Louvre Müzesi'ne ilk kez gittiğimde mekan bugünkü haline göre daha sakindi. Gene de o günlerde şimdiyi öngörebilecek vizyona sahip olmadığımdan bir müze bundan daha kalabalık olabilir mi? diye düşündüğümü hatırlıyorum. Yıllar içinde yolum Louvre'a birkaç kere daha düştü ve ne kadar şanslıyım ki çok daha kalabalık olabileceğini görerek büyük yanılgımdan kurtuldum. Siz de fark ettiniz mi bilmiyorum, büyük müzelerin kendine ait bir ritmi vardır. Sanki kocaman sanal bir rüzgar tüm insanları başlangıç noktasından aynı yöne doğru savuruyor gibidir. İtiraz etmeye ya da başka bir yöne sapmaya çalışsanız da bir noktadan sonra pes ederek kalabalıkla birlikte akmaya başlarsınız ve sonunda illa ki kendinizi o müzenin yıldız sanat eserinin karşısında bulursunuz. Örneğin Vatikan'da tüm yollar Sistine Şapeli'ne çıkar. Oraya giden ziyaretçilerin çoğunun da tek bir amacı vardır: Sistine Şapeli'ne ulaşmak. Müzede hedeflerine doğru yürürler ve bu sırada da ilgilerini sunulmuş diğer eserlerin olduğu odalardan mecburen geçmek zorunda kalırlar. Louvre'un yıldızı ise Mona Lisa'dır. Müzenin içinde rüzgar kesinlikle bu tablonun yönüne eser ve tüm ziyaretçiler tablonun önüne doğru sürüklenir. Louvre'u ilk kez gezerken, insanların, varolan en muazzam Rönesans koleksiyonlarından birini barındıran o koca odayı ışık hızıyla geçerek Mona Lisa'ya koşmalarına çok şaşırmıştım. Her şey bir yana büyük deparları sırasında bu, bu ve en önemlisi de şu tabloya yan gözle bile bakma ihtiyacı duymamalarını çok ama çok garip bulmuştum. Artık bu durumu o kadar da garip bulmuyorum. 1911 yılında Louvre'dan çalınıp 1913 yılında müzeye geri dönmesiyle ünü katlanan bu tablo, İkinci Dünya Savaşı sırasında başına bir iş gelmemesi için diğer sanat eserleriyle birlikte şatodan şatoya taşındı. 1962/1963 yılları arasında A. B. D.'de, 1974'te Tokyo ve Moskova'da sergilendi. 21. yüzyılda Mona Lisa, Rönesans'ın en önemli temsilcilerinden birinin önemli bir eseri olmanın ötesinde bir kültür ve turizm ikonu haline geldi. Birçok kişi için Mona Lisa'nın önünde durmak ve fotoğraf çektirmekle Eyfel Kulesi'nin önünde fotoğraf çektirmek arasında hiçbir fark yok. Öte yandan beş metre geriden, kaç santimetre olduğunu bilmediğim koruyucu bir camın ardındaki bir sanat eserini iki yüz kişiyle aynı anda incelemeye çalışacak kadar önemseyen insanlar illa ki vardır. Eğer onlardan biri olsaydım, içimdeki büyük hınçla neler yapacağımı tahmin bile etmek istemezdiniz. Bahar, sen boş durmazsın, garip bulacak başka bir şey bulmuşsundur diyenlerinize öncelikle bu soruları için teşekkür ederim. Elbette ki buldum ve hemen şimdi açıklıyorum: Mona Lisa sanat eserliğinden cazibe merkezi statüsüne yükseldikçe izleyicisinden uzaklaşmasını ve git gide fildişi kulesinden çevresini izleyen bir süperstara dönüşmesini çok garip buluyorum. Daha çok sevildikçe kimsenin gerçekten merak etmediği, gene de evinin önünde fotoğrafını çekebilmek için beklediği, yalnız, yaşlı ve hüzünlü süperstar haline biraz üzülüyorum bile. Bazen, varlığından şüphe duyulan her efsaneye yapıldığı gibi bu tabloya da en tatlı sesimle Hey Lisa orada mısın? Benim, Bahar. diye seslenesim geliyor. Cevap vermezse diye korktuğumdan yapmıyorum.


Londra dememin üzerinden çok zaman geçti. Size Londra'da gördüğüm bazı eserleri anlatacağımı söylememin üzerinden de çok zaman geçti. Şu anda bu sözü verirken neleri anlatmayı planladığımı hatırlamıyorum. Açıkçası anlatmak istediğim başka konular da var. Bir Emil Nolde gerçeği var mesela. Emil Nolde'den bahsetmeyi çok istiyorum. Pierre Bonnard'ın düşündüğüm gibi bir kişi çıkmamasıyla ilgili uzunca bir hayal kırıklığı yazısı da yazabilirim. Beraber birkaç müze dedikodusu yapabileceğimize inanıyorum. Bir de en çok Cy Twombly'nin güllerinden bahsetmek istiyorum. Ama ne zaman Güzelonlu'ya bu konularda yazabileceğimi düşünsem 1. vaktim olmadığı için yazamıyorum. 2. Her yerde ilan ettiğim Londra yazısı ne olacak diye kendi kendimi yiyorum. O yüzden en iyisi ben bu Londra yazısını yazayım, aradan çıksın. Diğerlerini gene de yazmadığımda vaktim yok diye ağlarım. Bir önceki yazıda Londra'nın sokaklarından, bahçelerinden, evlerinden bahsetmiştim. Bu sefer de planladığım her şeyi görmek için neredeyse ortadan ikiye bölündüğüm sanat eserlerinden bahsedeceğim. Londra'ya vardığımda aklıma ilk gelen madem ki yalnızım neden gidip Fragonard görmüyorum? oldu. Tahmin edebileceğiniz üzere ben Fragonard'ı sebepsizce seviyorum ve yine tahmin edebileceğiniz üzere bu sevgime yakın çevremce bir anlam verilemiyor. Geçenlerde bir arkadaşım tatilden arayıp Bahar burada Fragonard evi varmış, Bahar kesin gitmiştir dedim eheh dedi. Birincisi orası parfümeri markası olan Fragonard'ın evi ve ikincisi evet gittim! Neyse sonuçta Salıncak'ı görmek için Wallace Koleksiyonu'na kuzeyden sinsice yaklaştım. Koleksiyon düşündüğüm kadar kalabalık değildi. Birazcık Velazquezlerini, biraz da Halslarını inceledim. Corot'nun Macbeth'in üç cadısını çizdiği tabloyu eni konu beğendim ve sonunda Fragonard odasına girdim. Ah Fragonard, seni gidi şuursuz diyerek sevgimi gösterdim ve Wallace Koleksiyonu'ndan ayrıldım çünkü çok işim vardı. İkinci durağım Londra Ulusal Galerisi oldu. Ulusal Galeri'den sadece planladığım eserleri görüp çok hızlı çıkamayacağımı biliyordum. O yüzden en baştan dolaşmaya başladım. Alman Rönesans sanatçıları salonunda çok vakit geçirdim, tüm Goya'ları inceledim, Aynadaki Venüs'ün karşısında dünyanın en tatlı insanlarından biriyle tanıştım, gidip bu insanla bir şeyler içtim, sonra geri dönüp şu Zurbaran'ın önünde kalakaldım. Ben bu ölüdoğanın önündeyken sanki tüm İspanyol salonu, yani o devasa boyuttaki diğer Zurbaranlar, Velazquezler, Murillolar, Ribaltalar küçüldü küçüldü küçüldü, yok oldu. Ben bu ölüdoğa ile başbaşa kaldım. Salondan ayrılırken aklıma Felix Vallotton geldi. Elbette ki kendisi yukarıdaki gibi bir metaforu kaçırmayacak kadar Nahid Sırrı karakteri bir insandı. Ulusal Galeri'den çıkabildin mi? diye soracaksınız. Hayır çıkamadım. Çünkü oraya esas gitme amacım bir diğer çok sevdiğim ressam Georges Seurat'nın çok sevdiğim Asnieres'de Yıkananlar tablosunu görmekti ve o tabloyu görmeden binadan çıkmaya niyetim yoktu! İşte o kadar. Arada Manet Bey'leri de es geçmedim. Julian Barnes'ın İmparator Maximilian'ın İnfaz Edilişi tabloları ile ilgili çok iyi bir karşılaştırma makalesi var. O günlerde makaleyi yeni okumuş bir insan olarak Ulusal Galeri'nin Maximilian'ını yakından incelemek hoşuma gitti. Ulusal Galeri'den çıkışta şipşak Ulusal Portre Galerisi'ne girip Lucian Freud'un Yataktaki Kız'ını gördüm. Daha önce görmediğim bir portreydi ve yakından incelemek istiyordum. O gece Queen's Gallery'deki otoportreler sergisine gitmezsem çok pişman olacağıma dair güçlü bir inanç yüreğime çöktü. Hemen plan dosyamı açıp bir işi başka bir yere, öteki işi başka bir yere kaydırdım, öyle yaptım böyle yaptım, bir öğle vakti Queen's Gallery'e gittim. İyi ki de gittim. Otoportreler sergisi düşündüğümden daha ilginçti ve iyi hazırlanmıştı. Hem Artemisia Gentileschi'nin bu otoportresini başka türlü nasıl görebilirdim ki? Bu otoportrede Artemisia'nın boyadan kirlenmiş elleri daha önce dikkatimi çekmemişti. Oysa ne güzeller. Tüm bu koşturma içinde metroya her giriş-çıkışımda Emma Hamilton'ın güzel yüzü bana göz kırpıyordu. Size hikayeyi baştan anlatmalıyım aslında. Tumblr'da yıllardır severek takip ettiğim bir hesap var ve bu hesabın en büyük takıntılarından biri Emma Hamilton. Londra'da Emma Hamilton: Cazibe ve Şöhret sergisi açılınca tahmin edebileceğiniz üzere kendinden geçti ve sabah akşam sergi hakkında yazılar yayımlamaya başladı. Tutkulu insanları severim, bu hesabı da uzaktan seviyorum. Ama yazdığı her yazıda serginin benim için olmadığına biraz daha karar vermiştim. O yüzden Londra'ya gelirken ne yapmayacağımı biliyordum: Bu sergiye gitmek. Fakat metroya giriyorum Emma, çıkıyorum Emma. Sanki ilanın sağ üst köşesindeki Son haftalar uyarısı benim için yazılmış. Yoksa dayanamıyor muyum? Ama Greenwich'te. Şimdi oraya mı gideceğim? Hem de ben, iki sokak öteye giderken beş kere kaybolan insan. Derken bir baktım Greenwich'teyim ve bir baktım sergideyim. Ve böylece yazının ancak yarısına geldik. Hem çok yoruldum hem de daha anlatacak çok fazla şeyim var. Biliyorum siz de yoruldunuz. Londra'daki tabloların gerisine başka bir yazıda devam edelim. Bu sefer söz vermeyeyim ama ederiz bence. Tamam söz veriyorum, bu yazının gerisini de yazacağım. O zamana kadar esen kalın.


Bu yaz birkaç günü Londra'da geçireceğim ortaya çıkınca hem sevindim hem üzüldüm. Sevindim çünkü o şehirde yapacak binlerce şey bulabilirim. Üzüldüm çünkü kısıtlı vaktim vardı. Klasikleşmiş ziyaretlerimin bir kısmından vazgeçemediğimden geriye kalan az zamanda neler yapabileceğimi araştırdım ve sonunda alternatif Londra sokak sanatı turuna katılmaya karar verdim. Tercihimin çok da rastgele olmadığını size itiraf etmek zorundayım. Uzun süredir sokak sanatı konusunda yeterli bilgimin ve ilgimin olmadığını düşünüp duruyordum. Dahası yeni gelen sanat akımlarına kapısını kapatmış, eskiye sıkı sıkıya bağlı o muhafazakar sanatseverlerden biri olmak büyük korkumdur. Sokak sanatına bu şekilde mi yaklaşıyorum şüphelerim o kadar yoğunlaşmıştı ki kendimi konuya eğilmek zorunda hissediyordum. Normalde konuyla ilgili kitap taramaları yapar, bu kitapları edinir ve gecelerimi okumaya ve değerlendirmeye ayırırdım. Ardından Internet'i köşe bucak kurcalardım. Ama bu seferlik modern zamanlarda olmanın avantajından yararlanmak istedim. Tura katılan tek insan olduğum şüphesiyle Liverpool Street'teki beyaz keçi heykelinin altına gittiğimde çok şaşırdım. Çünkü değişik milletlerden yaklaşık 30 kişilik bir topluluktuk. İnsanları ne kadar önemsediğimin kanıtı olan muazzam isim hafızamla adının Doug olduğuna neredeyse emin olduğum aşağıda sol resimde gördüğünüz sempatik ve konuşkan rehberimizle turumuza başladık. Sanatçıların Brick Lane çevresinde neler yaptığını gözlemleme fırsatı bulduğumuz turun en güzel yanlarından biri Brick Lane'de olmasıydı. Bu sayede çok hoşlandığım keskin kahve kokusu ve o kadar da hoşlanmadığım ama ziyadesiyle ilginç bulduğum keskin köri kokuları arasında yürümeye başladık. Rehberimiz Dirk'ten öğrendiğime göre sokak sanatçıları hem legal hem de illegal yollarla sanatlarını icra edebiliyorlar. Legal olmasının avantajı eserin yaşam ömrünü uzatıyor olması. Yürürken görmek için gerçekten dikkat etmeniz gereken sokak resimleri üreten sanatçı Meksikalı Pablo Delgado. Yukarıda sol taraftaki resimde gördüğünüz ufaklıkta figürlerine doğu Londra'nın birçok sokağında rastlanabiliyor. Sağdaki sanatçı ise rehberimiz Dave'i çok heyecanlandıran bir isim olan İspanyol Pez. Pez İspanyolca balık demekmiş. Böylece sanatçının bu eserinin temasını nasıl seçtiği de açıklanmış oluyor. Benim beğendiğim isimler ise Avusturya'da yaşayan Jana & JS ikilisi oldu. Fotoğrafçılık da yapan ikilimizden biri depresif insan figürleri çizerken diğeri harita şeklindeki binaları bu figürlerin üzerine yerleştiriyor. Tur grubumuzun heyecanından anladığım kadarıyla yukarıda çalışmalarından bazılarını gördüğünüz ROA sokak sanatının sevilen bir ismi. Belçikalı sanatçı sağ alttaki köstebeği Nisan ayında Chance Street'e çizmiş. Bu iki adam kafası benim en beğendiğim sokak sanatı örneklerinden oldular. Ancak ne yazık ki rehberimiz Don'ın uzun uzun anlattığına emin olduğum sanatçısının ismini bir türlü çıkartamadım. Sağdaki önemli ifadenin ise Truman Building'in çevresinde bir yerlerde fotoğrafını çektim. Bu yazıya bakıp çenenizi sıvazladıktan sonra çok yakınındaki restoranda yemek yemenizi ve sonrasında da gene ismini hatırlayamadığım plakçıda dolaşmanızı tavsiye ediyorum. Ve o plakçıdan bana Notes on Scott Walker isimli kitabı almayı ihmal etmezseniz sevinirim. Ben ihmal ettim, şimdi biraz üzgünüm. Yukarıdaki parıltılı şeyleri yapan kişi Cityzen Kane. Rehberimiz Dan'in dediğine göre bu sanat parçaları özellikle geceleri çok güzel görünüyormuş. Aşağıdaki fotoğrafta görebileceğiniz üzere Cityzen Kane Buxton Street'in girişine de başka bazı sanatçılarla birlikte izini bırakmış. Sırada turda dinlediğim en etkileyici hikaye var: Brick Lane'in kralı olarak anılan Charlie Burns, 1850'lerde dedelerinin kurduğu Bacon Street'te C. E. Burns & Sons isimli ikinci el mobilya işi yapan aile dükkanının sahibi imiş. 1915'te dünyaya gelen Burns yaşı sebebiyle iş dünyasından elini eteğini çektiğinde bile sokağını terk etmemiş. Önceleri dükkanda oturup işi idare edenleri kontrol ediyormuş. Artık yürümeyecek hale geldiğinde ise kızı arabayla evinden alıp dükkanın önüne getirmeye başlamış. Burns, arabanın içinde oturup hem sokaktan geçenleri izliyor hem de işleri takip etmeye çalışıyormuş. Bu şekilde Brick Lane'in en bilinen karakterlerinden biri haline gelen yaşlı adam 26 Mart 2012'de vefat etmiş. Sokak sanatçısı Ben Slow dükkanlarının hemen yan tarafına King of Bacon Street adıyla adamın bir portresini yapmış. Böylece Burns ölse dahi sokağını ve işini kontrol altında tutmaya devam edebiliyor. Son fotoğrafımızın rehberimiz Damien'ın de söylediği gibi sokak sanatıyla bir ilgisi yok. Biz oralarda dolaşırken bir grup genç seksenlere saygı duvarına Back to the Future'ı resmediyordu. Ben de bu güzel anın fotoğrafını çekmekten kendimi alamadım. Üstelik rehberimiz Dimitri'nin de vurguladığı gibi bu gençlerden bazıları ileride özgün eserler üretmeye başlayıp sokak sanatının saygın isimleri haline gelebilirler. Tur sırasında gördüğüm eserler burada anlattıklarımla sınırlı değil. Invader, Stik, Ronzo, Banksy gibi birçok tanınmış sanatçının da eserlerini inceleme fırsatı buldum. Gene de sokak sanatıyla ilgili kesin karara varabilmiş değilim. Galiba o kitapları alıp okumam ve düşünmem gerekiyor. Buna rağmen Brick Lane'in zamanın su gibi aktığı pek eğlenceli bir yer olduğunu söyleyebilirim. Ayrıca bölgenin hemen çıkışında karşınızda gökdelenlerin sıra sıra dizildiği modern Londra'yı gördüğünüzde geriye dönüp kırmızı tuğlalı Brick Lane evlerinin daha ne kadar korunabileceğini merak ediyorsunuz. Umarım oralarda kalmayı başarırlar. O küçücük resimler, ne kadar da durduk yerde güzellik vermiş. Kendi halinde gibi ama değil de.


