1983 Sakarya doğumlu Melis Gürsel, 99 depreminden sonra eğitimine Ankara'da devam etti. Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde lisans, Ankara Hacettepe ve İtalya Cagliari Üniversitelerinde yüksek lisans eğitimlerini mühendislik disiplinlerinde tamamladı, doktora çalışmasını ise bir süre ABD George Washington Üniversitesi'nde yürüttü. Sanatçı, resim alanında hiçbir eğitim almamış olmasına karşın, ilkokul çağından önceki yaşlarda yapmaya başlamış olduğu çalışmalarını zaman içerisinde profesyonel bir tutku haline getirip, soyut portre ve soyut ekspresyonizm tarzını tuvalin yanı sıra; çevreye duyarlı, geri dönüştürülebilir kağıt, karton, tahta gibi farklı medyalarda, zaman zaman altın yaprak, kurutulmuş kahve, sim gibi çeşitli materyallerle bütünleştirdi. Uzun yıllar İtalya ve Amerika başta olmak üzere yurt dışında bulunmuş olan sanatçı, hem ülkemizdeki sergilerde hem de dünyanın çeşitli ülkelerinde yarışma ve sergilerde ülkemizi eserleri ile farklı kültürlere tanıtmıştır. Melis Gürsel manifestosunda; herhangi bir zemine iz bırakan her bir nesnenin sanatın bir parçası olduğu savını ortaya koymuş olup, ruhumuzun tekamül yolculuğundaki rastgele bir 'T' anında aldığı sonsuz 'es' in gören gözde bin bir renk bulduğunu savunmaktadır. Sanatçı için sanat, hobi değil bilakis amansız bir ihtiyaçtır ve bu sayede, bir dönemin insan veya nesneleri fizik teorilerinde olduğu gibi 'zamanda sıçrama' ile bir diğerine taşınabilir olduğunu düşünmekte ve hayatta hiçbir şeyin kontrolü bizlerde değilken, bir adet fırça ile elinizdeki bez, kağıt ya da kanvası düşlediğiniz herhangi bir şeye dönüştürebileceğimize inanmaktadır.


Ressam Nilgün Sipahioğlu Dalay'ın Üst-Dünya Habercileri isimli kişisel resim sergisi, 15 Kasım 2021 tarihinde Galeri Sanatyapım'da sanatseverlerle buluştu. Üst-Dünya Habercileri isimli sergiyi, 05 Aralık 2021 tarihine kadar Galeri Sanatyapım'da ziyaret etmek mümkün.


Evet! Sanata Çocukluğumdan beri merakım vardı. Büyük ablam Gülden Ercins Tatbiki Güzel Sanatlar'da okurken ben onun sanat tarihi kitaplarını karıştırır ve okurdum. Resim sanatına karşı ilgim her zaman oldu. Sokakta boş bulduğum duvarlara her fırsatta renkli tebeşirlerle resim yapardım. Bu benim kendimi ifade etme ve özgür kılma şeklimdi. Şunu diyebilirim ki Mustafa Pilevneli hocamın emeklerini ve bana katmış olduğu eğitimi, bilgiyi asla yadsıyamam. Bu mesleğe başladığım ilk günden itibaren, resime nasıl bakılması gerektiğini, ışığı ve gölgeyi, derinliği ve sanata ait tüm akımları, derslerimizde yaşarak ve hissederek öğrendik. Mustafa Pilevneli'nin öğrencisi olmak bence bir ayrıcalıktır. Herşeyin ilki nasıl bir heyecan katıyorsa insan hayatına, ilk kişisel sergim de bana çok heyecan ve bir o kadar da deneyim kazandırmıştı. Kendimi bulma sürem neredeyse 20 seneyi buldu. Bu kadar zaman içinde bende boş durmadım tabi kendimi sanat alanında beslemeye çalıştım. Dünya da görmek istediğim yerleri görmek de diyebiliriz buna... Bu zaman zarfında evlendim ve şimdi 8 yaşında bir de kızım var. Bir eseri oluşturma aşamasına gelmeden önce hangi malzemeleri kullanmam gerektiğini düşünüyorum. Bu malzemeler doğrultusunda yeni teknikler keşfediyorum. Bu bulmuş olduğum keşif beni asıl ortaya çıkarmak istediğim resime doğru bir yolculuğa çıkarıyor. İşte o zaman ben istediğim resmi yapmış oluyorum. Resimlerimde çoğunlukla hayvan figürleri kullanıyorum. Bunun tek sebebi estetik ve görsel açıdan gözü doyurması, adete lezzetli bir görsel şölen tadında renkçilik sunmasıdır. Bunun yanı sıra özgürlüğüne düşkün biri olduğum için, özgürlük demek bende hep denizi ve tekne hayatını aklıma getirmiştir. Bundan ötürüdür ki tekne ve yelkenli resimlerimi de geometrik soyutlama anlatmaya çalışıyorum. Süprematizm akımı diyebiliriz. Doğadan esinlenerek varolmuş olanı kendi uyarlamamla yeniden bir boyut kazandırarak bir bütüne ulaşmak. İnsanlığın varolduğu zamandan itibaren sanat hep vardı. Bu bir resim olarak karşımıza çıktı ya da bir heykel olarak... İnsanoğlu hep kendini sanatla ifade etmek istedi. Bu güne kadar da böyle gelişti. Evet sanat, sanatçının kendini ifade etme şekliydi. Ancak bir sanatçı kendi duygu ve düşüncelerini yalın olarak anlatabilirse, kendini doğru şekilde ifade edebilir. Ben de bu yolu seçtim. Yalın olmak ve mümkün olduğu kadar sadelikten yana olmayı temel ilke edinmek. Resimlerimde geometrik semboller kullanıyorum. Bu semboller ile oluşturmak istediğim resmi ortaya çıkarıyorum. Bu akıma ' Geometrik Soyutlama' Süprematizm denebilir. Bu akım Kasimir Malevichn'in bir kısım çalışmalarına verdiği isimdir. Süprematizm, Duyguların yalın renkler kullanılarak geometrik sembollerle ifadesidir. Kullanmış olduğum geometrik sembolleri farklı materyallerden oluşturuyorum. Bu materyaller bazen bir keçe, kalem, mukavva, gazete ya da dergi kağıdı olabiliyor. Bir devamlılık sağlamak içinde kendime en yakın olduğunu bildiğim suluboya tekniğini kullanarak resimlerimde bir bütün oluşturmak istiyorum. Resimlerimde genelde hayvan figürleri kullanıyorum. Bunun sebebi ilk olarak görsel anlamda renklerinin beni cezbetmesi. Doğaya bağlı birisi olarak sonsuz bir şekilde faydalanmak beni mutlu ediyor. Bir o kadar özgür ruhumu tatmin etmek içinse rüzgara yelken açan ve dalgalarla mücadele eden bir tekneyi de resmetmekten mutluluk duyuyorum. Profesyonel anlamda Marmara üni. Tatbiki Güzel Sanatlar Fakültesi Resim bölümünü 93 senesinde kazandığım zaman sanat, benim hayatıma tam anlamıyla girmiş oldu. Çocukluğumdan beri süregelen resime olan yatkınlığım ve sevgim artık resmiyet kazanmış ve kendimi özgür olarak ifade etme imkanı bulmuştum. 93 senesinden bu zamana kadar bir çok Ressam üstadımla tanışma ve çalışma imkanına sahip oldum. Onların resim alanındaki bilgi ve birikimleri ile kendimi geliştirdim. Bu gelişimde, resim hayatımda olduğu müddetçe asla bitmeyecek. Ulu önder Atatürk'ün dediği gibi 'Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.' Sanatın ve sanatçının kendini özgür hissettiği nice güzel günlere. Evet! 25- 28 Kasım tarihleri arasında Selanik'de ART_ THESSALONIKI'de bir sergimiz olucak. https://art-thessaloniki. helexpo. gr/en. Bu güzel ropörtaj için çok teşekkür ederim. Sanatla dolu bir sene olması dileğiyle Sevgiler.


