Hızla yayılan pandemi nedeniyle dijitalleşmeye hızlı bir adım atan sektörler arasında kültür kurumları da yer alıyor. Galeri, müze gibi kültür kurumları ve bünyesinde çalışan sergi tasarımcıları, küratörler ve bu alandaki pek çok meslek grubu dijital dünyaya adapte olma yolunda ilerliyor. Küratörlük ve sergi tasarımı dediğimizde fiziki bir alanda izleyici ile sanat eserinin arasındaki bağı güçlendirmek; alımlayıcıya eserin en yüksek deneyimlenme potansiyelini sunmak için çalışan bir iş kolundan bahsetmekteyiz. Müzelerin ve galerilerin kendilerini fiziksel alanlardan geri çekmek zorunda kaldığı bu dönemde eserlerin, sanatçıların ve sanatın deneyimlenme olasılıklarına dijital alanda getirilen farklı çözümleri National Museum of Modern And Contemporary Art ve The Broad Museum ile inceleyeceğim. Birisi Los Angeles'da, birisi de Güney Kore'de yer alan bu iki müzeyi coğrafi bakımdan birbirinden oldukça farklı yerlerde ve farklı kültürlerde oldukları için seçtim. Her ne kadar çağdaş sanat küresel bir birikim olsa ve ait olduğu yerel bir coğrafya olmasa da bu iki müze karşılaştırmasının farklı kültür ve zihniyetlerin çağdaş sanatı sunuş biçimlerine ve pandemi sürecindeki kriz yönetimine dair izlediği farklı politikaları görünür kılacağını düşünüyorum. Los Angeles'ın ortasında her sabah modern mimarisi ile ziyaretçilerine kapılarını açan, engelli bireylerin her türlü erişim imkanını karşılayabilen ve hatta çatı su biriktirme üniteleri ile sokak seviyesindeki bahçelerindeki sulamada yağmur suyu kullanımı ile su kullanımını %40 azaltarak ekolojik farkındalığa da dikkat çekebilen, halka açık ücretsiz bir müze düşünün... The Broad Museum'un saydığım bu düşünceli ve duyarlı yönleri kendisini pandemi sürecindeki dijitalleşme döneminde farklı şekillerde devam ettirebilmekte. Eli ve Edythe Broad tarafından kurulmuş modern sanat yapıtlarının sergilendiği Broad Müzesi'ne giriş ücretsiz. Bu yüzden pandemi öncesi müze önünde uzun kuyruklar ile karşı karşıya kalabilirdiniz. Dışarıdan mimarisi ile dikkat çeken Cindy Sherman, Jeff Koons, Ed Ruscha, Roy Lichtenstein ve Andy Warhol'un çalışmaları da dahil olmak üzere 200 sanatçının yer aldığı yaklaşık 2.000 parçalık çağdaş sanat koleksiyonu sergileniyor. Rağbet gören önemli eserler arasında Yayoi Kusama'nın sonsuz aynalı odası Milyonlarca Işık Yılı Uzaklığın Ruhları (The Souls of Millions of Light Years Away, 2013), Ragnar Kjartansson'ın dokuz ekranlı geniş videosu Ziyaretçiler (The Visitors, 2012), Julie Mehretu'nun 24 feet genişliğindeki eseri Sevgili (Beloved, 2013) ve Goshka Macuga'nın Marksizmin Ölümü, Tüm Toprakların Kadınları Birleşin (Death of Marxism, Women of All Lands Unite,2013) bulunmakta. Müze şu anda dünya çapında en büyük Cindy Sherman koleksiyonuna da sahiptir. Bina aynı zamanda Broad Art Foundation'ın çağdaş eserler kütüphanesinin merkezi olarak da hizmet vermekte. L. A. çevresindeki müzelerin ve sanat kurumlarının geçtiğimiz aylarda geçici olarak kapanmaya başlamasıyla birlikte, Broad, koleksiyonunu Mart ayının ortalarında İnfinity Room'un canlı akışıyla başlayarak yaratıcı bir şekilde koleksiyonunu çevrimiçi ortama alan ilk kurumlardan birisi olmuştu. Müzenin fiziksel ortamında olduğu gibi çevrim içi ortamında da elbette sadece bir sonsuzluk odasından daha fazlası var: The Broad from Home ile şairlerin müzenin koleksiyonuna dair yorumlarına yer veren Interplay: Şiir ve Sanat adlı bir dizi de içeriyor. Bu dizi, görsel sanat ve edebiyat arasındaki bağı göstermek için geniş koleksiyondaki belirli sanat eserlerine değinen, farklı tarzlarda çalışan şairleri içeriyor. Görsel çalışmanın dokuları, yüzeyleri, paletleri ve konusu şiirle iç içe geçtikçe, bu farklı ortamlar arasındaki bağlantılar ortaya çıkıyor ve birinin diğerini nasıl tamamladığı gözler önüne seriliyor. UP CLOSE: Curator Talks serisi ile The Broad'ın küratörleri Ed Schad ve Sarah Loyer'in yer aldığı bu video dizisinde, koleksiyon dahilinde olağanüstü derinliği ve etkileyiciği ile dikkat çeken daha derin bir bakış ve bilgi birikimi sunulmakta. Bir müzenin ana misyonları arasında her insanı kapsayıcılık, her yaşa hitap edebilecek pedagoljik çözümler ve eğitim yer almalıdır. Yazının başında toplumsal duyarlılığına dikkat çektiğim The Broad Müzesi'nin dijitalleşme sürecinde farkındalık çalışmalarına ve eğitici misyonuna en görünür ve faydalı şekilde devam ettiği alanlardan birisi de Evde Aile Workshopları serisi Aileler bu seride The Broad'ın her hafta Cuma günü düzenli olarak kendi sosyal medya kanallarında Broad koleksiyonundaki sanatçılardan esinlenebilecekleri, onların tekniklerini daha yakından görebilecekleri ve evde sanat eserleri yaratabilecekleri haftalık sanat etkinliği eğitimleri paylaşıyor. 27 Mart Cuma gününden beri her Cuma sabahı yayınlanan eğitimlerin ilkinde şehir sokaklarında bulunan reklamlar, el ilanları, reklam panoları, çizgi romanlar gibi atık malzemeleri kullandığı bilinen Geniş koleksiyon sanatçısı Mark Bradford tekniğinden ilham alan bir etkinlik yer aldı. Ulusal Modern ve Çağdaş Sanat Müzesi, Kore Gwacheon'daki ana müze ve her biri Deoksugung, Seul ve Cheongju'da üç şubesi bulunan çağdaş bir sanat müzesidir. Müze ilk olarak 1969 yılında, Kore'nin modern ve çağdaş sanatını ve farklı zaman aralıklarında uluslararası sanatı barındıran bir sanat müzesi olarak kuruldu. Müze 1986 yılında şu anki konumuna taşındı. 1910 yılından itibren yaratılan sanat eserlerini sistematik olarak koruyarak ve sergileyerek Kore çağdaş sanatının gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulan müzenin 73.360 alanı üç kata yayılmış durumda ve açık hava heykel parkı 33.000 alan kaplamakta. Fiziksel alanından ve kurulduğu tarihten de anlaşılacağı üzere Kore'deki bu müzenin The Broad'a kıyasla bambaşka misyon ve vizyonlara sahip olacağı tahmin edilebilir. Öncelikle Los Angeles'da ve California eyaletinde farklı tarz ve akımlardan eserlerin ve sanatçıların farklı müze ve kurumlarda barındırılması, her müze ve kurumun kendine has marka faaliyetleri yürütmesi oldukça yaygın iken Kore'de sanata dair her şeyi tek bir alanda toplama ve merkezleştirme refleksi hakim. Gwacheon'daki ana müzenin koleksiyonlarında Go Hui-dong, Ku Bon-ung, Park Su-geun ve Kim Whan-ki gibi çağdaş Koreli sanatçıların eserleri de dahil olmak üzere yaklaşık 7.000 sanat eseri bulunmaktadır. Müze ayrıca Joseph Beuys, Andy Warhol, Georg Baselitz, Jörg Immendorff, Marcus Lüpertz, Nam June Paik, Nikki de Saint-Phalle, Jonathan Borofsky ve Michelangelo Pistoletto'nun sanat eserleri de dahil olmak üzere uluslararası alanda tanınmış önemli bir koleksiyon topladı. Müze Ulusal bir noktadan çıkış yapmış eski bir yapı olmasına rağmen çağdaş sanatın küresel doğasını tamamen kapsayabilmiş ve dünyanın her yerinde bir çok sanatçıya, coğrafyaya dokunmuş ve hareketlilik projelerine imza atmış. 2011 yılında MMCA, Jeff Koons, Andy Warhol ve Jasper Johns gibi sanatçıların yer aldığı The American Art sergisine ev sahipliği yaptı. Aynı şekilde, 2010 yılında müze, Doğu Asya ülkesindeki Albertina Müzesi'nden ilk koleksiyon sergisi olan Picasso ve Modern Sanat sergisine de ev sahipliği yaptı. MMCA, bunlara ek olarak daha yerel çaptaki çalışmalarında 1960-1980 Kore Sanatında Kazanımlar ve Kore Modern Sanatının Başyapıtları: 2008'de Modern Tarihin Keşfi gibi Kore sanatının özel sergilerini de kurdu. MMCA'nın küratörler, müze çalışanları, sanat öğretmenleri ve üniversite öğrencileri için profesyonel eğitim programları da dahil olmak üzere çeşitli sanat eğitimi programları vardır. Çocuk Müzesi, ilkokul öğrencileri, engelli öğrenciler ve fakir mahallelerden gelen öğrenciler için programları Gwacheon ana müzesinde bulunmaktadır. Müzenin seçilen genç sanatçılar için stüdyolar sağladığı ve sanatçılar ile sanat profesyonelleri arasında sanat sohbetleri düzenlediği residency programları mevcut. Bu yıl Mart ayı ile birlikte MMCA sanata olan desteğini pandemi dönemi olmasına rağmen Uluslararası Araştırma Bursu açık çağrısını sunarak gerçekleştirdi. MMCA'nın resmi sitesinde bünyesinde barındırılan sabit koleksiyonun her parçası görülebilmekte. The Broad at Home'a kıyasla kendi internet sitesindeki erişimi daha kısıtlı bulsam da MMCA'nın asıl dijital deneyimi Google Arts and Culture üzerinden gerçekleşmekte. Müzenin güncel sergileri arasında Korean Video Art from 1970s to 1990s: Time Image Apparatus, Outdoor Project Cody Choi: Venetian Rhapsody-The Power of Bluff ve MMCA Commissioned Project: FOR YOU: Jenny Holzer yer almakta. En temel misyonunu sanatçılara yardımcı olacak ödül ve fonlar sunmak olarak tanımlayan MMCA, kendi internet sitesinde sanatçıların kendilerini ifade ettikleri geniş bir Artist Talks arşivi barındırıyor. Nguyen Trinh Thi, Tamar Guimaraes, Dominic Gagnon ve daha bir çok uluslararası, az bilinen ve mainstream olmayan sanatçıya ifade alanı sunan arşiv internet sitesinde erişime açık bulunmakta. The 100th Anniversary of the Birth of Korean Modern Art, PARK HYUNKI 1942-2000 MANDALA, Garden ve Birth of a Museum: Documenting the Construction of MMCA sergileri Google Art and Culture üzerinden çevrimiçi erişime açık olduğu gibi 360 derece görsel bir tur deneyimi sunuyor.


Soruyu cevaplandırmadan önce iyi düşünün. Basit bir soru gibi görünse de pek çok sanat tarihçisi tarafından hala tartışılmaya devam ediyor. Sanat Tarihi üzerine lisans eğitimi almaya başladığım ilk sene hocalarım tarafından bana ve sınıftaki diğer öğrencilere bu soru sorulduğunda hepimizin bir fikri vardı ve tanımlama için yetersiz olan pek çok cümle kurduk. Yüksek lisansa başladığımda da yeniden aynı soru karşıma çıktı: Sanat Nedir? Bu sefer ben de dahil olmak üzere sınıftaki herkes bu sorunun zor olduğunu biliyordu. Tanımlama yapmak zor. Çünkü sanat, birden fazla değişken barındırıyor. Bilim nedir?sorusunun cevabı gibi nesnel bir gerçekliğe dayanmıyor. Sınırları keskin çizgilerle çevrilmemiş. Bilimde, bilginin değerlendirilebilmesi bilimsel yöntemler eşliğinde sağlanabiliyor. Ancak sanat bundan çok farklı. Önceleri bir ihtiyaç sonucu var olduğunu ve zanaat olarak görüldüğünü söylemek mümkün. Var oluşundaki en temel dürtü, ifade ihtiyacı. Bunu mağara resimlerinde de anlayabiliyoruz. Rönesans dönemine kadar özgünlükten yoksun, belli kalıplar dahilinde zanaat olarak var olsa da Rönesans'tan sonra sanat var olmayı başarmıştır. Yine bu dönemde ilk defa sanatın ne olabileceğine yönelik yazılı kaynaklar oluşturulmaya başlanmıştır. Günümüzde bu kaynakların yetersiz olduğunu görsek de yazılı sanat tarihçiliğinin başlangıç noktası olması sebebiyle önemseriz. Sanat, soyut bir kavramdır. Söz konusu soyutluksa onu tanımlama kısmında zorlanmalara neden olunca bazı sanat tarihçileri somut olan sanat eserlerini incelemeye yönelmiştir. Soyut bir kavram olan sanatın sınırları, somut olan eserlerin incelemeleriyle netleştirilmeye çalışılmıştır. Sanatçıya yapılan en ufak bir müdahale sanatçının, özgünlük ve özgürlüğünün ihlalidir. Ancak yapan kadar gören ve alanın da bir aşamada önemli olması sanatın ticari hale gelmesine neden olabilir. Ki günümüzün en önemli sorunlarından biri de tam olarak budur. Gören ve alana ulaşma isteği. E taş mı yesin bu sanatçılar? Farklı bir açıdan bakarsak hak vermemek zor. Duchamp, sanata ikiyüzlü dedikten sonra her şey çok değişti. En başında da sanata yüklenen estetik algısı. Bir pisuvarın ters çevrilmesiyle sarsıldık. Elbette bu hemen olmadı. Şimdi burada size olayı çok basite indirgesem de pisuvarın sanata kabulü uzun bir zaman aldı. Ancak kabul edildikten sonra büyük bir değişim yaşadık. Kosuth, Felsefeden Sonra Sanat makalesinde tam da bu sebeple sanatı Duchamp'tan önce ve Duchamp'tan sonra olarak ikiye ayırır. İlk keskin kırılmayı burada yaşadık ve sanatın en önemli çizgilerinden biri silindi. Estetik algımız kırıldı. Güzellik görecelileşti. Fikrin ön plana çıkmasıyla sanat bambaşka bir oluşum haline büründü. Şimdi bir örneklendirmemiz gerekirse; Amerika'da politika üzerine okuyan bir yüksek lisans öğrencisi bir forum açıyor ve insanlara Amerika, kapitalist bir ülke ve isterseniz oylarınızı bile satabilirsiniz diyor. Araştırma yapmak için siteyi açan öğrencinin bu hareketi olay yaratıyor ve tepkiler sonucunda öğrenci siteyi kapatmak zorunda kalıyor ancak kapatacağı sırada Avustralyalı bir sanatçı o siteyi kapatmamasını ve kendisine satmasını istiyor. Öğrenci bu teklifi kabul ediyor ve sanatçıya hesabı devrediyor. Sanatçıyla öğrenci arasında bir anlaşma sağlanıyor ve öğrenci hesabı Avrupalı iş adamlarına sattığını duyuruyor. Olaylar büyüyor ve CNN'de bir canlı yayında bu durum hararetli bir şekilde tartışılıyor. Bu tartışma sırasında avrupalı bir iş adamı olduğu sanılan sanatçı, ısrarlı bir şekilde kendisine yöneltilen Amerika düşmanlığı ve demokrasiye saldırı suçlamasını kabul etmeyerek tam tersine Amerika'ya hayran olduğunu, kapitalizmi benimsediğini hatta çok sevdiğini ve yeri gelince halkın oylarının da satılabileceğini söylüyor. Bahsettiğim olay bir sanat performansıdır. Bu performans sanatının en önemli özelliği, çizgileri hissettirmesidir. Şimdi bu örneği bir inceleyelim. Normalde alışılagelmiş sanat algımızın dışında bir şey var karşımızda. Bager Akbay, bu örnekteki o ilk duraksama anını ve bu performansı sanat olarak alıp almama anın, pisuvarı kabul edip etmeme anına benzetiyor. Analizi son derece başarılı. Çünkü tam da o ana benziyor. Bu aslında bir eserin onu gören kişiye dokunduğu an. Bu önemli çünkü yaratıcısından başka kimseye dokunamamış bir eserin sanat olup olmadığı da tartışmaya açık. Ortaya çıkış süreci, sonuç, izleyiciyle buluştuğu an hepsi o eserin sanat olup olmadığı noktasında değerlendirmelere yönlendiriyor bizi. Sanatın sınırları yok ancak belli bir zeminin üzerine oturduğunu söylememiz mümkün. En önemli değişkenin insan olduğunun da altını çizmek istiyorum. Bu ise bizi karmaşık denklemlere yönlendiriyor.


