İnsanın Louvre Müzesi'nde yaşayabileceği en önemli tecrübelerden birinin Fransız ressam Theodore Gericault'nun Medusa'nın Salı tablosunu görmesi olacağına inanıyorum. Bu dev tabloyla ilgili ufak anımı sizlerle daha önce paylaşmıştım. 2014'ün benim açımdan en şanslı zamanlarından biri ise başka yerlerde dolaşırken fırsat yaratıp Ghent'teki Gericault: Merhamet Parçacıkları sergisini ziyaret edebilmem oldu. Sergi Gericault'nun neden korku, acı, delilik ve ölümün ressamı olarak anıldığını bizlere göstermek için hazırlanmış gibiydi ve sergilenen resimler, çizimler, dokümanlar kesinlikle bu amaca hizmet ediyordu. Bugün sizlere anlatmak için seçtiğim konu Medusa'nın Salı değil. Daha önce de söylediğim gibi Julian Barnes, 10.5 Bölümde Dünya Tarihi isimli kitabında tabloyu öyle güzel anlatır ki benim bir daha böyle bir işe girişmem için hiçbir sebep olamaz. Ama Gericault'nun Medusa'nın Salı kadar etkileyici Deliler serisi hep gözden kaçar. Bu yazıda bu konuya eğilerek kendi adıma Deliler'e haklarını teslim etmek istiyorum. Gericault, Medusa'nın Salı'nı 1819 yılında tamamladı ve tablo o yılın Paris Salonu'nda sergilendi. Fransız halkının çok beğendiği tablo, ressamın ününün İngiltere'ye kadar yayılmasına sebep oldu. 1820'de Londra'ya davet edildi ve Medusa'nın Salı bu şehirde de sergilendi. Ressam Paris'e 1821 yılında döndü. Aynı yıl stajyer doktor Etienne-Jean Georget Paris'teki bir akıl hastanesinde farklı sebepler yüzünden yatan on hastanın portrelerini yapması için Gericault'ya sipariş verdi. Bu on hastanın da derdi ilk kez 1810 yılında Fransız psikiyatrist Jean Etienne Esquirol'ın ortaya attığı bir terim olan monomania idi. Monomania, tek bir şeye karşı duyulan abartılı ve takıntılı ilgi/coşku manasına geliyor. 1. 1819'da sinir krizi geçiren ve depresyona giren ressamı doktorun tedavi ettiği. Ailesinde de bu tip hastaların olduğu, hatta büyük babası ve amcasının rahatsızlıkları sonucu öldüğü bilinen Gericault, on tabloyu da tamamladı. Ancak günümüze beş tanesi ulaşabildi. Yukarıda gördüğünüz tablonun adı Bir Kleptoman'ın Portresi (1822). Bu tablo, benim Deliler serisinden gördüğüm ilk eser. Adamın suratına baktığınız anda bir sorun olduğunu anlıyorsunuz. Ama sorunun ne olduğu portrenin isminde belirtilmese tam bir gizem. Bu portrede öyle bir belirsizlik var ki bu belirsizlik hem insanı rahatsız ediyor hem de eseri beğenmenize sebep oluyor. Bu serinin en meşhur tablosu ise Kıskançlık Takıntısından Muzdarip Kadının Portresi. Bu kadına uzaktan baktığınızda hiçbir anormallik fark etmiyorsunuz. Ancak yeteri kadar yakına geldiğinizde bakışlarındaki sertliği ve hırçınlığı görebiliyorsunuz. Sıradan yaşlı bir kadınla karşı karşıya değilsiniz, bu kadının sorunları var. Gözleri ağlamaktan kızarmış, ten rengi bile sağlıklı değil. Bu tablonun ismi ise Çocuk Alıkoyucusunun Portresi. Kayıtlarda tablonun ismi dışında modelle ilgili bir bilgi yok ama isimden bu adamın pedofili olduğunu anlıyoruz. Adamın izleyenin gözüne bakmaması ve mutsuz görünmesi dışında kendi elini veren bir yönü yok. Hatta portreye daha çok baktıkça Gericault'nun hasta adamı yargılamamızı istemediğini sonucunu çıkartabiliriz. Bu kadının takıntısı ise kumarmış. Louvre Müzesi'nde görebileceğiniz bu tablodaki kadın kıskançlık acısı çeken kadına nazaran daha iyi görünüyor. Ama kaybolmuş bir hali var. Son tablodaki adamın rahatsızlığı ise oldukça bilindik: Kendini Napolyon zannediyormuş. Kimbilir, belki de tarihte kendini Napolyon zanneden ilk adama bakıyoruzdur şu anda. Sanat tarihinde daha önce de delileri konu eden ressamlar olmuştu. Fakat bu çalışmalarda delileri hareket halinde, bir olayı yaşarken betimlenmişti. Gericault ise hastalarına bir arka plan dahi yaratmamıştı. Resimlerde hastane, doktor ya da bu insanların akıl hastanesinde olduğunu gösteren hiçbir ipucu göremiyoruz. Ayrıca hastalıklarını gösteren hiçbir eylem içinde de değiller. Gericault, o güne kadar süregelen standart deli prototipinden çıkıp tablolarında akıl hastası bireyler yarattı. Yukarıdaki bütün portrelerde, ressam, modellerin yüzlerini ön plana çıkartıp bedenlerini arka planda bırakmış. Örneğin hiçbirinin ellerini göremiyoruz. Bunun sebebi de Gericault'nun hastalıkların beyinle ilgili olduğunu; bedenleriyle ilgili bir sorun olmadığını vurgulamak istemesi. Tabloları yaptığı kanvaslar farkı boyutlarda da olsa, Gericault bütün kafaları doğal boyutlarında çizmeyi tercih etmiş. Gericault, Paris Salonu'nda ünlendiğinde sadece 27 yaşındaydı. Yakışıklı, kendine güvenen genç bir adamdı. Resim kariyeri boyunca tek bir şeyi hedefledi: Ne kadar ileri gidebilirim? Ressam, bu yüzden acı çeken insanlara yöneldi. İzleyicilerin acı çeken bu insanlara, kendilerini rahat hissettikleri uzak bir noktadan, hissedilenlere dahil olmadan bakmasını istemiyordu. Ordu tablolarında bile generalleri, imparatoru ya da diğer yüksek rütbeli askerleri değil, trajedinin gerçek kurbanları olarak gördüğü erleri çizmeyi tercih etti. Sanırım başardı da. Medusa'nın Salı'nı gören Delacroix, burada hepimiz tek ayağımız suyun içinde dikiliyoruz demişti. Gericault, 27 yaşında Paris Salonu'nda kazandığı büyük başarıdan sadece 5 sene sonra 32 yaşındayken öldü. Ölmeden önce yaptığı son otoportresi önceki tüm çalışmalarından daha şok ediciydi. Bakanda korku ve merhameti aynı anda hissettiren bu otoportresi gözlemlediği/hissettiği tüm acıları kapsıyor gibi.


Ben demiştim demekten kim hoşlanmaz? Bugünlerde Cengiz Çekil ve On Kawara bir sergide buluşmamış mı? Buluşmuş. Ben dememiş miydim? Demiştim. . Ben demiştim demekten kim hoşlanmaz? Bugünlerde Cengiz Çekil ve On Kawara bir sergide buluşmamış mı? Buluşmuş. Ben dememiş miydim? Demiştim. . Bir de şimdi Robert Morris'in konuyla ilgili nasıl bir eseri var ki bunlar bir araya toplanmışlar diye merak ediyorum. İz peşindeyim.


Dört bilemedin beş senede bir aklımdan Bülent Ortaçgil'i canlı dinlemek geçer. Bu fotoğraf bir önceki geçişin hatırası. Ortaçgil mahallede konser verince kalkıp gitmiştik. Çağatay'dan Fed 5'i yeni aldığım günlerdi. Sonucun ne olacağını kestiremeden fırsatını bulduğum her an kullanıyordum. İlk filmden çıkan en sevdiğim fotoğraflardan biri bu olmuştu. Yırtıkları özellikle seviyorum. Konsere katılım kısıtlı olduğundan misafir odasında gibiydik. Ön sıralarda oturan bir beyefendi King Crimson'dan istek yapmıştı. Çalmayacaklarından o kadar emindim ki Ortaçgil kısa bir tereddüt yaşayınca tarihi bir ana tanıklık edeceğimi zannedip heyecanlandım. King Crimson çalmadılar. Aramızda kalsın, dünyada en korktuğum şeyler onlar.


Yakın arkadaşlarımdan biri dövme yaptırmaya karar verince dövme konusu gündemimize bomba gibi düştü. Birbirlerinin hareketlerini taklit eden ergen çocuklardan farkımız olmadığı için birdenbire hepimiz birer dövme sevdalısı kesildik. Bu olayın bana etkisi ise aslında ne zamandır 'şöyle' ufak bir dövme yaptırmak istiyordum. Tam da rast geldi şeklinde oldu. Internet'te istediğim figür için dövme desenleri ararken aşağıdaki komik fotoğrafla karşılaştım. 1950 yılında Paris'te yapılan En Güzel Dövme Yarışması'nın fotoğraflarını Robert Doisneau çekmiş. Yarışmaya katılan insanların ne kadar eğlenmiş olabileceğini düşünürken Doisneau'nun bu konuda başka fotoğrafları var mı diye de bakındım. Ve tahmin edin sonuç oldu? Elbette ki vardı. Bu aralar aynı anda birkaç kitap birden okuyorum. Bu kitaplardan biri de Francine Prose'un Lovers at the Chameleon Club: Paris, 1932'su. Prose bu kitabı Macar fotoğrafçı Brassai'nin Le Monocle'deki Lezbiyen Çift fotoğrafından (1932) esinlenerek yazmış. Her ne kadar arada yirmi sene ve büyük bir savaş olsa da Prose'un anlattığı ortamla aşağıda eğlenen iki adamı bağdaştırabildim. Doisneau, yukarıdakilere nazaran daha gerçek görünen dövme fotoğrafları da çekmiş. Örneğin, deniz kızı dövmesiyle gurur duyan bu kadın gibi. Son fotoğraf ise Büyük Dövmeli Adamın Arkadan Görünüşü. Doisneau, tüm bu fotoğrafları 1950 ile 1955 arasında çekmiş. Benim bulabildiklerim beş tane olmasına rağmen sayıları daha fazla olmalı diye düşünüyorum çünkü Lyon'daki Musee Nicephore Niepce'de 2010 yılında fotoğrafçının dövmeli çalışmalarıyla ilgili bir sergi açılmış. Daha da acayibi sanki Doisneau fotoğraflarıyla ilgili başka yazılar yazacak gibi de hissediyorum. Bakalım gelecek günler bize ne gösterecek, hep birlikte yaşayıp göreceğiz. Sevgiler. Not: Paniğe gerek yok, sırtıma kocaman el sallayan bir adam dövmesi yaptırma niyetinde değilim.


Kısa süre önce Glokom-net. org'dan Halil Bey'le Edvard Munch hakkında bir sohbetimiz olmuştu. Bu haftasonu Tate etc.'da konuyla ilgili bir makale görünce Munch'un göz rahatsızlığının ayrıntılarını merakla okudum. 1930 yılında Munch'un sağ gözünün içinde kanama başlamış ve ressam bu sorunuyla ilgili Norveç'in önde gelen göz doktorlarından Johan Raeder'e başvurmuş. Doktorun notlarında sanatçının sol gözünde yıllardır sorun olduğu yazıyormuş. Sağ gözündeki bu kanamanın ardından ressamın görüş yeteneği iyiden iyiye azalmış. Raeder Munch'a uzun süreli bir yatak istirahati tavsiye etmiş. Bu süre boyunca ressamın yazılı ya da sözlü hiçbir şekilde rahatsız edilmemesini istemiş. Ressamın hastalığı pek çok açıdan enteresan. Her ne kadar sanatçıyı çok korkutmuş olsa da meslektaşları Mary Cassatt, Georgia O'Keeffe ya da Edgar Degas'da olduğu gibi kariyerinin sonlanmasına sebep olmamış. Dahası tüm bu hastalık süreci boyunca Munch, gördüklerini görebildiği şekilde resmetmeye devam etmiş. Ressamın aylar boyunca süren sistemli çalışması geriye hem doktorlara büyük bir kaynak hem de sanatseverlere coşkuyla bakabilecekleri tablolar bırakmış. Yukarıda Munch'un 1930 tarihli Ressamın Retinası adlı çalışmasını sizlerle paylaştım. Aşağıda ise gene 1930'da çizdiği Bozuk Görüş isimli tablosu var. Bu hastalığın Munch'u derinden etkilediği ve çok korkuttuğu açık. Kendisini yatakta dinlenirken çizdiği aşağıdaki tablosu bu ölüm korkusunun bir kanıtı gibi. Munch yatakta uzanmış ve eli ile gözünü kapatmışken ön tarafında bir kurukafa ressama eşlik ediyor. Neyse ki bu hastalık Munch'a kalıcı zarar vermemiş ve sanatçı 1931 yılında yeniden eski çalışmalarına geri dönebilmiş. Böylece hem o sevdiğimiz tablolarını yapmaya devam etmiş hem de benim gizli gizli beğendiğim fotoğraflarından ve filmlerinden çekmiş. Ben Munch'un deliliğinden her zaman etkilenmişimdir. Sizler ressam hakkında ne düşünüyorsunuz? Yorum yapmadan önce Munch'un gözlerinin içine bir kere daha bakın ve ona göre cevap verin lütfen! Korkuyor, tüm hayatından ve gelecek hayatından korkuyor, zamanın onu bulmadan çekip gitmesini bekliyor. Her hastalık sonrası orada olmak ve hala o bedene sahip olmak, geçerken-diğerini beklemek; tüm bu hikaye taşınması zor bir yük olmalı. Le musee Marmottan Monet'de açılan Hodler, Monet, Munch sergisinde yukarıda bahsettiğiniz resimleri görmek mümkün (http://www. marmottan. fr/fr/Exposition_en_cours-musee-2576). Sergi 22 Ocak 2017'ye kadar açık.