Sevgili Şule Dincel Sarıkaya ile tanışma hikayemle başlatmak istiyorum bu söyleşiyi. 2014 yılının yaz aylarından biriydi; ikinci romanım Prenses Eteğindeki Taşları Döküyoru bitirmiştim. Pupa Yayınları kapak arayışımın sonuçlanmasını bekliyordu. Bana sunulan görseller yazdığım romanla örtüşmüyordu. Bir sabah içimde tuhaf bir heyecanla uyandım. Sanki bilinçaltım arayışıma yanıt olacak bir resme çağırıyordu beni. Nette gezinmeye başladım ve birden karşıma Şule'nin My Spongetastic World adlı eseri çıktı. O an, arayışımın sonlandığını öyle keskin biçimde hissettim ki, sonrası bir çorap söküğü gibi geldi: Yazıştık, telefonda konuştuk ve o harika görsel, Ekim 2014'te basılan romanımın kapağı oldu. Bir yazarın anlatısına, bir ressamın anlatısının yüz olması büyülü bir şey. Sanatçılar arasındaki bu etkileşimin gücüne her daim inanıyorum. Hayattaki karşılaşmaların her birini Olumlu ya da olumsuz olarak karşılayalım- yaşam hikayemizi oluşturan irili ufaklı taşlar gibi düşünürüm. Kimi taşlar beklenmedik güzellikte olabilir: Bir kıyı şeridinde, dalgaların sonsuz dansıyla törpülenip zamanı geldiğinde gözünüze değen bir çakıl taşı hayal edin. Mısır Uygarlığı'ndaki büyülü böcek Scarabaeus Sacer gibi simsiyah ya da masmavi bir taş. Onu ellerinize almadan yolunuza devam edemeyeceğinizi bilirsiniz çoğunlukla. Ressamların, heykeltıraşların, müzisyenlerin, şairlerin, yazarların ve yaratıcılığı yaşam amacı yapmış olanların simgelerle, göstergelerle başı fena halde derttedir ve bu derdi çok severler. Bizim Şule ile karşılaşmalarımız devam ediyor. Eylül 2019'da basılan Varlığında Yokluğunda Kadın adlı kitabımın kapağı da onun imgeleriyle hayat buldu. Sweet Horror Blue Bunny adlı resmini çalışmamın içeriğine göre yeniden düzenledi ve kullanımıma sundu. Kadın varlığının toplumsal tahayyüldeki belirteçleri; kadını bir sürmeli göze, bir kırmızı dudağa, bir bukle saça indirgeyen eril akıl daha incelikli biçimde sergilenemezdi. Kadın bunlardı ve aynı zamanda bunlar değildi. Kadını ancak yokluğundan tanıyabilirsiniz. Ve işte biz de, üretimlerimizin birbirini çoğalttığı bu olağanüstü dünyalara uzanan iki kadınız. Kendi iç döngülerimizde büyüyüp genişleyerek, her nasılsa bir gün benzer bir titreşimin izinde yeniden karşılaşıyoruz. Bu röportaja konu olan üçüncü karşılaşmamız 23 Ekim 2021 Cumartesi günü gerçekleşti. Pendik Marinturk Alışveriş Merkezi'nde buluştuk. Şule, kızı Ece'yle birlikte geldi. Ece çok sevdiği kedileri beslemenin yollarını araştırırken, biz de uzun bir söyleşiye başladık. Bol güneşli, biraz rüzgarlı bu güzel günde Şule de, ben de bol bol güldük. Sevdiğimiz ressamlar, yazarlar ve renkler derken; bir çok ortak şeyimiz olduğu ortaya çıktı. Picasso ve Van Gogh sevgimiz, Virginia Woolf hayranlığımız, edebiyattaki bilinç akışı tekniğine duyarlılığımız, şiir de yazıyor oluşumuz ve çılgınlığımız... Bu arada farklar da başını uzattı aramızdan: Müzik zevkimiz ve renk önceliklerimiz. Aşağıdaki söyleşi, ister istemez benim gözümdeki Şule Dincel Sarıkaya'yı anlatıyor. Üretimlerimiz birbirine değerken, biz de birbirimize bir kez daha ayna oluyoruz sanatın ışığında. Gördüklerimizden ve paylaştıklarımızdan ilham almaya devam ediyoruz. Umuyorum, sizler de bir nehir gibi akan bu söyleşiden kendinize ait imgeler, hatırlatıcılar bulursunuz. Öncelikle Marvellous sözcüğü İngilizcede Olağanüstü demek. Bir akım olarak Marvelizm de olağanüstü hikayelere gönderme yapıyor. Bu noktada yaptığım her resmin bir öyküsü var. Her öykünün de bir ana karakteri var. O kahramanın da mutlaka süper güçleri olmalı, bana göre. Bu süper güçler; resmin aurasını, atmosferini renklendiriyor. Bazen bu sıra dışı karakterler insanlara ürkünç gelebiliyor. Ama aynı zamanda onlara seslenebilmem için bana bir fırsat sunuyorlar. Buluşurdum. Marvel karakterlerini seçme sebebim, insanların imgelemlerine tanıdık gelen bu karakterlerin aşinalığından yararlanmak. Bu girişime, bir tür kendini tanıtma programı olarak bakılabilir. Benim içimde kendi karakterlerim var; yakında onlara doğru yol alacağım. Bu süreç bir basamak. Görülebilir ve anlaşılabilir olmak için. Kız delirmiş mi? diye sorulması yerine; normalden anormale doğru giden bu sürece tanıklık edilmesi daha uygun geliyor bana. İki kız kardeşiz. Benden 7 yaş küçük bir kız kardeşim var. Benim kahramanlarım her zaman çizgi film karakterleri oldu. Beni en çok benden alan Looney Tunes oldu ilk önce: Bugs Bunny ve arkadaşları. Sonra animeyi keşfettim. Şeker Kız Candy en sevdiğim karakterlerden biri. Çocukluğuma denk gelen bütün çizgi filmleri izlemişimdir. Sorunun yanıtına gelirsem, benim özel bir kahramanım yoktu. O hep hayalimde kaldı. Onu bir şeylerle besledim, durdum. Bir süper kahraman seçmedim kendime. Tüm o sözünü ettiğimiz Marvel karakterleriyle ve çizgi film kahramanlarıyla; ben içimdeki karaktere ulaşmaya çalışıyorum. O karakter ne Demir Adam'a benziyor, ne de bir başkasına. Doğrudan onu içimden çıkarmaya cesaret edemedim. Anlaşılmaz, değeri bilinmez diye. Biraz daha gerçeğe tutunup soyuta doğru ilerlemek daha güvenli göründü bana. Mesela Ressam Jean-Michel Basquiat'yı çok severim. 28 yaşında ölmüş, siyahi bir ressam. Onun bütünlüğe ulaştığını düşünüyorum. O tam olarak, olmak istediği noktadan başlayabilmiş resme. Benim öyle bir cesaretim yok. Ne zaman içimden geldiği gibi korkunç şeyler çizsem, ailemden eleştiri aldım. Eleştirilmediğim anda ya da bunu önemsemediğim noktada kopacağım. Doğru mu anlıyorum? Şu an içindeki özgür ruhu tümüyle serbest bırakamıyorsun. Evet. Biliyorsun, ben bir kolejde İngilizce öğretmeni olarak çalışıyorum. Hayatımda bir okul gerçekliği ve sorumluluğu var. Bu rol beni gündelik yaşamın içinde belli bir sosyal sınırın içinde tutuyor. Bu hem sınırlandırıcı, hem de bir ölçüde iyi. Çünkü öylesine bir kopuş beni nereye götürür, bu da meçhul. Sayko bir çocuktum. Yani her daim hayali arkadaşları olan bir çocuk. Gerçek kişilerle, gerçek oyunlar oynamak yerine; kendi hayal dünyamda oynardım. En sevdiğim şey özellikle yazın Amasya'ya gittiğimizdeki özgürlük ortamıydı. Oradaki evler hep iki ya da üç katlı olurdu. Üst katlardaki bir odaya girip kendi hayal dünyamda olmak, en büyük zevkimdi. En sevdiğim oyun, hayallerimi beslemekti. Hiç sıkılmazdım zihnimde yarattığım dünyadan. Ortaokuldan itibaren çok fazla arkadaşım oldu. Ancak her zaman sessizdim. İnsanlarla olan en iyi iletişimlerimi üniversitede yakaladım, diyebilirim. Gazi Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği okudum. Dil de soyut bir alan olduğu için, benim iç dünyamı besledi. Üniversite döneminden önce yazmış olduğum 500 şiirim var. Dahası vardı. Hepsini yaktım. Üniversite döneminde iki roman yazdım. İkisi de şu an kayıp. Hem yazdım, hem resim yaptım. Çocukluğum gibi üniversite yıllarım da resimle geçti. -Bunu sormak istiyordum: İlk ne zaman resim çizmek üzere eline kalem aldın? Altı yaşındayken başladım resme. İlk yaptığım resim hala duruyor. Bankta oturan bir kız ve yanında da horoz var. Rengarenk bir horoz. İlk yazdığım hikaye de 8 sayfa. İlkokul ikinci sınıftaydım; öykümde bir baba ve kızı vardı, uzaya gidiyorlardı. Bilimkurguya dayalı bir yolculuktu. Öğretmenim bu öyküye çok şaşırmıştı ve tüm sınıfın önünde okutmuştu. Utançtan yerin dibine girmiştim. Niye herkes bir paragraf yazarken, ben 8 sayfa yazdım?. Biraz pişman olmuştum sanırım. Ama işte hayatım, üretim. Üretiyorsam, yaşadığımı hissediyorum. Bu duygum hiç değişmedi. Aslında hayalimdeki kahraman babam da olabilir. Olsa olsa, babamdır. Biz çok hayal kurardık babamla. Annemle böyle yakın bir ilişkim yok. Annem daha otoriter bir kimlik: Kuralcı. Babamsa duygularımızın sesini dinleyen, daha duygusal bir insan. Ayrıca çok da eğlenceli bir yanı vardır. Bir örnek vereyim: 15 yaşındayken ben, önümüze bir harita koydu babam bir arkadaşıyla birlikte ve Nereye seyahat etmek istersiniz? diye sordu bana ve kardeşime. Japonya'ya gitmek istiyoruz, dedik. Aldı bizi götürdü. Boyalarımı da o alırdı. Hayallerimize önem verirdi. Bir gün dedim ki babama: Ben resim öğretmeni olmak istiyorum,. Orada dur, dedi. Sonra İngilizce bölümünü de babamla birlikte seçtik. Bugün düşününce, resim bölümünden mezun olmadığıma seviniyorum. Çünkü ressam kimliğimi kesinlikle ülkemle sınırlamıyorum. Başka ülkelere açılmak, başka kültürlerde kendimi ifade etme şansı yakalamak daha öncelikli benim için. Bu noktada kendimi İngilizcede de anlatabilmek bir zenginlik. Amerika'da kalabilirdim bir dönem; öyle bir fırsatım oldu. Ancak kalmadım. O da ayrı bir hikaye. Kavga ettiğim resimlerde annem olabilir. Vurdulu, kırdılı, çılgın resimlerim var ya benim; oralarda annemle mücadele ediyor olabilirim. Annemin zor bir karakteri var. Mutlu olduğu zaman çok mutlu, mutsuzken çok mutsuz. Bu durum, bir çocuk için hiç de kolay değildi. O zaman çok eğlenceli bir kadın görüyorum: Kahkahalar, sohbetler, danslar... Herkes hayranlık duyar ona. Başkalarıyla olan ilişkilerinde oldukça eğlenceli bir kişiliktir. İlk suluboyalarımdaki imgeler, onunla paylaşamadığım; içimde birikmiş duygulara referans veriyor olabilir. Şimdi resim yaparken tümüyle hayal dünyamdan besleniyorum ve bilinç akışı tekniğiyle akıp gidiyor çizgiler, renkler tuvallere. Evet. Sanırım annemle olan ilişkim resimlerimde yeniden canlanıyor. Mücadele halinde olduğum şeyler tuvalime giriyor. Mesela denizden korkarım. O yüzden resimlerimde hep su vardır. Yüzerim ancak imgesel olarak korkarım denizden; rüyalarıma girer. Bir diğer korkum da, kan imgesi. Ece'ye hamileyim: 42. hafta geldi, Ece doğmak istemiyor ve nişan geliyor, ciddi bir travma. Neyse, sonuçta doğurdum kızımı. Kendimi de bir anne olarak doğurmuş oldum. Doğum sürecini kaçırmamak için kendi isteğimle narkoz almadım. Doğum sancısı acıyı örttü ve korkum bana yenildi. Evet. Diğer türlü zihnimde onlarca hayal, senaryo kalır. Görünce, bir parçası olunca, hepsi bitiyor. Sanırım korkularımı yenmeyi seviyorum. Korkularım lehime çalışıyor. Korkuyu yenerkenki zaferi seviyorum, korkularımdan besleniyorum ve korkunun yaratıcılıkla ciddi bir bağı var. Korkularım olmasa, realist bir ressam olurdum. Rönesans dönemi sanatçıları gibi. Ama daha önce de söylediğim gibi; tüm sorumluluklarımı bıraksam, kim olurum, bilmiyorum. En büyük hayalim bir dağa kaçıp resim yapmak. Hiç korkum olmaz. İçimde bir erkek var sanki. İçimdeki o eril yanı da seviyorum. Okulda da o eril yan aktif. Konuşurken, ders anlatırken dişil tavırlar sergilemiyorum. Sınıfta kendiliğinden büründüğüm o karakterleri de seviyorum. Cinsiyet beni sınırlandırmıyor. Aşık olduğumda öyle hissetmiştim. Eş ve annelik rolünde dişiyim. Resim yaparken ise, daha çok eril enerjiyleyim. Diğer kadın ressamlara bakıyorum; çizgilerimiz, imgelerimiz çok farklı. Ben kesinlikle romantik biri değilim, tersine savaşçı bir yanım var. Böyle bir ülkede cinsiyetsiz olsam, daha mutlu olurdum. Kendimi zaten resim üretmek için dünyaya bırakılmış bir robot gibi görüyorum. Hayattaki amacım sağlıklı koşullarda resim üretmek. Sağlıksızlığı da tecrübe ettiğim için sağlığın kıymetini bilen biriyim. Hayattan elimi eteğimi çektiğim bir iki yıl geçirmiştim: Üniversite son sınıf ve ertesi yıl. Tam bir kopuş. Psikolojin dengede olmayınca, resim de üretemiyorsun. Bu bağlamda öğretmenlik yapmak bir istinat duvarı oluşturuyor hayatımda. İlişkilere ihtiyacım var. İstesem de, tümüyle izole olmayı göze alamam. Kendi sınırlarım olmadığı için, sosyal hayatın sınırlandırmaları aslında iyi geliyor bana. Eşimi bulmasaydım; Nişantaşı'nda bir ev tutacaktım, 10-15 kediyle yaşayıp yalnızca resim yapacaktım. Resim yaparken, yemek yemeyi de unuturdum. Resimden para gelirse, kullanırdım. Gelmezse, aç kalırdım. Açlığı da umursamazdım. Öyle korkularım yok. Duygularıma mesafem var. Yalnızca resmimde yaşıyorum çünkü. 40'a kadar delirmezsem, sonrasında da delirmem. Oldukça ilginç bir sanatçısın. Psikolojik haritanı bir izlenim verecek kadar bile olsa, ortaya çıkartma niyetim var. Yüzüne baktığım zaman, çok derin gözlerle karşılaşıyorum. Üstelik pek çok insanın aksine, seninkilerde kalmaktan bir rahatsızlık duymuyorum: Çok derin, çok ışıklı, pırıltılı. O sıra dışı hikayelerin, çılgın imgelerin, neonlu renklerin bu kara deliklerin içinde nefes aldığına hiç şaşırmadım. Kavuniçi saçlarınla ve çocuksu gülümsemenle bir anime karakterisin başlı başına; tuhaf bir sevimliliğin var. Kimi insanlar sahip olduğum mizaca ve resimlerime yansıyan zihinsel dünyama böyle bakmıyor maalesef. Sulu boya yaptığım dönemde, Kanada'dan bir ressam aradı beni. Resimlerimi gördükten sonra, beni Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'ne göndermek istedi. Senin beynini keşfetmelerini istiyorum, gibilerinden tuhaf bir davet. Oradaki psikiyatri ekibi beni inceleyecekmiş. Bu resimleri üreten beyin nasılmış?. Elbette kabul etmedim. İlkokulda epey irdelendim. İlkokul öğretmenlerimi hiç sevmedim. Bana ödevini yaptın mı? demesi bile sinirimi bozardı. Ortaokulda da pek bir şey değişmedi. Lisede de tümüyle sustum. Dört yılı susarak geçirdim. Hiçbir ilişkiye yanaşmıyordum. Tüm öğrencilik yıllarım boyunca, derste sürekli resim çizdim. Üniversite dersliklerinde de devam etti, bu çizimler. Resim öğretmenlerim elbette yeteneğimi gördüler. Ödüllerim, birinciliklerim vardı. Liseye gelinceye dek, resim yeteneğimin şüpheyle sorgulandığını anımsıyorum. Kimse yardım etmedi, ben yaptım, demekten yorulmuştum. Yabancılaşma hissettim. Hep öyle hissederek yaşadım. Şu anda da öyle hissediyorum. Anlaşılacağıma dair bir beklentim yok. Anlaşılırsam, sürpriz olur. Kimi zaman galeri sahipleri resimlerimi anladıklarını söylüyorlar, kişisel sergi teklifinde bulunuyorlar. Ancak ben bunların takibiyle fazla ilgilenemiyorum. Müzayedeler yüzde on beş, sergiler de en fazla yüzde otuz alabilir. Resimlerimin alıcısı uzun zaman yurtdışıydı. 12-15 yıl önce Sultanahmet'te bir galeride satılıyordu resimlerim. Amerika, İsrail ve Almanya. Alıcı ülkeler çoğunlukla bunlardı. Her hafta en az iki resim satardım. Okan Bayülgen de o galeriden satın almıştı resimlerimi. Artist Dergisi'nde bir röportajım yayınlanmıştı. En popüler olduğum dönem sanırım 2010'lardı. Bir anda ilgi odağı oluyorsun. Ancak bu merak her zaman lehine çalışmıyor. Okan Bayülgen'in Televizyon Makinesi adlı programının gündemde olduğu zamanlardı. Beni programına davet etti, kabul etmedim. Nedenine gelince; konuklarını ve telefona bağlanan izleyicileri çoğunlukla tersleyip zor durumlarda bırakması hoşuma gitmiyordu. Sonuçta çok davetler aldım. Ve çoğunlukla reddederek bugünlere geldim. Ressam kimliğim üniversitedeyken görünür olmaya başladı. Yabancı dil bölümü bana çok kolay geldi. Derece yapacak duruma gelmiştim hiç çaba harcamadan. Bunu fark edince, bu enerjiyi resme yönlendirmeye karar verdim. O zamanlar Ankara'da Birleşmiş Ressamlar ve Heykeltıraşlar Derneği vardı. Bir kaç resmimi gönderdikten kısa bir süre sonra beni derneğe çağırdılar. www. turkishpaintings. com'a alındım. Karma sergilere katılmaya başladım. Sonra o plastik sanatlar derneğine gittiğimde, dernek sahibi çok tuhaf buldu beni. Orada üyelik işlemlerini gerçekleştirirken ben, tümüyle sessiz kaldı. Sonradan öğrendiğime göre, o resimleri yapan kişi imgesiyle benim genç varlığımı bir türlü bağdaştıramamış. Sonra www. lebriz. com'a alındım. Daha sonra Bodrum Nurol Sanat Galerisi'nde sergi açtım. Sonra Amerika'ya gittim ve orada bir ay kaldım. Döndüğümde nedense o sanat galerisiyle kurmuş olduğum iletişimi devam ettirmedim. Sezgilerime göre yaşayan biriyim. Asla evlenmeyi düşünmüyordum. Tanıştığımızda 26 yaşındaydım. Evliliğe karar vermemin tek sebebi, aşk. Eşim rahat, güler yüzlü, çok pozitif enerjili bir adamdır. Önyargıları, kriterleri yoktur. Amerika'ya da birlikte gitmiştik. Sergileri birlikte gezdik. Kafamızın estiği yöne evrildik. Olduğum kişi olarak beni kabul ediyorsan, evlenelim, dedim. Evlendik. Bana hiç bir baskı uygulamaz. Birbirimizin yaşam alanlarına, gündelik zamanı kullanma alışkanlıklarına saygılıyız. Şu an Online Müzayede ile çalışıyorum. Tüm resimlerimi getirip götürüyor. Eşim, en büyük destekçim. Resim, bizim ortak alanımız gibi. Haydi yapalım, diyoruz ve yapıyoruz. Kulaklığımı takıyorum; müziği son ses açıyorum, tümüyle akışa geçiyorum. Üç saat bir yere kendimi kilitlemiş gibiyim. Hatta evde eşim olduğunda, çalışma odamın kapısını da kilitliyorum; dünyadan kopuyorum. Daha çok club ve rock müzik dinliyorum. Metro Fm, Pal Station gibi radyoların ilk 40 şarkı listesi oluyor. Bunları mutlaka dinliyorum. Popüler müziğe bayılıyorum. Deep House, Trance de dinliyorum bazen. Şu sıralar Duman dinliyorum. İlk zamanlar metal müzik dinleyerek başlamıştım. Derken rock, sonra club. Klasik müzik aşırı sakin. Beni alıp bir yere götürmüyor. Bana deli müzik lazım. Ecoline'nin 236 numaralı suluboya mürekkebi, turuncuya yakın bir sarıdır. Bu rengi çok severek kullandım. Şu anda nar çiçeği ve florasan pembe var tuvallerimde. Sarı, kırmızı, pembe gibi sıcak renkler seviyorum. Bu üç renk olmadan, o resim canlanıyor gibi gelmiyor bana. Mesela, kahverengi tonlarında bir resim yapmam mümkün değil. Yeşil. Ama hangi yeşil? Tam yeşil olmayan, bir yeşil tonu. Kafamdaki, ruhumdaki yeşil. Maviyle aram kötü. Mavi olan, bir kaç resmim var. Bunlardan biriyle İtalya'dan prestijli bir sertifika aldım. İtalya'nın en büyük sanat eleştirmenlerinden biri olan sanat tarihçi Vittorio Sgarbi'den geldi bu mumlu sertifika. Sanırım İtalyan bir sanat dergisinde çıkan haberden buldu beni. Çin'den de bir diplomam var: Dünyanın En iyi 100 Sulu Boya Sanatçısı arasına girdim. 76. oldum. Bir dönem, böyle çok kültürlü etkileşimler oldu hayatımda. Bu, büyük bir mutluluk veriyor insana. O deneyi yapan ben olurum; kaza, tahayyül ettiklerimi forma sokma sürecim olur, dönüşüm de artık ortaya ne çıktıysa. Resim yapma sürecim bu formüle benzetilebilir. Başta, ne yapacağımı hiç bilmem. Resim yapacağım diyelim, odayı yavaş yavaş hazırlarım. Kendimin peşinden giderim; kendimin ne resmedeceğini gerçekten bilmem. Kaza olarak nitelendirilebilecek şey, hatadır. Hatayı çok severim; bambaşka bir şey ortaya çıkmasına olanak sağlar. Kesinlikle silmem, eskiz de çizmem. Özellikle sulu boyadaki hatalar çok yaratıcıdır. En son içimden çıkan resim, hep en beğendiğim olur. Ancak bittiği anda, o benim en kötü resmimdir. Yaptıklarıma çok da bayılmam. Resme iki ay ara verdim. Bu akşam yeniden başlıyorum. Film-müzik bireşimi yerine fotoğraf-müzik işbirliğine kayıyorum. Özellikle müzik olmasa, resim yapamam. Bazen kendimi fotoğraflıyorum. Kafamdaki imgeyi bulmak için, yardımcı oluyor. Resim yaparken hiç olmadığım kadar emin oluyorum kendimden. Her şey keskinleşiyor. O dünyada olmama halini seviyorum. Çok zor hissediyorum. Hiç bitmiyor çünkü. Fırça 70 ile başlıyorum, sonra 50. Derken fırça numarası giderek düşüyor: 24, 20, 16, 8 ve 4, 3, 2 ve bazen 1'e kadar iniyorum. Ayrıntılar gözümü alıyor. Sıfır nokta milimleri işleyen kalemler var ayrıca. O kadar ince detaya inebilirim ki. Bu noktada hiç bir resmim bitmemiştir. O detayın peşinden gitsem, yılda bir resim anca çıkar. Bunca detaya rağmen hızlıyımdır aslında. En son yaptığım, içinde Beetlejuice karakterinin olduğu resmimi iki haftada bitirdim. Arayışlarım devam ediyor. Bundan sonra yapacağım resimlerime Gölgeli Kübizm diyebilirim. Robot Şule olabilirim işte. Her gün kodluyorum kendimi. O gün nasıl bir gün geçireceksem, ona göre bir kodlama yapıyorum: Anne günü, ressam günü. Kendimi tümüyle o zihinsel sürece hazırlıyorum. Annelik için özel bir kodlama yok elbette; içsel. Ece'yi görünce, anne oluyorum. Sonsuza dek yalnız da yaşayabilirim yani. Öyle bir Şule de var. O kadar çok kitap okurum ki. Öyle çok film izlerim ki. Şu an, yapmak istediklerimden çalarak yaşıyorum. E haydi! Buraya gelmişken denizin kokusunu içimize çekelim.