Gazete Sanat, Sanat Söyleşileri konuğumuz şair, yazar, müzisyen ve eğitimci Hatice Hamarat. Hatice Hamarat Kimdir? Hatice Hamarat Ekim 1985 yılında Eskişehir'de dünyaya geldi. Küçük yaşlardan itibaren müzik ve edebiyat alanında eğitimler aldı. Üniversite eğitimini Eskişehir'de Eğitim Fakültesi'nde tamamladı. Yine aynı dönemlerde Yüksek Lisans eğitimini tamamladı. Ünlü Harper Collins ödüllü yazar Luset Kohen Fins'ten dersler alarak Öykü Fabrikası'ndan mezun oldu. Edebiyatın güçlü kalemlerinden Jale Sancak ve Faruk Duman ile çalıştı. Edebiyata gönül vermiş dostları ile şair ve yazar Oktay Yivli önderliğinde Yol Edebiyat Dergisini çıkardı. Çukur Mecmua Edebiyat ve Sanat Dergisi'nin kurucularındandır. Sırasıyla Çavlan isimli şiir kitabı, Mutlak Unutuluş ve Bu Dünya adlı kitapları yayımlandı. Halen, şiir, öykü, deneme, inceleme ve makale türünde eserler vermekte olan müzisyen yazar, kendisine has tarzını şiirin müzikle dansı olarak adlandırıyor ve modern soundları, derin şarkı sözleri ile harmanlayarak müzikseverlerin beğenisine sunuyor.


Gazete Sanat, Sanat Söyleşileri konuğumuz: Mavi Huydur Bende adlı müzik grubunun solisti Serkan Atay. Keyifli bir sohbet youtube kanalımızda sizi bekliyor. Mavi Huydur Bende 2015'te Serkan Atay tarafından Indie ve Alternatif Pop-Rock tarzlarında solo bir proje olarak başladı. Adını Edip Cansever'in Günlerden şiirinden alan projenin başlangıç noktası şiir bestelemekti. Bu fikir dahilinde birçok şiiri besteledi. Ama bu şarkıları yayınlamadan önce daha özgün olmayı tercih ederek bundan vazgeçti ve sadece kendi yazıp bestelediği şarkılara ağırlık vermeye başladı. 2016 yılında ilk teklisi Şehri Getir Gel'i yayınladı. 2017 yılında gitarist Okan Acarbaş ile tanıştı. Yola beraber devam etme kararı alan ikili 2018 yılında home stüdyolarında kaydettikleri ilk albümleri Bahçe'yi yayınladılar. Albümden Geçmiş Ama Bitmemiş isimli şarkıları Çocukluk isimli TV dizisinde kullanıldı. Bu albümü altı tane single takip etti. Mavi Huydur Bende kendini; insanın olduğu ve insana dokunabilen her şeyden beslenmeye çalışan ve iyi müziğin peşinde koşan bağımsız bir müzik projesi olarak ifade ediyor.


Gazete Sanat, Sanat Söyleşileri'nin bu programdaki konuğu Narda Afrika oldu. İdil Güney Şimşek'in moderatörlüğünde samimi ve keyifli bir sohbet sizleri bekliyor! Narda Afrika 2011 yılında Barış Başarol tarafından İstanbul'da kuruldu. Grubun 2014 yılında Esen Plak etiketiyle çıkarttıkları kendi adını taşıyan ilk albümü Hakan Kurşun ile kaydedildi. 12 parçanın bulunduğu albümde söz ve besteleri Barış Başarol üstlendi. İlk klipleri çıkış parçaları Ben Efsaneyime çekildi. Grup ilk konserini Ankara Bilkent Otel'de Serçev yararına verdi. İkinci konserleri Massive Attack, Soundgarden, Kaiser Chiefs gibi dünya devlerinin de katıldığı &100 Festival'de gerçekleşti. Mavi Ay ve Çaki şarkıları ile Kaçak Gelinler dizisine konuk oldu. Mesut Yar ile Burada Laf Çok programına katılan grup, 2016 yılı içinde Düzce Üniversitesi Bahar Şenliklerinde sahne aldı. Grup ikinci kliplerini Çaki ye üçüncü kliplerini ise Zorba/İki Küçük Kedi şarkısına çekti. Ardından Yalçın Birol' un hazırladığı Bip Akustik programına performanslarıyla konuk oldu. Albümlerinden Lakin Yanıyorum adlı parçayı da kliplendiren grup ilk defa Müslüm Gürses' ten dinlenilen ve çok sevilen ''Nilüfer'' şarkısını kendi tarzlarında yorumlayıp oldukça iyi eleştiriler aldılar. Grup 2019 yılında Küskün Yengeç adlı teklisini yayınladı ve Zeytinli festivalinde yer aldı. Ardından 2021 yılında ''Yağmura Doğru '', Dün Gece Nerelerdeydin? , 7 Dakika ve Senindir Gözlerim isimli teklilerini yayımlayan grup, tüm bu süreç zarfında Boğaziçi Üniversitesi, Arel Üniversitesi gibi büyüklü küçüklü çeşitli festival, konser ve etkinliklerde sahne aldı. Grup halen yeni şarkılarının kayıtları için stüdyoda.


Gazete Sanat, Sanat Söyleşileri'nin bu programdaki konuğu Hasan Azze. Sürpriz şarkıların da yer aldığı samimi ve keyifli sohbetimiz müzikseverlerle buluştu. İyi seyirler dileriz. Asıl adı Hasan AYEKİN olan Hasan Azze, 22.01.1991 tarihinde Antalya'da doğmuştur. Muğla Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun olan Hasan Azze, SAE Institute İstanbul'da Ses Mühendisliği eğitimi almış, ardından Bahçeşehir Üniversitesi Ses Teknolojileri Bölümü'nde yüksek lisans yapmıştır. Yıllardır müzik piyasasının içinde olan sanatçı, Türkiye'nin birçok şehrinde konserler vererek çeşitli organizasyonlarda yer almıştır. 2015 yılında ise alternatif bir tarz yaratma yoluna girerek ''Hasan Azze'' projesini başlatmıştır. 2019 senesinde Antalya'ya taşınan Hasan Azze, Art N Craft isimli şirketini kurmuştur. Bir yandan kendi projelerini sürdürmekte bir diğer yandan Art N Craft çatısı altında ses kayıt, mix, mastering, ses tasarım, final mix, altyapı ve aranje, kurumsal kimlik tasarımı, logo, marka danışmanlığı, web site, fotoğraf çekimi ve video çekimi gibi multi medya hizmetler vermektedir.


Sanatın beslendiği en önemli konulardan biri olan aşk, toplumsal, ahlaki ve dini etkenler çerçevesinde şekillenerek sanata aktarılır. Özünde kadın ve erkek ilişkisini konu olan aşk mitleri, cinsiyet ideolojisinin etkilerini taşır. Tek tanrılı inançlara bakıldığında ilk aşıklar olarak Adem ve Havva karşımıza çıkar. Adem ve Havva'nın cennet bahçesindeki mutlu birliktelikleri şeytanın onları günaha sokmasıyla bozulur. İlk günah mitine göre Havva, erkeğine bağlı, itaatkar bir kadın olmasına rağmen şeytana uyarak, Tanrı'nın yasakladığı bilgelik ağacından meyve yer ve ardından Adem'e de ikram eder. Böylece insan, cezalandırılarak cennetten yeryüzüne indirilir. Yukarıda yazılı olan atasözünün ikinci bölümünde Yahudiler, erkeklere bu olayı hatırlatır ve iyi kadınlardan kendilerini korumaları gerektiğini söyler. Aşk, yaratılış mitinde iki kadınla karşımıza çıkar. Biri Havva'dır. Diğeri ise Yahudi atasözünün ilk bölümünde bahsedilen kadın yani Lilith'tir. Mite göre Lilith, Adem'le birlikte ve eşit şekilde yaratılır. Ancak kısa bir süre sonra kavga etmeye başlarlar. Lilith, her zaman altta olmak istemez, Adem ise Lilith'in altta olması gerektiğini, kendisininse üstte olmayı hak ettiğini söyler. Eşit olduklarını savunan Lilith, Adem'i terk ederek şeytanların arasına katılır. Tanrı, Adem'in isteğiyle Lilith'in dönmesi gerektiğini, dönmemesi halinde şeytanlardan olma çocuklarını öldüreceğini bildirir. Lilith, buna rağmen Adem'e dönmez. Ölen her çocuğu için Adem'den intikam alacağına yemin eder. Yalnız kalan Adem üzgündür. Tanrı onun için yeni bir eş yaratır. İkinci eşi Havva'yı Adem'in kaburgasından yaratır. Böylece kadın, erkeğine tabi olur. Mitteki karakterlere odaklanıldığında erkeğin evrendeki merkezi ve üstün rolü Adem karakteriyle vurgulanırken, iyi ve erkeğine bağlı kadın Havva'dır. Lilith ise özgürlükte ısrarcı, erkeklerle eşit olduğunu savunan asi ve kötü kadın rolüne büründürülmüştür. Ancak nihai olarak iki kadın da kusurludur. Lilith isyan etmiş, Havva ise Adem'i günaha teşvik ederek insanlığın cezalandırılmasına neden olmuştur. Rivayetlerden biri de Lilith'in Havva'nın aklını çelerek meyve yemesini sağladığıdır. Böylelikle iyi ve kötüyü ayırt edebilecek ve gözleri açılacaktır. Lilith, çoğu zaman kadınlara erkeklerle eşit olduklarını fısıldar. Feminist düşünce özgür ruhlu Lilith karakterini yüceltirken aynı karakter nedeniyle Ortaçağ'da kadınlar cadıcılıkla suçlanarak asılır ve yakılırdı. Michelangelo'nun, ilk günah resmi de bu mit ekseninde resmedilmiştir. Ancak kadının hatası sonucu gerçekleştiği düşünülen ilk günahta etkin figürün kadın değil de erkek yani Adem olduğu görülür. Resimde Adem, bilinçli bir şekilde bilgelik ağacındaki meyveyi alır. Yerde oturan Havva, bilinçsiz bir şekilde kendisine ikram edilen meyveye doğru elini uzatmaktadır. Resimde Havva ve Adem ile birlikte arasında güçlü bir bağ olan bilgelik ağacının yanında şeytan olmasını umduğumuz bir figür daha görülmektedir. Belden altı yılan, üstü ise bir kadın suretinde olan figür, Adem'in ilk eşi Lilith'tir. Hugo Van Der Goes'un İlk Günah sahnesinde de Adem ve Havva, resmin kenarında görülür. Havva, bilgelik ağacından elma almak için elini uzatır. Ancak gerçekleştirdiği eylemin bilincinde değildir. Adem ise Havva'nın saçını okşarken görülür. Bilgelik ağacının kenarında görülen Lilith, ayakları yüzgeçli kuyruklu bir yaratık olarak görülür. Adem ve Havva'yı uzaktan kıskançlık içinde izler.


Sanat tarihi sanatçıların sıradanlaşan anlayışları aşıp yeni bir var oluşu zorlayararak her şeyi yeniden inşa ettiği süreçlerle doludur. Monet boyasını tuvale daha önce hiç kimsenin sürmediği gibi sürdüğünde paydaşlar bunun bir devrim olduğunu geç farkedebildi. Şimdi ise herhangi bir yöntemle ortaya çıkan sanat ürünü eğer izleyici tarafından beğeni topluyorsa geri planına bakılmaksızın yüzbinlerce yapıt arasından sıyrılıp bir değer biçilebiliyor. Liberal bakış açısı olan bu altı boş basit yönelim her ne kadar bir ilüzyon olsa da kar zarar ilişkisi düşünen galeriler için en temel beklentidir; fakat durum bu iken haksız da sayılmazlar. Bir önceki yüzyıla kadar gelenekten kopup yeniyi ortaya koyan sanatçıları afaroz edenlerin paranoyası ile şimdikinin ben yaptım oldu paranoyası özünde aynı galiba; çünkü belirli bir kitle tarafından beğeniliyor olmanın yettiği ve her şeyden önce bayağı olmaya başlayan günümüz sanat anlayışı yeni bir akademik dizayna ihtiyaç duyuyor. Her türden çalışmanın bir robot tarafından basit ve çok kısa bir sürede yapılacak olması bizleri kaçınılmaz olarak daha disiplinli olması gereken bir sürece evirecektir. Disiplin kelimesi daha çok askeri bir terim olarak karşımıza çıktığından itici olsa da ben disiplin konusunda demek istediğimi bu şekilde özetlemek istiyorum: Ruh, beden ve aklı tutarlı bir noktada buluşturup çalışkan ve devamlı bir üretkenlik sürecinde bulunmak. Akademinin kalıplar dikte etmesini kesinlikle kabul etmiyorum. Sahte bir özgürlük öğretisi taşıyan akedemiler kendilerini revize edip özerk dünyanın standartlarına ve gerçekliğine kanalize olmalı diyorum. Merkezinde Ortadoğu olan içinden geçtiğimiz bu sancılı ve çok alternatifli geçiş süreci sancılarının birey ve toplumda sebep olduğu duygu ve kafa karışıklığını politik anlamda geçmişin mizansen ideolojileri ile ve sanatsal olarak geçmişin kabulleriyle aşılması imkansız. Mondrian tıkanmışlık yaşandığında geçmişin en ilkel haline dönerek yeniden başlanılması gerektiğini söyledi fakat durum bu kadar basit de değil artık ve kesinlikle her şeyi ve herkesi kapsayacak halk temelli bir devrimi gerekli kılıyor. Yapmamız gerekenin her şeyin en ilkel haline dönüp yeniden başlamaktan ziyade yanlış tanımlanmış ya da manipüle edilmiş olan her şeyin yeniden ele alınarak berraklaştırılmasının daha sağlıklı ve yol açıcı olacağını savunuyorum ve bu şekilde en azından devrimlere açılacak kapılara sahip olacağız. Yani demem o ki öncelikle sahte olan her şeyden arınmak gerek, çünkü bu kadar manipülasyon içinde insanın işi zorlaşıyor ve cidden bocalıyor.