Burada uzun zamandır kitaplardan bahsetmiyorum. 2013'ün en iyi kitaplarından bir kısmını okuyup o kadar da iyi olmadıklarına karar verdikten sonra bu yılbaşında 2014'ün en iyi kitapları yazısı hazırlamayı es geçmeye karar verdim. Bugün onun yerine size 2014'te satın aldığım bazı kitaplardan bahsedeceğim. Nathaniel P. Beyefendi'nin gönül maceralarını okumama Tumblr'da takip edip nedensiz sevdiğim Brooklynli bir kadın sebep oldu. Okumaya karar verdiğim an bile romanla ilgili umudum yoktu ama Waldman beni şaşırttı. The Love Affairs of Nathaniel P. eli yüzü düzgün bir roman. Türkçe'ye hala çevrilmemesini şaşkınlık verici buluyorum. Lena Dunham'a kayıtsız kalamamaya devam ediyorum. Kitabını çıktığı hafta almam, ilk 50 sayfasını okuyup sonra okunacak kitaplar rafıma sessizce bırakmam hakkında ne düşünürsünüz bilemiyorum. Oysa geçen sene böyle bir kitap alacaksam Amy Poehler'ınkini almalıydım. Desperate Characters gibi minik hazineler bazen gözden kaçabiliyor. Paula Fox'un 1970'te yayımlanmış bu romanı Jonathan Franzen gibi günümüz popüler yazarlarının da başucu kitabı. Popüler yazarların bir kitap hakkında konuşması iyi ve kötü sonuçlar doğurabiliyor. O yüzden Desperate Characters'i okumaya karar verdiğime çok memnunum. David Gilbert'ın & Sons'ıyla ilgili bir itirafım var: Bu romanı neden aldığımı hatırlamıyorum. O yüzden de kitapla ilgili şu an anlatacak bir şeyim yok. Belki okuduktan sonra bu romandan bir kere daha bahsederim. Emily Gould'un Friendship'ini okumak için büyük bir heves içindeydim. O günlerde Gould'u Twitter'da takip etmeye başladım. Yazdıkları bana o kadar itici geldi ki romana başlayamadım. Artık Gould'u takip etmediğimden birkaç ay içinde romanı okumak için hazır hale gelirim. Benim için geçen yılın en büyük hayal kırıklıklarından biri Joanna Rakoff'un otobiyografik kitabı My Salinger Year oldu. Rakoff'un 1996'da Harold Ober Associates'te çalıştığı dönemi anlattığı bu anı kitabının neden bu kadar olay olduğunu anlamakta zorlandım. Doksanlı yıllarda New York'ta yaşamanın ne demek olduğunu anlatan birçok kitap var -ki zaten derdim bu olsa oturur Friends izlerim. Kitabın ismi ve Salinger'dan bahsediş şeklini de yanlış buldum. Gerçi ben de Salinger'la üç kere telefonla konuşsam büyük ihtimalle o zamanlarımı Salinger günlerim diye anardım ama bir kitaba bu ismi vermek daha büyük bir olay. Yıllardır bu işlerin içinde olan Rakoff'un da bunun farkında olduğuna eminim. Öte yandan kitabın kapak fotoğrafına vuruldum. Daha hızlı ulaşabilecek başka bir versiyonu varken birkaç hafta daha bekleyip özellikle bu kapaklı olanını alacak kadar vuruldum. Rakoff'un bende yarattığı tüm tepkiye rağmen Robinson Crusoe'da J. D. Salinger: The Escape Artists'i görünce dayanamayıp aldım. Ama kalbim bir hayal kırıklığını daha kaldıramayacağından henüz okumadım. Size bahsedeceğim son kitap Lovers at Chameleon Club, Paris 1932. Francine Prose bu romanı yazarken Macar fotoğrafçı Brassai'ın aşağıda görebileceğiniz Le Monocle'deki Lezbiyen Çift (1932) isimli fotoğrafından etkilenmiş. Brassai benim sevdiğim bir fotoğrafçı. Annemle babam bir seyahat dönüşlerinde bana fotoğrafçının Paris resimleri kitabını hediye etmişlerdi. Bu kitaptaki fotoğraflar tam da romanın geçtiği Paris'i anlatıyor. İçinde bir tek aşağıdaki fotoğraf yok. Dün akşam tekrar karıştırırken romanın karakterlerinden biri olan Lulu'nun yukarıdaki fotoğrafını buldum. Daldan dala atladığım bir kitap yazısının daha sonuna geldik. Kitap yazılarının bu daldan dalalığını özlemişim, bu sene daha çok yazayım. Sizin okuma planlarınız var mı? İlginizi çeken kitaplar neler? Anlatın ki haberim olsun, kıskanayım sizden önce okuyayım. Evet, kırmızı şemsiye konusunda yakalandım :) İmkansızın Şarkısı ve Hayalperestleri okumuştum. İkisi de iyi seçimler. Diğer iki kitabı ben de merak ediyorum. Bir de bir arkadaşın tavsiyesiyle Şule Gürbüz okuyacağım. O konuda da meraklardayım.


2013 ün en iyi kitapları listelerinin listesi yazısına düşündüğümün çok ötesinde bir ilgi oldu. Sizlerin 2014'teki okuma planlarınız nedir bilemiyorum ama kitap listeleri arasında bu kadar dolaşmak benim monoton okuma alışkanlığımı kırdı. İki haftadır şehrin sevdiğim kitabevlerini ve sahaflarını dolaşıyorum ve çok güzel kitaplar/dergiler toparladım. Onbeş gün gecikmeyle de olsa artık Sana hazırım 2014! diye bağırabilirmiş gibi hissediyorum. Tallinn'deki ikinci el İngilizce kitaplar satan şeker Slothrop's'ta nelerin satılıp nelerin satılmadığını merak ediyorsanız cevabı aşağıdaki satırlarda gizli. Blogunuzu uzaklardan da olsa ilgi ile takip eden bendeniz Tallinn'de İngilizce kitaplar üzerine uzmanlaşmış bir sahafta ikamet etmekteyim. Dediğim gibi yazılarınızı bugüne kadar büyük bir şevkle okurken bir anda böyle bir liste ile karşılaşmak beni her ne kadar mutlu ettiyse bile bize sormamış olmanız biraz moralimizi bozdu. Her ne kadar size net bir liste veremeyecek olsak da gerek Amazon olsun ya da başka sitelerdeki Brown ya da Grisham hayranlığını biz geçen senenin başında fark etmiş ve stoklarımıza birkaç kopya eklemeyi ihmal etmemiştik. Tamam... Dürüst olalım... Eğer o bunak İngiliz gelip başımızı Grisham, Grisham diye yemeseydi biz de merak edip almazdık. Kitaplar, sekiz aydır burada ama daha soran çıkmadı. Şu an yalıtım malzemesi olarak cam kenarında iyi iş görüyorlar. Konu yalıtımdan açılmışken, evet, bu kitapçı Winter Is Coming şakasının komik olmadığı bir coğrafyada. Buna rağmen bizim gözümüzde fantastik edebiyatın en büyük trollerinden biri olan Martin'e inanılmaz bir talep var. Ya da bizim fiyatlar çok absürd. Bilemedik şimdi. Malum bir sahaf olduğumuz için yeni çıkan kitaplardan ziyade klasik yapıtlara öncelik veriyoruz. Sizle gözümüze çarpan enterasan noktaları paylaşmak isteriz. - Herhangi bir Orwell kitabı raftaki yerini aldıktan ortalama 8 saat sonra satılıyor. Rekor tabi ki 34 dakika ile okunmayacak olsa bile eve kız atıldığı zaman raftaki varlığı ile sahibine artı puan kazandıracak 1984'te. Sonuçta, Slothrop's olarak müşterilemizin farklı edebi ihtiyaçlarına karşılık verebilmeliyiz. - Kerouac, Palahniuk ve Bukowski de 24 saat içinde kesin satıyor. Ama özellikle On The Road kitabının filmi çekildikten sonra o derinlikte beat kuşağından bir kitap tavsiye etmemizi isteyen genç arkadaşların kalbini kırmamaya çalışıyoruz ve kendi hallerine bırakıyoruz. - London, Sovyetler Birliği zamanında kitaplarının basılmasına izin verilmiş ender batılı yazarlardan, o yüzden burada ona karşı beslenen olağanüstü bir sempati var ya da en azından biz öyle düşünüyorduk. Son 6 aydır elimizde muhtemelen basılmış olan en güzel London derlemesi ben bu yazıyı kaleme alırken mahsun bir şekilde raftaki yerinde durmakta. - 2013 senesinde gelip bize Fifty Shades of Grey kitabı ile takas kabul eder misiniz diye soranlara olabilecek en yavşak gülümsememizle Hayır! demek şirket politikamız haline geldi. - More ya da Hume'u eleştirip Nietzsche satın alan insanları biz genelde tanrıya havale ediyoruz. - Canımız sıkılınca kitapları renklerine göre ayırıp raflara öyle diziyoruz. Evet, serde biraz mazoşistlik var ama kitap kapağı tasarlayan arkadaşlara sevgimiz de sonsuz. Şu an kitapçımızda bulunan mevcut kitapların listesine buradan ulaşabilirsiniz. Uzun lafın kısası bizde de durum böyle, Bahar Malik Hanımcım. 2013 de böyle geçti. Blogunuzun tutkulu bir takipçisi olduğumu hatırlatır, bizlere etmiş olduğunuz ikinci yemininizi en kısa zamanda yerine getirmenizi temenni ederim. Slothrop's'a çok teşekkürler. İlk kez konuşan bir kitabeviyle karşılaştım, benim için heyecan verici bir tecrübeydi. Yukarıda anlattıklarıyla Türkiye'deki sahafların satışları ne kadar kesişiyor, merak ettim. Belki bu konuda fikir sahibi birilerine ulaşabiliriz. Yeminler ise yerine getirmek içindir sevgili Slothrop's. Bir bahar sabahı tekrar karşılaşabiliriz bence. Slothrop's fotoğrafları Jacques-Alain Finkeltroc'a ait.


Bugün Paris'te olsam sırf can sıkıntısından Grand Palais'deki Felix Vallatton sergisine giderdim. Sorsalar, yapacak bir şey bulamadım, o yüzden geldim derdim. Bugün Paris'te olsam sırf can sıkıntısından Grand Palais'deki Felix Vallatton sergisine giderdim. Sorsalar, yapacak bir şey bulamadım, o yüzden geldim derdim. Öylesine yapacağın şeylerin bile çok güzel olduğu bir şehirde yaşamak isterdim. Bence de var. Manzara tabloları da bana Agatha Christie romanlarındaki plajları, otelleri ve kırsal alanları anımsatıyor.


Bir önceki yazıyı hazırlarken fark ettim ki geçen sene izlemeyi planladığım birçok yeni filmi vakitsizliğime ya da tembelliğime kurban vermişim. Listenin uzunluğu beni o kadar üzdü ki kendi kendime challenge accepted! dedim ve bir haftalık film maratonu düzenlemeye karar verdim. İlk aşama için de aşağıdaki 2010/2011 yapımı filmleri seçtim. Maratona 11 Ocak 2012 Çarşamba sabahı başlamayı ve 18 Ocak 2012 Çarşamba akşamı bitirmeyi planlıyorum. Bu post üzerinde aşağıdaki alanda güncellemeler yaparak sizleri son durumdan haberdar edeceğim. 16 Ocak 2012 Güncellemesi: Projemde planlarımın gerisinde kaldığımı üzülerek bildiriyorum. Şu ana kadar yedi film izleyebildim: Drive, Martha Marcy May Marlene, Bill Cunnigham New York, Super, The Trip, The Tree of Life ve Meek's Cutoff. Çarşamba gününe kadar en iyi ihtimalle üç film daha izleyebileceğim. Bunların da Loong Boonmee raleuk chat, Jane Eyre ve Melancholia olacağına dair içimde bir his var. Bu üç filmi de tehlikeye atmamak için şimdiden Cuma'ya uzatma ihtimalini konuşmaya başlamak istemiyorum. 25 Ocak 2012 Güncellemesi: Geçen sürede listeme Melancholia ve Jane Eyre'ı ekledim. Diğer filmleri birlikte izlemek için bazı arkadaşlara söz verdiğimden beklemedeyim. Mart güncellemesi: Güncellemeyi unutmuş olsam da önce Uncle'ı sonra We Need to Talk About Kevin'ı izledim. Beni ulaşmak ve izlemek konusunda en zorlayan film olan A Separation'ı da izlememle maratonum sona erdi. Finali bu filmle yapmam iyi oldu. Yarış havası yaratmak istemem ama bence listenin en iyisiydi. Şimdi yeni bir maraton planım var. Böylesi sarsılmamıştım ben uzun süredir! Bu listeyi oluştururken uzun uzun araştırdım. Aslında iki katı sayıda aday çıkartıp listeyi iki aşamada eritmeye karar verdim ama bu ilk maratondan bu kadar az verim alacağımı hiç düşünmemiştim. A Separation'ı hala izleyemedim ama gerisi için yorumum : acelesi yokmuş. Kesinlikle önceki filmlerinden farklı bir alana girmiş. Bu filmi izlemeden önce hiç bir yoruma yahut değerlendirmeye bakmamıştım. Kişisel sebepler sınırsız çeşitlikte olabiliyor etkilenmek için. Ama bana sorarsan Malick bu filmde -basit bir benzetme olacak ama- kendi Solaris'ini çekmiş. Sahneler görkemli hale geldikçe, görüntüler karşısında küçüldüğümü hissettim. Tüm o görüntüler bir metafizik, ontolojik hesaplaşmanın peşinden gittiğinden rahatsızlık vermedi. Bir de şiire sırtını dayamış bir hali vardı filmin. Ama Sean Penn kısımları biraz sıkıntılıydı. Sanki oynarken de acı çekiyomuş gibi bi hali vardı rolünden gayrı! http://www. newyorker. com/online/blogs/movies/2011/08/sean-penn-vs-terrence-malick. html. Belki o yüzden de göze battı bilemiyorum. Önce youtube videosunu izleseydim, yorumu onaylamayabilirdim :) Diğer bazı challenger arkadaşlardan da tepkiler geldi. Ama şöyle düşünün: Siz bir kısmını izlediniz, ben hepsini izledim. Drive çok nostaljik bir filmdi değil mi? Hiç böyle bir şeyle karşılaşacağımı düşünmemiştim. Drive belki de geç çekilmiş bir film. Fatih Özgüven'in dönem filmiyleriyle ilgili güzel bir yazısı vardı. Oyuncuların saç modeli, gülümsemesi, duruşu, tavrı, oturuşu vs ile o döneme ait olmalarının ne kadar zor ama önemli olduğundan bahsediyordu. Ryan Gosling 1950'lerde geçen filminde 2000'li yılların insanının halinde tavrındaydı. Oysa günümüzde geçen Drive'da yetmişlerin sonu seksenlerin başına ışınlanmayı çok iyi başarmış. Gelişme var, kendisini tebrik ediyorum. Biraz ciddi bir cevap oldu ama birbirimizi anladık kanısındayım:) Daha da devam etsem büyük oyuncu koçu Bahar Malik Acabo olarak o yaptığı kasların ne kadar yanlış olduğunu sebepleri ile detaylı anlatacaktım. Kendimi tuttum.


Bir süredir Internet ve onu kullanımım ile ilgili soru soran insanlara tek bir cevabım oluyor: Ben artık Internet'i okumuyorum sadece resimlerine bakıyorum. Bu cümlemde az da olsa kendime haksızlık etsem de çoğunlukla haklıyım. Bu Cuma gününde sizlerle geçen hafta Internet dünyasında gözüme takılan birkaç şeyi paylaşmak istiyorum. Senelerin bizleri Cuma'yı iple çeken o insanlar haline getirmesi sizi de üzüyor mu? Ben biraz üzülüyorum. Sonra geçiyor. Bu fikir kimi zaman bana çok doğru geliyor. Salinger'ın yayınlanan ilk hikayesi ile ilgili bir madde. Bored to Death iptal olmuş. Yaşasın Cuma! diyerek sizlere veda ediyorum. Sevgililerle. I've been on a white wine regimen. O chart'i gorunce aha dedim benim iliskim sanirim bu. Hayat bence bazi gunler soyle. Agzimla icemedigim icin ben, bazen ise boyle olamiyor benim icin. Bence kabul edilmese de herkesin ilişkisi böyle. Reklamı izlememiştim, yazdığını okuyunca demin youtube'dan izledim. Senin o işi hallederim ben, sen oldu bil o işi. Ben yıllarca hep Peggy Bundy kılığına girmek istedim. Son zamanlarda ise Holden Caulfield kostümü istiyorum. Gerçi o şapka ve paltoyu giymem için Halloween olması gerekmez. Paul Newman'la Steve Macqueen'i hep karistirdim zaten. Ne guzel resimleri var, siyah beyaz olmasinin etkisi buyuk. Yok, maalesef :( Alpay diye bir arkadaşım var. Deniz de tanıyor. Onda siyahı var. Taksim'den bir yerlerden aldığını söylüyor ama koordinatlarını bir türlü öğrenemedim.