1957 yılının bir bahar sabahı gazete muhabiri David Douglas Duncan, Roma'daki evinden, yakın arkadaşı Pablo Picasso'yu, ressamın Cannes yakınlarındaki evinde ziyaret etmek üzere yola çıktı. Duncan'a bu seyahatinde dachshund cinsi köpeği Lump eşlik ediyordu. Yazımız bu tatlı ve küçük köpeğin başarı hikayesi olduğundan Lump konusunu biraz açmamızda fayda var. Bu yolculuğa çıkmadan evvel Lump, duygusal olarak karışık günler yaşıyordu. Her ne kadar sahibi Duncan'ı sevse de muhabirin işi yüzünden sürekli başka ülkelerde dolaşıyor olması hayvanı üzüyordu. Sahibine duyduğu özlemin dışında Lump'ın çok büyük bir problemi daha vardı: Duncan'ın aşırı kıskanç ve devasa afgan tazısı diğer köpeği. Bu köpeğin yarattığı tehlike Lump'ın Roma'daki yaşamını güçleştiriyordu. Lump, Picasso'nun Villa La Californie'deki evine bu ruh hali içinde geldi. Ressamın evinin köpeğe cennet gibi görünmesine şaşırmamak gerekir. Tatlı ve aynı zamanda hırslı köpeğimizin artık tek bir amacı vardı: Sanatçı kabul etse de etmese de hayatına bu güzel evde devam etmek. O günlerde Picasso, evinde iki hayvana daha bakıyordu. Bunlardan biri kibar bir boxer olan Yan'dı. Her ne kadar fotoğraflarından belli olmasa da söylenenlere göre Yan Lump'ı sevdi ve iki köpek ilk günden itibaren birlikte oynamaya başladılar. Evin diğer hayvanı ise sempatik keçi Esmeralda'ydı. Esmeralda geceleri evin içinde, gündüzleri ise bahçede takılıyordu. Esmeralda ilk aşamada ufak kahramanımızla çok da ilgilenmedi. Picasso'nun hayatında her zaman köpekler olmuştu. Fakat, bu köpeklerin hiçbiri Lump kadar kendini sevdirme motivasyonuna sahip değildi. Lump eve ilk girdiği an doğal yalakalığı, -hadi böyle diyerek hayvancağıza haksızlık etmeyelim-, doğal canayakınlığıyla ressamı etkiledi. Köpek, Picasso'nun kucağından inmiyordu ve ressam da bu durumdan rahatsız görünmüyordu. Duncan evden ayrılırken karar çoktan verilmişti. Lump'ın yeni yuvası Picasso'nun dizinin dibi olacaktı. Ressam, Yan'a eserlerinde hiç yer vermemişti. Esmeralda'nın ise heykellerini yapmıştı ve bu heykeller evin bahçesinde duruyordu. Picasso Lump'ı eserlerinde kullanmaya tanıştıkları gün bir tabağın üzerine köpeğin resmini yaparak başladı. Fakat bu son olmadı. Ressam, Diego Velazquez'in ünlü Nedimeler tablosunu tekrar çizdiği 45 eserde Nedimeler'de sağ köşedeki köpeğin yerine Lump'ı yerleştirdi. Bu çalışmalar şu anda Barcelona'daki Picasso Müzesi'nde sergileniyor. Lump'ın başarısı istenmediği bir eve yerleşip o evin en sevilen evcil hayvanına dönüşmesi ve Picasso'nun eserlerine konu olmasıyla sınırlı değil. Ressamın hem çocuklarını hem de kendisini eğlendirmek için kağıtlara çizdiği tavşanları gören Lump daha önce hiç görmediği bu hayvan karşısında o kadar heyecanlandı, o kadar heyecanlandı ki sonunda dayanamayıp tavşanı yedi. Böylece tarihte bir Picasso eserini yiyen ilk ve tek köpek ünvanı da kendisinin oldu. Köpeğimizin aşk hayatını anmadan bu yazıyı bitirmeyelim. Günlerden bir gün Victor Hugo'nun torunu Silver-Smith François Hugo, Picasso'yu ziyarete geldi. Gelirken yanında sosis köpeği Lolita'yı da getirmişti. Hugo ve Picasso iki köpeğin birbirleri için biçilmez kaftan olduğuna karar verince küçük bir törenle çifti evlendirdiler. Her ne kadar Lump ve Lolita, Hugo'nun ziyareti boyunca görüşebilseler de attıkları kutsal imza sayesinde sonsuza kadar evli kaldılar. Köpek ve Picasso'nun birlikte yazılan kaderleri 1973 yılına kadar sürdü. Ve ne kadar acayip ki köpek ve sanatçı on gün arayla öldüler. Lump'ın bu kaderi birlikte yazmak için sarfettiği azim ona sadece sıcak bir yuva, iyi dostlar, onunla sürekli oynayan çocuklar ve iyi sahipler kazandırmadı. Ayrıca hayvanı sanat tarihinin en ünlü köpeklerinden biri haline getirdi. Lump. Picasso da acısına dayanamayıp gitmiş. Lump'u biliyordum ama Picasso'yla nasıl bir araya geldiklerini bilmiyordum. Birbirlerine sahip oldukları için şanslılardı bence. Köpekler hissederler derler. Belki, Picasso'nun acısını duymamak için Lump erken davranmıştır.


Londra'da geçen filmler maratonunu tamamlayalı çok oldu. Ancak blog güncellemelerini istediğim gibi yapamadım. Bugün sizlere filmlerden geriye kalan birkaç Londra sahnesi ve setinden bahsetmek niyetindeyim. Alfonso Cuaron'un yakın gelecekte geçen distopik filmi Children of Men'de çevresel bozulma, terörizm, toplumdaki huzursuzluklarla dolu dünyada tüm bunlar yetmiyormuş gibi üreyememe sorununu baş gösterir. Eski bir aktivist olan Theo, mucizevi bir şekilde hamile kalmış, Afrikalı mülteci Kee'yi kendisi ve bebeği için tehlikeli olan Britanya topraklarından çıkartmak için halen hızlı bir aktivitist olan eski karısı Julian ile işbirliği yapar. Bu çaba sırasında da devlet adına kurtarılmış sanat eserleriyle ilgilenen küratör kuzenini görmeye gider. Kuzenin ve sanat eserlerinin saklandığı görkemli binayı görünce malum sebepten gülümsedim. Michelangelo'nun Davud'unun ve Picasso'nun Guernica'sının kurtarıldığını görüp rahatladığımız bina içi sahnelerinin final sürprizi ise Pink Floyd'un uçan domuzuyla karşılaşmamız oluyor. Children of Men'in bu sahneleri Londra'nın güney doğusundaki Battersea'de yer alan Battersea Power Station'da çekilmiş. Bana kalırsa bu son sahnede Pink Floyd'un domuzunu görmemiz sadece lokasyona bağlı bir gönderme de değil. Theo ve Nigel camın önüne geldiklerinde Theo 100 yıl sonra bu sanat eserlerine bakacak tek bir insan bile kalmayacak, bu şekilde nasıl devam edebiliyorsun ki? diye sorar. Animals'ın kapağı için Waters, George Orwell'ın Hayvan Çiftliği'nden esinlenmiştir ve Waters'ın domuzu/domuzları da toplumsal hiyerarşinin en üst tabakasını temsil etmektedir. Arkasına domuz ve istasyonun bacasını almış olan Nigel'ın cevabı ortama uygun olur: Nasıl biliyor musun? Bunu hiç düşünmeyerek. Mike Nichols'ın iki çiftin arzuları, iki yüzlülükleri ve umulmadık tesadüfler sonucu iç içe geçmiş ilişkilerini anlattığı Closer'ı izlerken neresi olduğunu merak ettiğim yer ise haritadan baktığımda çok da merkezdeymiş diye düşündüğüm Postman's Park oldu. Londra'ya gittiğimde vaktim olursa ziyaret etmeyi planladığım Postman's Park'ın en önemli özelliği başkalarının hayatları için kendilerininkini feda etmiş insanlara ayrılmış bir kahramanlar duvarı barındırması. Filmin finalinde hem dört senedir birlikte olduğu kız arkadaşı Alice'i hem de uzun süre yasak aşk yaşadığı Anna'yı kaybeden Dan tek başına, elinde bir başka Londra klasiği olan Costa Cafe kahvesiyle daha önce iki kere bulunduğu Postman's Park'a gelir. Parka ilk ziyaretini annesi öldüğü gün babasıyla birlikte yapan Dan'i filmin başlangıcında ilk kez karşılaştığı Alice'le kahramanlar duvarının önünde sohbet ederken izleriz. Son ziyaretinde ise kahvesini içip kahramanların isimlerini incelerken bir anda gözü Alice Ayres ismine takılır. Dört senedir birlikte olduğu kızın adı sandığı Alice Ayres'e. Finalde yıllarca ismini bile bilmediği bir kadınla yaşadığını fark eden Dan'e Postman's Parkta veda edip Lying is the most fun a girl can have without taking her clothes off diyerek bize ipucunu çok önceden vermiş olan Alice/Jane'in New York'ta bambaşka bir kadın olarak yürüyüşünü izleriz. Muhtemelen bu sırada da kafamızdan Did I say that i loathe you? Did I say that I want to leave it all behind? soruları geçmektedir. Maratonun en beğendiğim filmi Naked oldu. Mike Leigh'in tıpkı isminin vadettiği gibi süslerden uzak, kaba, varoluşçu kara komedisinden çok hoşlandım. Filmin kahramanı Johnny eski kız arkadaşı Louise'in kapısına dayanıp, Louise'in ev arkadaşı Sophie ile birlikte olmasının ardından kendisini sokaklara vurur. Johnny'nin kapısının önünde otururken Archie'yle tanıştığı dükkanın yerini merak ettim ve araştırdım. Dükkan Soho yakınlarındaki Brewer Street'te 18 numaradaymış. Johnny'nin geceleri sokaklarda yatan Archie ve kız arkadaşı Maggie'yle olan diğer sahneleri de Soho civarında çekilmiş. Son olarak Woody Allen'ın Suç ve Ceza övgüsü Match Point'ini konuşalım. İlk izleyişimin ardından hakkında hisli bir şekilde: Son tur, son sözlerim. Sizce Match Point'te filmin sonunda yüzüğün düştüğü taraf neyin ifadesi? İlk başta sanki yüzük bu seferliğine yönünü şaşırmış gibi düşünebilirsiniz ama bana kalırsa yüzük çok da olması gerektiği tarafa düştü. Özellikle bütün bu olayların ardından Chris'in kazandıklarına değil, kaybettiklerine bakacak olursak. diye yazdığım sahnenin hep Tower of London'ın nehir tarafında çekildiğini düşünmüştüm. Oysa filmi bu izleyişimde yumurta gökdeleni görünce yanıldığımı fark ettim. Sahne kesinlikle Tate Modern'in çevresinde bir yerde çekilmişti. Kontrol edince gördüm ki Allen meşhur yüzük sahnesini Blackfriers Köprüsü'nün yan tarafında çekmiş. Tate Modern demişken, Notting Hill, Marble Arch ve Marylebone gibi semtlerde geçen Match Point'te Chris'in yolu bu müzeye de düşer. Tate'te Nola'nın tüm ihtişamıyla önünde dikildiği tablonun kime ait olduğunu anlamaya çalışsam da çözemedim. Fakat neden çok zengin olmalıyız? sorusunun cevaplarından biri olan Chris ve Chloe'nin evlerinin yerini öğrendim: Parlamento manzaralı bu görkemli ev Thames nehrinin güney tarafında, 1 Albert Embankment, Lambeth adresindeymiş. Geriye sadece sahip olmak için gerekli parayı biriktirmem kaldı.


Tatlılarla aram şöyle böyledir. Çoğunu yemeyi reddederim. Öte yandan doğal renklere sahip olmayan yiyeceklerin çekiciliğine çocukken dahi kapılmış değildim. İşte bu yüzden birkaç ay evvel şans eseri keşfettiğim menekşeli makaronların bu kadar başımı döndürmesine hala bir anlam veremedim. Menekşenin yenilebildiğini fark edişimi Selim İleri'ye borçluyum. Okuduğum bir kitabında menekşeli bonbonların lezzetini anlata anlata bitiremiyordu. Nabokov'un Sebastian Knight'ın Gerçek Yaşamı romanında da menekşeli şekerlemeden bahsedildiğini hatırlıyorum. Keşke İleri'nin övgülerini ya da bazı detaylarda takılmamı daha fazla dikkate alsaymışım. Baykal'la tek doğal renge sahip vanilyalı makaronu deneyip fena da değilmiş dememizin ardından anlık bir hevesle aldığım menekşeli makarona hayran kaldım. Biraz fazla tatlı olduğu için bir kerede sadece bir tane yenilebilen bu lezzetin özellikle yan taraflarında yer alan ve benim menekşeli şekerleme olduğundan şüphelendiğim kıtır tatlılara ise resmen bayılıyorum. İnsan bu kadar mı özendirilir Bayan Malik?? Ben de suluboyayla yapılmış gibi görünen yiyeceklerden hazzeden bir adam olsam canımın çektiğine içim yanmayacak. Ben de deneyim bari şu renkli şeyleri. Afiyet olsun şimdiden. @epinar, menekşeli olanları sadece Beyaz Fırın'da gördüm. Divan ve şu yeni açılan Breads'lerde de makaron mevcut ama hiç satın almadım. Menekşeli haricindekileri çok tuttuğumu da söyleyemeyeceğim. Bu kadar tatlı bir şeyi beğeneceğimi bana birkaç ay önce söylesen inanmazdım ama özellikle o yan taraflarına yerleştirilmiş kıtırlar kahramanım oldu. Ben de merak ettim ama renk dogal mi degil mi simdi, onu anlamadim. Dünya ahiret bacim bahar malik'e Almanya+Fransa gezisi teklif eder, bu hederedötlerden yiyecegimizin de garantisini verip, teklifi caziplestirdigimi umut ederim.