Sanatın kendine has bir doğası vardır; içinde yaşadığımız etle örülü doğanın ve fizik kurallarının geçerlilik sınırlarını aşan, duyumsanabilir olmaktan ziyade içsel bir algıyla hissedilebilen bir doğa formu. Hayal kurmak diyoruz buna. Geçenlerde plastik sanatların gidişatı konusunda Netflix'te gösterime giren eleştirel bir filmle karşılaştım. Velvet BUZZSAW adlı film piyasanın zorlamasıyla sanatın kendi doğasının terkedilerek anlamsızlaştığını, pahalılaşmasıyla birlikte de değer kavramından uzaklaştığını dile getiren bir yapıdaydı. İzlenilmesini kesinlikle tavsiye ederim. İçinde bolca küfür de geçen filmde küfrün politik bir gönderme olduğunu da farketmek fazla zaman almıyor. Çağdaş sanat sergilerindeki trollemelere de bolca gönderme yapılmış aynı zamanda, eser satışından sorumlu birinin milyon dolarlardan bahsetmesi ve aynı zamanda gerçekte çöp olan bir çöp yığınını sanat eseri sanması... Filmin sonunda sanat tacirlerinin hepsi sanat eserleri içinde var olan gerilla bir ruh tarafından yok ediliyor. Filmde sistemi tamamen tenkid ediyor olsalar da Türkiyedeki durumu ele aldığımızda içinde artılar da görebileceğimizi farkettim. Galeriler yeni sanatçıları keşfederek dünya piyasasına kazandırmaya çalışıyordu. Yani burdaki gibi dürümcü dükkanı kiralar gibi yapmıyorlardı işlerini. Filim elbette batı tarzı ve yozlaşmış sanat piyasasına gönderme yapıyordu ama yine de en azından küratör ve galericilerin uluslararası ilişkileri ve dünyanın her yerinden koleksiyonerleri vardı. Yani anlayacağınız sanatçıların cebinden geçinmiyorlardı en azından. Türkiye'de ise işini ciddiyetle yapanların sayısı oldukça az. Genelde sosyal medya üzerinden topladıkları ressamların işlerini bir ücret karşılığında, ciddi denebilecek organizasyonlarda bile sergileyen; fakat buna rağmen sanatçı için hiç bir gelecek vaad etmeyen galeriler le dolu. Fuarlar bile bunlarla dolup taşmış durumda. Odak noktasında kendine küratör diyen birinin ayı kurtardık demesinden öteye gidemeyen bu tip sergiler ve galerilerle dolu her yer. İstanbula yeni taşındım sayılır ve bu sektörün saçma sapan tekelinden muzdarip, küsmüş, köşesine çekilmiş değerli bir sürü sanatçıyla tanıştım. İlginç olan ise, iddia edilen üretken ve medeni ulus modeline oldukça ters olan bu gidişatın nelere mal olduğunu da eleştirenin olmaması ve iddia edilenlerin mizansen olarak kalması.


Bilgin'e göre, Benlik, herkesin kendi öz kişiliği hakkında sahip olduğu zihinsel temsildir. Benlik, diğerlerinden farklı olduğumuz duygusunu uyandırırken kendi içimizde tutarlılık ve süreklilik duygusunu uyandırır. O halde benlik, insanın varoluşunun temellerinden biridir çıkarımına varabiliriz. Burada hemen bir parantez açarak kimlik kavramına da değinmek ve iki kavram arasındaki farka dikkat çekmek istiyorum. Kimlik, benliği içine alan ancak bir insanın toplumsal yaşam içinde var olabilmesini sağlayan ve zaman zaman edindiği roller ve bu rollere uygun geliştirilmiş davranış biçimleri dolayısıyla bireyi sınırlayan bir kavramdır. Toplumsal yaşam benliğimizin her arzuladığı eylemi ya da söylemi dışa vurmasına izin vermez. Özellikle egemen yapılar yani toplum, din, devlet ve hatta bir toplumun çoğunluğunu oluşturan bireyler, toplumun varlığını sürdürebilmesi için düzene ve uyumlu insan profillerine ihtiyaç duyarlar. Oysaki bir insanı biricik, tekil ve özel kılan benliğidir. Bu bağlamda sanat, -her zaman mümkün olmasa da- insanın benliğini olduğu gibi ortaya koymasına ve bu içten varoluşu yaşamasına imkan tanıyan ender bir alandır. Pek tabii ki kişinin kendi benliğiyle buluşması ve onu tanıması ayrıca bir keşif olduğu gibi benliğin, kişinin içinde yaşadığı dönemin etkilerini bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde taşıyabileceği ve eserlerine yansıtabileceği gerçeğini de göz ardı etmemek gerekir. Sanatçı; imgeler, sesler, performanslar, yazılar aracılığıyla benliğini duyulur, görülür ve hissedilir hale getirebilir. Bu sayede ortaya çıkarttığı somut eser ile alıcısına benliğinden izler taşıyan mesajlar verebilir. Akıl ve becerinin ürünü olarak ortaya çıkan sanat, bu noktada alıcısının duygu ve düşüncesinde anlam bulur. Dolayısıyla Sanat, sanat içindir görüşünde dahi yadsınamaz bir iletişim süreci olduğunu söyleyebiliriz. Unutmamak gerekir ki iletişim, sınırlı insan ömründe yarına kalmanın en önemli araçlarından biridir. İnsanı hayatı zamana göre şekillenirken unutmak, hatırlamak, geçicilik, ölümsüzlük gibi kavramların hepsi zamana bağımlı ve kalıcılıkla ilintilidir. Yıllarca sanatçının temel arzularından biri olmuş kalıcılık için Guthrie kalıcılık konusunda biraz düşünen herkes için çağdan çağa ebedi olmak oldukça imkansızdır ifadelerine yer verir. Çağdan çağa günümüze ulaşabilmiş eserler olmakla birlikte içinde yaşadığımız tüketim toplumunda sanatta kalıcılık kavramı artık geleneksel sanat anlayışı kalıplarının dışına çıkmıştır. Özellikle 1960 sonrası sanat hareketlerinin içerik ve biçim yönünden kalıcılığı bir ölçüt olarak görmemesi ve kalıcılık kaygısının yerini geçici işlere bırakması tartışma konusu haline gelmiştir. Ören, Ş., Sanatın Doğuşunda İletişimle Aralarındaki Varoluşsal Birliktelik ve Sanat Eyleminde Psikolojik İletişimin Önemi, 2015. Kılınç, G. M., Sanat, Sanatçı, Yapıt Üçgenin Benliğin Rolü. Cebriloğlu, O., 21. Yüzyılda Sanatçının Kalıcı Olma Düşüncesine Karşı Ortaya Koyduğu Tavır, 2016. Teşekkür ederim. Farklı görüşler olabilir tabii ki hele ki sosyal bilimlerde.


IAAF III. Sanat ve Antika Fuarı 16-20 Kasım 2022 tarihinde Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı'nda gerçekleşti. Sanatçı Yeşim Kale'nin solo olarak dört eseriyle katıldığı sergide, yerli ve yabancı sanatçılar eserlerini sergilediler. Rengarenk resimler, usta ressamların resim gösterileri ve müzikle bir festival havasında geçen fuar, hobi olarak başlamış ve profesyonelleşmiş çağdaş sanatçılara yer vermesiyle de takdir topluyor. Yurtdışındaki fuarları aratmayan organizasyonda, sanatçılar resimlerini sattıkları gibi, yabancı sanatçılarla ve galerilerle yakından tanışma ve görüşme fırsatına sahip oldular. Yeşim Kale, Paris Louvre'da 21-23 Ekim'de gerçekleşen uluslararası Artshopping fuarından hemen sonra IAAF Sanat ve Antika fuarına katılımıyla, farklı ve özgün sanatını sergilemiş oldu. Fuarlara katılmak benim için büyük mutluluk... Amacım sanatımı tanıtmak, markamı duyurmak, sanatsever ve sanatçı olan insanlarla tanışmak... Satış olsa da olmasa da fuarların asıl amacı, sanatçıların tanınması, uluslararası platformlarda adını ve tarzını göstermesidir!.. Fuarların hepsi de asla küçümsenmeyecek, büyük bir sanat olayıdır. Hatta sadece solo sanatçılar için de yurtdışında olduğu gibi ayrı bir fuar yapılmalıdır diyen Yeşim Kale, bu konuda çalışacağını ve ilgili sanat danışmanları ve sanatçılarla işbirliği içinde olacağını belirtti. Atölye ve sergi çalışmalarına Teşvikiye'de devam eden sanatçı, 'Türkiye'den de ekoller ve dünyaca tanınan sanatçılar çıkmalı, bu konuda birbirimize her konuda destek olmalıyız' diyerek diğer sanatçılarla ortak çalışmalara açık olduğunu belirtti.


Toplumsallaşmanın vazgeçilmez bir ögesi olan iletişim; siyaset biliminden psikolojiye, sosyolojiye uzanan pek çok disiplinle kesişen bir noktada yer alır. Sanat da iletişimle yakından ilgili bir alan olarak karşımıza çıkar. Sanatın iletişim ihtiyacı ile doğan ve gelişen bir yaratım süreci olduğunu söyleyebiliriz. Tarih öncesi dönemde ağıtların, destanların, masalların, heykellerin ve dansların gündelik hayatın önemli bir parçası olduğuna dair bulgular varken yazının icadı, teknik ve teknolojik buluşlarla birlikte sanatın çeşitlendiğini ve günümüze geldiğimizde çok farklı bir boyuta ulaştığına tanıklık ediyoruz. İletişim dediğimizde kaynak, iletici ve alıcı gibi ögeler olduğunu biliyoruz. Sanatsal iletişimde kaynak eseri üreten birey; ileti sanat yapıtı, seyirci, dinleyici, okuyucudan oluşan hedef kitle ise alıcıdır. Üretenin iletişim ihtiyacı sonucu ortaya çıkan yapıt, yeni bir iletişim sürecini başlatır ve alıcıdan gelen tepkilerle tekrar kaynağa ulaşır. Modernleşme ile sanat yapıtının sanatsal işlevinin önemini yitirdiği bir sürece girdiğimizi gözlemlemekteyiz. Sanatsal iletişimin yaşanması için alıcıdan beklenen yoğunlaşma süreci yerini oyalanmaya bırakmış; derin düşünme eyleminin karşısına düşüncelerin dağıtılması ve kısa süreli algılama eylemleri çıkmıştır. Kabaca derinlik yerini yüzeyselliğe, özgünlük, tekillik ise kopyalanabilirliğe bırakmıştır. Artık kitlelerin sanatı algılama biçimleri, sanatın üretim biçimi, amacı ve hatta sanatçının amacı dahi değişmiştir diyebiliriz. Toplumun önünde ve kitleleri kendine çekebilecek güçte olması beklenen yapıt, kitlelerin talebine göre arz edilen ve stratejik planlama gerektiren bir piyasa ürünü haline gelmiştir. Egemen yapı ve kültür endüstrisi tarafından kuşatılmış sanat ile derinlikli ve anlamlı bir iletişimde kalabilmeyi diliyor, Tolstoy'un bir sözüyle yazımı sonlandırıyorum. -Lev Tolstoy- M. Ç. Aydın, Sanatsal İletişimin Medyada Geçirdiği Dönüşüm Süreci. F. Aşkar, Sanatsal İletişim Modeli: Sahne Sanatları Üzerine Bir İnceleme. Sizin son cümlenizde alıntı yaptığınız Lev Tolstoy'un belirttiği gibi sanat düşünebilen, gerçeği görebilen, toplumu anlayabilen insanların işidir. Bunun içinde sanatçının iletişim becerisinin ve hoş görüsünün çok üst düzeyde olması gerekir. İletişim becerisi ve hoş görüsü olmayan bir sanatçı içinde yaşadığı toplumla iletişim kuramaz. Çok ilginç konulu yazınızı -geç de olsa- şimdi okuyabildim, sizi kutluyorum.


Türkiye'de ilk defa, Bahçeşehir Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi, İyilik İçin Sanat Derneği ve Artkolik Sanat ve Eğitim Platformu iş birliği ile hayata geçirilen kültür sanat alanında uluslararası normlara uygun içeriklerle, öncü isimlerin katıldığı sertifika eğitim programında ikinci dönem 18 Ocak 2022 tarihinde başlıyor. Sanat ve Kültür Disiplinleri Sertifika Programı'nın ikinci dönemine ilişkin detaylar, Artkolik Sanat ve Eğitim Platformu Yönetim Kurulu Başkanı Nazlı Keçili ve İyilik İçin Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Selin Bozkurt'un katılımı ile gerçekleştirilen toplantıda paylaşıldı. Sanat ve kültür disiplini başlıkları altında akademik anlamda kendisini geliştirmek isteyen sanatseverlere yönelik eğitim verilmesi amaçlanan programlarda Feride Çelik, Buket Şakarcan, Emre Erbirer, Saliha Yavuz ve Denizhan Özer gibi alanında önemli isimler eğitmen olarak yer alacak. Küresel salgının getirdiği kısıtlamaları fırsata çevirmek isteyenlerin dijital platformlar üzerinden kişisel gelişim eğitimlerine yönelmesi ile hayata geçirildiği ilk dönemde yoğun ilgi ile karşılaşan Sanat ve Kültür Disiplinleri Sertifika Programı'nda ikinci dönem 'Sanat Kültür Yönetimi ve Kurumlar' başlıklı modül ile başlayacak. Programın ilk modülünde, müze, galeri ve kültür sanat dünyasına hazırlanmak için sanat yönetiminin tarihi, küratörlük uygulamaları, sanat kurumları yönetimi, koleksiyonlar, sergi tasarımı, bütçe ve finans, eğitim, yeni teknolojiler ve ziyaretçi deneyimini aktarmayı amaçlayan konular işlenecek. İhtisas konularındaki en saygın öğretim üyelerinden oluşan eğitim kadrosuyla gençlere sadece bir üniversite eğitim almaktan ziyade, geleceklerini de kazandırmayı hedefleyen bir vizyon ile hareket eden Bahçeşehir Üniversitesi ile evrensel bir değer olan sanatın daha geniş kitlelere yayılması amacıyla faaliyetlerini sürdüren İyilik İçin Sanat Derneği ve uzunca süredir güncel kültür ve sanat eğitimleri veren Artkolik'in iş birliği ile sürdürülebilirlik kazandırılan projede her bir modül bir diğeri bittikten sonra başlayacak. Bu sayede ileri tarihli eğitim programları için kayıtlar devam edebilecek. İkincisi gerçekleştirilecek olan programda her bir modül başına ücret 1.500 TL; sertifika programının tamamına katılanlara ise indirim uygulanarak 4 modülün ücreti 5.250 TL olarak belirlendi. Sanat ve Kültür Disiplinleri Sertifika Programı hakkında detaylı bilgi almak ve kayıt olmak için www. bausem. bau. edu. tr adresi ziyaret edilebilir ve/ya 0212 381 59 34 no'lu telefondan bilgi alınabilir.


