Bir yerleştirme sanatçısı olarak sanat kariyerini sürdüren Eda Soylu, Ekmel Ertan küratörlüğündeki Bellek Nesneleri adlı sergisi ile 8 Ocak'a 2021'e kadar Goethe Institut Beyoğlu'nda. 1990 yılında İstanbul'da dünyaya gelen sanatçı, Üsküdar Amerikan Lisesi'nde başladığı eğitiminin bir senesini değişim programı vesilesi ile gittiği Michigan'da geçirdi. Ardından Amerika'da Rhode Island School of Design'dan Güzel Sanatlar Lisans diplomasını alarak mezun olan Eda Soylu, 2012'de okulunun Avrupa Onur Programı'na katılmak üzere seçilmiş, altı ay boyunca Roma'da yaşamıştır. Tüm bu eğitim yolculuğu sayesinde yurt dışındaki sanat disiplinleri ve eğitimleri ile de iç içe olarak daha sonra Türkiye'ye dönen sanatçı, Anneannemin Evinden Kalanlar ve Evi Yeniden Kurmak isimli iki sergisi ile de boy göstermişti. Eserleri yalnızca Türkiye'de değil, İtalya, Almanya, Dubai ve ABD'de de sergilenmiş olan Soylu ile yaptığımız röportajı aşağıda okuyabilirsiniz. Eda hoş geldin. Eğitim ve çeşitli vesilelerle dışarıda da çok bulunduğun için önce yurt dışında eğitim görmenin, oralardaki sanat havasını teneffüs etmenin sana ne gibi getirileri olduğunu sormak istiyorum. Aldığım eğitime ve eğitmenlerime sonsuz saygı duyuyorum. Bugün olabildiğim kişiysem, temelimin doğru atılmasında ve geliştirilmesinde ailemden sonra ilk onlar gelir. Yaşama şansı edindiğim ülkeler ve oralardaki deneyimlerimse, hakikaten sanatsal pratiğimin ve yaklaşımlarımın temelini oluşturdu. Bugün hala ne zaman kaybolsam döner 2012'ye bakarım, 2010'dan medet umarım, 2013'te vardır bütün cevaplar zaten. Bence bu çok büyük bir şans. Sergilerimde koca bir hikayeden kesitler veriyormuşum gibi hissediyorum. Bu sergiler, hikayede yalnızca birer duraklama alanı aslında, durup dinleme ve dinlenme alanı. O yüzden yaptığın bu benzetme benim için çok değerli, zira bu üç sergi de yaklaşık on yıldır üzerinde çalıştığım Ve evin yüzü burkuldu adlı seriye ait. Ve evin yüzü burkuldu Metin Altıok'un Yıkıcılar Geldiler adlı şiirinin ilk dizesi. Bu şiirde bir evin yıkım süreci üzerinden, akmakta olan bir yaşantının içinde, yerle bir olan temelleri konu alıyor. Metin Altıok yakılarak öldürüldü. Sergilerimin, köklerini böylesi bir hakikatten almaları bana kim olduğumu ve nereden geldiğimi anımsatıyor. Bu sergilerin her biri otoportre niteliğinde. İlk sergim Unutulmuyor ne tuhaf!, üniversite yıllarımda ürettiğim işlerden oluşan bir sergiydi. Bu kelime öbeği yine bir Metin Altıok şiirinden. Şiir, Unutulmuyor ne tuhaf dünya işleri / Seninle bir döşekte sevişirken bile şeklinde devam eder. Üniversite yıllarım, bastırılmak, ezilmek, barınmak gibi kavramlar üzerine eğildiğim ilk yıllar. Altıok, bu dizelerin yer aldığı Soneler adlı kitabında bir gündeliklikten bahseder, acının günlük hayata entegrasyonundan. Bu durumun yarattığı huzursuzlukla, rahatsız bir yaşam sürme halini ele alır. Açıkcası, şu kekre bir gariplikten ibaret yaşantılarımızı ifade edecek daha etkili bir kelime öbeği çıkmadı karşıma. Evi Yeniden Kurmak'ta hakikaten bir evi yeniden kurdum. Kendi yaşadığım alandan kopardığım parçalarla, kapı, pencere, pervaz vb. kaldırım kenarlarından topladığım başka insanların yaşantılarına tanıklık etmiş parçaları bir araya getirerek bir alan oluşturdum. Bizler, mütemadiyen bir barınak arayışı içindeyiz; bu, aidiyet kavramı ile ilintili bir konu. Evlerimizi yeniden kurmak durumunda olduğumuz hayatlar yaşıyoruz. Ev kelimesinin manasının değişimine tanık oluyoruz. Sınırların belli olmadığı, bir üçgen, bir karenin bir ev etmediği, tekinsiz bir dünyada, güven dolu, sıcak yaşantılar sürmeye çalışıyoruz. Ev o yüzden yeniden kuruldu. Anneannemin Evinden Kalanlar ise tam olarak bu üç kelimenin anlattığı gibi, anneannemin gidişinin ardından ondan ve onun evinden kalanlar. Bu gerçek manasıyla bir hayatın sonu olmakla beraber, bir öykünün başlığı ve başlangıcı. Yerleştirme sanatı hayatıma Roma'da yaşadığım dönemde girdi. Yaşadığımız yer Yahudi Getto'sunun hemen yanıydı, yerler Arnavut kaldırımı. Getto'nun farklı farklı sokaklarında, bazı apartmanların önünde yer alan Arnavut kaldırımlarında bir ya da birden fazla taş kaldırılmış, yerine uzaktan bakıldığında altın diş gibi görünen kareler yerleştirilmişti. Bu karelerin üzerinde o binada yaşayıp da kamplara götürülen kişilerin isimleri, hangi kampta öldüğü, hangi yıllar arası yaşadığı yazıyordu. Gunter Demnig'in eseri olan bu anıt mezarlar Avrupa'nın dört bir yanında mevcuttu ve ben hayatımda bir sanat eserinden bu kadar etkilendiğimi anımsamıyorum. Böylesi yerleşmiş, böylesi ait ve gündelik, çarpıcı ama bağırmayan bir yaklaşım, benim sanat pratiğimin temeli o anda ve orada atıldı. Üzerine eğildiğim konuya göre değişiyor tabii nesne seçimi ve nesnelerin konumlandırılışı. Çoğunlukla sergileyeceğim mekana göre üretim yapıyorum. Aidiyet kavramını baz alarak ilerliyorum; çalışma yöntemim de, sergileme yöntemim de buradan şekilleniyor. Bir diğer deyişle ürettiğim nesnelere uygun sergi mekanı bulana kadar sergilemiyorum. Benim için işin barınak bulması, benim kendi hayatımda barınak bulmam kadar mühim. Bahsettiğim yalnızca madden barınak değil, manen de. O yüzden sanırım bu bir yöntemden ziyade bir yaklaşım biçimi. Yerleştirmelerini ürettiğin aşamada edebiyat senin için nerede duruyor? Yoğun bir okuma sürecine girdiğini de biliyorum bu süreçlerde. Temelinde duruyor diyebilirim. Edebiyat işlerimin şekillenmesinde çok önemli bir rol oynuyor. Edebiyat aslında hayatımda zaten çok mühim bir yer kaplıyor. Her zaman yoğun bir okuma içindeyim. Özellikle üretim mevzubahis olduğunda, yani sergi ve projelerin hazırlık aşamalarında, zamanımın çoğu masa başında araştırma yaparak, okuyarak ve yazarak geçer. Ortaya çıkan bulguların ışığında ben neyi nereye nasıl yerleştireceğimi, neyi hangi ebatta üreteceğimi, renk paletini hepsini çözümlüyor olurum. Edebiyat ile üretim sürecim çok ilintili, biraz ritüel gibi hatta bu yaklaşım, yol gösterici, yön buldurucu nitelikte. 2013 yılından beri Korktum ve Oynuyoruz adlı iki proje üzerinde çalışıyorum. Bu projeler, Gezi Parkı Olayları sonrasında ortaya çıkan projeler ve Bellek Nesneleri sergisinde de bu projelerden kesitler yer alıyor. Bir diğer deyişle bu sergi, temeli aynı kavramlara dayanan, farklı zamanlarda üretmiş olduğum bir grup işin bellek birikimi bağlamında ele alınmasından oluşuyor. Toplumsal hafıza, bireysel hafıza, bellek birikimi, bellek objeleri, hafızanın katmanları/katları gibi kavramların üzerinde dururken, aynı zamanda çok ince nüanslarla birbirinden ayrılan hatırlamamak, unutmak, anımsamamak gibi eylemleri irdeliyor. Öyle de olması gerekiyor aslında. Gerçekleri korumanın toplumdaki bireylere düştüğü hayatlar yaşıyoruz; bu yeni bir durum değil. Hatta çok uzun yıllardır bu şekilde süregelmiş olduğu için normal olarak kabul ettiğimiz de bir durum. Oysa bu çok acı. Sıradanlaştırdığımız şeyler ölümler mesela, yaralanmalar, kadına, çocuğa, hayvana yapılan şiddet, mahremiyet ihlali, taciz, tecavüz. Bunları yok görmek onların yok olduğu manasına gelmiyor; hiçbir zaman gelmedi, hiçbir zaman gelmeyecek. Unutmak, hatırlamamak, olmamış gibi davranmak hasar görmüş kişinin yahut mekanın hala canının yanıyor olabileceği gerçeğini de ortadan kaldırmıyor. Bu kabul edilebilir bir durum değil. Hazmı kolay olan bir durum hiç değil. Hafıza hatırlamaktan olduğu kadar unutmaktan da oluşuyor. Lakin unutmamamız gereken yaşanmışlıklar var. Bu sergi bütün bunları ele alıyor. İnsan doğası gereği eşyalarda teselli bulan bir varlık. Yeri gelir eşyasıyla konuşur, yeri gelir eşyaları vasıtasıyla giden kimselerle bağ kurar. Nesneler anımsatıcı özellik taşır. Unutulmaya yüz tutmuş ve varlığı rahatsızlık veren bazı objeler ortak belleğe aittir. Onların koca koca veya minik minik sergilenmeleri azami önem taşır. Unutmaya çabaladığımız hakikatler yüzümüze tokat gibi çarpar, ne acımasız bir coğrafyada, ne kara olaylar yaşamışız anımsarız. Oysa hayat olduğu gibi devam ediyordur ve bunlar yalnızca pürüzdür. Pürüz olarak adlandırlarımız hayatlarımızı oluşturur. Nesneler her şeyi bilir, görür, hatırlar, hatırlatır ve oradadırlar. Onlara yalnızca işimize geldiği zaman canlı muamelesi yapıp, işimize geldiği zaman onları görmezden gelemeyiz. Zaten buna izin vereceklerini zannetmiyorum. Ben disiplinlerarasılığa çok inanıyorum. Yoğunlukla yerleştirme sanatı ile uğraştığımı bu denli rahat söyleyebilmemin yegane sebebi, her şeyin içinde ve temelinde yerleştirme olduğunu düşünmemden kaynaklanıyor; yazıda, çizimde, fotoğrafta, videoda, heykelde, sanal gerçeklikte, aklımıza gelebilecek her şeyde. Yerleştirme sanatından sonra ağırlıklı olarak fotoğraf ile kendimi ifade ediyorum, ama tekrar ediyorum, ikisi arasında bir yaklaşım farkı olduğunu düşünmüyorum. Sanatı ve sanatçıyı bir bütün olarak ele almanın çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Zira bu bir yolculuk, hayattan çok da ayrı göremeyeceğimiz bir yolculuk. Kısacası, soruna cevap verecek olursam hangi disiplinlerde faal olduğumdan ziyade faal olup olmadığımı önemsiyorum. Sokak benim için gündelik olmak demek; doğallığıyla, insanıyla, sesiyle, hengamesiyle bir bütün. Bu poetik karmaşanın içine iş yerleştirmek ve o işlerin yıllar boyu mahalle sakinleri tarafından korunduğunu, sahiplenildiğini görmek başlı başına bir serüvendi benim için. Ben yaptığım işin atla deve bir iş olduğunu düşünmüyorum. Kendimi ulvi bir yerde hiç görmüyorum. Tam da bu yüzden sokak benim için çok önemli. Herhangi biri, eğitim seviyesinden bağımsız, ben oraya iş yerleştirirken merak edip yanıma yaklaşıyorsa, beni dinlemek istiyorsa ve ben anlattıklarımla o kişinin kalbinde bir yere dokunabiliyorsam zaten dünyalar benim artık. Bundan başka ne ister ki insan. İşte sokak bu karşılaşmalara alan ve olanak tanıyor. Bir de işlerin yıllar içinde dönüşümünü, şehre iyice entegre oluşunu, sokağın duvarına yerleşişini görmek, neyi, neden yaptığımı anımsatıyor bana. Öyle anlarda kendimi gerçek anlamda topraklanmış hissediyorum. Ertelenmiş olan birkaç grup sergimiz var. Ferda Art Platform'da gerçekleştireceğim bir kişisel sergi hazırlığı içindeyim. Bunun dışında işlerime gerek sokakta, gerekse doğada yer bulma, yer edindirme gibi hayallerim var; onlar üzerine çalışmaktayım.