Ee sonra ne olmuş?culuğum ortalara döküldü. Şu betimlenen andan 30 saniye/5 dakika/3 gün/2 hafta sonrasında neler yaşandığını o kadar merak ediyorum ki. Eğer bu merak beni öldürürse iki eli yakana yapışacak bazı insanlar tanıyorum Degas. Ayağını denk al. Bu arada affina siginarak duzelteyim typonu le viol degil mi? Ama bu ismi degas koymamisti diye hatirliyorum. Merakımın sebebini erkeğin duruşu ve ifadesine bağlıyorum. Hem korkak, çekingen bir hali var. Hem pişman gibi görünüyor. Ama biraz sonra kızın boğazını kesse ona da şaşırmam. Ne olacak acaba? sorusu da bundan doğuyor. Bana korkak degil de tereddut eder anlaminda cekingen gorunuyor. Korkusuz ama yapsam mi yapmasam miyi dusunuyor gibi.


Merhabeyn, ben geldim. Korona günlerinde müthiş bir paylaşımla aranızdayım. Gittiğim sergilerde kendi kendime aldığım notları kamuoyu ile paylaşmaya hiç utanmadan devam ediyorum. Brüksel'de müze ziyaretlerim sırasındaki atıp tutmalarımı burada yayınlayarak kendimi küçük düşürmemin ardından şimdi de Getty Müzesi'ndeki Manet ve Modern Güzellik sergisi ziyaret notlarımı paylaşıyorum ki insan içine zaten çıkamadığımız bugünlerde iyice insan içine çıkamayacak duruma geleyim. Hazırsanız başlayalım. - Getty tarafından düzenlenen, Jeanne'ı diğer başyapıtlarla aynı seviyede gösterme sergisine hoşgelmişem. - Washington'ın Plum'ı varsa benim de Jeanne'ım var, bakın benim de başyapıtım var, yeni aldım, 66 milyon dolarese, hayır asla kazıklanmadım. Jeanne... neredeyse bir Nana, neredeyse bir Folies-Bergere... heyt! - Bir Manet sergisine geldiğimde -ki itiraf etmeliyim şunca yıllık hayatımda ilk kez bir Manet sergisine geliyorum, aklımdan hep mevzu Manet ise gerisi teferruattır., I don't know the question but the answer always Manet gibi cümleler geçer. Yani şu an geçiyor. - Aklıma gelmişken çok iyi bir sergi olduğunu okuduğum günden beri National Gallery'de açılan İmparator Maximilien'in İnfazı sergisine gidemediğim için biraz üzgünüm. - Manet benim hayatta sevdiğim tek kötü çocuk. - Bu sergide neden hiç kimse konuşmuyor, yorum yapmıyor? Come on Americans, be a little French. - Sergi Manet'nin son dönem eserleri üzerine yoğunlaşmış. Bu ne demek? Kırda Öğle Yemeği falan görmeyi beklemeyin demek. Benim görmemem çok büyük bir sorun olmaz ama sen de Paul Getty'sen, sen de son dönem eserleri diyorsan Folies-Bergere'deki Bar'ı getirmeliydin. Üstelik Courtauld restorasyondayken... Bilemiyorum... Sonra benim 66 milyon verdiğim Jeanne'imin diğer başyapıtlardan hiçbir farkı yok ablası. Getir, koy yan yana, görelim farkı var mı yok mu? - He's diagnosed with locomotor ataxia = Paris'te yatmadığı kadın / erkek kalmadığı için frengi olup bacağını kestirdi demenin tıpçası. - Fantin'in Manet portresini getirmişler. Ben bu serginin küratörü olsam Fantin'in Manet'yi ortaya ve diğer ressamları çevresine yerleştirdiği ismi A Studio at Les Batignolles olan ama ismi Manet'ye Saygı olsa şaşırmayacağımız grup portresini bu sergiye getirirdim. Çünkü Manet bu! - Bir tefin üzerinde şarkıcı figürü çalışmış. Daha önce görmemiştim. Bahar bunu beğendi. Sahibi olan Zürihli private collector'a sevgiler. - Manet son dönemlerinde aynı portrelerden ne kadar çok yapmış. Daha önce fark etmemiştim. - Ooo Boating de buradaymış. Bana modernizmin tanımını yapabilir misin Boating? - The Cafe Concert'taki kız Van Gogh'un da Paris günlerinde portresini yaptığı kız olabilir mi? Bu kızın mutsuzluğu > Plum'daki kızın şapşikliği. - Bilirsiniz ben ölüdoğada istiridye ölüdoğası severim. Ressamını zengin gösterir. - Arkadaşlar, ciddiyim! Neden tabloların önünü tamamen kapatıp 20 dakika falan jöjöjö farforje konuşmaları yapmıyorsunuz? Ortamdaki en konuşkan insanın ben olmam mantıklı bir durum değil. - Plum da gelmiş - Bu Plum ile Degas'nın Absent İçenler'i hiç yan yana sergilenmiş miydi? Sergilenmediyse sergilenmeli bence. - Emilie Ambre'nin Portresi'nde hiç Manet olmayan bir şeyler var. Çok ilginç. Goya etkisi de tamamen bitmiş. Kesinlikle iyi değil ama kesinlikle çok ilginç. Ne demiş Bahar Malikmuk Manet'nin bazan Manet olmaması - Ahh Suzanne, dertli Suzanne... Bu adam sana çok çektirmiş olabilir mi, Suzanne? - Suzanne'nin Limonluktaki Portresi'nde Manet karaları konuşuyor resmen. - Hiiiiii, ben bu Bob'ı hiç bilmiyordum. Ahah, pek tatlıymış. - İnanmazsınız Sao Paulo'da bir Manet varmış. Vahşi, acayip bir Manet. Ama var mıymış? Varmış. Bu tabloyu kimse Maximillian ile karşılaştırdı mı acaba? Çünkü bence karşılaştırılmalı. - National Gallery'deki İmparator Maximillian'ın İnfazı sergisine gitmediğime her an daha çok pişman olduğum anlar yaşıyorum. - Jeanne ile ilgili tüm ileri geri konuşmalarımı geri alıyorum. Cidden muazzam, muazzam, muazzammış. Gözlerimi alamadım. Vay canına, Manet'ye bak sen. Bunca yıl sonra hala beni şaşırtabilen o erkek. Üstelik de kötü çocuk. Ahah. - Jeanne aslen bir natürmortlar şöleni. Gördüğümüz şey bir kadın değil, adeta bir buket. - Manet'nin mektupları ben. - Manet'nin natürmortları, aah Manet'nin natürmortları. Fantin, seni köftehor, koyarsın tabii Manet'yi ortaya. - ABD'de neden bu kadar çok Manet olduğunu anlayamıyordum. Sanırım çözdüm. Edouard Bey sosyal çevresini o günlerde Paris'te takılmakta olan zengin Amerikalılar ya da onların Parisli metreslerinden oluşturmuş. Metreslerin etkisiyle bu zengin arkadaşlarımız Edouard'dan çok sayıda resim satın almışlar. Bakın zenginler aslında zevksiz, kendileri almayı akıl edememiştir demiyorum ama sayın Doktor Thomas Evans, Mery Laurent olmasa Manet alır mıydı, bence almazdı. - MoMA belki en görkemli ölüdoğayı satın alamamış ama görünce kalbimizi kendisine sunduğumuz bir güzelliği koleksiyonunda barındırıyor. - Bu sergiye sert önyargılarımla gelip memnun ayrılıyorum. Yaslı geldim, resmen şen gidiyorum. Umarım gelecekteki tüm sergilerde de bu kadar şanslı olabilirim.


2012 yaz dönemini Özgür Sanatın 1000 Günü isimli sergiyle Cobra akımına ayıran Sakıp Sabancı Müzesi sonbaharda iddialı bir sergi açıyor: Monet'nin Bahçesi. Hiçbirinizi kandırmak niyetinde değilim, sakallarını her daim çok beğendiğim Monet benim en gözde ressamlarım arasında değil. Ancak tıpkı Picasso ya da Rodin gibi dünyanın en önemli sanatçılarından biri olan Monet'nin eserlerinin de ülkemizde sergilen iyor olmasını heyecan verici buluyorum. Bugün hem serginin verdiği coşkuyu devam ettirmek isteyenler hem de merak edenler için Monet'nin önemli çalışmalarını görebileceğiniz müzelerin beş tanesini gündelik bilgileri ve tecrübelerimle paylaşmak istiyorum. Hazırsanız başlayalım. Musee de l'Orangerie'nin iki önceki paragrafta söylediklerimi yalanlamam için kurulduğuna inanıyorum. Monet'nin bu müzenin iki salonu için özel siparişle yaptığı ve 1922 yılında Fransız hükümetine bağışladığı 8 duvar resminden oluşan Nilüferler'in sergilendiği sekiz şeklindeki salonlarda saatlerimi geçirebilirim. Paris'te Tuileries Bahçeleri'nin içinde, Concorde Meydanı'nın hemen kenarında konuşlanmış bu küçük müzedeki Monet'lerin hayatınız boyunca sanatçının eserlerinin sergilendiği tek bir müzeyi ziyaret etme şansınız olsa hangisini seçerdiniz? sorusuna cevabım olacaklarına eminim. Musee de l'Orangerie'nin alt katında ise o döneme ait başka ressamların eserleri sergileniyor. Bu katın en sevdiğim köşesi Soutine'lerin olduğu ufak odacıktı ama son gidişimde fark ettim ki o güzel Soutine'leri Pompidou'ya taşımışlar. Sabancı Müzesi'ndeki sergide Marmottan Müzesi'nden gelen 40 civarında tablonun sergileneceğini okudum. Monet'nin Bahçesi'nin küratörü Marianne Mathieu da bu müzenin küratörüymüş. Paris'teki müzeyi ziyaretim birçok kere başka planlara kurban olmuştu. Sonunda oraya gidebildiğimde yaşadıklarımı size kısaca anlatmak isterim. Marmottan Müzesi Paris'in doğusunda La Muette metro istasyonunun yakınlarında bir köşkte kurulmuş. Lokasyonu metronun birinci bölgesinin sınırlarına yakın olduğundan nispeten daha fakir bir bölgeyle karşılaşacağım önyargısına sahiptim. Zengin Passy'ye çok yakın bu muhitin fakir olabileceğini düşünmek nasıl bir saflıktır sorusunun cevabını siz değerlendirin lütfen. Müzeye girmeden evvel bulacağım bir kafede açlığımı giderebileceğimi düşünerek mekana vardım. Sonuç olarak Paris'in üst tabaka insanlarıyla seyahat tarihimin en pahalı öğle yemeğini yedim. Müzeyi ise orta yaşın üstünde bir grup Amerikalı zenginle dolaşmanın ayrıcalığını yaşadım. Bu açıdan değerlendirdiğimde Marmottan Müzesi benim Paris'teki en gösterişli müze tecrübem oldu. İki kata yayılmış müzedeki 80 Monet tablosu sanatçının kızı tarafından müzeye bağışlanmış. Bunların arasında İzlenimcilik akımına adını vermiş olan İzlenim: Gün Doğumu ve Londra'daki Parlamento Binası da var. Ayrıca Sabancı'daki sergide bol bol göreceğimizi düşündüğüm sanatçının Giverny'deki evinde yaptığı nilüfer tablolarından örnekler yer alıyor. Marmottan ile ilgili en önemli tavsiyem şu: Tok gidin! Paris'in ünlü müzesi Musee d'Orsay'nin Monet koleksiyonunu da iddialı ve görülmeye değer buluyorum. d'Orsay'de ressamın farklı dönemlerine ait önemli örnekler bir araya toplanmış durumda. İlk kez küçük bir çocukken yemek yemeye gittiğimiz restoranın duvarında gördüğüm Gelincik Tarlası, zaman zaman ilham vericisiyle birlikte sergilenen Kırda Öğle Yemeği, Rouen Katedrali, Şemsiyeli Kadın gibi eserler müzenin koleksiyonunda yer alıyor. Sahip olduğu koleksiyonun zenginliğinden ötürü gezmesi zor bir müze olan Musee d'Orsay ile ilgili iki önerim olabilir. Kapıda sıra beklememek için bileti önceden almak ve Monet'leri göreceğim derken sadece bu müzede görülebilecek güzel Manet'leri es geçmemek. ABD'nin en kapsamlı koleksiyonlarından birine sahip olan Boston'daki Güzel Sanatlar Müzesi Monet'nin 50 civarında çalışmasına sahip. Henüz ziyaret edemediğim için sergilenme durumuyla ilgili bilgi sahibi değilim. Açıkçası buraya eklememin sebebi müzeyle ilgili anlatacakları olanları dinleyebilmek. Bilgisi olanlar detayları paylaşabilirse çok sevinirim. Yazıyı Monet'nin stüdyosunda Nilüferler serisinden Sabah isimli tablosuyla çektirdiği fotoğrafla bitirmek istiyorum. Size bir sır vereceğim: Ben Orangerie'deki her tabloya başka isimler verdim. Eğer onları benim isimlerim ve hikayelerimle tanımak isterseniz Paris'e beni de yanınızda götürmeniz gerekiyor. Ben olsam bu harika teklifi kaçırmazdım. Musee de l'Orangerie fotoğrafını şu, Marmottan Müzesi fotoğrafını ise şu adresten tanıtım amaçlı aldım. Telif hakları ilgili sitelere aittir. Su anda Boston'da yasadigim icin Guzel Sanatlar Muzesi'ndeki Monet koleksiyonunu gorme firsatim oldu. Cok zengin bir koleksiyon olmamakla birlikte niluferler ve gelincik tarlasi eserleri kaydadeger. Genel olarak muzedeki eserlere gelirsek, ronesanstan baslayarak genis bir Avrupa resim koleksiyonuna sahip. Ancak muzedeki isiklandirma oylesine berbat ki, maalesef hicbir eseri tam layikiyla inceleyemiyor; soyle keyifle seyredemiyorsun. Bilgilendirme için çok teşekkürler sevgili okuyucumuz. Bu durumda Sargent'ın Edward Darley Boit'in Kızları tablosunu da görmüşsündür. Bu tabloyu istediğin her an görebilme ihtimalinin olması beni çok heyecanlandırdı. Ben Madrid'e Prado Müzesi'ne geldiğinde aynı kıtada olmamıza bile o kadar sevinmiştim ki Madrid'e koşarak varmıştım. Boyle bir tablonun varligindan sen bahsedinceye kadar haberim yoktu acikcasi. Simdi muzeyi tekrar ziyaret etmek icin bir sebebim oldu, tesekkurler. Muze yarismasina gelince, benim oyum acik ara Reina Sofia'ya. Gerek sahip oldugu koleksiyon, gerekse sunumu acisindan bu oyu hakettigini dusunuyorum. Ikincilige de MOMA'yi oturtuyorum. Guggenheim'i ise koleksiyonlari acisindan degil, zira degisken ve sinirli, ama tasarimi ve sunusuyla cok basarili buluyorum. Orangerie ilk kurulurken Monet sekiz şeklindeki iki salona ek olarak salonların 24 saat güneş ışığı alma şartını koymuş. Gerçi şu anda tabloları korumak için türlü taklalar atıyorlar ama yine de Nilüferler'in sergileniş şeklini çok beğeniyorum. Benim en sevdiğim müze Gustave Moreau Müzesi. Moreau'nun yaşadığı eşyaların katları dahil olmak üzere her yerine bayılıyorum. Tüm günümü hiçbir şey yapmadan o binanın içinde tabloların arasında geçirebilirim.