Lokal ressamlar durağımızda bugün Venüs Kurtoğlu var. 2017'de Yeditepe Üniversitesi Plastik Sanatlar Bölümünden lisans düzeyinde mezun olan Venüs Kurtoğlu, uzun yıllardır mural alanında yaptığı başarılı çalışmalarıyla bilinen bir isim. En son Bir Kitap Bir Gelecek'in İstanbul'daki ofisi için harika bir duvar resmi yapan Venüs, 2017'de Can Ayan Özgün Baskı Sergisi'ne ve yine aynı yıl plastik sanatların tüm disiplinlerine açık ve serbest konulu bir yarışma düzenleyen O'Art Sergisi'ne de katılmıştı. Akrilik ve yağlı boya tabloları ile de alanın farklı bir kolunda faaliyetlerini sürdüren ressam örneğin, Peyzaj adını verdiği tuval üzerine akriliği, Maya adlı kağıt ahşap üzerine yağlıboyası ve benzeri çalışmaları ile de öne çıkıyor. Tüm bunlara ek olarak karakalem çalışmaları ile de çok yönlülüğünü geliştiren Venüs Kurtoğlu'nu bendeniz uzunca bir zamandır internet üzerinden takip ediyorum. Sıra sizde! Hoş buldum. Spor ağırlıklı bir çocukluk dönemi geçirdim. Atletizm takımındaydım, sonrasında basketbol kursuna gittim, sonrasında da yüzmeye derken ufak ufak yarışlara girdim. Sonra bir baktım zaten büyümüşüm. Düz liseden mezun oldum. Normalde güzel sanatlar liseleri var ama ben resimle ilgilenmeye lise son sınıfta karar verdim. Lisenin son senesinde çizim kursuna gittim. Sadece iki okulun yetenek sınavına girmiştim. İlkine çizim hocamız, heyecanımızı atalım diye, girmemizi istemişti. Gerçi ben sınavlarda hiç heyecanlanmam ama ne yapalım sözünü dinledik. 🙂 İkincisi de Yeditepe Üniversitesiydi zaten. Kazandıktan sonra iki sene hazırlık okudum. Daha sonra 4 yıllık lisans dönemini bitirdim. Küçüklüğümden beri resim yapmaktan hoşlanmazdım. 🙂 Tiyatroyu çok severdim. Annem kardeşimle beni sürekli tiyatroya götürürdü. İzlemediğimiz oyun kalmıyordu. Sürekli gazeteyi açar nerede hangi oyunlar var annemle birlikte seçer giderdik. Küçükken daha çok spor yapmayı severdim. Resimle ilgilenmeye lise son sınıfta karar verdim. Eşit ağırlık mezunuyum. Psikoloji okurum diye düşünüyordum. Lise son sınıfta resim derslerim vardı. Resim yaparken kafamı dağıtıyordum. Bir gün babam gelip sen dövmeci olsana, elin çizime çok yatkın, dedi. Ben de resmi en temelden öğrenmeye karar verip, resim bölümlerini ve okullarını araştırmaya başladım. Yetenek sınavı mülakatında yetenekli olmadığım bile söylendi. Ben de resim yapmaya yeni yeni başladığımı ve çalışırsam iyi çizenler gibi benim de çizebileceğimi ve bunda zor bir durum olmadığını söylediğimde, etkilemek için söylememiştim, ama etkilenmişlerdi. Ben sınavlara kazanmak ya da kaybetmek için girmemiştim. Benim tek derdim resmin temelini öğrenmek, resmin içine girmekti. Öyle de yaptım. Sanatı görsel olarak icra etmenin oldukça etkili bir anlatım biçimi olduğunu lakin bir yandan kolay olmadığını söyleyebilirim. Doğru yer, zaman ve anlatım şekliyle beni çok etkileyen resimlerle karşılaşıyorum. Bazen bir kitap kapağında, bazen bir duvar, bir albüm kapağı, bir çarşaf örtüsü... Her yerde resimler var fakat insanlar resim sanatının sadece sergilerde olduğunu ve sanattan bir şey anlamadıklarını söyler dururlar. Resim, sergilerden ibaret değil ve insanlar da bunu yavaş yavaş görmeye başladılar diye düşünüyorum. Farkında olmadan bilinçaltımızı bir biçimde kişiye özel olarak etkileyen resimlerle dolu etrafımız. Bir resme baktığınızda o resimden bir şekilde bir duygu almanız için sanat ve kültür birikiminiz olması gerekmez. Sanatı hissetmek ile sanatın kavramsalını anlamak farklı şeylerdir. Sanatı isteyen ve izleyen herkes hisseder. Ben resmin bu gücünü seviyorum. Ben resimlerimi günlük olarak kullanıyorum. Arada eski resimlerimi karıştırır bakarım. İlham verir ya da tam tersi bir daha onu yapmamam için beni uyarırlar. Bu sebepten kötü bulduğum resimlerimi de seviyorum. Bu tıpkı vücudunda bir yerini, huyunda bir özelliğini sevmezsin ama onunla da bir yandan yaşarsın, sonra bir bakarsın en sevmediğin yerin, en sevmediğin huyun en sevdiğin oluvermiş... Hayat bu, değişir ve dönüşür. Üniversitenin son yıllında, sevgili hocam Turan Aksoy ile resimlerimle alakalı konuşuyorken, resimlerimi daha geniş, daha büyük alanlara yaparsam kendimi öyle daha iyi ifade edebileceğimi düşündüğünü söylediğinde aydınlanma yaşamıştım. 🙂 Ben de yavaş yavaş duvar resimleri yapmaya başladım. Kendimi duvar resmi alanında halen istediğim gibi ifade etmeye fırsatım olmadığını söyleyebilirim. Arzuladığım kısma henüz geçiş yapamadım. İkisinin de tarzı ve çıkış alanları ve çıkış nedenleri farklı. Grafiti daha çok yazı ağırlıklı, kelimenin kökeni zaten yazmak ile ilgili. Duvara ağırlıklı olarak sprey boya ile yapılıyor. İlla duvara değil kağıt, dijital gibi yerlerde de grafiti yapmak mümkün. Mural mimari duvarlara, bazen tuval bezine yapıp duvarlara yapıştırılarak sergilenmeye başlandı. Hemen hemen her tarz boya ve malzeme kullanılabilir. Grafiti daha karikatürümsü bir havayla yapılıyor, mural daha resimsel. Grafiti daha isyankar ve asi bir ruh tadında. Bu kavramların bir tarihi var elbette. Fakat günümüzde aslında bir şeye bu böyle yapılıyor diyemeyiz. Her kavram birbiriyle iç içe girmiş durumda. Sanatçılar her alanı, malzemeyi, kavramı alıp deniyor, karıştırıyor, birleştiriyor. Mural ve grafiti de haliyle birbiri ile birleşmiş durumda. Belki ileride bunun ile ilgili farklı bir tür ve isim türeyecektir ya da isim ve tür vermeyi de tamamen bırakmış olabiliriz. Akrilik su bazlı boyalar ve akrilik kalemler kullanıyorum. Dokular yapmak için her malzemeyi kullanıyorum. Kendimi ifade etme biçimim renkler. Kullandığım temalara değil genel kompozisyon ve renk dengesine odaklanıyorum. Bazen manzara, bazen insanlar, bazen şehir... Güncel olarak temalar da değişiyor. Evet, Kadıköy'de boş duvar yok. 🙂 Hatta bir keresinde bir sabah bir aile görmüştüm, çocuklarına sprey boya alıp onu duvara grafiti yapması için getirmişlerdi. Bunları görmek beni gülümsetiyor. Profesyoneli de var, daha yeni başlayanı da var, grafitileri var, yarım kalanları var. Kadıköy sokaklarında benim en sevdiğim olay bu sokakların sanatla dolması. Ben yarım ve acemi işleri de ayrıca çok severim. Onları yürürken izlemek beni şehrin kalabalığı ve gürültüsünden uzaklaştırıyor. Duvar resimleri benim için şehrin kaosuna karşı bir nefes. Var. İstanbul'da yaşamanın dezavantajı da bu. Duvar ile ilgili alan sıkıntısı var. Doğru yer ve doğru zamana inanırım. İki duvar resmi projemi askıda bekletiyorum. Beni heyecanlandırdıkları için onları uygun bulduğum duvarlara resmetmek istiyorum. İnsanlara doğru yerde ulaşırsa işlerin anlamı o zaman bütünleşecektir benim için. Mezun olduktan kısa bir süre sonra bir yerde bir sene kadar çalıştım. Şu anda sadece özel dersler veriyorum. Son zamanlarda akrilik ağırlıklı çalışsam da yağlıboyanın yeri başkadır. İkisinden alınan etki farklıdır. Ben kendimi güncellemek istediğim için akrilik devam ediyorum şu sıralar. İstediğim renk canlılığı ve hızlı kuruması açısından istediğim görsel tada daha iyi ulaşıyorum. Göz bebeğim. Samsara 2'nin aslında ilki var. İlk Samsara yeşil tonlardaydı. Başta yaparken bir isim koymamıştım. Resmi yapma sürecinde ismi de çıkmış oldu. Resimde bir karmaşayla birlikte sağda bir melek figürüyle birlikte yeniden doğan bir umut dünyası var. Samsara2'de ise yine bir karmaşa, şehir, binalar... Bu sefer koyu renkler, sağda ortalığı yıkmış bir yaratık.. Bu da yeniden doğum döngüsünün umutsuzluğu. Bu iki eser yin ve yang. Ben zaten plastik sanatlar okuduğum için bizim seramik ve heykel derslerimiz de vardı. Temelde ikisini yapmayı da biliyoruz tabii. Sanat icra etmek olarak değil ama evet okulda yaptığım heykellerim de vardı. O kısım kendimi ifade ettiğim bir kısım değil pek. Kendime terapi yapmak istediğim zamanlarda üç boyutlu heykeller de yaptığım olur. Kilin sakinleştirici bir yanı var. Hadi bana takip edebileceğim güncel birkaç ressam, mural sanatçısı da öner lütfen. Avangart olursa tadından yenmez. Benim en sevdiğim sanatçılar tanıdığım dostlarım, ahbaplarım. İstersen onlardan birkaç isim vereyim. Cansın Sung, Aşkın Akman, Yağmur Doğan, Burak Çolak. Hepsini ilgiyle takip ediyorum. Sanat yaşadığımız dünyayla alakalı bir anlatım şekli olduğu için salgın ile alakalı resimlerin yapılması kaçınılmazdı zaten. Ben salgının ilk dönemlerinde bir şok geçirdim. Panik ataklarımla baş etmekle meşguldüm. Şimdi ise salgından çok kuraklık ve teknolojik gelişmelerle ilgileniyorum. İlgi ve odağımı tamamen o tarafa çekmiş durumdayım. Tuhaf ve heyecanlı bir devre giriş yaptığımızı hissediyorum. Teknolojinin çok hızla ilerlediği bir zamanda sanatın nasıl ilerlediğini izlemek bana keyif veriyor. Geçim sıkıntısına hiç girmiyorum, çünkü bu keyif kaçırır. Herkes zor durumda, hayat kolay ilerlemiyor. Fakat ben yaşamaya devam ediyorum. Yapmakta olduğum ve yapacağım projelerime haksızlık etmek istemem.