İspanya Hanedanı daha çirkinlerini görmemiş olsa gelmiş geçmiş en çirkin kral olabilecek III. Carlos ve çirkinlikte onunla yarışan oğlu IV. Carlos maalesef Goya'nın patronlarıydı. Habsburg'larla başlayıp Bourbon'larla devam eden saltanattaki bu uğursuzluk hakkında saatlerce konuşabildiğimi daha önce kanıtladığım için bunu bir kez de burada tekrarlamayacağım, korkmanıza gerek yok. Sadece bu muhabbetlerden birinin sonucunda II. Carlos'un portrelerine baktığımız Baykal'ın bu adamın kral olduğuna emin misiniz? Kaynak gösterir misiniz? tepkisini sizinle paylaşmamın konuyu kapatmak için yeterli olduğu kanısındayım. Goya'ya III. Carlos döneminde sarayı süslemek üzere yapılacak duvar halılarının örnek kartonlarını hazırlama görevi verildiğinde ressamın bundan büyük bir mutluluk duyduğuna eminim. Çünkü Goya'nın o günlerdeki amacı sanatını arzu ettiği gibi icra edebilmek değil, saraya bir şekilde kapağı atabilmekti. Bu işe IV. Carlos tahta geçtikten sonra dahi devam ediyor olmasının yani duvar halısı işinden daha fiyakalı bir göreve atlama yapamamış olmasının ise onda biraz moral bozukluğu yarattığını ben değil tarih yazıyor. Çoğunluğun aksine ben bu örnek kartonları sever, ara sıra ilgi gösterir, detaylarında kaybolmaktan hoşlanırım. Onların Goya'nın başyapıtları olduğunu iddia edecek değilim, elbette. Fakat çalışmaların bütünündeki ön-goyaca halin güzelliği hoşuma gider. Bir halı için desenler de çizse, bir fresk de tasarlasa, dünyanın en çirkin saltanatının portrelerini de yapsa Goya hep kendidir zaten. Bence olmuşlardır. Madem konuyu buraya getirdim, bir ekleme daha yapayım. Hem Janis Tomlinson hem de Robert Hughes aşağıdaki resimle ilgili ufak bir ayrıntıya dikkat çekerler. Güzelce bir gelin kızın çirkin bir adamla evliliğini konu alan tabloya baktığınızda ilginizi ilk çeken kızın gerginliğinin ve heyecanının muazzam bir şekilde ifadesi oluyor. Oysa Tomlinson ve Hughes düşman misali kızcağızın ayaklarına takılmışlar ve diyorlar ki Dikkat edecek olursanız gelin ayakkabılarını ters giymiş. Goya'nın bu bilinçli hareketinin sebebi ise alt tabakadan gelen gelinin daha önce hiç bu tarzda pabuçlarının olmadığını vurgulamaktır. Ressamın bu tarzda ironik detaylara yönelebilecek karakterde bir insan olduğuna gönülden inansam da bu yorumu biraz abartılı bulduğumu, insan saygı duyduğu kişilerin katılmadığı fikirlerine karşı çıkarken ne hissediyorsa işte o hislerle söylemek istiyorum: Robert Bey, Janis Hanım tüm saygımla belirtmek isterim ki bana kalırsa bu yorumunuzda biraz abartıyorsunuz. Son olarak Ne olacak senin bu Goya'ya olan takıntın? diyenler için son çalışmam Goya! Adını taşlara kazıdığım adam gelsin mi? Hadi gelsin de bu yazı da burada bitsin. Hem siz kurtulun, hem ben. krallarin tarifsiz cirkinligi aklima amerikalilarin cok sevdigi bir kufuru getirdi: inbreed. :) Zaten II. Carlos'un son Habsburg İspanyol kralı olmasının sebebi adamdaki zeka geriliğinin onu kimseyle çiftleştiremeyecek kadar beter durumda olmasıymış. Ailenin portrelerine kronolojik olarak bakmak akraba evliliklerinin adım adım ne yarattığını gösteren bir belgesel gibi. Neymiş bu Carlos diyor ve ekliyorum, bence bu II., III., IV., V. ve bilimum Carloslara bazı laflar hazırladım. Onlara şöyle sesleniyorum beni gene öldüremedin yılanoğlu yine geliyorum, ben öldükçe çoğalırıııııımmm. Sonuç don paça köye elleri bağlı şekilde yürüyerek gelmektir.


İspanyol sanatçı Jose Manuel Ballester Gizli Alanlar ismini verdiği serisinde klasik tabloların fotoğraflarını çekmiş ve dijital ortamda bu tablolardaki insanların hepsini silmiş. Böylece resimlerde insan figürleri yüzünden arka planda kalan tüm gizli alanlar görünür hale gelmiş. Fikir çok orijinal olmasa da ortaya çıkan sonuç bir hayli enteresan ve ilk bakışta çarpan cinsten. Ballester'in bu çalışmalarıyla ilk kez geçen sene karşılaşmıştım. Ama o günlerde İnternet'te konuyla ilgili fazla kaynak bulanamıyordu. Bilboa'daki Guggenheim birkaç eserini satın alınca Ballester de o gizli yerinden çıktı ve İnternet'te görünür oldu. Daha fazla uzatmadan sizi sanatçının Gizli Alanlar serisinden örneklerle başbaşa bırakacağım. Sizce en çarpıcısı hangisi? Ben Goya'nın Üç Mayıs'ı ile Bosch'un Dünyevi Zevkler Bahçesi arasında gidip geliyorum. Nedimeler tablosu çok hüzünlü... 'Kıyamet sonrası dünya' gibi! Hissettirdiği eksiklik duygusu da şaşırtıcı bence.


Geçen Cumartesi Pera Müzesi'nde açılan Goya: Zamanının Tanığı sergisini bir kez daha ziyaret ettim. İlk ziyaretimde sınıf birincisi ilkokul öğrencileri gibi sürekli bir şeyler söylemek istediğim rehberli tura katıldığım, ikincisini ise kısıtlı zamanda tamamladığım için üçüncü gidişim en içime sineni oldu. Serginin açılacağını ilk duyduğum günden beri gizli kalp çarpıntıları içindeydim. Türkiye'de açılan sergilerin içeriğini şöyle bir düşündüğümde kendimi fazla heyecanlanmamak için telkin ediyordum. Ancak gene de gelen Goya'ydı ve ne olursa olsun hayal kırıklığına uğramayacağıma inanıyordum. Uğramadım da. Rehberli turda öğrendiğime göre müze bu sergi için iki senedir uğraşıyormuş. Pera Müzesi'nin üç katına yayılmış Zamanının Tanığı'nda iki ana başlık var: Yağlıboya tabloları ve gravürler. Çoğunuz fark etmişsinizdir, Türkiye'deki sergilerin ana problemi ressamların tablo sayılarındaki azlık olur. Sergi bu sorunu sanatçının beş-altı tane portre çalışması ve Çocuk Oyunları serisi ile aşmış. Dahası Goya'nın usta olduğu konu olan gravürler o kadar güzeller ki sergiyle ilgili eksiklik duygusu hissetmiyorsunuz. Aynı anda hem kalp yaralayıcı hem de dahice olmayı başaran Savaşın Felaketleri başta olmak üzere Kapriçyolar, Atasözleri ya da Zırvalar ve benim temasını pek de sevmediğim Boğa Güreşi gravürleri arasında çok güzel saatler geçirebilirsiniz. İlle de her şeyiyle Goya! diye tutturanlardansanız Madrid biletinizi alıp Prado Müzesi'ni ziyaret etmeniz gerekiyor. Ama Pera Müzesi'nin ressamın olağanüstü gravürcü yanını başarılı bir şekilde yansıttığı bu sergiyi bence es geçmeyin ve 29 Temmuz'a kadar mutlaka ziyaret edin. Üstelik eğer orada ondokuzuncu yüzyıl İspanya'sının aşk, ihtiras, aldatma ve siyasi dedikodularıyla çevresine rahatsızlık veren biriyle karşılaşırsanız sessizce yaklaşıp Merhaba diyin ki size Pera Cafe'de 21. yüzyılın çağdaş sanatçılarının Goya'dan ne kadar da çok etkilendikleri hakkında uzun bir nutuk çekebilsin. Ben olsam bu fırsatı kaçırmazdım! Sevgiler.


Hiçbir bilimsel ölçümlemeye dayanmayan bir tezim var: Bana kalırsa dünyanın en sevilen ressamı bundan 125 yılı önce yeryüzüne veda etmiş olan Vincent Van Gogh. Bu tezimi bilimsel olarak ispatlayamamam anılarımla destekleyemeyeceğim manasına gelmiyor elbette ki. Mayıs başında Twitter'da Van Gogh'un yeni fotoğrafı bulunduğuna dair bir haber okudum ve bu fotoğrafı ben de büyük bir heyecanla paylaştım. Aşağıda görebileceğiniz bu fotoğrafla ilgili duyduğum heyecanın sebebi sadece Van Gogh değil. Fotoğrafta Van Gogh, yakın arkadaşı olan ressamlar Emile Bernard ve Paul Gauguin ile bir içki masasında görülüyor. İlgi duyduğum tarihi kişilerin böylesi gündelik ama aynı zamanda özel anlarına şahit olmak beni her zaman heyecanlandırır. Soldan üçüncü sırada piposuyla poz veren Van Gogh, hemen solunda Emile Bernardve en sağdaki beyefendi ise bildiğiniz Gauguin. Geçen haftalarda bu fotoğraf Türkiye'de bir anda popüler oldu. Bu paylaşımlar yanlış bir bilgiyle birlikte yayıldı. Öncelikle bu yanlışı düzeltmekte fayda var: Yukarıda gördüğünüz fotoğraf Van Gogh'un tek fotoğrafı değil. Van Gogh'un yetişkinliğine ait yüzünü görebildiğimiz tek fotoğrafı. Kişisel fikrimi soracak olursanız Van Gogh çizdiği otoportrelere göre çok daha yakışıklı bir adammış. Buyrun, siz de yakından bakın ve kendiniz karar verin. diye yazmış. Ressam bilinen iki fotoğrafından birini beş yaşında, diğerini ise 18 yaşında bir kitapçıya işe girerken çektirmiş. Bu fotoğraf mevzusuna son verip sizlere veda etmeden önce en sevdiğim Van Gogh fotoğrafından da biraz bahsetmek isterim. Bu fotoğrafta Van Gogh ve Emile Bernard, Seine kıyısında oturmuş sohbet ederlerken görülüyor. Fotoğraf sevmediğini artık bildiğimiz Van Gogh bizlere sırtını dönmüş, Bernard'ın ise yüzünü görebiliyoruz. Aralarındaki masanın üzerinde ne olduğu görünmüyor ama arkada kalan duvarda şarap yazması ikilinin şarap içtiğini düşündürüyor. Anca okuyabildim ve yine bilgilendim sayende, tişkürderim. Öte yandan Van Gogh'un dünyanın en sevilen ressamı olduğuna emin gibiyim ama sebebini tam olarak çözebilmiş değilim.


1856 yılında Londra'daki South Kensington Müzesi ya da şimdilerde bildiğimiz adıyla Victoria & Albert Müzesi yöneticisi Henry Cole, yukarıda eşiyle birlikte görebileceğiniz Charles Thurston-Thompson'ı müzenin resmi fotoğrafçısı olarak işe aldı. Tarihteki ilk müze fotoğrafçısı ünvanını kazanan Thompson'ın görevi müzenin koleksiyonunu kayıt altına almaktı. Thompson işine başarıyla devam ederken umulmadık bir engelle karşılaştı: Aynalar. Fotoğrafçının tek arzusu müzenin koleksiyonunu en iyi şekilde belgelemekti. İşte bu yüzden tarihi aynalarla karşılaştığında ne yapacağını şaşırdı. Çünkü birbirinden güzel bu aynaları kendisini ve makinesini göstermeden nasıl çekeceğini bir türlü bulamıyordu. Fotoğrafçı bu iş için kendine bir ekip kurmuş mu yoksa kendi başına mı debelenmiş bilmiyorum. Gene de fotoğraflarda gördüğümüz adamın kendisi olduğuna dair içimde çok güçlü bir his var. Fotoğraf makinesinin görünmesini engelleyemeyecekken fotoğrafçının kendini saklama çabasının Thompson'ın işini ne kadar ciddiye aldığının bir kanıtı olduğunu biliyorum. Yine de bu fotoğraflara bakarken gülmemi engelleyemiyorum. Özellikle de fotoğrafçının otoportresi olarak anılan aşağıdaki gizemli fotoğrafa bayılıyorum. Baktığımız şey tarihin en müthiş otoportrelerinden biri olabilir. Konuyu aynalardan ve otoportrelerden açtığımıza göre son söz yerine de Diane Arbus'un 1945 yılında çektiği otoportresini paylaşayım. Çünkü bilen bilir, Diane Arbus paylaşma fırsatlarını asla kaçırmam. Diane Arbus'un otoportresi hariç fotoğrafları Victoria & Albert Müzesi'nin web sitesinden aldım. Diane Arbus'un otoportresinin telif hakları sanatçıya aittir ve Güzelonlu'da bilgilendirme amaçlı kullanılmıştır.


Biraz önce bu sitede güzel şeyler adında yeni bir kategori oluşturdum. Bundan sonra hoşuma giden şeyleri sizlerle bu kategori altında paylaşmayı planlıyorum. Bu kategorinin ilk konusu ise uzun zamandır biriktirdiğim dünyanın farklı ülkelerindeki müzelerin ziyaretçilerinin fotoğrafları olacak. Daha önceki bir yazımda bahsettiğim blog'da bu konuyla ilgili bir yazıyla karşılaşınca bu işi daha önce yapmadığım için biraz pişman oldum. Ama çok da geç kalmadığıma içten içe inanıyorum. Bugün sizler için yedi fotoğraf seçtim, beğenmeniz durumunda devam edebilirim. Bu sayının kaçlara çıkabileceğini tahmin bile edemezsiniz. İlk fotoğraf Sunderland Müzesi'nden. 1913 yılında müzenin küratörlerinden John Alfred Charlton Deas şehirdeki körler okulunda okuyan çocuklar için koleksiyondaki heykelleri dokunarak hissetme seansları düzenlemiş. Bu seanslar o kadar başarılı olmuş ve memnuniyet yaratmış ki Deas, kör yetişkinleri de davet ettiği yeni seanslar başlatmış. Benim gizlice Herkes İçin Sanat ismini taktığım bu fotoğraf da o günlerden birinde çekilmiş. Elliott Erwitt'in 1975'te Versailles Sarayı'nda çektiği fotoğraflardan biri olan aşağıdaki çalışması beni çok eğlendiriyor. Boş çerçevede duran tablonun kime ait olduğu, neyi anlattığı ve şu an nerede olduğu bazen çevrenizde varolan bütün eserlerden daha önemli olabiliyor. Birkaç kere Bir müze eğer tek X'i varsa onu kimseye ödünç vermemeli diye ortalığı yıktığımdan bu fotoğraftaki insanların sükunetlerini korumayı başarmalarını ayrıca takdir ediyorum. Gotthard Schuh, Londra Ulusal Galerisi'nde bir grup oğlan çocuğunun Agnolo Bronzino'nun Allegory with Venus and Cupid'ini merakla incelemesini kaçırmamış. Bu fotoğrafın çekiliş tarihi 1937. Ne demişler? Boys will be boys. Daha önce Tumblr'da da birkaç fotoğrafını paylaştığım Alecio de Andrade'nin Louvre'da çektiği fotoğraf serisini seviyorum. Yukarıdakiyle uyumlu olması için seçtiğim aşağıdaki fotoğraf bana Charlotte Brönte'nin Villette'indeki David Lodge tarafından defamiliarization örneği olarak verilen bölümünü anımsatıyor. Vaktiniz olursa 1970 tarihli bu serinin hepsine göz atmanızı tavsiye ederim. Alfred Eisenstaedt'ın 1950'de gene Louvre'da görüntülediği aşağıdaki sahnede favori müze ziyaretçilerim var. Bu fotoğrafı her gördüğümde aklıma Louvre'da bir tablonun karşısında otururken yanımda uyuyakalan adam geliyor. Bu uyuyan adamı, Yanımda oturan beyefendi uyuyakaldı. Şimdiye kadar bir müzede neden hiç uyumadım? diye defterime kaydederek ölümsüzleştirmiştim. Son zamanlarda özellikle alabildiğine büyük, aynı zamanda sessiz ve sakin Alman müzelerinde tatlı bir şekerleme yapma arzusuyla doluyum. Biraz daha yaşlandığımda bunu başaracağımı şimdiden hissediyorum. Olympe Aguado'nun Admiration isimli fotoğrafını sizinle twitter'da da paylaşmıştım. Bu fotoğrafın ilgimi çekmesinin sebebi soldaki adamı Edgar Degas'ya benzetmemdi. Fakat araştırmaya devam edince aynı modellerle çekilmiş başka fotoğraflara rastladım. La Lecture isimli şu fotoğraf bu arkadaşın Degas olmadığını anlamamı sağladı. 1860'ların Paris'inde çekilen bu çalışmayı gene de seviyorum. Ben bu yazıyı pek bir zevkle okudum, inceledim, devamını isterim. Ama baştan söyleyeyim, senin yorumların olmazsa olmaz. Yorumların, açıklamaların olmayınca benim gibi cahiller için tadı olmuyor. Çok teşekkürler Özlem, gene konuşuruz umarım.