Sayın Gazete Sanat okurları, hepinizin en içten dileklerimle 14 Şubat Sevgililer Gününüzü kutluyorum. Sevenler için gün ayrımı olmaz bunun farkındayım. Sevgi bir simyadır ve neyi seversen o olursun der Osho. Gerçekten de öyle, aşksız geçen günlere acırım. Aşık olmak için beşeri bir aşk yaşamaya gerek yoktur. Fuzuli'nin Leyla ile Mecnun kasidesindeki Mecnun gibi Leyla'yı ararken ilahi aşkı keşfetmek de mümkündür, ki bu aşkların en yücesidir, eğitim aşkı için canını hiçe sayan aktivist Malala Yusufzay'in Ben Malala kitabını okurken de kalbinizin hızla çarpacağına eminim. Güneşli bir sabahta ormanda yürürken kalbiniz aşkla ve huzurla dolunca Latife Tekin'in romanlarındaki gibi tabiat ve insan arasındaki yakınlığı ve bunun karakterlere yansımasını görünce doğaya aşık olabilirsiniz. Samed Behrengi'nin Küçük Kara Balık kitabını okuyanlar özgürlüğün cazibesine karşı koyamazlar ve bu örnekler böyle uzayıp gider. Aşın birden fazla çeşidi olduğunu ve mutsuzluk ve mutluluk dolu hayatlarımızı gözden geçirdikten sonra gelelim roman karakterlerine. Bazı roman karakterleri vardır ki onların gerçek olması için dua ederiz. Kitabı bitirince başa sarar, zihnimizde bir film karesi gibi bazı anları hayal ederiz. İşte böyle güzel aşkları barındıran 5 romanın karakterlerine değineceğim. Kütüphaneme göz attığımda yüreğimi hoplatan 5 kitabı seçtim. Romanları okumamış ve okumak isteyenler için detaylı bir konu anlatımı yapmak yerine birbirlerine aşık karakterleri anlatacağım. Kitaplığımda ya da sizin kitaplığınızda da güzel aşk hikayeleri vardır eminim Belirli bir listeye bağlı kalmadığımı, kendi tercihime göre sıraladığımı belirtmek isterim. Eğer Sabahattin Ali'nin daha önce yazdığı kitapları okuduysanız, bu kitabı size farklı gelecektir. Köy hayatını anlatan ve düzen eleştirisi yapan önceki kitaplarını okuyanlar, Nazım Hikmet'in eleştirdiği gibi 4 burjuva hayatını anlatmasını eleştirebilirsiniz. Gelelim aşıkların hikayesine. Anlatıcının gözünden baktığımda Raif Bey'i o kadar sıradan anlatmış ki okuduğum zaman bu beyefendinin başından büyük bir olay geçmemiştir diye düşünmeden edemiyorsunuz. Kitabı okuduğunuzda her sıradanın olayın altında olağanüstü bir hikaye çıkabileceğini göz ardı etmemeyi öğretiyor bu kitap. Raif Efendi, sergide gördüğü Madonna delle Arpie tablosunu görmesiyle aşk hikayesi başlıyor. Madonna yani Hz. Meryem'in tasvirinde model olan bu kadın Raif'i çok etkilemiştir ve sergiye her geldiğinde o tablonun önünde durur ve bazen saatlerce izler. O kadar çok sık gelir ki, sergide çalışanlar artık onu tanımaya başlamıştır. O tabloyu o kadar pür dikkat izler ki modeli yanına gelip onunla konuşmaya çalışırken Raif tabloya bakmayı sürdürerek onu geçiştirir. Bu kitabını okuduğumda yaşanılan olayların niteliğinden ziyade bize kattığı şeylerin daha önemli olduğunu fark ederek Maria ve Raif aşkının güzelliğini her Madonna tasviri gördüğümde hatırlıyor ve gülümsüyorum. Beni yıllar öncesine götüren bir kitap da Paulo Coelho'nun Zahir kitabı oldu. Simyacı kitabıyla dünyayı kavuran yazarın bu kitabını okumadıysanız mutlaka alın. Yazar ithaflar kısmından sonra Zahir isminin ilham aldığı yazardan bahsetmektedir.5 Zahir kelimesi bize Esmaül Hüsna'nın içerisinde geçtiği El Zahir kavramından dolayı tanıdık gelen bir anlam ve Paulo'nun bu kavram üzerine düşünmesi beni hem sevindirdi hem de heyecanlandırdı. Zahir Görünen, var olan anlamını taşır. En güzel giriş cümlesinin olduğu kitaplar arasında olan Anna Karerina'nın tek iyi özelliği bu değildi hiç kuşkusuz. Çağdaşlarınca da çok övülen bu klasik eser herkesin okuması gereken bir kitap. Kalın olması sizi yanıltmasın, kitap su gibi akıp gidiyor ve okuyanlarda müthiş bir edebi tat bırakıyor. Başlıkta sadece Anna Karerina ve Kont Vronsky isimlerini sembolik olarak yazdığımı bu kitabı okuyan herkes bilir. Anna Karerina kitabını klasik bir aşk hikayesi olarak anlatmak haksızlık olur. Realist bir şekilde kaleme alınmış olan Anna Karerina, aşkı tek bir boyutla değil, karakter sayısının fazla olması sayesinde, birçok boyutuyla anlatabiliyor ve bu anlatımla karakterlerin adeta beyinlerine girerek düşüncelerine ortak oluyormuşuz hissi uyandırıyor. Kitapta aşkı sadece bu iki karakterle değil, Levin ve Kiti gibi karakterlerin üzerinden de görüyoruz böylece aşka tek perspektiften bakmamızı engelliyor. 19. yüzyılın Çarlık Rusya'sının asilzadelerinin aşklarını anlatırken yoksulların da aşkına değiniyor. Ayrıca dönemin kadına bakış açısından dolayı Anna Karerina'nın gözü kara davranışları hem roman karakterlerinin kendileri arasında tartışmaya yol açıyor hem de dönemin okuyucuları tarafından. Bu kitabı okuduktan sonra karşılaştırmalı okuma yapmanız için Gustave Flaubert'in Madam Bovary eserini ve Halit Ziya Uşaklıgil'in Aşkı Memnu kitabını okumanızı tavsiye ederim. 5. kitaba geçerken aşk hikayelerinden en güzelini sona sakladım diyebilirim. Jane Austen' i çok severim, kendisi kadın yazarlara ilham olmuş ve erkek egemen yazın dünyasında onların sesini duyurabilmiştir. Yine çok sevdiğim Virginia Woolf'un Kendine Ait Bir Oda kitabında da sıkça bahsettiği yazar, kadın haklarına değiniyor ve bu kitabıyla aşkı yeniden yazıyor. Bu kadar kültleşmiş bir romanın sahibi hakkında detaylı bilgilerimizin olmaması üzücü bir durum olsa da kısa hayatına birçok başyapıt bırakmıştır. Jane Austen roman karakterleri için, kibar tabiriyle Evliliğe kafayı takmış yorumlarını görünce hayretler içinde kalmadığımı söylemeden geçemeyeceğim. Ben bu kitapta gurur ve ön yargının aşkın gücü ile yenilmesine şahit oldum, ayrıca romanda dönem eleştirileri mevcut. Yegane isteğinin okur için bir şeyler ifade edebilmek olan yazarın bu ve diğer tüm kitaplarıyla amacına ulaştığını gönül rahatlığı ile söyleyebilirim.


Dosyaya Meryem Gülbudak, Ahmet Özer, Zeynep Kurada, Sabri Kuşkonmaz, Gencer Aytüre, Saba Kirer, Turan Fırat, Seda Eriş ve Baran Arslan katkı sağladı. Asım Gönen, Yasin Uysal, Hayrettin Geçkin, Mehmet Rüzgar, Murat Karacan, Nilüfer Uçar, Hamit Oral, İbrahim Ekrem Keleşoğlu, Fatoş Asya Akbay, Buket Işıkdoğan Köse, İbrahim İspir, Akın Güre, Rıdvan Yıldız, Suna Kızılırmak, Fahrettin Koyuncu, Serdar Abay, Atila Er, Şerif Tezgörenler, Aslı Aydın, Mehtap Emre, Hüseyin Bozkurt ve Ferhat Nitin şiirleriyle yer alıyor. Aziz Avcı, Kuzey Karahan Saran, Hakan Unutmaz, Burcu Çalışkan, Aydemir Çimen, Serhat Ceylan ve Nucihan M. öykülerini bu sayıda okuyabilirsiniz. Dergide Akın Ersöz, Kürşat Çoşgun, M. Güner Demiray, Nurdan Aladağ, Ahmet Özer, Öner Yağcı ve Emine Azboz yazılarıyla yer alıyor. Meltem Dağcı, Meliha Yıldırım, Hasan Öztürk, Hasan Hüseyin Yalvaç, Canan Gürtunca Sanlı ve Emine Zehra kitap değerlendirmesiyle; Murat Tuncer ve Halil İbrahim Özbay söyleşileriyle yer alıyor.


Edebiyat ödülleri tüm dünyada olduğu gibi bizde de uzun yıllardır süregelen ve gelenek halini halan bir etkinlikler bütünü. Romandan öyküye, şiirden denemeye hemen her dalda açılan bu ödüller seçici kurulların değerlendirmeleri neticesinde her sene bir veya birkaç esere veriliyor. Bu oldukça prestijli ve önemli bir olay. Rüştünü ispatlamış yazarların isimlerini alan bu ödüller edebiyatı diri tutmak, nitelikli eserlere işaret etmek açısından da önemli olsa gerek. Şimdi size Türkiye'deki birkaç edebiyat ödülünün isimlerini sıralayacağım ve bunların ortak noktalarını bulmanızı isteyeceğim: Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü, Haldun Taner Öykü Ödülü, Metin Altıok Şiir Ödülü, Orhan Kemal Roman Armağanı, Sait Faik Hikaye Armağanı, Yunus Nadi Ödülleri, Yaşar Nabi Nayır Gençlik Ödülleri, Tanpınar Ödülleri, Cemal Süreya Şiir Ödülü... Bu liste uzar gider. Edebiyatımızın birçok türde belkemiği olan bu yazarların isimleriyle edebiyat ödülleri verilmesi oldukça gerekli ve doğal bir durumdur. Edebiyatla içli dışlı olanlarımızın hemen hepsi bu saydığımız isimlerden bir ya da birkaçının eserlerini kendine yol arkadaşı bellemiştir, haklı olarak. Ama ortak noktayı bulabildik mi? Bu isimlerin hepsinin erkek olduğu çok açık. Pek çok kadın romancı, öykücü, şairimizin de olduğunu düşünürsek bu bir eksiklik değil midir? Gazeteci yazar Duygu Asena'nın hatırası adına verilen ''Duygu Asena Roman Ödülü''nü saymazsak kaç kadın yazarımızın adını bu ödüllerde görürüz? Bir de Bursa Nilüfer Belediyesi'nin 2013'te başlattığı ''Yılın Yazarı'' başlıklı öykü ödülü geçen sene Sevgi Soysal adıyla verilmişti. Bu yıl da Nezihe Meriç adıyla başlatıldı. Ama bu etkinlik de her sene farklı bir ismi konuk ediyor. Burada söz konusu edebiyat ödüllerimizle ilgili bir tartışma açmadığımız bellidir. Asıl kast ettiğimiz şey sözgelimi neden bir ''Tomris Uyar Öykü Ödülü''nün olmadığıdır. Dijital ortamda yaptığımız kabaca bir araştırma neticesinde buna değinen pek bir yazı da bulamadık. Biz burada bu konuya dikkat çekmek ve böyle bir edebiyat ödülü başlatabilecek otoritelere bu konuyu anımsatmak niyetindeyiz. Dar Zamanlar Üçlemesi ile erken dönem Cumhuriyet'ten günümüze kadar uzanan ve toplumsal durumlarımızı anlatan Adalet Ağaoğlu, ''Gamlı Prenses'' gibi adlandırılmasının aksine inatçı, isyankar, döneminin bohem kuşağıyla uzlaşmayan Tezer Özlü, Sait Faik Ödülü'ne layık görülen ilk kadın yazarımız Füruzan aklımıza gelen ilk isimler. Peki dünyada durum nedir? Nobel Ödülleri, adını ünlü kimyager Alfred Nobel'den alır. Hugo Ödülü, öncü bir bilim kurgu dergisi olan Amazing Stories'in kurucusu Hugo Gernsback'ten gelir. Edgar Ödülü birçok şairi, yazarı etkilemiş olan Edgar Allen Poe ile alakalıdır. Bu örnekler de uzar gider, lakin burada da aynı durumu görürüz. 5 Ağustos 2019'da aramızdan ayrılan, ölümü henüz çok taze olan ve Nobel, Pulitzer gibi edebiyat ödüllerini kazanan Toni Morrison adına da bir edebiyat ödülü etkinliği açılabilir. Bir diğer istatistik de bugüne değin verilen 114 Nobel Edebiyat Ödülü'nün yalnızca 14 tanesinin kadın yazarlara layık görüldüğüdür.