Geçen haftalarda Brüksel'e tekrar yolum düşünce uzun süredir hiçbir müzesine girmediğim bu şehrin müzelerinin yeni bir ziyareti hak ettiklerine karar verip bir günümü bu işe ayırdım. Aslında çok müzesi varmış gibi göstermeye çalışan ama tek bir müzesi olan Brüksel şehrinin bu tek müzesinde eşyalarımı vestiyere bırakırken not defterimi ve kalemimi de çantada unutmam üzerine hayatımda ilk kez telefonuma not aldım. Müzelerde aldığım notları kendim için önemsiyorum. Daha önce müzelerde yazdıklarımı o günlerdeki ruh durumum ve düşünce yapımı görebilmek için sonrasında okuduğum çok oldu. Bu sayıklamaların başkalarına bir şey ifade etmeyeceğinin de farkındayım. Neyse uzatmayayım, öyle oldu böyle oldu derken madem notlar dijital ortamda, hiç utanması sıkılması olmayan bir insan olarak bu kalitesiz ve hadsiz notları neden yayımlamıyorum? düşüncesi kafama yerleşti. Bu konuyu Instagram'da arkadaşlarıma danıştım. Beni gerçekten seven ve kendimi küçük düşürmemi istemeyen üç/dört tanesi haricindeki herkes tabii paylaş Baharcığım ki seninle biraz dalga geçelim dediler. Ben iyice cesaretlendim. Yayımladığıma pişman olacağım aşağıdaki notlar böylece burada yerini aldı. Her şeyin hayırlısı diyor ve size şimdiden esenlikler diliyorum. Başlamadan önce: Cümleleri not aldığım haliyle bıraktım, hiçbir düzeltme yapmadım. Fotoğraflar için ayrıca özür dilerim, sadece ileride hatırlamak için çekmiştim, biraz düzenlemeye çalıştım ama bir etkisi olmadı :) Normalde Güzelonlu'da sizler için ekstra açıklamalar yazıyorum ama müzede aldığım notları paylaştığım bir yazıda böyle bir şey yapmak istemedim. Anlamadığınız bir konu olursa lütfen Google Hanım'a danışın. - Müzelerde hiç kimseyi cool bulmam. Müzelerde ben hariç her insan eziyettir, önümde engeldir. - Müzeye girerken beni yine kazıklamamaları için taleplerimi çok açık dile getirdim. Old Masters, Siecle, tüm Ensor'ları görmek istiyorum. No Magritte, no Dali. Plus if you have any Bruegel-related additional exhibition, I wanna visit it, too. Kadının Magritte'e girmememe alınıp aaa niye? diye sorması olasılığına karşı hazırladığım neden artık Magritte görmek istemiyorum? isimli konuşmamı maalesef yapamadım. Çünkü sormadı. - İçerideyim. Belçikalıların Rogier van der Weyden'larını da pazarlayamamalarına hiç şaşırmadım. - Hatırladım sonunda bu müzeyi. Şimdi oldu. - Weyden'lı ikinci oda 🤷 Pazarlasanıza şu adamı. - Yalnız Weyden kadar teknik olarak hiçbir şey çizmeyi beceremeyen ama acıyı sana iliklerine kadar hissettiren başka ressam yok bence. - İki tane Bosch'ları var. Biri triptik. Bakın bundan Rijsk'ta yok mesela. Başka müzeye de gitsem sana laf sokarım Rijks. Seni öyle sevmiyorum ki Rijks. - Hieronymus Bosch: Son iki bin senenin en çok konuşulan olayı gerçekleştiğinde 20 metre ötedeydin ve ne yapıyordun? diye sorduklarında ya biz yürüyorduk, hiç bir şey görmedik diyecek karakterlerin yaratıcısı. - Adriaen Isenbrant'ın da sanat tarihinde yerini alması da bilmiyorum, biraz şey değil mi? - Dört tane de Lucas Cranach'ları var. - Siz hangi Bruegel'leri Bruegel'den sayıyorsunuz? Benim için tek Bruegel yaşlı olan. - Sorun çıkarmak için sormuyorum ama sizin nasıl hiç Gericault'nuz olmaz? Nasıl olmaz ya? Sen royal müzesin. Ghent kim ya? Ara, göndersinler ellerinde ne varsa. - Fransız taşra müzesi vibe'ı alırken birden karşına dev Rubens'leri çıkaran müze. - Bu kızla içmeye gidip bütün geceyi üzenlerden konuşarak geçirelim istiyorum. - Tarih boyunca ne kadar çok sayıda kötü sanat eseri yaratılmış. Peki siz neden bunların çoğunu toplayıp bir kanadınıza yerleştirme gereği duydunuz? - Bu David Teniers'lar da iki taneymiş 😱 Ben bunlardan birini sevdiydim ama hangisini sevdiydim acaba? Belki ikisini de sevdim. Benim işim belli olmaz. Louvre'daki ayrı Teniers odaları şimdi anlam kazandı. Bu adam beni her müzede şaşırtmayı başarıp sonra kendisini unutturmayı başarıyor. En iyisi gene unutayım. - Keşke tarihte Jan Bruegel diye bir Bruegel hiç olmasa. - Contemporary'deki İspanyol sanatçı ile karşılaştırma fotoğrafı. - Bana hep böyle klas odalarla gelsen benim hiç sesim çıkmaz Royal Museums of Fine Arts of Belgium. - Doğa anamız 🙄 - Ne demiş atalarımız? Gideyim de biraz Ensor göreyim, içim şişti. - Bu Siecle kısmı iyiymiş ama Macar realistlere ayıp olmasın diye çok da övmeyeceğim. - Hermens senin Manet'den aşırdıkların benim gözümden kaçmaz. Gözüm üstünde Hermens. Seni yakarım Hermens. - Ya bu Siecle biraz da acıklıymış çünkü bir dönem öncenin Paris'ine bu kadar yakın olmak da esinlenmeyi falan geçtim direkt kopyalamaya çevirmiş olayı. - Uzaktan görüp bir an oha artık o dönemde bu Van Gogh'ları da görmüş olamazlar, bu nasıl benzerlik? diyordum ki Van Gogh'muş zaten. Bu Siecle kısmından o kadar umudum yoktu ki Van Gogh görmek şaşırttı. Siz hayırdır Belçika kraliyet ailesi? - Püüü allaaacızırtınızı versin üç katı bu Ensor için mi indim? - Şaka şaka... Ensor'lar muazzam. - Bu aşağıdaki Ensor'u şu kayalardan düşüp ölen rahmetli İsviçreli ressamla karşılaştırmak lazım. Ensor'un groteskliğinin masalsılığı ile ismi neydi unuttumun groteskliğinin acımasızlığı dönemsel ve politik olarak bile değerlendirilebilir bence. - James Bey, rica etsem şuracığa düşen kalbimi bana geri uzatır mısınız? - Ay ay ay müzenin umulmadık derinliklerinde birden karşımıza bir Bonnard çıkıyor ve tüm neşemizi yerine getiriyor. Valla bu zevksizlikle bu kadar güzel bir Bonnard'ı nasıl almışlar biraz şaşkınım. - Normalde Daubigny'lerini beğenmezdim ama ne zaman bir Daubigny beğenmesem İstanbul Resim Heykel'deki Daubigny aklıma geliyor. Hayatta bu kadar güzel Daubigny'ler varken İstanbul'dakinin o kadar da güzel olmamasına üzülüyorum. Şimdi birazcık Van Gogh Müzesi'nin Daubigny'sini düşüneyim. Bir de geçenlerde nerede bir Daubigny görüp ölecek gibi olmuştum biraz da onu düşüneyim. - Hakem Bey artık bu müzeyi bitirseniz mi Hakem Bey? Daha kaç kat ineceğiz Hakem Bey? Yorulduk Hakem Bey. - Leon Spilliaert hakkında o kadar üzgünüm ki bu konu hakkında konuşmak bile beni üzüyor. Sen niye böyle çıktın Spilliaert? - Franz von Stuck'a bu portreyi yaptıran motivasyonu çok merak ediyorum. Dönemin Münih'inde hayallerimizin çok ötesinde bir uyuşturucu ortamı varmış bence. - Hiç bitmeyecekmiş gibi madenlere indiğimiz müze birden bitti. Son katta artık tek başınaydım. bu yazım stili çok daha iyi olmuş, sıcak geldi bana, resimlerin yanı sıra mekanın havasını da solumuş olmak mutluluk verici.


Bugün sizinle benim için önemli bir tablo kümesini paylaşacağım. Benim için önemliler, çünkü birkaç senedir sinsi bir sessizlikle bu tabloları araştırıyordum. Hatırlarsanız, daha önceki bir yazıda dünyanın farklı yerlerindeki müzelerin ziyaretçilerinin fotoğraflarını konu etmiştim. Bugün ise bu temayı işleyen ressamların eserlerine göz gezdireceğiz. Birmingham Müzesi'nde sergilenen Twas a Famous Victory'i 1883 yılında Edward Richard Taylor yapmış. Anladığım kadarıyla İngiltere'de 1800'lerin ikinci yarısında denizcilik zaferlerini müzede kutlayan insanlar temalı tablo modası varmış. Neden böyle söylediğimi birkaç tablo sonra anlayacaksınız. Açıkçası, Belçika'nın Manet'si olarak anılan Henri de Braekeleer'in 1886 tarihli İngilizce'si Picture Lover olarak geçen tablosunun bir müzeyi konu edindiğinden çok emin değilim. Ressamın 1880'lerde ağır depresyon problemiyle boğuştuğunu ve çok az eser ürettiğini biliyorum. Bu yüzden de bu kapalı alanın müze olma olasılığı biraz düşük. Gene de tabloyu sevdiğimden onu kayırmaya karar verdim. Thomas Davidson'ın 1894 tarihli England's Pride and Glory isimli tablosu ise Greenwich'teki Deniz Kuvvetleri Galerisi'nde geçiyor. Burada genç bir oğlan çocuğu Lemuel Francis Abbott tarafından yapılmış Britanyalı Deniz Komutanı Horatio Nelson'ın portresine bakıyor ve geleceği için ilham alıyor. Tekrar Louvre'a dönüyoruz. Aşağıdaki tabloyu 1894 yılında Louis Beroud yapmış. Dürüstçesi çok bir numarası olduğunu düşünmüyorum ama müze temalı tabloları konu ettiğim bir yazıda numarası olduğunu düşünmediğim bir eseri es geçmek istemedim. Aşağıdaki resmi Henry James'in The Ambassadors isimli romanının Penguin Classics basımının kapağında gördüm. Çok araştırdım ama ressamını öğrenemedim. Bu yüzden tam hali bu mudur yoksa tablonun bir parçası mı sorusunun da cevabını bilmiyorum. Belki ilerleyen günlerde cevabı bulurum. Gelelim eğlenceli tablolara. Norman Rockwell'in Art Critic isimli tablosu bu serinin en komik eseri bence. Özellikle sağdaki tablodaki asil beylerin eleştirmene bakışları muazzam. Müzelerde geçen tablolara olan ilgim bir süre yeni ressamla tanışmama da vesile oldu. Bunlardan biri de Kanadalı Oscar Cahen. Cahen'in çalışmasında havada dönen Miro'ları ben de bir yerlerde görmüştüm ama onun dışında müze bana tanıdık gelmedi. Leon Kroll'un 1964 yılında yaptığı tablonun ismi Girls at the Exhibition. Ama kızlar kim ve hangi sergideler sorularının cevabı belirsiz. Gene de 1964'te böyle bir eserin üretilmesini ilginç buldum. Aşağıdaki resimler Karen Jurick'e ait. Sanatsal değerleri tartışılır. Jurick benzer temalı eserleri sitesinde satıyor. Seçtiği tabloları sevdim. Ayrıca ısmarlama yapıyorsa bunun güzel bir hediye olabileceğini düşünüyorum. Rembrandt'a bakan bu çifti eskiz defterine Will Freeborn çizmiş. Bu çalışmanın benim adıma önemi biriktirmeye başladığım bu kümenin ilk elemanı olması. Aramızda kalsın, bu aralar çok güzel müzeler gezdim ve birkaç tane daha gezmek için kafamda kırk tilki dolaşıyor. Bir yerlerde, müzeye gitmenin insana ilham veren eylemlerden biri olduğunu iddia eden bir makale okumuştum. Bu gezilerimin bana kazandırdığı ilhamlar blogumu nasıl etkileyecek, gelecek günlerde göreceğiz. O zamana kadar esen kalın, çünkü insanın içinde bir rüzgarın dolaştığını hissetmesi çok güzel bir his. Film çok güzel, çok teşekkürler paylaştığınız için.