İki ay öncesine kadar Tom Palumbo'nun adını duymamıştım. Bugün bile hakkında çok fazla şey bilmiyorum. 1921 yılında doğmuş ve 2008'e kadar yaşamış bir moda fotoğrafçısıymış. Kitapların gücüne inandığım için hakkında yazılan bir şeyler var mı diye araştırdım ama maalesef sonuç elde edemedim. İki ay önce Palumbo birdenbire hayatıma girdi çünkü 1962 yılında Les Halles'de çektiği fotoğrafları gördüm. O günden beri zaman zaman bu fotoğrafları düşünüyorum. Her şeyiyle bir seti andırmasına ve elli bir sene önce çekilmesine rağmen bugünden ve çevremdeki her yerden daha gerçekmiş gibi görünmeleri beni çok etkiledi. Many scenes around Les Halles. -Tom Palumbo 1971'de Les Halles yıkıldı ve yerine Forum des Halles yapıldı. O çirkin yapı yüzünden Les Halles Paris'in en sevmediğim bölgesidir. En son uğradığımda Forum'u yıkmaya karar vermişlerdi ve yerine başka çirkin bir şey dikmeye hazırlanıyorlardı. Bu sene Paris'e gittiğimde oralarda fazla dolaşmadığımdan sonucun ne olduğunu göremedim. Oysa Les Halles'i 1960'larda görsem sevebilirmişim. Demin kitapların gücü dedim ya bir süredir sevdiğim, saydığım bazı insanların John Waters'ın If you go home with somebody, and they don't have books, don't fuck 'em! sözünü sık sık alıntıladıklarını görüyorum. Bunu garip buluyorum, cevap veresim geliyor ama sonra susuyorum. Her neyi önemsiyorsanız buna değmez diyesim var. Belki bir ara derim. ne kadar güzel resimlermiş. yazının sonunda döndüm bir kere daha inceledim. olay fransa'da geçince bu fotoğraflar benim aklıma louis malle'ın le feu folletfilminden yemek sahnesini getirdi. hafıza ve çağrışım ne kadar ilginç şeyler. Dün vakit bulup cevap yazamadım, yorumu onaylayabildiğimden bile emin değildim. Çağrışım benim için Internet'te fark etmeden nasıl saatlerimi geçirebildiğimin tanımı herhalde. Oradan oraya, oradan başka bir yere dolaşıp durabiliyorum. Bu arada konuk yazar olarak bir güzel şeyler yazısı hazırlamak istersen her zaman blog'un kapısı açık. Aklında olsun.


Sıcaklarla aranız nasıl? Benim çok kötü. Geçen haftayı Kış gelse de palto giysem hayalleri kurarak ve kar fırtınası sesleri dinleyerek geçirdim. Sonra aklıma Saul Leiter'ın fotoğrafları geldi. Özellikle de kışın çektiği sokak fotoğrafları. Fırtınayı dinlerken uzun uzun Leiter'ın fotoğraflarına baktım. Fotoğrafçının çalışmaları ilk gördüğüm günden beri çok hoşuma gidiyor ama bu sefer daha da hoşuma gitti. Fotoğraflarla bu kadar vakit geçirmek, Leiter'ın hepsi birbirinden güzel birçok şemsiyeli fotoğraf çektiğini fark etmemi sağladı. Bugün, üçüncü güzel şeyler yazısında bunları sizinle paylaşmaya karar verdim. Çünkü öyle güzeller ki bunları görmemenize gönlüm razı olmadı. Leiter'ın, özellikle, farklı zamanlarda çektiği kırmızı şemsiyeli fotoğraflarını çok seviyorum. Mesela aşağıdakini. Ama en çok aşağıdakini seviyorum. Bu fotoğraf size Tabaklar yazısında bahsettiğim, üzerinde bana Holden Caulfield'ı anımsatan kırmızı şapkalı çocuğun olduğu tabağı anımsatıyor. Tüm bunlarla ilgilenirken fark ettim ki 2013 yılı sonunda kaybettiğimiz Leiter'la ilgili bir belgesel çekilmiş. Belgeselin ismi başlı başına güzel bir şey: In No Great Hurry. Bu kadar güzellik sizce de çok fazla değil mi? Artık çirkin hayatlarımıza ve umutsuz savaşlarımıza geri dönebiliriz. Sevgilerle. Yazı güzel, fotoğraflar güzel. Özellikle kırmızı şemsiyeli olanlara bayıldım ben de. Maalesef bugüne kadar ismini duymadığım bir sanatçı idi artık biliyorum. Teşekkürler. Bu sıcaklarda çok iyi geldi bu yazı:) Ayrıca temmuz ayında iki farklı yazı okumuş olmak da keyifli. Fotoğraflarda bir gizem gizli sanki korkutan bir his var..


1866 yılında Dresden'de doğan Alman-Avusturyalı fotoğrafçı Heinrich Kühn'ün izlenimci ressamların tablolarını anımsatan fotoğraflarını ilk gördüğümde, bakanda düş görüyormuş izlenimi uyandıran renkleri nasıl elde ettiğini anlamadım. Kısa bir Internet araştırması sonucunda Kühn'ün patenti Lumiere Kardeşler'e ait olan autochrome yönteminin öncü kullanıcılarından biri olduğunu öğrendim. Kühn'ün tarihsel önemi de büyük. Fotoğrafları, fotoğrafçılığın başlı başına bir sanat kabul edilmesinde büyük rol oynamış. Aşağıda sizler için seçtiğim fotoğraflarını göreceksiniz. Güzelliklerini kaçırmanızı istemediğimden aralarda uzun uzun müdahale etmeyeceğim. Kühn, tıp eğitimine Viyana Fotoğrafçılık Kulübüne üye olmasının ardından son vermiş ve ilk fotoğraflarında gum bichromate metodunu kullanmış. Doğru anladıysam bu yöntemde negatifler fırçayla istenen renkte boyanmış bir karta yapıştırılıyor ve birkaç dakika güneş ışığında bekletiliyor. Kühn'ün fotoğraflarının izlenimci tablolarla karşılaştırıldığını daha önce söylemiştim. Örneğin aşağıdaki kadın fotoğrafı benim aklıma Monet'nin kadınlarını getirdi. Kühn'ün modelleri çocukları, eşi ve çocuklarının dadısı Mary Warner imiş. Çoğunlukla gündelik yaşamlarını fotoğraflamış. Gündelik hayatımın bu tonlarda geçmesini çok isterdim. Eğer aşağıdaki çiçekler aklınıza Manet'nin Menekşe Buketi isimli tablosunu getirdiyse misyonumu yerime getirdim ve artık Manet ile ilgili tek satır yazmama gerek yok demektir. Böylece bir yazının daha sonuna geldik. Arayı bu kadar açmamamı ve bir sonraki yazıyı gelecek hafta yayımlamamı istiyorsanız iki kere göz kırpın.


Anketlerden çok korkarım. Birisi bana en sevdiğim romanı, yazarı, ressamı, müzisyeni sorarsa diye ödüm kopar. Bu tip soruların beni bu kadar dehşete düşürmesinin sebebini önceleri anlayamıyordum. Ama zamanla fark ettim ki değişik dönemlerde birbirinden çok farklı konulara takıntılı bir şekilde yaklaştım ve bu takıntılarımdan herhangi birinin bir müsabakada galip gelmesini istemiyorum. Pek çok güzeli çok sevmeme rağmen her zaman bir rüya takımım da oldu. Samuel Beckett de bu takımın en önemli üyelerinden biri. Rüya takımımdaki insanlara karşı o kadar farklı şeyler hissediyorum ki örneğin onlardan alıntı yapamıyorum ya da isimlerinin sonuna -ciğim ekleyerek konuşamıyorum ya da onlara olan sevgi ve saygımı fazla dillendirmiyorum. Ama gizlice seviyorum onları. Sinsi sinsi seviyorum. Kahve içtiklerini bildiğim bir kafede oturmak hoşuma gidiyor, sevdikleri yazarları okumaktan zevk alıyorum, bazılarının mezarlarını ziyaret edip sonra bir mezarlıkta ne yapacağını bilemeyip mezartaşlarının karşısında meyveli yoğurt yiyorum. Geçen haftalarda rastlantı eseri Beckett'in daha önce görmediğim fotoğraflarıyla karşılaştım. François-Marie Banier'in çektiğini sonradan öğrendiğim bu fotoğrafların doğallığını o kadar sevdim ki açıp açıp yeniden baktım. bu fotoğraflar sayesinde Beckett'in olağanüstü yazarlığından bağımsız olarak olağanüstü bir adam olduğuna kanaat getirdim ve sonunda bu fotoğrafları sizlerle de paylaşmaya karar verdim. Yakında yeniden görüşeceğiz. O güne kadar sevgiler. François-Marie Banier de bildiğin stalker'mış yahu.


1970 doğumlu Amerikalı fotoğrafçı Gail Albert Halaban'in Vis-a-Vis Paris isimli Paris binalarını ve o binalarda yaşayan insanları konu alan fotoğraf serisini ilk gördüğüm zaman o ana kadar Paris'te çektiğim bütün fotoğrafları çöpe atmaya karar verdim. Neyse ki sonra biraz sakinleşebildim de anılarım benimle kaldı. Paris Manzaraları'ndaki Edward Hoppervari havanın ne kadar da hoş olduğunu düşünürken bir de ne göreyim, fotoğrafçının Hopper Redux isimli bir serisi daha var ve o serisi de Paris fotoğrafları kadar heyecan verici. Daha uzun yazmaya maalesef vaktim yok ama vaktim olduğunda size çok daha güzel şeyler anlatacağıma söz veriyorum. Görüşürüz.


Geçen haftalarda, Nan Goldin'in ismini hatırlayamadığım bir fotoğrafını farklı farklı anahtar kelimelerle arayarak bulmaya çalışırken David Hamilton'ın bu yazıda sizinle paylaşacağım fotoğraflarıyla karşılaştım. Fotoğrafçının eserleri beni o kadar etkiledi ki aradığım şeyi bir kenara koyup bu fotoğraflara daldım. Hamilton'ın 1984 yılında çıkardığı Homage to Painting or Images isimli kitap ünlü ressamların en az kendileri kadar ünlü tablolarından esinlenerek çektiği fotoğraflardan oluşuyor. Bu ressamlar arasında Vermeer, Degas, Ingres, Rafael ve Boudin de var. Kitaptan gördüğüm ilk fotoğraf yukarıdaki Vermeer'e Saygı isimli çalışmaydı. Fotoğrafın ismini okumadan ne kadar Vermeervari bir büyüleyicilik diye düşünmem Hamilton'ın başarısının bir kanıtı olsa gerek. Bu fotoğrafı Twitter'da paylaştığımda akla ilk İnci Küpeli Kız geldi, oysa ben fotoğrafı gördüğümde Süt Döken Kız'ı düşünmüştüm. Hamilton aynı modelle bakana Vermeer'in tablolarını anımsatan iki fotoğraf daha çekmiş. Genç kız fotoğraflarıyla meşhur olmuş bir fotoğrafçının tablolara ve ressamlara saygı projesinde Edgar Degas balerinlerinin olmaması beklenemezdi. Hamilton, Degas'yı yok saymamış ve ressamın balerin tablolarını hatırlatan fotoğraflar da çekmiş. Jean Auguste Dominique Ingres'nın çıplakları da Hamilton'ın projesinde yer almış. Hamilton çalışmaları arasında Boudin'i de görünce hele de böyle etkileyici bir fotoğrafla görünce ne kadar sevindiğimi anlatamam. Eugene Boudin'in sahil tablolarına karşı saf bir sevgi duyuyorum. Bu içimde duyduğum sevgi o kadar büyük ki bir keresinde bir duvar dolusu Boudin tablosuyla karşılaştığımda benim o güne kadar kafamda yarattığım Boudin tablolarının daha etkileyici olduğuna karar vermişliğim bile olmuştu. Böylece Hamilton'ın fotoğraflarına saygı yazımızın sonuna geldik. Gelecek yazının pek heyecanlı bir şey olduğunu söylemek istiyorum. Takipte kalın. Sevgiler.


Dün öğlen çekilişi noter huzurunda yaptık. Ancak akşam doğum günü kutlamalarını fazla kaçırdığımız için sonuçları yayımlayamadım, özür dilerim. Son olarak, çekilişi çok karıştırmamak için yazdığınız yorumlara cevap yazamadım ama hepsi çok güzel ve anlamlıydı. Altıncı yaşa büyük bir coşkuyla ve yazma arzusuyla girmemi sağladılar. Çok teşekkürler. :) 59. da olabilirdin. Bir dahaki sefere hediyeler senin olacak bence.


Güzelonlu'ya ilk yazıyı ekleyeli tam altı sene olmuş. Oysa daha dünmüş gibi geliyor. Bu yıl bir değişiklik yapayım ve blog'un yeni yaşını sizlerle kutlayayım istedim. Malum, kutlamaların olmazsa olmazı hediyelerdir. Ben de madem Güzelonlu artık altı yaşında, neden okuyucularına ufak bir hediye vermiyorum? diye düşündüm. İşte bu yüzden, bu yazıya yorum yapacak kişiler arasında yapacağım çekilişte, kazanana aşağıda paylaşacağım kitap gruplarından istediği bir tanesini hediye edeceğim. Çekiliş, Güzelonlu'nun doğum günü olan 27 Ocak 2015, öğlen 12'ye kadar devam edecek. Yorumlarınızda burada yayımlanmış en sevdiğiniz yazının hangisi olduğunu da paylaşırsanız çok sevinirim. Bol şans!


Bir doğum gününün daha sonuna geldik. Dün akşam yaptığımız pastalı kutlamada 7. doğum günü çekilişini de gerçekleştirdik. Çekiliş yazısının yorumlarını çok karıştırmamak için hiçbirinize cevap yazamadım ama tüm güzel sözleriniz için çok teşekkür ederim. Beni mutlu ettiniz. Bu yıl geçen seneye göre çok daha fazla katılımcı olmasına rağmen bir değişiklik yapıp katılımcıların isimlerini kağıtlara yazıp bir fanusun içinden kazananı bizzat ellerimle seçtim. Fatih'e lezzetli pastamızdan da ikram etmek isterdim. Bunu yapamadığımız için kitaplarla birlikte kendisine ufak bir sürprizim olacak. Hep birlikte daha nice yaşlara. Gelecek sene görüşürüz!