Bir araya gelip sohbet etmenin farklı şekillerini araştırdığımız bu pandemi günlerinde Narmanlı Sanat, edebiyat ve sanat dünyasından profesyonelleri, sanatçıları ve eleştirmenleri Narmanlı Sanat Teras Sohbetleri adı altında bir araya getiriyor. Sanatı anlamaya, anlatmaya, paylaşmaya ve tartışmaya alan sağlayan, sanata, siyasete, felsefeye, müziğe ve edebiyata ilgi duyan bireyleri tek bir çatı altında buluşturmayı hedefleyen Narmanlı Sanat, Eylül ayı boyunca sanat ve edebiyat üzerine yedi farklı oturumda Teras Sohbetleri serisini gerçekleştiriyor. Sanatın birleştirici gücünden uzak kaldığımız bu süreçte günümüz koşullarını gözeterek Fransız Geçidi'nde yer alan 400 metrekarelik terasta sosyal mesafe ve hijyen kurallarına uygun bir şekilde bir etkinlik serisi tasarlanıyor. Narmanlı Sanat Teras Sohbetleri serisinin edebiyat sohbetleri dizisi, farklı disiplinlerden gelen fakat üretimleri edebiyat ile kesişen karikatürist Cem Güventürk, Kafa dergisinin direktörü Ayça Derin Karabulut, fotoğrafçı Dilan Bozyel ve editör, çevirmen Emrah Serdan'ı bir araya getiriyor. Sohbetler, 1 Kitap 1 Mekan'ın kurucusu Duygu Özdemir moderatörlüğünde dört farklı günde, her konuşmacının uzmanlığına göre kurgulanan temalar üzerinden 15, 20, 22, 27 Eylül tarihlerinde gerçekleşiyor. Narmanlı Sanat Teras Sohbetleri etkinlik serisi boyunca sanata +1 diyen Artıbir de sanatseverlerle beraber olacak. Katılımcılar Artıbir'e özel bilet indirimlerinden yararlanabilecektir. Edebiyat sohbetlerinin ilk oturumunda, KAFA dergisinin Genel Yayın Yönetmeni Ayça Derin Karabulut ile edebiyatın dergide ve radyodaki yansımalarına değinirken son zamanlarda en çok konuşulan kadın yazarlardan bahsedilecek. Ayça Derin Karabulut ile dergicilik deneyiminin yanı sıra Kafa Radyo'da hazırlayıp sunduğu Kitap Kafası üzerinden tekrar yükselen bir mecra olan radyoda edebiyat üzerine deneyimleri konuşulacak. Söyleşide, son zamanlarda en çok konuşulan Hatice Meryem, Sema Kaygusuz ve Melisa Kesmez gibi kadın yazarların kitapları ve edebiyat yönelimlerine yer verilecek. Edebiyat sohbetlerinin ikinci oturumunda, karikatürist Cem Güventürk ile semiyolojik şiir, gösterge bilimi ve yaratıcı süreçler üzerinden bir sohbet gerçekleştirirken, içinde özgün çizimlerin yer aldığı kitaplardan da bahsedilecek. Güventürk ile deneyimleri üzerinden bir fikrin parlak bir fikre dönüşüm süreci ve yaratım sürecinde renk, form ve anlatım dili gibi unsurların işlenişi konuşulacak. Edebiyat sohbetlerinin üçüncü oturumunda, fotoğrafçı Dilan Bozyel ile fotoğraflar ve kelimeler üzerinden okuyucunun hayal dünyasının sınırlarına uzanan bir yolculuk yapıp, sanatseverlere ilham veren fotoğraflar içeren kitaplar konuşulacak. Fotoğraf ve metin ilişkisinin incelendiği bu sohbette hikayesi yazılan bir fotoğrafın okuyucunun hayal dünyasını sınırlayıp sınırlamadığı ve fotoğrafın kaç duyuya hitap ettiği gibi sorulara karşılaştırmalı bir çerçevede cevap aranacak. Bozyel'in Paris Beyrut Mutluluk Hattı kitabı üzerinden fotoğraf ve metinlerin şehirlere etkisine de değinilecek. Edebiyat sohbetlerinin dördüncü oturumunda çevirmen Emrah Serdan ile milenyal romanda paraliz ve arayış temalarından yola çıkıp günümüz dünyasının edebiyat yönelimini yansıtan kitaplarla beraber çeviri konusu konuşulacak. Emrah Serdan'ın gerçekleştirdiği söyleşide çevirdiği roman olan Normal İnsanlar ve çevirmek istediği bir roman olan Atocha'dan Ayrılış üzerine günümüz edebiyat dünyasını ve yönelimlerini inceleyecek. Sürekli hareket halinde olan bir dünyanın içine giremeyen hikayelerin değerlendirilmesinin yanı sıra kitaplarla ilgili çeviri ve biçim üzerinden de bir sohbet gerçekleştirilecek. Narmanlı Sanat Teras Sohbetleri'ne katılım ve bilgi için www. narmalisanat. com adresini ziyaret edebilirsiniz. İki kişilik biletlerinizde #artıbirin %5'lik indiriminden faydalanabilirsiniz. Etkinlik Adresi: Kemankeş Caddesi, Fransız Geçidi, No 53, C BLOK, Kat 3, No 28.


Edebiyat, düşünce, duygu, olay ve imgelerin insanlarda estetik duygular uyandıracak bir biçimde, dil aracılığıyla, söz ve yazıyla anlatımını amaç edinen sanat olarak tanımlanır. Bir toplumun, bir milletin düşünce yapısını, dünya anlayışını, kültürel birikimini edebi eserler üzerinden okuyabiliriz. Stendhal edebiyatı bir toplumun ana caddesine tutulmuş bir aynaya benzetir. Türkiye Eğilimleri Araştırması 2020 raporuna göre ülkemizde kitap okumayanların oranı yüzde 51.9'u göstermektedir. Bu oran maalesef ülkemizde okuma kültürünün yerleşmediğinin göstergesidir. Edebi eserler yani bir roman, hikaye, şiir ya da deneme türü okurların bilinçli ve istekli okuma eyleminin araçları olarak bilinir. Hayal gücümüzü harekete geçirir, bizi yepyeni dünyalarla buluşturur ve ufkumuzu açar. Dolayısıyla herhangi bir görev karşılığında bir ders kitabını, yayını veya makaleyi zorunlu ve gönülsüz okumaya benzemez. İşte bu soruyu cevaplayabilmek için disiplinler arası düşünmek büyük önem arz ediyor. Çünkü aynı araştırma sonuçlarına göre sosyal medya hesaplarına vakit ayıranların oranı yüzde 91.2 olarak karşımıza çıkıyor. Üretmenin yerini hızlı tüketimin, gerçek ilişkilerin yerini sanal ilişkilerin aldığı bir toplumda yaşıyoruz. Dolayısıyla dönüşen toplumu ve insanı anlamamız gerekiyor. - Sosyal medya kitap önerileri yapan hesaplarla, büyük düşünürlerin, yazarların alıntılarıyla dolup taşmaktadır. O kitaplar okunmuş mudur? Yoksa beğeni ve takipçi döngüsünde sıkışıp kalmış günümüz insanının var olma mücadelesine mi işaret etmektedir? - Kitap özetleriyle, hap bilgilerle, forum yorumlarıyla -zamandan kazanma- eğilimi gündeme gelmiştir. Eser ve okuyucu arasındaki iletişim, etkileşim ne boyuttadır? - Kitle iletişim araçları okuyan insan modelini sunmakta mıdır? Bilinçli, kültürlü insan olmak ve hayatta başarılı olmak arasında kurulan ilişki nasıldır? -Michaud- Kaynakça: M. Aydin, M. Çelikpala, E. Yeldan, M. Güvenç, O. Z. Zaim, B. B. Hawks, E. C. Sokullu, Ö. Şenyuva, O. Yılmaz, S. D. Tığlı, Kantitatif Araştırma Raporu: Türkiye Siyasal Sosyal Eğilimler Araştırması 2020, İstanbul, Kadir Has Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Grubu, Akademetre ve Global Akademi, 07 Ocak 2021. Tebrik ediyorum. Tespitlerinize ve sorguladığınız hususlara aynen katılıyorum. Edebiyatın ve okuma alışkanlığının bir toplumdaki önemini irdeleyen yazınızı ilgiyle okudum. İdilcim yüreğine, kalemine sağlık... gerçek ve gönülden belirlemelerine katılmamak olanaksız... yürüdüğün kararlı ve doğru yolda devamını diliyor seni hasretle kucaklıyorum, güzel yeğenim... yeni betimlemelerini bekliyorum....