Görece uzun zaman sonra tüm Gazete Sanat okurlarına merhaba! Tam da gündelik yaşamın rutin pratiklerine sıkışmış iken bu yazım sanat ve yaşam üzerine olsun istedim. Schopenhauer'in Bir kere dünyaya geldikten sonra acı ve ıstıraplı yaşamdan kaçış söz konusu değildir, öyle ise yaşamı yaşamak gerek, ama nasıl? sorusu geldi aklıma. Madem Schopenhauer'ün sözü ile başladım, Schopenhauer felsefesi ile devam ediyorum bugünkü yazıma. Filozofa göre insan istemesi ve bilmesi ile ikili bir yapıya sahiptir. İstemenin elinde olan insan, kausal bağlarının dışına çıkamaz. Bu insan ne zaman ki kendi bireyliğinden sıyrılıp saf ve isteksiz bilgi öznesine dönüşümünü gerçekleştirir işte o zaman istemenin kölesi olmayan, özgür, bağımsız bilen insan olarak nedensel bağlar dünyasının ötesini görebilir. Sanatçı, nedensel bağların ötesine geçebilen; ide olarak dünyayı, şeylerin yapısını ve idesini kavrayabilmiş kişi iken sanat, istemenin bilgisini edinebilmenin bir yoludur. Sanat, tasarım veya yaratıcılık olarak ideaların bilgisiyle oluşur. Sanat varlığı ise ideaların nesnelleşmesi sonucunda ortaya çıkar ve bu nesnelliğin oluş biçimi sanatın türünü belli eder. Bir başka ifadeyle sözcüklerle, taşlarla, boya malzemeleriyle nesnelleşen ideaların sonucunda edebiyat, heykel, resim gibi sanat türlerini görürüz. Dikkat çekici bir diğer bakış açısı Schopenhauer'in sanatın nesnesi olan maddeyle onun ideasına olan mesafesini ölçüt olarak belirleyerek bir sanatlar hiyerarşisi yapmış olmasıdır. Buna göre sanat nesnesine yakınlığından dolayı mimari ve plastik sanatlar alt basamakta yer alan somut sanatlardır. Ağırlık, katılık, sertlik vb. istemenin ilk, en sözsüz görünümleri olan estetik materyali oluşturur. Biraz üstüne resim ve heykel sanatını yerleştirir. Daha üst basamakta ise roman ve dram sanatları yer alır. Zirvede konumlandırdığı tragedyayı hem istemeyi hem de insanın kendi idesini gösteren bir sanat olarak tahayyül eder. Yalnız tüm bu sanat dallarının dışında bir sanat vardır ki onu ayrı tutar. Bu sanat, müziktir. Müzik, ideaların kopyası değil, istemenin kendisinin kopyasıdır. sözleriyle müziğin istemeyi anlatabilmesi için fenomenal alandaki istemenin nesneleşmeleri üzerinden ideleri aktarmasına ihtiyacı olmadığını dile getirir. Schopenhauer ve müzik felsefesi dediğimiz an akla gelen besteci Wagner'e değinerek yazımı sonlandırmak istiyorum. Aynı dönemi paylaşan besteci Wagner'in Tristan ve Isolde adlı eserini Schopenhauer felsefesinden etkilenerek oluşturduğu bilinmektedir. Yazımın başındaki soruya dönecek olursam, Nasıl yaşamak gerek? sorusuna cevabım: Sanatla yaşamak. Ekren, U. Felsefenin Perspektifinden J. S. Bach ve Richard Wagner'in Sanatı, Sentez Yayınları, İstanbul, 2016. Eren, I., Arthur Schopenhauer'a Göre Dünyayı Sanatla Anlamak, Kaygı 30/2018: 93-102. Kutlu, F., Kant ve Schopenhauer'de Sanat ve Bilgi İlişkisi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, YL, 2016. Çok beğendim, tebrik eder yazılarınızın devamını dilerim..


Yıldız Kenter, hayatı boyunca birçok film ve tiyatro oyununda rol aldı, 91 yıllık ömrüne 100'den fazla oyun ve birçok ödül sığdırdı. Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen Yıldız Kenter, 91 yaşında yaşamı yitirdi. Sanat yaşamında birçok ödül alan Kenter, geride silinmeyecek izler bıraktı. 11 Ekim 1928 tarihinde İstanbul'da doğdu. Asıl adı Ayşe Yıldız'dır. Annesi İngiliz Olga Cynthia ve babası Türk diplomatı Ahmet Naci Kenter'dir. Ankara Devlet Konservatuvarı Yüksek Bölümünü sınıf atlayarak bitirdi. On bir yıl Ankara Devlet Tiyatrosunda çalıştı. Rockefeller bursu kazanarak, American Theatre Wing, Neighbourhood Play House ve Actor's Studio'da oyunculuk ve oyunculuk öğretiminde yeni teknikler üzerine çalışmalar yaptı. Ankara Devlet Konservatuvarı'na hoca olarak atandı. 1959'da Devlet Tiyatrosu'ndan ayrıldı. Muhsin Ertuğrul ile bir yıl çalıştı. ardeşi Müşfik Kenter ve eşi Şükran Güngör ile Kent Oyuncuları Topluluğunu kurdu. Daha sonraki yıllarda sürekli olarak Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta Değişen Eğitim Metotları ve Oyunculuk Metotları üzerine çalışmalar yaptı. 1962'de tiyatro hizmetlerinden ötürü 'Yılın adını' se ildi. 1968'de İstanbul'da Kenter Tiyatrosunun binasının inşaatını tamamladı. Sinema oyuncusu olarak üç kez 'Altın Portakal' ödülüne layık görüldü. Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Almanya, Hollanda, Danimarka, anada, Yugoslavya ve Kıbrıs'ta İngilizce ve Türkçe oyunlar sergiledi. 100'ün üstünde oyun oynadı. 100'e yakın oyun sergiledi. Shakespeare, Çehov, Brecht, Inoesco, Pinter, Albee, Tennessee Williams, Alan Ayckbourn, Arthur Miller, Brian Freil, Neil Simon, Athol Fugard, Sergey Kokovkin gibi pek çok yazarların yanı sıra Melih Cevdet Anday, Necati Cumalı, Güner Sümer, Adalet Ağaoğlu, Zeki Özturanlı, Güngör Dilmen, Muzaffer İzgü gibi pek çok Türk yazarının oyunlarını da sahneye koydu, oynadı. 1984 de Roma'daki İtalyan Kültür Birliğince 'Adalaide Ristori' ödülüne layık görüldü. Profesör Yıldız Kenter, 37 yıldır sahne hocalığı ya maktadır. 1989 yılında, Korsika Bastia Film Festivalinde 'Hanım' filmindeki rolüyle 'En İyi adın Oyuncu' ödülünü aldı. 1991 yılında tiyatro sanatına hizmetle inden ötürü Ulusla a ası Lions Kulübünün 'The Melvin Jones' ile ödüllendirildi. İki kez Ulvi Uraz 'En İyi adın Oyuncu', üç kez de aynı dalda Avni Dilligil ödülüne laik görüldü. 994'de 'Konken Patisi' oyunundaki Fonsla rolü ile 'Olağanüstü Yoğum' ödülünü aldı. Finlandiya Dünya adın Kuruluşu tarafından yüzyılın en başarılı yüz kadınından biri olarak onurlandırıldım. 1995'de Kültü Bakanlığınca, tiyatro sanatına katkılarından ötüşü 'Onur' ödülüne layık gördü. Profesör Kenter'e aynı yıl tiyatro sanatına katkılarından dolayı 'Mevlana değişlik ve Bağış Ödülü' verildi. 1996'da Magazin Gazetecileri Deneği tarafından Ramiz ile Jülide'deki Jülide rolü i in 'En İyi adın Oyuncu' ödülü verildi. 19 Mayıs 1997'de Uluslararası İstanbul Festivali tarafından ömür boyu Tiyatro Sanatına katkısından dolayı verilen onu ödülü Yıldız Kenter'e Dame Diana Rigg tarafından takdim edildi. 1998'de Ankara Sanat Kuşumu 'Yılın adın Sanatçısı' ödülü, 1998 Muhsin Ertuğrul yaşam boyu tiyatro sanatına katkılarından dolayı onur ödülü, 1998 Cumhurbaşkanlığı Büyük Kültür ve Sanat Ödülü, 'Martı' adlı oyunda Madam Arcadina rolüyle 1999, Afife Tiyatro Ödülleri En İyi adın Oyuncu ödülü. 2019'da uzun zamandır mücad l ttiği akciğer rahatsızlığı s b bi il İstanbul da hastan y kaldırılan Yıldız K nt r, yaşa bağlı solunum y tm zliği s b bi il 17 Kasım 2019 tarihin d 92 yaşında v fat tmiştir.


Sanatın, konumuz itibarıyla daha da özelinde edebiyatın nasıl ve niçin var olduğu sorusuna verilecek yanıt, bizi insanlık tarihinin eski dönemlerine götürebilir. Adrian Lyne tarafından filme çekilen Lolita romanının müellifi, Rus yazar Nabokov Edebiyat Dersleri'nde konu hakkında şöyle bir anlatıda bulunur: Edebiyat, bir oğlanın kurt diye bağırdığı ve Neandertal vadiden ardından büyük bir gri kurtla koşarak geldiği gün doğmadı: Edebiyat, bir oğlanın kurt diye bağırdığı ve ardından hiçbir kurdun gelmediği gün doğdu. Burada önemli olan şu: Uzun çimler arasındaki kurtla, abartılı hikayedeki kurt arasında ışıldayan bir çöpçatan vardır. Ve o çöpçatan, o prizma, edebiyat sanatıdır. Usta yazarın edebiyatın kaynağına ilişkin söylediği bu sözler, bize bu büyük sanatın ruhuna dair de pek çok ipucu verebilir. Mistik yaklaşımların ötesinde, iyi bir romancı ve yazar olmak için çalışmaya vurgu yapmaktan da geri durmamak lazım. ''Metin işçiliği'' tabiri bu açıdan oldukça iyi uyarlanmış bir söz. Gelgelelim, biz burada bu kaynağın arayışına çıkmaktan ziyade, ona yakın duran, o pınardan su içen, dünya ve ülkece bilinen büyük yazarlara ve ''başyapıt'' olarak değerlendirilen eserlerini yazma sebeplerine eğilmeye çalışacağız. Bugün gerek dünya klasikleri, gerek çağdaş dünya edebiyatının güzide eserlerinden bazıları hangi koşullarda yazılmış, eseri klasikleştiren ve her devre hitap edebilen o sözler nasıl kaleme dökülmüş ona bakacağız. Bu girişim sırasında, bize Nabokov'un sözleri dışında rehberlik edecek önemli bir kitap daha var: Sanatın İcadı. Freud'a göre bu şekilde kendini cezalandıran Dostoyevski, tüm parasını kumara gömene kadar masadan kalkmıyor, böylece kendisi gibi uslanmaz biriyle evlendiği için karısının pişmanlık duymasını sağlamaya çalışıyordu. Herhalde karanlık hakkında konuşacak ilk insanlardan biri olan Dostoyevski, tekrar para kazanmak ve geçinebilmek için kitaplar yazıyordu. Hatta, sayfa sayısına göre para aldığı ve bu nedenle hacimli, kalın kitaplar yazdığı da bilinmektedir. Ünlü Kumarbaz eserini de tamamen kumar borcunu ödeyebileceği bir para temini için yazdığı bilinen bir diğer hadisedir. Bu örneğin karşısına, varlıklı bir insan olarak hayatını sürdüren Tolstoy'u koymak ve ardından ''O zaman Tolstoy niçin yazıyordu?'' demek de mümkündür. Ancak, belirttiğimiz gibi burada yazarları topyekun ele alarak değil, genel olarak yazma koşullarını anlatmak için derleme yapıyoruz. Bunu tekrar hatırlayarak vereceğimiz misallere devam edelim. Stanley Kubrick yönetmenliğinde filme çevrilerek sinema dünyasının da meşhur işlerinden biri haline gelen Otomatik Portakal romanı Anthony Burgess'in imzasını taşıyan bir eserdir. Şiddete meyilli dört genç çocuk eserin kahramanlarıdır ve Alex bu çetenin başı olup tüm eser de onun ağzından anlatılmaktadır. Modern toplumu şiddeti seven bir gencin ağzından, sert bir dille eleştiren yazarın bu meşhur eserini yazarken içinde bulunduğu koşullarsa oldukça zorludur. 1959 yılında kendisine tedavi edilemez bir tümör teşhisi konan ve 1 yıl kadar ömür biçilen Burgess, karısının finansal gücü konusunda kaygılanır ve kendi ölümünden sonra eşinin geçinebilmesi için Otomatik Portakal'ı yazar. Hatta aynı sebeple oldukça verimli bir şekilde birkaç esere daha imza atan yazar, tümör teşhisinin gerçeği yansıtmadığı ortaya çıktığında hızını kesmez ve devrin önemli edebiyatçılarından biri olmaya başlar. Hatta, Otomatik Portakal'da yarattığı Alex karakterinin böyle haşin ve hoyrat olması da genellikle yazarın ölümünü öğrendikten sonraki psikolojisini yansıttığı şeklinde yorumlanır. Türk edebiyatının en önemli dönemlerinden biri olan ve roman, deneme, mektup gibi Batılı edebi türlerin hayatımıza ilk kez girdiği Tanzimat Edebiyatı, üzerinde ısrarla durmamız gereken edebi devrelerimizden biridir. Divan edebiyatından uzaklaşılan ve yeni yazın türlerinin hayatımıza girdiği bu dönemin ilk nesli olarak bilinen Ziya Paşa, Şinasi, Namık Kemal halkçı bir tutum sergilemişler ve eserlerini insanlara ders verir nitelikte kaleme almışlardır. O dönemin popüler yazarlarından biri de ''yazı makinesi'' olarak da bilinen Ahmet Mithat Efendi'dir. Kalabalık bir aileye mensup olan müellif, ailenin geçim sıkıntıları nedeniyle 6 7 yaşlarında çalışmaya başlar. Yazarlık serüvenine atıldıktan kısa bir süre sonra ağabeyini kaybeden yazar, artık bütün ailesinin geçimini sırtına yüklemek zorunda kalmıştır. On beş kişilik geniş ailesinin tek finansal kaynağı olan yazar, oldukça üretken bir döneme girmeye başlamıştır. Örneklerini arttırabileceğimiz çalışmalarından birini verelim: Ceride-i Askeriyye ve Basiret gazetelerindeki yazarlığından elde ettiği para ailesini kıt kanaat da olsa geçindirmeye yetmektedir. Matbaa da kuran ve karşısına çıkan iş tekliflerinin çoğunu iyi değerlendiren yazar üretkenliği sayesinde ailesine bakabilmeyi başarmıştır. Dar gelirli bir işçi sınıfı ailesine mensup olan Jack London, yazarlık kariyerinden önce ciddi ekonomik sıkıntılar yaşamıştır. Çocukluğundan itibaren çalışmak zorunda olan yazar fabrikalarda çalışmış, cam silmiş, bekçilik yapmıştır. Yazar olma ve para kazanma yolunda çektiği sıkıntıları, otobiyografik ögeler taşıyan Martin Eden romanında da anlatmıştır. Eğitim yıllarında yazarlığa soyunan London bu işi giderek daha fazla ciddiye almış ve öyküler kaleme almaya başlamıştır. 1848 1855 yıllarına tekabül eden Altına Hücum Dönemi'nde ise o da altın aramak üzere yola çıkmış, fakat bir şey bulamamıştır. Bu olayın ardından öyküleri ve Altın Hücum zamanındaki deneyimlerini aktardıklarıyla iyi bir gelir sahibi olmaya başlamıştır. Daha sonra giderek ünlenen yazar, geçimini yazarak elde etmeye başlamış ve bunda da muvaffak olmuştur. 'Dergi çıkarıyorum!' dedi. 'Siz de yazı vereceksiniz!' Sait'in yüzü allak bullak olmuştu. Hiç öfkelenecek bir şey yoktu ortada ama, kızmıştı işte. 'Matbaa buldun mu?' dedi, gözlerini açarak. Örneklerini rahatlıkla arttırabileceğimiz bütün bu durumlar, yazarlıkla para arasındaki ilişkinin sınırlılığını gözler önüne sermekle birlikte bir hakikate de işaret etmekte gibi görünüyor. O da, yazarların da ekonomik sıkıntı çekmesi, daha fazla gelir elde etmek amacıyla yazı yazmaya başvurması. Derlemedeki yazarların tamamının erkek yazarlar olduğunu biliyor ve bu nedenle affınıza sığınıyorum ama en popüler örnekleri sıralama gibi bir kaygı güderken ortaya böyle bir liste çıktı. Şimdi tekrar dönelim, Larry Shiner'ın ''Sanatın İcadı'' kitabında ifade ettiği düşüncelerine... 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'daki sanatın bir mit haline getirilmesi, genellikle birkaç asır önce çıkılan Ortaçağ ve uzaklaşılan kilisenin ardından yeni bir mit yaratma ihtiyacı olarak değerlendirilmiştir. Farklı sebeplerin de sıralanmasının mümkün olması bir yana, sonuç olarak bu gerçekleşmiş ve bir tiyatro metninin, romanın, resmin üretildiği koşullar, sanatkarların eser üretirken yaşadıkları kaygılar göz ardı edilmiştir. Varlıklı ailelerden gelen yazarların para için yazmaya ihtiyaçları olmadığını tekrarladıktan sonra genellikle sanatçıların, konumuz özelinde de yazarların itici kuvveti umumiyetle geçim sıkıntısı olmuştur. Bizim bugün zamanların üstünde, klasik ya da alanında verilen en iyi örnekler olarak baktığımız eserler, yaratım sürecinde oldukça somut ve maddi süreçlerle şekillenmiştir. Evet, rüştünü ispatlayan birçok yazarın günümüzde otorite haline gelen eserleri, bir alıcının talebi ya da ekonomik kaygılarla ortaya çıkmıştır. Sanata ve sanatçıya fevkalbeşer bir kutsiyet atfetmeye, onun anlaşılmaz ve karmaşık bir yapıya sahip olduğuna yönelik ezberci anlayış 18. asırdan bugüne sürmekte ve günümüz modern sanatı da bu yanılgıyı devam ettirmektedir. Tüm bunları ele alırken, dünya ve ülke genelinde saygınlık kazanan yazarlara yönelik olumsuz bir girişimim olmadığını belirtmekle birlikte ''kral çıplak'' diyebilmenin de önemli olduğunu düşünüyorum. Pek çok eserin zaruri ihtiyaçlardan doğmuş olması yapıtın müellifinin değerini düşürür mü? Asla! Aksine; zorunluluklardan doğan pek çok eserin bugün başyapıt olması, yazarların kabiliyetini, büyüklüğünü gösterir. Ancak, bu eserlere bağlamından ve yaratım sürecinden uzaklaşarak baktığımız zaman biz de tuzağa düşmüş ve meseleye görmek istediğimiz şekilde bakmış oluruz. Belki konu özelinde yapılan yorumlardan en iyisi Rıfat Ilgaz'ın sözlerinde saklıdır: Bir yazar, yazı parasıyla geçinebilmeliydi.