Günlerim çok yoğun geçtiği için bu yıl henüz kitapların fotoğrafını çekemedim ama vereceğim. Sözüm söz! Çekiliş, Güzelonlu'nun doğum günü olan 27 Ocak 2016, akşam 22'ye kadar devam edecek. Güzelonlu'da kendi hoşlandığım şeyler hakkında yazıyorum ama sizin beğenilerinizi de merak ediyorum. O yüzden burada ne gibi yazılar görmek istediğinizi de yorumunuza eklerseniz çok sevinirim. Bol şans! O zaman artık büyük doğum günü partisi başlasın! Cok ayip olacak ama ben sizin blogunuz olduğunu bilmiyordum. Sizi önce twitter sonra da instagram dan takip etmeye başlamıştım. Iyi oldu burayı gördüğüm.


Sonunda sessiz kumsalların, yeşil parkların, sıcak gecelerin, sarı tarlaların ve kocaman karpuzların yazı geldi. En sevdiğim dördüncü mevsimin bu ilk günlerinde sizinle bazı linkler paylaşmak isterim. Londra'da geçen filmler maratonundan sonra Bruges'de geçen filmler 100 metre koşusu düzenlemeyi düşünüyorum. Bakanel'in yazdığı çoğu şeye hak veriyorum. Çoğunuzun berberi okumadığının farkındayım. Ama bu videoyu kaçırmanızı istemiyorum. Hepinize iyi yazlar. Umarım en yakın zamanda tekrar görüşürüz.


Ani bir kararla geçen haftasonunu deniz kenarında geçirmeye karar verdim. Çoğunluğun yağmur korkusuyla dışarı çıkmadığı günleri tercih ettiğim için minik tatilim düşündüğümden daha keyifli geçti. Kumsaldaki sessizliğin üstüne havanın tam da istediğim gibi olması neşeme neşe kattı. Denize girmek dışında sadece müzik dinlemeyi planlamıştım. Fakat zamanımı uzun yürüyüşler yaparak ve kitap okuyarak geçirdim. Bir gece ise bacaklarımı uzattım ve Hatice'nin verdiği Lost in Austen isimli dört bölümlük mini diziyi izledim. Saklayacak değilim, dizinin bazı sahneleri gerçekten komikti. Sahilde bu küçük tırtıllardan o kadar çok vardı ki. Dayanamayıp bir tanesinin bikinili fotoğraflarını çektim. Balıkçılıkla ilgili hiç şiir bilmiyorum, siz biliyor musunuz? Sadece şu tablo geldi aklıma birden.


Merhaba. Ben Bahar. Güzelonlu'da hoşlandığım şeylerden ve kişisel gündemimden bahsediyorum. Yazılanların çoğunun sanatla ilgili olması belki tesadüftür, belki de değildir. Bu sayfayı hakkımda bir şeyler yazmak için oluşturdum. Ama görünen o ki hakkımda ne yazabileceğime dair hiçbir fikrim yok. . . . . . . . . . . . . . En çok istediğim şeylerden biri buraya daha kısa aralıklarla gelip yeni yazılar eklemek. Herhangi bir anda kafamda en az 10 yazı fikri oluyor. Ama hayatımın geri kalan kısmı gereksiz bir şekilde yoğun ve aşırı yorucu olduğu için maalesef gerçekleştiremiyorum. Eğer talebinizde ısrarcıysanız ve bana gerekli zamanı yaratmakta destek olmak istiyorsanız yukarıda verdiğim e-posta adresinden ya da twitter'dan benimle iletişime geçebilirsiniz. - Kazuo Ishiguro'yla yan yana bir oyun izlemem. - Aksaray'ın arka sokaklarındaki bir kebapçıda fotoğrafımın asılı olması. - Olur da bir gün Komet en sevdiğim ressamları sorarsa diye en sevdiğim on ressam listemi çoktan hazırlamış olmam. Benim de emekleme düzeyinde bir blogum var, berbat bir şey, tuttuğum notları paylaşıyorum, hem sanat konusunda hem de blog konusunda senden öğreneceğim çok şey var. Bilgiyi sunuş biçimin ve mizahi yönün için tebrik ediyorum. Lisansını merak ettim. Kesinlikle sanat tarihçisi veya sanat dışı bir şey okuduğunu düşünüyorum. Sağlıcakla kal. Çok teşekkürler güzel sözler için. Podcast'i hiç düşünmemiştim. Bir düşünmeye başlayayım bakalım. Urfa veya Adana'ya yolum düşerse sözünüzü hatırlatırım :) Teşekkürler, kolay gelsin. Fatih'in dinlemek için sanat ile ilgili farklı konularda hazırlayacağım mp3'leri kastettiğini düşünüyorum. Tabii yoldayken video izleyebilecek süper güçlere de sahipse o zaman belki videoyu da kastetmiş olabilir :) Keşke daha fazla vaktim olsa da hazırlayabilsem. Böylece yanımdaki insanların başını şişirmek haricinde bir işe yarar sanatla ilgili konuştuklarım :) Sevgiler. Nereden nereye. Ama galiba ben bu tesadüfleri seviyorum. Ingar Johnsrud un Takip Edenler kitabını okurken Skagen sahilinr rast geldim. Kuzey hayranı olduğum belki de saatimin markası olduğundan google a sordum. Karşıma bir yerlerde bu güzel yazınız çıktı. Ben de gezdiğim yerlerden kalanları bir yerlere not düşüyorum. Yazarken yazarken istediğimin, gittiğim yerleri okuyuca sadece tanıtmak değil, oraya gitme isteği uyandırmasını istediğimi fark ettim. İşte sizin yazınız bende aynen bunu uyandırdı. Bir sonraki durağımın Mutlaka Skagen i içine alan bir Danimarka kırsalı olması için planlar yapmaya başladım. Ellerinize sağlık. Yazılarınızı takip etmekten büyük keyif alacağıma eminim. Merhaba Bahar! Öncelikle yazdıklarını gerçekten büyük bir keyifle okuyorum. Merak ettiğim şey sanat hakkında bir eğitim aldın mı ve sanat birikimini neler yaparak arttırdın? Çok teşekkürler! Merhaba. Çok teşekkürler güzel sözlerin için. Sanatla ilgili bir eğitim almadım. Uzun yıllardır bu konuyla ilgileniyorum. Okuduklarım ve gördüklerimi paylaşıyorum. Sevgiler.


Bu yazının taslaklarda saklandığı tarih 2014'ün Aralık ayı olduğuna göre Halfdan Egedius'a ait yukarıda gördüğünüz Hayalperest isimli portreyi ilk kez 2014 yazında görmüş olmalıyım. O günlerde bu yazının başlığı olarak Halfdan Egedius'un Acıklı Yaşam Öyküsü'nü uygun bulmuşum. Bugün bu isim bana fazla sert geldi. Çünkü ressamın yaşamına ait bildiğimiz tek acıklı durum 21 yaşında bu dünyadan göçüp gitmesi. Egedius'un kendisi gibi ressam olan yakın arkadaşı Torleic Stadskleiv'i çizdiği yukarıdaki portreyle ilk kez karşılaştığımda bu tablonun çağdaş bir sanatçının eseri olduğunu düşünmüştüm. Bu yüzden tablonun yapılış tarihinin 1895 olduğunu öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Aslına bakacak olursanız iki arkadaş karşılıklı birbirini çizmişti ama ne kadar ararsam arayayım Standskleiv'in çizdiği Egedius portresini bulamadım. Yaşlanmayı başaramayan Halfdan, Telemark'ta manzara tabloları yaptığı 1898 yazında hastalanmış, iç organlara saldıran bakteriyel bir enfeksiyona karşı fazla mücadele edememiş ve 22 yaşına giremeden vefat etmiş.


Yıllar içinde bazı sanatçıları takıntı haline getirip vaktimin büyük kısmını onların eserlerine, yaşamlarındaki ufak detaylara, esinlendiklerine veya etkiledikleri diğer sanatçıları verdim. Mesela Rothko, mesela Stael, mesela Vallotton, mesela Morandi ile böyle günlerimiz oldu. Kiminle olmadı? diye sorarsanız söyleyeceğim isimlerden biri Henri Matisse olurdu. Olurdu diyorum çünkü Henri Bey'in son bir senedir sinsi sinsi, gizlice hayatıma sızdığını geçen gün aniden fark ettim. Matisse'in eserlerini her zaman sevmiş ve sanatına kayıtsız kalmamıştım ama bu bir yılda gördüklerim ilişkimizi başka bir boyuta taşıdı. İsterseniz hikayeyi en baştan anlatayım. Daha önce size anlattığım Cote d'Azur gezimin yıldızlarından biri Matisse'ti. Kendisi o bölgenin farklı noktalarına farklı eserler bıraktığından bu çok da garip bir durum değildi. Matisse'in Matisse olarak ilgimi ilk defa çekmesini ise Andre Derain'e borçluyum. Nice'teki Matisse Müzesi'nde Derain'in Matisse portresini gördüğümde senelerdir hiç düşünmediğim ve fark etmediğim bir şeyle yüz yüze geldim: Henri Matisse kızıl bir adamdı. Matisse gördüğüm tüm fotoğraflarında yaşlıydı ve daha önemlisi bu fotoğraflar siyah beyazdı. Bu yüzden bu kızıllık daha önce hiç dikkatimi çekmemişti ve ilk anda üzerimde babasını ilk defa sakalsız gördüğünde şok olan bebek etkisi bıraktı. O kadar çok şaşırdım ki çevremdeki insanlar benim bu kadar şaşırmama şaşırdılar. Bu olaydan birkaç gün sonra görmeyi çok istediğim Matisse Şapeli ziyaret ettim ve ziyaret ettiğime çok memnun oldum. Açıkçası seyahatten döndükten sonra Matisse'i unuttum. Yılbaşında gene size önceki bir yazıda anlattığım Modern Sanatın Simgeleri: Shchukin Koleksiyonu sergisinde bir kere daha Matisse aklıma düştü. Shchukin, zamanının çok ötesinde bir vizyonla sanatçının eserlerini satın alıp Rusya'ya götürmüştü. O günlerde Rus iş adamının Matisse tutkusunu diğer Ruslar küçümsemiş ve kazıklandığını söyleyerek dalga geçmişlerdi. Ama tarih haklı olanın Shchukin olduğunu ortaya çıkardı. İş adamı sanatçının 43 tablosunu satın alıp hem o günlerde ressamın geçinebilmesine büyük katkıda bulunmuş hem de Rusya'nın en önemli Matisse koleksiyonuna sahip ülkelerden biri olmasını sağlamıştı. Sergide ikili arasındaki ilişkiyi anlatan güzel bir video da vardı. Son zamanlarda her şeyi kaydeden bir insan olarak bu videoyu neden kaydetmemişim anlamadım. Elimde olsaydı şimdi sizinle de paylaşırdım. Bahar geldiğinde yoğun ve yorucu geçen günlerimde kendimi kısa süre için bile olsa rahatlatacak ve dinlendirebilecek ne yapabilirim diye düşünüp sanat belgeselleri izlemeye karar verdim. İnsanlar böyle durumlarda uyumayı veya yoga yapmayı seçebiliyorlar ama ben de maalesef böyle bir insanım işte. Hiç ummadığım bir şekilde bu belgesellerin de yıldızı Matisse oldu. Konuyu biraz daha ilginçleştirelim. Matisse'i düşündüğümüz zaman aklımıza dünyanın kötücüllüğü, felaketler, savaşın ve yaşamın getirdiği acılar gelmez. O yüzden aşağıdaki Matisse tablosu beni çok şaşırttı. Bu tabloda ressam oğlunu piyano çalarken resmetmiş. Ama hem renkler her zamanki Matisse renklerinden çok farklı hem de oğlunun yüzü bize bir şeylerin ters gittiğini söylüyor. İşin aslı ressam bu tabloyu Birinci Dünya Savaşı sırasında yapmış. Sanatçı kullandığı renklerle ve daha da önemlisi oğlunun suratını yüzü parçalanmış bir askere benzetmesiyle savaşın kendi üzerinde yarattığı acıyı ve mutsuzluğu bizlerle paylaşmış. Bir Goya ya da Otto Dix olmadığının farkındayım ama bu tablo Matisse için çok özel ve çok büyük bir şey bence. Yeri gelmişken Matisse'in 1914 yılında yaptığı şu penceresini de konuşalım. Matisse'in bu tablosunu gördükten sonra sadece Rothko değil, tüm soyut dışavurumcular üzerinde bir etkisi olup olmadığını konuşabiliriz belki de. Sözlerimi gülerken güldüren, ağlatırken gene güldüren bir anla bitirmek istiyorum. İnsanlara gülmek hoş değil biliyorum ama kendime engel olamıyorum. Alistair Sooke'un Matisse Şapeli'ni ziyareti sırasında gözyaşlarını tutamayıp ağlamasından bahsediyorum. Bu nedir Alistair, bu nedir lütfen bir söyle :) Alistair'e böyle gülmenin affedilir tarafı yok belki ama o da benim Prado Müzesi'nde Kara Resimler odasında aşırı heyecandan gözlerimin dolmasıyla dalga geçebilir. Sinirlenmeyeceğime söz veriyorum. Görüşmek üzere.


Beş altı sene evvel Fin ressam Hugo Simberg'i kafaya takıp adını Internet'te arattığımda karşılaştığım şey kocaman bir hayal kırıklığı olmuştu. Bunun üzerine hakkında yazılmış bir kitap alabilir miyim diye bakınmıştım. Ama bu noktada da Fince bilmeme engeline takılmıştım. 1. Kitap ve kataloglar çok pahalı olduğu için almamaya karar vermiştim. Hugo Simberg'in en sevilen ve bilinen tablosu Yaralı Melek için Ateneum'da özel bir oda var. Ressam, 1903 yılında tamamladığı bu eser için çalışmaya 1898 yılında başlamış. Üç modelinin hem stüdyoda hem de Helsinki'deki Elaintarha Parkı'nda fotoğraflarını çekmiş. Dahası, fotoğrafta görünen yol bugün hala varlığını sürdürüyor. Simberg hastalanınca çalışması aksamış. Hastaneden çıktıktan sonra eseri üzerinde çalışmaya devam etmiş ve 1903 yılının yaz aylarında Yaralı Melek'i tamamlamış. Tamamlar tamamlamaz da isim koymadığı bu tabloyu Fin Sanat Topluluğu'nun sonbahar sergisi seçmelerine göndermiş. Yaralı Melek odasında daha önce görmediğim, çok hoşuma giden bir ön çalışmayla karşılaştım. Sizinle paylaşmak isterim. Ziyaretim bittiğinde müzenin dükkanında Yaralı Melek defterleriyle karşılaştım. Defterin üzerinde Simberg'in stüdyosunda çektiği model fotoğrafları vardı. Artık bu kadar kemer sıkma yeter diyerek çok hoşlandığım bu defterlerden satın aldım. Bir gün defteri kitaplıklarımdan birinde sergilenirken buldum. Demek ki, kardeşimin hayatta en fazla özlediğim ve yokluğunu hissettiğim insan olduğunu iddia ettiği birisi de defterin kapağını sevmiş. Hoşuma gitti, bozmadım. Yaralı Melek, popüler kültürde de kendine yer bulmuş. Eser, 2007 yılında halk tarafından Ateneum'daki en sevilen tablo seçilmiş. Bugün Internet'te dolaşırken aşağıdaki tablo esintili reklamla karşılaştım. Dün akşam ise Finli bir grup olan Nightwish'in Amaranth isimli şarkısının Yaralı Melek temalı klibini izledim. Ben Hugo Simberg'i aşağıda gördüğünüz otoportresiyle tanıdığımdan kendisiyle ilgili ciddi bir ressam önyargım vardı. Oysa en afacan halimle ifade etmem gerekirse Alllakassı yokmuş. Kız kardeşi Blenda'yla olan bu fotoğrafları favori iki kardeş pozlarımdan biri haline geldi. Canım kardeşim, sana çok güzel bir haberim var. Bu sene -sonunda- reddedilmedim. Laf aramızda jüri aşırı kastırdı. Kendimi çok büyük bir şey başarmış gibi hissediyorum. Gallen onu ciddiye almamı zorlaştıran bir heyecan içindeydi. İlk yaptığı şey çalışmamı övmek oldu. Tablom onda ormanın ortasındaki küçük bir kulübede yalnız kalma ve dış dünyayı resmetme hissi uyandırmış. Söylediğine göre sergideki başka hiçbir eserde benimkinde gördüğü huzur ve uyum yokmuş. Huysuz Edelfelt'i bilirsin. O bile bana iltifat etti, gerisini sen düşün. Yazıyı Simberg'in Yaralı Melek için kullandığı mekanlarda yaptığı suluboyalar ve çektiği fotoğraflardan oluşan slayt gösterisi ile bitiriyorum. Bu yazılanlar bana yetmedi diyenleriniz olabilir. Bu kişilere, eğer bana fahiş fiyatlı Simberg kitaplarını alırlarsa, ressamla ilgili her türlü sunumu hazırlayacağıma söz veriyorum. Anlamam biraz zaman aldı ama yokluğu şu an çok hissediliyor.