Sizi terk ettiğim yer işte tam da şurasıydı: Şurası. Kimsenin beklemediği üzere Londra'da gördüğüm eserlerden bazılarını anlatmaya devam ediyorum. Çünkü seni yeneceğim Londra! Seni yeneceğim! Londra'da zaman geçirdikçe gerginliğim artıyordu çünkü hala yapamadığım çok şey vardı ve muhteşem planımın hepsini uygulayabileceğime dair şüphelerim de artmıştı. Açıkçası bir şeyleri feda etmem gerektiğini biliyordum ama neyi feda edeceğime bir türlü karar veremiyordum. En sonunda insan bir Sargent da göremeyecekse niye yaşasın ki? diyerek Tate Britain'a gitmeye karar verdim. Pimlico durağında beni hoş sürprizler bekliyordu. Metro çıkışısında hemen yakındaki müzede hangi eserleri görebileceğimiz bize tanıtılıyordu. Ah Sargent Bey de var, başka kimler var acaba? diyerek hepsini inceleyip Turner'ın, Henry Moore'un ve Degas'ın fotoğraflarını çektim. Tate Britain'ın düzenini yine değiştirerek bir kere daha klasik müze görüntüsüne dönmüşler. Buna biraz üzüldüm çünkü yapmak istedikleri yeniliklerin gizli destekçisiydim. Değişiklikleri kimseyi ürkütmeden yaptıklarını düşünüp takdir ediyordum. Oysa demek ki birilerinin tepkisini çekiyorlarmış. Neyse... Sonuçta Sargent'lar Sargent'tı. Muhteşem portrelerini ve özellikle de çizdiği zarif elleri gereğinden fazla bir heyecanla inceledikten sonra aşağıdaki manzarasıyla karşılaştım. Sargent'ın böyle bir manzara resmi yaptığını görmek bana savaş temalı eserlerinden bile ilginç geldi. Gözümde öylesine salon beyefendisi ki. Bu tabloyu Ürdün'de yapmış. Sargent Bey'i gerçek bir dandy olarak İtalya'da beyaz takımıyla siesta yaparken hayal edebiliyorum ama o konfor düşkünlüğüyle Ürdün'ü bağlayamadım. Ah Sargent, seni gidi küçük oryantalist diyecektim ki oraya sipariş sebebiyle gittiğini öğrendim. Bilirsiniz her müzede tüm ziyaretçilerin ulaşmak için birbirini ezdiği ve en çok vakti geçirdiği bir saygı duruşu odası vardır. Tate Britain'da bu odanın sahipleri Ön-Rafaelocular. Karanlık geçmişimde ilgimi çektikleri bir dönem olsa da dürüst olmak gerekirse son yıllarda benim ön-Rafaeloculara pek merakım yok. Yine de tatlı intiharın tüm acılarından kurtardığı Ophelia'nın önünde ben de saygı duruşunda bulunarak görevimi yerine getirdim. Sonra gittim biraz Lowry'e baktım. L. S. Lowry ile 16. yüzyıl Hollanda resimlerini karşılaştırmayı düşündüm. Sonra son zamanlarda ne görsem 16. yüzyıl Hollanda resimleriyle karşılaştırmayı düşündüğümü düşündüm. Tate Britain'in Henry Moore odasını ve Francis Bacon'larını da takdir etmeyi unutmadım. Özellikle Bacon takdir edilmeyecek gibi değildi. Sonra J. M. W. Turner salonlarına gittim. Bir insan Turner görmek istiyorsa bu salonlara gitmeli. Başka bir yere ihtiyaç duyacağını sanmıyorum. Turner'ın deniz canavarı günümü şenlendirdi. Tate Britain'dan çıktığımda niyetim Saatchi'ye gitmekti. Ancak efsane bir vurdumduymazlıkla efsane bir yanlış otobüse binme vakası yaşadım. İndiğim yerden Tate Modern'e giden bir otobüs geçtiğini fark ettim ve ani bir karar değişikliği ile Tate Modern'e gittim. Modern'e girdiğim anda Pierre Bonnard'la karşılaşınca kendimi kaybolmam konusunda tebrik ettim. Peter Doig ile aynı odayı paylaşan Wilhelm Sasnal ve Marlene Dumas'nın son yıllarda nasıl müze ve galerilerin el birliğiyle parlatıldığını düşündüm. İkisiyle ilgili de olumsuz bir fikrim yok ama tüm önemli sanat alanlarında bir anda oda sahibi olmalarının tesadüf olamayacağının da farkındayım. Bu arada Tate Modern beni de düşünmüş ve son yıllardaki önemki tutkularımdan beyaz üstüne beyaz üzerine de bir oda yapmış. Seurat'nın bu tablosu hakkında ayrıca uzun uzun konuşacağım. Son zamanlarda Seurat ile ilgili biraz daha okudum ve ufkumu açacak başka yazılar da okumayı çok isterim. Seurat'nın denize bakan kızı demişken şu güzellikleri de tekrar hatırlayalım: Buyrun hatırlayalım. çok güzel bir yazı olmuş. hatta keşke uzun olsa dedirtti. sizi zevkle takip ediyorum ve benim gibi pek çok insan olduğuna da eminim. yolunuz açık olsun.


Buraya daha sık yazmayı çok istiyorum. Ama olmayınca olmuyor. Oysa hep her şey olur, her şey büyür, her şey geçer, hayat kalır sanırdım. Geçen hafta karşılaştığım bir kitabın kapağı hoşuma gitti. O küçük adamla tanışan herkes, aşağıdaki beyefendinin pozisyonunda bir kez bulunmuştur herhalde. Ve dahası bana kalırsa o küçük adam ressamının izleyiciyi her türlü pozisyona sokabilecek güçteki en güzel figürüdür. Geçen haftanın en heyecanlı iki olayından biri kendime hediye ettiğim Portraits isimli kitaptı. Keşke kitabı ilk gördüğüm anda kafamda okuyup %51'inden çok memnun kalmasaydım. Haftasonu aslını okurken kafamdaki kitabı özlemle andım. Taschen'in bu tarz kitaplarıyla ilgili beklentimi düşüreli yıllar olmuştu halbuki. Son olarak Bir süredir nerelerdeydin? sorusuna verebileceğim en güzel yanıt aşağıda. Tavsiye edenlere nasıl teşekkür etsem diye düşündürten, o kadar güzel yerler ki insanın geri dönesi gelmiyordu. Öyle işte. Bir süredir nerelerdeydin? sorusuna yanıt vermeseydin böyle merak etmeyecektim. @Ahmet Cihat, yorumunu biraz kırptım. Ama evet orası ve önerilerin için çok teşekkür ederim. Daha önceden teşekkür edemediğim için de özür dilerim.


Son yıllarda kulaktan kulağa yayılan Bill Murray efsanesi hakkında ne düşünüyorsunuz bilemiyorum. Ama benim için Murray yıllar önceki Oscar töreninde ödülü Sean Penn'e kaptırdığında rakiplerinin aksine üzüntüsünü yüzündeki mimiklerde gördüğümüz dürüst adamdır. Yanılmıyorsam Murray efsanesinin çıkış noktası davetsiz olduğu halde bir anda kapısından içeri girdiği New York'taki bir hipster partisi haberiydi. O günden beri hakkında eğlenceli, komik, garip ve üzüntü verici olarak sınıflandırabileceğim o kadar çok şey okudum ki bunlardan ilgimi çekenleri bir blog yazısında bir araya getirmeye karar verdim. Umarım beğenirsiniz. Yaz başında oyuncunun party crash tur programı açıklandı. Tüm absürdlüğüne rağmen haber doğru olabilir mi? diye düşündürtüyor. Öte yandan programın duyulmasının ardından oluşan tepkileri eğlenceli buldum. Bu haftanın yeni haberi ise Bill Murray kağıt bebekleri oldu. Fantastic Mr Fox'un kamera arkası fotoğraf çekimlerine ait aşağıdaki fotoğraf da hoşuma gitti. Flavorwire. com'da gördüğüm Bill Murray remiks'ini de buraya eklemek isterim. -Burası hala çok sıcak:(-


Geçen hafta radyo dinlerken çok garip bir şey hissettim. Tanıdık gelen bir şarkıyı kimin söylediğini hatırlamayınca radyoya eğildim ve grubun ismini okudum. Böylece soruma birkaç saniye içinde cevap buldum ve soruma birkaç saniye içinde cevap bulabiliyor olmanın hissettirdiklerinin uzun süre etkisinde kaldım. Müzik dinlemeye başladığım ilk günlerde istediğim müziğe erişebilmek pahalı ve çoğunlukla zor bir uğraştı. O günlerde benzer zevklere sahip arkadaşlarımın olması bugünlere göre daha değerli bir şeydi. Çünkü dinlemek istediğim her albümün kasedini alabilmek gücümü aşıyordu. Birçok arkadaşım gibi her ay iki kaset alabilecek kadar para ayırabiliyordum. O yüzden kendi satın aldıklarım kadar arkadaşlarımın aldıklarını da önemsiyordum. Herkesin birbirinin kasetlerini kopyaladığı yoğun günler geçiriyorduk. Bayramda çoktandır yüzlerine bakmadığım kasetlerimi inceledim ve yıllardır o günlerdeki heyecanımın yanından bile geçemediğimi üzülerek fark ettim. Bir şarkıya ulaşabilmek, o şarkıda ne dendiğini anlayabilmek en çok o zamanlar değerliydi galiba. Nirvana'nın In Utero'suna 39 milyon verdiğimi net bir şekilde hatırlıyorum. Aşağıdaki albümlerin ağa babasını tüm aramalarıma rağmen bulamadım. Ve böylece arkadaşlarla ortak kaset kullanımının bana öğrettiği en önemli hayat dersini bir kez daha anımsadım: Kasetlerine sahip çık! Kuzenimden çektiğim Ammonia Avenue'yu ilk dinlediğim andan itibaren çok sevmiştim. O yüzden Özlem Kaset ve Plakçılık'ta Eve'i bulduğum zaman çok sevindiğimi hatırlıyorum. Öte yandan belli ki The Division Bell'i ben almamışım. Kasetin sonunda boş kalan yerlere Animals'ı sığdığı kadarıyla bir daha çekmişim. Kasetleri karıştırırken en çok The Division Bell'de hangi şarkıda kaldığımı ve müzikçaları neden kapatmış olabileceğimi merak ettim. Cevabını bilmiyorum. Ve elbette ki boş kaset bulma derdimiz... Walkman Dergisi'ni içeriğinden hoşlanmamama rağmen verdiği kasetlerin üzerine bir şeyler çekebilmek için satın alıyordum. Radyoların başında hazırolda bekliyor ve asker disiplini içinde şarkı kaydediyordum bu kasetlere. Acaba aşağıdaki kasette neler var? Bu soru hem beni gizemiyle heyecanlandırıyor hem de cevabıyla korkutuyor. Bir keresinde Isaac Asimov okumayı seven arkadaşım Burcu büyük bir coşkuyla beni çağırıp anneannesinin evinde bulduğu bir defineyi göstermişti: Anneannesi senelerdir gazetelerin kupon karşılığı verdiği kasetleri almış ve biriktirmiş. Böylece torbalar dolusu kasedimiz olmuştu. Hemen o an seçiciliğimizden vazgeçip günler boyunca radyoda ne duyduysak kaydetmiştik. O kasetler şimdilerde nerelerdedir hiç bilmiyorum. Açıkçası teknolojinin şu anda bize sunduklarından çok memnunum ve vazgeçmek istemem ama geriye baktığımda da bütün bu çabamızın olağanüstü olduğunu düşünüyorum. Yaz tatilinde sahilde walkman'iyle yürüyüş yapan altmış yaşlarında bir kadınla karşılaştım. Eğer nostalji, dedikleri gibi şiddetle hissettiklerimizin anısı ve bu duyguları şu anda hissedemiyor oluşumuzun pişmanlığı ise galiba o kadın benim nostaljimdi. Bende Devekuşu Kabare'nin Yasaklar'ı kaset olarak vardı, geçenlerde youtube'dan izledim, sahneler hala ezberimde.


Ocak ayında Twitter'da akıllı telefonlardan önce insanların birbirlerini nasıl görmezden geldiğini gösteren bir tweet gördüm. Bu tweet pek çok açıdan hoşuma gitti ve retweetledim. Her şeyden önce görmezden gelmenin kanıtı olarak gösterilen tablo son zamanlarda -belki de- aşırı sayılabilecek bir ilgiyle yaklaştığım Skagenli ressamlardan Peder Severin Kroyer'e aitti. Üstelik gene son zamanlarda aile portrelerine fazlasıyla ilgi duyuyordum ve Kroyer'in eseri benim bu tarzın başarılı örneklerinden olduğunu düşündüğüm bir portreydi. Gördünüz mü? İnsanlar birbirlerini defterlere bakarak, gazete okuyarak ve örgü örerek görmezden geliyorlar! Bu durumda siz mızmızlar neden akıllı telefonlardan şikayet ediyorsunuz ki? Aileler birbirlerini mütemadiyen görmezden gelir zaten. İşin aslına bakacak olursanız, bundan çok emin değilim. Böyle bir konuyu tartışmanın insanı ukala ve hatta sıkıcı gösterme riski taşıdığını biliyorum. Fakat neşeli bir memi ciddiye almak ve bu tablodan neler olduğunu, bu insanların kim olduğunu ve bir insanı görmezden gelmenin aslında ne demek olduğunu sorgulamak ilginç ve anlamlı bir alıştırmaya da dönüşebilir. İlk olarak tabloyu ve modellerin kim olduğunu konuşalım. Hirschsprung Ailesi'nin Portresi, 1881 yılında Danimarkalı ressam Peder Severin Kroyer tarafından yapıldı. Açık renkli takım elbisenin içindeki adamın ismi Heinrich Hirschsprung idi ve Hirschsprung, babasının kurduğu şirketi devam ettiren varlıklı bir tütün üreticisiydi. Uzun zamandır Kroyer'in müşterisi olan Hirschsprung, ressamın erken dönem eserlerinin bazılarını da satın almıştı. Kroyer ise döneminin önde gelen Danimarkalı ressamlarından biriydi, Danimarkalı İzlenimcilerden oluşan Skagen Okulu'nun kurucularındandı. Zaman içerisinde tutkulu bir koleksiyonere dönen Hirschsprung, tablolarını sığdırabilmek için yeni bir ev satın almak zorunda kaldı. 1900'lerin başında Hirschsprung Koleksiyonu'nun devlete bağışlanması ile tablo günümüze kadar varlığını koruyabildi. Resim nerede yapıldı? Büyük ihtimalle ailenin Kopenhag'ın kuzeyindeki Sjaelland şehrinin içinde kalan Skodsborg kasabasındaki yaz evinin terasında. Tabii ki, resimdeki insanlar poz vermişlerdi. Ancak bu pozun çok yapmacık olmadığını söyleyebiliriz. Bu tarz grup portrelerinin maksadı içindeki her bireyi kendi karakterlerine uygun bir durumda ve eylemde, en rahat oldukları şekilde resmetmektir. Soldaki iki oğlan çocuğu boş bakışlarla uzaktaki bir şeyi izliyor. İlgisizliklerinden anladığımız kadarıyla şok edici ya da ilginç bir şeyle karşı karşıya değiller. Heinrich ve Oscar bir eskiz defterini inceliyorlar. Hirschsprung Koleksiyonu küratörlerinden Anna Schram Vejlby'nin söylediğine göre bu eskiz defteri P. S. Kroyer'e ait ve defterde aile üyelerinin portre taslakları var. Yani Heinrich, içinde olduğu tablonun neye benzeyeceğini inceliyor. Vejlby'nin vurguladığı bir başka nokta ise bu defterin hala aileye ait olduğu. En sağ tarafta anne Pauline ressama bakan kızı Ellen'i izliyor. Her ikisi de örgü örüyorlar. Kendi işine baktığını söyleyebileceğimiz tek insan olan Robert ise en ortada oturmuş gazete okuyor. Bu tip düzenlemelere on dokuzuncu yüzyıl resimlerinde oldukça sık rastlanır. Örneğin, Renoir'ın Tekne Partisi tablosunu ele alalım. Örneklerimin sayısını az bulabilirsiniz ancak bu tablolar binlerce akşam yemeği, gezinti, kafe ve tekne gezisi vs. sahnelerini ve portreleri temsil ediyor. Genel olarak eğer grup halinde bir oyun oynamıyor ya da bir toplantı yapmıyorsanız, Hirschsprung'ların Portresi bir grup insanın bir araya geldiklerindeki hali gösteriyor: İkili ya da üçlü gruplara ayrılma ve bazılarının yalnız başına kendi hallerinde takılması. Peki bu neden önemli? Önemli, çünkü bu, bir kişiyi görmezden gelmenin ne demek olduğunu görselleştiriyor. Normalde sınıftayken ya da bir toplantıdayken konuşmacıyı dinlemeniz beklenir. Bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde bunu yapmamak onları görmezden gelmektir. Başka bir deyişle sizin bu insana dikkatinizi vermenizle ilgili bir beklenti vardır ve siz bu beklentiyi karşılamakta başarısız olmuşsunuzdur. Örneğin, Norman Rockwell'in Rus Sınıfı isimli eserinde sağdaki oğlan çocuğu Lenin'i görmezden gelmektedir. Benzer şekilde, gene Rockwell'in aşağıdaki çalışmasında sağ taraftaki küçük kız öğretmenlerini ve sınıfın geri kalanını gözle görülebilir şekilde görmezden gelmektedir. Öte yandan, bazı yerlerde insanlara dikkatinizi vermeniz beklenmez: Sinemada, metroda, kütüphanede, araba sürerken. Bu gibi durumlarda başka bir işe yoğunlaşmış olduğunuz varsayılır. Hatta diğer insanlarla konuşmanız, onlara bakmanız terbiyesizlik olarak bile kabul edilebilir. Kısaca, bir insanı görmezden gelmek, sadece bir durum değil, bir eylemdir. Birini görmezden geldiğinizi söylemek demek bunu o kadar isteyerek yapıyorsunuz ki muhtemelen aslında o insanlara aldırış etmeniz gerektiğinin farkındasınız demektir. Peki, Hirschsprung ailesinin üyeleri birbirlerini görmezden geliyorlar mı? Sanmıyorum. Masadaki üç fincan, içki şişesi ve likör bardağı zamanın akşam üstü olduğu izlenimini uyandırıyor. Ailenin sabah kahvaltısından sonra ilk kez bir araya gelmiş olma ihtimali yüksek. Baba işten, büyük kardeş ofis veya üniversiteden henüz dönmüş, diğerleri de gün boyunca kendi işleriyle uğraşmışlar. Akşam yemeği öncesi bütün aile bir içki içmek ve yorgunluk atmak için bir araya gelmiş. Böylesi bir toplanmada, kişilerden iyi davranışlar ve nezaket beklenebilir ancak keyifli/şen olmaları bir gereklilik değildir. Birbirlerini tanıyan insanlar arasında arkadaş canlısı olmak için çok fazla bir baskı yoktur. Doğrusu esas keyif veren, böyle bir toplanmada sizden zorla konuşkan olmanızın beklenmemesidir. Herkesin beraber olduğu fakat rahatça takılabileceğiniz ortamlar. Dahası, 19. yüzyılın sonlarında, çoğu burjuva çocuğu dadıları ve öğretmenleri ile ebeveynleriyle geçirdiklerinden daha fazla zaman geçiriyordu. Bu durumda Heinrich ve Pauline'nin fazla interaktif olmaları beklenemez. Yani bu tabloya baktığımızda insanların birbirlerini görmezden geldiklerini düşünmemiz için fazla bir neden yok. Gazete, taslak defteri ya da dikiş dikmek gibi teknolojiler insanların ayrı düşmesine sebep olmuyor. Eğer bu teknolojiler var olmasaydı, insanlar farklı işler yapacaklardı. Yani, hayır, akıllı telefonlardan önce insanlar birbirlerini böyle görmezden gelmiyorlardı. Zannediyorum bu tabloyla ilgili vurgulanması gereken bir başka nokta da modellerin dikkatlerini vermekle suçlandıkları hiçbir unsurla pür dikkat ilgilenmiyor olmaları. Bu unsurlar ne sizi oyalamak için tasarlanmışlardır ne de ortadan kaldırmanız durumunda itiraz edeceklerdir. Size sayfadan ayrılmak istediğinize emin olup olmadığınızı sormayacakları gibi şu anda kendilerinden ayrılmanız halinde sonuçlarınızın saklanamayacağıyla ilgili bir uyarı vermeyeceklerdir. Hiçbiri, oyunu bırakmanın arkadaşlarını da terk etmek anlamına geldiği hissini de uyandırmaz. Bu da vurgulanmayı hak eden bir fark. Afacan kardeşinin de senin de elinize sağlık tabii; okuması eğlenceliydi cidden. Dedikoduya bayılırım. Hele de 19. yüzyılın sanat dünyası hakkındaysa. Benim filmden Kroyer sayesinde haberim oldu. Hatta Youtube'da Türkçe dublajlı olarak yüklü. Bence stalker'lık böyle olacaksa olsun! :) eski zaman sanat dedikodularını okumak benim de sevdiğim şeylerden. itiraf ediyorum, ben de ressam/yazar kimselerin hayat hikayelerini google'lıyorum, kaçıncı sayfaya kadar gittiğimi söyleyemem bile! Danimarka sanat çevrelerine siz dedikten sonra dikkat edeceğim ben de. Üç sene önce gittim ancak itiraf ediyorum, bir tane bile müzeye gitmedim orada. Neden derseniz çok geçerli bir sebebim var: yaz mevsiminde o doğayı gördükten sonra kendimi yabana vurdum! şimdi parçalar birleşiyor, Skagenli ressamların doğadan ilham almasına şaşmamalı. hep içim acıyor bizde yeşil bilincinin olmadığını görünce.