İlyas için Al Yazmalısı, Asya'sı nasıl bitmemiş bir türkü ise, Türkiye sineması içinde Selvi Boylum Al Yazmalım filmi bitmemiş ve daima yarım kalacak bir türküdür. 1977 yılından günümüze kadar yapılan ve en son 2015 senesinde gerçekleştirilen halk oylamasında da 100 yılın en iyi Türk filmi seçilen Selvi Boylum Al Yazmalım; Cengiz Aytmatov'un kaleminde, Ali Özgentürk'ün senaryosunda, Atıf Yılmaz'ın yönetiminde, Görüntü Yönetmeni Çetin Tunca'nın yakın çekimlerinde, Cahit Berkay'ın ezgilerinde, Türkan Şoray ve Kadir İnanır'ın bakışlarında hayat bulmuş, içimize işlemiştir. Selvi Boylum Al Yazmalım; şiirsel yapısı, sevgi ve aşk ikiliğini sorgulaması, Anadolu'da kadın temsili üzerine söylemleri, bayağı gözüken tesadüfleri ve elbetteki eksikleriyle sinemamızın baş tacı olmayı başarmıştır. Selvi Boylum Al Yazmalım 'Türk sinemasının en iyi aşk filmi' olarak anılmasının yanında aynı zamanda bir uyarlamadır. Filmin temelini oluşturan hikaye; Kırgız Yazar Cengiz Aytmatov'un Kızıl Cooluk Calcalım adlı hikayesidir. Cengiz Aytmatov, eserlerindeki ana temalardan biri olan aşkı; ruhun kendi kendini kavramasının doruk noktası olarak tanımlamış, insan ruhunu özgürleştiren, insanı başka bir insana, doğaya ve Tanrı'ya taşıyan, açan yüksek bir değer olarak ele almıştır. Aytmatov'un eserleri başta Fransızca, Almanca ve İngilizce olmak üzere 150'den fazla dile çevrilerek defalarca basılmıştır, Kırmızı Eşarp hikayesi dışında da birçok hikaye ve romanı filme çekilmiştir. Selvi Boylum Al Yazmalımın film olması tamamen bir tesadüften ibarettir. Filmin Asya'sı, Al yazmalısı Türkan Şoray, Bir gün kitaplıktan bir kitap çektim. Beyaz Gemi, içinde hikayeler var. Kırmızı Yazmalım orijinal adı. Çok etkilendim o arada bir film teklifi vardı. Yapımcılara Arif-Abdurrahman Keskiner 'bu hikaye çok güzel' dedim. Onlar da çok beğendiler. sözleriyle anlatır. Selvi Boylum Al Yazmalım'ın yapımcısı Arif Keskiner ise; Türkan Hanım Atıf Ağabey'e Cengiz Aytmatov'un Selvi Boylum Al Yazmalım öyküsünü önermiş. Cengiz benim çok sevdiğim eski dostumdu. Allah rahmet eylesin. Selvi Boylum Al Yazmalım hikayesini ben de biliyordum. O dönem o hikayenin birkaç fotoromanı yapılmıştı. Başlarda hikayeyi herkes biliyor diye işe sıcak bakmasam da Atıf Ağabey ikna etti beni. Senaryoyu da Ali Özgentürk'ün yazmasını teklif etti. Olur dedim. Oyuncu seçimleri de tamamlandıktan sonra filmin çekimine başlandı. Bir buçuk ayda tamamlandı çekimler. ifadeleriyle o günlerden bahsetmektedir. Hikayeyi senaryolaştırma işi Ali Özgentürk'e verilir. Kendisi elbette ana temaya sadık kalmak koşuluyla hikayede büyük değişiklikler yapar. Örneğin; ana karakterlerden biri olan İlyas'ın ismi aynı kalır fakat Asya olarak bildiğimiz diğer ana karakter hikayede Asel'dir. Ayrıca özellikle belirtmek gerekir ki filmin ruhu Cengiz Aymatov'un eserinden esinlenilmiştir ama o güzel diyalogları yazan Ali Özgentürk'tür. Ali Özgentürk, 70 yıldır 500'den fazla defterde tuttuğu notlarını 'Gizli Defterlerim' adlı bir kitapta yayınlamıştır ve Hürriyet yazarı İpek Özbey'e verdiği bir röportajda 'SEVGİ EMEKTİ' repliğini kızıma bakarken yazdım. ifadesini kullanır. - O sırada Işıl Özgentürk'le evliydim. Atıf Abi, bu senaryoyu yazmamı istedi. Bir sene falan sürdü yazması. Bugüne kadar da beş kuruş almış değilim bu işten. Evimize Işıl bakıyordu. Ben de bebeğimize bakıyordum. Karda onu, arabasıyla Erenköy Kız Lisesi'nin bahçesine götürüyordum. Bu replik oradan çıktı. Ona verdiğim emekten doğdu. Cengiz Aytmatov'un hikayesinin filme aktarımı konusunda Cafer Gariper'in kaleme aldığı <Cengiz Aytmatov'un Al Yazmalım Selvi Boylum Hikayesi ve Göstergelerarasılık> adlı makaleyi okuyabilirsiniz. Makalenin içerisinde hikaye ve film arasındaki uygunluklar, değişiklikler, eklemeler liste halinde ele alınmaktadır. İstanbullu yakışıklı kamyon şoförü İlyas ve annesinin güzelliğini örtmek için yüzüne karalar sürdüğü Asya'nın karşılaşması ve aşık olması ile başlayan olay örgüsü zaman içinde çifti bambaşka hayatlara sürüklerken yaşadıkları çevrenin etkisi filmin daha ilk sahnesinde hissedilmektedir. Filmin ilk sahnesinde yönetmen uzun uzun iş makinalarının çalışmalarını gösterir. Doğa, iş makinaları tarafından adeta tahrip edilmektedir. İnsan eli, doğaya karşı kendi egemenliğini kurmuştur. Sözde medeniyet Asya'nın saflığına doğru genişlemektedir. Filmdeki ilk replik Asya'nın annesine aittir; Cehennemin dibine kadar yolunuz var! Bir daha da ayak basmayın bu toprağa, barajınız batsın. Yıktırmayacağım evimi! sözleriyle Asya'nın annesi statükoyu filmin başından reddeder. Selvi Boylum Al Yazmalım, o tarihlerde Adana iline bağlı bulunan Osmaniye'de çekilmiştir. Filmde özellikle film mekanı olarak bir yer belirtilmemiş, film esnasında yoldan geçen bir minibüsün üzerinde Erzin yazmasından ve daha sonra film ekibin söylemlerinden izleyici bu bilgiyi edinmiştir. Filmin görüntü yönetmeni filmde duygu yoğunluğunun aktarılmasını, izleyicinin karakterlerle özdeşleşmesini istediği sahnelerde yakın çekimin gücünü kullanır. Prof. Dr. H. Hale KÜNÜÇEN, yazdığı <Türk Sinemasının 'En İyi Aşk Filmi' Selvi Boylum Al Yazmalım Filminde Yakın Çekimin Gücü> adlı makalesinde film boyunca kullanılan yakın çekimlerin işlevini kaleme almıştır. Künüçen; İlk karşılaşma / ilk görüşte aşık olma sahnesi, İlk buluşma / İlyas'ın Asya'ya Al yazmalım dediği, sevgi/aşk ilan ettiği sahne vb. bölümlere ayırdığı filmin hikaye akışından kopmadan kadrajların izleyiciye verdiği duyguyu başarılı bir şekilde anlatmaktadır. Türk sinemasında daima aşkın kazandığı günlerde, sevginin emek olduğu gerçekliğini bizlere hatırlatmasıyla izleyicinin gerçekçi bulduğu filmin oldukça ilginç tarafları bulunmaktadır. Buna bir örnek olarak; İlyas ve Asya'nın oğlu karakterindeki Samet'i Elif İnci adında bir kız çocuğunun canlandırmasıdır. İlyas karakterinin lakabı İstanbullu'dur. Filmde İlyas'ın en iyi dostu Arkadaş adını verdiği kamyonudur. Arkadaşın plakası da 34'dür ve İlyas'ın İstanbulluluğu göze sokulurcasına pekiştirilmiştir. Kamyonun üzerinde yazan Aldırma Gönül yazısı Sabahattin Ali'nin daha sonra Edip Akbayram tarafından bestelenen şiirinin adını anımsatmaktadır. Metin Özarslan, Romandan Sinemaya: Selvi Boylum Al Yazmalım yazısında 1970'lerin siyasi durumu, Aytmatov'un ideolojisi gibi sebeplerden tercih edilen bir yazı olabileceğini öne sürmektedir. Selvi Boylum'da bir başka ağırlıklı tema da insanın tabiatla savaşıdır. İlyas ve kamyonun Osmaniye'nin dağları ile resmen savaştığını görürüz. Savaşı kaybeder ve onun çöküşü başlar. Hırsının, telaşının ve fevri hareketlerinin kurbanı olur. Bunu, Asya'yı, çocuğunu, aşkını kaybettiği olaylar dizisi izler. Asya karakterine gelecek olursak eğer yazının başında belirttiğim gibi filmin daha açılış sahnesinde Asya'nın annesi baraj çalışması için evini yıkmak isteyen inşaatçılara sert çıkmıştır aynı sahnenin devamında ise Asya, annesine Ana yeter, ayıp! diye karşılık verir. Köyden şehre yerleşmek istediğini dile getirir ve Asya konuşmasıyla, söylemleriyle değişimden yana olduğunu ilk anda ortaya koyar. Annesi yüzüne kara çaldıktan sonra hemen derenin kenarına gider, yüzünü iyice yıkar ve siyah yazmasını çıkarır. Göğsünde sakladığı al yazmasını çıkarır ve takar. Asya, bildiğini okuyan bir karakter olduğunu gösterir. Cemşit, inatla İstanbullu olduğu ileri sürülen İlyas'tan daha medenidir. Cemşit'in Samet'e türkü söylerken mandolin çalışması ve bunun köy enstitülerine ait bir anlayış olduğu aşikardır. Cemşit karakteri yapabileceğinin en iyisini yapar ve bekler, adeta tevekküldür felsefesi. Sonuç olarak beklenmedik şekilde köylü bir kadının statükoya direnişi, köy enstitülerinin yetiştirdiği muhtemel olan Cemşit karakteri, aldırma gönül göndermesi, sevginin emek olduğu söylemi vb. unsurlar filmin alt-metninin sanıldığından çok daha derin olduğu konusunda bizlere yepyeni bir bakış sunmaktadır. Türkiye'nin en çok izlenen, en çok sevilen filmi Emek kavramını dilden dile, gönülden gönüle taşımıştır.


Efe Dikmen'in yeni single çalışması Kaçsam OnAir Sahne etiketiyle yayımlandı. Lise yıllarından başlayıp üniversitede devam ettirdiği müzik kariyerine, mezuniyet sonrası meslek hayatının devreye girmesiyle ara vermiş bir müzisyen Efe Dikmen. Fakat müzik müzisyeni bırakmaz, bazen şartların lehine oluşmasını bekler dedirtircesine Efe Dikmen'in 10 yıl aradan sonra geri döndüğü müzik yaşamında yayımlanan ilk şarkısı da yine OnAir Sahne etiketiyle müzikseverlere ulaşan Git isimli şarkısıydı. Sözü ve bestesi Efe Dikmen'e ait olana Kaçsamın aranjesi müzik dünyasının yakından tanıdığı Kaan Alptekin tarafından yapılmış. Lise başlarında hobi arayışıyla gitar çalmaya başladı. O dönemde ilk grubu Nev-i Şahsına Münhasır'da vokalist ve ritim gitarist olarak görev aldı. Aydın'da birçok sahne aldıktan sonra üniversite sebebi ile eski grubuyla bir daha yeni bir proje yapamadı. Üniversite döneminde İzmir'de dahil olduğu gruplar da uzun soluklu olmadı. İş hayatı sebebiyle 10 yıl kadar müziğe ara verdikten sonra 1 Aralık 2020 itibariyle NŞM ile sahnede çaldıkları Giti solo olarak OnAir Sahne etiketiyle yayınlandı.


Merhaba değerli GAZETE SANAT okuyucuları, Türkiye denince akıllara gelen ortak değerlerimizden, her gidişimde keşke o zamanlarda yaşasaydım dedirten tarihi mekan Efes Antik Kent hakkında bildiklerimi, sizlerle paylaşmak için yazıyorum. Ben şahsen Efes Antik Kent'in, istisnai kader taşıyan tarihi mekanlardan biri olduğuna inanmaktayım. Büyük kültürel hazinenin beşiği Efes, prehistorik ve ortaçağ yerleşim yeri olmasına rağmen birçok antik kentin aksine ayakta kalmak için üstüne yeniden şehir inşaa edilmediği, yapısal restorasyona uğramadığı halde bütünüyle eşsiz bir kent ve kültürel peyzaj olarak bu zamana ulaşmayı başarmış antik kentlerdendir. Aynı zamanda Ortaçağ'a ait bu liman kentini, dünyanın hiçbir yerinde karşılaştırılabilir bir korunma durumunda bulunmayışı da istisnai kadersel öğe sayılabilir. Yüzlerce kez istilanın, doğal felaketlerin içinden geçip günümüze ulaşmış bu kenti ziyaret etmenizi tavsiye ederim. Efes'in günümüze ulaşan kuruluş hikayesi, birden çok efsane barındırıyor. Yerleşim yeri olmasına nasıl karar verildiğine dair rivayetlerin de hayli ilginç olduğunu düşünüyorum. İçlerinden en çok anlatılan ve kabul görmüş olanını sizler için seçtim. Rivayete göre milattan önceki yıllar da, Atina'lı göçmenler tapınakta ibadet ederken bir balık ve domuzun kent olarak yerleşilecek mekanı göstereceğini bilinmeyen bir ses ile duyarlar. Tam da Efes'in olduğu yerde gecelemek üzere duran göçmenler gece yakaladıkları balıkları yemek için bir ateş yaktıkları sırada yemeğin yağından bir parça yağ çalılıklara sıçramasıyla çalılıkta ki domuzlar kaçışır böylece göçmenler bu durumu bekledikleri işaret olarak kabul eder ve Efes'e yerleşir. Efes denince ilk akıllara gelen öğelerden bir diğeri ise şüphesiz gladyatörlerdir. Dünyanın bilinen ilk gladyatör mezarlığının bulunduğu alanın Efes Antik Tiyatro'nun hemen karşısında ufak bir bölgede bulunduğunu biliyor muydunuz? Efes ve gladyatörlere dair bahsedilen enteresan rivayetlere başka bir yazı da yer vermeyi düşündüğümden şimdilik antik kentin geneli hakkında yazmaktayım. Efes'in bilinenin aksine, Yunanca bir kent ismi olmadığı, Hitit metinlerinde Apaşa olarak bahsi geçtiğini dolayısıyla Ephesos ve Efes isimleri anlamı halen çözülmemiş kadim dil olan Luvice bir kelime olduğu iddialar arasında yer alır. Bir diğer iddaya göre ise kentin isminin Arzawa krallığındaki bir kentten, Apasas dan geldiği düşünülür. Efes'in günümüze kadar ulaşmış en önemli yapılarından biri Tiyatro Gymnasium' dur. Antik dönemin en büyük açık hava tiyatrosu aynı zamanda kültürel ve spor eğitimleri için de kullanılan bir alanmış. Romalı senatör Celsus ölümünden sonra onun anısına yaptırılan Celsus Kütüphanesi, antik zamanın 14 bin kitabı barındırması nedeniyle en büyük üçüncü kütüphanesi olduğu rivayet edilir. Birçok doktorların, şairlerin, filozofların, rüya tabircilerinin yetişmesinde önemli bir rol üstlenen kütüphanede Celsus'un lahdi, yani mezarı vardır. Tüm bahsi geçen bu eşsiz yapıların yanı sıra Yamaç Evler, gerçekten eşsiz olup, tarihte Asya'nın elit sayılabilecek toplum kesiminin gündelik yaşayış ve benimsedikleri tarza ayna tutmaktadır. Efesli zengin ailelerin kullandığı bu projede renkli geometrik, bitkisel desenlerle bezenmiş olan taban mozaikleri günümüze ulaşmıştır. Efes denince akıllara gelen öğelerden, Arkaik Artemis tapınağı Artemision; boyutu, güzelliği, yapı malzemesinin kalitesi, öne çıkan sanatsal nitelikleri antik dönemin gelişimi açısından kilometre taşı olarak kabul görür. Beni şaşırtan bir diğer oluş ise, Efes kurulduğunda bir liman kenti iken zaman içinde alüvyonlar nedeniyle bugün denizden yaklaşık olarak 10 km içeride olmasıdır. Tam da bu nedenle harita da kentin yerini gören ve antik kentimizi ilk ziyaret eden turistlerin çoğu zaman şaşkınlık içinde kaldığı söylenmektedir. Kibele/Meter kültü ile başlayarak Hıristiyanlığın modern zamandaki yükselişine kadar olan Anadolu kültürlerinin önemli geleneksel ve dini somut olmayan kültürel mirasına dair öykülere Efes'te rastlanır. Hac ibadeti, kentte uzun süre var olduğu için Efes'te bugünlere dek devamlılık gösteren işleyişer arasında yer alır. Efes Artemisi kültü, antik dünyanın en önemlilerinden ve etkili öğelerinden biriydi. Özetle, Efes kenti dokuz bin yılı aşkın süredir kesintisiz bir şekilde ikamet edilmiş antik uygarlığın en önemli bölgeler üstü merkezlerinden biri olarak tüm tarihsel dönemlerde büyük bir rol oynamıştır. Efes, ulaşım ve ticarette her zaman önemli bir mekandı. En büyük limanlardan birine sahip olarak, tarihte en başından beri ekonomik platform ve kültürel bir kesişim noktası idi. Efes; Artemis Tapınağı, St. John bazilikası, Meryem Kilisesi, Yedi Uyuyanlar mağarası ve İsa Bey Camii gibi eşsiz kült yapılar dinsel devamlılığı vurgulayan önemli sembolik değerler arasındadır. Antik dünyanın en önemli uygarlık, kültür, bilim ve sanatın merkezi olmasının yanı sıra Helenistik ve Roma Dönemi'nin üstün kentleşme, mimarlık ve dini tarihine ışık tutmaktadır. Antik kenti ziyaret sırasında bazı alanlarda geçerli olmayan, müze kart nedeniyle yapılan ekstra ödemeler, haklı olarak eleştiri konusu olsa da, fırsat bulup ziyaret etmenizi yine de naçizane tavsiye ederim. Efes harabeleri ve tarihçesi hakkında bilgiler aktardığım bu yazıma, rituel haline gelen sanat özdeyişimle şimdilik burada ara veriyorum. Yeni bir yazı da görüşmek dileğiyle, hoşçakalınız.