Birkaç haftadır bu sene hangi filmleri izlemek istediğimin listesini çıkartıyorum. Tahmin edebileceğiniz üzere liste çoktan karman çorman bir hal aldı. Gelecekte merak ettiğime pişman olacağım ya da çok seveceğim ve belki de arkasından ağır konuşacağım otuzdan fazla filmin ismini bir köşeye not ettim. Harry Dean Stanton: Partly Fiction ve Jiro Dreams of Sushi'nin fragmanları ise çok hoşuma gitti. Lütfen Jiro oğlunu çok seviyor ve mutluluğunu istiyor ol. Listem açık olduğu için sizlerin önerilerinizi de duymak isterim. Bu sene izlemek istediğiniz filmler var mı? Örneğin ben yukarıdaki belgeseller dışında What Maisie Knew ve Much Ado About Nothing uyarlamaları, Renoir'da ne anlatıldığı ve her şeye rağmen malum çiftimizin bu sefer neler konuşacağı dahil bir dolu şeyi daha merak ediyorum.


İlk film maratonumun ardından ikincisine dair güzel planlar yapmıştım. Bitiremediğim 2011 filmlerini tamamlamak ve bir arkadaşımın Mubi'deki favori filmlerini izlemek gibi amaçlarım vardı. Günler hızlı bir şekilde geçerken bunların hiçbirini gerçekleştiremedim. Bu haftasonu aniden aklıma Londra'da geçen filmleri toplu halde izleme fikri düştü. Kısa bir araştırmadan sonra bu yeni maraton fikrimin en büyük dezavantajını fark ettim: Londra merkezli birçok filmi zaten izlemiştim. Gene de vazgeçmedim ve kendime dokuz filmlik kısa bir liste hazırladım. Bu filmlerin yedisini hiç izlemedim. Bir tanesini tekrar izlemek istediğim için diğerini ise Patrick Marber'in yazdığı esere bir şans daha vermek için listeye ekledim. Last Orders'ı ise ne zamandır izlemek istiyordum. Listeye son anda Bu filmin de Londra'da geçmesi gerekmez mi? diye sorgulamam sayesinde girdi. Bu vesileyle aradan çıkmış olacağı için mutluyum. Maratonuma gelecek Pazartesi günü başlayacağım. Bir sonraki hafta başında tamamlamayı hedefliyorum. Merak edeceğinize emin olduğum için bu blog yazısını güncelleyerek sizleri gelişmelerden haberdar edeceğim. 30 Mayıs güncellemesi: My Beautiful Laundrette ve Sliding Doors'u izledim. Niyeyse Sliding Doors'u bir türlü izleyemediğim çok iyi bir film zannediyordum. Değilmiş. Dün gece gene Londra'da geçen 2011 yapımı The Deep Blue Sea'yi de sadece şu sahneyi görerek listeme ekledim. Film bittiğinde ani kararlar almama kararı aldım. 3 Haziran güncellemesi: Beautiful People, Closer, Last Orders ve Dirty Pretty Things'i izledim. Closer'ı ilk izlediğimde beğenmemiştim ama şimdi daha ılımlı yaklaşıyorum. Metin tiyatro oyunluğundan sıyrılabilseymiş keşke. Last Orders'la ilgili bambaşka umutlarım vardı, yanılmışım. Beautiful People ve Dirty Pretty Things birbirine benzeyen filmlermiş Sadece Naked ve Match Point kaldı. Galiba bu sefer maratonumu zamanında bitirebileceğim. Ben bunlardan Match Point ile Closer'ı izledim sadece. Closer'ı biraz overrated bulmuştum. Match Point heyecanlıydı. Londra'da geçen film denince benim aklıma nedense ilk Cassandra's Dream geliyor. Match Point'i de severim. Diğer özellikleri bir tarafa herhalde seçtiğim filmler arasında Londra manzarasını en güzel şekilde sunacak olan Match Point'tir. Kesinlikle Naked! En sevdiğim filmler diye bir sıralama yapmak benim için imkansız ama öyle bir şey yapacak olsam Naked arasında yer alır. Bunu bir film için demek benim açımdan zor ama Naked gerçekten çok sevdiğim bir film. Mike Leigh'in de en iyi filmi olduğunu düşünüyorum. İzledikten sonra sizin yorumunuzu öğrenmek isterim. Özellikle birkaç nokta var ki düşüncelerinizi paylaşırsanız güzel olur ama spoiler olmasın diye oralarını söylemiyorum. Londra çok gözükmese de ve burdaki seviyeyi biraz da düşürmek için: reign of fire... ejderhalı falan böyle... en süperinden.. Bu arada High Fidelity'nin film versiyonunun Chicago'da geçmesine de şaşırdım. bahsi görüyorum ve arttırıyorum... Notting Hill... Benim için 28 Weeks Later kadar etkiliydi.. :) Ha ama 28 Days Later, tercih sebebidir.. Ben o dönem çekilmiş bazı filmleri birbirine karıştırıyorum. Notting Hill hangisiydi? . Bu filmler için araştırırken Four Weddings and a Funeral, A Fish Called Wanda vs. gibi bir yığın filmi de izlemediğimi fark ettim. Evet evet, Ain't No Sunshine When She's Gone tabi değil mi? Niyeyse Meg Ryan'lı bir şeydi diye varsaydım bir an. Tekrar seviyeyi yukarı çekiyorum : Önce The Elephant Men sonra Blowup diyerek çekiliyorum. Londra filmleri denildiğinde bir de Emma Thompson ve Helena Bonham Carter'lı binlerce roman uyarlaması/dönem filmi var. Es geçmeyelim. :) Ben melekleri romantik değil korkutucu buluyorum. Çünkü kanatları var. Eastern Promises deyince Cronenberg'in yeni filmi Cosmopolis vizyona ne zaman giriyor? Gerçi başrol oyuncu seçimi enteresan ama önyargılı yaklaşmak istemem. Londra deyince aklıma 2 film geliyor: Withnail and i ile Beautiful Thing..


Yukarıdaki fotoğrafı bir zamanlar sıkı takipçisi olduğum modern nostalgic isimli blog'da görüp günün aslan berberinde paylaştığımda acaba devamı var mı? diye düşünmüştüm. Benim bu devamı var mı düşüncelerim beraberinde bazı gizli klasörler ve çoğunlukla yıllar sürecek iz sürmeler getirir. Bu sefer de öyle oldu. Bugün baktığımda sorumun üzerinden üç buçuk sene geçtiğini ve elimde heykellere sevgilerini gösteren insanların olduğu fotoğrafların biriktiğini gördüm. Ne zaman bir şey biriktirsem, buraya koşup sizinle paylaşmama artık şaşırmıyorsunuzdur herhalde. Bu fotoğraflardan ilki öpmenin en yakıştığı heykel. Çünkü bu antik yüz aynı zamanda çeşme olarak kullanılıyor. Fotoğrafı kim çekmiş bilmiyorum ama bu durum ona duyduğum sevgiyi azaltmıyor. Heykellerin öpücüklere boğulması fikri en çok moda fotoğrafçılarının hoşuna gitmiş sanırım. Aşağıdaki üç fotoğrafta örneklerini görebilirsiniz. Bunlardan ilkini Belçikalı Serge Leblon çekmiş. Leblon'un deri eldiven tanıtmaya çalıştığını düşünüyorum ama elimde konuyla ilgili hiçbir kanıt yok. Şehvetine karşılık bulamayan bu hanım kızımızı ise 1986 yılında Sheila Metzner, Fendi için fotoğraflamış. Kürk ayrıntısı canımı sıktığından bu fotoğrafı hızlı geçmeyi teklif ediyorum. Aşağıdaki romantik kızımız ve mert bir delikanlı olduğu her halinden belli oğlumuzla birkaç ay evvel karşılaştım. Öpüşmelerinin sebebi Paloma Wool diye bir kıyafet markasının reklamı. Üstelik bu reklam 1986'ya değil 2014'e ait. Bu cümlemle de sizlere heykel öpmenin evrenselliğini ispatladım. Bu konuda daha fazla kafa yormazsınız artık. Size ateşli bir hareketli resimle veda ediyorum çünkü bu blog'un okuyucuları bu ateşliliği hak ediyor! Umarım, en yakın zamanda tekrar görüşürüz. Hoşça kalın. -İlahi eskimez bu dudaklar durma öp beni


Birkaç ay evvel Londra'ya gitmem gerekince birden neşeyle doldum. Neşeyle doldum çünkü 1. Londra'yı çok severim. 2. Uzun süredir gidemediğim için bu şehri çok özlemiştim. Orada geçireceğim boş saatler x 50 saatlik bir plan yapıp kendimden emin bir şekilde yola çıktım. Kimileri bu kendimden emin tavrıma bir anlam veremedi. Çünkü 1. Yapmayı planladığım her şeyi yapamayacağımı ve hatta bu kadar çok plan yaptığım için her şeyi birbirine karıştırıp hiçbir şey yapamayacağımı düşünüyorlardı. 2. Sürekli kaybolan bir insan olarak Londra'da nasıl, ne şekilde ve hangi şartlar altında kaybolacağımı düşünmek bile istemiyorlardı. Nitekim uçaktan indikten sonra yanlış trene binip Londra yakınlarında bir köyde trenden indiğimde beklentileri boşa çıkartmamanın haklı gururu içindeydim. Gene de şunu söylemeliyim ki bu hamlem beni bir daha kaybolmamak konusunda çok hırslandırdı. Dikkatli oldum, harita kullandım, hatta hem kağıttaki hem cep telefonundaki hem de canım otelimin hediye ettiği mobil aletteki haritaları kullandım, kesin Monument'ten geçiyordur bu otobüs diyerek bilmediğim otobüslere atlamadım, google'da akıllı aramalar yaptım ve bu sayede harikulade anılarla Londra'dan ayrıldım. Londra'yla ilgili sevdiğim şeylerden biri de sokaklarında dolaşmaktır. Bunun için vaktim olmadığı ortaya çıkınca bir önceki paragrafta bahsettiğim muhteşem hırsımla şöyle bir çözüm buldum: Sabah dört otuzda kalkıp beş gibi gezmeye başlarsam nereden baksak 2-2,5 saatlik bir dolaşma vaktim daha olacaktı. İnanmayacaksınız ama bunu da yaptım. Sabahları dolaşmanın en güzel yanı gittiğiniz yerlerde sadece sizin olmanız. Sabahları dolaşmanın en kötü yanı ise gittiğiniz yerlerde sadece sizin olmanız. Bugün sizinle sabah beş-yedi otuz fotoğrafları ismini verdiğim bir grup fotoğraf paylaşacağım. Bunlar benim 2017 Londra gezimin en güzel anıları değil belki ama kesinlikle hatırlanmayı hak ediyorlar. Londra'nın en sevdiğim yanı her yanından mew fışkırması. Bu şehir tam olarak benim gibi aaa acaba burada ne varmış? bebek içgüdülerine sahip insanlar için yaratılmış. Yürüyüşlerimde görmediğim mew kalmayacak sloganıyla hepsine tek tek girdim. Bu sayede gördüğüme çok memnun olduğum bir sürü yapı gördüm. Sabah kapalı halini görüp akşam gitmeyi planladığım yerler oldu. Biscuiters'a çok istememe rağmen gidemedim. The Churchill Arm'a daha çok istemiş olmalıyım ki gidebildim. Ve sonra başka güzel evler, başka güzel sokaklar gördüm. Bize zorla unutturulan bir şehirde yaşamaktan zevk almanın ne demek olduğunu hatırlamaya çalıştım. Bir de yanlışlıkla önünden geçtiğim bazı ünlü mekanlar oldu. Ama en çok Lina Stores'u görünce mutlu oldum. Her şeyin bu kadar güzel olması canımı sıksa mı diye düşündüm ama sonra hayatta canımı sıkacak daha korkunç şeyler olduğunu hatırladım. Londra'daki bu başıboş yürümelerim o kadar hoşuma gitti ki artık nereye gitsem sabah erkenden kalkıp boş boş yürümeyi planlıyorum. Hatta geçenlerde İstanbul için böyle bir şey düşündüğümü fark edince olayın kontrolden çıktığını anladım. Londra'da şaşırmayacağınız üzere çok güzel sanat eserleri de gördüm. Ama sanırım bu başka bir yazının konusu olmalı. Yine de size şu mutlu haberi vereyim. Artık Whistler ile ilgili düşünmüyorum. Çünkü Whistler ile ilgili düşünülebilecek son şeyi de düşünüp Whistler hakkında düşünülebilecek her şeyi bitirdim. Şimdi gerçek bir tüketim çılgını olarak fikirlerimi yazmak yerine fikirlerimi çoktan yazmış birilerinin makalelerini arıyorum. Sonuçta Whistler'la ilgili her şeyi ilk düşünen ben olamam, illa ki birileri yazmıştır. Ayrıca ben yazamam çünkü çok tembelim. Neyse. Bir seyahat yazısı yazmayalı ne kadar uzun zaman olmuş. Şimdi yazınca hoşuma gitti. Aslında anlatacak daha çok şey var. Ama şimdi gitmem lazım Umarım bu yazma hevesim bir süre daha benimle olur. Görüşürüz. görünce çok sevindim, çok özlemişiz Bahar Abla. Umarım en kısa zamanda tekrar görüşürüz :) selamla.