Goya gençlik günlerinde ne zaman para sıkıntısı yaşamaya başlasa Real Academia de Bellas Artes de San Fernando yani Madrid'deki Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi'nin yetenek sınavlarına girip kapağı maaşlı bir işe atmasını sağlayacak diplomanın sahibi olmaya çalışırmış. Söylenenlere göre ressam üç kere girdiği bu sınavların ilk ikisinde jürinin oy birliği ile okula kabul edilmemiş. Hayatta en çok merak ettiğim konulardan biri sanatçının bu iki seçmede jüriye hangi tablolarını sunduğudur. Goya ile ilgili birçok kitap ve Internet'te belki de yüzlerce kaynağı karıştırmama rağmen bu soruma yanıt bulamadım. Oysa ilk ikisinde giriş izni vermeyen jürinin kalbini nasıl yumuşattığı ve Akademi'nin kapısını nasıl açtığı hemen hemen her yerde yazar: 1780 tarihli İsa Çarmıhta tablosu ile. Ben bazı zamanlarda çok sevdiğim Goya kitaplarımdan birini elime alıp bu tablonun olduğu sayfayı açar ve Goya'nın gelmiş geçmiş en kötü tablosu ile dönemin Madrid'inin önde gelen sanat topluluğuna kabul edilmiş olmasına gülerim. Eminim, bu öyküden başka birileri yaşam dersi çıkartıp bu dersi allayıp pullayarak sunabilirler. Ama üzerine basarak söylüyorum: Bence bu olay sadece çok komiktir ve ötesi yoktur. Aşağıda eski günleri yadetmek isteyenler için Goya yazılarına linkler veriyorum. Gündüz düşlerimizde bir sonraki bölümün ismi ise bir başka harika rüya olan Eğer Mengs olmasaydı?. Hepinizi beklerim.


Manet ile ilgili Manet-sonrası yapılmış olan sanat eleştirilerinin çoğuna katılırım. Özellikle de ressamın bir modernist olmasına rağmen yenilik yaratan olmamasına dair olanlara. Gün gelir de iki sevdiğim ressamı karşılaştırmam istenirse, kuracağım ilk cümle Goya bir dahiymiş, Manet ise resme aşık bir ressammış olur. Bundan birkaç ay evvel, Manet üzerinde Goya etkisi konulu bir şeyler yazmaya karar verdim. Manet'nin hem ilk dönem çalışmalarında hem de artık başyapıtları sayılan Balkon, İmparator Maximilian'ın İnfazı, Olympia gibi tablolarında Goya'dan ilham aldığı zaten bilinen bir gerçekti. İşin içine biraz daha girebilmek için kendi kütüphanemin yeterli olmadığına karar verince Boğaziçi'ninkinden yararlanmayı düşündüm ve okuldan Manet ile ilgili beş/altı kitap aldım. Halen yazmaya devam ettiğim bu konu ile ilgili ufak bir noktayı sizinle burada paylaşmak isterim. Öncelikle, Manet'nin sadece Goya'dan değil tüm İspanyol ustalarından etkilendiğini söylesem herhalde büyük bir yanlış yaptığımı düşünmezsiniz ve fakat gün olur da Baudelaire ile karşı karşıya gelirsek, şairin beni bu küstah suçlamamdan ötürü topa tutacağına eminim. Nitekim daha önce deneyenleri tutmuş da. Hikayeye finalini anlatarak başlayayım. Manet'nin herhangi bir Goya görmemiş olmasının inanılmaz olduğunu düşünüyorum, hele ki bir dönem hayatını Louvre'da resim kopyalayarak geçiren bir sanatçının, bu müzede açılan bir sergiye gitmemiş olmasını tamamen imkansız buluyorum. Öte yandan Baudelaire'in nasıl bir ruh hali içinde bu mektubu yazdığını da anladığımı sanıyorum. Ve elbette ki ressama bu pozu şairin bizzat kendisi önermiş. Sanıyorum, bu tabloyu gören biri, Baudelaire'in gizemli tesadüf tanımlamasındaki fazla iyi niyeti gözden kaçırmaz. Öte yandan sanat hayatınının bir dönemini matadorlar, boğa güreşleri, çingeneler çizmeye ayırmış Fransız bir ressamın İspanyol sanatından etkilenmediğini iddia etmek için ancak eleştirmenlerin sivri oklarına hedef olmuş bir dosta sahip olmanız gerekir. Ek olarak, Victorine Meurent Matador Kıyafetleri İçinde'de Manet'nin matador motifinin kendisine değil, Goya'ya ait olduğunu da itiraf etmek gerekiyor. Durum bu kadar açıkken Baudelaire'in arkadaşını savunmasının en önemli sebebini ressamı bu yola sokanın bizzat kendisi olmasına bağlıyorum. Döneminde Goya ve Baudelaire okulu mezunu olarak tanımlanan ressamın sert suçlamalarla karşılaşmasını yüreği dayanmayan şairin tepkisini saf ve temiz bularak gülümsememin asıl nedeni de budur. Thore-Bürger de öyle bulmuş olmalı ki bu mektuba cevap verdiği makalesinde hayatta gizemli tesadüflere inanmak gerek diye dokundurduktan sonra Her şeyin ötesinde, bir kere daha tekrarlamak isterim ki bu genç ressam gerçek bir ressamdır. diyerek sözlerini tamamladı.


Blogda Londra'daki film setlerinden, Poe'nun gizemli öykülerinden, The Sense of an Ending'ten ve Boit Kızları'ndan bahsetmediğim bir haftanın daha sonuna geldik. Bugün de kolaya kaçayım ve bu hafta dikkatimi çeken linkleri paylaşayım isterim. Buna da bak: Holden Caulfield'ın peynirli sandviçi nasıl görünüyordu? Peki Oliver Twist'in bir lokması için yalvardığı yetim yemeği nasıl bir şeydi sizce? Dinah Fried işte bunlara kafayı takmış ve sonuçta ortaya Fictitious Dishes çıkmış. Oku: Yılın yarısı geçmişken Flavorwirecılar 2012 kitaplarını değerlendirmiş. Bu haftasonu çekinmeden eğlenin, çünkü no one looks stupid, when they're having fun. Hepinize iyi haftasonları.


Birkaç hafta önce Robinson Crusoe 389'a girdiğimde çok tuhaf bir şeyle karşılaştım. Hemen kapının önündeki yeni çıkan kitaplar masasında yıllardır kitabevinin stoğunda bulunduğunu bildiğim üç adet John Singer Sargent kitabı duruyordu. Heyecanla yanlarına yaklaştım. Kitapları açıp sayfalarını yavaş yavaş çevirmeye başladım. Sanırım esas maksadım onların hala her zamanki gibi sadece bana ait olduğuna ikna olmaktı. Bu sırada kitabevinin diğer köşesinden genç ve şaşkın bir yüz, bedeniylen birlikte bana doğru ilerlemeye başladı. Öğrenci olduğunu düşündüğüm bu çocuk merak ve hayret dolu bakışlarıma aynı şekilde karşılık verdi. Öylesi kısa bir andı ki içine ne kadar çok düşünce sığdırdığıma inanamıyorum. Kapıdan çıkarken dönüp bir kez daha kitaplara ve çocuğa baktım. Umarım derdimi anlatabilmişimdir. Yoksa çok üzülürüm. ikisi de ben değildim, olabilirdim pekala; .. yazı 2010 tarihli, sizi keşfedişim 2012, Sargent külliyatı birazdaha eski kütüphanemde, ama okusam yine de giderdim o parçaları ülkemde görmeye. Teşekkür ederim, ben de blogumda The Blind Musicians çalışmasından bahsettim, zevkle. Evet okudum. Blogunuzda glokomla ilgili de pek çok yazı var gördüğüm kadarıyla. Tıp konusunda bilgili bir insan sayılmam ama ilginizi çekebileceğini zannettiğim bazı Edvard Munch tabloları var. Büyük ihtimalle biliyorsunuzdur Munch da ciddi bir göz rahatsızlığı geçirmiş. Bu sırada dünyayı nasıl gördüğünü şöyle tablolar yaparak bizlerle paylaşmış: 1, 2. Bu da retinasının tablosu: 3. Bunu bilmiyordum, inceleyip bir yazı hazırlayayım, teşekkür ederim.


Aşağıda resimlerini göreceğiniz Jeanne Lemer/Lemaire olarak da tanınan kadının bilinen ismi Jeanne Duval. On dokuzuncu yüzyıl Paris'inin önemli figürlerinden biri. Kendisi Haitili bir dansçı ve aktris. Duval'in ünlü olmasının en önemli sebebi ise Charles Baudelaire'in ilham perisi ve metresi olması. Yazılanlara göre çiftin ilişkisi yirmi seneden uzun sürmüş. Baudelaire, Duval'e Venus Noire ve gözde metresim diye sesleniyormuş. Duval ile ilgili çok fazla bilgi yok. Olanlar ise çoğunlukla Fransızca. İşte bu yüzden size Google Translate'in Fransızca-İngilizce çevirisinden sıkılmadığım süre boyunca okuduklarımı anlatacağım. Yukarıdaki iki karakalem çalışma da Baudelaire'e ait. Şairin metresine Siyah Venüs diye isim takmasından, çizdiği resimlerinden ve Nadar'ın Duval'in oynadığı bir vodvilden sonra aldığı notlardan anladığım kadarıyla kendisi bildiğimiz siyahi bir insanmış. Nadar notlarında ayrıca dansçının büyük göğüslerinden de uzun uzun bahsetmiş. Duval'in göğüs boyutlarının bu yazının konusuyla bir ilgisi olmadığından biz bu ayrıntıyı es geçebiliriz. Bu noktada konu biraz ilginçleşiyor. Baudelaire'in sevgili arkadaşı Manet de Duval'in bir portresini yapmış. Tablonun ismi sizi çok şaşırtacak: Baudelaire'in Metresi Jeanne Duval Uzanırken. Bu eserle ilgili Duval'in Neş'e Erdok tarzı devasa elleri dışındaki en acayip şey Manet'nin siyahi kadını soluk renkli bir beyaz olarak çizmesi. Manet'nin bu yaptığının sebebini çok merak ediyorum. Kendisinin siyahileri çekinmeden ve üstelik de büyük başarıyla çizdiğini bildiğimden kendi kendime neden? neden? diye sorup duruyorum. Bu tabloda sağ tarafta ressamı ve çizdiği tabloyu izleyen burjuva çiftin arkasında kalan, bir şeyler okumaya dalmış beyefendi size tanıdık geldi mi? Gelmeyenler için söylüyorum, o kişi Charles Baudelaire'in ta kendisi. Tabloya yakından baktığınızda fark ediyorsunuz ki zengin çiftle şair arasında sadece gölgesi kalmış bir figür var. Dikkatle incelerseniz sonrasında ressam tarafından silinmiş bu figürün Jeanne Duval olduğunu anlıyorsunuz. Peki, Courbet, Duval'i neden tablosundan çıkardı acaba? Eseriyle ilgili sanatsal bir kaygı mı yoksa dostu Baudelaire'in ricası mı? Baudelaire niye böyle bir şey rica etsin? İşte bunlar hep sorular, sorunlar. Olaylar çok karışık. Anlamak zor. 160 sene sonra anlamaya çalışmak daha da zor. İşte zaman makinası tam da bu tip durumlar için gerekli! hüzünlü bir sen bana bakmıyorken örneği.


