Tepeleriyle ünlü bu güzide şehrin her tarafının denizlerle çevrili olması, engebeli yolların bir noktada düzlüklere varması için adeta belirlenmiş sınırlar gibi. Bizlere hem muhteşem deniz manzaraları hem upuzun ve dümdüz yürüyüş alanları sunan İstanbul sahillerinin her biri kendi başına bir gezi rotası. Biraz daha iç kesimlerde ise ağaçların arasında dolaşırken oksijene doyacağınız orman rotalarına ulaşabilirsiniz. Yürüyüş yapmak hem keyifli hem de sağlık açısından birçok faydası olan bir aktivite. Hayatınıza sadece yürüyüş ekleyerek bile sağlığınız adına önemli farklar yaratabilirsiniz. Yürüyüş yapmak ideal kilonuzu korumanıza ve eğer fazla kilonuz varsa kilo vermenize yardımcı olur. Kalp hastalığı, yüksek tansiyon, inme, kanser ve tip 2 diyabet gibi çeşitli kronik hastalıkların önlenmesinde veya yönetilmesinde yardımcıdır. Kalp damar sisteminizin sağlıklı bir şekilde çalışmasına katkı sağlar. Kemiklerinizi ve kaslarınızı güçlendirir. Kas dayanıklılığınızı geliştirir. Daha enerjik hissetmenizi sağlar. Hafızanızı geliştirir. Zihninizi sakinleştirir ve uyku hijyeninize katkı sunar. Dengenizi ve koordinasyonunuzu geliştirir. Bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Stresi ve gerginliği azaltır. Yürüyüş yapmanın hem bedenimize hem de zihnimize iyi gelen, üstelik herhangi bir ekipmana ihtiyaç duymadan yapabileceğimiz en keyifli aktivitelerden biri olduğunda hemfikiriz artık. Tek başınıza, ailenizle ya da dostlarınızla planlayabileceğiniz yürüyüş rotalarınızı da birer hafta sonu rutini haline getirebilirsiniz. Şimdi sizlere fikir verebilecek birkaç yürüyüş rotasından bahsedeceğiz. 1937 yılında Atatürk tarafından ağaçlandırılması sağlanan orman Bakırköy'e bağlı Şenlikköy ve Basınköy mahalleleri arasında yer alıyor. Otoparkı ve çocuk parkı bulunan Atatürk Ormanı aynı zamanda Florya Sahili'ne de çok yakın. Parkın içinde herhangi bir yeme içme alanı bulunmuyor. Yürüyüşten sonra sahil tarafına geçip deniz manzarası eşliğinde kahvaltı yapabileceğiniz ya da yemek yiyebileceğiniz restoranlar mevcut. Adile Sultan Korusu olarak da bilinen Validebağ Korusu Anadolu Yakası'nın en büyük ikinci yeşil alanı. Kadıköy Koşuyolu ve Üsküdar Altunizade semtleri arasında yer alıyor. Kendine ait otoparkı bulunmayan korunun etrafında park edilecek alanlar ve özel otoparklar bulunuyor. Validebağ Korusu'ndaki yürüyüşünüzün ardından Hababam Sınıfı filmlerinin çekildiği Adile Sultan Kasrı'nı da ziyaret edebilirsiniz. Avrupa Yakası'nın kuzeyinde yer alan Belgrad Ormanı o kadar büyük ki her bir bölgesi farklı bir günde yürüyüş için planlanabilir. Bu kadar geniş bir ormanlık alanda engebeli kısımlar da bulunuyor, ancak yürüyüş ve bisiklet için özel alanlar da hazırlanmış. Örneğin, Neşet Suyu Yürüyüş Parkuru bunlardan biri. Belgrad Ormanı'nın ana girişi olan Bahçeköy'e otobüsle ulaşılabiliyor. Ormanın derinliklerini keşfetmek isterseniz özel araç gerekli. Haftasonları piknik yapmak için gelenlerin de olmasıyla yoğunluk yaşanabileceği için sabah saatlerinde yürüyüşünüzü planlayabilirsiniz. Anadolu Yakası'nın henüz herkes tarafından keşfedilmemiş alanlarından olan Saklı Göl, etrafında rahatça tur atabileceğiniz büyüklükte. Yol üstünde hafif eğilimli alanlar olsa da yürüyüş için rahat bir parkur. Aynı zamanda göl manzarasına karşı kahvaltı yapabileceğiniz ya da yemek yiyebileceğiniz bir restoran da mevcut. Yazının başında da vurguladığımız gibi İstanbul'un sahil kenarları oldukça yürümeye elverişli ve hoş manzaralı yerler. Anadolu Yakası'nda Kadıköy'den Pendik'e kadar uzanan sahil boyu bazı yerlerde kesintiye uğrasa da Caddebostan, Maltepe ve Pendik'te uzun yürüyüşler yapabileceğiniz sahil şeridine ulaşım da oldukça rahat. Marmaray Metro hattı da bu sahil boyunca uzanıyor. İstanbul'un en turistik semtlerinden biri olan Balat'ın sahil tarafı yürümek için keyifli bir rota. Bir tarafta Haliç manzarası bir tarafta tarihi evler olan bu rotayı tamamladıktan sonra, Balat'ın şirin kafelerinden birinde kahvenizi yudumlayarak yorgunluğunuzu atabilirsiniz. Arnavutköy, Bebek ve Rumeli Hisarı hattındaki boğaz manzaralı yürüyüş rotasında hızınızı kesmemek için fotoğraf çekme kısmını sona saklayabilirsiniz. Bu güzel manzarada biraz zor olsa da yürüyüş sonrasında soluklanabileceğiniz çok fazla kafe ve restoran alternatifi mevcut.


Kapadokya, Türkiye'de bulunan benzersiz turistik bölgelerden biri. Bölge; yeraltı şehirleri, peri bacaları, volkanik koni şeklindeki doğal oluşumlarıyla yerli ve yabancı turistler tarafından ilgi çekiyor. Bununla birlikte Kapadokya, kabarcıklı lav tüfünden oluşan benzersiz doğal güzelliklere de sahip. Görülmeye ve yaşamaya değer yerler arasında; sıcak hava balonu turları, yeraltı şehirleri, doğal oluşumların yer aldığı yürüyüş rotaları, peri bacalarının içinde bulunan tarihi evler ve kiliseler bulunuyor. Kapadokya, Türkiye'nin en popüler turistik destinasyonları arasında yer alıyor. Bu sayede yıl boyunca ziyaretçiler tarafından yoğun bir şekilde ziyaret ediliyor. Bölge, bahar aylarında rahatlıkla gezebileceğiniz bir yer. Bununla birlikte Kapadokya'nın büyülü güzelliği, ağaçları ve doğası insanları etkiliyor. Kapadokya, otel açısından da geniş seçeneklere sahip. Bu sebeple bölgede istediğiniz konumda bütçenize ve isteklerinize uygun olan yerde kalabilirsiniz. Kapadokya tatil rotası yapmadan önce yukarıda yer alan başlıklara göre kendinize keyifli bir yol haritası çıkarabilirsiniz. Kapadokya'nın benzersiz doğal güzelliklerini, tarihi yerleşim alanlarını ve kültürel mirasını deneyimlemek için başlıklara bakarak harika fırsatlar edinebilirsiniz. Yukarıda bulunan yerler, Ürgüp'te keşfetmek için harika bir başlangıç noktası. Ürgüp; Kapadokya'nın tarihi yapılarını, kiliseleri, manastırları ve doğal güzelliklerini keşfetmek için harika fırsatlar sunuyor. Avanos'ta gezilecek yerler arasında bulunan yukarıdaki konumlar, şehir ve bölge hakkında daha detaylı bilgiye ulaşmanıza ve kültürünü tanımanıza yardımcı olacağı için önemli konumlar. Nevşehir, tarihi yerler açısından son derece donanımlı bir şehir olduğu için ziyaretçiler, her gününü dolu dolu geçirebiliyor. Burası, birçok medeniyetin yaşadığı bir yer olduğu için yıllar içinde farklı isimlerle anılmış ve son olarak Göreme ismini almış. Göreme'nin eski isimleri arasında Matiana, Korama, Maccan ve Avcılar da bulunuyor. Nevşehir'in merkezinde birçok yeraltı şehri de yer alıyor. Farklı dinlere ve toplumlara ev sahipliği yapmış olan bu topraklar, toplumların geçmişlerini de gün yüzüne çıkarıyor. Ayrıca Nevşehir'deki tarihi yerleri gezmek için müze kart edinebilirsiniz. Bu sayede pek çok yere ücretsiz bir şekilde girebilir, bölgenin tarihini yakından görebilirsiniz. Merkezde gezilecek yerleri bitirdikten sonra çevrede bulunan yeraltı şehirlerini de ziyaret ederek deneyiminizi zirveye çıkarabilirsiniz.


Bahar ayları, doğanın güzelliğine doyabileceğiniz mükemmel dönemlerden birisi. Ağaçların birbirinden çeşitli tonlardaki rengiyle büyülü bir ortamın oluşmasına imkan tanıyan bahar ayları, tren rotaları oluşturmanız için de doğru bir dönem. Havanın heyecan dolu bahar kokularının hisedildiği bu dönemde romantik bir tren gezisine çıkabilirsiniz. Trenle gidilecek tatil yerleri seçerken trenle seyahat edebileceğiniz konumlara bakarak benzersiz bir rota çizebilirsiniz. Tren yolculuğu, otomobil veya uçak yolculuğuna göre daha az stresli olmasının yanı sıra keyifli ve oldukça konforlu bir seçenek. Ayrıca tren, yolculuk sırasında görülecek manzaralar nedeniyle eşsiz bir deneyim yaşamanıza da olanak tanıyor. Çevre dostu tren sayesinde unutulmaz bir seyahat deneyimi yaşayabilirsiniz. Biletinizi yerel istasyonlardan ya da internet üzerinden rahatlıkla satın alabilirsiniz. Trenle yolculuğa çıkarken yataklı ya da sadece koltuk gibi ayrıntıları da düşünmelisiniz. Hızlı tren olmadan uzun mesafede yer alan bir şehre gidecekseniz yataklı ve odalı seçeneklerden faydalanarak ev konforunda seyahat edebilirsiniz. Bahsi geçen hizmeti alabilmek için tren rotalarına göz atabilirsiniz. Tren yolculuğu için mükemmel bir dönem olan bahar ayları arkadaşlarınızla ya da partnerinizle unutulmaz bir yolculuğa çıkabilirsiniz. Tren tatili yaparak yorulmadan farklı yerlere gitmek için aşağıdaki tren gezi rotaları arasından istediğiniz şehre ve rotaya karar verebilirsiniz. Bahar aylarında benzersiz bir yolculuk deneyimi yaşamak için satılan ekspresler arasından tercihte bulunabilirsiniz. Güney Kurtalan Ekspresi, Türkiye'nin batısında, Ankara ve Diyarbakır arasında seyahat eden bir hat. Kurtalan Ekspresi'ne binip tren yolculuğu yaptığınız sırada, Ankara'nın bozkırlarını ve güzel doğal manzaraları izleyebilirsiniz. Kara ve deniz manzarasının yanı sıra, Türkiye'nin doğusunda yer alan kültürel zenginlikleri de keşfetmenizi sağlayan hat, Türkiye'de yapılması gereken tren yolculukları arasında popüler bir yere sahip. Göller Ekspresi, Türkiye'nin kuzeydoğusunda, Kars ve Tatvan arasında seyahat eden bir hat diyebiliriz. Göller Ekspresi sayesinde bahar aylarında göllerin, dağların ve ormanların manzarasını izleyebilirsiniz. Göller Ekspresi, Türkiye'nin doğusunda yer alan güzel doğal alanları keşfetmeniz için de harika bir seçenek sunuyor. Bahsi geçen tren yolculuğu, Türkiye'nin doğusunda yer alan kültürel zenginlikleri keşfetmeniz için de uygun. Göller Ekspresi, doğa sevdalıları için Türkiye'de yapılması gereken tren yolculukları arasında var olan popüler bir seçenek. Tren rotaları, Türkiye'de doğayı ve güzellikleri keşfetmeniz için büyük bir fırsat. Özellikle bahar aylarında üşümeden ve yorulmadan yapabileceğiniz tren seyahati sayesinde Van Gölü'nün benzersiz güzelliğini izleyebilirsiniz. Bahsi geçen ekspres, Türkiye'nin doğusunda yer alan güzel doğal alanları ve kültürel zenginlikleri keşfetmeniz için de harika bir seçenek sunuyor. Bu tren yolculuğu sırasında, Van Gölü'nün yanı sıra Türkiye'nin doğusunda bulunan diğer göl ve dağların manzarasını da izleyebilirsiniz. Van Gölü Ekspresi, gezginler için Türkiye'de yapılması gereken tren yolculukları arasında bulunuyor. Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan tren rotası, Zonguldak ve Karabük arasında hareket ediyor. Tren, benzersiz Karadeniz coğrafyasının manzarasını izlemenize olanak tanıyor. Ayrıca bahar aylarında ormanların rengi değişirken görülebilecek manzaralar sunan tren rotası, Karadeniz sahilinde yer alan kasaba ve kentlerin güzelliğini de gözler önüne seriyor.