Aslında hala kariyerim açısında Emerging Artist aşamasındayım. Öğrencilik yıllarım da dahil başlangıçtan bu zamana birçok farklı disiplinde sayısız eser ürettim. Hala anlatmak istediğim şeyi en iyi şekilde ifade edebilmek için birden fazla disiplinde üretim gerçekleştirmeyi deniyorum. Ağırlıklı olarak üretimlerimle ön plana çıkmam BASE 2019 ile gerçekleşti. Şimdi Büyükdere35, GaleriFE gibi sanatçısıyla ilişkilerini profesyonel bir şekilde sürdüren galerilerle çalışıyorum. Bağımsız olarak üretimlerimi sürdürüyor, yeni işbirlikleri için heyecanımı koruyorum. Sanırım herkesin böyle bir hikayesi var. Evet kendimi bildim bileli sanata hep bir ilgim vardı. Ama çocukluğumda kendimi sanatçı olarak hiç düşünmemiştim. Çevrenizdeki insanlar sizi hep bilinen klasik mesleklere yönlendirmeye çalışıyor. Ressam olacak benim oğlum, ya da heykeltıraş olacak benim kızım, diyebilecek insan sayısı ne yazık ki günümüzde de çok az. Lise döneminde Grafik Animasyon okumam ile başladı her şey. Okuldaki desen derslerini desteklemek için Kadıköy'de bir atölyeye başladım. Oradaki hocamın ve ailemin destekleriyle sanatın her alanıyla ilgilendim. Sonrasında seçimlerim hep sanat üzerine gerçekleşti. Plastik sanatları seçmem ise içeriğinde; resim, heykel, seramik gibi disiplinlerarası bir eğitim sunuyor olmasıyla ilişkiliydi. Evet. Üniversite hayatım iki lisans mezuniyeti, iki birincilik üzerine kurulu. Akademide kalmayı öğrencilik yıllarımda düşünüyordum. Fakat süreç sizin düşündüklerinizden farklı gelişiyor. Sanat Yönetimi Bölümünü okurken son sınıfta teorik olarak öğrendiklerimi uygulamalı olarak geliştirmek için bir sanat galerisinde yönetici asistanı olarak çalışmaya başladım. Açıkçası sanatçılarla, koleksiyonerlerle geliştirdiğim ilişki, galerinin dinamik hayatı akademik kariyerden çok daha ilgi çekici bir hale geldi. Sonrasında mezuniyetle birlikte BASE'ye katılmam farklı kapılar açtı. Şu an için tezimi bitirmeye ve sanatsal üretimlerimi sürdürmeye odaklıyım. Ama ileride mutlaka akademi ile yollarımızın birleşeceğine inanıyorum. Bir ressam olarak hayata hangi gözlerle baktığını, nereden neler çıkardığını merak ediyorum. Hayata karşı hep çok meraklıydım, hala çok meraklıyım. Akışı gözlemliyorum. İnsanları, doğayı, dünyayı.. Çevremdekiler hep kendi göremedikleri şeyleri gördüğümü söylerler. Buna hem inanıyorum hem inanmıyorum. Çoğu zaman bir şeyleri fark etmek üzerine yaşamıyoruz. Fark etmek üzerine izlemeye, duyumsamaya başladığında her şey değişiyor. Pandemi dönemiyle birlikte hayatın büyük bir çoğunluğa bunu fark ettirdiğine inanıyorum. Olaylar arasındaki diyalektiği görmek hayatın bir parçası. Üretim sürecine girmemle birlikte düşüncelerim doğrultusunda araştırmalar yapmaya, kitaplar okumaya başladım. Sartre, Deleuze, Foucault, Stirner... Okumalarım üzerinden kendi görüşlerim şekillendi. Düşüncelerim gelişti, değişti. Yeni bağlamlar oluşturdum. Süreç cevaplayamadığım benlik ve kimlik kavramına odaklanmam ile kendiliğinden ilerledi. Ama benlik ve kimlik kavramı hiçbir zaman tam anlamıyla cevaplayabildiğim sorular olmadı. Benlik benim için hep çok katmanlı ve değişkendi. Benliğe bakış açımdan yola çıkarak okumalarımı sürdürdüm. Erving Goffman'ın tanımladığı benlik sunumu ile görüşlerim birbirlerine yapboz parçası gibi tamamladı. Benlik sunumumuz üzerinden kendimize bir kimlik inşa ediyoruz ve insanlara da bunu sunuyoruz. Sürekli değişen bir benlik kavramından söz ederken aslında bir kimliksizleşme içerisinde bulunuyoruz. Müzik kaçınılmaz, atölye rutininin, üretimin önemli bir parçası. Atölyede tek ve özgür hareket etmek de öyle, bu yüzden genelde tek çalışmayı tercih ediyorum ama dostlarımla atölyemde olmaktan ve birlikte üretmekten de bir o kadar mutluluk duyuyorum. Pandemi dönemini bir an önce arkamızda bırakmak ve bir arada olmak için sabırsızlanıyorum. Maalesef, tam pandemi döneminin başlangıcına gelmişti. Ben de aylar sonra ziyaret edebilmiştim. Benlik problemine değinen resimlerimle yer aldım. Farklı boyutlarda 4 adet eserim sergilenmişti. Kesinlikle doğru, değişen benlik ile alakalı. Değişken bir benliğe bakış anı sunmak isterken bir isim vererek durağan kılmak istemiyorum. Ayrıca sanat izleyicisine bir isimle yön vermek de tercih ettiğim bir durum değil. İnsanların gördükleri, hissettikleri, düşündükleri eser üzerinden farklı deneyimler anlatmasını değerli buluyorum. Çoğu zaman benim hiç düşünmediğim bir bakış açısı üzerinden konuşuyorlar. İzleyici ile aramızdaki etkileşimin beni olumlu desteklediğine inanıyorum. Öğrencilik yıllarım da dahil birçok disiplinde ve teknikte üretim gerçekleştirdim. Serigrafi, litografi, gravür, bunun yanı sıra heykel çalışmaları, seramik, kolaj, fotoğraf, enstalasyon, video... Şu an için resim, kolaj ve fotoğraf alanında üretimlerime devam ediyorum. Kolajlarım resimlerden sonra üretim alanımın büyük bir kısmını oluşturuyor. Üzerinde çalıştığım hazır nesneler üzerine yaptığım kolajlar yeni ürettiğim eserlerden sadece biri. Gerilim sözcüğünün bireyde yarattığı anlamlardan oluşan ve bunu sorgulayan genelde tek bir kelimeyle ifade edilmiş bir enstalasyon çalışmam da eserlerimin arasında yer alıyor. Doğru, Marcel Duchamp'ın readymade eserleri ondan önce gerçekleşen asamblajlar ile aslında sanat dünyasındaki keskin sınırlar ortadan kalktı. Şu an için bir çağdaş sanat müzesinde ya da galeride sergilenen bir çiviyi sanat eseri olarak kabul edebiliyoruz. Tabii ki kavramsal metnin rolünü es geçmemek lazım. Piyasa genel anlamıyla dünyada sanat eserini ve sanatçıyı PR ürünü olarak görüyor. Böylelikle, bütün sınırlar kurumlarda yer almakla ya da görünürlük sağlamakla ortadan kalkıyor. Bir gün önce sanatçı değilsiniz, bir gün sonra olabilirsiniz. Donald Kuspit'in sanatçının nasıl piyasaya göbekten bağlı olduğunu anlattığı cümleleri akla getiriyor. Sanatın Sonu isimli kitabında tam olarak bu soruyu destekler nitelikte, dönüşümü, keskin gözlemlerle geçmişten yakın günümüze analiz ediyor. Pandemi koşullarıyla birlikte her şey ağır çekime girmiş gibi hareket ediyor. Yerçekimsiz bir ortamda gibiyiz. Normalde aynı anda bir çok şey yapmaya, üretim içerisinde olmaya alışkınım. Şimdilik bu ağırlığa uyum sağlıyorum. Sanat yönetimi kariyerime süreçle birlikte kısa sürmesini umduğum bir ara verdim. Yaşantıma Şile'de şehre hem yakın hem uzak bir ortamda devam ediyorum. Üretimimi de atölyemden uzakta burada sürdürüyorum. Aynı anda yüksek lisans tezime ağırlık veriyorum. Tabii ki, bütün disiplinlerin birbirini beslediğini düşünüyorum. Sinema özellikle fotoğraf çalışmalarım için büyük bir referans sunuyor. Edebiyat konusuna gelirsek sürekli bir okuma içerisindeyim. Üretimlerimin şekillenmesinde bazen bir kök, bazen bir yol gösterici, bazen bir başlangıç noktası kitaplar. Türkiye'de bugün plastik sanatlara ilgi ne durumda? Hem sanatsever hem de sanatçılar açısından soruyorum. Sanatseverler açısından ulaşılabilirlik sanatın pandemiyle birlikte online ortamlara taşınmasıyla çok daha kolaylaştı. Açıkçası pandeminin ilgiyi azaltacağını düşünmüştüm ama ilgi artarak devam ediyor. Oldukça olumlu karşılıyorum. Sanatçılar açısından ise pandeminin etkisiyle ilk başlarda projeler ertelendi veya iptal edildi. Sanat kurumları kapatıldı, buna bağlı olarak görünürlük ve ulaşılabilirlik ciddi bir problem oldu. Doğal olarak maddi problemleri de beraberinde getirdi. Yakın zamanda yaşanmış sıkıntılı bir dönemdi. Şimdi ise sanat kurumlarının faaliyetlerine eskisi gibi olmasa da geri dönmesiyle, sanatçılar açısından daha olumlu bir süreç içerisindeyiz. Daha güzel günlerde bir arada olacağımıza inanıyorum. Harika, paylaşmak için sabırsızlandığım bir konu. Kısaca anlatacak olursam; feminizmi dönemlerine ve savundukları görüşlere göre kronolojik bir sırada dalgalara ayırıyoruz. Benim odak noktam 3. Dalga Feminizm ve 1990 sonrasından günümüze kadar olan süreci kapsayan Türkiye'deki feminist sanat, tezimde 3. Dalga Feminizm üzerinden Türkiye'deki feminist sanat alanındaki üretimi analiz ediyorum. 3. Dalga Feminizm; diğer iki dalgaya göre daha bireysel bir yaklaşım içeren bir hareket. Kültürel kodları, etnik kökeni, farklılıkları, kimliği, toplumsal cinsiyet rollerini kendine konu edinir. Bu bağlamda bir çok sanatçının üretimini ve odak noktasını tezimle birlikte yakından inceliyorum. Gün geçtikçe gelişiyor. Feminist sanat alanında Türkiye'deki en geniş kapsamlı kaynaklardan birisi olması konusunda ciddi emek harcıyorum. Süreç heyecan verici. Yakın ve uzak gelecekte fazlasıyla düşündüğüm projeler mevcut. Yakın olanlardan bahsetmek daha doğru gibi, zaman ve süreç içerisinde değişebiliyor. İlk olarak yeni teknikler deniyorum, yeni eserlerin üretim süreci devam ediyor. Disiplinlerarası gezindiğim bir deneyim içerisindeyim. Halihazırda devam eden sergiler mevcut, uluslararası anlamda gerçekleşmesini beklediğim işbirlikleri var, görüşmeler sürüyor. Şu an için çok heyecanlı olduğum tek bir konudan bahsedebilirim; iki dostumla beraber bir oluşum içindeyiz. Alternatif bir oluşum. Çağdaş sanat alanına farklı bir perspektiften bakış sunmak istiyoruz. En kısa sürede hayata geçirmek için yoğun bir şekilde çalışıyoruz, çok yakında duyurularını paylaşacağız. Yarattığınız alan için ben teşekkür ederim. https://www. yagmurdogan. net/ üzerinden eserlerimi inceleyebilir, benimle iletişime geçebilirler.