Bu seferki Paris gezisinin fon müziği Where do you go to my lovely? olduğundan, Anderson'un, The Darjeeling Limited'ının prelude kısa filmi Hotel Chevalier'de manzarasını kullandığı oteli bulmak konusunda tuhaf bir arzu içine girdik. Gerçek isminin Hotel Raphael olduğunu bildiğimizden ufak bir indeks taraması ile otelin adresini ele geçirdik ve bir sabah kendisini ziyaret ettik. Oda dolu olduğundan içini göremedim ve fakat o güzel balkona ve balkonun görüş açısına dışarıdan bakıp evet bu dedikten sonra fotoğrafladım. Beğendiğim şeylerin birbirleriyle ilişkilerini fark etmek hoşuma gider. Sanırım bu yüzden The Darjeeling Limited'ın gerçek afişini değil ama Portman hayranlarının oluşturduğu, Portman'ı yirmibirinci yüzyıl Olympia'sına dönüştüğü sahte afişini sevdiğimi itiraf etmek zorundayım. Böyle. Fotoğraf/Afişi buradan ve buradan bilgilendirme amaçlı aldım. Telif hakkı film yapımcılarına ve afişi tasarlayana aittir.


Geçen hafta, Paris is always a good idea diyerek şehri ziyaret ettim. Daha önce hiç bu mevsimde gitmemiştim. Mayıs Paris'inin hem çok iyi yanları hem de bazı kötü yanları var. Şehrin bahçelerinin çiçeklenmesi, gün ışığından daha uzun süre yararlanma, lavanta kokuları ve mevsimin güzelliğinin getirdiği diğer etkiler harikulade. Ama maalesef Paris çok kalabalık. Galiba tahmin ettiğimden daha fazla sayıda ölü iyi Amerikalı varmış ve her iyi Amerikalı gibi ölünce Paris'e gitmişler. Gerçek bir sosyal medya özürlüsü olarak bir süre önce bu blog için bir twitter hesabı aldım. Başlarda güncelleme ile ilgili problemler yaşadım ama Paris gezisini bir fırsat olarak görüp düzenli güncellemelere başladım. Yeni yazılardan haberdar olmak ve mini bilgi/haber/düşüncelerimi duymak ya da fotoğraflarımı izlemek isterseniz @guzelonlublog'u takip edebilirsiniz. Paris'le ilgili daha fazlası da bu hesapta mevcut. Bu Paris gezimin teması Paris'te turist olmaktı. Bazı arkadaşlarım dalga geçtiler ama söylemekten çekinmiyorum: Eyfel'e bile çıktım. Bir sabah ise Versailles Sarayı'na gittim. Bugünkü yazımı orada çektiğim mavi Versailles gökyüzü ile bitirmek istiyorum. Senelerdir göğe bakmadığımı dehşetle fark ettiğim o günden sonra gökyüzüne bakma konusunda bir takıntım oluştu. Hele de böyle güzelse saatlerce gözlerimi yukarı dikebilirim. Madem artık sosyal medyada varım, o zaman fotoğraf hakkında şu önemli açıklamayı yapmadan yazıyı sonlandırmayayım: #nofilter. Benim de hedefim Ekim'de Paris. Bağ gezmeyi planlıyorum. Fotoğrafları görünce motivasyonum perçinlendi. Harika bir plan. Şimdiden iyi eğlenceler dilerim.


12.10.2014 Zorunlu Güncelleme: Aşağıdaki satırları 2012'de yazdım. Bu yazının ardından bazı arkadaşlarım diğer şehirlerdeki kitabevleriyle ilgili de benzer listeler hazırlamamı istediler. Ancak bu istekleri reddettim çünkü bir kitabevinin ne kadar daha yerinde kalabileceğini bilmediğimiz günler yaşıyoruz ve ben böyle bir yazının sürekliliği için çok az şehre güveniyorum. Paris bu şehirlerden biriydi. Aradan geçen seneler bana yanıldığımı gösterdi. İlk olarak boşluğu hissedilen Village Voice, ardından Tea and Tattered Pages kapandı. Bu seferki Paris ziyaretimde ise The Red Wheelbarrow'un yerinde olmadığını görüp üzüldüm. Ayrıca San Francisco Book Co. şu an için yerinde durmasına rağmen fotoğraflarında görebileceğiniz tabelasının indirilmiş olması o kitabevi için de tehlikeli çanlarının çaldığının bir göstergesi. Her şeye rağmen bu yazıyı kaldırmayacağım. Artık faydalı olmasından ziyade nostaljik değer taşıyor. Galignani, Shakespeare and Co., WH Smith ve San Francisco Book Co.'ya uzun ömürler diliyorum. Rotamızın ilk durağı sahibi yaşlı bir İngiliz hanım olan Tea and Tattered Pages idi. İkinci el kitaplar satılan bu iki katlı mahalle kitapçısının bir diğer ortağı ise kocaman gözlü, gürbüz ve miskin sarman kediydi. Giriş katını kurgu romanlara ayırmış mekanın alt katı ise bilimkurgulara ev sahipliği yapıyor. Gene giriş katının iç tarafında ise bir çay odası var. Tea and Tattered Pages'in stokları sadece ikinci el sattıkları için Paris'te yaşayanların okuduktan sonra evlerinde tutmamaya karar verdikleri eserlerden oluşuyor. Ama bilirsiniz böyle yerlerde nasıl bir sürprizle karşılaşacağınız hiç belli olmaz. Duroc metro durağından Rue de Sevres üzerinde inerseniz bu caddeyi dik kesen ilk sokak olan rue Mayet üzerinde 24 numarada yer alan kitabevinin samimi ortamını duvarlarına astıkları our books are cheap, please don't steal from us cümlesinden bile anlayabiliriz. Tea and Tattered Pages'ten sonra St. Germain yakınlarındaki Rue Princesse 6 numarada konuşlanmış olan Village Voice'i ziyaret ettik. Bana kalırsa Village Voice uğramaktan zevk alınan derli toplu ve düzenli kitabevlerinin Paris'teki en önemli örneği. Yeni çıkanlar masasının zenginliği, dükkanda aradığınız her şeyi bulma ihtimalinizin düşüklüğünü kabul edilir kılıyor. Özellikle dükkanın bir köşesini kaplayan bilimkurgu bölümünde daha önce karşılaşmadığım şıklıkta kitaplar gördüm. Village Voice'ten çıkıp San Francisco Book Co.'ya doğru yürümenin en güzel yanı yolunuzun üzerinde Pierre Herme'nin olması. Benim tavsiyem kararsız ve şaşkın Uzakdoğulu turistlerin bile çirkinleştiremediği tek yer olan mağazadan makaronlarınızı alıp hemen köşedeki Saint-Sulpice Kilisesi'nin bahçesinde küçük bir piknik yapmanız ve makaronlarınızı afiyetle yerken bu mutluluğu size benim önerdiğimi unutmamanız. Pierre Herme Rue Bonaparte üzerinde 72 numarada. Fotoğraflarına bir kere daha bakınca San Francisco Book Co.'nun enikonu güzel bir yer olduğunu düşündüm. Burası da çoğunlukla ikinci el kitaplar satıyor. Kitabeviyle ilgili suçluluk duyduğum iki konu var: Birincisi sağdaki fotoğrafta tam ortadaki kapıya asılmış Baskan Yayınları Bilimkurgu Serisi'ne benzeyen ikinci el kitaplardan bir tane bile satın almamış olmam. İkincisi ziyaret ettiğimiz günün gecesinde defterime yorum olarak ortam şen! yazmam. 17 Rue Monsieur le Prince üzerindeki San Francisco Book Co.'yu bir kere daha ziyaret edip hakkını vereceğime söz veriyorum. Bir sonraki durağımız her ne kadar içinde dolaşmak için iki boyutlu olmanız gerekse ve aradığınız bir kitabı kendi kendinize bulma olasılığınız %23,2 civarında olsa da pek sevdiğim The Abbey Bookshop idi. Turistlerle dolu kalabalık bir bölgede olması bile dükkanı gözümde çirkinleştiremiyor. Yardımsever Kanadalı bir sahibi olan dükkanda hem sıfır hem de ikinci el kitaplar bulabiliyorsunuz. Adresi ise 29 Rue de la Parcheminerie. Bana kalırsa WHSmith'in ağabeyi Galignani'nin yanında esamesi bile okunmaz. Yine de senelerdir varlığını sürdürebilen bu kitapçıyı da ziyaret ettik. Türkiye'deki kitabevi zincirlerini anımsatan havasından sıkıldığım WHSmith'te Tilda Swinton'ın kapak olduğu Orlando ile karşılaştım. Swinton ne kadar gençmiş değil mi? Senelerin bu kadar çabuk geçtiğini bazen fark etmiyorum. WH Smith 248 rue de Rivoli'de. Shakespeare and Co. demişken geçen Aralık ayında mekanın son sahibi George Whitman'ın ölüm haberini okudum. Kimseye söylemeyin ama kendisine yıllar yıllar öncesinden kalma dört euro borcumun üstüne yatmaya karar verdim. Umarım mirasçıları peşime düşmez. İlgilenenler için aşağıdaki haritanın da faydalı olacağını düşünüyorum. Bu haritayla da yazımı bitirmek niyetindeyim. Bana kalırsa benim için dileyebileceğiniz en güzel şeylerden biri günlerce gezebileceğim güzellikte ve sayıda kitabevi olan bir şehirde yaşamam olabilir. Ben size veda ederken siz de gözlerinizi kapatıp bunu dileyin. Sevgililerle. Ben de kitapçıları, daha da çok kütüphaneleri severim. 9 ülke gezdim hepsinde de kitapçılara uğradım. Ama Paris'e gitmedim, gidersem buraya tekrar bakar, not alırım :) Yalnız Shakespear & Co. gerçekten çok meşhur. Orayı birkaç yerde daha okudum. Bir de aşağıdaki siteyi çok beğeniyorum. http://www. bookstoreguide. org/ Burada dünyanın her tarafından çok güzel kitapçılar var. kitapçı deyince aklıma geldi, kadıköy'de robinson tarzı bir yer açılsa tutar. düşün bunu. Sonrasında meydanı, Rue de la Huchette'i hızla aşarım. Saparsam bir tek ara sıra, Rue de la Parcheminerie'ye saptığım olur Orada Kanadalılar'ın işlettiği sevimsiz bir kitabevi vardır. e. b. Bu yazıdan bir buçuk yıl sonra ben de Paris'e gittim ve buradaki dört kitapçıyı ziyaret edebildim. Tea and Tattered ve bir kitapçı daha kapanmış. Bazen ben de sadece böyle şeyler yapmak için Paris'e gitmek istiyorum. Village Voice kapandı maalesef :( Sahibi Odile Hellier Amazon'a ve e-book'lara karşı mücadele edemeyeceğini açıklayarak geçen yaz kitabevini kapattı. Anladığım kadarıyla Fransızca satan kitabevlerinde de durum parlak olmadığından Fransızlar geçenlerde bir koruma yasası çıkarttılar. Bir kitap, yayınevlerinin açıkladığı fiyatın en fazla %5 indirim yapılarak satılabilecek ve online satıcılar kargo ücretsiz diyerek satış yapamayacaklar. Bana uzun vadede çok işe yarayacak gibi gelmiyor ama bakalım, göreceğiz. Umarım diğerleri uzun süre yerlerinde kalırlar. Fransızca öğrenmek çok iyi fikir bence de. :) Sevgiler.


Yazıya biraz kendimden bahsederek başlamak istiyorum. Bu Güzelonlu'da sık yaptığım bir şey değil. Ama size söz veriyorum konuyu kısa sürede önce Pierre Bonnard Bey'e ve hemen ardından baş karakterimiz Marthe Bonnard'a getireceğim. Ben Pierre Bonnard'ı çok severim Bir Bonnard eseri gördüğüm zaman müthiş heyecanlanırım. Bonnard'ın dönemdaşları Edouard Vuillard ve hele de Felix Vallotton'a da bayılırım. Tahmin edebileceğiniz gibi arkadaşlarım bu zevki ve heyecanı benimle paylaşmazlar. Hor ya da küçük görüyorlar demiyorum ama kendi kelimeleriyle açıklayacak olursam bu isimler onlarda yeterli heyecanı yaratmıyormuş. Orsay'de Pierre Bonnard Sergisi varmış. Gidelim mi? diye sorarım mesela. Cevap Bonnard için o kalabalığa mı girilir? olur. Karma bir sergide Bonnard'la karşılaştığımızda Rothko'lara ya da Bacon'a doğru koşmaya başlarlar. Orsay'e son gidişimizde ben bir yukarı çıkıp Nabis odasına da bakacağım dediğimde iyi hadi sen bak gel, biz seni burada bekliyoruz. diye cevap verdiler. Bir çocuğa sabreder gibi sabrediyorlar bana. Bir çocuğu oyalar gibi oyalıyorlar beni. İnanılmaz. Bonnard'ın gözlerinde yıldızlaştığı tek yer Magyar Nemzeti'de açılan Rippl-Ronai ve Maillol Sergisiydi. Muhteşem bir heykeltıraş olan Maillol'un iyi bir ressam olamaması, ailesinde kendisinden beter ressamların bulunması ve Rippl-Ronai'nin bizimkiler üzerinde Bonnard'dan bile daha az etkili olmasıydı bu yıldızlaşmanın sebebi. Keşke o mutlu anlarımızın fotoğrafını çekip sizinle paylaşabilseydim. Pierre Bonnard'lar ve biz. Biz ve Pierre Bonnard'lar. Bu mümkün olmadı çünkü fotoğraf çekmek için bilet parasının üzerine ekstra ödeme yapmak zorunda olduğunuz Magyar Nemzeti'de fotoğraf çekmek yasaktı. Üstelik paranızı geri istediğinizde iade yapmayacaklarını çok sert bir şekilde ifade ediyorlardı. Marthe, biraz daha dayan. Bir sonraki paragrafta konuyu sana getiriyorum. Bonnard 1899 1900 yıllarında Montval'de kiraladıkları evin yatak odasında ve bahçesinde eşi Marthe'nin fotoğraflarını çekmiş ve bu fotoğrafları çeşitli eserlerinde kaynak olarak kullanmış. Yazının sonundaki slayt'larda bazılarını görebileceğiniz bu fotoğraflar bana bu yazıyı yazmak ve Marthe ile Pierre'in hikayesini anlatmak istetecek kadar güzel. Anlatılanlara göre Pierre ve Marthe 1893 yılında Paris'te tanışmışlar. Pierre 26, Marthe 16 yaşındaymış. Kısa süre önce köyünü terk edip Paris'e yerleşen Marthe bir çiçekçide çalışıyormuş. Birbirlerine aşık olmuşlar ve aşkları Marthe'nin 1942 yılındaki ölümüne dek sürmüş. Ancak bu aşkta bazı sorunlar da varmış. Bonnard'ın ailesi ve arkadaşları daha alt bir sınıftan gelen Marthe'yi kabullenememişler. Belki de bu yüzden tanışmalarından 37 yıl sonra evlenmişler. Evlendiklerini de uzun süre pek çok kişiye söylemeyip sır olarak saklamışlar. Bonnard'ın başka kadınlarla ilişki yaşadığı biliniyor ama Marthe'yi hiçbir zaman terk etmemiş. Çektiği Marthe fotoğrafları Bonnard'a çizimlerini yaptığı Paul Verlaine kitabı Parallelement için de ilham kaynağı olmuş. Evlendikten sonra psikolojik sorunlar yaşamaya başlayan ve hipokondriya olan Marthe sık sık küvette banyo yaparmış. Bonnard bu anları da ölümsüzleştirmiş. öyle galiba ama değiştiremeyeceğim. slider'ı çok zor çalıştırdım. bozarım diye korkuyorum. Küvetin içinde yattığı tablo Frankfurt'taki sergide odanın kapısından şöyle bir gözüküp yüreğimden çarptı beni!