Sakıp Sabancı Müzesi, geçmiş sergilerinden zengin içerikleri kapsamlı seçkilerle dijital kanallarında paylaşıma açmaya devam ediyor. 5 Haziran 26 Eylül 2010 tarihleri arasında İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri çerçevesinde gerçekleştirilen Efsane İstanbul: Bizantion'dan İstanbul'a Bir Başkentin 8000 Yılı sergisi şimdi digitalSSM'in kaynaklarıyla çevrim içi olarak yayında. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı'nın işbirliğiyle ve Sabancı Holding'in sponsorluğunda düzenlenen sergi, Bizantion'dan Nea Roma'ya, Konstantinopolis'ten İstanbul'a; Bizans ve Osmanlı İmparatorluklarına başkentlik yapmış kentin 8000 yıllık görkemli tarihine ışık tutarken; ticaret, hediye ve 4. Haçlı Seferi'nde olduğu gibi yağma yoluyla çeşitli ülkelere dağılmış hazineleri yüzyıllar sonra ilk kez bir araya getirmişti. Avusturya, Almanya, Belçika, Hollanda, Fransa, İngiltere, İspanya, İrlanda, İtalya, Katar, Portekiz, Macaristan, Rusya ve Yunanistan'ın önde gelen 39 müzesi ile Türkiye'den 19 müzenin yanı sıra özel koleksiyonlardan seçilen bu objeler, gündelik hayattan savaşlara, ekonomiden kutsal mekanlara, İstanbul'un 8000 yıllık geçmişini her yönüyle yansıtmıştı. DigitalSSM arşiv kaynaklarıyla hazırlanan ve Sakıp Sabancı Müzesi'nin web sitesi, sosyal medya hesapları ile YouTube kanalından erişilebilen çevrim içi sergide ise tarih boyunca Bizantion, Nea Roma, Konstantinopolis, Konstantiniyye isimlerini alan İstanbul'un kozmopolit yapısını öne çıkaran bir şehir tarihi sunuluyor. Serginin Tarih Öncesi İstanbul, Klasik Yunan ve Roma Dönemleri, Bizans Başkenti: Konstantinopolis ve İstanbul: Osmanlı İmparatorluğu'nun Başkenti başlıklı bölümleri, şehrin tarihi boyunca sahip olduğu renkli kalabalığına, bu devingen kitlenin getirdiği enerjiye, her türlü yeniliğe ayak uydurma becerisine, uzun geçmişine rağmen yansıttığı gençliğe ve yenilikleri bünyesine katma yeteneğine tanıklık ediyor. Ayrıntılı metinler eşliğinde sunulan bölümlerde İstanbul'un tarih öncesine ait buluntularından, Helen sanatının izlerini taşıyan Silahtarağa heykellerine, Roma ve Bizans imparatorlarının büstlerinden, Osmanlı hükümdarlarının portrelerine uzanan kapsamlı bir eser ve obje seçkisi yer alıyor. Sakıp Sabancı Müzesi Müdürü Dr. Nazan Ölçer, serginin Bizans bölümünü düzenleyen Yar. Doç. Dr. Koray Durak ve hazırlık sürecinden itibaren sergiye destek olan Prof. Dr. Mehmet Özdoğan ile Prof. Dr. Brigitte Pitarakis'la yapılan video röportajlar da Efsane İstanbul: Bizantion'dan İstanbul'a Bir Başkentin 8000 Yılı kapsamında erişime açıldı. Çevrim içi gerçekleşen sergide İstanbul'un zenginliğini çocuklara tanıtmaya yönelik çalışmalar da yer alıyor. Sergiyle bağlantılı olarak hazırlanan çevrim içi atölyelerde çocuklar, şehrin çok katmanlı yapısını keşfedecekleri oyunlar oynuyorlar. İstanbul'un Tılsımları başlıklı atölye şehirde bulunan ve farklı medeniyetlere ait yapılar temelinde masalsı bir anlatı sunuyor. İstanbul'un Hazineleri başlıklı atölye ise semboller üzerinden şehrin doğal ve kültürel özelliklerini keşfetme imkanı sağlıyor. Efsane İstanbul: Bizantion'dan İstanbul'a Bir Başkentin 8000 Yılı sergisinden ilhamla tasarlanan ürünler ise SSM'nin çevrimiçi mağazasında satışa sunuldu. SSM, hafızalara kazınan sergilerini günümüz bakış açısıyla tekrar çevrimiçine taşıdı; ilk olarak Picasso İstanbul'da sergisini ziyarete açtı, Salvador Dali: İstanbul'da Bir Sürrealist ve Monet'nin Bahçesi. Musee Marmottan Monet'den BaşyapıtlarveJoan Miro. Kadınlar, Kuşlar, Yıldızlar ile çevrimiçi sergiler serisine devam etti. Sergilere SSM'nin web sitesinden ve YouTube kanalından erişilebilir.


Kadıköy Belediyesi Süreyya Operası'nın başlattığı VİRTÜÖZLERİN MÜZİĞİ konser serisi Aralık ayında Rus asıllı İspanyol piyanist Sergei Yerokhin ile devam ediyor. 13 Aralık akşamı Kadıköy'de sanatın kalbi Süreyya Operası İstanbullu müzikseverleri, Liszt'in Schubert eserlerindeki transkripsiyon dehasını, Norma operasının özünü nasıl 15 dakikaya yoğunlaştırdığını ve aykırı Rus besteci Modest Mussorgsky'nin benzersiz eseri Bir Sergiden Tablolarından resmin müziğe tezahürü duyacakları harika bir resital programına davet ediyor. Son dönemde bu programla verdiği resitallerle ve efsanevi I MUSICI ile çıktığı turneyle dikkatleri üzerine çekerek Avrupa'da kendinden söz ettiren, döneminin en sıkı gelenekçi piyanistlerinden Sergei Yerokhin derin ve virtüözite içiren performansıyla Süreyya Operası'nda dinleyicilerini selamlayacak. Süreyya Operası tüm İstanbullu müzikseverleri seçkin ortamında Sergei Yerokhin'in virtüözik yorumuyla müzikalitesi yüksek bu konser akşamına davet ediyor. KAM MANAGEMENT & DERMOSKIN'nin katkılarıyla gerçekleşecek bu konserler serisinin biletleri Süreyya Operası gişesinden ve Kadıköy Belediyesi'ne ait https://bilet. kadikoy. bel. tr/ sitesinden satın alınabilir.


Egemen Erdoğan'ın yeni şarkısı Kötülüğün Mevsimi yine OnAir Sahne etiketiyle yayımlandı. Şarkıya Nedime Girişken de eşlik ediyor. Egemen Erdoğan şarkıya pandemi sürecinin başında başlamış. Pandemi sürecine eşlik eden ve üzerine söz hakkı olamadığımız bir sürü başka felaket ve sosyal olaylar yaşanırken de şarkıyı kaydetmiş. Egemen Erdoğan 15 yılı aşkın bir zamandan bu yana yayımladığı şarkılarına bir yenisini daha eklerken, Kötülüğün Mevsimi şarkıya eşlik eden Nedime Girişken'in yayımlanan ilk şarkısı. Uzun yıllardır sahnede olan ve sahnesiyle sevilip, tanınan Nedime Girişken, yıllar önce birlikte de çalıştığı ve yıllardır dostluğu devam eden Egemen Erdoğan'ı bu duygusal şarkıda yalnız bırakmayarak kendisine eşlik etti. Şarkıyla ilgili Egemen Erdoğan şu açıklamayı yapıyor: Şarkım, bir an önce bitmesini istediğimiz, şahit olduğumuza üzüldüğümüz zamanların küçük bir tanımı sadece. Şarkının söz müzik ve kayıtları Egemen Erdoğan'a ait. Egemen Erdoğan ve Nedime Girişken'in birlikte yorumladığı Kötülüğün Mevsimini tüm dijital platformlardan dinleyebilirsiniz.