Bana kalırsa yürümek iyi gelir insana her koşulda ve her şartta. Yürümenin faydaları bilimsel olarak da kanıtlanmış bir durum üstelik. Örneğin, nörobilimci Shane O'Mara, yürümenin mutluluğu arttırdığı ve bizi mental olarak daha sağlıklı kişiler haline getirdiği görüşünde. Sadece bu da değil, yürümek aynı zamanda spritüel de eylemdir. Werner Herzog, Buzda Yürüyüş kitabında, Paris'te yaşayan yakın arkadaşı Lotte Eisner'ın hastalandığını öğrenince, alışılmadık bir işe kalkışıp Münih'ten Paris'e doğru yürümeye karar verir. Herzog, şayet Münih'ten Paris'e doğru yürümeyi başarırsa, arkadaşı Lotte Eisner'in hayatta kalacağına inanır mesela. Dolayısıyla hangi saiklerle yapılırsa yapılsın, yürümenin insanın ruhuna ve zihnine iyi geldiği gayet açık. Türkiye özelinde konuşacak olursak, Ankara memleketin yürüyüş dostu kentlerinin başında geliyor. Ankara, özellikle Cumhuriyet'in ilanından sonra büyük bulvarları, geniş kaldırımları ve çok daha önemlisi neredeyse tek hat üzerinden genişleyen şehir planlamasıyla yürümenin elverişli olduğu nadir illerimizden birisi. Ankara sokaklarını arşınlamaya alışkın olanların en sevdiği rotaların başındaysa Cebeci-Kızılay arası geliyor. Burası, özellikle Mülkiye, İLEF ya da Ankara Hukuk'ta okuyanların çok iyi bildiği bir hat. Cebeci'den Kızılay'a yürümenin ilginç, mistik bir yanı var hiç kuşkusuz. Yürüme hızına bağlı olarak 20 dakika süren bu yürüyüş rotasında herhangi bir yere sapmadan istenilen yere ulaşılabilir. Yürüyüş rotasında önemli tarihi mekanların önünden geçmek de mümkündür. Üstelik yolun ortasına denk gelen Kurtuluş Parkı bir anda sizi binaların arasından çekip dev kestane ağaçlarının ortasına bırakır. Kurtuluş Parkı'na gelmeden Ankara'nın eski mekanlarından Bale Kundura vardır. Dükkanı 54 yıldır burada asılı olan Nurettin Cebeci her daim takım elbiseli ve cilalı ayakkabılarıyla caddenin şüphesiz en eski ve en şık esnaflarından biridir. Yolun biraz aşağındaysa Foto Naci. 1958 yılında Naci Ertem tarafından açılan Foto Naci aynı zamanda ünlülerin fotoğrafçısı olarak da bilinir. Ankara'dan çıkan bir çok isim buraya uğramış, başta Reha Muhtar olmak üzere birçok sanatçının vesikalık ve mezuniyet fotoğrafı bu dükkanda çekilmiştir. TED Koleji'nden mezun olan her öğrenci mezuniyet fotoğrafı da yıllardır Foto Naci'de çektirilir, dükkanın vitrininde geçen yılların nişanesi olarak durur. Dolayısıyla, madem yolunuz buraya düştü, vesikalık ihtiyacınız da var. Foto Naci, sizi beş dakikada film artistleri gibi bir portrenizi çekebilir. Vesikalık da Reha Muhtar gibi çıkmak isteyenler de olabilir elbette. Foto Naci sihirli objektifiyle sizi kolaylıkla Reha Muhtar haline getirebilir. Cebeci-Kızılay, güzergahın en güzel duraklarından biri; az evvel bahsettiğimiz Kurtuluş Parkı'dır. 80'li yılların başında açılan Kurtuluş Parkı büyük ağaçları, çimenleri ve havuzuyla hem yürüyüş yapmak hem de dinlenmek için birebirdir. Sonbaharda yapraklar yavaş yavaş sararmaya başlamış, havaların soğumasıyla herkes evlerine doğru çekilmişken, etrafta yürüyüş yapmanın kıymeti çok ayrıdır. Bahar ve yaz aylarında ise, curcunası, kaykaycıları, etrafa yayılan iğde kokuları ve yosun kaplı havuzun başında çay içenleriyle Cebeci'nin kurtarılmış bölgelerinden biridir. Kurtuluş Parkı içerisinde sadece yürümek değil, bir ağacın gölgesinde sessizce bankta oturmak da iyi gelir insana. Burası sadece yürüyüş için değil, aynı zamanda spor yapmak için de elverişli bir yerdir. Ankara, biraz da memur kenti olduğu için tüm ciddiyetiyle takım elbisesini bile çıkarmadan, spor aletlerinin başında günlük spor ihtiyacını karşılayanları görebilirsiniz. Takım elbiseli fitnessçıları geride bıraktıktan sonra, banklarda oturup, çekirdek, cep telefonu kapları ve sadece etrafı izlemek için o an orada oturanları görebilirsiniz. Parkta aynı zamanda Selim Turan'ın Sarı Kız Heykeli de mevcuttur. Ankara'da son zamanlarda esrarlı biçimde kaybolan heykeller hatırlanınca, Selim Turan'ın heykelini neden bu kadar yükseğe yaptığı daha iyi anlaşılır belki. Foto Naci'den, Bale Kundura'dan ve Kurtuluş Parkı'ndan sonra ufuk çizgisinde Kızılay belirmeye başlar. Özellikle, binaların pencerelerine asılmış devasa İngilizce kurs ilanı yazılı tabelalarını görmeye başladıysanız, Kızılay'a gelmiş bulunmaktasınızdır. Bence soluğu çok vakit kaybetmeden Mülkiyeliler Birliği'nde alabilirsiniz. Orada dinlemek size iyi gelecektir. Cebeci Kızılay hattında yürümenin bir çok faydası vardır. Bu hat üzerinde yürürken, kafada birikmiş sorulara yanıt bulabilir ya da artık kafaya takmayı bırakabilirsiniz. Bundan başka, hiçbir şey düşünmeden, kafaya takmadan sadece bu hat üzerinde, zamanı yavaşlatarak etrafı izleyerek, mevsim geçişlerini yakalayarak varılmak istenilen istikamete gidersiniz. Ankara'da yaşıyorsanız, bence hayatınızda bir kez bile olsa bu hat üzerinde yürüyüş yapmalısınız. Muhakkak iyi gelecektir.


İstanbul tarihin ve medeniyetlerin şehri, bunu hepimiz biliyoruz. Ancak trafiğin ve insanın çok olduğu bu şehirde zaman zaman hepimiz uzaklaşmak, huzur bulmak da istiyoruz. Sahiller ise bu konuda oldukça işe yarar. Özellikle pandemi döneminden sonra hepimiz açık havada bulunmanın önemini çok iyi anladık. Kendimizi sahillere attığımız ve tatlı meltemin tadını sevdiklerimizle beraber çıkardığımız bu aylarda, istanbul'un güzel sahillerinden bahsetmesek olmazdı! Yalnızca mimari, tarih ve sanat değil, sahiller hakkında da oldukça iddialı bir şehir İstanbul. Bugün İstanbul'da gezebileceğiniz ve atmosferiyle adeta kendinizi yenilenmiş gibi hissedeceğiniz 5 sahilden bahsedeceğiz. Turistlerin, sporcuların, nefes almak isteyen herkesin favorilerinden olan Beykoz Sahilinden başlayalım haydi! Tatlı bir kasaba olan Beykoz'da yaklaşık 800 hane bulunuyor. Burada yaşayanlar ise genel olarak odunculuk, bahçıvanlık ve balıkçılıkla uğraşıyorlar. Pazarıyla da meşhur olan bu tatlı kasaba hem İstanbulluların hem de turistlerin sık sık uğradığı ve uğramaktan keyif aldığı bir İstanbul Sahili. Aurasıyla farklılaşan ve Pazar ürünleriyle sofralara lezzet katan bir semttir Beykoz. Avrupa yakasının göz bebeği Beşiktaş Sahili herkesin ilgisini çekmeye tek başına yeter de artar diyoruz. Turistlerin de ayrıca yoğun ziyaret akınıyla karşılaşan Beşiktaş sahili, pek çok cafe-restoran alternatifiyle sosyalleşmek adına bizi çok destekliyor. Kıyı şeridi küçük bir alanda yer alan Beşiktaş Sahili, hayat dolu atmosferiyle en güzel buluşmalara ev sahipliği yapıyor. Hızını alamayanlara ise ek tavsiyemiz şu; Ortaköy Camiine kadar ilerleyin ve o eşsiz manzarayı mümkünse hem gece hem de gündüz tecrübe edin! Harika boğaz manzarasının efsanevi derecede leziz restoranlarla taçlandığı Kireçburnu Sahili insanda şiirsel bir şeyler uyandırıyor. İlham perileri size bir süredir uğramıyorsa emin olun her biri o sırada Kireçburnu Sahilindedir. Huzurlu manzaraya karşı bir şeyler yemek ise sevdiklerinizle başta basit gibi görünen fakat aslında eşsiz anılar biriktirmenizi sağlayacak. Ancak sizi uyaralım; burası oldukça rağbet gören bir sahil. Dolayısıyla restoranlara baştan ulaşıp rezervasyon yaptırmanız daha yerinde olacaktır. Bize teşekkür ettiğinizi şimdiden duyar gibiyiz! Deniz kokusunun ve pazar sabahlarının popüler adresi Bostancı Sahili... Kadıköy ve Anadolu yakasında yer alan, herkesin çimlerde keyifli vakit geçirdiği bu sahil, zaman zaman yunusların bile uğrak noktası desek? Geniş bir alana yayılan Bostancı Sahili, bir termos kahve, favori kitabınızla harika bir terapiye dönüşüyor. İster arkadaşlarınızla cumartesi akşamını gitar ezgileriyle taçlandırın isterse sporunuzu dilediğinizce yapın. Bu sahil cidden motivasyon anlamında İstanbullulara çok şey katıyor! Unutmadan; yoga severler için de harika bir yenilenme vadeden bir sahildir kendisi... Sakinlik arıyorsanız, biraz düşünmek istiyorsanız veya yalnızca açık havada mindful bir meditasyon gerçekleştirmek istiyorsanız sahilinizi buldunuz bile! Bebek'te üç-beş tur atmayan veya atıp da bundan keyif almayan var mıdır? Hiç sanmıyoruz! Bebek Sahili; nezih atmosferi ve sosyalleşmek, spor yapmak, yürüyüş yapmak gibi pek çok alandan farklı aktiviteler adına uygun bir sahildir. Arkadaşlarla birlikte keyif kahvesi içmek cumartesileri pek çok kişinin yapmaktan hoşlandığı bir aktivite. Sahil şeridinde sıklıkla yer alan cafe ve restoranlarla dolgun bir seçenek yelpazesi sunan Bebek Sahili, geniş denebilecek bir alanda ferah bir atmosfer vadediyor. İster Pazar sabahları sporun tadını çıkarın ve doyasıya ter atın isterse en değerlilerinizle günü güzel bir yemek veya kahveyle taçlandırın. Bebek Sahili hemen hemen her aktivite için uygunluğuyla öne çıkıyor.


Mardin, tarihi yapısı ve sahip olduğu benzersiz mimarisiyle pek çok gezginin ilgisini çekiyor. Şehirde dokusuyla merak uyandıran birçok kale, han, manastır, kervansaray ve kilise yer alıyor. Güneydoğunun tarihini ve kültürünü tam anlamıyla sunan şehir, büyüleyici güzelliğiyle de dikkat çekiyor. Mardin, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alıyor. Şehir; Diyarbakır, Batman, Siirt ve Şanlıurfa gibi tarihi ve doğal güzelliğiyle ünlü şehirlere de komşu konumunda. Mardin, güneydoğuda yer almasına rağmen Akdeniz ve karasal iklim arasında bir havaya sahip. Şehrin kuzey bölgesinde bulunan dağlar, şehrin iklimi üzerinde son derece etkili. Mardin, yaz aylarında oldukça sıcak ve kurak bir havaya sahip olduğu için özellikle bahar dönemlerinde keyifle gezilebilecek bir şehir. Bu sebeple şehrin tarihi konumlarını gezebilmek için bahar aylarını tercih edebilirsiniz. Şehre gittiğinizde aşağıda yer alan Mardin gezilecek yerler listesindeki konumlara giderek şehir hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz. Mutlaka görmeniz gereken Mardin gezilecek yerler listesindeki konumlarla ilgili detaylı bilgiye de aşağıdaki başlıklara göz atarak ulaşabilirsiniz. Mardin'de yer alan Ulu Camii, Anadolu'nun en eski camisi olarak biliniyor. Mardin gezi planı yaparken burayı ilk sıraya yerleştirebilirsiniz. 12. yüzyılda inşa edilen cami, Selçuklu dönemine ait bir yapı. Kesme taştan yapılmış olan mimarinin içerisinde süslemelerle bezenmiş mozaikler de yer alıyor. Ayrıca cami, Mardin'in tarihi ve kültürel zenginliğini de yansıtıyor. Bölgedeki en önemli tarihi ve kültürel yerlerden biri olan kilise, 4. yüzyılda Bizans döneminde inşa ediliyor. Kilisenin Süryani topluluğu tarafından ibadet yeri olarak kullanıldığına inanılıyor. Dara, Mardin ilinin yakınında yer alan bir antik kent. Bizans döneminde kurulan antik kent; Roma, Bizans ve Pers İmparatorlukları dönemlerinde önemli bir merkez konumunda bulunuyor. Birçok farklı kültüre eşlik eden bu yeri de gezebilirsiniz. Mardin'in tarihi yerleri arasında bulunan Bakırcılar Çarşısı, Bizans ve Osmanlı dönemlerinden bu yana bakır işleme ve satışın yapıldığı önemli bir yer. 14. yüzyılda inşa edilen medrese, bölgedeki Selçuk dönemi mimarisinin önemli örneklerinden biri. Medrese; zengin süslemeleri, iç içe geçmiş seramik ve taş işçiliği gibi ayrıntıları ile de göz kamaştırıyor. Mardin, farklı kültürden toplumlara ev sahipliği yaptığı için birbirinden lezzetli yemeklere sahip. Mardin yemekleri arasında yer alan benzersiz lezzetleri şöyle sayabiliriz. Genellikle et, sebze ve baharat gibi malzemelerle yapılan çorba, özellikle bağışıklığınızın düştüğü dönemlerde enerji veriyor. Bu çorba, Mardin ve çevresinde yerel lezzetler arasında yer alıyor. Arap mutfağının önemli yemekleri arasında yer alan kibbe, genellikle et ve bulgur unu kullanılarak hazırlanıyor. Dibek kahvesi, Mardin lezzetleri arasında yer almasının yanı sıra kuvvetli bir lezzete sahip olduğu için son derece beğenilerek tüketilen bir içecek. Mardin'e özgü yemeklerden biri olan ikbebet; et, pirinç ve sebzeler kullanılarak hazırlanan ve baharatlarla tatlandırılan yöresel lezzetler arasında bulunuyor. Mardin gezisi sonrasında yaşadığınız şehre dönerken, bölgedeki anılarınızı pekiştirecek ürünlerden satın alabilirsiniz. Mardin'den dönerken hem kendinize hem de sevdiklerinize almak için şehre özgü el sanatlarından ve eski evlerin bulunduğu duvar resimlerinden tercih edebilirsiniz. Ayrıca lokum, kahve ya da kumaş gibi farklı türdeki hediyelikleri de tercih edebilirsiniz.


Safranbolu, tarihi taş evleri, dar sokakları ve sonbaharda rengarenk yapraklarıyla büyüleyici bir sonbahar destinasyonudur. Burada sonbaharın tadını çıkarırken, Safranbolu'nun UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihi evlerini keşfetmek unutulmaz bir deneyim olacaktır. Abant, muhteşem göl manzarası ve çevresini saran ormanlarıyla ünlüdür. Sonbaharda bu bölge, ağaçların altına serpilmiş renkli yapraklarla kaplanır. Yürüyüş yapmak ve temiz havanın tadını çıkarmak için mükemmel bir yerdir. Eğer sonbaharda İstanbul yakınlarında balayına çıkmak isterseniz sonbahar manzarasıyla romantik bir tatil geçirebilirsiniz. Bursa, tarihi dokusu ve doğal güzellikleriyle ünlüdür. Sonbaharda Bursa'da dolaşırken, tarihi Osmanlı yapılara ve şehri çevreleyen yeşil dağlara hayran kalacaksınız. Sonbahar rotanıza Bursa'nın köylerini de ekleyebilirsiniz. Bolu, yemyeşil ormanları ve Abant Gölü ile ünlüdür. Sonbaharın gelmesiyle bu bölge, renkli ağaçlarla süslenir. Yürüyüş yaparken kuş sesleri size eşlik eder ve doğanın tadını sonuna kadar çıkarmanızı sağlar. Japonya'nın Kyoto şehri sonbaharın başlangıcında kırmızı yapraklarıyla ünlüdür. Burada sonbaharın tadını çıkarırken, tarihi tapınakları ve bahçeleri keşfedebilirsiniz. Vermont, Amerika Birleşik Devletleri'nde sonbaharın en güzel yaşandığı bölgelerden biridir. Renkli ağaçlarla kaplı tepeler ve köyler, bu bölgeyi sonbahar tatili için mükemmel bir seçenek haline getirir. Barselona, sonbaharda hala sıcak ve güneşli günler sunar. Bu şehirde sonbaharın tadını çıkarırken, ünlü mimari eserleri, plajları ve lezzetli yemekleri deneyebilirsiniz. Bu sonbahar, doğanın muhteşem güzelliklerini keşfetmek için bu şehirlerden birini seçin. Türkiye'de veya yurt dışında, sonbaharın büyüleyici atmosferini yaşamak için kendinize bir güzellik yapın.