Kumbaravan, 2016 Kasım ayından bu yana faaliyette olan; Kültür Sanat Kurumları ile Halkımızı bir araya getiren ve etkileşim kurmasını sağlayan sosyal girişim, kültür sanat portalıdır. Salonlarda doluluğu ve okuma oranını arttırmayı amaçlayan Kumbaravan; ülkemizin tüm üniversitelerinde okuyan binlerce öğrenci üye ve takipçilerine, 3 yıldır kültür sanat kurumları desteğiyle, ücretsiz bilet ve kitap sağlayarak kültür, sanat bilgi ve tecrübelerini arttırmaktadır. Ülkemizde ilk kez, Üniversite Öğrencilerine, kültür sanat kurumları desteğiyle ücretsiz bilet ve kitap sağlayarak Kültür Sanat Bursu veren Kumbaravan, öğrencilerden her yıl binlerce başvuru almaktadır. Öğrenciler, izledikleri filmleri, oyunları ya da okudukları kitaplar sonrasında duygu, düşünce yazısı kaleme almakta ve yazıları web sayfamızda yayınlanarak kültür sanat kurumlarına geri bildirim olarak paylaşılmaktadır. Ayırca Kumbaravan'da uzaktan eğitim ve sahnelerde eğitim olarak, iki şekilde de, Piyano, Doğaçlama, Drama, Oyunculuk gibi sanatsal eğitimlere, ayrıca ülkemizdeki Sahneler, Tiyatrolar, Opera Bale, Oyuncular, sektörel faydalı Haberler gibi bir çok sanatsal, kültürel bilgiye ulaşmanız da mümkün. Maksimum 10 lira olan bilet fiyatıyla, ülkemizin ve dünyanın tüm şehirlerinden etkinlikler canlı ve video olarak izlenebiliyor. Bu sayede sanata çok yüksek tutarda maddi destek sağlanacak ve bu destek prodüksiyon kalitesi, kurumsallaşma, daha iyi sahne şartları olarak sektöre geri dönecek. Videodan izlediği ekinlik ile destek olduğu kültür sanat kurumu aynı bilet fiyatıyla şehrinde aynı etkinliği sahneleyecek ve sahnede canlı izleme fırsatı olacak. Etkinlikler canlı olarak sahnedeki seyirci ile birlikte tüm dünya ülkelerinden izlenebiliyor. Etkinliklerin video seansları açılarak, aylık takvim ile seyircilere sunulacak. İstenildiği zaman portala girilip oyun izlenemiyor. Her etkinlik gün ve saatinde, süresi kadar yayında aynı canlı salondaki gibi. Bu projeye özel olarak bir çok tiyatro, oyun sahneleyecek, şuan prova almaktalar. Dijital Dönüşümle sahnelenmesi maliyetli olan, tarihte kabul görmüş ama maddi sebeplerden dolayı bir türlü sahnelenemeyen tiyatro metinleri şans bulacak, seyirci ile buluşacak, izleyenlerin kültür sanat tecrübesi artacak. Söyleşiler, Özel Günler vb. tüm kültürel sanatsal faaliyetler, canlı ve seans olarak yayınlanabiliyor. Özetle; kısıtlı olan koltuk sayısı aşılarak, dijital ortamda dip bilet fiyatı ile yüksek sayıda izleyiciye satışa sunulan biletlerden elde edilen gelir ile kültür sanat kurumları gelişecek daha kaliteli prodüksiyonlar hayata geçecek. Tüm dünyadaki dijital dönüşüm gereği kültür sanat kurumlarının bu dönüşümden yararlanması tercihten ziyade artık bir gereklilik haline gelmiştir. Kumbaravan YouTube kanalına abone olmak için tıklayın.


Doğduğum yer olan Artvin'in ve Doğu Karadeniz'in hatıraları çok silik olsa da doğa farkındalığımı ve doğaya olan ilgimi sonrasında yerleştiğimiz ve aynı zamanda memleketim de olan Erzurum belirledi. Oldukça meraklı, sanırım biraz ele avuca sığmaz ama sanat ve bilime aç bir çocukluk dönemi hatırlıyorum. Sayısal alanda eğitim aldığım lise yıllarında paralel olarak iyi bir atölyede resim ve fotoğraf ağırlıklı olmak üzere sanat çalışmalarıma devam ettim. Sonrasında Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Endüstri Mühendisliği eğitimi aldım. Bu adım disiplinler arası sanat üretimi diye adlandırabileceğim yolun da kapısını araladı. Yaklaşık 15 yıldır yerli ve çok uluslu şirketlerde marka ve iletişim alanlarında yönetim sorumluluğu alıyorum. Ayrıca iş hayatımın ilk yıllarında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nde tasarım üzerine yüksek lisans yaptım ve 2015-2018 yılları arasında Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi'nde Tasarım Yönetimi alanında dersler verdim. Tüm bunlara paralel olarak 2007 yılında yapısal olarak daha da güçlendirdiğim atölyemde sanat ve tasarım merkezli bağımsız projeler üretiyorum. Bir sanatçının yapıtlarına dışardan bir gözle bakıldığında sanatçının üzerinde durduğu belli temalar izlenebilir belki ama ben sanatçının bireysel olarak tema eksenli tercihlere yönelmesini çok doğal bulmuyorum. Diğer yandan sanatçının var oluşuna dair hemen her şey, tüm benliği, tarihi, kültürü, yaşadıkları ve tabi ki tercihleri karşımıza bir çizgi çıkarabiliyor, bunu tema olarak okumak mümkün... 2017-2018 yıllarında Seluz Contemporary adına küratörlüğünü yaptığım Massence projesinde Suriye asıllı önemli bir ressam olan Naser Nassan Agha'nın Suriye savaşı öncesinde yaptığı bir eserini koleksiyona kazandırmıştım. Bu eser sanatçının henüz Halep'te yaşadığı savaş öncesi dönemde ürettiği, bir natürmort üzerinden yaptığı kısmi soyutlamalar ve ışık deneylerin olduğu ve akademik kaygısı yüksek diyebileceğimiz bir çalışmasıydı... Ancak aynı sanatçının ülkesindeki savaş nedeniyle önce İstanbul'a sonrasında Bremen'e yerleşme hikayesi, bu süreçte ve sonrasında ürettiği merkezinde insan ve parçalanmış formlar barındıran resimler benim için hep çok etkili ve dokunaklı oldular. Gözlerimi kapatıyorum ve insana ait hiçbir eklentinin, müdahalenin olmadığı tabiatın tam ortasında açıyorum. Algılamaya başlıyorum, hissetmeye başlıyorum... Ve sonrasında ifade ihtiyacı doğuyor... Benim için sanat orada başlıyor. İnsan varsa, ifade ihtiyacı varsa sanat olacaktır. Hatta henüz lisan olmasa bile. Sanat aynı zamanda var oluşumu anlamlandırmanın bir yolu. Tabi ki tabiatın bu en yalın haline bakan dışavurumla; kaosa, çatışmaya, acıya, drama, metropole, tüketime, kitlelere bakarak yansıtacaklarımızı uzak bulabilirsiniz. Ama zamanın öncesinde, tabiatın içinde henüz çırılçıplak bir insanı anlayabilmekle bugünün kavrayışının getireceklerini çok uzak göremiyorum. Çünkü her şeyi insanın içinde görebiliriz. Belki de bir tohum gibi içinde görebiliriz. Örneğin en fazla birkaç yüzyılın konusu olan çevre kirliliği ilk insan kadar insanın içinde... Savaşlar sanıyorum ki hiç tartışmaya mahal vermeyecek şekilde insanın içinde... Ama sevgi de içinde... En yüce duygular da içinde. Ve bence sanat en güçlü ifade araçlarından birisi olarak elimizde. Moskova; kültür, sanat ve mimari gibi birçok alanda dünyanın en köklü şehirlerinden birisi. Şehir özgün bir aura ve güçlü bir ruh barındırıyor. Gallery Fine Art ise hem tarihi ve sanatsal duruşu hem de kuruluşundan bugüne kadar temsil etmekte olduğu Rus çağdaş sanatı açısından çok önemli 100'ün üzerinde sanatçı ile oldukça saygın ve prestijli bir sanat kurumu. Bu nedenlerle Intellect projesi Gallery Fine Art Moskova'dan sergi daveti aldığında güzel bir heyecan duydum. Bunun ülke sınırlarını daha da belirginleştiren ve küresel etkileşimi ciddi anlamda olumsuz yönde etkileyen bir pandemi döneminde olması daha da ilgi çekici bulunuyor. Geçtiğimiz birkaç ay içinde heykellerin Moskova'ya ulaştırılmasındaki lojistik konular ve projenin kataloglaması süreçleri biraz yorucu olsa da sergi açılışı sonrasındaki tepkilerin tüm yorgunluğumuzu unutturmasını temenni ediyorum. Aslında sanat düşüncesini merkeze koyduğum, teknik anlamda oldukça özgür bir üretim yaklaşımını benimsiyorum. Bu anlamda koku gibi duyusal bileşenlerin mecra haline geldiği enstalasyonlardan, dijital içerik barındıran iki boyutlu işlere kadar farklı çalışmalarım var. Intellect projesindeki heykeller teknik ve malzeme açısından bakacak olursak plastik kaygısı daha yüksek ve diğer yandan doğaya daha çok dokunan ve işler. 2018-2019 yıllarında Seluz Contemporary adına ürettiğim Unweighted / Ağırlıksız projesi doğa ve doğanın yansıması olan amorf biçimleri kullanma anlamında bu yaklaşımın daha kütlesel, büyük ölçekli bir örneği olarak görülebilir. Ben hem sanat düşüncesi hem de sanat tekniği anlamında sentezlediğim disiplinler arası çeşitlilikten ve kültürel renklilikten besleniyorum. Sanatsal üretim tarafında hiçbir zaman ayrışmayı, farklılaşmayı bir çaba olarak görmedim. Özgünlük aslında bir iç görü ve duruş konusu, eğer çaba haline gelirse zaten özgünlüğün bizzat kendisi orada yara alıyor. Disiplinler arası düşünme şeklini, sanat üretimini ve hatta sanattan bağımsız olarak tüm alanlardaki disiplinler arası üretimleri insanlığın iyileşmesi için bir umut olarak görüyorum. Benim çaban bu inancım noktasında küçük bir mozaik sunuyorsa ne mutlu... Diğer yandan sanatta ve tüm alanlarda dünyada disiplinler arası yeni eğilimleri görmek bana daha da çok mutluluk veriyor. Sergi 8 Nisan akşamı açılıyor. 9 Nisan ve 9 Mayıs tarihleri arasında ziyarete açık olacak. Sergi esnasında eğer pandemi açısından uygun şartlar oluşabilirse bazı mikro etkinlikler de planlıyoruz. Intellect projesinin sergi ortamı şekillenirken bir sonraki projem için de bir miktar mesafe kat edebildim. Sürprizini tam anlamıyla bozmak istemem ama yine global ayağı olan yeni bir projenin çalışmaları devam ediyor. Pandeminin seyrine de bağlı olarak bu projenin takvimini belirleyeceğiz.