Akademik kariyerin ve sanatın iç içe olduğu 65 yıllık yaşantısı boyunca pek çok başarıya imza atan Acıbadem Üniversitesi Rektör Yardımcısı, akademisyen, mühendis, besteci ve söz yazarı Prof. Dr. İrfan Güney ile samimi bir söyleşi gerçekleştirdik. İrfan Güney: Kamil Rifat İrfan. 12.04.1957 İstanbul'da Zeynep Kamil Hastanesinde doğdum. O yüzden İrfan ismimin önüne Kamil gelmiş. Komşumuzun çocuğu olmuyormuş annemden Rıfat ismini koymasını istemiş oradan da Rıfat ismi gelmiş. Nüfus memuru da Rıfat yerine Rifat yazınca Kamil Rifat İrfan olarak ismim kayıtlara geçmiş. Üç isim yüzünden hele bu noktalı Rifat yüzünden başıma çok iş geldiği için üç kelimeyle kendimi tanıtmamı istediğinizde bu hikayeyi anlatmasam olmazdı. Yerinde duramayan çok enerjik bir çocuktum. Hep değişik fikirler üretmeyi severdim. Mandolinle başlattılar beni müziğe. Fakat hocamı ve mandolini sevemedim. Çok küçük geliyordu bana. Sonra melodika aldılar, daha sonra gitar. Müziğe olan yeteneğimi abim keşfetti. Bunun üzerine öncelikle Belediye Konservatuarı Piyano Bölümüne yarı zamanlı öğrenci olarak başlamıştım ama evimizin Pendik'te olmasından kaynaklanan ulaşım sorunu ve piyano alabilecek imkanımızın olmaması nedeniyle bırakmıştım. Bir dönem dersler aldım. Lise birdeydim, yıl başında gitar çalmıştım. O zamanın parasıyla 100 TL vermişlerdi. Benim için büyük paraydı gidip kendime 12 liraya bir kasa Çamlıca gazozu almıştım. Üstüne hala param vardı. Lise son sınıftayken abim İtalya'dan ilk orgum Tiger'ı getirdi. Gece yarısı haberim yokken eve gelmiş, kurmuş ve beni uyandırmıştı. Orgu görünce gözlerime inanamamış, sabaha kadar başından kalkamamıştım. O zamanlar gümrük mevzuatı nedeniyle elektronik eşyalar yurda çok zor ve kısıtlı geliyordu. Daha sonra abim gene yurt dışında Farfisa Vip 600 orgumu ve synthesizer'ımı getirmişti. Müziğe başlamamda en büyük teşvik, hekim abim Cengiz Güney'den gelmiştir. Sanat insanların duygu ve düşüncelerini en iyi şekilde ifade etmesine aracılık eden, bireylerin yaratıcılığını ortaya çıkaran ve bir toplumun gelişmesinde en büyük rol oynayan etkenlerden birisidir. Darwin'e ithaf edilen bir söz vardır: Bilim ve sanat bir kuşun iki kanadı gibidir. Bu iki kanadı iyi kullanabilen toplumlar uçar ve özgür olurlar. Uçamayanlar ise tavuk olur. Tavuk toplum önüne atılan bir avuç yemi gagalarken arkadan yumurtalarının alındığının farkında bile olmaz. Çok doğru. Gelişmiş toplumların sanata verdiği önem ortadadır. Sanatın içinde müzik ise bana göre daha evrensel bir lisandır. İnsanlara ortak duyguları yaşatabilir. İnsanlar sözlerini anlamasalar bile müziği dinlerken melodilerle anlık bile olsa duygular yaşar. Bütün sanat dalları çok güzel ama müzik toplumun daha büyük bir kesimine hitap ediyor diye düşünüyorum. Her insan gibi benim de keşke'lerim sınırlı da olsa vardır. Ama ben müzikten akademiye geçmedim. Zaten sektörde elektrik mühendisi olarak çalışıyordum. İTÜ'den tez hocam senin yerin üniversite dediği için akademik hayata atıldım. İyi ki de onun sözünü dinlemişim. Ülkemizin öğrenim görmüş, iyi eğitimli ve donanımlı insana çok fazla ihtiyacı var. Katkım olduğu için manevi olarak huzurluyum. Profesyonel müzik hayatımı eşimle evlenince sonlandırdım. Eşimin de bana gösterdiği yolun doğru bir tercih olduğunu yıllar sonra da olsa çok daha iyi bir şekilde anladım. 2016 yılında kızımın ısrarıyla ilk albümüm olan Senin İçin i çıkardım. Düzenlemeleri sevgili dostum Turhan Yükseler 'in yaptığı 8 şarkım bu albümde yer almaktadır. Albüme ismini veren Senin İçin isimli şarkı Fatih Erkoç tarafından da seslendirildi. Sonrasında single olarak yaptığım kayıtlar çıktı. Sana Hasretim, Aşkın Büyüsü, Nasılsın, İsimsiz Şarkılar. Nasılsın isimli şarkım Eser Taşkıran'ın yaptığı düzenlemeyle tenor Berk Özbek tarafından seslendirildi. Pandemi döneminde stüdyo çalışmaları riskli olacağı için bazı enstrümantal parçalarımın kayıtlarını aldım. Kelebeğin Dansı, Umudu Beklerken, Konuşan Fotoğraflar bazıları. TV ve Radyo programlarına gelince, ilk olarak TRT Türk'te, sonra TRT'de Zerrin Özer'in Anılarınla Gel program konuğu oldum. Albümden sonra TRT Müzik Gündem Programına konuk olarak davet edildim. TV 8'de Magazin Extra ve 8'de Bugün Haber Programlarına katıldım. TRT FM'de Michael Kuyucunun, TRT İstanbul Radyosunda ise Fatih Mühürdar'ın konuğu olarak pek çok güzel anı biriktirdim. Her birinin yeri ayrı olmakla beraber çalarken keyif aldığım şarkılar var. Ama bütün besteler belli bir süre sonra adeta çocuğunuz gibi olur. İlk bestem Türk Sanat Müziği tarzında bir parçaydı. Fırsatım olursa onu da bir gün, gün yüzüne çıkaracağım. Çocuklarım doğmamıştı ve eşimin rahatsızlığı nedeniyle gittiğimiz jinekolog bazı tahliller istemişti. Tahlil sonuçlarını götürdüğümüzde rapor kağıdını adeta fırlatırcasına eşimi yargılar bir tonda, boşuna uğraşmayın, çocuğunuz olmaz demişti. Bir kadın doktorun bu şekilde davranmasını çok yadırgamıştım. İki ay sonra eşim ilk çocuğumuza hamile kaldı. Bu sefer hamile raporunu ben ona götürdüm ve söylediklerini hatırlattım. Çok mahcup olmuştu. İnsan ilişkilerinde kırmadan dökmeden yaşamayı, empati yapmayı hep ilke edindim. Nihavend bir parça, kızım İrem için yazmıştım. Yağmur Damlası ismindeydi. Bir şarkının müziği bedense sözleri ruhudur. Söz ve müziği birbiriyle uyumlu ve anlamlı olan bestecinin duygularını anlayabileceğim, ticari kaygıdan uzak parçalar bana göre iyi bestedir. Günümüzdeki müziği takip etmek istemiyorum. Sadece ticari amaçla yapılan, kalıcılığı olmayan, günlük, mevsimlik parçalar var ne yazık ki. Ama hala 70'li 80'li yılların müziği dinleniyor. O dönemlerde gazino kültürü vardı. Aileler sanatçıları gider gazinolarda izlerdi. Dolaysıyla ailelerin müzik anlayışı da farklıydı. Ağırlıklı olarak hafif batı müziği, pop, rock and roll, klasik müzik tercihlerim arasındadır. Bir de tabii beni en çok etkileyen 70'li 80'li yılların Türkçe pop müziği. Her sanatçının tarzı ve ürettikleri beni etkilemiştir. Bir sanatçıyı veya grubu örnek aldığınızda genellikle o sanatçının fazlasıyla etkisinde kalıp benzer şarkılar üretiyoruz. Bu nedenle pek çok sanatçıyı ve grubu dinledim. Ama hala Beatles, Deep Purple, Pink Floyd, Rolling Stones dinlemek ayrı bir keyif veriyor bana. Herkes bunu çok merak eder. Bestecilik içten gelen bir yetenektir. Hadi bugün beste yapayım diye enstrümanın başına hiçbir zaman geçmedim. Duygularımın yoğun olduğu zamanda, zaten onlar notalara yansıyor ve besteleriniz ortaya çıkıyor. Beste yapmak, bir enstrümanı çok iyi çalmak, aranjörlük yapmak, şarkıyı seslendirmek bunların hepsi çok farklı şeyler. Birçok enstrümanı iyi çalabilirsiniz ama bu sizin çok iyi beste yapacağınız anlamına gelmez. Bestelerimin çoğunda kendi yaşanmışlıklarım var. Zaten şairler şiirlerinde kendi yaşadıklarını anlatıyormuş. Besteciler de müzikle kendi yaşadıklarını anlatır bana göre. Yazarken duygularınız kelimelere dökülüyor, müzikte ise notalara dökülüp melodi oluyor. Şiir yazmayı da çok seviyorum. İlk şiir kitabım Penceremden Gördüklerim 2013 yılında basıldı. Şarkılarımın da sözlerini hep kendim yazmayı tercih ediyorum. İyi bir şarkıcı olmasam da şarkıyı en iyi seslendirenin bestecisi olduğu düşüncesindeyim. Enstrümanlarınızı severseniz onlar da sizi sever hepsinin yeri bana göre ayrı ama en çok piyano çalmaktan hoşlanıyorum. Hem armoni ve hem de melodiyi yapabilme imkanınız olduğundan daha bir zenginlik veriyor. Ama bazen de gitar çalıp söylemek hoş geliyor. Enstrümanla baş başa kaldığımda ruhumla bütünleşiyorum gibi geliyor. Özellikle beste yaparken enstrümanım sanki içimden geçenleri anlıyor ve kendiliğinden parmaklarımı notalara yönlendiriyor gibi bir hisse kapılıyorum. Devam ettirmeyi düşündüğüm tek şey sosyal sorumluluk projeleri ve sanatı bu projeler için aracı olarak kullanmak. Sanat özellikle müzik kitlelere hitap ediyor. Çok ciddi bir sinerji elde edilerek çok büyük şeyler yapılabilir. Aklımda sanatla yapılabilecek ve dezavantajlı gruplara sürekli gelir getirecek bazı projeler var. Hatta bunların bir kısmını pandemi döneminde hayata geçirmek üzere bir yıl önce yerel yönetime sunduk ve hala cevap bekliyoruz. Hayatın çok kısa olduğunu, kırmadan, dökmeden, hırslarımızı ve egolarımızı aklımızın önüne geçirmeden, başkalarının da hayatına dokunarak haklarına saygı göstererek yaşayabilmenin bir yaşama sanatı olduğunu özellikle belirtmek istiyorum. Hepsinin yaşam defterlerinin okundukça kıymeti anlaşılan sanat eseri gibi olmasını diliyorum. Selam, sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Ben teşekkür ederim. Prof. Dr. İrfan Güney'in Kelebeğin Dansı isimli enstrümantal parçasıyla siz, değerli okuyucularımıza keyifli dinlemeler dileriz! İdil'ciğim; genç nesillere, kendilerine örnek alabilecekleri başarılı bir hayat hikayesini anlatan, çok güzel bir söyleşi olmuş, ellerine sağlık. Bu arada hepimizin çok sevdiği, değerli arkadaşım İrfan'a da sağlık, mutluluk ve başarılarla dolu nice yıllar diliyorum.


Sineklerin Tanrısı'yla uluslararası alanda ünlenen Nobel ödüllü İngiliz yazar Sir William Golding'in en üstün yapıtlarından biri olarak değerlendirilen Ceberut Martin Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları etiketiyle raflardaki yerini aldı. Bir deniz kazasından kurtulan Britanya donanması mensubu Christopher Hadley Martin, Atlantik okyanusunun ortasında bir ölüm kalım mücadelesinin ardından yalnızca hava durumu haritalarında görülen kayalık bir adacığa çıkar. Muazzam bir hırsla yiyecek ve temiz su bulmak, potansiyel kurtarıcılar tarafından fark edilmek için zekasına ve eğitimine başvurarak hayata tutunmaya çalışırken geçmişin anı ve görüntüleri zihnine musallat olur. Adacığın tek sakini olarak kendi kendine konuşarak geçirdiği uzun saatlerden sonra korkunç yazgısını kavrayacaktır. Giderek akıl sağlığını yitirmeye başlamasıyla gördüğü halüsinasyonlar onu bir varoluş krizine sürükler. Golding'in kurduğu bu çok katmanlı dünyada yanılsamalar ve en çılgın hayaller bile gerçek gibi görünür. Roman sürekli yinelenen akıl sağlığı ve delilik, gerçeklik ve gerçekdışılık temaları eşliğinde okuru insan zihninin gizli kovuklarında gezindirir. Golding okuru bütün hikayeyi yeniden gözden geçirmeye zorlayan sarsıcı finalde teknik açıdan muazzam bir büyücülük sergilemiştir. William Golding (1911-1993): Bugünün dünyasında insanlık durumunu aydınlatan romanlarıyla 1983'te Nobel Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Golding, Cornwall'da dünyaya geldi. Marlborough Grammar School'da ve Oxford'daki Brasenose College'da eğitim gördü. 1935'te Salisbury'deki Bishop Wordsworth's School'da ders vermeye başladı. 1940'ta İngiliz Kraliyet Deniz Kuvvetleri'ne katıldı. Alman savaş gemisi Bismarck'ın batırıldığı harekatta bulundu. İlk romanı Lord of the Flies birkaç yayıncı tarafından reddedildikten sonra 1954'te yayımlandı. Büyük ilgi gören roman 35 dile çevrildi. Rites of Passage (1980; Geçiş Törenleri) adlı romanıyla Booker McConnell Ödülü'nü kazanan yazarın diğer önemli yapıtları arasında The Inheritors (1955; Varisler), Free Fall (1959; Serbest Düşüş), The Spire (1964; Kule), The Pyramid (1966; Piramit) ve Darkness Visible (1979; Görünür Karanlık) sayılabilir.