Pazar günlerinin hayalini kurarak geçirdiğimiz haftamızın nihayet sonuna gelmişizdir. Birçoğumuz, ortak tatil günü olan pazar günü için hafta boyunca neler yapacağını düşünür. İşe ya da günlük rutinlerimize dönmeden önceki son değerli özgürlük günümüzü boşa harcamadığımızdan emin olmak için yapacak bir şeyler bulmak oldukça değerli. Pazar günü yapılacak şeyleri düşünmek bazen zor olabilir. Yapılacak pek çok farklı aktiviteyi önceki haftalarda yapmış ve sanki geri pek bir şey kalmamış gibi hissediyor olabiliriz. Birkaç haftanın da öncesine; birkaç yıl, hatta birkaç on yıl geriye gidip eski İstanbulluların pazar günleri neler yaptığından ilham alalım dedik. Günümüzde sınırları Kocaeli'den Tekirdağ'a uzanan İstanbul'un, çok değil daha 100 yıl öncesine kadar merkezi Eminönü, Beyoğlu ve Üsküdar bölgesi ile sınırlıydı. Ortaköy, Florya, Bebek ya da Beykoz şehrin dışı sayılırdı. Şimdi ise İstanbul'un her ilçesi ya da semti neredeyse ayrı bir şehir merkezi. Pazar aktivitemizin odağını eski İstanbul'a çevirdiğimiz için sınırlarımızı da şu an Fatih ilçesine bağlı olan Eminönü bölgesi ile Beyoğlu ve Üsküdar ilçeleri olarak belirliyoruz. Şehrin gürültüsünü karşılaştıracak olsak şimdikiyle yarışamazdı belki ama İstanbul'un curcunası hiçbir zaman eksik olmadı. İnsanlar da her zaman kendilerini ait hissettikleri doğaya, yeşile kaçma dürtüsüyle hareket ettiler. Gülhane Parkı da şehrin içinde kocaman ağaçlarıyla, rengarenk çiçekleri ve cıvıltılı kuşlarıyla ziyaretçilerini ağırladı. Üstelik o zamanlarda festival alanı gibi insanların eğlenebilecekleri aktiviteler de parkta yer alırmış. Hayvanların hapsedilmesini desteklemesek de bir zamanlar Gülhane Parkı'nda bir hayvanat bahçesi de yer alıyordu. Üstelik parkta Barış Manço, Cem Karaca gibi Türkiye müzik tarihine damga vurmuş isimlerin de konser verdiği bir konser alanı da bulunuyordu. Şimdilerde yine benzer şekilde parkın daha keyifli hale gelmesi için çalışmalar yapılıyor. Konser ve söyleşi gibi etkinlikler tekrar düzenlenmeye başladı. Büyükşehir Belediyesi'nin internet sitesi ya da sosyal medya hesaplarını takip ederek etkinlikler hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Yürüyüş alanları, çocukların rahatça oynayacağı parklar ve belediyeye ait restoran ve kafeler bulunuyor. Bir diğer restoran ise İstiklal Caddesi'nin Taksim girişinde, Fransız Kültür Merkezi'nin hemen karşısında yer alan Hacı Baba Lokantası. 1921 yılında Hüsn-ü Tabiat adıyla konuklarını ağırlamaya başlamış. 1950 yılına kadar da bu isimle devam etmiş. Üç farklı yemek salonu olan Hacı Baba Lokantası'nın en çok tercih edilen yemekleri ise kuzu tandır, patlıcanlı hünkar kebap, beğendili kebap ve dana kapama. Bahsedeceğimiz son restoran ise Develi Lokantası. İlk şubesi 1912'de Gaziantep'te açılan lokantanın sahibi Develi ailesi bir süre sonra İstanbul'a taşınmış ve işlerini büyütmeye karar vermiş. 1966 yılında Samatya'ya yerleşerek burada hizmet vermeye başlamışlar. Yemeklerinde kullandıkları malzemelerin tamamı yöresel: Yağ Urfa'dan, bulgur ve salça Antep'ten, biber Maraş'tan... Fıstıklı kebap, yuvalama ve simit kebabı Develi Lokantası'nın spesiyalleri. Kurucuları Antepli olunca baklavasız bir kapanış da düşünülemez tabii. Hamam kültürü günümüzde yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutmuş olsa da Osmanlı'dan günümüze ulaşmış ve özellikle kadınlar için bir sosyal aktivite olarak günlük yaşamda varlığını sürdürmüştür. Bayram hamamı, gelin hamamı gibi özel günlerin dışında kadınların toplanıp eğlendikleri, sohbet ettikleri ve aynı zamanda temizlendikleri sosyal aktivitelerden biridir. Mahalle kültürünün yaşadığı bölgelerde de hala devam ediyor. Kadın arkadaşlarınızla böyle bir hafta sonu planı yapmak isterseniz gidebileceğiniz tarihi dokusunu koruyan hamamları şu şekilde sıralayabiliriz: Cağaloğlu Hamamı, Çemberlitaş Hamamı, Mihrimah Sultan Hamamı, Hürrem Sultan Hamamı, Galatasaray Hamamı, Süleymaniye Hamamı, Kocamustafapaşa Hamamı, Üsküdar Şifa Hamamı. İstanbul halkının denize girmeye başlaması ve plaj kültürünün oluşması sonraki dönemlerde ortaya çıkmıştır. Rusya'daki devrimden kaçan Beyaz Ruslar Florya'dan başlayarak tüm İstanbul'da deniz hamamı adı verilen plaj alışkanlığını başlatmışlardır. Menekşe Plajı, Caddebostan Plajı, Salacak ve Küçüksu Plajları ile Boğaz'da halk plajları da bu dönemden itibaren ortaya çıkmaya başlamış ve İstanbulluların pazar günü aktivitelerinden biri haline gelmeye başlamıştır.


Hayatı boyunca mutluluğu arayıp duran insanoğluna verilmiş en büyük nimetlerden biri de seyahat etmek değil midir? Tatiller ve özellikle yaz tatili hepimiz için oldukça özel zamanlardır. Bu süre zarfında sevdiklerimizle olup güzel zamanların tadına varmak isteriz. Akıllarda tatile çıkmadan hemen önce sıkça düşünülen bir soru vardır. Bu soru tabii ki kuşkusuz; Acaba tatil planını biz mi belirlesek yoksa bir tur firmasıyla mı yola çıksak? ikilemidir. Bu hususta insanların ikiye ayrıldığını söylemek mümkündür. Tur insanları ve özgür ruhlar. Peki, siz hangisisiniz? Gelin, yazımızdan bunu birlikte öğrenelim! Tatilimizi kendimiz planlayacaksak kesinlikle çok iyi plan insanları olmalıyız değil mi? Bir tatili kendi insiyatifimizle baştan sona, tüm detaylarıyla planlamak ve acele etmemek plan yapmanın en önemli koşuludur. Planlı olmanın yanı sıra plan alternatiflerini çok tutmak da bir başka önemli nokta. Bu sayede oluşabilecek olası aksiliklerin tatilinizi zorlaştırmasına izin vermemiş olursunuz. Gönlünüzce yaptığınız planlar yalnızca sizin istek ve hedeflerinizi baz aldığından size kendinizi çok iyi hissettirebilir. Tura katılmak da bir başka tatil yapma biçimidir. Tur şirketleri pek çok konu hakkında müşterilerine kolaylık sağladıkları için oldukça cazip birer seçenek olabiliyorlar. Vize, evrak ve başvuru gibi işlemlerde tur firmaları sayesinde daha az çaba harcayarak, gerekli ücret karşılığında süreci emin ellere bırakabilirsiniz. Planlama ve bütçe kurma açısından vaktiniz yoksa veya plan insanı değilseniz bir tur şirketi ile tatil yapmak sizin adınıza daha cazip bir seçenecek olabilir. Bunun haricinde bazı tur etkinliklerinin tam anlamıyla ihtiyacınıza cevap vermesi ihtimali de söz konusu olabilir. Farz edelim ki tur firmasıyla anlaştık ve o harika turu bulduk. Ne gibi faydalar ve avantajlar bizi bekliyor? Gelin, konunun detayına inelim! Planlama ciddi bir mesaidir! Günlük hayatın içerisinde buna vakit ayırmak zorlaşabilir. Kaldı ki, her insan iyi planlama yapmalı diye bir kıstas da yok öyle değil mi? Rahat etmek ve yalnızca tatile odaklanmak en doğal hakkınız. Bırakın, plan önünüze hazır gelsin, siz de keşfetmenin keyfine sevdiklerinizle beraber doyasıya varın. En önemli yerler hemen hemen herkesin ilgisini çeker. Turla tatile çıkmak ah keşke! deme ihtimalini göze almak istemeyenlerin öne çıkan tercihidir. Tur firmaları her zaman en doğru ve popüler lokasyonları öncelik olarak listeye eklerler. Zaman yönetimi konusu bazen yeni yerler gezerken zorlayıcı olabiliyor. Yeni yerler bizi öyle büyülüyor ki aynı lokasyonda takılıp kalabiliyor ve zamanı doğru yönetemeyebiliyoruz. Tur firmalarıyla çıkılan seyahatlerde böyle bir sıkıntı yaşanmasının önüne geçebilirsiniz. Bireysel seyahatler özgürlük tanır. Keyfinizin götürdüğü yere gitmenin avantajları da oldukça cezbedicidir. Bakalım, bireysel bir seyahate çıktığımızı düşününce bizi ne gibi güzel detaylar bekliyor! Plansız olmanın bir avantajı da kendimizi spontane planların macerasına bırakıp gençlik enerjisiyle kuşlar gibi özgür hissedebilmemizdir. Tur firmalarının bulduğu otel ve kalacak yerler fiyata dahil olduğundan bu bazı durumlarda biraz tuzluya gelebiliyor. Tatil planlama sırasında bundan ötürü lokasyonu sizin belirlemeniz daha avantajlı olabiliyor. Bu sayede harcamak istediğiniz parayı daha farklı alanlara yönlendirebiliyorsunuz da. Kendi bütçeniz, kendi tatiliniz! Sizin planladığınız bir tatili tabii ki de sizin bütçeniz finanse edecek ve harita biraz da buna göre çizilecektir. Ekstra fiyatlara mal olabilen ek varış noktaları ve ilginizi çekmemesi muhtemel yerler aradan çıkarıldığında parasal anlamda daha büyük bir avantaj elde edebilirsiniz. Paranızı daha çok ilginizi çeken başka destinasyonlar veya alışverişler için harcamak sizi çok daha mutlu edebilir!


Parkinson 200 yıldır tanımlanan bir hastalık olsa da, dünya gündemine Geleceğe Dönüş filmiyle ünlenen Michael J. Fox'un çalışmalarıyla girdi. Hareketleri kısıtlayan, iletişim kayıplarına yol açan hastalık, yaşam kalitesini düşürerek Titrek felç olarak da tanımlanıyor. Hastalığın tıp literatürüne girişinin 200'üncü yılında Türkiye Parkinson Hastalığı Derneği hastalara yönelik bir egzersiz videosu hazırladı. Hareketlerde yavaşlamayla seyreden ve kendini gösteren hastalığın tedavisinde ilaçlar kadar egzersizler de önemli rol tutuyor. Parkinsonlu hastalar için egzersiz yürüme, denge, esneklik ve kavrama gücünün devamlılığını sağlıyor. Haftada en az 2 buçuk saat egzersiz yaşam kalitesinin yükselmesi açısından da önemli. Düzenli egzersizlerin zihinsel gelişimin sağlanmasında da rolü var. Yorgunluk, ruh hali, uyku problemlerinin giderilmesine yardımcı oluyor, dopamin salgılanmasını sağlıyor. Doktorların gözetiminde verilen egzersizler yanında düzenli yürüyüş, ağırlık ve kardiyo egzersizleri de ilerleme sağlıyor. Derneğin hazırladığı video başlangıç aşamasında fikir vermeyi ve gelişme sağlamayı hedefliyor.


A oAzumuzun evde vakit geA irdiAzi, alA zkanlA klarA mA zA n deAzi ztiAzi bu bir yA lda bazen olumlu hissetmek de motivasyon bulmak da zor oluyor. Kendimizi yormadan ama kA A A k adA mlar atarak, olumsuz dA zA ncelerin etkisini azaltabilir, hayat kalitemizi, A evre ve ili zkilerimizi dA zenleyebiliriz. Bazen kA A A k olumsuzluklar bile motivasyon kaybA na neden olabiliyor. Yeni kararlar almak ama o kararlara yeterince uyamamak gibi. BunlarA dA zA nmek, ba zarA sA z hissetmek, yeni zeyler deneme konusunda giderek daha A ekingen olmamA za neden oluyor. a sOlumlu dA zA nmeye ba zlayalA ma demek kli ze gibi gelse de bakA z aA A sA nA deAzi ztirmeye yarayan bir iki ufak alA zkanlA k deAzi zikliAziyle daha pozitif olmanA z mA mkA n. A A nkA pozitif olmak da A Azrenilebilen bir zey. Bazen insan ya zadA klarA kar zA sA nda sorgulamaya girerek kendini sA rekli a sNedena sorusunu sorarken bulabiliyor. Elbette neyin nasA l olduAzunu A Azrenmek, sorunu tespit edip ona gA re A nlem almak A nemli. Ancak bu soruyu sA rekli sormak da bir sA re sonra ba zka sorular sormanA za engel oluyor. Sorunun ne olduAzunu A A zdA kten sonra a sNedena demeyi bA rakA n. Sizi bir sonraki adA ma ta zA yacak sorularA bulun. a sNeden tembel olduma , a sneden hata yaptA ma demek yerine, a sBu hatadan ne A Azrendima , a sNasA l daha verimli olabilirima demek, sizi bir sonraki adA ma ta zA r. Sakinle zmeyi ve a sA nA mA ze bakalA ma demeyi ba zarmak iA in kendinize bir sA re tanA yA n ve o sA renin bitiminde ya zadA AzA nA z olayA a sNedena diye sorgulamayA bA rakA n. A nsan elbette hayatA ndaki herkesi seA emez ancak sizi negatif etkileyen insanlarla ili zkilerinizi sA nA rlayA n. A nce kendinize a sA evremde beni olumsuz etkileyen insanlar var mA ?a diye sorun. OnlarA n moralini dA zeltmek iA in harcadA AzA nA z enerji kendinize ayA rdA AzA nA z zamanA n da azalmasA na neden oluyor. Bu insanlarla tamamen gA rA zmeyi bA rakmanA z gerekmez ancak geA irdiAziniz zamanA kA sA tladA AzA nA zda bile A zerinizdeki olumsuzluk hissinin azaldA AzA nA gA receksiniz. Bir sA re sonra sizi yoracak, hevesinizi kA racak bA yA k hedefler yerine kA A A k hedeflerle ilerleyenlerin daha hA zlA yol aldA AzA nA ara ztA rmalar ortaya koyuyor. BA yA k hedefler uzun vadede motivasyonu azalttA AzA iA in zararlA . HA zlA gitmek yerine yava z yava z ilerlemeye alA zA n. BA ylece hedefinize ula zamadA AzA nA zda ya zadA AzA nA z hayal kA rA klA AzA nA n da azalmasA nA saAzlarsA nA z. Mesela her gA n 7 bin adA m atma hedefiniz varsa, bunu bazA gA nler ev egzersizleriyle deAzi ztirin. Bu egzersizleri de basit tutun. BA ylece bazA gA nler yA rA mek, bazA gA nler evde egzersiz yapmak sizin dA zenli egzersiz halinde olmanA zA saAzladA AzA gibi, motivasyonunuzu da korumanA za yardA mcA olur. Bir sA re sonra sizi yoracak, hevesinizi kA racak bA yA k hedefler yerine kA A A k hedeflerle ilerleyenlerin daha hA zlA yol aldA AzA nA ara ztA rmalar ortaya koyuyor. Tav zanla kaplumbaAza hikayesini unutmayA n. Bazen insan A nA nde bir sorun olmasa da motivasyon bulmakta zorlanabilir. Bu durumda iA inizden bir zey yapmak gelmiyorsa, kendinizi rahat bA rakA n. SA rekli a sYapamA yoruma demek yerine, a sYapmA yorum, biraz dinleneceAzima deyin. O sA renin sonunda elinizdeki i zi bitirmek iA in kendinize yarA m saat sA re verin. YarA m saatte daha verimli A alA ztA AzA nA zA gA receksiniz. Pek A ok bilim insanA ve ara ztA rmacA 5 dakika mola, 25 dakika i z mantA AzA na dayanan Pomedo metoduyla A alA zA yor. A alA zA rken bir taraftan ba zka zeylerle ilgilenmek yerine, A nce ba zka zeylere olan ilginizi tatmin edip sonra sadece A alA zmaya konsantre olmak, sizi a sYapamA yoruma hissinden koruyacaktA r. Arkada zlara hediye edilecek bir tepsi kurabiye, annesi A alA zan bir A ocuAza yarA m gA n bakma, derdi olan bir arkada zA nA zA dinleme, bir yemek masasA etrafA nda toplanmak. Basit sandA AzA mA z zeyler hem bize hem ba zkalarA na pozitif hisler katA yor. Bu hislerin A oAzalmasA sevgi baAzlarA nA n gA A lenmesi, A evrenize deAzer verdiAzinizi gA stermesi ve ili zkilerin daha sorunsuz ilerlemesi iA in A nemli. Ara ara gA lA mseniz gerektiAzini de unutmayA n. Bazen sadece gA lA msemek olumlu hisleri de beraberinde getiriyor. NasA l sevdiAziniz insanlara A zen ve zefkat gA steriyorsunuz, kendinize de gA sterin. Gergin olduAzunuz gA nlerde ho zunuza gidecek zeyleri arttA rA n. A yi uyumak iA in dinlendirici bir mA zik aA A n, beslenmenizi ihmal etmeyin. UnutmayA n ki dA zenli beslenmi z, iyi dinlenmi z bir vA cut hayata olumlu bakmakta daha az zorlanA r. Ara sA ra arkada zA nA zla konu zur gibi kendinizle konu zun. a sBugA n A ok gA zel i zler yaptA na , a sbugA n A ok yoruldun, biraz dinlenmen gerekiyora gibi motivasyon cA mleleri kullanA n. Ruh saAzlA AzA danA zmanA Erin Parisi a sKendimiz iA in bir ba zkasA na olacaAzA mA zdan genellikle daha yakA nA z, bu yA zden kendinizle en iyi arkada zA nA z gibi konu zuna diyor. Kendinize gA ne ba zlama rutinleri olu zturun. SabahlarA nasA l geA irdiAziniz gA nA nA zA de etkileyecektir. Sabah erken kalkA yorsanA z, iki dakika pencereyi aA arak derin derin nefes alA n. Bir bardak su iA in. Elinize hemen cep telefonu almayA n ya da televizyonu aA mayA n. VA cudunuzun yeni gA ne alA zmasA nA ve saAzlA klA ba zlamasA nA saAzlayacak alA zkanlA klar edinin. Her gA n cep telefonunda oyun oynamadan uyuyamA yor musunuz? Bu alA zkanlA AzA nA zA iyi bir alA zkanlA kla deAzi ztirin. Mesela geceleri uyurken podcast ya mA zik dinlemeye alA zA n. Oyunu gA n iA inde oynayabileceAziniz bir ba zka saate A ekin. Abur cubur seviyorsanA z, bunu her gA n ak zamlarA yapmak yerine haftada ya da 15 gA nde bir sevdiklerinizle a sAbur Cubur Ak zamA a dA zenleyin. Hem saAzlA ksA z beslenmenizi kA sA tlayA n, hem ondan aldA AzA nA z zevki daha A zel hale getirecek bir organizasyona A evirin. SA rekli olumlu kelimeler kullanmak ya zadA klarA nA z da olumsuz hale getirir. Ba zkalarA nA n sizi algA lama biA imi de buna gA re zekillenir. Uzmanlar a sStresi azaltmanA n en bA yA k yollarA ndan biri sA zlera diyor. O yA zden kelimelerinizi seA erken dikkatli olun, a sBugA n A ok stresli ve me zgulA ma demek yerine, a sBugA n A A zmem gereken i zler biraz daha fazlaa deyin. Bu hem durumu normalle ztirmenizi, hem de gA zA nA zde bA yA tmemenizi saAzlar.