Son dönemde Küçük Prens ile ilgili kendimi çok baskı altında hissediyorum. Tanıdığım ya da tanımadığım pek çok insandan Küçük Prens'in çocukluklarından itibaren kendilerini ne kadar etkilediğini duydum/okudum. Bir süredir küçük prens kadını diye bir kavramın varolduğuna kesinlikle inanıyorum. İşin benim adıma ilginç tarafı ise şu: Ben bu kitabı hiç okumadım. Daha da ilginci ise şu: Bu kitabı okumak için hiçbir zaman bir istek duymadım. Hayatta küçük prens kadınlarına karşı bir cevabım olmadığını düşünmeyin, lütfen. Muzaffer İzgü ve çocukluğumda içinden çıkmadığım halk kütüphanesi sağolsun. Bence ben bir Ökkeş kadınıyım. Bu-baa! Elbette ki bir Ökkeş kadını olmam Küçük Prens ürünlerindeki küçük göndermeleri yakalamama engel değil. Aksine, gerçek bir Ökkeş kadını gibi güç, performans, kapasite ve dikkate sahibim. Bundan olsa gerek geçenlerde karıştırdığım Küçük Prens kitabındaki bu ufaklığı da kaçırmadım. Ökkeş'in yeni baskılarına deniz kenarında duran keşiş gibi giyinmiş kahramanımızın uzaktan çizilmiş bir resminin eklenmesi konusundaki çalışmalarım tüm hızıyla sürüyor. Ben küçük prens kadını olmak için Küçük Prens okumak gerekmediğini hatırlatmak istedim. Üstelik aynı zamanda hem küçük prens kadını hem de ökkeş kadını olunabilir diye düşünüyorum. Emre, hikayeyi bildiğini sanıyorum: Ucunda bir cüce olan kolye taktığımı sanırken Deniz onun bir cüce değil; küçük prens olduğunu söyledi bana. Ve açıkçası kolyemi ucundakini bir cüce sanırken daha çok seviyordum. Sanırım Ökkeş büyüdüm, Ökkeş kalacağım. ökkeş gerçek bir kahramandı. neden sonra bitti.


Çoğu Susam Sokağı karakterinin yer aldığı bölümde, Minik Kuş, arkadaşı Snuffy'le buluşmak için müzeye gider. Diğer karakterler de Minik Kuş'un yanındadır. Fakat kahramanlarımız müzeye ulaştığında kapanış saati de gelmiştir. Minik Kuş, Snuffy'i bulma konusunda o kadar hırslıdır ki ortadan kaybolur. Diğerleri kuşu gruplar halinde aramaya başlarlar. Bu sırada müzenin kapıları kapatılır ve kahramanlarımız Met'te kilitli kalarak geceyi orada geçirirler. Minik Kuş, antik Mısır bölümünde maceralar yaşarken; Edi ve Büdü, Emanuel Gottlieb Leutze'nin Washington Delaware'i Geçerken isimli tablosunu inceleyip kendilerince ciddi yorumlarda bulunurlar. Kırpık, antik Yunan heykellerini çok beğenip onlara şarkılar yazar. Bölümün açık ara en komik macerasını ise Kurabiye Canavarı ve bizde Hakan Abi'ye tekabül ettiğine inandığım arkadaşı yaşar. Kurabiye Canavarı elinde Yemek Sanatı broşürleriyle dolaşmaktadır ve gördüğü her yemek tablosunda ağzının suları akar. Artık tek bir amacı vardır: içinde yemek olan natürmortları yemek! Aşağıdaki hazırladığım hareketli resimler umarım sizlere Kurabiye Canavarı'nın yemek hevesini biraz anlatabilir. Canavar, Philippe Rousseau'nun Jambonlu Natürmort'u önünde bir kere daha çıldırır. Resmi yiyemeyeceği ortaya çıkınca acısından Resimleri Yemeyin isimli bir şarkı patlatır. Aşağıda bu şarkıyı dinleyebilirsiniz. Bu harika Susam Sokağı bölümünden bugüne kadar haberim olmadığı için o kadar üzüldüm ki sizlerle vakit kaybetmeden paylaşmak istedim. Eğer siz de benim kadar beğendiyseniz tümünü Youtube üzerinden izleyebilirsiniz. Yazıyı burada bitirirken sizlerle bir veda konuşması yapmak istiyorum. Çünkü bu paylaşımımdan sonra bazı insanlar Youtube'da fazla takıldığıma karar verip uzun bir süre Internet'e girmemi yasaklayacaklar ve dahası beni odama kitleyecekler. Veda konuşmam şöyle olsun madem: Zevkti, elveda!. Hareketli resimleri bile ne kadar şirin, kim bilir bu bölüm ne güzeldir! Sabahın bu vakti okuduğum yazınız içimi aydınlattı, içten teşekkürlerimi iletirim. Ülke gündemi o kadar can sıkıcı ki hayatta böyle şirin şeyler olduğunu unutuyorum. Akşama izleyeceğim bu bölümü. Sizinle müze ve müzede geçen film sevginizi paylaşıyorum. Benim de aklıma Museum Hours filmi geldi. Viyana Kunsthistorisches Museum'da geçiyor. İzlemiş miysiniz? izlemediyseniz tavsiye ederim. Evet bu filmi izlemiştim. Viyana Sanat Tarihi Müzesi'ne çok eskiden gitmiştim. Bu filmi gördüğümde bütün günümü orada geçirme isteğiyle dolmuştum. Geçen yaz 1.5 saat gibi kısa bir süre uğrayabildim sonunda ve çok mutlu oldum. Ben de size Thomas Bernhard'ın Eski Ustalar'ını tavsiye ediyorum o zaman. Kitap çoğunlukla bu müzede geçiyor. Gündemden uzaklaşmak için burada yazmak benim için çok iyi oluyor. Sizin de benzer şeyler hissettiğinize ayrıca çok sevindim. Sevgiler. Filmi sinemada izlemeniz çok ilginçmiş, şanslıymışsınız. Böyle filmleri sinemada izleyebilmek emek istiyor. Viyana Sanat Tarihi Müzesi ne kadar büyüleyici değil mi? Ben ilk kez üç ay önce gittim. Yakın bir zaman önce gördüğüm için ne hissettiğimi iyi hatırlıyorum. Sizin eski yazılarınızdan birinde vardı; müzedeki koltuklara oturan hatta koltuklarda uyuyan insanların fotoğrafları. O durum Viyana müzelerine tam uyuyor. Thomas Bernhard'ın Eski Ustalar'ını okumuştum ben de. Hatta blog'da şu şekilde alıntı yapmıştım. Tekrar hatırlamak iyi oldu sayenizde. Louvre'u ya da Londra Ulusal Galerisi'ni çok severim ama oralar sanki turistler gelsin diye varlar. Oysa Alman müzeleri sen gitsen de gitmesen de hep varolacak gibiler. O sessizliği, o eski kokusunu en çok da odaların boş olmasını seviyorum. Viyana Sanat Tarihi Müzesi de böyle. Berlin'deki Gemaldegalerie mesela. Şimdiki hedefim Kunsthalle Hamburg :) Caspar David'e doyacağım. Goyasız bir sanat tarihi müzesi olmaz yorumu tam Bernhard'lıkmış, muhalif! Ben unutmuşum bu kısmı. Ara ara eskiden okuduğum kitaplara dönmem gerekiyor. Paris'e ve Londra'ya henüz gitmedim ancak oradaki müzeler ile ilgili yorumunuzu anlayabiliyorum sanırım. En azından şöyle diyeyim, Alman/Avusturya müzeleri inanılmaz cool. herhalde kimse onlar kadar cool olamaz! :) Bu arada Berlin'in Modern Sanat Galerisi de çok güzel değil mi? Hem seçki olarak hem de binanın mimari yapısı olarak. Bizdeki tarihi ya da modern mimarı örneklerinin de bu şekilde değerlendirilmesini isterdim. Hamburg'a yolum düşmüştü ancak Caspar David'den şu anda haberim oldu. Sizden yeni bir şey daha öğrendim! Keşke vaktinde haberim olsaydı diyeceğim ama artık bir sonraki seyahatime diyeyim. Berlin'deki Modern Sanat Galerisi'nin hem binası hem koleksiyonu hoşuma gitmişti benim de. Bu şehirlere hep kışın gidiyorum, modern sanat galerisi deyince aklıma giderken ne kadar üşüdüğüm geldi. Daha önce Hamburg'da iki gün kaldım. Ama hayatımda gördüğüm en yoğun kar bu şehirdeydi. On metre öteni göremediğin tipide bir süre dolaşmak için çabaladım. Gerçekten çabaladım ama sonra Bahar, sen ne için uğraşıyorsun? diyerek kendimi kafe ve barlara vermiştim. Bu sefer yazın gideceğim!


Sosyal medya kullanımının hayatıma en önemli etkisi sanatçıların doğum ve ölüm tarihlerini günü gününe takip etmeye başlatması oldu. Bu durum çoğunlukla komiğime gitse de kendimi kaptırdığım zamanlar oluyor. Tıpkı bu hafta Twitter'da Edward Hopper'ın doğum günü olduğunu okuduğumda olduğu gibi. Hopper kişisel tarihim için önemli bir insan. Çünkü ergenliğimde sevip de sevmeye devam ettiğim ve dahası sevdiğim için küçük utançlar duymadığım nadir sanatçılardan. Bu hafta hakkında bu kadar düşünüp türlü türlü tweetler atınca ressamın doğum günü için blog'da da ufak bir kutlama yapmanın harika bir fikir olduğuna karar verdim. Konu Edward Hopper olunca birçok şey anlatabilirim. Ama yakın zaman önce çok sevdiğim biri aşağıda sizlerle paylaşacağım resimlerden birini bana gönderdiğinden olsa gerek aklıma ilk gelen ressamın 1952 yılında yaptığı Morning Sun isimli tablosu oldu. Ressamın bu tablosunda da -diğer tablolarının çoğunda olduğu gibi- 43 sene birbirlerine severek ve döverek evli kaldığı eşi Jo Hopper poz vermiş. Eminim siz de görmüşsünüzdür, ortalıkta Hopper'ın tablolarından özellikle de Gece Kuşları'ndan esinlenerek yaratılmış pek çok resim dolaşır. Nighthawks kadar popüler olmasa da Morning Sun da bazı çalışmaları etkilemiş. Süper gizli ve sürpriz Hopper kutlamamız için bunlardan beş tanesini seçtim. Bu çalışmalardan ilki fotoğrafçı Richard Tuschman'ın yakın zamanda hakkında çok konuşulan serisi Hopper Meditations'ın içinde yer alan bir yeniden canlandırma. Sabah Güneşi, serinin fotoğrafları arasında diğerlerine göre daha az teatral olması sebebiyle en sevdiğim. Mevzu Sabah Güneşi olunca mükemmel estetik, meh film Bright Star'ı anmamak olmaz. Daha önce anmıştın diyebilirsiniz ama filmin bu sahnesi benzerlerinin yanında yer almalı bana kalırsa. John Singer Sargent, Vermeer ve Hopper gibi pek çok sanatçının eserlerini yeniden yorumlayan, zaman zaman da harmanlayan ressam George Deem, 1995 yılında, Edward ve tablonun modeli Jo Hopper'ı Sabah Güneşi'ni anımsatan bir şekilde resmetmiş. Deem'in bu eserinin adı Edward and Jo Hopper Excursion into Philosophy. 15 yıl oldu, Gasçalışma masamın karşısındaki duvarda asılı. İşten bunaldığımda benzinimi alır hayallere dalarım. Route 6, Eastham'de ilerlerim, Sun in an empty room daki odama yerleşirim. Yalnızlık başlar.


1874 yılında Baron d'Erlanger'in emriyle Goya'nın Sağırın Beşi olarak bilinen yuvasının duvarlarına çizdiği Kara Resimler bu duvarlardan sökülerek tuvallere yerleştirildi. Bu resimlerden biri olan Oğlunu Yiyen Satürn tuvallere geçiş sırasında restorasyondan sorumlu olan Martin Cubells'in ufak bir müdahalesiyle karşı karşıya kaldı. Cubells, halkın tepkisini çekmemek ve terbiyeyi korumak adına yarı erekte durumdaki Satürn'ün cinsel organının renk tonunu koyultarak organı görünmez hale getirdi. Cubells'in sanattan rahatsız olabilmesini bir kenara bırakmaya hazırım, nitekim bu sık sık gördüğümüz bir durum. Ama çocuğunu vahşice yemekte olan yamyam baba betimlemesi üzerinde çalışan bu adamın gördükleri karşısında sadece babanın penisinden rahatsız olması zaman zaman aklıma geliyor ve bu sansür hikayesini düpedüz tuhaf bulmaktan kendimi alamıyorum. bundan yuz kusur yil sonra restorasyondan sorumlu degil de kadin ve aileden sorumlu bir abla da, ulkede her gun 3-5 kadin burnu kesilerek, 80 kere bicaklanarak kendi cocuklarinin onunde falan oldurulurken dizilerdeki sevisme sahnelerinden irite oldu. Cidden tuhaf insanlar. not: her konunun altinda ulke sorunlarindan bahseden insan oldum su an. evet yaptim bunu. Öte yandan haklısın Pınar. Çok benzer acayiplikleri her gün yaşıyoruz. Aslına bakacak olursan yazıyı ve en kötüsü bu restorasyon işi bugün yapılacak olsa Cubells gibi düşünüp davranacak bir adama çatılmayacağına emin olamamam diye bitirecektim ama fazla umutsuz olmayayım diye kendimi sansürledim. tanri eti yemek hristiyanlik'ta her pazar yapilan bir eylem. bir de bu acidan bakilabilir. Benim bildiğim hikaye, Satürn'ün oğullarını doğar doğmaz kendisinin yerine geçmemeleri için yediği üzerine. Kesin olmamakla birlikte Goya'nın bu resminde o dönemde İspanyol sarayı koleksiyonunda olan şuradaki Rubens tablosundan esinlendiğine inanılıyor. Yarattığı şey o kadar eşsiz ki tüm bu esinlenme sırasında kafasında hangi tilkiler geziyordu çok merak ediyorum. hristiyanlikta eucharist denen bir inanis var. isa'in son yemek'te havarilere ekmek ve sarabi bu benim kanim, bu da benim vücudum demesi, ve havarilere kendi etini yedirmesi ve kanini icirmesini kutluyorlar. kilisede ozel bir bolmede duran kutsal ekmek parcalari, inanislarina -hatta katolik dogmasina- göre rahibin ayini baslatmasiyla gercekten tanrinin etine donusuyor. o ekmek parcasinin disari cikmasi cok buyuk bir tehlike onlar icin. eski ahit'de de yeni ahit'de gecen birsey bu. yeni ahit'te isa ancak benim etimi yiyen kurtulacak diyor. kökleri ölen atalarin yasam güclerini yiyerek bir sonraki nesile getirme amacli olabilir. papua yeni gine'de kuru diye dehset bir hastalik var-mis. deli dana benzeri bu hastalik beyin dokusu yiyerek bulasiyor. bu kabile koyun beyini yemiyormus tabi. Vay. Komünyon olayını biliyordum ama neden yaptıkları konusunda hiçbir fikrim yoktu. Teşekkürler bilgi için.