Burhan Kum, Ercan Ayçiçek, Güven Kıraç, Ertuğrul Güngör & Faruk Ertekin, Kübra Kılıç, Ataman Oğuz Deniz Gökduman ve Meltem Sarıkaya'nın yer aldığı Being Human adlı karma sergi 3 Mart tarihinde Antalya'daki den art gallery'de sanatseverlerle buluştu. Biz de sanatçılardan Burhan Kum ile kısa bir söyleşi gerçekleştirdik. Bir parçası olduğumuz toplumun serginin arifesinde yaşanan korkunç deprem felaketine verdiği iki ayrı tepki, benim için bu soruya net bir cevap verme olanağı sundu: Bir tarafta mağdurlara yardım için hiçbir karşılık beklemeden yardım örgütleyen ya da bölgeye koşanlara, diğer yanda siyasi, ekonomik veya kişisel çıkar uğruna insanların mağduriyetlerinden faydalananlara tanık olduk. İlk gruptakilerin insan oldukları kesin de, ikinci grubu nasıl tanımlayacağımı bilemiyorum. Hedefinde... Sanat doğrudan ifade ancak dolaylı bir iletişim aracı olduğu için sanat aracılığıyla insana ulaşmaya çalışıyorum. Bunun için de insandan hareket etmekten başka bir yol görünmüyor. İnsanı gözlemleyerek oluşturduğumuz birikim ancak deneyimlerimizle yoğurup yine insanlarla paylaştığımızda anlam kazanır. İzleyici insan yoksa sanattan söz edilemez. Herhangi bir umut ya da beklenti içinde olmadan çalışıyorum çünkü umut, ne yazık ki içinde bolca hayal kırıklığını barındırıyor. Sanat, özellikle de resim sanatı bu toplum için o kadar sıra dışı ki azınlığın içindeki küçük bir gruba ulaşmak bile küçük bir ihtimal. Bu durumda sanat üretmeyi neden sürdürdüğümün cevabı ise yukarıda açıkladığım insan olma sorumluluğuyla ilgili. Geleceğe işaretler bırakmaya çalışıyorum, eğer bunu umut kabul ederseniz. Şu anda, beni tanıyanlar için beklenmedik bir adım olan soyut resimler yapıyorum. Nedeni de, kaçınılmaz biçimde parçası olduğumuz ülkede yaşananlar. Göz Kararı sergimin ardından yeni bir yürüyüş için olağan araştırma sürecindeyken hepimizi derinden etkileyen deprem gerçekleşti. Yaşanan yıkımın boyutu ve ortaya çıkan acılar, anlatılabilecek her kişisel hikayeyi anlamsız kılıyordu. Düşünceler yerini ifadesi olanaksız duygulara bırakmıştı. Devrilmiş beton bloklar arasında ezilmiş, parçalanmış bedenler, kimsesiz kalan çocuklar ve kar altında yardım bekleyen insanların öfkesi karşısında, Adorno'dan ilhamla insan bedeni resmetmenin anlamsız olduğu bir noktada buldum kendimi. El altında olan tabirle, fay hattıyla birlikte üretim biçimimde de bir kırılma gerçekleşti. Ancak, bu boyuttaki bir felakete saf duyguların özgür ifadesi olan soyut resim aracılığıyla cevap verebileceğim inancım da kısa sürede yıkıldı. İçinde bulunduğumuz dijital zamanda ve özellikle de bu toplumda insanın kendini özgürce ifade edebileceği düşüncesinin bir hayal olduğunu fark etmem uzun sürmedi. Bu da beni içgüdüsel tepkileri sınırlanmış dijital şablonlar aracılığıyla aktarma aşamasına getirdi. Şu anda yapmaya çalıştığım işe bastırılmış dışavurumculuk diyorum.


Merhabalar. Ben Antalya'da yaşıyorum. Lisans ve Yüksek Lisans eğitimlerimi Akdeniz Üniversitesi'nde resim bölümünde tamamladım. Sakin ve disiplinli biri olduğumu söyleyebilirim. Resimlerimde, geleneksel tuval ve boya ile çözümlenmiş resim yüzeyine tekstil malzemesi eşlik etmekte. Bu sergide; Hayatın içinde kaybolmuş kadınların hikayelerini izleyiciye sunmaktayım. Hikayenin kahramanları gerçek hayatta var olan ve varlığını sürdürmeye çalışan kadınlar. Hikayenin anlatım biçimi ise anlatıcının sanatçıda bıraktığı duygu ile bir araya gelmekte. Resimlerimde dikiş iplerinin kullanım biçimleri, estetik bir yüzey oluşturmanın yanında, insanın yaşam sürecine etki eden izler olarak yer eden metaforları da içermektedir. İğneyi tuvale her batırışta iplerin yüzeye sabitlenmesi, yaşantımız boyunca benliğimize kalıcı olarak işleyen izlerin bir benzeridir. Güncel üretim biçimiyle, daha çok kadınların kullandığı geleneksel bir yöntemi sentezleyerek yaşamda geçmiş-şimdi-gelecek kavramları arasında da bir ilişki kurulması sağlamak da diyebiliriz. Modern yaşamdaki kadının yeri ve üstlendiği görevler üzerine de odaklandığım işlerimde izleyiciyi özgürlük ve yalnızlık kavramları üzerinde de düşünmeye itmeyi de amaçlamaktayım. İlham aldığım kadınlar hem hayatımda olan hem de hiç tanımadığım ama hikayesini benimle paylaşmak isteyen kadınlar da olabiliyor. Bu hikayeler anlatıcısı tarafından tüm varlığı ve duygusu ile bana ulaşmakta. Bunun dışında benim izlediğim ve yaşadığım sahnelerde resimlerime girmekte. Evet. Bu konuda izleyiciye aslında sürpriz yapıyorum da diyebilirim. Günümüz dijital çağında eser görsellerimizi sanal platformlarda sunuyoruz. Burada resmim gerçeği ile karşılaşmayan izleyicide ister istemez farklı izlenimler oluşturabiliyor. Resmin yüzeyine kolaj olarak yapıştırdığımı düşünenler olabiliyor. Eserin orijinalini görünce şaşırdıklarını söyleyebilirim. Resimlerin oluşma süreci ile ilgili şöyle söyleyebilirim. İmgemde neteleştirdiğim komposizyonu çoğunlukla gerçek modelden bağımsız tuvale aktarıyorum. Bazen duruşları ile ilgili fotoğraflar çekiyorum. Ancak portrelerin çektiğim fotoğraflardan bağımsız imgesel bir biçimde kafamdaki surete dönüştüğünü söyleyebilirim. Daha sonra akrilik boya ile resmin bana göre ilk aşamasını tamamlıyorum. Sonrasında tekstil malzemesini kullanacağım yüzeye devam ediyorum. Buna da ikinci aşaması diyebiliriz. Bu süreç çoğunlukla resimlerimdeki pentür ile örtüşerek gidiyor. Tekstil malzemesi olarak koton ipler ve kullanacağım yüzeye göre faklı iğneler ile gerçekleşiyor. Bu aşama hem sabır hem de riskli kısmı diyebilirim. Nakış eğitimi almadım. Hatta bu konuda tek bir video dahi izlemediğimi söyleyebilirim. Resmin duygusu ile devam ediyor. Yer yer dağınık ve dışarı sıçrayan ipler de resmin bir parçası ve tamamlayıcısı bana göre. Bu aşamadan sonra akrilik boya ve tekstil malzemesinin birbiri ile örtüşmesi için tekrar boya ve iplerle aynı anda devam ediyorum. Bana göre tutarlılık tamamlandığında resmim de bitmiş oluyor. Evet bir hikayem var. Ben üniversiteyi çalışıp okudum. Bu süreçte cerrahinin tüm vakalarına girdim. Ve aslında bu iplikler cerrahi geçmişimin bana hatırlatmaları. Orada bir araya getirdiğimiz tüm dokular için attığımız dikişler zamanla resimlerime de dahil oldu. Bu tabi resme ne ekleyebilirim ya da bunu da bir deneyeyim olarak değil tamamen yaşanmışlık ve iplerin resimlerimde tıpkı bir cerrahi dikiş gibi görev üstlenmesi diyebilirim. Dikiş atılan dokuların zaman içinde nasıl kapandığını ve iyileştiğini görüyoruz ancak izini ortadan kaldıramıyoruz. Benim resimlerimde kadınlar bunu yaşayan kadınlar. İlk olarak gerçek cerrahi malzeme ile çalıştım. Ancak zaman içinde verilerek ipler zamanla çoğaldı ya da bir forma dönüştü. Gelecek ile ilgili şöyle söyleyebilirim. Nasıl yaşantılarımız sürprizlere gebe ise resimlerimde konular yaşantısına biraz öyle devam ediyor. Yaşayacaklarım, karşılaştıklarım, etkilenimlerim resimlerimin de benimle birlikte değişmesine ve dönüşmesine sebep oluyor. Farklı konu olarak sadece kadın olmayabilir. Bu yaşantıda erkekler ve lgbt bireyler de birçok sorun yaşıyor. Ben de bireyin oluşturduğu etki resimlerimde varlığını sürdürecek. Figürden ayrılmayacağımı söyleyebilirim ama. Bir sonraki kompozisyonum bizlere dayatılan güzellik algısına ters kadınlar olacak sanırım. Antalya den art gallery sanatçısıyım. Galeri ile nitelikli fuarlar ve projelerde de yer alacağız.


Dilek Civanoğlu 1986 yılında Giresun'da doğdu. Anadolu Üniversitesi İktisat Bölümü'nden mezun olan sanatçı, küçük yaşlardan itibaren sanata karşı her zaman meraklı oldu. 12 yaşında piyano çalmaya başladı. Üniversiteyi bitirdikten sonra alanıyla ilgili işlerde çalıştı. Sanatçı son 5 yıldır profosyonel olarak resimle ilgileniyor. Çalışmalarıma ekspresyonist ve popart akımlarından etkilenerek devam etmekteyim.


Amerika'da yaşayan Türk sanatçı Ezgi Uzun'un hayatını ve sanat yaşamını merak ettik. Kendisi de biyografisini Gazete Sanat okurlarıyla paylaştı. Ben Ezgi Uzun. Marmara Üniversitesi Gazetecilik bölümü mezunuyum. Tüm Amerika, sanat ve medya yolculuğum 22 yaşımda başladı diyebilirim. Mezun olmadan iki sene önce Esquire Magazine tarafından muhabir olarak işe alındım. Çok hırslı ve öğrenmeye açık bir gençtim. Mezun olana kadar iki sene boyunca dergicilik alanında çok güzel deneyimler edindim ve mezun olduktan sonra daha büyük işler yapmak adına New York'a taşınmaya karar verdim. Kariyerim uzun bir süre medya alanında devam etti. New York'ta The FAKE Magazine adında online magazine ve video production şirketi kurdum. Başarılı göçmenlerin hayat hikayelerini anlatan röportajlar ve aynı zamanda şirketlere tanıtım videoları çekiyorduk. Bir gün Hyperrealist bir ressam olan Nick Sider'ın röportajını çektik ve kendisiyle arkadaş olduk. Muhabbet arasında kağıda çizdiğim çizimlerden çizgilerimin güzel olduğunu ve daha çok çizmem gerektiğini söyledi. Küçüklükten beri birçok çizimim ve tablom vardı ama ben bu konuyu hiç ciddiye almamıştım. Onun beni teşvik etmesiyle onun stüdyosunda bir şeyler karalamaya başladım. Daha sonra olayı dijital çizimlere döktüm ve günlük hayatla ilgili fark ettiğim komik şeyleri çizimlerle anlatmaya başladım. Çizimler çoğalınca bunların markette nasıl tepki alacağını öğrenmek istedim ve New York Üniversitesi yakınındaki Washington Square Park'ta görücüye çıkardım. Öğrenciler tüm printlere bayıldılar ve çizimler sticker, keten çanta, tshirt olarak çeşitlenmeye başladı. Satışlar çoğalınca tüm çizimlerimi sokaktan sanat marketlerine taşımaya karar verdim. NY'un büyük marketlerinden Chelsea Market, Artist and Fleas gibi sanatçılara destek olan yerlerde satmaya başladım. Amerika'nın her eyaletinde küçük işletmelere ve sanatçılara destek olan marketler mevcut. Daha sonra San Francisco'daki marketlere katıldım ve 2021 sonu aldığım bir kararla Los Angeles'a taşınarak EZOLAND markamı burada büyütmeye karar verdim. Aynı zamanda akrilik tablo boyamalarına devam ediyorum. Çizimlerim çoğunlukla abstract diyebilirim. Dijital çizimlerim genelde dünya dışı varlıklar, enteresan karakterler ve uzayla ilgili çizimler. Genelde sergilenecek yere göre farklı mesajlar içeren, farklı çizimler yapıyorum. Temeldeki hedefim insanlıktaki bilinci kullanabilme yeteneğini uyandırmak. Bilinç tüm evrenin temel tohumu benim için ve dünya üzerindeki bir çok sorun, bilinçsiz ve farkındalıksız zihinlerin gücü elde tutmasından geliyor. Çünkü bilincin kapandığı yerde egonun devreye girdiğini, bunun da her insanın, insanlıktan daha çok kendine hizmet etmesine yol açtığını düşünüyorum. Şu an tüm sanatımı bir marka altında topluyorum. Farklı sanatçılarla işbirliği yaparak dünyanın belli başlı sorunları hakkında çizimler yapıp, satışlarımın bir kısmını zorlu bölgelerdeki kadın sanatçı ve çocukları destekleyen kurumlara bağışlayan bir sistem kurmak amacım. Los Angeles'ta sürekli katıldığım sanat marketleri dışında, Turkiye'de dijital 'Divine Love' çizimim La Visione Art Gallery, Karl and Ein Gallery ve Pinelo Art Gallery ile Bulgaristan'da sergilendi. Ayrıca Ekim 2022'de New York'taki Türk sanatçılardan oluşan 'Anatolian Artist Festival'a katılacağım. Yaşıtın gençler gibi kolaya kaçmayan, zorluklarla mücadele edişine, isyanlarına ve kırgınlıklarına rağmen ısrarla duruşundan ve yolundan dönmeyen o ruhunla, gülüşünde içinden görünen çocuğu, kırmızı bir rujla güçlü bir kadına anında dönüştürebilen karakterini, renklerini seviyor ve takdir ediyorum. Hayatındaki hiçbir şeyin şans olarak önüne gelmediğinin uzaklardan da olsa şahidiyim. Azmin daim olsun. Başarılarının önü açık olsun ki, istediğin yerde oluşunu, gurur ve mutlulukla alkışlayalım. Keyifli bir röportaj olmuş, emeği geçenlere teşekkürler.


Sanatçı İlknur Tunalı, Ocak ayında Antalya Müzesi'nde gerçekleşen ve sanatseverler tarafından büyük ilgi gören Algılar/Perceptions adlı sergisiyle 5 ay aradan sonra yeniden izleyiciyle buluştu. 8 Mayıs Pazartesi günü Kaş Kültür Evi'nde açılan sergi, sanatçının son dönemdeki çalışmalarını içeriyor. Her insanın dünyayı algılama biçiminin farklı olduğu gerçeğinden yola çıkarak sergisine Algılar/ Perceptions ismini veren sanatçı, ziyaretçileri düşünsel bir yolculuğa çıkarmayı hedefliyor. İlknur Tunalı'nın Algılar/Perceptions sergisi, Kaş Kültür Evi'nde 08 Haziran 2023 tarihine kadar ziyaret edilebilir. Sanatseverleri, farklı bir dünya sunan ve düşünsel bir yolculuk yapma imkanı sağlayan sergiyi ziyaret etmeye davet ediyoruz. İlknur Tunalı ile Algılar/Perceptions sergisi üzerine gerçekleştirdiğimiz röportajı okumak için tıklayın.