Tatlı uykular! Dünyanın her yerinde geçerli bir temenni. İyi bir uyku uyumak, ertesi güne hazır uyanmayı da beraberinde getiriyor, bünyeyi güçlendiriyor. Günümüzde şehirlerin daha aydınlık hale gelmesi, telefon ve televizyon ekranlarından sıkça mavi ışığa maruz kalmak uyku sürelerini ve kalitesini olumsuz etkilese de uykusuzluğun olumsuz etkileri konusunda artan bilinçle, uykuya verdiğimiz önem de giderek arttı. Uzmanlar sık sık günde 8 saat uyumamız gerektiğini, daha az uykunun uzun vadede sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyler. Bu tavsiye nereden kaynaklanıyor? Dünya çapında yapılan araştırmalar, az uyuyanların da çok uyuyanların da hastalıklara açık olduğunu ortaya koyuyor. Büyüme hormonunun salgılanabilmesi için çocukların gecede en az 11 saat uyuması gerekiyor. Yeni doğmuş bebeklerde bu süre 18 saat. Yine de ideal uyku süresi insandan insana değişebiliyor ve bu uzmanların henüz çözemediği bir gizem. Ancak bu gizeme rağmen, 8 saat ortalama kabul ediliyor. Az uyku beraberinde kalp hastalıkları, obezite, diyabet, yüksek tansiyon sorunlarını getiriyor. Uyku eksikliğinde bağışıklık sistemi baskılanıyor ve enfeksiyonlara açık hale geliyor. Yeterli uyuyamayan insanların bir diğer sorunu da vücutlarında yüksek düzeyde açlık duygusuyla ortaya çıkan grelin hormonu. Obezite riskine neden olan bu hormon, yeme bozukluklarını da beraberinde getiriyor. İdeal bir uyku vücudun gün içinde zihinde biriktirdiği toksik çöpleri yakmasını sağlıyor. Uykuya daldıktan sonra her biri 60 ile 100 dakika süren uyku aşama döngülerine giriyoruz. Her evre uyku sonrasında vücudumuzdaki süreçlerde farklı bir role işaret ediyor. Her döngünün ilk evresi uyku ile uyanıklık arasında uyuşukluk. Bu süreçte nefes alma yavaşlıyor, kaslar gevşiyor ve kalp atış hızı düşüyor. İkinci evre biraz daha derin bir uyku. Uyanık hissedebilirsiniz ancak pek çok gece uykudasınızdır ve bunun farkında değilsinizdir. Üçüncü evre derin uyku. Bu döngüde uyanmak çok zordur çünkü vücudumuzdaki faaliyet en aza inmiştir. İkinci ve üçüncü evreler birlikte yavaş dalga uykusu olarak biliniyor ve bu sürede rüya görülmüyor. Derin uykudan sonra ikinci evreye bir kaç dakika için geri dönüyoruz ve sonra REM olarak bilinen rüya uykusuna giriyoruz. Bu sırada rüya görüyoruz. Bütün bir uyku döngüsünde insan birden üçe kadar bütün evrelerden geçiyor sonra kısa süreliğine ikinci evrede kalıyor ve ardından REM uykusuna dalıyor. Geç döngülerin daha uzun REM süreleri oluyor ve uykuyu kesmek REM'i etkiliyor. Uzmanlar, uyku süresi kadar uyku zamanının da önemli olduğunu vurguluyor. Geç saatlere kadar uyanık almak ve sosyal faaliyetlere katılmak aynı uyku süresinde bile uykudan alınan verimi etkiliyor. Hafta içi daha az uyuyup bu açığı hafta sonu kapatmaya çalışmak da uykunun kalitesini bozuyor. İnsanların elektrik icat edilmeden ve yaygınlaşmadan iki parçalı uyku uyuduğu bilinen bir gerçek. Hemen güneş battıktan sonra başlayan ilk uykudan sonra, gece yarısı uyanmak, işlerin bir kısmını halletmek ve sonrasında sabaha kadar ikinci uykuya geçmek 100 öncesine kadar normal kabul ediliyordu. İki parçalı uyku günümüzde çok yabancı bir kavram olsa da, 1850'li yıllara kadar çok yaygındı. Günümüzde iki parçalı uyku çok yabancı bir kavram. Üstelik uykuya dalma saati de giderek gece yarısına doğru ilerliyor. Uzmanlar, uyku saatinin giderek ertelenmesinin uyku kalitesini düşürdüğünde hem fikir. Daha uzun saatler uyanık kalma fikri cazip gelse de, beynin uykuya duyduğu ihtiyaç azalmadığı için bu durum sağlığı olumsuz etkiliyor. Bu ayrım insanlık tarihi kadar eski. Bazı insanları gece uyanık kalmaya meyilliyken, bazı insanlar sabahın ilk ışıklarıyla uyanmayı seviyor. Buna karşılık çoğunluk erken kalkmayı gece geç yatmaya tercih ediyor. Yine de vücudu daha erken uyumaya alıştırmak mümkün. Erken uyumak melatonin hormonunu doğru salgılamayı ve gün ışığından tam olarak faydalanmayı da kolaylaştırıyor.


Doğayla başbaşa kalmak, şehirden, virüs endişesinden, kalabalık ortamlardan uzaklaşmak bu dönemde en çok ihtiyaç duyulanlar arasında. Türkiye doğasıyla dünyaca ünlü bir coğrafya ve yürüyüş güzergahlarıyla tatili birleştirmek son yıllarda giderek yükselen bir eğilim. Bu eğilim bu dönemle birleşince, farklı yaş gruplarının rahatlıkla yürüyebileceği rotaları derledik. Korona virüsün ortaya çıkmasıyla beraber dünyada tatil eğilimleri de değişti, alternatif tatiller moda oldu. Doğada daha çok zaman geçirme arzusu çadırını yanına alıp tatile çıkanları, yürüyüş rotaları boyunca konaklayanları beraberinde getirdi. Türkiye yürüyüş güzergahları açısından şanslı bir ülke. Hemen her bölgeye uygun güzergahlar var. Kimileri profesyonel sporcular için uygun olsa da, her yaş grubuna uygun, rahatlıkla yürünebilecek güzergahlar da mevcut. Tatil rotalarının yeniden hesaplandığı bu dönemde hangi alternatiflere bakmalıyız sorusunu sorduk. Muğla Fethiye ile Antalya Konyaaltı arasında uzanan 509 kilometrelik rota, dünyanın en uzun 10 trekking parkurundan biri. Likya yolu bir zamanlar kervanların geçtiği, göçlerin yapıldığı bir güzergah. Türkiye'nin uluslararası işaret sistemiyle belirlenen ilk uzun yürüyüş rotası olmak özelliğini de taşıyor. Eski 18 Likya kenti içinden geçen güzergah Take Yarımadası'nı kendilerine yurt edinen Anadolu'nun en eski halklarından Likyalılar'ın izini sürüyor. Rotada yalnızca tarih yok, Ölüdeniz, Kabak Koyu, Yediburunlar, Patara, Kalkan, Kaş, Demre, Finike, Adrasan, Çıralı gibi önemli turizm merkezleri de var. Üstelik bu rota yılın 11 ayı yürünebilir. Pürenli Yaylası hem Ankara hem İstanbul'a yakınlığıyla öne çıkıyor. Düzce'nin Gölyaka ilçesine bağlı yaylada, bin 400 metre yükseklikte gençlik kampları da bulunuyor. Küçük bir göleti, tahta kulübeleri olan yaylada yürümek için birden fazla seçenek var. İster durup doğayı dinlemek, ister yürüyerek stres atmak için ideal. Türkiye'nin önemli yürüyüş kulvarlarından olan Ballıkayalar Milli Parkı'nda her seviyeye uygun parkur var. Kolay orta ve orta zor derecelerinde yürümek isteyenlere uygun parkta tırmanma yapılabilen küçük bir kanyon da var. Doğasının güzelliğiyle öne çıkan Ballıkayalar Milli Parkı'nda kuş gözlemi de yapabilirsiniz. Antikçağlardan bu yana önemli bir yerleşim yeri olan, Pabuç ve Kazan dereleri arasındaki Kıyıköy, İstanbul'a 164 km uzaklıkta. Bir yanda Longoz Ormanları bulunan, bir yanda Türkiye'nin en uzun sahil şeridine sahip olan rotada Cenevizli korsanların gemilerini saklamak için kullandıkları koyları ve mağaraları da görebilirsiniz. Karadeniz manzaralı falezleriyle fotoğraf çekmek isteyenlere de hitap ediyor. Orta seviyede zorluğu olan bir güzergah. Bursa-Nilüfer Belediyesi'nin 'Doğa, Tarih ve Kültür Rotaları Projesi' kapsamında hayata geçen Mysia Yolları arasında 27 farklı doğa yürüyüşü, 18 bisiklet ve 5 tane de atlı yürüyüş parkuru var. Parkurlar 4 ile 30 kilometre arasında değişiyor. Misi'den Dağyenice Göleti'ne uzanan rota ise 10 kilometre uzunluğunda ve güzergah boyunca meyve bahçeleri, tarlalar ve çam ormanları var. Ankara Güdül sınırlarındaki Sorgun Göleti Tabiat Parkı, kamp kurmak isteyenlerin, doğa yürüyüşçülerinin ve fotoğraf tutkunlarının ilgi odağı. Uzun süreli yürüyüşler kadar, kısa süreli yürüyüşlere de uygun mekanda ormanı da, göl etrafını da yürüyerek kat etmek mümkün. Sorgun Göleti Tabiat Parkı'ndan başlayıp Benli Yaylası'na uzanan yaklaşık 31 km'lik parkursa diğer bir seçenek. Hitit Yolu, Anadolu'nun erken tarihine tanıklık etmek isteyenler için ideal bir rota. Hattuşa, Alacahöyük ve Şapinuva üçgenindeki Hitit Yolu, alternatif güzergahlarla birlikte toplam 385 kilometreye ulaşan 17 parkurdan oluşuyor. Boğazkale-Hattuşa-Şapinuva, Alacahöyük-Alaca-Şapinuva ve Boğazkale-Alacahöyük bölgeleri ana rotalar. Alaca Çayı Vadisi ve İncesu Kanyonu ise alternatif rotalar. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hattuşa Antik Kenti'nde güneşin batışını izlemek ve Alacahöyük'te tarihin katmanlarını keşfetmek de parkurun güzelliklerinden. Milyonlarca yıl önce Erciyes ve Hasan Dağı volkanlarından fışkıran lav ve küllerin soğuması sonucu ilginç yeryüzü şekillerinin meydana geldiği Kapadokya bölgesi, derin tüf vadileri, peri bacaları ve insanlığa mesken olmuş kaya yerleşimleriyle biliniyor. Sürekli bir devinim ve değişim içerisindeki coğrafyanın oluşturduğu vadiler, Kapadokya yürüyüş parkurlarının omurgasını oluşturuyor. Nevşehir, Kayseri ve Aksaray il sınırlarına yayılan Kapadokya bölgesinde Ihlara, Soğanlı, Güvercin, Aşıklar, Kızılçukur, Gül, Bal, Zemi, Keşişler, Devrent, Avla vadilerinde yürüyüş yapmak mümkün. Unesco Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ve eski konaklarıyla ünlü Safranbolu'ya sadece 40 kilometre mesafedeki Yenice Ormanları, Doğal Hayatı Koruma Vakfı tarafından Avrupa'nın 100, Türkiye'nin ise dokuz sıcak noktasından biri olarak belirlendi. Yemyeşil vadilerin, yalçın zirvelerin, suyun ve nemin yarattığı zengin bitki çeşitliliğinin yansıması olan anıt ağaçlar, bu doğa harikasının en değerli hazineleri olarak dikkat çekiyor. Yenice Ormanları Doğa Yürüyüş Parkurları 210 kilometre boyunca işaretlenen yol üzerindeki 21 parkurdan oluşuyor. Günübirlik, kısa ve uzun yürüyüşler yapılabilir. Ayrıca 292 kilometrelik dağ bisikleti rotası mevcut. Mitolojik efsaneleri kadar, derin kanyonları, uçsuz bucaksız çam ormanları, rengarenk giysili tahtacı Türkmenler'in yaşadığı köyleriyle de sıra dışı bir tabiat alanı Kazdağları Milli Parkı. Balıkesir'in Edremit ilçesinde. 21 bin hektarlık alanda 77'si sadece Türkiye'de 29'u dünyada sadece bu alanda yetişen bitki bulunuyor. Ciple geçilebilen dağyolu, Sarıkız'ın zirvesine kadar uzanıyor. Milli park sınırlarında belirli başlı iki parkur olmakla birlikte, işaretlenmemiş alanlardan tercihe göre yeni parkurlar çıkarmak mümkün. Sahaya, Milli Parklar'ın sertifikalandırdığı alan kılavuzları olmadan yürüyüşçü alınmıyor. Şehirden uzaklaşamayanlara da yürünecek parkur lazım. İnsaflı parkurların başında İstanbul'daki Belgrad Ormanları geliyor. Ormanın içinden geçen bu parkurda her yaş gurubu yürüyebilir, koşabilir, sakin sakin dolaşabilir. Parkurun uzunluğu 6.200 metre. Yol üstünde sizi yönlendiren uyarılar var. Yol doğal kiremit tozu ve irmiğinden oluşan özel bir karışımla kaplanmış. Onun için belli bir esnekliğe sahip. Bu da kas zedelenmelerini engelliyor. Ormanda 75 çeşit kuş türü var. Onların ötüşleri yürüyüşçülere eşlik ediyor. Aladağlar'ın, kendine özgü eşsiz bir doğası var. Derin vadilere, eşsiz zirvelere, dik ve sarp buzul kayalıklarına, mağaralara, görkemli kanyonlara, yüksek platolara, ormanlara, şelalelere sahip. Kaya pınarları, debisi ve düşüş yüksekliği bakımından Türkiye'nin en büyük ve ilgi çekici takım şelaleleri görenleri hayran bırakıyor. Aladağlar Milli Parkı, Kayseri, Niğde ve Adana illeri dahilinde kalan 54. bin hektarlık bir alanı kapsıyor. Rakım 730'dan başlayarak 3.756 metreye kadar çıkıyor. Kolay, orta ve zor olmak üzere herkese uygun yürüyüş rotalarına sahip.