En kolay soruyu cevaplayarak başlayalım. Jean Veber, 1864 yılında Paris'te doğmuş ve 1928'te yine Paris'te ölmüş Fransız karikatürist ve ressamdı. Yaşamıyla ilgili en çılgın sayılabilecek noktalardan biri 50 yaşındayken gönüllü olarak askere yazılması ve Birinci Dünya Savaşı'na katılmasıydı. Zehirli gaza maruz kalıp hastalanarak 1918 yılında ordudan terhis edilmişti. Neler olduğunu araştırınca, şaşırtıcı bir sonuçla karşılaştım. Kadın dövüşlerinin tarihi Antik Yunan'a kadar uzanıyor. Bu dövüşler, izlediğimiz filmlerin ve televizyon dizilerinin bilinçaltımıza fark ettirmeden kabul ettirdiği gibi estetik ya da erotik değildi. Örneğin, Spartalılar sadece erkeklerde değil, kadınlarda da zindeliği ve cesareti ödüllendiren bir sistem kurmuştu. Erkekler savaşa gittiğinde yerleşim yerlerinde kalan kadınların güç gerektiren işleri yapabilmesi ve kendilerini savunabilmeleri gerekiyordu. Bu yüzden kadın dövüşleri sportif aktivitelerde yer buluyordu. On altıncı yüzyılda ise kadın dövüşleri eğlence amaçlı yapılmaya başlanmıştı. O günlerde dövüşen erkeklerin asıl amacı güç gösterisi yapıp ünvan, madalya ya da kemer elde etmekti. Oysa dövüşlere katılan kadınların hepsi çok fakir insanlardı ve tek gayeleri ailelerini besleyebilmek için birkaç kuruş kazanmaktı. O dönemde kadınlar üst bölgeleri tamamen çıplak halde dövüşüyorlardı. Bugünlerden o günlere baktığımızda bunun erkekleri heyecanlandıracak bir faktör olarak kurgulandığını düşünebiliriz. Oysa durum acıklıydı. Muhtemelen üstlerindeki kıyafet bu fakir kadınların sahip oldukları tek giysiydi. Kanlı ve kirli dövüşlerde kıyafetlerinin zarar görmesi riskini göze alamazlardı. Veber'in resimleri üzerinde Devonshire yazısını gördüğümden, ressamın bu resimleri İngiltere ziyareti sırasında yaptığını düşündüm. Sanatçının çizimlerinden anladığım kadarıyla yıllar geçtikçe dövüşler daha da acımasızlaşmış, şartlar ağırlaşmış, durum insanlık dışı bir hal almıştı. On dokuzuncu yüzyıl sonlarına doğru bu vahşilikten rahatsız olanlar durumu düzeltmek için yeni kurallar getirmişler. Bu kuralların arasında çıplak dövüşmemek ve eldiven takılması da varmış. Ancak para kazanmak amaçlı eski stil dövüşler gizlice devam etmiş. Bu gizlilik hem kadın hem de erkek ölümlerinde artışa sebep olmuş. Veber'in eserlerinin çoğunun Musee Carnavalet'nin koleksiyonunda yer aldığını öğrenince Şöyle bir Marais'de yürüyüş mü yapsak? diye etrafı yoklayıp ağıma düşürebildiklerimle müzeyi ziyaret ettim. Müzede resimlerin kötü ışık ve düzenlemeyle sergilenmesine üzülmemin dışında Veber'in yalnızca aşağıdaki tablosunu görebildim. Temsilciler Meclisinde Jean Jaures isimli Daumier çizmiş deseler inanacağım bu tabloyu görebilmek için o kadar yukarı bakmak zorunda kaldım ki sonunda boynum ağrıdı. İnanmak istemesem de Veber müzenin pek umrunda değildi, kendisiyle ilgili yazılmış bir kitap da yoktu. Veber çılgınlığımın İnternet'e mahkum olduğunu fark edince bu ortamda biraz daha araştırma yaptım ve aşağıdaki resimleri buldum. Bu resimler Veber'le ilgili hevesimi kaçırmadı, aksine kendisini daha da merak ettim. Ancak ne yazık ki başka bir bilgiye ulaşamadım. Gene de Veber'in ismini kalbime yazdım ve ne zaman duysam antenlerimi açmak üzere ayarlarımı değiştirdim.


Ben Movember'ı, bir grup erkeğin bıyık bırakmak için ürettikleri bahane olduğunu zannediyordum. Oysa bu isimle kurulan bir vakıf varmış ve bu vakıf erkeklerin prostat kanseri gibi çeşitli sağlık problemlerine dikkat çekmeyi kendine görev edinmiş. Kasım ayı boyunca bıyık bırakan erkeklerle bu hedeflerine ulaşmaya çalışıyorlar. Geçen sene çevremdeki erkekler gizlice organize olarak tüm ayı bıyıklı geçirmişlerdi. Bu yıl böyle bir organizasyon olmadı. O yüzden benim movember'ımın nasıl geçtiğini merak edenlere cevabım hazır: Traşlı geçti. Ben de movember'ı kazasız belasız atlatmamı kutlamak için çeşitli ressamların bıyıklı insanları konu ettiği çalışmalarını sizlerle paylaşmaya karar verdim. Sizinle yukarıda paylaştığım ilk çalışma Marcel Duchamp'in Mona Lisa'ya bıyık yapıştırdığı L. H. O. O. Q'su. Ve Edvard Munch. Seçtiğim tabloları arasında iki otoportresi de var. Bu bıyık yazısını hazırlamaya karar verdiğimde aklıma ilk gelen ressam John Singer Sargent oldu. Sargent'ın yaşadığı zamanın tam bir bıyık dönemi olduğuna dair önyargım var. Tablolarını taradığımda yanılmadığımı gördüm. Sargent'ın kimleri çizdiğini merak edenler için: Robert Louis Stevenson, Abbott Lawrence Lowell, Robert Brough, adı bilinmeyen bir bıyıklı, adı bilinmeyen İtalyan bir bıyıklı, John Singer Sargent'ın bizzat kendisi, adı bilinmeyen genç bıyıklı, Sir Edmund Gosse ve adını bulamadığım diğer bıyıklı. Aşağıdaki potpuri bıyıklılarımızı sırasıyla bıyıkların efendisi Anthony van Dyck, Edgar Degas, Manet, Kees Van Dongen ve Edouard Vuillard çizmiş. Son bıyıklı grubumuzu ise Frans Hals, James McNeill Whistler, Edward Talbot, Hans Holbein, gene James McNeill Whistler ve Hans Eworth çizmiş. Sorduğuma göre artık son sözümü söyleyebilirim. Bol bıyıklı günler! Yaşasın bıyık! Bıyık oley! Umarsızca Frida Kahlo demek istedim ama değil. Ha bu vesile ile şundan haberim oldu ve bi nebze rahatladığımı itiraf ediyorum. tesla bu bıyıkla günümüzde ve ülkemizde yaşasaydı elektrik idaresinde üst düzey bir yönetici koltuğuna oturtulurdu. Yoruma ekleyeyim, bir dahaki Kasım'da kullanırız.


Dünyadaki sanat açık arttırmalarını takip eder, sanki girecek ve hatta eserleri satın alacakmış gibi heyecanlanırım. Şimdilik küçük bir koleksiyoncu olmaktan öte başarım olmamasına rağmen hangi eserin tabiri caizse kaça gittiğini bilmek, kimlerin neye ilgi gösterdiğini öğrenmek hoşuma gider. Belki de ancak böyle davranınca oyunun içinde kaldığımı hissediyorum. Kimi zaman insanın ilk dört yüz bin sterliniyle ne yapacağını bilmesi de ayakları yeren basan bir plana sahip olması manasına gelebilir. Sanat eserlerinin bu kadar pahalı olması eserler adına iki handikap yaratıyor. Birincisi onları elde etmek için hırsızlığa başvuran çok fazla insan oluyor. İkinci ise tehlikeli grupların para yerine kullandığı bir araç haline gelebiliyorlar. İki sene önceki kitap fuarına gittiğimizde kalabalıktan korkup sığındığımız Yapı Kredi standından iki kitap almıştık. Bunlardan biri Simon Houpt'un Kayıp Eserler Müzesi'ydi. Bu kitabı bir sanatseverin duygulanmadan/etkilenmeden okuyabileceğine inanmam çok zor. Eserde birbirinden ilginç kayıp ve hırsızlık vakaları anlatılıyor. Örneğin, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi'lerin katlettiği resimler var. Adolf Hitler'in toplum için faydalı olmayan tüm sanat eserlerinin yok edilmesini istemesinden sonra Avrupa'da büyük bir hareketlenme oldu. Bir yandan Almanlar olanca güçleri ile eserleri toplarken diğer taraftan sanat severler, koleksiyoncular ve müzeler eserleri saklamaya çalıştılar. Pek çok tablo Almanlar'ın elinden kurtulamadı. Alman hükümeti topladığı eserlerden Yoz Sanat isimli bir sergi açtı ve halkın bu berbat ürünleri görüp neyin sanat olmadığını anlamasına yardımcı olmaya çalıştı. Tarihin gelmiş geçmiş en büyük Modern Sanat sergisini milyonlarca Alman gezdi ve yozluğun ne demek olduğunu öğrendi. O dönemde kaybolan binlerce eser var. Bunların bir kısmı yok edildi, bir kısmının ise yerleri bilinmiyor. Örneğin, Gustave Courbet'nin Koltuktaki Çıplak Kadın'ı son olarak muşambaya sarılmış halde bir Sovyet kamyonunun arkasında görüldü ve ancak 2003'te bulunabildi. Böylesi bir savaşta can kayıpları ve insana uygulanan vahşet o kadar büyük ki konuşma sırasının sanat eserlerine gelememesi normal karşılanabilir. Sait Faik'in müze yanarken küçük bir çocuğu mu yoksa çok değerli bir sanat eserini mi kurtarmak gerektiğini sorgulayan benzer temada bir öyküsü vardır. Geçen sezon İstanbul'da yine bu konuyla ilgili bir oyun da sergilendi: Bana Bir Picasso Gerek. Tiyatro sevdamızla yerin altına inip, oyunla uyum içindeki sahnesinde Picasso'nun yakılması için üç eserinden birini seçmeye zorlanmasını izledik. Anlatılan en ilginç hırsızlık olaylarından biri ise Henry Moore Vakfı'nın bahçesinden çalınan Moore'un Uzanan Figür'ü. Bir insanın Moore gibi ünlü bir sanatçının yaklaşık iki ton ağırlığındaki heykelini çalması için nasıl bir cürete sahip olması gerektiğini hayal edemiyorum. Düşünmek istemediğim şey ise satılması ve saklanması neredeyse imkansız olan bu heykelin eritilmiş olması. Kitaptaki diğer ilgi çekici hırsızlık vakalarını zaman zaman anlatabilirim. Ancak biri var ki beni bir hayli yaralamıştı. 1960'lı yıllarda bir koleksiyoncu, San Lorenzo Kilisesi'nde asılı olan Caravaggio'nun İsa'nın Doğuşu isimli tablosunu çalmaları için iki hırsız tutuyor. Hırsızlar soygun sırasında oldukça büyük olan tuvale bir hayli zarar veriyorlar. Resmi koleksiyoncuya ulaştırdıklarında tablonun bu halini gören adam gözyaşlarına boğuluyor ve almayı reddediyor. Şu günlerde mafyanın elinde olduğu zannedilen tahmini değeri 25-30 milyon avro olabilecek bir Caravaggio mucizesi işte böyle harcanmış oluyor. Bu olayı ilk okuduğumda titrediğimi ve o koleksiyoncuya hala kızgınlık duyduğumu açıklamak isterim. Bütün bunları tekrar düşünmeme sebep olan bu hafta izlediğimiz bir televizyon dizisi oldu. Diziler konusunda zayıf bir insan olarak, bölümde kilisenin duvarına asılı Caravaggio'nun Kuşkucu Thomas'ını gördüğümde bir hayli heyecanlanıp daha bilgili olduğum ressam ve eseri konusunda ahkam kesmeye giriştim. O sırada tablonun sadece bir dekor olmadığı ortaya çıktı ve oyuncular da tablo hakkında konuştular. Beni Caravaggio ile tanıştıran, ilk gördüğümde donakalmama sebep olan ve ancak orijinalini görerek ne olduğu anlaşılabilecek bu tabloyu misafir eden National Gallery'den tek beklentim eğer onu ben alamayacaksam başkalarının da almasına izin vermeyecek kadar iyi korumalarıdır. Buradan duyurmak isterim.