Yeditepe Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu olan Nihan Çakır, ressam bir annenin kızı olarak sanata küçük yaşlardan bu yana ilgi duymaktadır. Sanata yönelik ilk eğitimini annesinden alan sanatçı, doku ve dokulardan oluşan katmanlarla insan psikolojisi üzerine yorumlamalar yapmaktadır. Hayatın farklı pek çok katmandan oluşması sanatçıyı derinden etkilemiştir. Bu katmanları tuvallerinde farklı teknikler kullanarak eserlerine yansıtmıştır. Temelinde insan olmanın yarattığı tahribatı farklı temalarla ortaya koyan sanatçı ekspresyonist soyutlama üzerine ağırlıklı olarak çalışmaktadır. Çalışmalarında duyguyu, kullandığı renk tonları ve dokularla izleyicisine yansıtmaktadır. Zamanın dokuyu değiştirmesi ve yaşamın insanı katman katman derinleştirmesini tuvallerinde dokular yaratarak ifade eden sanatçı, bu süreçte nesneye derinden bakabilme kabiliyetini geliştirmiştir. Varoluşun derin izlerini kimi zaman bir duygunun en yüksek halinde kimi zamansa çok olağan bir anın sıradanlığında keşfeden sanatçı çalışmalarında da hem yoğun katman ve renk tonları hem de minimalist katmanlar oluşturarak yansıtmaktadır.


Sanatçı Sencer Vardarman'ın Gözlerime Bak başlıklı çalışması, izleyicileri gezegenin geleceği üzerine düşünmeye davet ediyor. Haziran-Eylül ayları arasında İstanbul'da kamusal alanlarda ve parklarda gösterilen proje, şimdi Berlin'de iki ayrı sergiyle izleyicilerle buluşuyor. Çalışmalarını Berlin'de sürdüren Sencer Vardarman, Tarabya Kültür Akademisi'nin misafir sanatçı programına katıldığı 2020-2021 döneminde, nesli tükenmekte olan hayvanlara odaklanan bir proje üretti. Gözlerime Bak adını taşıyan proje, insanın dünyadaki ayak izinin büyüdüğü, doğal kaynak ve arazi kullanımının son yüzyılda giderek arttığı bilgisinden hareket ederek doğanın insan eliyle uğradığı tahribata, iklim değişikliğine ve ekosistemdeki bozulmaya dikkat çekiyor. Sanatçının ekolojik ekonomist Prof. Dr. Begüm Özkaynak ile uzman biyolog Kerem Ali Boyla'nın danışmanlığında ve Mümkün İletişim işbirliğiyle hayata geçirdiği proje, dünyada yaşayan farklı canlı türleri olarak geleceğimizin ortak oluşuna vurgu yapıyor. Gezegenin alarm verdiği bu kritik dönemde, sanatçı olarak toplumsal anlamda daha etkin bir rol üstlenmeyi tercih eden Vardarman bu projeyle doğayı, ormanları ve hayvanları korumanın sadece bir çevreyi koruma meselesi olmadığını, varoluşlarımızın birbirine bağlı olduğunu hatırlatıyor. Gözlerime Bak, nesli tehlikede olan hayvanların portrelerinden oluşuyor. Demet Ortaköylüoğlu'nun çizdiği portreler, biz insanları farklı türlerle göz göze gelmeye ve ortak kaderimiz üzerine düşünmeye davet ediyor. Çalışma, Haziran-Eylül 2021 döneminde İstanbul Büyükşehir ve Beşiktaş Belediyelerinin desteğiyle İstanbul'da kamusal alanlarda ve parklarda gösterildikten sonra şimdi Berlin'de iki yeni sergiyle izleyiciyle buluşuyor. Gözlerime Bak afişleri 31 Ekim'e kadar Studio Bosporus. Tarabya Kültür Akademisi'nin 10. Kuruluş Yılı Festivali kapsamında Kreuzberg'deki billboardlarda ve Kunstraum-Kreuzberg-Bethanien sergi alanında gösteriliyor. Demet Ortaköylüoğlu'nun orijinal hayvan illüstrasyonları ise, 26 Eylül'e kadar Berlin'deki OKK-Raum 29 sergi alanında look into my eyes! başlıklı solo sergi kapsamında izlenebiliyor. Sencer Vardarman (1970, İstanbul) İstanbul'da Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fotoğraf Bölümü'nü bitirdikten sonra UdK Berlin'de Katharina Sieverding'le güzel sanatlar eğitimine devam etti ve Institute for Art in Context'te yüksek lisans yaptı. Çalışmalarını Berlin'de sürdüren Vardarman, yapıtlarında çağdaş görsel kültürle ve imgelerin siyasetiyle bağlantılı sorularla ilgileniyor. Vardarman'ın katıldığı grup sergileri arasında 20 | 20 (Schoeler. Berlin, 2020), 9. Berlin Bienali (2016), 77-13 Türkiye'de Siyasal Sanat ve Direniş (nGbK Berlin, 2015), 3. Çanakkale Bienali (2012), Taswir (Martin Gropius Bau, Berlin, 2009) ve Selanik Bienali (2009) yer alıyor. 2020'de Finlandiya Turku Şehir Müzesi'nde Under the Mother Earth's Skin başlıklı kişisel sergisi gerçekleşen Vardarman, 2014-2016 yılları arasında uluslararası sanatçı ağlarını ele alan 1+1 başlıklı söyleşi dizisinin küratörlüğünü yaptı.


Uluslararası Misafir Sanatçı Programı kapsamında, dünyanın farklı köşelerinden sanatçıları İstanbul'daki zanaatkarlarla Türkiye'de bir müze çatısı altında ilk kez buluşturan Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkarlar sergisi devam ediyor. Sergi sürecini sanatçı ve zanaatkarlar gözünden yansıtan videolar ise müzenin web sitesinde yayınlanmaya başladı. İstanbul Modern'in Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda çalışan İstanbul Kalkınma Ajansı'nın desteğiyle başlattığı Uluslararası Misafir Sanatçı Programı, dünyanın farklı coğrafyalarından 10 sanatçıyı İstanbul'daki zanaatkarlarla birlikte üretim yapmak üzere bir araya getirdi. Zanaat ustalarıyla çalışmalar yapan sanatçıların yapıtları 18 Ekim 2020 Pazar gününe kadar İstanbul Modern'de görülebilir. Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkarlar sergisi müzede devam ederken, Uluslararası Misafir Sanatçı Programı kapsamında sanatçıların İstanbul'daki araştırma ve üretim süreçlerinin kayıt altına alındığı videolar da müzenin web sitesinde yayına girdi. Proje sürecinin önemini yansıtan belgeleme çalışmaları farklı zanaat tekniklerini gösterirken sanatçılarla zanaatkarların işbirliğine odaklanıyor. İstanbul'daki zanaatlardan ilham alarak ortaya çıkan üretimlerin sergilendiği Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkarlar sergisi İstanbul'un köklü zanaat geçmişini çağdaş bir mercekle düşünmeye davet ediyor. İstanbul'un küresel ölçekte tanıtımını ve görünürlüğünü arttırmayı da amaçlayan programa katılan misafir sanatçılar, İstanbul'da ahşap oymadan halı dokumaya, metal sıvamadan yorgancılığa kadar pek çok zanaatın ustasıyla bir araya gelerek üretimlerini gerçekleştirdi. İstanbul Modern'in küratöryel ekibinden Öykü Özsoy ve Ümit Mesci'nin küratörlüğünü üstlendiği sergide yapıtları yer alan sanatçılar, kendi üretim süreçlerinde zanaat ve gelenek konularına odaklanıyor ya da farklı malzeme ve tekniklerle çalışmalarını yürütüyor. Uluslararası bienallere, sergilere katılmış, dünyanın önde gelen müze ve sanat kurumlarının koleksiyonlarında yapıtları yer alan sanatçılar; Faig Ahmed, Rana Begum, Benji Boyadgian, Rodrigo Hernandez, Servet Koçyiğit, Outi Pieski, Randi & Katrine, Wael Shawky ve Jorinde Voigt olarak sıralanıyor. Süreçte ve sergide projenin bir parçası olarak sanatçılara metal ustası Artin Aharon, metal sıvama ustası Lokman Çilingir, döşeme ustası Abdullah Doğan, heykeltıraş Betina Hobeş, ebru ustası Nesime Kantar, yorgancı Abdullah Karahan, nakışçı Özgü Karcı, yazma ustası Veliye Martı, halı üreticisi Erhan Ör, metal dövü ustası Zeki Topbaş ve marangoz Gökmen Uzun eşlik etti. Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkarlar, geleneksel üretim tekniklerini güncel bir bakış açısıyla yorumlayan sanatçıların yapıtlarının yanı sıra İstanbul'daki Harbiye Askeri Müze ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Koleksiyonu'ndan ödünç alınan, İstanbul'un kültürel zenginliğine ışık tutan tarihi objelere de yer veriyor. Sanatçı ve zanaatkarların proje sürecini anlattıları videolara aşağıdaki linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.


Yeşim Kale, sanat faaliyetlerine 2020 yılının Ağustos ayında başladı. 2023 Ağustos ayında sanatının 3. yılını kutlayacak olan sanatçı, bu süre içinde yüzlerce eseriyle solo ve karma sergiler, fuarlar, atölye çalışmaları ve kitap çalışmalarıyla yoğun bir çalışma temposu içinde yaşadı. Seyahatlerini de müze gezerek sanata odaklı gerçekleştirdi. Başta Paris, Roma, Venedik, Floransa, Milano, Viyana, Basel, Cenevre, Barselona olmak üzere pek çok önemli sanat şehirlerinde batı kültür ve sanatını yaşayarak öğrendi. Paris'te özel galerilerde, Grand Palais Ephemiere ve Louvre Müzesi'nde Art Shopping Fuarı ve Paris'teki karma sergilerde eserleri sergilendi. Basında çok sayıda dergi, gazete, internet gazete ve dergilerinde sanatına dair röportajlar ve haberler yer aldı. 2023 Ocak ayında Hatıra Kitap'tan Hikayelerin Prensi adlı kitabı yayımlandı. Kuzguncuk ve Teşvikiye'de bir süre atölye çalışmaları yaptıktan sonra home office'inden çalışmalarını yürütmeye ve yönetmeye başladı. Redstone Gayrimenkul Merkez Ofisi'nde sosyal sorumluluk projesi kapsamında eserleri sergilenen Yeşim Kale'nin sanat projelerini @yesimkaleart instagram hesabından takip edebilirsiniz! -7-11 Kasım 2021 IAAF SANAT FUARI Harbiye Kültür Merkezi-İstanbul -15-22 Şubat 2022 PARİS ÇAĞDAŞ SANAT FUARI ART CAPITAL PARIS Grand Palais Efemiere-Paris -Mart 2022 ART ANKARA Congressum Ankara -Mayıs 2022 ART CONTACT Yenikapı Avrasya Sanat ve Gösteri Merkezi-Istanbul -21-23 Ekim 2022 Louvre Carousel Paris Art Shopping -16-20 Kasım 2022 3. IAAF Sanat ve Antika fuarı Lütfi Kırdar Sergi Sarayı -09-12 Mart 2023 Art Ankara Sanat Fuarı Congressum Ankara -06-09 Temmuz 2023 Bodrum Sanat Fuarı Heredot Kültür Merkezi/Bodrum -La Visione Art Gallery Love To Her. 07-17 Eylül 2020 -Galeri Next Shiny 13-20 Ekim 2020 -Galeri Next Splendid II 27 Ekim-03 Kasım 2020 -La Visione Art Gallery Chance 05 Kasım-15 Kasım 2020 -La Vision Art Gallery The Memories 17 Kasım-27 Kasım 2020 -La Vision Art Gallery The Opportunity 11 Aralık -21Aralık 2020 -Galery Next New Year Hope 22 Aralık-30 Aralık 2020 -Galerie de Colombier Paris Hello Christmas 21-31 Aralık 2020 -La Vision Art Gallery Golden Year 23 Aralık 2020-02 Ocak 2021 -La Vision Art Gallery L'amour 15-25 Şubat 2021 -La Vision Art Gallery Elegance 8-17 Mart 2021 -La Vision Art Gallery Four Seasons 15-19 Mart 2021 -Santa Maria Draperis Church 12-21 Nisan 2021 -La Vision Art Gallery Chance 15-21 Nisan 2021 -Next Gallery Dostlar Bizi Sergide Görsün -Galerie de Colombier Paris Christmas22Kasım-31 Aralık 2021 -Goya Art Community Reunion Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi/Beyoğlu 17-24 Eylül 2022 -Galerie Daniel Hanemian Paris Ortensia14-20 Kasım 2022 -Goya Art Community An be An 09-15 Mart 2023 Dolmabahçe Sarayı Sanat Galerisi -Art Signuture Gallery 25/03/2023-01/04/2023 -GoyaArt Gallery, 12-26 Mayıs 2023 Kapadokya Güray Müze -Goya Art Gallery 29/07/2023-04/08/2023 Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi/Beyoğlu


Bir sivil toplum kuruluşu olarak 2011 yılında kurulan SAHA Derneği'nin güncel sanat alanındaki üretim ve etkileşim ortamlarını desteklemek için geçen yaz faaliyete geçirdiği SAHA Studio, 1. yılını kutluyor. SAHA Studio'nun Mart 2020'de başlayan ikinci dönemine davet edilen sanatçılar Kerem Ozan Bayraktar, Borga Kantürk, Gülşah Mursaloğlu, Metehan Özcan ve Dilek Winchester ile programın ilk üç ayı pandemi nedeniyle çevrimiçi buluşmalar ve araştırmayla geçerken program Kasım 2020 sonuna dek uzatılıp halka açık etkinlikler sonbahara ertelendi. Geçen yaz Beyoğlu'nda açılan SAHA Studio, farklı kentlerden davet ettiği sanatçılara en az 6 ay boyunca atölye ve etkinlik ortamı sunarken yapmak istedikleri araştırma, üretim, sunum ve etkinlikler için danışmanlık ve kaynak sağlıyor. Toplantılar, buluşmalar sergi ve atölye ziyaretleri, portfolyo değerlendirmeleri ve araştırma gezileriyle sanatçıların bilgi ve bağlantı geliştirmelerine katkıda bulunuyor. Ayrıca, yurtdışından farklı sürelerle konuk ettiği küratör ve kurum temsilcilerinin SAHA Studio sanatçılarıyla ve İstanbul sanat ortamıyla etkileşimini sağlayıp araştırmalarını destekliyor. SAHA Studio'ya Çelenk Bafra, Hera Büyüktaşçıyan ve Vasıf Kortun'dan oluşan seçici kurulun davet ettiği ilk dönem sanatçıları Larissa Araz, Alper Aydın, Özgür Demirci ve Sibel Horada'nın program boyunca ürettiği yapıtlar, 20-22 Şubat 2020 tarihlerinde SAHA Studio'da bir seri söyleşi, panel ve performans eşliğinde sergilenmişti. gazetesanat. com olarak biz de SAHA Studio'nun 1. yılını kutluyoruz.