Zehra Başaran'ın Maltepe'deki atölyesine gittiğim gün, gökyüzünde Merkür retrosu vardı. Gezegenlerin hareketlerine ve bunların biz ölümlüler üzerindeki tezahürlerine ilgiyle yaklaşan bir kişi olarak; yapacağımız görüşmenin kozmik arka fonunu oluşturan bu geri harekete teslim oldum. Birkaç kez bir araya gelmiş olsak da, kayıt alacağım esas görüşme o güne denk gelmişti. Hava erkenden kararmış, sağanak bir yağmura teslim olmuştu sokaklar. Süreyya Plajı İstasyonu'nda metrodan indim ve biraz yürüdüm. Atölyenin önüne geldiğimde, kapı açıktı: Zehra minik bir sofra kurmuştu. Beni, kırmızı şarap, peynir, badem ve zarifçe yanan bir mumla karşılamıştı. Paltomu, bir kar fırtınasını anlattığı tablosunun hemen altındaki askılığa astım ve kendimi sehpanın gerisindeki, benim için ayrılan kısma yerleştirdim. Artık Zehra'nın dünyası içindeydim. Bu, oldukça tuhaf bir deneyimdi. Zehra da, tıpkı benim gibi, hızlı konuşan bir kadındı. Konuşurken sesi, duygularına göre daha da sabırsız ve yüksek perdeden çıkabiliyordu. Atölyesinin her bir köşesi resimlerle, kitaplarla, eskizlerle, arka taraflara istiflenmiş kimi eşyalarla doluydu. Resimlerini görebilmem, onlara uzun uzun bakabilmem için biraz zaman gerekti. Gözümün, tümüyle ona ait olan bu mekanda gezinmeyi öğrenebilmesi için ihtiyaç duyduğum zamanı kendime cömertlikle verdim. Çok geçmeden fark ettim ki, atölyede mevsimler vardı. Bir tarafta yaz, diğer tarafta kış. Ve sonra mevsimlerden taşan kadınlar vardı. Bu kadınlar, kendi zamanında, kendi esrikliğinde tek başınaydılar. Tıpkı Zehra'nın erken çocukluk günlerinde olduğu gibi. Yalnızlık, hüzün, teslimiyet, mütevazı biçimde kendini göstermeyi başaran bir kendilik; bu kadınlardan sessizce dışarı taşıyordu. Kumsalda uzanmış, elindeki bitkiye bakan kadın da, bir orman kuytusunda uykuya dalmış olan da Zehra'ydı. Zehra'nın sabırsızlığı, telaşı, heyecanı, ciddiyeti tuvallerine dinginlik, adanmışlık ve sessizlik olarak yansımıştı. Röportaj sırasında da dile getirdiğim gibi; Zehra Başaran dışarıda en çok ihtiyaç duyduğu şey olan huzuru ve barışı kendisine tuvallerinde veriyordu. Herkesten önce kendisine. Bu kadınları dışavurumcu bir tutumla var ediyordu; azimle, sessizce konuşan bir inatla, kendisinden bile gizlediği, çok derinlere gömülü bir isyanla doğuruyordu bunları. Renkleri bağırmıyordu, hikayeyi saran atmosfer kahramanı geriden izliyordu. Sigara içmeyen biri olsam da, Zehra'nın sigarasının onun içsel dünyasının ayrılmaz bir parçası olduğunu görebildim. Derdi olan bir kadındı, dertlerini gizlendikleri yerden özenle konuşturan bir sanatçıydı. İçindekileri dışarıya çıkarması için, kendi gürültüsünü aralamasını beklemek gerekiyordu. Görüşmemize damgasını vuran cümlesi şu oldu: 18 yaşındaydım; annem kalp krizi geçirerek kollarımda öldü. Konuşmakta olduğumuz gündelik şeylerin akışkanlığı, ortama aniden saplanan bu okla dondu. Röportaj derin bir üzüntüyle kapandı. Zehra'nın resmi, kendini tek başına büyütmek zorunda kalan bir kadının naif gücüyle biçimlenmişti. Onun resimlerine bakışım, o resimlerden biriyle gireceğim olası etkileşim; Zehra'nın benimle paylaşmış olduğu yaşam hikayesinden elbette bir iz taşıyacaktı. Bilginin, kendiliğinden ve içtenlikle gelen bilginin yolculuğumuzu zenginleştiren; varlığımıza değer katan bir yanı vardır. Zehra'yla birlikte ortaya çıkardığımız bu röportaj; bir ressamın bir tanık eşliğinde, kendi içine doğru yaptığı bir yürüyüşün belgeseli oldu, kanımca. Onun varlığında ben de hassas, kırılgan, suskun kalmış yanlarıma bir kez daha bakma fırsatını buldum. Birer kadeh içtiğimiz şarap, hayat karşısındaki gerginliğimizi, olur olmaz her yerde kuşandığımız silahlarımızı gereksiz kıldı. Kadın olma etiketi altında, bize yapıştırılmış olan, yük veren, yürüyüşümüzü yavaşlatan, kalbimizi yoran ne varsa, konuştuk. Mesleklerimizden, duruşumuzdan, kimliğimizden, sanatımızdan önce kadınlığımızla görünmekten; yalnızca bir kadın olarak görülmekten şikayetçiydik. Çünkü, bizi olduğumuz şeylerden, yaşama ve yaratma emeğinden soyan hoyrat, eğitimsiz, sınırlı bir gözdü, bu. Üstelik, hiç istemediğimiz halde; bizi kadınlığımızla savaşan bir konuma hapsediyordu. Sürekli savunmada yaşarken, dişil özümüze ve kadınlığın armağanlarına yabancılaşıyorduk. Zehra, bu kaba gözün sınırlarından yorulmuştu. Hangi kadın yorulmazdı ki? İsteklerimiz, arzularımız, hayallerimiz, tutkularımız, sevdalarımız vardı. Varlığımızda, çekincelerle nefes alan bir özgürlük düşü vardı. Özgürce yazmak, çizmek, boyamak, söylemek, yaratmak istiyorduk. Hayata emek veren, çok çalışan, iyinin ve güzelin yanında saf tutarak insana katkı veren kadınlar olarak olduğumuz gibi görünmeyi hak ediyorduk. Zehra; yalnızlıkla, ölümle, yaşam mücadelesiyle ve kendisiyle dost olmayı başaran bir kendilikle erkenden tanışmıştı. Bana gelen, benimdir, derken hayatın gecesine de, gündüzü kadar teslim olduğunu dile getiriyordu. Teslimiyet, her şeye evet, demek değildi. Zehra'nın teslimiyeti, her gelene kendisiyle etkileşime girmesi için izin vermekti. Dilerse, kabul ederdi; dilemezse gönderirdi. Zehra Başaran: Her şeyden önce aşırı duyarlı bir kadın. Çevrede olup biten her şeyden sorumluyum sanki. Ve klasik biriyim. Klasik derken; eskiye, geleneklere bağlıyım. Dolayısıyla resimsel anlamda da klasik bir duruşum var. Tümüyle bir bağ var. Sanatını içtenlikle icra eden her kişinin de böyle bir bağı olmalı bence. Aksi taktirde bir şeyler eğreti durur sende. Sen başka, ortaya koyduğun ürün bambaşka. Bu uyumsuzluk bir yerden sonra kendini ifşa eder. Günümüzde bu duruma sıkça rastlıyoruz. Ben bu kendinden olmayışın karşısında duruyorum. Sen ne hissediyorsan, osun. Ben bir figür ressamıyım. Ancak hayatın akışında beni durdurup bana bir şeyler söyleyen sembolleri kullanmayı da seviyorum. Aslında şöyle diyebilirim: Tüm zamanları kucaklayan biçimde resim yapmayı seviyorum. Çağdaş resim yapmaktan yana değilim. Yani şu an çağdaş diye betimlenen resmi yapmaktan yana değilim. Resimde akımlar vardır. Tüm sanat tarihini sonradan sınıflandırır insan, anlayabilmek için. Kuşkusuz bu önemli bir çabadır. Ancak ben bu sınıflandırmaların dışında bir şeyler yapmayı arzuluyorum. Kendimi belirli bir kalıbın içine koymak gibi bir tavrım yok. Bir hocam geldi bir gün bu atölyeye ve dedi ki; Figür ressamıysan figür yap. Natürmort ressamıysan, natürmort. Peyzajsa peyzaj. Öyle her şey bir arada yapılmaz. İlgin dağılır,. Elbette böyle bir anlayışı benimsemek mümkün değil. Bir figür ressamı olmak, her enstrümanı kullanmayı gerektirir. Resim bir kompozisyon; tüm öğeleri içeriyor. Üslup konusuna gelirsem, elbette bir ressamı diğerlerine tanıtan bir kendine haslık durumu vardır. Dediğim gibi, öyle bir yaklaşımım yok. Çünkü zaman içinde böyle bir şeyin sanatçıyı köşeye sıkıştırabileceğini düşünüyorum. Kendi çizdiği çemberin içinde kalıp boğulabilir. Resimlerimde içtenlikle beni göstermeye çalışan bir uğraşı vardır. Resmime bakanın, beni anladığını düşünmeyi severim. Ayrıca, bir üslup ister istemez oluşuyor; seninle beraber büyüyor. Çoğu arkadaşım Bu, Zehra'nın resmi, diyebiliyor kolaylıkla. Figürümün duruşundan, bakışından, anlama verdiğim öncelikten, ifadeye atfettiğim güçten. Seçtiğim renklerden belki. Beni duyuran, tek bir keskin hareket yok. Tüm bu saydığım şeylerin bir toplamı olarak konuşuyorum resimlerimde. Geniş bir renk yelpazem var. Resimlerimin her birinin bir hikayesi var. Sembolik öğeler kullanmayı seviyorum. Örneğin, Kanatlı Seri adında bir dizi yaptığım resmim var. Ve oradaki Kanat beni harekete geçiren bir semboldür; peşine düştüğüm anlamın anahtarıdır. O kanadın ilkel olması, el yapımı olması, uçurmayacak olması ile ilgili geniş bir kitap yazabilirim neredeyse. Ya da bir kaç resmimde kullandığım uçak imgesi var. Kanattan uçağa geçmiştim zaten. Bir imgeden diğerine yolculuk yaparım: Benim resmim böyle var olur. Uçamayan bir şeyden uçan bir şeye dönüşmek. Yine de bu dönüşümde bir şeylerin aynı kalması. Ben duygu insanıyım. Duygulardır beni yolculuğa çıkaran. Olumsuz duyguların frekansı daha yüksektir. Kuantum gerçekliğinde; tam tersini başarmamız istense de, olumsuz düşünmenin etkisi olumlu düşünmekten daha kuvvetlidir. Bir anda gelen bir hayal kırıklığı, üzüntü, yalnızlık. Bunlar etkiler beni. Ayrıca bir duyguda takılıp kalmayı da sevmediğim için, bu olumsuz duyguların arasındaki heyecan, heves gibi geçiş ikliminin de resmini yaparım. Hep yakalamaya çalıştığım şey, hayatın bir anındaki bir duruş, bir ifade, bir yoğunluğun kendini göstermesi. Hayat akıp geçiyor, resim nasıl dursun? Ben bu akışın içinde olduğumu hissetmekten hoşlanıyorum. Örneğin, yürürken bir anlığına arkasına dönüp bakan bir kişi imgesi. Bana durağan bir imgeden çok daha fazla ilham veriyor. Çerkez Karadağ geçen gün bir sergi sırasında tam senin sözlerinle olmasa da, bana bunu söyledi. Ömrüm boyunca yaptığım şey buydu. Sözleri beni memnun etti. An fotoğrafçıları vardır, dedi. Sen de an ressamısın,. Sanırım, Karadağ aynı zamanda fotoğrafçı olduğu için böyle bir tanımlama getirebildi resimlerime ve isabetli bir yaklaşım oldu. Aslında resimlerimde, büyüdüğümüzde çoğunlukla yitip giden masumiyeti korumaya çalışıyorum. Hani küçük bir çocuğun her şeye inanan saflığı ve hayreti vardır ya; Biz bu uçağı yapalım, belki uçar, diyorsun ve inanıyor çocuk. İşte o masumiyeti unutmadan çalışıyorum. Şöyle söyleyeyim: Bir sağlık sorunu olmadığı zaman, önceliğim resim. Sonra ailem, sonra okuldaki sorumluluğum geliyor. Atölyemin masraflarını karşılayabilmem için başka bir gelirimin olması gerekiyor. Yoksa sanatımdan ödün vermek zorunda kalırım. Geleni, resme yatırıyorum. Zaman, varlık ve enerji olarak her şeyimi buraya aktarıyorum. Her gün resim yaparım, aksini düşünemem bile. En az 2 saat çalışırım. Ancak verimli olduğumu hissedebilmem için 6 saat kesintisiz çalışmam gerekir. Daha az çalıştığımda, kendimde bir eksiklik duyumsarım. Kesinlikle resmim gittiğim her yere gelir benimle. Şimdi akıllı telefonlar çıktı da, biraz daha işimiz kolaylaştı. Her gün resmimin geldiği son haliyle fotoğrafını çekiyorum ve ertesi gün atölyeme gelene kadar onu izliyorum. Gün içinde resmimle sohbetim olur. Sürekli zihnimdedir. Orada var etmeye çalıştığım ilişkiyi çözene kadar uğraşırım. Benim tarzımda çalışırsanız, resim öyle iki günde bitmez. Figür resmi çalışması uzun solukludur. Şu gördüğün, bir metre ve üzerindeki resimlerin bitmesi en az bir ayı alır. Dolayısıyla o yarım kalmışlık ve onun beni çıkardığı yolculuk bir ay sürer. Hiç bitiremediğin resim var mı diye soracak olursan; ömrümün yaşanmış kısmına bakarak, bir ya da iki derim. Vazgeçiyorum, olmadı, dediğim resim sayısı bu kadar azdır. Söylediklerine katılıyorum. Öyle bir baskı var üzerimizde. Ancak benim mesleğimi yaşama biçimimde; tamamlama güdüsü, yarım bırakma ihtiyacımdan hep daha baskın. Bazen gökyüzünün bir anki rengine takılıp kalıyorsun. Merkezin o gökyüzü oluyor. O andan itibaren kullanacağın diğer enstrümanların renklerini de bu gökyüzü belirliyor. Soğuk-sıcak dengesi, uyum gibi vasıfları gözetmek durumundasın. Bu hassasiyetlerden bir palet oluşuyor. Ve o aşk, senin o gökyüzü imgesinde bulduğun aşk devam ettiği sürece, o paleti kullanıyorsun. Sonra bir başka gün, bir kırmızıya rastlıyorsun, onun peşine takılıyorsun. Bu kez o kırmızıyla uyumlu bir başka palet doğuyor. Yok, olmuyor. Bu senin hayata bakışınla ilgili bir mesele. Mizaç olarak yumuşak ve hassas bir yapım olduğu için, benim yolculuğum uyum ihtiyacımla biçimleniyor. Ben bağırmayı sevmediğim için, benim tuvalimdeki imgeler de, renkler de bağırmaz. Usul usul konuşurlar. Sen böyle söyleyince aklıma ünlü besteci Çaykovski geldi. İnsanın tüylerinin diken diken olması, sanki uçurumdan aşağı düşüyormuş gibi hissetmesi, sonra bir anda göğün en yüksek yerine fırlatılması... Senin resminde böyle bir gerilim frekansına rastlamak mümkün değil. Öyle mi? Ne renk, ne de atmosfer olarak. Evet, benim resmimde böyle büyük inişler ve çıkışlar olmuyor. Kırmızı bile fısıltıyla konuşuyor. Hiç bir öğenin diğerinin önüne geçerek, anlama giden yolu kesintiye uğratmasını istemiyorum çünkü. Bağıranın diğerini susturmasını istemiyorum. Bütün hikaye, kızın bakışında ve orada durmasını tercih ediyorum. Yani bir keman sesinin ortama yayılırken, bir davul sesinin patlaması gibi geliyor bana böyle büyük hareketler. Anladığım kadarıyla sen anlatmak istediğin hikayeyi bir yere gizlemeyi seviyorsun. Ve o gizlediğin yer de insan. Evet, önceliğim insan. Bütün her şey, o insanın duygusunu ortaya çıkartacak yardımcı elemanlardan oluşuyor. Bazen peyzajda bir tane bile figür olmaz. Ama bilirsin ki, orada bir bakan göz vardır. Elbette. Doğa, insan, ağaçlar, bütün bu gerçeklik, her şey, insan için. Ben her zaman odağı insan olan bir hikayeyi anlatmayı seçerek fırçamı oynatıyorum. Her eserde, herkesten önce ressamın kendi bakışı vardır. İzleyicinin bakışını da düşünür, ressam. Soyut resimde çok başarılı ressamlar var. Merak ve saygı duyuyorum. Kimi soyut çalışmalarla bağ kurabiliyorum. Zaten soyut resim dediğimiz, hikayenin en yalın formunda bizimle buluştuğu haldir. Olabileceğin en özü verebilmektir. Ancak durduğum yeri, oraya oldukça uzak buluyorum. Benim bakış açıma göre, soyut resim; yapmakta olduğum figür ressamlığından daha zor. O zaman şöyle diyebilir miyim? Sen bir yolu yürümektesin ve soyut resim yolunun üzerinde bir yerde. Kesinlikle olabilir. Bir sınırlama getirmiyorum yürüyüşüme. Bu bir süreç. Her şey değişebilir. Yerinde sayan bir sanatsal ifade düşünülemez. Sınırları belirgin, kendini tekrarlayan ve sanatla bağ kuran bir edim ancak zanaat olabilir. Estetik formu oldukça başarılı bir sehpa yaptım, çok beğenildi, buradan yürüyeyim,. Böyle bir şey değil, sanat. Yaşayan bir organizma gibi hareket eder. Resmim hiç ummadığım yerlere evrilebilir. Çok da isterim soyutta ifade bulabilmeyi. Başka bir yer de olabilir, gideceğim yer. Benim bir sınırım yok. Sanatta sınır olmamalı. Resmimle ilgili bana çok akıl veren oldu. Şöyle yaparsan, çok popüler olursun, diyen oldu. -Kesinlikle. Popüler olma kaygısı, sana dayatılan çerçeveler içinde kalma cesaretsizliği, beğenilen bir üsluba sığınma çabası... Hepsi hapishane yaratır. Dilersem, soyuta giderim, oradan çıkarım kübiste giderim. Bunu başkalarından da duydum. Doğru. Ancak bunun çok özel bir tercih olarak ortaya çıktığını da söyleyemem. Bir kadın olduğum için, resimlerimde kendimi ifade etmenin doğrudan yolu olarak kadın imgesini kullanıyorum. Kadın varlığının zengin bir imgelemin nesnesi olmaya daha uygun olduğunu düşünüyorum. Kadın basit, kolay anlaşılabilir bir varlık değil. Belki erkek olsam, böyle düşünmeyebilirdim. Bilemiyorum. Çizdiğim az sayıdaki erkek figürünün tuvalime girmesi de, aslında kadına özgü bir hassasiyetle bağ kurabildikleri içindir. Ayrıca kadın bedenini de estetik değer üretmesi bağlamında daha yüce bulurum. Her şeye rağmen kadın çok daha estetik bir varlık. Kadın varlığının form olarak zenginliğinden bütün sanat alemi olarak eminiz. Bu durumun feminizmle açıklanabilecek bir yanı olduğunu bile düşünmüyorum. Çoğunlukla var. Neredeyse yüzde doksan dokuz oranında. Bazen bir form çiziyorum, ertesi gün, bunun yanına başka bir form geliyor. Ancak hiçbiri yaptığım resme girmiyor. Bu çizimler beni bir biçimde yapacağım resme hazırlamak için oradalar. Böyle de oluyor. Eskize ille de sadık kalmam gerekmiyor. Ancak şurası önemli: Onları yapmadan, nihai olanı yapamazdım. Başka nedenler de var ayrıca. Diyelim ki, sokaktayım ve fazladan bir yarım saatim var. Bunu resim yaparak değerlendirmek isterim. Olmaz mı? Eskiz defteri bir sanatçının yol arkadaşıdır ve söylediğin gibi; seni diğer ressamlarla paylaştığın evrensel ruha bağlar. Ciddi bir resim eğitimi olan sanatçılardan aldığım öğütlerden yola çıkacak olursak, biz kendimizi hep adı sanat tarihine altın harflerle kazınmış ressamlarla kıyaslayarak çalışmak zorundayız. Benim yola çıkışım Rembrandt'la oldu. Klasik resim eğitiminin babasıdır o. Caravaggio çok serttir, Rembrandt yumuşaktır. Üniversiteden mezun olduktan sonra Ressam Kasım Koçak'la tanıştım. Oradan da yolum Rembrandt'a çıktı elbette. Güzel sanatlar eğitimi sana şöyle bir idealizm yüklüyor: Bu usta bunu yüzyıllar öncesinde böyle bir yetkinlikle yapmış. Sen bunu en az onun kadar iyi yapmak zorundasın. Ve sonra da onu aşmak üzere yolda olmalısın,. Mesela sonrasında, Egon Schiele bana yakın bir ressam olarak hayatımda belirdi bir dönem. Dışavurumcu bir üsluba sahiptir; deformasyondan yararlanarak yüksek ifadeci bir tutum takınır. Onun duyguları bağırır. Bir dönem onun eserlerine çok baktım. Bu etki tuvalime girmeye çalıştı. Daha yolun çok başındaydım o zaman. Marmara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim Bölümü'nden 1995 yılında mezun oldum. Karma sergilere bir profesyonel olarak 1997 yılında katılmaya başladım. 1997, 98 yıllarında Schiele'den etkilendim. Elbette onun etkisini yorumlayabilmek, kendi resmine katkı vermesini sağlayabilmek kolay bir iş değil. Bir cengaverlikti bence bu girişimim. Renklerindeki dramatik atmosfer, canlılıkla tezat olan duygusal içe dönüklük. Bunlar bana çok fazla ilham verdi o dönem. Çok büyük ressamlardan söz ediyoruz burada. Sonuçta bu ressamlar hocalarımız. Sürekli öğreniyoruz onlardan. Ve öğreneceğimiz çok şey var. Belki bugün benim resmimde öne çıkan ifade yoğunluğu Schiele'yle girdiğim etkileşimin bir getirisidir. Daha doğrusu, yıllar içinde bu etkileşimler sende birikiyor, mayalanıyor ve içine kendini de koyduğun özel bir yaratım olarak ortaya çıkıyor. Ben doğrudan resimdeki karakterin içindeyim. Oradan bakan, benim aslında. Bazı figürler diğerlerinden daha cazip geliyor bana. Ancak duygusuyla, duruşuyla, ruhuyla o kadın, benim. Artık kimseyi sana poz versin diye alıkoyamıyorsun. Zamanımız yok. Fotoğraftan çalışıyorum çoğunlukla. O fotoğraflardaki figür kim olursa olsun, duygusal olarak konuşan ben oluyorum. Ayrıca en zevk aldığım süreç, o kadın figürün bir portre olarak doğmasına eşlik eden arayıştır. O ifadenin peşinde koşarken deliriyorum gerçekten. Karakteri merkeze koymayı seviyorsun sanırım. Hikayeyi bölüştürmeyi tercih etmiyorsun. Sende bir merkez var. Diğer her şey, o merkezin gücünü gösterebilmesi için orada. Kuantum gerçekliğinde olduğu gibi; biz varız ve her şey varlığımıza hizmet ediyor. Ve bazen, bize hizmet eden o her şeyi de kaldırıp atmak gerekiyor. Tuvalimi sade tutmaya çalışıyorum. Kalabalık sevmiyorum. Her figür bir ruh. Karmaşa istemiyorum resmimde. Böyle bir sanatsal deneyimi yaşayan insan sayısı çok az gerçekten. Biz, böylesine sağlıklı ve derin bir ilişkiyi ancak bir koleksiyonerin varlığında bulabiliriz. Ya da derin bir sanatsal merakın arkasından giden insanlarla mümkün. Ya da bir sanat çevresinin sınırları içinde olanaklı. Yoldan geçen adamın, sanatla böyle derinlikli bir bağ kurmasını sağlayacak bir toplumsal gelişmeden de mahrumuz. Şöyle söyleyeyim: Bir sanatçının eseriyle ilgili geribildirime her zaman ihtiyacı vardır. Bu noktada bir ressamın diğer ressam arkadaşlarının eleştirileriyle beslenmesi önemlidir. Boğa burcu bir kadın olarak inatçı bir kişiliğim var. Bir şeyin doğru olduğuna inanıyorsam, benim bu yoldan alıkonmam imkansız. Olumsuz bir eleştiri duyduğumda, aklıma yatmadıysa, hiç etkilenmem. Bir haklılık payı bulduysam eleştiride, üzerine düşünürüm. Burada kimin eleştirdiği de önemli aslında. Popülerlik peşinde koşan, benim duruşumu algılama şansı olmayan bir sanatçının eleştirisi bana dokunamaz. 25 yıldır ressamlık yapıyorum. Bu artık bir iş değil, yaşam biçimi. Ressam denilince, aklına Bop Ross gelen bir toplumuz, biz. TRT 2'de çok hızlı biçimde manzara resmi yapardı, hatırlarsan. Müslüman mahallesinde salyangoz satıyoruz. Ressamın hala aykırı bir imgesi var. Bizde resim ciddiye alınan bir alan değil. Hobi gibi bakılıyor nedense. Ne güzel rahatlıyorsun resim yaparak, diyorlar. Ben burada rahatlamıyorum. Anlatamıyorum bir türlü. Bazen Olmadı, diye saçımı başımı yoluyorum. Sonuçta dünyadan kopuyorsun. Bazen 6 saat kopuyorsun. Atölyeye girer girmez telefonumu kaparım. Okuldan çıkıp buraya ulaştıysam; yani atölyemde çalışma koşullarını oluşturduysam, diğer her şey dışarıda kalmıştır zaten. Çünkü disiplin süreklilik gerektirir. Bu disiplin bana ilkokuldan beri eşlik eden bir şey. Biraz yapı meselesi. Hep sınıf başkanıydım ve sınıf birincisiydim. Kendimle yarışırdım. O yaştaki bir çocuğu neydi böylesine motive eden, bilmiyorum. Önce kendi ödevlerimi bitirirdim, sonra mahalledeki çocuklara ders çalıştırırdım. Bahçedeki büyük masaya onları dizerdim ve kim ne durumda diye dolaşırdım aralarında. Öğretmen olmayı hiç hayal etmedim ama, böyle baş öğretmen havasında geçen bir çocukluğum var. Diğer soruna gelirsem; ressamları toplumların gözünde bohem ya da aykırı olarak etiketleyen şeyler, diğer insanların onlarda anlamlandıramadıkları kimi davranışlardan kaynaklanıyor bence. Örneğin, geceleri çok az uyurum ben. Uyku saati bile sizi toplumun genelinden ayıran basit ama temel bir unsurdur. Çünkü sabahları onların uyandığı saatte uyanamıyorum. Beni arkadaşlarımın kahve içmeye çağırdığı saatte; ben gözlerimi yeni açmış oluyorum. Zaten üretmenin cazibesi çoğunlukla sohbet ortamının getirebileceklerinden daha baskın oluyor. Ve çoğu kişinin asosyal olarak nitelediği duruma düşüyorsun. Ama ben böyle mutluyum. Bir arkadaşımın annesinin Mehmet Güleryüz'le birlikte çalışmaya başlaması, benim resimle tanışmama vesile oldu. 7 ya da 8 yaşlarındaydım. Güleryüz'ün ünlü bir ressam olduğunu o zaman öğrendim. Sürekli haberler geliyor arkadaşımdan. Çok ünlü bir ressam, arkadaşıma resim dersi veriyor diye beni de bir heyecan sardı. Sonra yine bir arkadaşımın amcası Pendik'te mahallemizin ressamıydı. Onun atölyesine giderdik. Derken lise çağına geldim. Teknik liseye girdim. Ancak elektrik bölümüyle en ufak bir bağım yok. Ben stajlarda sürekli resim yapıyorum. Birileri fark edip sipariş vermeye başladı bana. İlk kez para kazandım resimden. Ustabaşımın yaşadığı evin yanı da Marmara Güzel Sanatlar Fakültesi. İlk kez ondan öğrendim ressamlığa giden yolun bu okuldan geçtiğini. Kursa gittim sınavlar için. Ailem hiç onay vermedi liseden sonra okumama. Bir işe girip hayatımı kazanmam öncelikliydi onlar için. Teknik ressamlık yaptığım ilk iş yerimde eşimle tanıştım. O da bana güzel sanatlar okumalısın, dedi. Ancak ben eğitim fakültesi resim öğretmenliği bölümünü kazandım ve evlendim. Ama hayatım bir süre sonra, geri dönülmez biçimde ressamlığa demir attı. Geriye dönüp baktığımda, ressamlığın kararlı bir rüzgar gibi etrafımda dolanıp durduğunu anlıyorum. Bana gelen, benimdir, şeklindeki mottoma uygun biçimde yaşıyorum hayatı. Ne zaman fazla irdeleyip başkalarına danışıp da bir karar alsam, hep yanlış olduğunu gördüm. O yüzden bana gelene baştan teslim oluyorum. Ben, ağabeyim ve ablamdan sonra gelmişim dünyaya. Üçüncü çocuğum. Ve sürpriz bir çocuğum. Aradan çok yıllar geçtikten sonra, beklenmeyen bir evlat. Ayrıca kalbimde de bir sorun varmış: Ağlamaya dayanamayarak, hemen bayılıyormuşum. Doktor; Ağlatmayın bu bebeği, demiş. Ağlamadan büyüdüm, diyelim. Kendimi bilmeye başladığımda, kardeşlerim evden gitmişti. Aslında tek çocuk gibi yaşadım. Etrafta yaşıtım kimse de yoktu. Babam ailevi nedenlerle tüm akrabalardan uzakta, Pendik'te bir ücra köşede bir ev yapmış bize. Bahçe içinde, bir masal evi. Emekli olduktan sonra da, ölene kadar muhtarlık yaptı, evde yoktu. Annem ve ben vardık. Ancak, annem de hayattan kopuk yaşayan bir kadındı. Tuhaf biçimde iletişimimiz yoktu. Benim tümüyle yalnız geçen, oldukça içe dönük bir çocukluğum vardı. Koca dünyada, tek başıma ben vardım. 1971 doğumlu biri olduğumu düşünürsen, oyuncak falan yok o zaman. Çamurdan bebekler yapardım kendime, yastığı giydirir; kardeş yapardım. Hep yalnızdım. Kendi kendimle arkadaş olma ilişkisi bende çok erken ve zorunlu olarak başladı. Oturduğumuz yerden bir araba bile geçmezdi, ses yoktu. Annem mısır ekerdi, o mısırların püsküllerinden bebeğime saç yapardım. Ortaokula geldiğimde de, heykel yapardım alçıdan. Kimseden bir övgü gelmezdi. Lisedeyken biraz hareketlendi yaşantım. Teknik lise, staj, resim siparişleri. 18 yaşıma geldiğimde, annem kalp krizi geçirip kollarımda öldü. Ondan sonra çok ağır bir depresyona girdim. Duvarlar konuştu, annem konuştu. Çok karanlık bir dönem geçti hayatımdan. Atlattım o günleri ve bugün olduğum kadın oldum. İçtenliğin ve paylaşımların için teşekkür ederim. Ben de bu özel yolculukta bana eşlik ettiğin için çok teşekkür ediyorum. Sessizce gelen sessizce oturan sessizce konusup ve hatta sessizce gülen bu ressamın kocaman dünyasını, emeğini ve hünerini paylaştığınız için tebrik ediyorum. Zehra basaran. Caliskan, uretken, yetenekli bir ressam. Takip edilmeli, desteklenmeli. Sonuç : Büyük sanatçı olmak için sıradışı bir yaşam ve bolca travma getekli. Zehra hanıma kaderi bu konuda çokça yardımcı olmuş! Yolu açık olsun. Zehra hanım tam bir sanatçı, hayata bakış açısını sanata çok güzel yansıtmış. Bana geçen kadının her şartta ve her durumda ne kadar güçlü ve dik durduğu, bu da adeta yaptığı eserlerden fırlayıp insanın içine giriyor. Yolu açık olsun.