Her yeni sene, bir önceki seneye göre daha çabuk yorulduğunuzu; daha çabuk hastalandığınızı, hayata karışma motivasyonunuzda kayıp olduğunu hissediyorsanız, sağlığınız için doğru yatırımları yapmıyor olabilirsiniz. Genelde yaşlılık ile ilişkilendirilse de, 40'lı yaşlarını süren insanlarda ilk belirtilerini veren ve vücudun yaşlanma hızının yükseldiğine işaret eden Kırılganlık Sendromu, tüm bu şikayetlerin nedeni olabilir. Vücudun yaşlanma; yüksek toksisite düzeyi, yetersiz/yanlış beslenme, hareketsizlik ve yoğun stres gibi çoklu faktörlerle hastalıklara karşı normale göre çok daha kırılgan hale gelmesi durumudur. Bütünsel bir sendrom olan Kırılganlık Sendromu bir başka deyişle, vücuttaki metabolik enerjinin ve bilişsel rezervlerin tükenmesi halidir. Öyle ki Kırılganlık Sendromu'ndan muzdarip kişiler, kısa bir yatak istirahati ile geçebilecek basit bir soğuk algınlığı ya da kas zedelenmesini bile zorlukla atlatabilirler. Kaynağı belli olmayan; teşhis edilmesi güç şikayetlerle kendini gösteren bu sendromun bir diğer belirtileri de, kronik yorgunluk, iştahsızlık ve motivasyon düşüklüğü. Yaşla beraber görünür hale geldiği için akla ilk olarak yaşlanma faktörüyle gelen, yıllarca yaşlılıkla ilişkilendirilen bu belirtilerin, aslında çoklu faktörlerle meydana gelen bir sendrom olması tıp dünyası için çok eski bir keşif değil. Ancak bilimsel araştırmalar, Kırılganlık Sendromu'nun altında yatan esas tetikleyicilerin hareketsiz bir yaşam tarzı; özellikle üst bedende yoğunlaşan yağlanma ve düzensiz uyku döngüleri olduğunu ortaya koyuyor. Kırılganlık Sendromu'nu ortaya çıkaran en güçlü nedenlerden biri elbette vücuttaki kas kütlesinin kademeli olarak azalması. İşte tam da bu nedenle, kadınlar ilerleyen yaşla birlikte erkeklere göre çok daha kırılgan olabiliyorlar. Çünkü ortalama bir kadının vücudu %25 oranında kas dokudan oluşurken, erkek bedeninde bu oranın %40 civarında olduğu düşünülüyor. Zaman içinde, kas dokularında yaşanan kayıplar sonucunda kadınların kas-yağ-kemik dengesi de erkeklere oranla daha çabuk bozuluyor. Yine kadınların doğurgan olmasını sağlayan östrojen ve progesteron gibi hormonlar da uzun vadede kırılganlık eğilimine katkıda bulunabiliyor. Özellikle birden fazla doğum yapan kadınlarda, vücutlarındaki mineral depolarının boşalmasından ötürü kemik ve eklem kırılganlığına erkeklere oranla daha sık rastlanabiliyor. Kırılganlık deyince akla ilk kemikler gelse de bahsettiğimiz kırılganlık, tam olarak kemik kırılganlığı değil. Vücudun geneline yayılan bir problem olan Kırılganlık Sendromu'nu okumak her zaman çok kolay olmayabiliyor. Bu yüzden şu belirtileri bilmek, vücudunuzu gözlemleme noktasında size yardımcı olabilir. -Kısa süre önce çok rahatça kat edilen yürüyüş mesafeleri gözde büyümeye başlamışsa, -Normal boyutlardaki porsiyonlar bile kişiye fazla gelmeye başladıysa ve yemeklerden sonra sık sık hazımsızlık çekiliyorsa, -Yürüyüş ve hareket etme hızında hissedilir bir yavaşlama gözlemleniyorsa ve denge sorunları yaşanıyorsa, -Yakın aralıklarla eklem ve kas sakatlıkları yaşanmaya başladıysa, -Sosyal aktivitelere ve günlük işlere katılım hissedilir şekilde azaldıysa, -Dikkat ve zihinsel performans gerektiren işler eskisine oranla çok daha zor geliyorsa ve bu işlerden kaçınılma eğilimi baş gösterdiyse, -Vücutta kaynağı belli olmayan değişken karakterli ağrılar gözlemleniyorsa, -Uyku süresi uzun olsa bile sabahları yataktan yorgun şekilde kalkılıyorsa Kırılganlık Sendromu'nun varlığından söz edilebilir. Uzmanlara göre Kırılganlık Sendromu ile başa çıkmak ancak bütünsel bir bakış açısı ile mümkün. Yani yukarıda saydığımız belirtilerden birkaçını gösterenlerin, vücutlarında işleyen biyolojik saati yavaşlatmak için beslenmeden egzersize; zihinsel gelişimden uyku rutinine kadar birçok alanda cesur adımlar atmaları gerekiyor. Öncelikle işlenmiş gıda, trans yağ, hayvansal protein ve rafine şeker tüketimini minimuma indirmek gerekiyor. Çünkü bu tarz besinler, vücutta 'kronik enflamasyon'a yani içsel doku hasarına neden olabiliyor. Öyle ki dışarıdan çok sağlıklı görünen bireyler bile uzun süre kronik enflamasyona maruz kaldıklarında, vücutlarındaki oksijen kapasitesi düşüyor ve hatta yumuşak dokularında telafisi mümkün olmayan hasarlar meydana gelebiliyor. İşte bu yüzden mevsiminde yetişen sebze / meyve; bakliyatlar; zeytinyağı, turşu / kefir / ev yoğurdu gibi probiyotik içeriği yüksek besinler ve tabii ki doğal koşullarda üretilmiş balık tüketmek, vücudu içten içe tüketen bu sinsi yangını söndürmeye yardımcı oluyor. Yine doğru beslenme yaklaşımının yanı sıra aktif bir yaşam ve doğru egzersiz rutini ile ilerlemek de Kırılganlık Sendromu'nun en büyük düşmanlarından. Özellikle açık havada yapılan orta tempolu yürüyüşler; reformer pilates ve yoga gibi kontrollü ve kas esnekliğini arttıran egzersizler ve elbette vücuttaki tüm kasları çalıştırmasının yanında stres hormonu kortizol seviyesini de ciddi oranda düşüren yüzme gibi antrenmanları haftada 2-3 defa uygulamak kırılganlık belirtilerini kolayca bertaraf etmenizi sağlayabilir. Kırılganlık Sendromu'nun yarattığı mental sorunlarla başa çıkmak içinse egzersiz topları veya özel ekipmanlarla uygulanan koordinasyon egzersizleri; eşli danslar ve resim / müzikal enstrüman çalma gibi sanatsal etkinlikler öneriliyor. Ayrıca ev koşullarında kolayca uygulanabilen ve konsantrasyon seviyesine önemli katkılarda bulunan boyama kitleri de 70 yaş üstü bireylere sıkça önerilen çözümler arasında.


Akıllı telefonların hayatımızı çok kolaylaştırdığı inkar edilemez bir gerçek. Araştırmalar 4 milyara yakın insanın sosyal medya kullanıcısı olduğunu ortaya koyuyor. Telefonlar sayesinde alışverişten sosyalleşmeye, eğitimden spora, haberden müziğe birbirinden farklı pek çok alana erişebiliyor, çok kısa sürede işimizi hallediyoruz. Bu kolaylık alışkanlıklarımızı hızla değiştirdi, yaşam pratiklerimiz üzerinde etkili oldu. Zaman zaman bundan şikayet etsek de, çoğumuz bu konforu terk etmekte zorlanıyoruz. Ancak, akıllı telefonların hayatımıza soktuğu olumlu özelliklerin yanında bir de sosyal medya bağımlılığı var ki, önümüzdeki yıllarda önemli bir sorun olarak karşımıza çıkması kaçınılmaz. Farketmekte zorlansak da telefon hayatımızda büyük bir yer kaplamaya başladı. Dikkatsizlikler ve unutkanlıklar yaşıyorsanız, yaşanan olayları telefondan takip ediyorsanız, bir zamanlar nasıl vakit geçiriyordum sorusunu sormaya başladıysanız, sosyal medya detoksuna ihtiyacınız olabilir. Sosyal medya bağımlılığı ya da bir diğer ismiyle telefon bağımlılığı yalnızca psikolojik bir sorun değil. Aşırı ekrana bakma alışkanlığından kaynaklanan fiziksel sorunlar da sağlığı tehdit edecek nitelikte. Ekran karşısında geçen zamanın ekran ışığına maruz kalmadan geçen zamandan uzun olması, boyun ağrılarından göz bozukluklarına, uyku sorunlarından mimik kayıplarına, bunalım hissine, depresyona, kronik yorgunluğa, omurga eğriliğine, sisli beyin sendromuna varan sağlık sorunlarını beraberinde getiriyor. Migren, obezite, enfeksiyona meyil, anksiyete, davranış bozuklukları, çarpıntı, intihar meyli gibi ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşma ihtimaliniz de artıyor. Beyin kimyamızın ürettiği endorfin ve dopamin eğlence, ödül ve başarıyla daha hızlı salgılanıyor. Bağımlılığın bilimsel nedeni de bu. Beyin dalgalarımız, ekran ışığı, hissedilen anlık keyiflenme ya da üzüntü bileşenleri bir araya gelince aklımız karışıyor. Adeta sosyal medyada yaşanılan iniş çıkışları bir oyun gibi algılıyoruz. Belki farkında bile olmadan sürekli bunlarla beslenen bir açlık yaratmış oluyoruz. Önce bu sorunun sizde olup olmadığını anlamak için, telefonunuzdan günlük ekran sürenizi öğrenmelisiniz. Bu oran sizi şok edebilir. Pek çok insan ekran karşısında zannettiğinin iki ya da üç katı vakit geçiriyor. Sonra kendinize bir zaman belirleyip dijital denge ayarlarından bu zamanı kısıtlayın. Asıl kritik olan süreç, telefonunuzu elinizden bırakmanızla başlıyor. İlk başta bir boşluk hissedebilir, artan zamanı değerlendirmek konusunda zorlanabilirsiniz. Bir yedek liste oluşturarak işe başlayın. Ne zamandır ertelediğiniz işler telefonla aranıza mesafe koymak için önemli bir bahane olacak. Gün içinde ne kadar telefonla vakit geçirirseniz geçirin, geceleri özellikle yatakta telefon kullanmak kadar vücudu yoran başka bir aktivite yok. Hem telefon ışığının gözlere verdiği zarar, hem sürekli zihnin zinde olmasının getirdiği kalitesiz uyku bedeni yıpratıyor. Sosyal medya detoksu yaparken telefonu özellikle gece belli bir saatten sonra bırakmak ve yatağa girmeden 2 saat önce bunu gerçekleştirmek çok önemli. Telefonu akşamları mutlaka bırakmayı adet edinin. Vaktinizi telefonsuz geçirmeye odaklanın ve gayret gösterin. Bunu sürdürülebilir kılmak için gayret edin. Gün içinde sosyal medyada geçirdiğiniz süre değişse de, akşamları telefonla aranıza mesafe koymayı bir rutin haline getirmeye çalışın.


Karadeniz e k y s olan ve Bulgaristan s n r nda yer alan neada Longozu, mevsimsel su basar ormanlar , tatl su g lleri, k y kumullar , batakl klar n birlikte bulundu u ender bir eko sistem. stanbul a yak nl yla da g n birlik gitmek isteyenlerin tercihi olan park, pek ok y r y parkuruna sahip. neada ile Hamam G l aras nda kalan parkur en uzun parkur. D n yolunda Dupnisa Ma aras n gezebilirsiniz.