Rönesans'tan beri egemen olan natüralist gelenek, 19. yüzyılda Empresyonizm ile Kübizm arasındaki süreçte ortaya çıkan sanat akımlarıyla giderek değişmeye başlamıştır. Ancak Kübizm sanat sahnesine girdiğinde, bu geleneğin yıkılmaya başladığı görülmektedir. Kübist sanatçılar, yeni bir biçim dili yaratarak geleneğin dışına çıkmaya başlamışlardır. Akım sanatçılarının üretimlerine bakıldığında, günlük yaşamda kullanılan sıradan malzemeleri birer sanat nesnesine dönüştürdükleri görülür. Kübizmle birlikte nesnenin artık gündelik anlamlarından sıyrılarak, yeni anlamlar kazanması ve kavramsal bir boyuta taşınması süreci, daha sonra Dada Hareketiyle birlikte daha da belirginlik kazanmıştır. Endüstri çağının ve I. Dünya Savaşı'nın insanlar üzerinde yarattığı çöküntü, ekonomik güçlerin çağdaş burjuva yaşamını ayakta tutma çabaları, sermaye ve emek arasındaki çatışma, Dada Hareketini yaratan ve güçlendiren en önemli etmenlerdir. Savaşta İsviçre'nin tarafsızlığını ortaya koymasıyla birlikte Zürih, çeşitli milletlerden sanatçıların buluşma noktası olmuştu. 1916'da Kabare Voltairede bu sanatçıların bir araya gelmesiyle ortaya çıkan bu hareket, tüm toplumsal ve estetik değerlere -hatta zamanla kendisine bile- karşı çıkmıştır. Aslına bakılırsa, Dada hareketini bir sanat akımı olarak görmek çok da doğru değildir. Lynton'un da dediği gibi Dadacılar, yeni yöntem ve üsluplar getirmek yerine, var olan yöntem ve üsluplara yeni anlamlar kazandırmışlardır. Dada akımının önemli isimlerinden Kurt Schwitters, bir üretimi ya da yaratımı sanat yapan şeyin biçimi, konusu, içeriği, türü ve yansıttığı ustalık değil, sanatçının onun sanat olduğunu bilmesi olduğunu belirtmektedir. Hatta sözünün devamında şöyle ekler, Sanatçının tükürdüğü her şey sanattır! . Schwitters'in bu tanımı sanatçının, kabul gören mevcut süreçten bağımsız, kendi talebi ve isteği üzerine hareket ettiğinin göstergesidir -ki bu tutum Dada hareketinin isyankar tavrının yansımasıdır-. Bakıldığında popüler kültür verileri, sanatçının eleştirdiği konular arasındadır. Bu da bize dönem sanatçısının mevcut sanat sisteminin dışında kalarak, geleneği reddeden, mevcut sanat normlarına eleştirel yaklaşan sanat çalışmaları ürettiğini göstermektedir. Ready made kavramı o dönemlerde aklıma geldi. Özellikle belirtmek isterim ki; bu hazır-yapımların seçimi hiçbir zaman estetik nedenlerle olmadı. Seçim, bir görsel aldırmazlığa tepkisi olan hiçbir iyi veya kötü zevk çağrıştırmayan, total bir anestezinin sonucuydu. Önemli bir özellik, kimi zaman hazır yapımın üzerine yazdığım kısa cümleydi. Bu cümle, nesneyi bir resim başlığı gibi tasvir etmek yerine izleyicinin aklını başka ve daha sözel alanlara çekmek içindi. Yani amacı sanatta geleneksel tutumu yıkmak olan Dada Hareketi, sanata yeni malzemelerin ve tekniklerin girmesine katkı sağlamıştır. Kübizmle sanata giren kolaj, asamblaj, montaj gibi teknikler Dada Hareketinde daha ileri boyuta taşınarak, objenin kullanım alanı ve anlamı genişlemiş, değişmiştir. Ancak, Kübistlerden farklı olarak Dadacıların kullandığı malzemeler, seri üretilmiş endüstriyel nesnelerdir ve genellikle doğrudan kullanılmışlardır. Bakıldığında bu yeni dönüşümle sanatın giderek kavrama indirgendiği görülmektedir. Sanatın ve sanatçının yenilikçi bir tavırla ilerlemesi böyleyken, diğer tarafta da mevcut sanat sisteminin ekonomik temelde seyrettiği görülmektedir. Bu dönemde sanat piyasası, sanatçının içinde bulunduğu konumu bazı noktalarda değiştirmiştir. Piyasa sanatı, sanatın ardından gelen aşamadır. Ben bu işe ticari sanatçı olarak başladım ve piyasa sanatçısı olarak bitirmek istiyorum. Adına ister sanat densin ister başka bir şey, bu işi yaptıktan sonra piyasa sanatına yöneldim. Sanatçı iş adamı ya da iş adamı sanatçı olmak istedim. Piyasa da iyi iş yapmak sanatın en büyüleyici yönü. Hippi döneminde insanlar piyasa düşüncesinden uzaklaşmışlar, para kötüdür ve çalışmak kötüdür gibi şeyler söylemeye başlamışlardı. Oysaki para kazanmak sanattır, çalışmak sanattır, piyasa da iyi iş yapmaksa en iyi sanattır. Warhol'dan aktaran Kuspit, 2010: 161. Bakıldığında Andy Warhol'un yapıtlarının tamamı, modern ile postmodern arasındaki gerilime yaslanır ve çıkış noktası, gazetelerde, televizyonlarda, reklamlarda gördüğümüz modern imgesidir. Bu imge güzelliğin, refahın, gücün, paranın, başarının vb. modern mitlerin yansımasıdır. Fakat şunu belirtmeden geçmemek gerekir ki günlük hayatın tüketime dayalı endüstriyel yapısı ile sanatın endüstriyel yapısı birbirine zıt olmaktadır. Çünkü sanat temelinde üretime dayalıdır, endüstri ise tüketime. Endüstri ile sanat endüstrisini benzer kılan nokta yaratıcı edimi sınırlamasıdır. Çünkü sanat sisteminin sanatçının içsel dışavurumundan çıkıp, kar amacıyla üretilen bir nesneye dönme süreci belirli talepler doğrultusunda üretilen bir sanat eserini karşılar. Yaratıcı bir sanat çalışması ise, sanatçının tamamıyla kendi içsel dürtülerinin yönlendirmesiyle gelişen bir sürecin ifadesidir. Diğer taraftan, 1970'lerden itibaren çarpıcı bir noktaya ulaşan Kavramsal Sanat, Performans Sanatı gibi Anti-Formalist yaklaşımlar ve Yerleştirme Sanatı, Yeni Medya Sanatı örneklerine bakıldığında sanatçı, imzası olan bireysel dilini her zaman korumaktadır. Sonuç olarak sanatçı, içinde bulunduğu dönem içerisinde sosyal, siyasi, ekonomik her türlü değerin etkisinde kalarak, kendisini ve dünyayı algılama yoluna gitmiştir. Bu etkileşim ve farkındalık süreci ister istemez üretim sürecine, yapıtlarına da yansımaktadır. Fakat, sanatçı yeri geldiğinde bu etkileşimin dayatmalarına sanatı aracılığıla red cevabı verirken kimi sanatçılar da sistemin yönlendirmelerini kabul etmiştir. Ancak her halükarda sanat, sanatçının çevreden aldığı bu birikimin, düşsel dünyasında harmanlanarak ortaya koyduğu bir sunumdur. Bundan dolayı sanatın öznel bir kimliğe kavuştuğu görülür. Bu durum da bizi Kurt Schwitters'in söyleminin doğruluğuna götürüyor. Sanat; konusu, içeriği, malzemesi ya da yansıttığı emeği ne olursa olsun, sanatçının o yaratıma yüklediği anlamla vuku bulmaktadır. Artun, A. (2014). Sanat Emeği/ Kültür İşçileri ve Prekarite. İstanbul: İletişim Yayınları. Atakan, N. (2008). Sanatta Alternatif Arayışlar. İzmir: Karakalem Kitabevi. Baykam, B. (1993). Post Dushamp Krizi. Bilgi Olarak Sanat Olgu Olarak Sanatçı Yeni Ontoloji. İstanbul: Plastik Sanatlar Derneği Yayınları. Boratav, O. (2016). Kültür Endüstrisi Bağlamında Sanat Eserinin Tecimselleşmesi ve Metanın Estetize Edilişi. Yıldız Sanat ve Tasarım Dergisi, 3(2), 96-109. Kuspit, D. (2010). Sanatın Sonu. İstanbul: Metis Yayınları. Lynton, N. (2004). Modern Sanatın Öyküsü. İstanbul: Remzi Kitabevi. Perniola, M. (2015). Sanat ve Gölgesi: Sanattan Geriye Ne Kaldı? İstanbul: İletişim Yayınları. Stallabrass, J. (2013). Sanat a. ş. Çağdaş Sanat ve Bienaller-. İstanbul: İletişim Yayınları. Sürmeli, K. (2012). Dada Hareketinden Kavramsal Sanata (Cilt 2). Malatya: İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi. Tizgöl, K. (2008). Sanatta Minimalizm ve Günümüz Seramik Sanatına Yansıması. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik Anasanat Dalı, Sanatta Yeterlilik Tezi. Yılmaz, N. Ç. (2018). Sanat ve Kültür Endüstrisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(61), 452-459.


İçeriğini sevilen oyuncu Neslihan Atagül Doğulu'nun hazırladığı ve bir Alim Yapım projesi olan Hadsiz dergi, Server Demirtaş ve Neyzen Tevfik'e yer verdiği 5. sayısında Hadsiz Proje Instagram hesabı ve hadsizproje. com web sitesinden takipçileriyle buluştu. 1. sayısından bu yana ağırladığı röportaj konukları ve Vaktinin Hadsizi ile kendi döneminin en sıra dışı ve topluma mal olmuş kişiliklerini okurlarına sunan ve bir Alim Yapım projesi olan 'Hadsiz' derginin 5. sayısı derginin Instagram hesabı Hadsiz Proje ve hadsizproje. com web sitesi üzerinden yayınlandı. Online derginin 5. sayısında Neslihan Atagül Doğulu'nun röportaj konuğu, durağan heykel anlayışından farklı olarak tekniği ve sanatı harmanladığı kinetik heykellerini sanatseverlerin beğenisine sunan heykeltıraş Server Demirtaş. Derginin bu sayısındaki Vaktinin Hadsizi bölümünde ise okurları ney üflemedeki ustalığı yanında hicivleriyle de döneminin en hadsiz kişiliklerinden biri olan Neyzen Tevfik karşılayacak. Online derginin 5. sayısında okurları ilk olarak küçük yaşta babasından öğrendiği teknikler ve makineye olan ilgisi ile heykel sanatını harmanlayarak kinetik heykeller yapan sanatçı Server Demirtaş ile yapılan ilham veren bir röportaj karşılıyor. Derginin yeni sayısındaki röportajda Server Demirtaş, heykellerini harekete geçirme motivasyonu ile heykel sanatına olan tutkusunu bilinmeyen yönleriyle anlatıyor. Demirtaş'ın hayata dair bakış açısını yansıttığı cümleler ise okurlar için yeni dünyaların kapılarını aralayacak. Durmak bana çok feci geliyor. Benim hareketli bir şey yapmam lazım. Durduğumda kendimi ifade etmemiş gibi hissediyorum cümleleriyle neden kinetik heykel yapmaya başlayıp büyük bir tutkuya dönüştürdüğünü anlatan Demirtaş, küçük yaşlarda izlediği Leonardo Da Vinci belgeseli ve babasından aldığı teknik bilgilerin kendi hayatını ne derece şekillendirdiğinin hikayesini de samimiyetle paylaşıyor. Derginin 5. sayısında okurların hadsizliklerle dolu hayatını okuyacağı bir başka isim de kendi döneminin en çok tartışılan fakat en başarılı isimlerinden biri olan ney ustası Neyzen Tevfik. Hadsizliklerle dolu hayatının ilmek ilmek işlenerek aktarıldığı yazıda okur ilk olarak Neyzen Tevfik'in çocukluğuyla beraber dervişlerin üflediği neylerin bambaşka bir havaya bürüdüğü kahvehanelerde bir yolculuğa çıkıyor. Tevfik'in ileride bir hiciv ustası olmasında en büyük pay sahibi olan Şair Eşref'le tanışması ve kaleminin de neyi gibi kuvvetli olması da yazıda ele alınan bölümlerden. Gününün neredeyse tamamını geçirdiği dost meclislerindeki sohbetler esnasında kendini verdiği içki ve ondan aldığı keyifle dinleyenleri sarhoş eden neyini üfleyen Neyzen Tevfik'in mahareti, derginin yeni sayısında okurunu bekliyor. İlk sayısından bu yana büyük bir okur kitlesine sahip olan Neslihan Atagül Doğulu'nun online dergi projesi Hadsiz'in 5. sayısı, derginin Instagram hesabı Hadsiz Proje ve hadsizproje. com web sitesinden tüm ilham almak isteyenlerle buluştu.


Sanatın psikolojik etkileri, insanoğlunun varoluşundan bugüne dek tartışılan bir konudur. Sanatın psikolojik etkileri, insanları farklı şekillerde etkileyebilir ve duygusal, bilişsel ve davranışsal düzeylerde pek çok fayda sağlayabilir. İnsanlar, sanat yoluyla duygularını ifade ederler. Sanat, insanların yaşadığı duyguları ifade etmelerine yardımcı olabilir ve duygusal bir rahatlama sağlayabilir. Sanat terapisinde kullanılan birçok teknik, insanların duygusal sorunlarını ele almak için tasarlanmıştır. Örneğin, resim yapmak, yazı yazmak veya müzikle uğraşmak, insanların duygularını ifade etmelerine ve duygusal rahatlama sağlamalarına yardımcı olabilir. Sanat aynı zamanda bilişsel faydalar da sağlayabilir. Örneğin, müzikle uğraşmak, çizim yapmak veya yazı yazmak, insanların zihinsel becerilerini geliştirmelerine yardımcı olabilir. Sanatla ilgilenmek, hafızayı güçlendirebildiği gibi problem çözme becerilerini geliştirebilir ve yaratıcılığı artırabilir. Sanat aynı zamanda, düşünme ve planlama becerilerini de geliştirir. Sanatın psikolojik etkileri, insanların davranışları üzerinde de etkili olabilir. Örneğin, sanat terapisi, stresli veya duygusal sorunları olan insanların, davranışlarını kontrol etmelerine ve kendilerini ifade etmelerine yardımcı olabilir. Ayrıca, sanatla ilgilenmek, insanların kendilerine güvenlerini artırabilir ve daha olumlu bir benlik algısı geliştirmelerine yardımcı olabilir. Sanatın psikolojik etkileri, sadece sanat terapisi gibi belirli bir amaçla kullanıldığında değil, aynı zamanda insanların günlük hayatında sanatla etkileşime girdiklerinde de görülebilir. Örneğin, bir müzik parçası dinlemek veya bir sanat sergisinde gezmek, insanların duygusal durumlarını değiştirebilir ve onları mutlu, huzurlu veya ilham verici hissettirebilir. Sanatın psikolojik etkileri, herkes için farklıdır. Farklı insanlar, farklı sanat dalları veya teknikleriyle etkileşime girdiklerinde, farklı faydalar elde edebilirler. Bazı insanlar müzik yaparken daha mutlu hissederken, diğerleri resim yaparken daha rahat hissedebilirler. Bu nedenle, sanatın psikolojik etkilerinin kullanımı, bireysel farklılıklara uygun bir şekilde yapılmalıdır.