Internet'te takip ettiğim birçok sitenin ve blog'un hayranlıklarını gizlemedikleri ve her bölüm sonrası derin analizler yaptıkları Girls, son ödüllerden de eli boş dönmeyince televizyondaki tek güzel şeyin Mad Men olduğu yargımın yanlış olup olmadığını görmek için diziyi izlemeye karar verdim. Merak edenler için sonucu baştan söyleyeyim: Bence televizyondaki tek güzel şey hala Mad Men. Yine de Girls'te neyin bu kadar beğenildiğini anlamanın huzuru içindeyim. Üstelik bölümler ilerledikçe bu kızlar evrenine de alışıyorsunuz. Dizinin sürprizlerinden biri de gelen konuk oyuncular. Önce Chris O'Dowd'un daha sonra ise Donald Glover'ın varlığı hoşuma gitti. Bu iki oyuncuyu görmek, kendi kendime kimler Girls'e konuk oyuncu olarak gelmeli? oyunu oynamama sebep oldu. Çok da ayrıntılı düşünmeden, ilk aklıma gelen isimleri sıraladım. 1. Aklıma gelen ilk isim Aubrey Plaza oldu. Bunda kısa süre önce Plaza'nın son filmi Safety Not Guaranteed'in tanıtımını izlemiş ve oyuncunun değişmeyen tavırları üzerine düşünmüş olmamın etkisi büyük. Plaza, kızların en olmadık yerde ortaya çıkan tuhaf arkadaşı olabileceği gibi Adam'ın evine yerleştirilmiş dekoratif bir bitki olarak da diziye katılabilir. Yadırgamam. 4. ve 5. Hem Edith Crawley'nin hem de Daisy Mason'ın Shoshanna'yla paylaşacak çok şeyleri var bence. 6. Böyle bir dizi çekeceksiniz ve Jason Schwartzman'ı oynatmayacaksınız. Hayret! Unutmayın ki bu diziler Schwartzman için icat edildi. 7. Girls'e Chris O'Dowd'dan daha çok yakışacak tek insan Richard Ayoade olabilirdi. 8. Richard Ayoade demişken Submarine'in iki kahramanı Jordana ve Oliver'ı diziye yerleştirsek hiç sırıtmazlardı. Ve diğerleri: Alison Brie ve Vincent Kartheiser'ı New York'lu, zengin, şımarık, 2000'li yıllar çifti olarak, Tony Hale, Paul Dano ve Michael Cera'yı herhangi biri olarak Girls'te izleyebiliriz. ... deyip bırakacaktım ama içim elvermedi sayın Malik bunca döktürmüş diye. Kötü değil ama abartılan bir dizi olduğunu düşünen azınlıktanım. internette her yerde karşıma çıkmasından ötürü merakıma yenik düşüp ben de yakın zamanda girls'e başladım. hatta başlamadan negatif önyargım vardı ve sanki neyle karşılaşacağımı biliyorum gibi düşünüyordum. maksat kafa dağıtmak olsun diye başladığım dizinin, aslında hiç de komediyle alakası çıkmadı. girls'ün beklediğim gibi çıkmamasından ötürü memnun oldum. hani demişsiniz ya, Girls'te neyin bu kadar beğenildiğini anlamanın huzuru içindeyim, işte ben de düşüncelerimi bu şekilde ifade edebilirim. sinir olduğum bazı şeyler olsa da kendimi izlemekten alıkoyamadım. mesela hannah'nın sevgilisi adam'ın bölümler ilerledikçe derinleşen karakteri cidden hoşuma gitti. üstelik ilk bölümlerde kendisini sevmezken, şu anda sevdiğim bir karaktere dönüşmesi beni şaşırttı. ayrıca lena dunham'ın da dizilerdeki mükemmel vücutlu kadın imajının aksi olması beni içten içe memnun ediyor. hatta daha da ileri gidip şunu diyebilirim, vücuduyla barışık olduğunu her bölümde yer alan bir giyinme-soyunma sahnesinde görünce aslan lena falan gibi şeyler diyesim geliyor. bu diziden sonra kendisinin bir de tiny furniture filmini izledim, orada da girls konsepti vardı ve hoşuma gitti. sonuç olarak bence lena dunham samimi bir yazar ve bu samimiyetini, içtenliğini diziye aktarabiliyor. bütün bunların ardından şunu da demek isterim ki bence de tv'deki en iyi şey hala mad men. Girls'ü komedi kategorisinde değerlendirmelerinin sebebi süresinin kısalığı herhalde. Yoksa ben de komik bir şey göremiyorum. Marnie'yle ilgili izlediğim son bölüm sonrasında Demek ki Kate Middleton her ortama yakışmayabiliyor, sürekli aydınlık bir gülümsemeyle umut saçamayabiliyor diye, Adam için ise gene 2x02 sonrası Dizinin en antipatik karakteri zaman geçtikçe ancak bu kadar başarılı bir şekilde milyonların sevgilisi olabilirdi. diye düşündüm. Adam'ı ben de seviyorum :) Birinci sezon sonrası yazılan yüzlerce makaleden bir kısmında Amerikalı diversity düşkünü, politically correct yazarlarımız Hanna'nın neden zenci arkadaşı olmadığına takmıştı. Çeşitlilik adına mutlaka bir zenci, bir Çinli ve bir eşcinsel arkadaş istiyorlardı Bu yazılara biraz kızmıştım açıkçası. Çünkü yazarın kurgunun doğasına ve dahası yaratıcılığına politik sebeplerle sekte vurmasını kabul edilebilir bulmuyorum. Bu yüzden Glover'ı sevsem de ikinci sezon başındaki eğreti girişinde Dunham baskılara yenilmiş, yazık diye düşünmüştüm. Ama gördüm ki ikinci bölüm bu tepkilere bir cevap gibi yazılmış. Dunham biraz toparladı. Gene de yazdıklarına eleştiri endişesi bulaşmasaydı daha iyiydi. Dunham'la ilgili nerde olduğunu hatırlamadığım bir şey okumuştum, hoşuma gitmişti: Diğer kadınlar gibi vücudunda kusur olduğu iddia edilen şeyleri takıntı yapıp, kompleks altında bunalsaydı şu anda yaptığı hiçbir şeyi yapmaya vakti olmazdı. Doğru şeyleri kafaya takıp geri kalanı umursamadığı için ben de arkasındayım. Bir de esas Girls'ten sonra ne yapacağını çok merak ediyorum. şu çok hoşuma gitti: demek ki kate middleton her ortama yakışmayabiliyor :) doğru bir tespit. hatta ilk sezonda marnie'ye jackie o. diyen bir karakter vardı. hannah ile karşılaştırınca marnie daha ne istediğini bilmeyen bir tip ve buna sinir oluyorum. muhakkak her dizide bir tane antipati duyacağım karakter olacak ve bu kesinlikle marnie gibi görünüyor. gerçi lena dunham'ın adam hamlesinden sonra kesin konuşamıyorum. bir şey olur da marnie'ye sempati besler miyim? biraz zayıf ihtimal. ben adam'a bayılıyorum! hatta nefret noktasından gelip de nasıl bu kadar dizideki favorim oldu anlayabilmiş değilim. bence dunham, adam karakterini sağlam bir şekilde derinleştirdi. mesela diğer karakterlerin altı bu derece dolu beğil bence ama adam iyi yazılmış bir karakter. ben bugün 2x03'ü izledim ve eğer izlemediyseniz diye yorum yapmıyorum. sadece diyebildiğim, girls'ü hbo'dan başka kaldırabilecek amerikan kanalı yok sanırım. bence, tv için nispeten daha cesur olarak adlandırılacak şeyler girls'te yumuşak bir geçişle aktarılıyor. gerçi altın küre'de tina fey lena dunham'a çok fazla nudity var gibi bir şeyler dedi ama bence o kadar da rahatsız edici değil. ne bileyim, cidden birinin günlüğünü okuyor gibi hissediyorum ve bu dizi biraz da insanların başkasının hayatını gözetlemesisi üzerine kurulu, buna hizmet ediyor gibi. glover'ı ben de sevmedim. çok zorlama geldi. lena'ya gelen eleştirilerden haberim yoktu ama sezon başı pek de beklediğim gibi başlamadı açıkçası. amerikan dizilerindeki bu zorlama karakterler cidden çok sıkıcı. olayın, kurgunun akışı içerisinde kendiliğinden değil de politically correct olmak için sokulmuş karakterler hemen kendini belli ediyor. şu düşünceyi de çok doğru buldum: diğer kadınlar gibi vücudunda kusur olduğu iddia edilen şeyleri takıntı yapıp, kompleks altında bunalsaydı şu anda yaptığı hiçbir şeyi yapmaya vakti olmazdı. dunham'ın özgüveni hoşuma gidiyor. şişirilmiş bir şekilde değil de cidden başkalarını umursamadan yazdığı/oynadığı belli. tv ekranında standard güzellik anlayışının dışındaki kadınların da soyunabileceğini gösterdiği için kendisine sempatim var, sırf bunun için bile. mesela ben de internette bunu eleştiren şeyler okudum ve çok sinirlendim. hatta daha da ileri gidip, marnie niye soyunmuyor da hannah soyunuyor? gibi şeyler okudum. Adam gerçekten iyi geliştirilmiş bir karakter. Mesela ben dizinin ilk bölümlerinde Jessa'dan ümitliydim ama o karakteri çok gelişine bıraktılar gibi hissediyorum şu anda. Shoshanna'yı bile ondan daha çok tanıyor ve anlıyoruz. Son bölümü izlemedim. Açıkçası bu ara dizi/film elde etme yollarında alıştığım metodlar artık engellendiği için bir sıkıntım var ve diğer yolları denemekte tembellik ediyorum. Ama yakın zamanda izlerim.


Oh the snow the beautiful snow filling the sky and earth below. Over the house tops and over the streets, over the heads of people you meet. Oh the snow the beautiful snow filling the sky and earth below. Over the house tops and over the streets, over the heads of people you meet. bu fotoğrafa yorum yapmak istiyorum, çünkü ciddi şekilde rahatsız olmuş durumdayım. ve tam bu noktada sayın Bahar Malik sen, bu keşfin ruhuna ihanet ederek tamamen hareketsiz bir fotoğraf çek. Yahu bari rüzgar esmesini bekleseydin, rüzgarın fotoğrafını çekmiş olurdun. Hiç olmazsa. Hm. şunu söyleyebilirsin sanırım, bu makina o kadar muhteşem dizayn edilmiş ki aynı zamanda hareketsizliğin fotoğrafını da çekiyor, ben de onu çektim. Sevgili Emre, yazdıkların hakkında çok düşündüm. Dikkat edersen sol tarafta yeşil yanan bir trafik ışığı var, bu fotoğraf bazı çevrelerce o yeşilin kırmızıya dönmeyi bekleyişinin mini bir öyküsü olarak yorumlandı. Fakat, sen yabancı değilsin. Durumu sana açıklayacağım. Aramızda kalsın ama: Haklısın, haklıyım.


Uzun zamandır buraya Gustave Moreau ile ilgili bir şeyler eklemek istiyorum. Bir gece, vapurun sıcak kaloriferine yaslanıp büyük heves ve heyecanla uzun bir yazı bile kaleme aldım. Fakat güzellememi bir kere daha okuyunca alkolün verdiği coşkuyla yazılmış, cümle başına binlerce sıfat düşen, senelerdir hep yanınızda yörenizde bulunmuş ama sizin yeterli ilgiyi gösterip dost olmayı atladığınız o muhteşem adamlara duyduğunuz mahcubiyetin olanca gücüyle hissedildiği, bir duygu sağanağı olarak anmaktan çekinmeyeceğim bu yazıdan eni konu utandım. Ergen gülücüklerimi bir tarafa bırakacak olursak 2010 senesinde geçirdiğim en güzel günlerden birini bana yaşatan Gustave Bey'e keşke yaşasaydı da teşekkür edebilseydim. Çok beklenmedik ama modernin başlangıcının izini sürenlerin Moreau'yu atlamaması lazım. Kendi dünyasında öyle şeyler denemiş ki şaşıp kalıyorsunuz ve iddialıyım: Mevzu Moreau ise Internet hiçbir şeydir. Suat şimdi yorum girebilirsin. Süper güçlerimle her şeyi düzelttim. Okulumuzun medar-ı iftiharı. Sen çok yaşa Cengiz ÇEKİL.


Her yıl kitabevi dolaşma sıklığımın biraz daha azalması beni üzüyor. Internet'ten alışverişin çok kolaylaşmasına ve dahası mobil okuma araçlarına karşı koyamıyorum. Ama bir yandan da kitaba sahip olma isteğimi durduramıyorum. Bu romantizm mi yoksa eski kafalılık mı henüz karar veremedim. Her şeye rağmen sevdiğim bir kitabevini ziyaret edişimde hissettiğim mutluluk hala öylesine güzel ki. Geçen hafta da bu ziyaretlerimden birini gerçekleştirdim. Bu sefer aldığım kitaplar ise Sıradan Kadınlar Düşü, Bir Kapıdan Gireceksin, Gizli Tarih, Rus Edebiyat Dersleri, Bir Son Duygusu ve Boş Koltuk oldu. Samuel Beckett'in ilk romanının ve Barnes'a Booker kazandıran The Sense of an Ending'in Türkçe'ye çevrildiğini görünce duruma kayıtsız kalamadım. Daha önceki yazımda bahsetmiştim: Sevdiğim yazarların kitapları Türkçe'ye çevrilince talebin fazla olduğunu göstermek için bir tane satın alıyorum. Donna Tartt'ın Gizli Tarih'iyle karşılaşınca bu kitabı nereden hatırladığımı bir süre düşündüm. Sonunda, en iyi kampüs romanlarından biri olduğunu iddia eden yazıyı hatırladım. Bazılarınızın bildiği üzere kampüs romanları benim hassas noktam. En iyi olduğu söylenen bir kitabı kendim değerlendirmezsem olmazdı. Olmadı da. Rus Edebiyat Dersleri'nin Türkçe'ye çevrilmesine çok sevindim. Daha önce okumamıştım. Bu yaz okumayı planladığım kitaplardan biri oldu. Rowling'in Boş Koltuk'unu niye aldığımı hiç bilmiyorum. Ben Harry Potter'la yetişmiş nesilden de değilim. Sanırım çıkardığı tantananın bir an için etkisinde kaldım ve Rowling'in ne yazdığını merak ettim. Şu günlerde kitabı okuyorum, kitapla ilgili ilk fikrim daha iyi yazarlar okumuştum oldu. Ama henüz bitmedi. Haksızlık etmek istemem. Size beni heyecanlandıran iki kitaptan daha bahsetmek istiyorum. Contemporary British Playrights ve The Theatre of the Absurd. Bana kattıkları ve katacakları onları gözümde daha da güzelleştiriyor. Burada bu kitapların içeriği ile ilgili daha detaylı yazmayı isterim. Ama baharın güzelliği ile sersemlettiği bu Pazar gününde değil. Yatakta geçirdiğim günlerin en iyi arkadaşlarından biri, her şeyin ötesinde çok iyi bir insan olduğuna inandığım fotoğraf sanatçısı Andre Kertesz'in polaroidler kitabıdır. Bu kitabın bende uyandırdığı farklı duyguları ve verdiği ilhamı çok seviyorum. Umarım siz de güzel bir şeyler hissetmişsinizdir. Sevgilerle.


İnci Küpeli Kız hakkında yazdığı bir blog yazısında Kuzeyin Mona Lisa'sı ya da Hollanda'nın Mona Lisa'sı ifadelerine yer vermeyen blog sahiplerine birincilik ödülü vereceğim. Bu ifadeye yer vermiş olanlar arasından neden böyle bir yorum yapıldığını açıklayabilecek blog sahiplerine ise mansiyon ödülü dağıtacağım. En olmadı okuduğu romanın ya da izlediği filmin öyküsünün kurgu olduğunun farkında olanlarla el sıkışacağım. Ciddiyim. Kısaca birisi ötekinin bişeyi değil, çünkü birbirlerinin ikiziler. Her ikisi de karşılarında o fırçayı tutana bakıyolar, sonra o resmin karşısında duran herkese bakıyorlar, gözü takılan, fotografını çeken, müzede yerleri temizleyen... herkese, ve şunu söylüyor her ikisi de; bitti. Ve ben artık daha güçlüyüm. Sen beni parçaladın ama ben birleştim ve artık gidiyorum, bir parçam sende kalmış olabilir ama ben artık daha bütünüm. Ve biz erkekler şunu hissettiğimiz için bu resimler çok etkili; bu resim tamamlandığında, bu fırça kuruduğunda artık bu kadın benim olmayacak.


Durum buydu. Sonrasında ne oldu dediğinizi duyar gibiyim. Gittik ve yeminimizden dönmeyerek çok eğlendik. Her şey bir sene önce başlamıştı. Bahar Malik, Jude Law ve küçük Robert Downey'in oynayacağı Sherlock Holmes projesini duyduktan sonra eski Bahar olmayacağının sinyallerini vermişti. Bir takım hareketler, yerli yersiz hülyalara dalmalar, olmadık yerlerde belli belirsiz gülümsemeler. Bu noktada, başka bir konuya da değinmek gerekiyor. Suçun tamamını Bahar Malik'e atmamak lazım. 1 yıl sonra çıkacak sinema filminin reklamını çok önceden yapan yapımcılara ne demeli? Bahar Malik'in hassasiyeti olduğu filmler hususunda sinema sektörünün daha dikkatli olmasını beklerdim. Demek istediğim, bir sabah uyandığımızda, ansızın sinemaların afişlerinde Sherlock Holmes'ü görsek hoş olmaz mıydı? En azından ben, şu an daha mutlu bir ortam içinde olabilirdim. Bahar Malik'in o şaşkınlık içerisinde bürünebileceği ruh hali inanın umrumda değil. Son bir hafta. Bahar Malik'in ayağını daha çok sallarsa zamanın daha çabuk geçeceğine inandığı günler. Yani Bahar Malik'in Guy Ritchie'den, Jude Law'dan ne kadar bahsederse, AFM sahibinin acıyıp vizyon tarihini o kadar önceye çekebileceğini düşündüğü günler. Demek istediğim Bahar Malik'in mybilet. com'da ne kadar f5'e basarsa, o kadar çabuk bilet alabileceğini düşündüğü zamanlar. Adeta yaşlı kurt Mustafa Denizli'ymişcesine filmi kafasında oynayıp, %51'inde çok memnun kalıyor. 1 saat içinde Cuma karşıya beş buçukta geçsem... ile başlayan en az 40 cümle kurabiliyor. Haritadan, gidebileceği muhtemel sinemaları, bu sinemaların etrafındaki yeme-içme mekanlarını, ola ki bir aksilik oldu, en yakın sinemayı, taksi duraklarını, eczaneleri, kuaförleri, esnaf ve sanatkarlar odasını tam bir profesyonelcesine araştırma. Sadece kendi için de değil. Benim için bir sinamaya gitme senaryosu dikta ediyor. Allahtan insaflı bir diktatör, en azından seçme hakkı koyuyor. Pazar gününe kadar izlemem gerekiyormuş. İşin tuhaf yönü, bende de bir stres oluşmadı değil hani. Birazdan karşısındaki duvara Faşizm film izleme yasağı değil, mecburiyetidir yazabilirim. O raddedeyim. O radde. evet şahidim, aynen vuku bulmuştur. İtiraf edeyim soldan soldan abiiii nidasını duyduğumda dönüp bakmamam gerektiğini o gün bilmiyordum. İşte aylarca süren gerilimli bekleyişin sırrı bu. Sn Malik'in bilinçaltı labirentlerindeki bu sırrı ancak, aslında olmayan ve hiç olmamış, Sherlock çözebilir, sayın Malik'in ruhunun labirentlerinde ancak o dolaşabilir.