Aşure denilince akla yalnızca bir yiyecek gelmiyor, bolluğu, bereketi, kavuşmayı, kaynaşmayı hatırlatan bir kültürel unsur aynı zamanda. Birbirinden uzak coğrafyalarda bile farklı şekillerde pişiyor, insanları bir sofra çevresinde buluşturuyor. Hicri takvime göre Muharrem Ayı'nın 10'uncu günü kaynamaya başlıyor aşure kazanları. Bu tarihin özel bir anlamı var. Öncelikle Muharrem ayı, savaşmanın, küslüğün yasak olduğu, Zilkade, Zilhicce ve Recep ayıyla birlikte haram aylardan biri. Bu aylar boyunca küslerin barışması, kavgaların büyümemesi tavsiye ediliyor, savaşlara ara veriliyor. Ayrıca Muharrem ayında önemli olayların gerçekleştiği de biliniyor. Metin And, Kazvini'nin Acayibü'l-Mahlukat kitabına dayanarak Aşure günü de olan onuncu gün için şu olayları sıralıyor: Hz. Adem'in pişmanlığı; Hz İbrahim, Hz. Musa ve Hz. İsa'nın doğuşu; Hz. İbrahim'in atıldığı ateşin Allah'ın buyruğuyla soğuması; Hz. Yakub'un, oğlu Hz. Yusuf için ağlamaktan kör olan gözlerinin açılması; Hz. Yusuf'un tutukluluktan özgürlüğe kavuşması; Hz. Süleyman'ın tılsımlı yüzüğünü bulunca krallığının ululanması; Hz. Yunus'un dua ve öğütleriyle Ninova kentinin kurtuluşu; Hz. Eyyub'un iyileşmesi; Hz. Yahya'nın doğuşu; Hz. Zekeriyya'nın çocuğu olsun diye ettiği duanın kabul edilmesi; Hz. Musa'nın kutsal Tuva vadisinde ateş ağacını görüşü; Hz. Musa ve kavminin Mısır'dan ayrılışı. Bunun gibi Hz. Yakub'un oğlu Hz. Yusuf'a kavuşması, Hz. Nuh'un Cudi dağına varışı... İslam tarihinin en üzücü olaylarından Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit edilmesi de 10 Muharrem'de gerçekleşiyor. Bütün bu olayların ardından feraha varmak için hazırlanan aşa verilen isimse Aşure. Evliya Çelebi eş anlamlısı olarak Karış Katış diyor, Farsça'da katmak, karıştırmaktan gelen Aşur fiiliyle adlandırılıyor. Aşurenin her yöreye özgü bir tarifi var. Bazı yörelerde içine börülce, mısır gibi bakliyatlar konulurken, bazı yörelerde nohut dışında bir bakliyat konulmuyor. Aşureye özel sürahiler bulunuyor, bunlarla aşure pişirilen evde önce misafirlere, sonra ev sakinlerine servis yapılıyordu. Osmanlı döneminde saray ve konaklarda pişirilen aşureler ise önce padişaha ve saray efradına sunulur, sonra ilmiye ve mülkiye ricalinin konaklarına gönderilir ve bütün İstanbul halkına dağıtılırdı. Bir tür muhallebi kıvamında hazırlanan ve süzülen bu aşureye, piştikten sonra bademşekeri ve çikolata dahil edilirdi. Saray aşurelerinin en ünlüsünü, Sultan Mahmud II'nin zevcesi, Sultan Abdülaziz'in annesi Pertevniyal Valide Sultan'ın hazırlattığı bilinir. Bir gece öncesinden buğday, fasulye ve nohut ayrı ayrı ıslatılır. Buğday iyice piştikten sonra ayrı ayrı pişirilmiş nohut ve fasulye de katılarak bir süre daha kaynatılır. Şeker ve yıkanmış üzüm ilave edilir. Küçük doğranmış incir, kayısı eklenir. Beş dakika daha pişirdikten sonra karanfil karışıma dahil edilir. Pişen aşure sıcak sıcak kaselere alınır. Üzeri ceviz ve tarçın ile süslenir. Bazı yörelerde aşureye bakla, börülce, mısır katılıyor, süslemek için nar ve susam kullanılıyor. Yine bazı yörelerde aşure pekmezle tadlandırılırken, bazı yörelerde süt ekleniyor. Aşure için hazırlanan buğday arttığında keşkek de yapılıyor. Aşure çorbası da aşure piştiğinde yapılan bir diğer tarif. Nohut ve fasulyeyi bir gece önceden ıslatalım. Bir tencereye eti ve tuzu koyup kaynatalım. Pişme tamamlanmak üzere iken etin üzerine buğdayı koyup kaynatalım. Yarı pişmiş hale geldiğinde önce nohutu ardından fasulyeyi ekleyelim. En son pirinci ekleyelim ve kaynatalım. Suyu iyice azaldığında sütü ilave edip biraz daha su ekleyerek bir taşım daha kaynatalım. Cevizi iri parçalar halinde dövelim ve aşureye ilave edelim. Ayrı bir yerde tereyağını eritelim ve rendelenmiş soğanlarla baharatları tereyağında kızdıralım. Servise almadan önce bu tereyağlı baharatlı sosu ekleyelim.


1986 yılında Şanlıurfa'da tarlasını süren Şavvak Yıldız bulduğu heykeli Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'ne teslim etmese, bugün Tarihin sıfır noktası olarak nitelenen Göbeklitepe'den haberimiz olmayabilirdi. Göbeklitepe'nin keşfi, insan medeniyetinin 12 bin önceye çekerek, dünya tarihinin en büyük keşifleri arasına girdi, UNESCO Kültür Mirası listesine alındı. Türkiye birbirinden farklı çağlarda, birbirinden farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan bir ülke. Ege'den Doğu Anadolu'ya kadar farklı coğrafyalara yayılan ver her biri başka önem taşıyan bu kültür miraslarının kendileri kadar ortaya çıkış hikayeleri de anlatılmaya devam ediyor. Köy antik kentin içinde yaşamakta, evlerin tavanında antik kentin sütunları kullanılmakta, çocuklar sütun başları arasında oynamaktadır. Ara Güler'in keşfi dünyada büyük ses getirir. İngiltere'de yayınlanan Architectural Review dergisi Aphrodisias'ın fotoğraflarını yayınlar ve hikaye giderek ünlenir. İstanbul farklı dönemlerde farklı kültürlere ev sahipliği yapan, tarihiyle sık sık şaşırtan bir şehir. Her dönemde önemini koruyan şehrin görkemli tarihi şaşırtmaya devam ediyor. Marmaray kazıları sırasında ortaya çıkan bulgular da bu şaşkınlığın bir parçası. Ulaşım sorunun çözülmesi için başlatılan Marmaray projesi sırasında, antik dünyanın en bilinen limanlarından biri Theodosius Limanı ortaya çıkartıldı. Keşifte 5 ile 10. yüzyıllar arasındaki zaman dilimine tarihlenen 36 adet batık gemi kalıntısının oldukça iyi korunmuş halde günümüze ulaşmaları ayrıca buluşu önemli hale getirdi. 2150 m rakımda, dağlar arasında gizlenmiş anıtsal heykeller, kabartmalar 2 bin yıl boyunca pek fazla insanın dikkatini çekmedi. Adıyaman'ın Kahta ilçesinde, 2150 m yüksekliğindeki Nemrut Dağı ve yamaçlarındaki heykeller tarihin önemli sırlarını taşıyor. Kommagene Kralı I. Antiochos'un tanrılara ve atalarına minnettarlığını göstermek için yaptırdığı bu mezar anıt, devasa heykelleriyle yüzyıllar boyunca yaşamaya devam etti. Keşfiyse ancak 1881 yılında mümkün oldu. Burayı görüp merak eden Alman demiryolu mühendisi Karl Sester konu hakkında mektuplar yazar. Berlin'deki Prusya Bilimler Akademisi'ne ulaşan mektupla, akademi arkeolog Otto Puchstein'ı Sester'le buluşması ve daha detaylı bir araştırma yapması için gönderir. İki kişilik bu ekip, Fırat Nehri boyunca keşfe çıkar. Puchstein önce çözemediği yazıların üzerinde 1 yıl kadar çalıştıktan sonra, kitabelerin Kommagene Krallığına ait olduğunu keşfeder. Keşif Helenistik dünyanın en önemli keşfi olarak kabul edilir.


Kışın tatil yapılmaz mı? Türkiye'de kış turizmini öyle keyifli hale getiren yerler var ki, bu soruya Hayır demek büyük haksızlık olur. Kışın akla ilk kayak merkezleri gelse de, kış tatili sevenler için Türkiye'de tarihi, mimari özellikleri ve doğal güzellikleriyle pek çok seçenek var. Kış mevsiminin tadını çıkarmak, sömestri değerlendirmek ve farklı zamanlarda ziyaret ettiğiniz yerleri bambaşka haliyle görmek için tatil alternatiflerini sıraladık. Van kışın ayrı bir güzelliğe bürünen şehirlerden. Tarihi milattan önceki dönemlere dayanan şehirde, arkeolojik açıdan önemli noktaları gezebilir, Van Gölü'nün muhteşem manzarası karşısında yürüyüş yapabilirsiniz. Bir zamanlar Urartu medeniyetinin başkenti olan şehire gitmek için Van Gölü Ekpresi'ni kullanırsanız, tren yolculuğunun da keyfini çıkarabilirsiniz. Tren yolculuğu Anadolu'nun farklı noktalarındaki kış manzaralarına tanıklık etme fırsatı sunuyor. Tabii Van denilince akla dünyaca ünlenmiş kahvaltısı da geliyor. Trenle gidilebilecek ve kışın bütün güzelliklerini yaşayabileceğiniz bir diğer nokta da Kars. Popüler kış destinasyonlarından biri olan Kars, özellikle kış mevsiminde doğal güzelliği ve mimarisiyle öne çıkıyor. Rus mimarisinin ilginç örneklerini görebileceğiniz şehir, donan Çıldır Gölü, Ani Harabeleri'yle de turistlerin ilgisini çekiyor. Kars'ın meşhur gravyer peyniri ve kaz eti de ziyaretçilerin ilk tattığı şeyler arasında. Yine trenle ulaşılabilecek bir diğer şehir de Eskişehir. Ortasından geçen Porsuk Çayı'yla bambaşka bir atmosfere sahip olan şehir hafta sonu ziyaretleri için de uygun bir lokasyon. Öğrencilerin enerjisiyle durmadan yaşayan Eskişehir'de Porsuk Çayı'nın kıyısında uzun yürüyüşler yapabilir, Odunpazarı'nın tarihi dokusunda çayınızı içebilir, Eskişehir'in meşhur lezzeti çiğ börek yiyebilirsiniz. Doğayla başbaşa kalmak, kışı kartpostal manzarası gibi bir yerde yaşamak istiyorsanız, ideal adrest Abant. Sakinliği, göl manzaraları, şömineli mekanlarıyla Abant kış turizmi denilince akla ilk gelen yerlerden. Çam ağaçları arasında tertemiz bir havada yapılan yürüyüşler hem sağlığa iyi geliyor hem keyifli zaman geçirme garantisi veriyor. Türkiye'nin müze şehirleri arasında sayılan Safranbolu, tarihi mimarisini en iyi koruyan yerlerden biri. Sokaklarında geçmişe yolculuk yapabilir, Hıdırlık Tepesi'ne çıkarak kar manzarası altındaki şehri buradan seyredebilirsiniz. Yüz yıllık konaklar ve hanlar arasında Safranbolu tarihe yolculuk yapmanızı sağlayacak bir yer. Kapadokya'nın yazı ayrı güzel, kışı ayrı. Kışın karlar altındayken, Kapadokya büyüleyici kar manzaralarına ev sahipliği yapıyor. Sabah erken saatlerde havalanan balonlar, yılkı atları, peribacaları, yer altı şehirleri, vadileriyle Kapadokya zamanın nasıl geçtiğini anlamayacağınız bir yer. Kış soğuğunda sıcak bir alternatif arayanlar için Pamukkale Travertenleri iyi bir alternatif. Yaz kış 36 derece olan Kleopatra Havuzu, termal sular hem tarihi hem şifasıyla meraklıları cezbediyor. Bu havuz milattan önce 2. yüzyılda kurulan Hierapolis kentinden kalma. Bu havuz milattan sonra 7. yüzyılda bir deprem sonucu oluşan çukurluğun içinde civarda bol bol bulunan termal suyun dolmasıyla oluşmuş. Deprem sırasında çevrede ne kadar sütun ne kadar heykel varsa da havuza dolmuş. Siz de bu özel, tarih kokan havuzu deneyimlemek istiyorsanız bu kış rotanız Denizli olabilir. Kuzeyinde Sapanca Gölü, güneyinde Kartepe ile Maşukiye İstanbul'dan kaçmak isteyenlere muhteşem bir doğa vadediyor. Güne, ormanın ve akan suların içinde yapacağınız bir kahvaltı ile başlayıp sonra etrafı keşife çıkabilirsiniz. Rotanızı Kartepe'ye çevirip kayak yapabilirsiniz. Kayak yorgunluğunu ve günü sonlandırmak için de Maşukiye'nin en meşhuru güveçte alabalık deneyebilirsiniz.


Belli ki ya l birisi bizi i eri a r yordu. Biz de Amca hava ok g zel sen d ar gelsene dedik. Adam g ld . Reddedemeyece imiz bir ses tonuyla Siz gelin hele , dedi. Merakla girdik i eri. Amca y zden ibaretti. zeri yorganlar ve battaniyelerle kapal yd , b t n v cudu fel liydi. stelik k rd . nanamad k. nanamad m z gibi k m ldayamad k da. Adam g lerek yan na a rd . Anlam t a k nl m z . Hal hat r sormaya ba lad . Sohbet her ne kadar enerjik olsa da bizde enerji falan kalmam t . Bir de adam n bizi teselli ediyor olmas ok fenayd . Bize uzun uzun ocuklar n n torunlar n n al maya gitti ini, durumun g r nd kadar fena olmad n , ony llard r bu halde oldu unu ve buna al t n , mutlu oldu unu anlatt ve Gidin dedi. Gidemeyi imizi anlam ve z lm t . Seni b yle nas l b rak r gideriz demeye yeltendim. Ama diyemedim. Adam n aylard r y llard r ya ad na kim olarak m dahale edecektim? Dahas yarg lay p korumaya kalk acakt m? Sonra da arkada lar ma bir macera olarak anlatmak zere olay yerinden uzakla acakt m. Ve amca hayat na d necekti. Gidip ocuklar n bulmaya kalk mak da sa mal k olacakt . Akl m za gelen b t n her ey sa ma geldi bize. Nitekim k s k s gittik. G r nt Almodovar filmi gibiydi. Devasa bir ad rda k lm , battaniyeler alt nda ezilmi , ok, ok ya l ve fel li bir amca. Bu g r nt yle beraber de erlendirmesi zor, tuhaf ama sahici bir tatl huzur , g steri siz bir bilgelik vard adamda. Ve enteresan olan berrak bir T rk e, al an bir ak l hatta nefis bir mizah duygusu e lik ediyordu huzuruna. Alayl bir ses tonuyla Ne sand n z? , Hadi anac m hadi gibi ince n kteler i itmi tik. Harikulade bir g n ge irdik. Ara ara amcam z -amcam z olmu tu bile- nedense konu tuk. Aya m z asla ekmiyordu amcaya bakmak zere d nmeye. Ka yoktu tabii. Eninde sonunda d necektik. G zlerimize inanamad k. ad r n i inde 20 ki i kadar kalabal k bir aile, amcan n zerinde tepinen tane k k ocuk vard . Ve amca k k r k k rd . Nas l g zel g l yordu, nas l mutluydu. Biz a z m z a k kalakald k. Amcan n o lu, yan ma gelip amcan n bizi anlatt n yeme e beklediklerini zaten, hatta bizim i in yeme i geciktirdiklerini s yleyip sofray kurdular. Amca me guld , bizimle g nd zki kadar ok ilgilenmedi. Ama biz onunla ok ilgilendik tabii. G nd z -biraz utanarak- ac m t k, ak am - ok utanarak- hayranl k duyuyorduk. Harikulade bir ak am yeme i yedik. Sohbet ettik. Amca sohbetlerin bir o una girdi. G l ms yordu. ok sahici g l ms yordu. Hep beraber, her ya tan ve kalabal k bir ekilde huzur i inde ya aman n resmini yapm lard . stelik bir de fakir ama ne eli durumu eklenmi ti ki i in en tatl k sm oydu. Bu ara t rmay okudu umdan beri bu hikaye d n p duruyor kafamda. Amca bir tek kere olsun botoks yapt rmam , krem kullanmam t . Ama ok g zel g r n yordu. Amcan n bak m ve bak c dolu bir hayat yoktu. Ama bir i i yar m b rak l yor gibi de de ildi. Amcan n yan nda ya t arkada lar , e i yoktu. Ya na yak n kimse bile yoktu. Hatta g nd zleri yan nda kimse yoktu. Ama yaln z birisi olmaya ok uzakt . Ya l l n reddetmiyor, n ne gelene Ka ya nda g steriyorum? diye sormuyordu. Hatta muhtemelen bu soruyu hayat nda hi sormam t . fkesiz, huysuz olmad gibi ok e lenceliydi. Hi yle bulundu u duruma isyan eder gibi g r nm yordu. l m bekler gibi bir hali de yoktu. ok konu maya merakl de ildi. Ama konu tu mu asla tekrara d meyen ve muhakkak dinleten bir yan vard . Bu bile kli elerin tamam n yerle bir etmeye yeterliydi. Ve ya l ayr mc l n rtmeye, g r nmez k lmaya yarayan o plastik h rmetten de eser yoktu ortal kta. Amca elbette bir pozitif ayr mc l k g r yordu. O haldeki herkes en vicdans z ortamda bile pozitif ayr mc l k g r r. Ama insan n insana zaten g stermekle y k ml oldu u sayg n n d nda ili kilerinde bir tek ey yoktu. O lum, k z m, tepinmeyin dedenizin zerinde d zeyinde bile m dahale yoktu. ocuklar da durmas gereken yerleri biliyordu. Yahut ben konudan o kadar etkilenmi tim ki her ey g z me m kemmel g r n yordu. B y k ehir hayat nda bunun ne kadar imkans z oldu unun fark nday m. B y k ehirlerin genellikle ocuklar, ya l lar, engelliler yokmu gibi dizayn edilmi oldu unun da fark nday m. Sosyal rg tlenmede bir ok yap n n ocuklar yahut ya l lar g z n nden ekmeye d n k olmas da cesaretimi bir miktar k r yor. Lakin son y llarda konuya artan ilgiyle beraber bir de i me umudunun belirdi ini de g r yorum. Bu y zden AgeSA n n ara t rmas n ve o ara t rma zerinden yap lacak ileti imi hepimiz i in ok umut verici buluyorum.