Uzak Doğu uygarlıklarının kadim hikayeleri edebiyatın başvurduğu kaynak eserler olagelmiştir hep. Uzak Doğu ülkelerinin hiç şüphesiz en gizemli ülkelerinden olan Çin bu konuda başı çekiyor dersek eksik söylemiş olmayız. Çin'de günümüzde gerçekleşen festivallerde canavarlara benzeyen mitolojik kahramanları şöyle bir gözümüzün önüne getirelim. Muazzam bir görsel şölenin yanı sıra Çin'in bu garip canavarlarının her birinin geçmişten gelen birer hikayeleri vardır. Edebiyat işte bu noktada devreye girerek bu garip canavarları tanıma imkanı sunar bizlere. Çinli yazar Yan Ge'nin kaleme aldığı Çin'in Tuhaf Canavarları Selen Özcan'ın Çince aslından çevirisiyle Uzak Doğu'nun Çin menşeili canavar hikayelerini merak edenler için raflardaki yerini aldı. Sadece bir dizi canavar hikayeleri toplamı olarak yaklaşılmaması gereken bu romanla Uzak Doğu mitolojik hikayelerini, felsefesini ve günümüz toplum yapılanmasını da okuyabiliyoruz. Çin'in Tuhaf Canavarları, tuhaf kavramının hakkını verir derecede son derece tuhaf dokuz canavarın hikayesinden oluşuyor. Olayların yaşandığı ve neredeyse bin yıla dayanan hikayelerin anlatıla geldiği hayali Yong kasabasında bizlere canavar hikayelerini aktaran isimsiz kahramanımız bir zooloji öğrencisi. Boş zamanını sıklıkla bir barda geçiren, bu barda tanıdıklarla karşılaştıkça hayali Yong kasabasında geçen canavar hikayelerini anlatmaktan büyük haz duyan öğrencimiz anlattığı bu egzotik canavar hikayelerini derlemeye karar verir. Kapsamlı canavar hikayeleri derlemesi için daha fazla hikaye öğrenmeli ve anlatmalıdır. Bir profesörle tanışması ve onunla birlikte hikayeleri bir araya getirmeye başlamasıyla öğrencimizin hayatında da değişimler başlar. Daha bilinçlidir artık. Canavarların hikayelerindeki asıl meseleleri, anlatılma sebeplerini ve bin yıl geriden gelmelerine rağmen güncel anlamlarıyla tüm hikayelerin neden gelip kendisini bulduğunu çözmeye başlar. Anlattıkça hikayeler çoğalır, hikayeler çoğaldıkça bin yıllık geçmişi olan hikayelerin 21. yüzyılı nasıl niteleyebildiği de fark edilir çünkü insanlarla birlikte yaşayan bu canavar ruhların hikayeleri geçmişten gelmekle beraber geçmişte kalmamıştır. Bu anlamda aslında zamansız hikayeleri anlatmakta ve derlemekte olan öğrencimiz içinde yaşadığı 21 yüzyıl sisteminin Çin'de yaşanan sosyal eşitsizlikleri nasıl körüklediğini, çevre felaketlerini ve Sars salgınını da içine alan küresel salgınları hatırlatmasıyla da sadece egzotik canavarların hikayelerini değil günümüz yaşantısına projeksiyon tutmasıyla da önemli bir gizemli canavar hikayeleri toplamı yaptığını keşfedecektir. Canavarların tek bir türü yoktur üstelik. Keder, neşe, kurbanlık canavar, zavallı yol canavarı, görkem, bin mil, delice seven, genç ve geri dönen canavar olmak üzere anlatılan canavar hikayeleri birçok farklı kavramı nitelemesi adına bir seçki de sunuyor okura. Böylece hayali yer Yong'dan bize seslenen egzotik, gizemli bazı canavarların aslında insanlığın içinde var olan kötülük, bencillik, vahşet ve tüm bunları istinaden akıl gücünü kötüye kullanmayı tercih edişlerini okurken, bazı canavarların da bu davranışların tam karşısında yer alan iyi huylar, yardımseverlik, merhamet, doğa dostu olmalarını okuruz. Ying&Yang böylece oluşmuş olur. İnsanın kendisiyle ötekisi arasında kurduğu denge romana bir tür üst kurmaca olarak yansırken karşılaştırmalı bir okumayı da beraberinde getiriyor aslında. Yaşamlar, kültürler, sosyal sınıflar, hiyerarşik düzen ve ideolojik yaklaşımları gizemli canavarların eşlik ettiği hikayelere dönüştüren Çin'in Tuhaf Canavarları'nda yazar Yan Ge katmanlı bir okuma sunarak, çağdaş edebiyat içerisinde önemli bir romana imzasını atıyor. Tam da bu noktada yazarla ve romanla ilgili bazı dipnotlar düşmek gerekiyor: Yan Ge ilk olarak 2005'te -aslında öğrencilerden oluşan bir okuyucu kitlesini hedefleyerek- bu hikayeleri Çince yayınlayan bir dergide tefrika olarak yayımlamaya başlar. Konsepte uygun olarak her yeni sayıda belirli bir garip canavarı tanıtan Yan Ge'nin ailesinden miras klasik Çin edebiyatına merakı önüne geçemediği şekilde onu tüm bunları yapmaya yönlendirir. İnsanın soyut yönlerini yansıtan bu hikayelerin içine annesinin ölümüyle birlikte iyice dalan Yan Ge'nin bu çalışmaları sonunda Çin'in Tuhaf Canavarları kitabında bir araya gelerek bir romana dönüşür. Çin çağdaş edebiyatı içerisinde çok iyi tanınan ve severek okunan Yukiko Motoya ve Hiromi Kawakami gibi sürrealist yazarlar arasında yerini şimdiden alan Yan Ge'nin ismini önümüzdeki dönemlerde sıkça duyabiliriz. Yaratıcı hikayeleri ve anlatımıyla Çin'in Tuhaf Canavarları'nı okumanız dileğiyle.


Uluslararası performans sanatı platformu Performistanbul sanatçısı Ekin Bernay'ın, V&A Museum tarafından davet edilerek Performistanbul ortaklığında gerçekleştirdiği Atlas adlı 33 dakikalık yeni performansı 26 Kasım'da, Londra'daki müzenin Raffaello odasında, Friday Late kapsamında izleyicilerle buluşuyor. Hayatta kalan en eski müzik kompozisyonu olan Seikilos Epitaph'ın bestesinden ilham alan performansın yolculuğu Şubat 2021'e dayanıyor. Performans fikri Ekin Bernay'ın bir hakikat duygusu arayışında dünyadaki tüm deneyimlerimin yaratıldığı gerçekliğimin ekseni, nöronların yaşam denen simülasyonun her anına komuta etmek için anlamlı sinyaller ilettiği yer olarak tanımladığı omurgasına odaklanmasıyla ortaya çıkıyor. Gökleri omuzlarında taşımaya mahkum edilen Titan efsanesi Atlas, aynı zamanda kafatasımızı omurgamıza bağlayan C1 isimli omura adını veriyor. Bernay bu kemiğin dünyadaki insan deneyiminin bir yansıması olduğuna inanıyor. Orman bilgeliği ve tasavvuftan fikirler ödünç alarak daha derine inen sanatçı, performansı dört bölüm olarak ele alıyor: Doğuyorum, yolda yürüyorum, sonsuz huzuruma ulaşıyorum ve bedenimin sınırlarını aşıyorum. İnsanlar olarak taşıdığımız ağırlığa hem fiziksel hem de duygusal perspektiften bakan sanatçı, kendi özüne yaklaşmak umuduyla insan vücudunu yapıbozuma uğratıyor. Dünyaya kendi gerçeklik deneyimimden daha fazla ne sunabilirim? sorusundan hareketle performansın adımlarını atıyor. Yaşamak yalnız ama yine de sevgi dolu. Performans V&A Museum ve Performistanbul ortaklığında V&A Friday Late kapsamında gerçekleşiyor. Faruk Sade Sanat Fonu 2021 tarafından desteklenmektedir. Ekin Bernay, Roehampton Üniversitesi'nde Yüksek Lisans Dans Hareket Psikoterapisi eğitimi aldıktan sonra klinik çalışmalarını dans hareket terapisti olarak sürdürdü. Yetişkinlerin ruh sağlığı, otizm, ilkokul dönemindeki ve mülteci çocuklarla çalışma konularında deneyim kazandı. Bernay, canlı sanat pratiğinde, dans hareket terapisi bulgularını performatif atölyeler aracılığıyla daha geniş bir kitleye ulaştırmak ve birleştirmek için çalışıyor. Sanatçının çalışmaları, performans sanatının iyileştirici niteliklerine odaklanırken, pratiğinde Bernay, izleyiciyi yönlendirmek için metin, ses ve koreografik durumları kullanıyor. Ekin Bernay, Performistanbul tarafından temsil edilmektedir. Son performansları arasında; The Problem, Where Time Thickens II kapsamında, Performistanbul ile, UK Mexican Art Society, Londra, (2021), RESILIENT RESPONSES: REPAIR AND RESTORE, Londra, Tate, çevrim içi performans (2021), , Block Universe kapsamında, Çevrim içi ( 2020), , Performistanbul ile, Londra (2020), Where is home?, OnCurating Project Space, Zürih (2019), WORLBMON, Serisi, Performistanbul ile, 16. İstanbul Bienali Kamusal Alan Programı kapsamında, WORLBMON Güneş Terkol ve Güçlü Öztekin, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, Istanbul (2019), Listen, A Walk From Babel, Tate Modern to Tate Exchange, Londra (2019), , Performistanbul ile, Londra (2019), , Performistanbul ile, Londra (2019), , Performistanbul ile, Londra (2019), Where is home?, Küratör: Naz Balkaya, Episode 1. No Worries Re- Enactment In- Flux, Enclave Lab, Londra (2018) Ne İstiyorsun?, İhtiyaç:Sen, 672 Saat Canlı Süreç kapsamında, Küratör: Simge Burhanoğlu, Performistanbul Canlı Sanat Araştırma Alanı, Istanbul (2018), Burn Like The Sun during House of Wisdom Sergisi, Kolektif Çukurcuma iş birliğiyle, Berlin (2017), 9 Taş, Yeniden Bak kapsamında, Küratör: Simge Burhanoğlu, Performistanbul ile, Pera Müzesi, Istanbul (2017). Annem ile Ben, Küratör: Simge Burhanoğlu, Performistanbul ile, Yer Istanbul, İstanbul (2016), Nirvana Project, Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi, İstanbul (2015) and Far From the Norm In No Form Orator, Sadlers Wellsn, Londra (2015). Performistanbul, uluslararası performans sanatı platformu, performans sanatçılarını tek bir çatı altında birleştirmek ve projelerle buluşturmak üzere 2016'da kuruldu. İstanbul merkezli platform, esnek çalışma modelini dünya genelinde çeşitli sanat kurumları, dijital platformlar ve sanatçılar ile iş birliği içerisinde alansız kimliğiyle devam ettiriyor. Performistanbul, kurulduğu günden bu yana müzeler, galeriler, sanat kurumları, kamusal alanlar ve uluslararası organizasyonlar başta olmak üzere çeşitli mekanlarda 180'in üzerinde performans gerçekleştirmiştir. Bu mekanlar ve organizasyonlar arasında Pera Müzesi, Pi Artworks, Elgiz Müzesi, IMC 5533, İstanbul Bienali (2017, 2019), Caroline Garden Chapel, Uluslararası Venedik Performans Haftası (2017, 2019) ve Live Art Development Agency bulunmaktadır. Performistanbul, Türkiye'de bir ilk olan Performistanbul Canlı Sanat Araştırma Alanı'nı, canlı sanat üzerine barındıracağı kaynaklar ile performans sanatının eğitimi ve gelişimi üzerinde önemli bir etkiye yol açma gayesiye kurmuştur. Performistanbul Yayınları PCSAA ile birlikte, bu alanda yabancı kaynakları Türkçe'ye çevirerek Türkiye'deki dijital platformlarda yayınlamak ve bu alanda daha fazla kaynak sağlamak amacıyla kurulmuştur. Performistanbul, 2020 yılında, ilk canlı sanat odaklı misafir sanatçı programını hayat geçirdi ve İstanbul Bilgi Üniversitesi Sahne ve Gösteri Sanatları Yönetimi Programı kapsamında Performans Sanatı Pratikleri dersini kurdu. V&A Museum, dünyanın önde gelen sanat ve tasarım müzelerinden biri ve 5.000 yılı aşkın insan yaratıcılığını kapsayan 2,3 milyondan fazla nesneden oluşan kalıcı bir koleksiyona ev sahipliği yapıyor. Her ayın son cuma günü gerçekleşen V&A Friday Late etkinlik programı, ziyaretçileri yükselen sanatçılarla yüz yüze getirerek, yeni ve yıkıcı tasarımı savunurken çağdaş konuların eleştirel tartışması için bir alan yaratıyor.