Revnak, müzik dünyasına Merhaba dediği ilk çıkış şarkısı Batık Sandalı On Air Music Co. etiketiyle yayımladı. Batık Sandal, çağımızda bir hastalık olarak nitelendirilen Çok fazla düşünmek üzerine yazılmış bir şarkı. Söz ve müziği Revnak'ın kendisine ait olan şarkının mix'i Onur Yahya Öner, mastering'i ise Aykut Acarlar imzasını taşıyor. Revnak, şarkısını; Gerçekleşmiş ya da var olan şeyleri gördükten sonra bile diğer bir ihtimal olsa nasıl olurdu sorusu hep bir çıkmaz olarak rahatsız eder durur insanı. Ben de bu düşünceye karşı çıktım şarkımda şeklinde açıklıyor. Her ne olursa olsun yanında inandığı, mutlu olduğu kişinin olması insana yeterli geldiğini anlatan Batık Sandalı djital platformlardan dinleyebilirsiniz. Adana'da doğdu. Çukurova Üniversitesi'nde okuduğu yıllarda sonradan dahil olduğu bar grubu ile birçok yerde sahne aldı. Üniversiteyi bitirene kadar grubunda lead gitaristlik yapan Revnak daha sonra evde kurduğu home stüdyoda kendi bestelerini yapmaya başladı. Batık Sandal, sanatçının ilk single'ı... Söz yazarlığı ve beste konusunda çevresinden olumlu dönüşler alan Revnak yeni şarkılarına yoğunlaşarak üretimine devam ediyor.


Rokoko denince akıllara, yoğun süs, asimetri hatta gözümüzü alan abartılı yaldızlama ve belki de daha ihtişamlı hale gelsin diye eklenen beyaz ve pastel renkler gelmelidir. Aslında bu sanat akımı, geometrik ve simetrik stiline karşı bir tepki olarak doğmuştur. En çok ta bu nedenle, güce karşı olan eğilim yerini artık hoş ve dekoratif olana bırakmıştır diyebiliriz. Bu sanat, günümüzde de çeşitli alanlarda kendine fazlasıyla yer bulmaktadır. Tahminlerin çok ötesinde bir hızla yayıldığı da anlatılan rivayetler arasındadır. Örneğin İngiltere, Avrupa, Almanya ve Rusya'nın diğer bölgelerine hızla yayılmıştır. Bence, Rokoko Sanat'ın taşıdığı zarif mizah anlayışı kadar ihtişamı yansıtması insanlar tarafından oldukça sevilmesinde ve beğenilmesinde büyük rol oynamıştır. Sıradan olaylar ve yaşananlar resmedildiğinde daha dekoratif ve cilveli şekilde yansıtılıyor olmaları ilgiyi fazlasıyla çekmiştir. Bunun yanı sıra Rokoko figürler resim sanatı kadar senaryolarda, heykel, edebiyat, müzik ve tiyatro alanında da kullanılmaya başlanmıştır. İşte tam da taşıdığı bu ruh sebebiyle, Rokoko Sanat tam anlamıyla kendini en çok mimari alanda göstermektedir. Yine de bilmenizi isterim ki Rokoko Sanat anlayışı coğrafi konum ve bölgelere göre kendi içinde çok daha zarif ve belki çok daha sadeleştirilerek var olmuştur. Dolayısıyla daimi bir gösterişten bahsedemeyiz. Örneklendirecek olursam, Rokoko, Fransa'da elit kesimin hatta soyluların yaşattığı bir akım olması nedeniyle, haz sembolünün yanı sıra zarafeti yansıtmaktadır. Ülkemizde Topkapı Sarayı'nın giriş kapısı ile Ayasofya arasında bulunan III. Ahmet Çeşmesi, Rokoko Mimari'ye bir örnektir. Yumuşatılmış dikdörtgen planın yanı sıra yer alan yaldızlı motifler, çiçekler ve çeşmeler oldukça dikkat çeken mimari yapılar arasında yer almaktadır. Rokoko'nun tarihsel gelişimine kısaca değinecek olursak; Fransa'da Kral Louis'in ölümüyle, idarenin Paris'e taşınması sonucu aristokrat kesimin sosyal hayatı ve eğlenceye yaşamlarında epeyce yer vermeleri nedeniyle, dönemin kültür ve sanat akışının şehir merkezine taşınması, ilk basamağı meydana getirmiştir. Şayet, Rokoko Sanat akımının diğer akımlar ile ilişkisini ifade edecek olursak, Barok ile Aydınlanma arasındaki geçiş evresidir diyebiliriz. Bu nedenle, İngiltere'de gelişen resim sanatı, Rokoko ihtişamlı görüntü' olarak da tanımlanıyor olsa da bu dönemde aydınlanma habercileri de hatırlanması gereken oluşumlardandır. 1715 1774 yılları arasında aydınlanma çağı yaşanmıştır. William Hogarth, Sir Joshua Reynolds gibileri sayesinde Rokoko akımı, aydınlanmaya uygun biçimde daha mantıksal, tutarlı hatta ölçülü ve makul bir veçhe kazanmıştır. Oysa ki bu dönemde ressamlar daha çok 5 duyu organı ile görülene, algılanana ve hissedilene önem veriyorlardı. Rokoko sanat dönemi denince unutulmaması gereken bir diğer oluş ise Rokoko sanat anlayışının hemen önce var olan yani oluşumuna zemin hazırlayan Barok sanatıdır. Rokoko, Barokun son aşamasıdır. Fransız İhtilali sırasında yaşayanlar Barok sanatın zirve işleyişine son vermiş ve konumuz olan Rokokoya zemin hazırlamıştır. Aralarında ki benzerlikler hayli fazla olsa da, Rokoko resimlerinin konularının genelde dönemin burjuva, zengin olan soylular olarak adlandırılan kesim tarafından belirlendiği en önemli fark sayılabilir. Belki de zenginlik, sevgili konulu temalar, eğlence temaları, aristokratik yaşam, dönemin insanının ilgisini çok daha fazla çekmiştir. Sanat, dinsel konular yerine toplumsal konuların işlenmesi şüphesiz ki sanat kavramını değer olarak değil gösterişi yansıtma aracı olarak algılarda yer değiştirmiştir. Bu değişimin temel sebebi ise daha önce bahsettiğim, İhtilal ve devimlerin, ekonomik ve sosyal etkileridir. Yazımı buraya kadar okuyup ve beğendiyseniz paylaşmayı unutmayınız. Değerli yorumlarınızı bekliyoruz. Yeni bir yazı da görüşene dek, hoşçakalınız!