Her Yaşta Türkiye'nin önümüzdeki yıllarda giderek daha da önem kazanacak gündem maddelerinden birini, yaş alma pratiklerini odağına alıyor. Yaşlanma ve yaşlılık hayatın önemli bir parçası. Bu dönemi sağlıklı, sosyal, güvence altında yaşamak herkesin hakkı. Yaşlılar Haftası yaşlılık ve yaşlı sağlığı konularında farkındalık yaratmak amacıyla 18 24 Mart tarihleri arasında kutlanıyor. Sağlıktan sosyal güvenliğe, çevreye, iş olanaklarına, sosyal kültürel faaliyetlere, aile hayatına kadar toplumun tüm yönlerini etkileyen bu sürecin yönetilmesi, daha iyi ve kaliteli bir yaşam sağlanabilmesi, bu konuda bilinç oluşturulmasıyla mümkün. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 65 ve daha yukarı yaştaki nüfusumuz, 2019 yılında 7 milyon 550 bin 727 kişi oldu. Bu kesimin toplam nüfus içindeki oranı ise yüzde 9,1. Aynı rakam, 2014 yılında yüzde 8 idi. 5 yılda yüzde 22 artış söz konusu. Bu nüfusun yüzde 44'ünü erkekler, yüzde 56'sını kadınlar oluşturuyor. Dünyada ise yaşlı nüfusun 1 milyarı aştığı ve bunun 700 milyondan fazlasının, gelişmekte olan ülkelerde yaşadığı tahmin ediliyor. Agesa'nın katkılarıyla hazırlanan; Yaşama Dair Vakıf ve Akdeniz Gerontoloji Ana Bilimdalı işbirliğiyle gerçekleştirilen Türkiye'de Yaşlılık Tahayyülleri ve Pratikleri araştırması, Türkiye'nin yaşlanma konusunda hazırlıksız olduğunu ortaya koyuyor. Araştırma verilerine göre, Türkiye'de yaşlanma ve yaşlılık algısı negatif. Yaşlılar evde daha çok vakit geçiriyor, sosyal hayata daha az katılma fırsatı buluyor, yaşlılar da yaşlanmaya yönelik negatif algıyı paylaşıyor. Pandemi sürecinin ortaya çıkmasıyla beraber, Türkiye'deki mevcut algının kırılmasına dair çalışmalar arttı, bilinç oluştu. Yaşlanma konusunda ayrımcılık en çok kafa karıştıran konuların başında. Yaş ayrımcılığı nasıl olur sorusu sıklıkla soruluyor. Oysa, diğer ismiyle ageizm dünyada en çok karşılaşılan ayrımcılık türlerinden biri. Temel anlamı şu: Birini yaşından ötürü sistematik ya da istemsizce aşağılamak. Üç kategoride ele alınıyor: Yaşlı bireylere, yaşlanma sürecine ve yaşlılığa karşı oluşmuş ön yargılı yaklaşımlar; yaşlı bireylere karşı ayrımcı tavırlar ve yaşlı bireyler hakkındaki kalıplaşmış algıları destekleyen kurumsal uygulamalar ve politikalar olarak sınıflandırılır. Tavırlarımızdan, dilimize kadar uzanan geniş bir yelpazede kendini gösteriyor. Kullandığımız deyimler bazen farkında varmadan karşı tarafı incitebiliyor. AgeSA tarafından gerçekleştirilen kampanya bu soruna vurgu yapıyordu. İlham veren pek çok hikaye var. Güney Kore'nin moda ikonu Choi Soon Hwa, hayatını belgesellere adayan ve bu konuda çığır açan David Attenborough, 60'lı yaşlarından sonra yazdığı kitaplarla kendine bir yer edinen siyasetçi Cahit Kayra, görmeyi yeniden öğrenen, bu konudaki deneyimlerini okuruyla paylaşan John Berger, yaptığı icatlarla dünyanın ilgisi çeken Hasan Kum ve daha niceleri.


Gündelik hayatın stresi pek çok insanı farklı etkiliyor. Kimi zaman öğün atlıyoruz, kimi zaman ihtiyacımız olmadığı kadar çok yiyoruz. Beslenme alışkanlıklarını da etkileyen bu davranışlar, bir süre sonra kilo sorunu ve bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla karşımıza çıkabiliyor. Yaşadığımız stresler, yoğun dönemler yeme içme alışkanlıklarımızı da etkiliyor, kimi zaman bozuyor. Aşırı yemek yeme ya da vücudu aç bırakma gibi davranışlarsa, uzmanlarca Yeme bozukluğu olarak niteleniyor. Bu sorun yalnızca kilo alma/verme dengesini bozmuyor aynı zamanda psikolojik yönden de insanları etkilediği için bu anlamda da destek almayı gerektiriyor. En sık görülen yeme bozuklukları arasında 5 tip hastalık sayılıyor. Anoreksiya Nervoza, Bulimia Nervoza, Tıkınırcasına Yeme Sendromu, Gece Yemek Yeme Sendromu, Bigoreksiya bu beş hastalık. Hastalıklar farklı görülse de sonuçları bağışıklık sisteminin çökmesine kadar vahim olabiliyor. Zayıf olmasına karşılık kendini kilolu zanneden insanlarda görülür. Mükemmel olma motivasyonuyla iştah kesilir, yemekten suçluluk duyulur, kimi zaman yemek yememeye giden aşırı davranışlar görülür. Sürekli kilo verme endişesi taşıyan insanlar zaman içinde vitamin kaybı ve bağışıklık sisteminde zayıflama sorunuyla karşı karşıya gelir. Gıda alımı yok denilecek kadar azdır ve verilen kiloların geri alınması için uzun bir tedavi prosedürü gerekir. Yine kilo takıntısıyla ortaya çıkan bu rahatsızlıkta yemek Anoreksiya Nervoza'nın aksine, çok yemek tüketilir. Öğünlerini abartılı bir şekilde yiyen bu insanlar yedikten sonra pişmanlık duyar ve kusma ya da aç kalma gibi yollara başvurur. Zamanla mide ve bağırsak sorunları yaşamaya başlarlar. Kilo alamazlar ve yedikleri besinleri sindiremedikleri için sürekli yorgunluk hissi yaşarlar. Morali bozulduğunda ya da mutlu olduğunda durdurulamaz şekilde yemek yiyen bu insanlar, yediklerinden duydukları pişmanlıkla yeniden yemek yemeye yönelir. Kiloları hızla artan ve obezite, kalp hastalıkları, şeker gibi sorunlarla uğraşan bu insanlar yemek atağı yaşadıkları dönemlerde çok fazla yemek yiyebilir. Öğün kontrolünde zorluk yaşadıkları için kilo vermekte de zorlanırlar. Uykudan önce yemek yemeyi alışkanlık haline getiren insanlar, akşam öğünleri sonrasına bir ya da iki öğün ekleyebilir. Gece sindirim sorunları yaşayan ve obeziteye davetiye çıkaran bu hastalar, genellikle gün içinde az yemek yer. Düzensiz beslenme sonucunda gece uykuları da bozulur ve ruhi sorunlar da yaşayabilirler. Genelde sporcularda görülür. Ne yaparsa yapsın yeterli kasa sahip olmadığını düşünen hastalar günün en az 5 saatini spora ayırır ve protein ağırlıklı yiyecekler tüketir. Protein tozu tüketimine de yönelen kişiler, bir uzman eşliğinde beslenmediklerinde ciddi sağlık sorunları yaşarlar. Bu yaşam biçimini uzun süre devam ettiremedikleri için kas kütlelerinin yağa dönüşmesi en önemli sorunların başında gelir. Yeme bozukluğunun belirtileri arasında aşırı miktarda ve kısa sürede verilen kilolar, kalori hesabı yapma, ciddi değerde vitamin kaybı, kilo alma ya da vermenin kaygıya yola açması, acı çekecek kadar spor yapma alışkanlığı, kusmaya bağlı mide problemlerinin yaşanması yer alır. Yeme bozuklukları tedavi edilirken, psikolog ve diyetisyen eşliğinde ilerlemek, ilerlemenin hızlı ve sağlıklı olmasını kolaylaştırır. Tedavide öncelikle kilo dengesi sağlanır. Psikolog ve diyetisyen eşliğinde duygusal boşluğun doldurulması ve sağlıklı bir yolda ilerlemesi hedeflenir. Bulimianın ilerlediği hastalara ilaç desteği verilir. İlaçla beraber hastanın stresten uzak kalması sağlanır. Hasar görmüş dokuların canlanması için çalışılır. Tıkınırcasına yemek yeme hastalarına ise; düzenli ve ölçülü beslenme programı uygulanır. Stresle başa çıkma duygusu aşılanır. Aynı zamanda yeme bozukluğuna bağlı gelişen hastalıkların da dikkatle gözlenmesi gerekir. Vücut direncinin azalması, anemi, ağız içi yaraları ve diş çürümesi, kas ve kemiklerde zayıflık, kusmaya bağlı mide sorunları, sindirim sisteminin çökmesi, kabızlık, düşük tansiyon bu sorunlar arasında sayılabilir.


Dünya kaynakların kötü kullanılması, sera gazları ve bilinçsiz tüketim yüzünden ekolojik krizle karşı karşıya. Normalde dünyadaki yaşamımızı sağlayan sera gazları sanayi devriminin ardından hızla artarak sıcaklığın da artışına neden oldu. Fosil yakıtların kullanımının artmasıyla beraber karbondioksit oranınında da artış yaşandı. Ormansızlaşma ve arazi kullanımındaki dengesizlik de kaynaklarımızın hızla tükenmesine yol açıyor. Atmosferdeki sera gazlarının oranı, 1750'li yıllarda başlayan sanayi devrimi sonrasında artarken, karbondioksit oranı %40'lık bir artış göstererek 280 ppm'den 394 ppm'e ulaştı. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'ne göre insan faaliyetlerinin atmosferde yarattığı etkinin sonucunda küresel ortalama sıcaklıklarda artış yaşanıyor. İklim değişikliği sadece sıcaklıklardaki artışlardan anlamıyoruz. Kuraklık, seller, şiddetli kasırgalar gibi aşırı hava olaylarının sıklığı ve etkisinde artış, okyanus ve deniz suyu seviyelerinde yükselme, okyanusların asit oranlarında artış, buzulların erimesi gibi etkenler sonucunda bitkiler, hayvanlar ve ekosistemlerin yanı sıra insan toplulukları da ciddi risk altında. Sıcaklıklardaki artışın azami 2 C ile sınırlandırılması, iklim değişikliğinin etkilerini de sınırlandırabilecek bir adım. Bu hedefi tutturmak için atmosferdeki CO2 oranının 450 ppm seviyesini aşmaması gerekiyor. İklim değişikliğine uyum için bazı adımlar atılıyor. Güney Kore'nin Jeju Adası'ndaki çiftçiler artan hava sıcaklıklarıyla beraber daha önce bölgede yetişmeyen, kahve çekirdeği, papaya, hindistan cevizi, şeker kamışı ve avokado gibi mahsuller ekmeye başladı. İngiltere'nin başkenti Londra'da da Thames nehrinin taşma ihtimaline karşı bariyerler yükseltildi. Birleşmiş Milletler de, küresel olarak sıcaklık artışının önüne geçmek için önlemler almasının yanı sıra iklim değişikliği stratejisini de uygulamaya koyuyor. Bireysel olarak yapabileceklerimizin başında kırmızı et ve süt ürünleri tüketiminden kaçınmak geliyor. Oxford Üniversitesi'nin araştırmasına göre bu ürünlerin tüketimini kısarak, bireysel olarak gıdalar üzerindeki karbon ayak izlerini üçte iki oranında azaltabilirsiniz. Dana eti ve kuzu eti, besi hayvanlarının sindirim sistemleri, güçlü bir sera gazı olan, metan gazı ürettiği için çevreye en çok zararı olan yiyeceklerin başında geliyor. Yerli üretim gıdaların daha çok tüketmek ve yiyecek atıklarını azaltmak da yapabileceklerimiz arasında. Farklı yerlerden gelen gıdalar tedarik aşamasında yakıt tüketimine neden oluyor. -Daha az kırmızı et, süt, peynir ve tereyağı satın alıp daha çok yerli üretim gıdalar tüketin, gıda atıklarını azaltın -Seyahat yöntemlerinizi değiştirin. Elektrikle çalışan otomobiller kullanın ama kısa mesafeyse yürüyün veya bisiklete binin. Uçaklar yerine trenleri, otobüsleri kullanın. -İş için seyahat etmek yerine, video konferansla iletişim sağlayın. -Yıkanan çamaşırları kurutma makinesine atmayın, çamaşır ipinde kurutun. -Evlerinize yalıtım sistemi kurun. -Elektronik aletleri alırken enerji tasarruflu olanları tercih edin. Her tüketim ürününde düşük karbon talebinde bulunun.


İlk iş makyaj aynasını çıkarıp yüzüme baktım. Ardından instagramı açtım, dosta muhabbet, düşmana nispet temalı, bol filtreli selfilerime bakarak aynada gördüğümü teyit ettim. Sonuç: Beden yaşı olarak, olduğumdan en az 10 yaş gencim. Zihin yaşım ise 5. Eh, bence ideal yaştayım. 4 yıl önce emekli oldum. Bir süre sonra tası tarağı toplayıp Karaburun'da bir köye yerleştim. 2 yıl önce hayvan damı üzerinde tek göz odadan oluşan taş bir ev aldım. Tamiratı hiç bitmeyen, eğitici, öğretici bir ev. Seviyorum 100 kusur yaşındaki bu keratayı ama kendim 100, o 200 yaşına gelmeden onu biraz daha gençleştirmem gerekiyor. Mordoğan ve Karaburun çevresinde tanıştığım en iyi doğa yürüyüşçüleri, zeytin üreticileri 70 plus. Yokuşa vurduğumuzda gerçek yaşlarımız kabak gibi ortaya çıkıyor. Ben 70 üstü kuşağın arkasında dili bir karış dışarıda nal toplayanların yaşındayım. Çünkü yaşlanmak nasıl vakit alıyorsa gençleşmek de öyle, vakit alıyor. Çaba ve istikrar şart. Emeklilik öncesine bakıyorum. Bedenen gerçekte olduğumdan en az 20 yaş yaşlı, zihnen yazık, ölmüş de gömeni yok denilecek haldeydim. Ayakta çürüyordum. Bunu çok net görüyordum ama şikayet ettiğim tüm alışkanlıklarımı, mekanları, ilişkileri aynen veya daha beter hale getirerek koruyordum, her günün bir önceki günün daha beter bir tekrarı olmasını garantileyecek ne varsa yapıyordum. Aslında ben neydim, nasıl bir cevherdim ama işte, çok meşguldüm, vaktim yoktu, enerjim hiç yoktu, her şeye yorgundum. Şimdi neysem, onun tam tersi, kendi kendimin zıddıydım. Peki ne oldu? Esasen iki önemli şey. Önce yürümeye başladım. Sonra çiçeklere baktım. Gerisi çorap söküğüdür zaten.... Aslına bakılırsa emekliliğimden 4 yıl sonra, geçen hafta, 9 Eylül 2019 günü Ayça telefonda yazar mısın diye sorduğunda da İstanbul'daydım, yaşlanma, kibarcası yaş alma ve zaman konularında derin sorgulamalar yapmak için olabilecek en saçma bir yerde ve yine çok meşguldüm. Tapu Dairesi, Vergi İdaresi ve Banka üçgeninde, koşturup duruyordum. Bankanın bir bölmesinde ev kredisini kapatan son imzaları attık... Böylece İstanbul ile aramdaki son bağ da kopmuş oldu. 16 yaşında, elimde erguvan renkli bir bavul, Boğaziçi Üniversitesi Kız Yurdu'na adım attığım günden beri ilk kez, İstanbul'da mekansız kaldım. Türkçesi, artık benim diyebileceğim, yurt aidatı, çuvalla kira, bavulla kredi ödemek zorunda olduğum bir yer kalmadı İstanbul'da. Hayır, bu bende hüzün, burukluk filan yaratmadı. Aksine, yeniden özgür ve yeniden 16 yaşımda hissettim. Nerede kalacağım? Orada burada. İstanbul'a gelince ne yapacağım? Avarelik, seyyahlık. İyi de para? Olduğu kadar harcarım. Zaman? Bol. Bildiğin 16 yaş kafası. Kafa böyle. Peki ayaklar? Ne yapıyorum, nasıl yapıyorum. Anlatacaksam ayaklardan başlamalıyım. Veya çiçeklerden. Veya köyden.


Taksim Anıtı'ndan başlayıp Galata Kulesi'nde biten bir rota 2 kilometre demek. Hızlıysanız 25 dakikada yürürsünüz ama yavaş olun, dünyanın en işlek tarihi caddelerinden birindesiniz. Taksim adını su ihtiyacını karşılamak için inşa edilen su deposundan alıyor. Pera bölgesine suları taksim eden meydan, semte de ismini vermiş. Önceleri bir caddesi olmayan, Galata'ya inen irili ufaklı sokaklardan oluşan mahalle, ortasına açılan caddeyle beraber bir anda şehrin en önemli semtlerinden biri haline gelmiş. İstiklal Caddesi'ne geldiniz, sizi ilk karşılayan meydanın ortasında yer alan Cumhuriyet Anıtı. İtalyan sanatçı Pietro Canonica tarafından yapılan anıt heykel meydanı dört yola ayırıyor. Bir taraftan Beşiktaş'a, bir taraftan Harbiye'ye, bir taraftan Cihangir'e, bir taraftan Galata'ya iniyorsunuz. Ne yönü seçerseniz seçin güzergahınız eğlenceli olacak. Diğer yollara sapmadan önce İstiklal Caddesi'nin hep önünden geçip çok dikkat etmediğiniz yerlerine odaklanın. Bir kere 19. yüzyıla damgasını vuran pasaj mimarisinin en canlı örneklerine burada rastlamak mümkün. Suriye Pasajı, Halep Pasajı, Afrika Pasajı, Avrupa Pasajı, Aznavur Pasajı, Atlas Pasajı... İrili ufaklı bu pasajların bazıları zamanın etkilerine yenilse ve restorasyon beklese de, çoğu gezilebilecek durumda. Listenizin ilk sırasında bu olsun, Atlas Pasajı, Avrupa Pasajı hem mimarisiyle etkileyici, hem de ilginç dükkanlara ev sahipliği yapıyor. Atlas pasajına vardıysanız, zaten caddenin ilk bölümünü bitirdiniz demektir. Galatasaray'a vardığınızda da lisenin karşısındaki binaya çevirin yönünüzü: Galatasaray Postahanesi. 1875'te yapılan bina günümüzde müze olarak kullanılıyor. Burayı aklınızda tutun, şimdi de Galatasaray Meydanı'ndan Tophane'ye doğru inen yokuşa dönün. Burada da sizi Türvak Sinema, Tiyatro Müzesi ve Sanat Kitaplığı karşılayacak. Türk sinema ve tiyatro tarihini merak edenler için arşiv büyük bir hazine. Yüzlerce filmin afişi, fotoğrafları, bilgileri, filmlerde kullanılan obje ve kıyafetler... Yeşilçam'ın membaına düşmüş gibi olacaksınız. Yolu yarıladım, yoruldum, biraz dinleneyim derseniz, size iki alternatif sunalım. Birincisi Hazzopulo Pasajı. Burada çay, kahve gönlünüze göre dinlenebilirsiniz. İkincisi Şişhane, Tepebaşı. Burası bir zamanlar Tepebaşı Tiyatrosu'nun bulunduğu yer. Haliç'e bakan manzarasıyla biraz soluklanmak için iyi bir durak. Buraya kadar geldiyseniz, Pera Palas'ın önünden geçmeyi de ihmal etmeyin. Atatürk de dahil yerli yabancı bir çok önemli misafiri ağırlayan otelin Agatha Christie romanlarına ilham olduğunu da ekleyelim. Meşrutiyet Caddesi'ndeki bir diğer durak Pera Müzesi. Yalnızca koleksiyonundaki Osman Hamdi Bey'in Kaplumbağa Terbiyecisi eserini görmek için bile uğranır. Tepebaşı'ndan yine yukarı kıvrılırsanız Asmalımescit'ten geçer, bir zamanlar ressamların atölyelerinin bulunduğu bu tarihi bölgeden tekrar İstiklal'e bağlanırsınız. Yavaş yavaş Galata Meydanı'na doğru inerken Galata Mevlevihanesi'nde durun. Geniş ve sessiz bahçesi, içinde yer alan müzesiyle burası da dinlenmek için ideal bir durak. Tabii öncesinde tarihi Tünel binasına da mutlaka bir göz atıp, Avrupa'nın en eski ikinci, Türkiye'nin ilk metrosunu görmeyi ihmal etmeyin. Galata Mevlevihanesi'nin tarihiyse 1492'ye kadar uzanıyor. Bünyesinde Divan Edebiyatı Müzesi'nin koleksiyonu da var. Orhan Veli ile başladık, onunla bitirelim. Şairin şiirlerinde sıkça geçen Yüksek Kaldırım Galata'dan Karaköy'e inen yol. Buraya geldiğinizde herkesi yaptığını yapın, Galata Kulesi'nin altında oturun. İstanbul'un yedi tepesinin yedisini de göreceğiniz, şehrin en eski anıt yapılarından Galata Kulesi'ndesiniz. Düşünün sizden evvel buradan milyonlarca insan geçmiş, O hep burada. Yürüdüğünüz sokaklar yüzlerce yıllık. Gölgesinde dinlendiğiniz binaların sizden önce kimleri kimleri ağırladı. Bu bilgiyle, Karaköy'den denize bakmayı, gönlünüz çekerse bir balık yemeyi hak ettiniz, afiyet olsun.


İstanbul büyük ve alternatifleri çok. Bu insanın önüne her gün düşen yüzlerce alternatif içinde birini seçmek de her zaman kolay değil. Bu yüzden tavsiyemiz açık: Basit iyidir. Güzergahımız Sirkeci ve Sultanahmet arasını kapsıyor. İster Eminönü'nden başlayıp Tahtakale, Marpuçcular, Mercan yokuşunu dolana dolana gelirsiniz, ister Sirkeci'de iner, buradan yolculuğunuza başlarsınız. Sirkeci Garı'nın tarihi önemi malum, İstanbul'un Avrupa'ya ilk bağlandığı nokta. Bunun yanında yüzyıllar içinde popülerliğini kaybetmediği için halen gözde merkezlerden biri. Buradan çıkıp pek çok alternatife yönelmeniz mümkün. Mesela Ankara Caddesi boyunca yürüyüp kırtasiye malzemelerini inceleyebilir, kitapçıları karıştırabilir, caddeyi kesen Nuruosmaniye boyunca yürüyerek Nuruosmaniye Camii'nin içinden geçip Kapalıçarşı'ya kavuşabilirsiniz. Bu cepte. Şimdi size daha sakin bir alternatif sunalım. Sirkeci Garı'nı arkanıza alıp Gülhane Parkı'na yürüyün. Gülhane Parkı şehrin halen en oyuncaklı yerlerinden biri. Burada mevsim ne olursa olsun, botanik çeşitliliği içinde insanın sıkılması imkansız. Üstelik parka hakim kuşlara dikkat kesilirseniz içinde papağanları görebilir, eğer bir küçük dürbün bulundurursanız kuş gözlemciliğine ufak bir giriş yapabilirsiniz. Parkta mini piknikler yapmak da mümkün, çay kahve alıp banklarda oturmak da. Burası kitap okuyanların, göğe bakanların, yürüyüş yapanların, turistlerin buluşma noktası. Parkta geçirilen zaman tamamen keyfe tabi. Ancak park dışına çıkarsanız Arkeoloji Müzesi'ne gitmek şansınız da var ki, aylaklık için ideal mekanlardan biri de burası. İnsan Müze Kartı sadece bu müzenin bahçesinde oturmak için alabilir. Müze bahçesi de bir açık hava müzesi olduğu için burada oturmak, vakit geçirmek, çalışmak, kitap okumak, müzik dinlemek çok dinlendirici. Zaten Arkeoloji Müzesi'yle başlayan güzergah İstanbul'un müzeler cenneti. Eğer günü kültür turizmine ayırdıysanız, her birine yetmese de güzel bir tur yapabilirsiniz. Ayasofya Camii, Topkapı Sarayı, İslam Eserleri Müzesi, Yerebatan Sarnıcı birbirine kapı komşusu. Ama bu yazı ideal aylaklık güzergahları üzerine kurulu olduğundan, size Caferağa Medresesi'ni önerecek. Buranın bahçesine uğrarsanız, istediğiniz kadar oturmanız, yan tarafta işleyen atölyelere göz atmanız, dışarıda akan şehri içerde unutmanız olası. Son durak olarak Topkapı Sarayı'nı yan tarafınızda bırakıp kendinizi yokuş aşağı salarak Cankurtaran Meydanı'na varmanızı tavsiye etmek bir nevi görev. Türk sinemasının en büyük isimlerinden rahmetli Erol Taş'ın kahvesi burada. Cankurtaran sokakları da Sultanahmet'in aşağıları da yavaş değişen bir zamanın mirasçısı olduğundan, hayat buralarda da sakin akıyor. Kahvede oturdunuz, çayınızı içtiniz, belki sur dışına çıkıp Sarayburnu'nun denizine kavuştunuz... Az bütçe, az yorgunlukla aylak bir günü hakkıyla bitirdiniz demektir. Önünüzdeki maçlara bakın.


Kompost yapma, yapraklar ve yiyecek artıkları gibi organik maddelerin, toprağı ve bitkileri zenginleştirebilecek değerli bir gübreye dönüştürülmesinin doğal bir sürecidir. Canlılığını kaybeden her şey sonunda doğada ayrışır. Kompostlama, bakteriler, mantarlar ve diğer ayrıştırmaya yardımcı organizmaların işlerini yapmaları için ideal bir ortam sağlayarak süreci hızlandırır. Ortaya çıkan ve genellikle verimli bahçe toprağı gibi görünen ayrışmış maddeye de kompost denir. Çiftçiler tarafından siyah altın olarak adlandırılan kompost, besin açısından zengindir ve saksı bitkilerinde, bahçecilikte veya tarımda kullanılabilir. Kompost yapmak başta zor ve karmaşık bir işlem gibi görünse de aslında çok kolay! İhtiyacınız olan malzemeler; organik atıklar, bir tutam toprak ve su. Organik atıklar, meyve ve sebzelerden geriye kalan her şey anlamına geliyor. Salata yaparken kullanmadığınız maydanoz sapları, kahve telvesi ya da patates kabukları... Bu atıkları, çöplerinizde ayırarak farklı bir kapta ya da poşette topladıktan sonra yapmanız gereken diğer malzemelerle birleştirip humus kıvamında bir yapıya dönüşmesini beklemek. Organik atıkları biriktirmenin uzun süreceğini düşünüyorsanız bozulmalarını engellemek için buzlukta saklayabilirsiniz. Kompostunuza ne koyabileceğiniz, bir şekilde ne tür bir kompost elde etmek istediğinize bağlı, ancak her durumda yine bazı genel kurallar geçerli. Tüm kompostlanabilir malzemeler, değişen oranlarda ya karbon ya da nitrojen bazlıdır. Sağlıklı bir kompost yığınının sırrı, bu iki unsur arasında işleyen bir denge sağlamaktır. Karbon bakımından zengin maddeler: Dallar, gövdeler, kuru yapraklar, kabuklar, ağaç parçaları, ağaç kabuğu tozu veya mısır sapları, kahve filtreleri, kahve telvesi, kozalaklı iğneler, yumurta kabukları, saman, odun külü. Azot veya protein açısından zengin maddeler: Yemek artıkları, yeşil çim parçaları, mutfak atıkları ve yeşil yapraklar. Karbonca zengin madde kompostun hafif, kabarık gövdesini verirken azot veya protein açısından zengin madde, enzim yapmak için hammadde sağlar. Sağlıklı bir kompost yığını nitrojenden çok daha fazla karbona sahip olmalıdır. Basit bir kural, üçte biri yeşil ve üçte ikisi kahverengi malzemeleri kullanmaktır. Kahverengi malzemelerin hacmi, oksijenin orada yaşayan organizmalara nüfuz etmesine ve beslenmesine izin verir. Kendi kompostunuzu yapmak için, öncelikle ne kadar yapacağınızı belirlemeniz gerekiyor. Ne kadar ihtiyacınızın olduğu ve ne kadar alanınızın olduğu önemli. Öncelikle kompost yapacağınız miktar kadar gıda atığını biriktirmiş olmalısınız. Kompostlama sürecini hızlandırmak için organik atıkları daha küçük boyutlarda doğrayabilirsiniz. Kompost yığınınız çok ıslak görünüyorsa ve kokuyorsa, daha fazla kahverengi yani azottan zengin madde ekleyin veya daha sık havalandırın. Aşırı kahverengi ve kuru görünüyorsa, biraz nemli hale getirmek için yeşil maddeler ve su ekleyin. Nemli bir sünger kıvamına gelmesi için yığının üzerine düzenli olarak su serpin. Çok fazla su eklemeyin, aksi takdirde yığınınızdaki mikroorganizmalar sudan boğulacaktır. Bu durumda, yığınınız kompost olmak yerine çürür. Malzemelerin uygun şekilde ayrıştığından emin olmak için yığınınızın sıcaklığını takip edin. İdeal olan, elinizi yığının ortasına uzattığınızda sıcak hissediyor olmanız. Süreç boyunca, haftada bir çevirip karıştırarak yığına oksijen sağlamalısınız. Kompostu çevirmek için en iyi zaman, yığının merkezinin ısındığı veya bir termometre ile ölçüyorsanız 55 ila 65 C arasında bir değer gösterdiği zamandır. Yığını karıştırmak, daha hızlı olgunlaşmasına yardımcı olacak, malzemenin kurumasını ve koku oluşturmasını önleyecektir. Kompost artık ısı yaymayıp kuru, kahverengi ve ufalanan hale geldiğinde, tamamen hazır demektir. Her ekim zamanının başında saksılarınıza ya da bahçenize kompostunuzu ekleyebilirsiniz.