Bir Zamanlar Toroslar'da: Sagalassos sergisi, Beyoğlu İstiklal caddesi'nde bulunan Yapı Kredi Kültür Sanat binasında açıldı. 27 Kasım 2019 28 Mayıs 2020 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek olan sergi, ülkemizde son yıllarda hazırlanan en kapsamlı arkeoloji projesi. Yapı Kredi Kültür Sanat'ın Beyoğlu İstiklal caddesi'nde bulunan binasının üç katına yayılan sergi, Torosların güney yamacında kurulu Sagalassos antik kentini ve Pisidia Bölgesi'nin tarihini ziyaretçileriyle buluşturuyor. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Belçika KU Leuven Üniversitesi'nin desteklediği Sagalassos Arkeolojik Araştırma Projesi işbirliğiyle hazırlanan sergide Burdur Arkeoloji Müzesi'nden getirilen 368 eser yer alıyor. Serginin açılış gecesine Sagalassos Kazı Başkanı Prof. Dr. Jeroen Poblome, KU Leuven Rektör Yardımcısı Bart Raeymakers, T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdür Yardımcısı Seyit Ahmet Arslan ve Burdur Valisi Hasan Şıldak da katıldı. sanat tarihi öğretmeni keşke herkes sizler gibi duyarlı olsa #MEMLEKETİM KÜLTÜR VE TARİH CENNETİ # DEĞERİNİ BİLEN VAR MI?.....


Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, Bir Zamanlar Toroslar'da: Sagalassos sergisine ev sahipliği yapıyor. Yapı Kredi Kültür Sanat'ın Beyoğlu İstiklal caddesi'nde bulunan binasının üç katına yayılan sergi, Torosların güney yamacında kurulu Sagalassos antik kentini ve Pisidia Bölgesi'nin tarihini ziyaretçileriyle buluşturuyor. Ülkemizde son yıllarda hazırlanan en kapsamlı arkeoloji projesi olan Bir Zamanlar Toroslar'da: Sagalassos, T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Belçika KU Leuven Üniversitesi'nin desteklediği Sagalassos Arkeolojik Araştırma Projesi işbirliğiyle hazırlandı. Burdur Arkeoloji Müzesi'nden getirilen toplam 368 eserin yer aldığı sergi, 27 Kasım 2019 28 Mayıs 2020 tarihleri arasında Yapı Kredi Kültür Sanat'ta ziyaret edilebilecek. Akdeniz'in en iyi korunmuş antik şehirlerinden olan Sagalassos, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alıyor. Bir Zamanlar Toroslar'da: Sagalassos sergisinde, prehistorik çağlarda Anadolu'da yaşadığı ıspatlanan ve Burdur yöresinde kalıntılarına rastlanan mamut kemiklerinden, Roma imparatorları Hadrian ve Marcus Aurelius'un anıtsal boyuttaki heykellerine kadar çok sayıda ve farklı türde tarihi eser yer alıyor. Antik Sagalassos sakinlerinin gündelik ve sosyal yaşamlarını, inanç ritüellerini yansıtan pişmiş toprak figürinler, kahraman, tanrı ve tanrıça heykelleri, Büyük İskender heykelciği, süs eşyaları, taş aletler, pişirme ve yemek kapları başta olmak üzere Sagalassos ve Pisidia Bölgesi'nin farklı dönemlerine tarihlenen ve geçmişe ışık tutan eserler, Yapı Kredi Kültür Sanat'ın üç katına birden yayılan kronolojik ve tematik bölümler halinde görülebilecek. Sagalassos Roma İmparatorluk Hamamı kazılarında ortaya çıkarılan İmparator Marcus Aurelius heykeli, müze girişinde ziyaretçileri karşılayacak. Orijinali yaklaşık 5 metre yüksekliğinde olan heykelin beyaz mermerden yontulmuş başı, kolları ve bacakları sergiye getirildi. Restorasyonu 2010 yılında tamamlanan Sagalassos Antoninler Çeşmesi, Marcus Aurelius tarafından yaptırılmıştı. Sergide, Sagalassos'a Pisidia'nın birinci kenti unvanını veren İmparator Hadrian heykeline ait baş da yakından görülebilecek. İmparator Hadrian ve Marcus Aurelius, Roma'nın Beş İyi İmparatoru arasında yer alıyor. Sagalassos kazılarında ele geçen MS 3. yüzyıla tarihlenen Romalı bir erkek ve 11. yüzyıla tarihlenen Bizanslı bir kadının kafatası, uzmanlar tarafından yeniden yüzlendirme tekniğiyle orijinaline yakın görünümlerine kavuşturuldu. Yüz rekonstrüksiyonunu bilim ve yaratıcılığın birleşimi olarak niteleyen kazı başkanı sayın Jeroen Poblome, dijital yüz rekonstrüksiyonunun yüzde 75 kesinliğe sahip olduğunu belirtiyor. Gerçek isimleri bilinmeyen Pisidialılara araştırma ekibi tarafından Rhodon ve Eirene adları verildi. Sergiye getirilen Rhodon ve Eirene büstleriyle ziyaretçiler antik Pisidialılarla tanışma imkanı bulacaklar. Bir Zamanlar Toroslar'da: Sagalassos, Yapı Kredi Kültür Sanat'ın 3 katında birden ziyaretçilerini bekliyor. Binanın 1. katı, 1990 yılında başlayan ve disiplinler arası bir araştırma projesi olan Sagalassos kazılarına, kazılarla birlikte Sagalassos ve ait olduğu Pisidia bölgesinin coğrafyası, bitki örtüsü, jeolojisi, inanç sistemi, tanrıları, hayvanları, insanları ve bitkileri olmak üzere çok katmanlı bir sunuma sahip. 2. katta tarihöncesi çağlar, Sagalassos'un kuruluşuna tanıklık eden Bronz Çağı, Hellenistik Çağ, Bizans Dönemi, Roma Dönemi ve Selçuklu Dönemi eserleri kronolojik bir konsept içinde sergileniyor. Ayrıca Sagalassos kazılarında açığa çıkarılan Yukarı Agora ve burada yapılan kazılarda bulunan tanrı, imparator ve kahraman heykellerinin en iyi örnekleri ziyaretçiye sunuluyor. 3. kat ise yaşam kalitesi, antik ekonomi, beslenme alışkanlıkları ve mutfak eşyaları, insanların ölümle nasıl başa çıktıkları ve ölümün nitelikleri gibi tematik bölümlerden oluşuyor. Serginin bu katına çıkan ziyaretçileri toprak ve bereket tanrıçası güzel saçlı Tanrıça Demeter heykeli karşılıyor. Ayrıca bu bölümde Sagalassosluların adak adadığı düşünülen ve içinde yüzlerce pişmiş toprak figürünün ele geçtiği kaya tapınağının rekonstrüksiyonu da yapıldı. 1990 yılından beri Sagalassos Arkeolojik Araştırma Projesi tarafından yürütülen Sagalassos kazıları, disiplinlerarası kazı ve restorasyon çalışmalarıyla uluslararası bilim camiasında önemli bir yere sahip. Sergi ziyaretçilere bu bilimsel çalışmaları bir arada görme imkanı da sunuyor. Projenin bilimsel danışmanlığı KU Leuven Üniversitesi profesörlerinden ve Sagalassos Kazısı Başkanı sayın Jeroen Poblome, koordinatörlüğü Yapı Kredi Müzesi yöneticisi sayın Nihat Tekdemir ve tasarımı Pattu Mimarlık tarafından yapıldı. Sergiye getirilen eserler ve sergide kullanılan bütün peyzaj fotoğrafları ise Belçikalı sanatçılar sayın Bruno Vandermeulen ve sayın Danny Veys tarafından çekildi. Sergiye, Sagalassos ve içinde bulunduğu Pisidia Bölgesi'nin bütün tarihi katmanlarının paylaşıldığı kapsamlı bir kitap eşlik ediyor. Yapı Kredi Yayınları tarafından Türkçe ve İngilizce hazırlanan ve yayınevinin 5500. kitabı olan Bir Zamanlar Toroslar'da Sagalassos kitabında yer alan 27 makale her biri alanında uzman araştırmacılar tarafından güncel veriler ışığında kaleme alındı. Bu nedenle Bir Zamanlar Toroslar'da Sagalassos kitabı Pisidia ve Sagalassos konusunda en güncel yayın ve kaynak kitap niteliğinde. Serginin açılış günü olan 27 Kasım Çarşamba akşamı, ziyaretçiler, Sagalassos Kazısı Başkanı sayın Jeroen Poblome tarafından verilecek konferansa katılma fırsatı da yakalayacaklar. Konferans saat: 18:30'da Yapı Kredi Kültür Sanat Loca'da gerçekleşecek. Çok heyecanlandırıcı bir sergi, emeği geçenleri kutluyorum. Ancak bu insanlar Anadolulu, eserlerde Anadolu eserleridir. Çok fazla Roma vurgusu yapılmış? Gereksizdir. Romalıların Ataları Etrüsklerdir, onlarda İzmirli Lidyalı, atalarımızdır. Anadolulu denirse yeterli olur.


Çiçek Dilligil, Kubilay Penbeklioğlu, Melek Şahin, Dilara Mücaviroğlu ve Burak Uyanık'ı buluşturan Roma'da Bir Cinayet oyunu Mart ayında prömiyer yaptıktan sonra Nisan ayında da Türkiye'nin pek çok yerinde sahnelenmeye devam edecek. Elçin Gürler'in yazıp Kubilay Penbeklioğlu'nun yönettiği oyun, Mi Entertainment ve Nova Oyun Yapım imzası ile seyirci ile buluşturuluyor. Müziklerini Orhan Enes Kuzu, dekor tasarımını Selin Ölçen, Işık Tasarımını Kaan Eman, afiş tasarımını Galip Aksular üstlenirken; projenin Genel Sanat Yönetmenliği Mutlu İgdi'ye ait. Hem güldüren hem de kadın-erkek ilişkilerine dair seyirciyi düşündüren Roma'da Bir Cinayet konusu ile şaşırtıyor. Aşkın şehri Roma'da muhteşem olması gereken bir gün hiç de beklenildiği gibi gitmez. Sonu kestirilemeyen bu muhteşem gün, herkesin sırlarının bir bir ortaya döküldüğü unutulmaz bir sona şahitlik edecektir. Bu sonda birinin değil hepsinin parmağı vardır. Hepsi bir o kadar kazanan, bir o kadar kaybedendir. Tıpkı hayat gibi! Nisan ayı boyunca 15 Nisan MOİ SAHNE ile başlayıp İzmit ve Bursa turnelerine çıkan Roma'da Bir Cinayet oyunu; 30 Nisan Pazar günü de teaser çekimlerine destek olan Grand Pera Emek Sahnesi'nde Gala özel gösterimi ile seyircilerle buluşacak. Roma'da Bir Cinayet gülmeye ihtiyaç duyduğumuz bu zamanlarda seyircileri hem kahkahaya hem de tuhaf bir sorgunun içinde bırakmaya devam edecek.


Kökleri 1909 yılında atılan ve tüm dünyada bale sanatına yeni bir anlam katarak çığır açan Ballets Russes Topluluğu'na dayanan ve klasik balenin dünya çapındaki en iyi temsilcilerinden biri olarak nitelendirilen Monte Carlo Balesi, Jean-Christophe Maillot'nun yönetimiyle bir kez daha Zorlu PSM'de sanatseverlere büyüleyici bir deneyim yaşatmaya hazırlanıyor. Repertuarında ünlü koreograf Jean-Christophe Maillot'un öncülüğünde üretilmiş 40'a yakın bale koreografisi yer alan Monte Carlo Balesi, Shakespeare klasiği Romeo ve Juliet'in yeniden yorumuyla 3 ve 4 Şubat 2023'te Zorlu PSM'nin eşsiz atmosferinde sanatseverlerle buluşacak. Jean-Christophe Maillot'nun 20 yılı aşkın süredir hazırladığı Vers un Pays Sage (1995), Romeo et Juliette (1996), Cendrillon (1999), La Belle (2001), Le Songe (2005), Altro Canto (2006), Faust (2007) ve LAC (2011) gibi gösterileriyle günümüzün en önemli topluluklarından biri haline gelen ve daha önce 2017 yılında Göl eseriyle Zorlu PSM'de sahne alan Monte Carlo Balesi'nin eşsiz Romeo ve Juliet gösterisinin biletleri passo. com. tr'de satışta.


İnsan faktörünün öne çıktığı Rönesans, Ortaçağ ile Yeniçağ arasında yaşanmış olup yaşamsal, sanatsal, bilimsel alanda yeniliklerin yaşanması sebebiyle Yeniden Doğuş anlamına gelmektedir. Eski anlayış ve bağnazlıklara tepki niteliği taşıyan bu dönemde matbaanın, daha fazla kullanılabilir olması yeni buluş ve düşüncelerin hızla yayılmasına etken olmuştur. Coğrafi, yeni keşiflerden sonra zenginleşmiş olan kitleler aracılığıyla, sanattan zevk alan yeni bir sınıfın ortaya çıkması ise sanatsal reformların oluşmasını fazlasıyla etkilemiştir. Bilim anlamında hızla yol alan Avrupa'da, sanatın merkezi artık daha çok insandır. Doğaya yakın olmak ve insan figürünü daha fazla resmetmek sanatsal yenilikler arasındadır. 1300'lerden 1600'lere uzanan gelişim dönemini içeren gerek bilim alanında gerekse sanat alanında çok önemli gelişmeler yaşandığı Rönesans Dönemi aracılığıyla serbest düşünce ortamı eskiye tepki olarak yeniden doğdu. Gözleme ve araştırmaya dayanan pozitif düşüncenin ortaya çıkmasıyla birlikte kilise zayıflaması reform hareketlerinin Ortaçağdan sonra, hümanizmin etkisiyle hız kazanmasına sebep oldu. Yunan ve Roma kültürünün ata mirası etkisiyle sanatsal yenilikler sonra ki yüzyıllara köprü vazifesi görmüştür. Rönesans dönemine kadar bilim, sanat ve medeniyet alanlarında İslam Ülkeleri öncü iken Rönesans hareketleriyle birlikte Avrupa Ülkeleri bu alanlarda ön plana çıkmıştır. Sanat alanında, toplumun geçmişle olan bağlarını irdeleyen sanatçılar doğanın, insan anatomisinin bilgisine ulaşarak resim ve heykelin aracılığıyla Yunan sanatçı atalarının ustalığına eriştiler. Yepyeni bir sanat anlayışının ortaya çıktığı Rönesans, aslında Antik Çağı yeniden canlandırma arzusudur. Toplum ve insan ilişkilerinin mantık ve gözlem sonucu irdelenmesi gerçeği sanatsal bakış açılarını büyük oranda etkilemiştir. Hali hazırda Ortaçağın sonlarına doğru kültür ve sanatta önemli bir birikimin oluşması da sanatsal reformlara etken bir diğer itkidir. Örneğin, resim artık bağnazlıkların yerini özgürlükçü düşüncelere bırakması, sosyal yaşantı değişikliği ve toplumsal canlanma sebebiyle evlere taşınmıştır. Halk artık kendi portre ve heykellerini betimletebilir, evinde sanata yer verebilir hale gelmiştir. Rönesans'ın erken ve geç olmak üzere 2 dönemi vardır. Dönemler içerisinde Rönesans'a ruhunu veren büyük düşünürler ve sanatçılar halkları büyük oranda etkileyerek sanatsal, düşünsel ve yaşamsal biçimde özgürlük fikrinin hakim olduğu temellerin atılmasını sağlamıştır. Rönesans dönemine ait en çok bilinen sanat eserleri ve sanatçıları derleyecek olursam, Gentile Bellini'nin Fatih Sultan Mehmet Portresi, Cervantes'in Don Kişot kitabı Montaigne'in Denemeler kitabı Leonardo da Vinci'nin Son Akşam Yemeği Michelangelo'nun Ademin Yaratılışı Dante'nin İlahi Komedya kitabı Shakespeare'in Othello'su en çok kabul gören ve ruhlara işleyenler arasında yer alır.


Filiz Yılmaz tarafından 2023'te Koşuyolu'nda hayata geçirilen RS Sanat Alanı, çağdaş sanat dünyası için önemli bir sergileme platformu olarak kuruldu. Farklı kuşaklardan ve disiplinlerden sanatçıları ve eserlerini sanatseverlerle buluşturmayı amaçlayan mekan, Validebağ Konakları'nda yer alıyor. RS Sanat Alanı günümüz sanatının disiplinlerarası yapısına uygun olarak, karma ve kişisel sergilere, güncel küratöryel stratejilerle ev sahipliği yaparak, sanatçıları ve eserlerini geniş kitlelere ulaştıran dinamik ve yenilikçi bir ortam sunuyor. RS Sanat Alanı ile çok heyecanlı ve mutlu bir yolculuğa başladıklarını ifade eden Filiz Yılmaz, Çağdaş sanat dünyası için önemli bir adım olduğunu düşündüğümüz RS Sanat Alanı ile güncel sanatın Avrupa Yakası'nda sıkışan rotasına yeni bir alternatif sunmayı amaçlıyoruz. Gençlere destek olmayı, sanatın ulaşılabilirliğine katkı sağlamayı, sanatçılar ve sanatseverlere yeni bir buluşma ortamı sağlamayı hedefliyoruz diye konuştu. RS Sanat Alanı'nın dört önemli güncel sanatçıyı bir araya getiren ilk sergisi İnsan Hikayeleri, Marcus Graf küratörlüğünde 6 Mayıs'ta ziyarete açılıyor. Baysan Yüksel, Didem Ünlü, Furkan Payas ve Haydar Akdağ eserlerindeki insan figürü temsili ve varoluşsal konuları işleyişleri ile sanatsal anlamda ilgilerinin odak noktasını gözler önüne seriyor. Baysan Yüksel ve Furkan Payas insanların hem neşe ve acıları hem de umut ve korkularını irdelerken Didem Ünlü ve Haydar Akdağ ise hayat hikayelerimizde hatıralar ve hatırlamanın rolünü açığa çıkarıyor. Farklı kavramsal yaklaşımların yanı sıra İnsan Hikayeleri sergisinin estetik ve biçimsel çoğulculuğu, serginin güçlü karakteristik özelliklerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Resimden kolaja, baskıdan heykele çok sayıda disiplini ortaya koyan sergi; Yüksel'in tuval üzerine yaptığı eserleri, Payas'ın üç boyutlu işlerinin neo-sürrealist ve illüstratif yaklaşımları, Ünlü ve Akdağ'ın hem hazır-yapım geleneğine hem de realizm ve dışavurumculuk ekolleri arasında resme atıfta bulunan parçalı ve disiplinlerarası işleri ile etkileşimde bulunuyor. Sergiyi 4 Haziran tarihine dek ziyaret edebilirsiniz.


DAP Holding'in sanata ve sanatçıya verdiği destekle kurulan RS Sanat Alanı'nın ikinci sergisi 'Zihni Manzaralar' Marcus Graf küratörlüğünde sanat severlerle buluşacak. DAP Holding'in desteğiyle gerçekleştirilen, sanat ve toplum için doğa ve şehrin anlamını gözden geçiren 'Zihni Manzaralar' sergisi dokuz güncel sanatçının eserlerine ev sahipliği yapacak. DAP Holding'in desteğiyle sanata ve sanatçıya destek olmak ve sanatın ulaşılabilirliğine katkı sağlamak amacıyla Filiz Yılmaz tarafından Nisan 2023'te Koşuyolu'nda kurulan RS Sanat Alanı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nı sanatla buluşturmaya devam ediyor. RS Sanat Alanı'nın dokuz önemli güncel sanatçıyı bir araya getiren ikinci sergisi 'Zihni Manzaralar' Marcus Graf küratörlüğünde 7 Ekim'de ziyarete açılıyor. Sergide doğanın güzel, mistik ve ilahi taraflarını ortaya koyan Adem Kıpçak, Ayşima Melike Kuş, Gültaze Gündüz, Özge Kahraman ve Selin Sade Çöplü'nün yanı sıra insan ve doğa arasındaki ilişkiyi ele alan Berkan Baycan, İlyas Arapoğlu, Yeşim Pektok ve Zeynep Neris Kaplan'ın eserleri yer alacak. Sergi, 13 Kasım tarihine kadar ziyaret edilebilecek. RS Sanat Alanı Kurucusu Filiz Yılmaz 'Zihni Manzaralar' sergisi ile doğanın iyileştirici gücüne ve doğa ile insan arasındaki ilişkiye dikkat çekmek istediklerini söylüyor. Sanatın da tıpkı doğa gibi iyileştirici bir güce sahip olduğunu ifade eden Filiz Yılmaz, Sanat ve doğa birbirinin içinde iki gizli kavram gibidir. RS Sanat Alanı'nın 'Zihni Manzaralar' başlıklı sergisinde doğa ile şehrin sanat ve toplum açısından anlamını inceleyen dokuz çağdaş sanatçının yer almasının nedeni de budur. 'Zihni Manzaralar' sergisiyle, doğanın büyülü ve manevi yönlerinin yanı sıra doğaya ve onun şehirdeki kültürel formlarına dair çeşitli fikirleri ortaya koyan eserleri sanat severlerle buluşturacağımız için çok heyecanlıyız diye konuştu. Filiz Yılmaz, RS Sanat Alanı ile eş zamanlı olarak kurduğu www. resimsepeti. com hakkında ise şu bilgileri verdi: www. resimsepeti. com ile sanatın iyileştirici etkisini toplumun her kesimine ulaştırabilmek ve erişilebilir sanat yaklaşımı ile farklı kuşaklardan sanatçıları bir araya getirerek, Türk toplumundaki 'hediye' kültürüne yepyeni bir yaklaşım getirmeyi hedeflemiştik. Akla gelen ilk hediye alternatifleri yerine, makul sanat eserleriyle unutulmaz izler bırakmayı hedefledik ve kısa süre içinde bu konuda çok önemli bir yol aldık. www. resimsepeti. com ile hem genç sanatçıları desteklemek hem de sanatı toplumun her kesimine ulaşmasına aracılık etmek bizi gururlandırıyor.


Mixer, ana galeri mekanında Rugül Serbest'in Kendimin Ormanında başlıklı kişisel sergisine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Rugül Serbest, resimleri aracılığıyla benliğini, bedenini ve özellikle kendi iç dünyasını 'bir başkasının' kimliğine bürünerek yeniden deneyimlemenin yollarını arıyor. Tuvallerinde yeni bir dünya olasılığını düşleyen Serbest, Kendimin Ormanında başlıklı kişisel sergisinde tuvallerinin yanında desen çalışmalarını Mixer'de izleyici ile buluşturuyor. Kendimin Ormanında, sanatçının uzun süredir resmettiği iç mekanlardan tamamen sıyrılarak dış dünyada kendine bir yer arama hikayesine odaklanıyor. Rugül Serbest bu durumu, ''Dünyada-olmanın ne demek olduğunu sorguluyorum. Dünya bir yer veya bir mekan değildir. Doğa içeridedir der Cezanne. Ben ne kadar bu dünyanın içindeysem dünya da bir o kadar benim içimde, soluduğum nefestedir.'' şeklinde özetleyerek izleyiciyi kendi yarattığı dünyasına davet ediyor. Rugül Serbest'in kendi iç dünyasında açtığı pencereden çıkıp düşlediği evren içerisinde su, toprak, ağaçlar ve çiçekler ile bezenmiş görüntüler manzaralar kimi zaman yeniden doğan kimi zaman da kendi ölümlü gerçekliği ile beraber yaşayan apaçık ve yalın bir üslupta manzaralara dönüşüyor. Bir başkası olmak nasıldır? Doğa olmak nasıldır? Bir bitki gibi hissetmek nasıldır? sorularından yola çıkarak kendisine bir başkasının gözünden yeniden bakabilmeyi arzuluyor. Kendimin Ormanı sergisi sanatçının bu arzusuna aracı oluyor. Sanatçı, gerçekte var olan bedeni ile resmettiği bedenler arasındaki ilişkiyi ''Dünyada her şey her şeyin içindedir. Her şey her şeyle karışmıştır. Ben de bu dünyaya karışmak istiyorum. Var olduğum bu dünyada her şeyi içimden geçirmek, her türlü biçime, imgeye bürünmek istiyorum. Köklerimle toprağın derinliklerine kadar inmek, yaşamın o gizemli kaynağına karışmak istiyorum'' cümleleri ile açıklıyor. Rugül Serbest'in Mixer ana galeri mekanında gerçekleşecek kişisel sergisi Kendimin Ormanında, 27 Kasım 2021 8 Ocak 2022 tarihleri arasında izlenebilir.


T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteğiyle Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı tarafından 22. si düzenlenen Randevu İstanbul Uluslararası Film Festivali 20-26 Aralık 2019 tarihleri arasında sinema severlerle buluşuyor. Festivalin bu yılki odağında Rusya var. Rusya'ya Bak Dünyayı Gör ve Rusya'dan Kısalar bölümleriyle seyirciye sunulacak filmler üretken Rus sinemacılarının 2018-2019 yıllarında çektiği ödüllü filmleriyle izleyicileri selamlayacaklar. Festivalin Rusya'ya Bak Dünyayı Gör bölümünde yer alacak filmler; Sergey Kuznetsov'ın BOOZER / 7 AYYAŞ, Alexander Boguslavsky'nin ABIGAIL / ABIGAIL: SINIRLARIN ÖTESİNDE, Andrey Myshkin'in CURIOSITIES / KARŞIL AŞMALAR, Anna Yanovskaya'nın EXCITING LIFE / HEYECAN DOLU BİR HAYAT, Aleksandr Veledinsky'in IN THE PORT OF CAPE TOWN / BİR ZAMANLAR CAPE TOWN LİMANINDA, Konstantin Fam'ın KADDISH / DUA, Grigori Konstantinopolsky'nin RUSSIAN PSYCHO / RUS SAPIĞI, Ilya Maksimov'un THE SOUL CONDUCTOR / REHBER, Alexander Sukharev'in WATCH MY LOVE / İZLE AŞKIM ve Boris Gouts'ın WE LOOK GOOD IN DEATH / ÖLÜMDE DE GÜZEL filmleri biz sinema severlere adeta sinema şöleni yaşatacak. Festivalin Rusya'dan Kısalar bölümünde ise bizi 12 film karşılıyor. Seçkide yer alan filmler ise Andrey Myshkin'in 302 BIS, Anna Kuznetsova'nın 628, Petr Fedorov'ın ELECTRIC CURRENT / ELEKTRIK, Denis Kudryavtsev'ın FAIR PLAY, Alexander Tsypkin, Ksenia Rappoport ile Pavel Kapinos'un FAREWELL, MY LOVE/ ELVEDA, BİR TANEM, Mikhail Arkhipov'un FUEL / BENZİN, Yaroslav Lebedev'ın LIVING IT UP / FELEKTEN BİR GECE, Andrey Korf'un LUCKY TICKET / UĞURLU BİLET, Victoria Runtsova'nın MOMMY'S CALF / ANNESİNİ ÖZLEYEN BUZAĞI, Igor Krasnikov ile Vakhtangi Khubutia'nın SHOT / AV, Mikhail Plotinsky'nin SON / OĞUL ve Natalia Kalenova'nın WINDOW / PENCERE. Festivalde sinema sektörleri de bir araya gelecek. Rus-Türk Sinema Sektörleri Paneli ve Rus-Türk Yapımcılar Buluşması da Randevu İstanbul'un etkinlikleri arasında yer alıyor. Film in Turkey adıyla gerçekleştirilecek etkinlikte yabancı yapımcıların Türkiye'de çekim yapmasını teşvik edecek kanunda Yapımcılar Buluşmasında sunulacak. Randevu İstanbul'un bu yılki afişini Grafik Tasarımcısı Kemal Öktem'in hazırladı. Afişte Moskova'nın renkleri göze çarpıyor. Rusya'nın en görkemli simgelerinden biri olan bu başyapıtın renkleriyle seyirciyi sinemanın içine çekiyor. Rus sinemasının önde gelen filmleri ve sinemaya yön vermiş klasikleri bizlere sunmak isteyen Randevu İstanbul Uluslararası Film Festivali 20-26 Aralık 2019 tarihleri arasında sinema severlerle buluşacak.


Yazma kariyerine televizyon dizisi senaryolarıyla başlayan, ilk romanı 2017 yılında yayımlanan ve 2018 Gio Öykü Ödülleri'nde başarı ödülü kazanan Hürer Ebeoğlu, Rüyaların Yazıldığı Yer isimli yeni kitabıyla okuyucusuyla buluştu! Raflarda yerini alan Rüyaların Yazıldığı Yer, rüya yazıcılarının yaşamına mercek tutuyor. Evet, rüya yazıcıları! Bu evrende birçok şey öğreniyoruz. Gördüğümüz rüyalar aynı tip giyinen, sıkıcı ve kısıtlı hafızalara sahip rüya yazıcıları tarafından günlük yaşamlarımız izlenerek yazılıyor... Ayrıca bu rüya yazıcılarının özel isimleri de birer sayı! Örneğin kahramanımızın adı: 858. 858, rüyalara çizilen çerçevelerin önce sınırlarında geziyor ardından kendini tüm kuralların dışına atıyor. Uzaktan kulübe gibi küçük görünen ama içinde birçok rüya yazıcısının çalıştığı yere Yazane deniyor. Yazane'de cam levha üzerine durmaksızın rüya yazan rüya yazıcılarından tekdüze yaşamından sıkılanlarla düzen bağımlıları arasında da temposu yüksek olaylar yaşanıyor. Tüm bunların yanında okuyucunun rüya yazmaya dair merakı da gideriliyor ve Rüya nasıl yazılır? sorusuna karşılık veriliyor. Önce bembeyaz bir dünya alınır. Yeri göğü, sınırı, uzağı yakını olmayan kocaman bir boşluk... Bu boşluğun içine renkler boca edilir. Güzelce çırpılır. Mekan kıvam almaya, oluşmaya başlar. Yeşiller, maviler, güneşler ve bulutlar içinde bir kır evi meydana gelir. Önceden büyütülmüş ve yaşamaya hazır hale getirilmiş bir kız çocuğu salınır resmin içine. Çocuğun, içinde kabaran arsız bir coşkuyla koşması, çimenlere bulanması, çiçekleri çok güçlü koklaması ve bu yüzden içinin çiçekle dolması, arıların burun deliklerinden girip vücudunun içine doluşması; sonra içinden misket misket ışık, demet demet renk alıp bütün resme parlak büyülü bir duman gibi dağıtması gerçekleşene kadar beklenir. Ağaçların hışırtısıyla karışıp şarkı haline gelen kuş cıvıltılarının anne yapımı elmalı tarçınlı kek kokusunu, sepetinden dışarı çıkan bir yılan gibi beyaz evin bacasından çıkarıp sarmal sarmal ortalığa yayması için resim bir güzel yoğrulur. Hürer Ebeoğlu, bizleri birbirinden orijinal karakterlerle tanıştırıyor. Üstelik bunu öyle absürd bir üslupla yapıyor ki okuduklarınızı sanki izliyor gibi hissediyorsunuz. Rüyaların Yazıldığı Yer, keşfedilmeyi bekleyen sıradışı bir roman.