Ekin Tutkun'un yeni şarkısı Aklım Karışıyor OnAir Sahne aracılığı ile tüm dijital müzik platformlarında dinleyicilerle buluştu. Sadece bir oda içinde yaşanabilecekler ve genel tabirler üzerine yazılan sözlerin gecenin üçünde yapılan beste ile buluştuğu şarkı Aklım Karışıyoru şarkının yazarı ve yorumcusu Ekin Tutkun şöyle anlatıyor: Kısa, öz, etkileyici ve kapalı sözlerle melodinin buluşması. Genelde şarkıların hep sahipleri olduğu düşünülür ama bu şarkının bir ilham kaynağı ya da sözlerinin ulaştığı biri olmadığını belirten genç müzisyen Peyk ve Redd müziklerinden çok etkilendiğini de sözlerine ekliyor. Şarkının klibini de kendi imkanlarıyla hazırlayan Ekin Tutkun'a bu konuda kız arkadaşı çok yardımcı olmuş. Sade ve etkili klibi biraz da saykodelik oldurmaya çalışmış Ekin. Aynı zamanda müzik öğretmenliği bölümü öğrencisi de olan Ekin Tutkun da her müzisyen gibi pandeminin bitmesini ve yaşadığı Bodrum ve çevresinde sevdiği sahnelere bir an önce dönmeyi istiyor. 22/09/1994 Zonguldak doğumlu olan Serdar Ekin Tutkun, 3 yaşına kadar Bartın'da kaldıktan sonra ailesi ile birlikte İzmit'e taşındı. İlkokul ve ortaokulda korolara ve konserlere katıldı. Müzik öğretmeni tarafından keşfedilip, lise öğrenimine Kocaeli Güzel Sanatlar Lisesi Müzik bölümünde devam etti. Genç müzisyen şu an Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi Müzik Öğretmenliği bölümü öğrencisi. Ekin Tutkun'un çıkış şarkısı Aklım Karışıyoru tüm dijital platformlardan dinleyebilir, klibini OnAir Sahne YouTube kanalımızdan izleyebilirsiniz. Rock şarkılar aradığım dönemde böyle enteresan bir türkçe parça ile karşılaştım. Çok başarılı ve güzel. Sanatçının başarılarının devamını diliyorum.


Ekinakis'in Gru Sanat Galerisi'nde gerçekleşen ikinci kişisel sergisi Kişi, kişinin kendini bulma yolculuğunu odağına alarak bu yolculuktaki deneyimlerini, duygularını ve dönüşümlerini onun hikayesi ve gözünden anlatıyor. Kişi'de Ekinakis'in 2021 yılında gerçekleşen Commune Community Communication sergisinde karakterize edilen bağıran figürleri yerlerini tekrar sanatçının 2013 yılından itibaren odaklandığı sanatsal üretimindeki tek başına ya da kalabalık gruplar içinde dahi yalnız olarak melankoli, hüzün ve yalnızlığın ağır bastığı figürlere bırakıyor. Ekinakis'in spontane bir akış içerisinde yüzeye uyguladığı kumaşlar ve kağıtlar vasıtasıyla, serbest çağrışımla ifadeler ve suretler verdiği figürleri, tevazu gösteren, bildiği doğrular için savaşmaktan ve derdini anlatmaktan uzak, ancak özüne kavuşmak için sakince hayatı anlamlandırmaya çalışır durumda izleyici karşısına çıkıyor. Sergide yer alan tuval üzerine akrilik çalışmalarının yanı sıra, kağıt işlerden oluşan bir seri ve papier mache tekniğiyle üretilmiş üç boyutlu üretimlerin çıkış noktasını, sanatçının kendini deneme sürecindeki kişisel deneyimleri, gördükleri, göremedikleri, baktıkları, bakmak istemedikleri ve nihayetinde kendini bulma sürecindeki uyanış ve anlamlandırma durumları oluşturuyor. Bu bağlamda Kişi'de sergilenen çalışmalarda kişinin temsiliyeti sıklıkla sanatçının kişisel hikayeleriyle bağ kuruyor. Scenes from a dream serisinde Ekinakis'in sanatsal üretim süreci içerisinde deneyimlediği zorluklar karşısında bir çıkış yolu olarak, kendisinin yaşadığı, hissettiği ya da özlemini duyduğu durumları tüm gerçekliğiyle betimlediği on hayali rüya sahnesiyle ortaya konuluyor. Personal Escape ise sanatçının kaçmak istediklerinin yanı sıra kaçışın olası ihtimalleri ve sonuçlarının diyalektiğini, sanatçının belirgin estetik üslubuyla imgesel bir biçimde ortaya koyuyor. 29 Nisan 18 haziran 2023 tarihleri arasında Gru Sanat Galerisi'nde izlenilebilecek Kişi sergisi, izleyicileri Ekinakis'in kendini bulma yolculuğunda gelişen ve dönüşen sanatsal arayışını keşfetme ve sanatın dönüştürücü etkisini deneyimlemeye davet eder.


2018 AANKSRS Sanat kurumu tarafından yılın sanatçısı ödülüne layık görülen Ekrem Kadak Süpürge II resim sergisi ile 23 Mart 17 Nisan tarihleri arasında Galeri Selvin Nişantaşı'nda. 1957 Tokat doğumlu olan sanatçı, 1979 Samsun Eğitim Enstitüsü Resim Bölümü'nü bitirdi. Anadolu Üniversitesi'nde lisansını tamamladı. 1985' te başlayan Anadolu Sergileri, 1990 yılından itibaren büyük kentlerde devam etmiştir. Üçü yurt dışında olmak üzere, 25 kişisel sergi yaptı ve 50'ye yakın karma ve grup sergilerine katıldı. Bu dönem resimleri yaşadığı coğrafyanın ten an ve boşluk temalarının öne çıktığı işlerdir. Yaşamı boyunca Kapadokya'ya olan ilgisi vardı ve Karlık Evi Otelinin sahibi Abdullah Şen'le tanıştı. Kapadokya Uluslararası Çağdaş Sanat Buluşmasını birlikte organize ettiler. Günümüze kadar dünyadan ve ülkemizden 300'e yakın sanatçıyı buluşturdular. Kapadokya, Ekrem Kadak için resmine eklentiler oluşturma sürecinin önünü açan deneysel bir sürecin başlangıcıdır diyebiliriz. Cam paletin diğer yüzünün büyüsü onu dünyada cam altı resmi konusunda neler yapıldığını araştırmaya yönlendirdi. 20. yy da büyük sanatçıların ilgisiyle zanaattan sanata evrilen bu duruma çağdaş göndermeler oluşturarak çalışmalarına devam etmektedir. İki arkadaş bir hayalimiz var... dan yola çıkarak sanatçının cam altına çağdaş göndermelerden oluşan işlerinden Kapadokya Uçhisar'da Ekrem Kadak Cam Müze Evin oluşumunu gerçekleştirerek kurumsal hale getirmişlerdir. 2018 AANKSRS Sanat kurumu yılın sanatçısı ödülüne layık görülen Ekrem Kadak'ın Galeri Selvin Nişantaşı'ndaki sergisi 23 Mart 17 Nisan tarihlerinde izleyicilerle buluşacaktır. Çalışmalarını Ankara ve Kapadokya'da sürdüren Ekrem Kadak, bu dönemde güncel temalı sergilerle izleyicisi ile buluşmayı yeğleyen bir tavır içindedir. Galeri Selvin kısıtlamalar dışında Pazar günleri hariç 11:00 19:00 saatleri arasında açıktır.


Elçin Arpaçay, dijital illüstrasyonları ve yapay zeka destekli sistemler ile ürettiği yeni medya işleriyle alanında dikkat çeken bir sanatçı. Çalışmalarında, sanatında teknolojinin günümüzde geldiği halinden beslenen Arpaçay, bu anlamda sanat ve performanslardaki üretim biçiminin dönüşümünde yer alıyor. Benim takip edebildiğim kadarıyla özellikle Avrupa'da sükse yapmaya başlayan bu tür çalışmalara Türkiye'den de genç bir ismin imza atması, bu çalışmaları ile sergilerde yer alması önemli diye düşünüyorum. İster makine yaratıcılığı ister sanat ve teknolojinin buluşması diyelim, günlük hayatımız teknoloji ile beraber çoktan değişmişken bunun illüstrasyon, çizim, performans gibi sanat alanlarına da sirayet etmesi kaçınılmaz. Bu açıdan aslında Elçin Arpaçay, yeni dünyanın sanatçılarından da diyebiliriz. 2020'nin Aralık ayında, adını pandemiye atıftan alan DISKO-19 çalışmasında da farklı iki sanatçı ile beraber yer alan Arpaçay, I ME CE tarafından gerçekleştirilen bu sergi ile de adından söz ettirmişti. Lafı fazla uzatmadan, bu yeni sanatı, medyayı, üretim biçimlerini ve fazlasını kendisinden dinleyelim. Merhaba Mert. Türkiye'ye birkaç yıl önce döndüm. Öncesinde İtalya'da yaşıyordum. Milano Üniversitesinde Siyaset ve Ekonomi okudum. Okulda siyaset felsefesi en çok ilgimi çeken alandı, sanatı ele alış biçimimin şekillenmesine katkısı büyüktür. İşlerimde tarihteki bazı dönem ve koşulların sosyal ve politik gerçekliğini sarkastik şekillerde ele aldığım oluyor. Milano'da 1 yıl da dijital iletişim teknolojileri alanında eğitim gördüm. Teknolojik gelişmelerin birey ve toplum üzerinde yarattığı değişiklikleri irdelemeye de o zamanlarda başladım. Siberfeminizmin savlarını seviyorum. Donna Harraway kuramında benim cyborg mitim, ihlal edilmiş sınırlar, güçlü kaynaşmalar ve ilerici insanların, ihtiyaç duydukları politikanın bir parçası olacak biçimde keşfedebilecekleri tehlikeli olasılıklardır der. Buradan hareketle, teknoloji ile kadınlar arasında doğal bir yakınlık olduğu ve teknolojinin kadınları özgürleştireceği yaklaşımları üzerine kurguladığım Elçin Dolls isimli bir illüstrasyon serim var. Doll'larım, AR ve AI ile iç içeler, tıpkı benim gibi. Bunun dışında çok küçük yaşlardan beri piyano çalıyorum, bazı işlerim için kendi müziğimi yapıyorum. Üretimlerim illüstrasyon ve yeni medya ağırlıklı ama temel amacım önem verdiğim meseleler hakkında yaratıcı eylemde bulunmak olduğundan her zaman başka disiplinlerde de çalışabilirim. 27 yaşındayım, çocukluğum bilgisayar teknolojilerinin yeni doğduğu zamana denk geliyor. Ailemin finans sektöründe yer almasının da etkisiyle bilgisayar teknolojileri ile hep iç içe oldum. Yaşadığımız çağın insanlığın gelişim hızı bakımından tarihte hiçbir örneği yok ve bu hız beni çok heyecanlandırıyor. Geçtiğimiz yıl Borusan Holding'de yapay zekanın sanat üretimindeki yeri üzerine bir konuşma yapma fırsatı buldum. Makinelerin kreatif teori ve performanslarını kullandığımda, onlarla işbirliği yapmanın sanat pratiğimdeki rolü her işte yeniden tanımlanmış oluyor. Yapay zeka hem tuval gibi, fırça gibi bir araç hem de sanatçının işbirlikçisi olarak konumlanabiliyor. Bu teknolojilerin potansiyeli bugünden hayal edemeyeceğimiz bir geleceğe doğru akış seyri içinde ve olan bitene seyirci kalmak yerine böyle bir işbirliğinin parçası olmak hoşuma gidiyor. Elbette. İçinde bulunduğumuz dönemi gözetleme kapitalizmi dönemi olarak görüyorum. Data toplayan teknoloji şirketlerinin birçoğu, ellerindeki veriyi insan davranışlarını değiştirecek şekilde kullanıyor. Bu sebeple veri gizliliği benim için önemli bir konu, benim paylaşımlarım önemsiz gibi teslimiyetçi bir yaklaşımı sakıncalı buluyorum. İşlerimde siber dönüşüm ile ilgili meseleleri ele almayı ve farkındalık yaratmayı önemsiyorum. Senin disiplinin için söylemiyorum, o konuda bilgim yok ama yapay zeka ya da dijitalleşme, sanatsal üretimlerde duygunun arka planda kalmasına neden oluyor mu sence? İlgi alanım olduğundan elektro gitarlar üzerinden örnek vereceğim. Gitar prosesörleri işlemcileri vardır, gitarda çıkan sesleri taklit ederek benzer sesler çıkartmaya yarıyor bu prosesörler. Ses simülasyonu da şu anda aşırı derece hızlandı. Ama hala lambalı bir amfinin sesi ile dijital prosesörün çıkardığı ses aynı değil. Çünkü o lambalı amfideki analog sistemden çıkan gürültü, hışırtı, yani insanın elinden çıkan o seslerde bir sıcaklık, bir tat var. Prosesörler bunu yapamıyor, dolayısıyla iyi bir gitarist ya da dinleyici insan unsuru olmadığını hemen anlıyor. Senin dahil olduğun disiplinde de böyle durumlar var mı merak ediyorum. Konuya dair görüşlerimi paylaşmadan önce kendi işlerimde de kullandığım bir yapay zeka algoritması olan GAN algoritmasından bahsetmek istiyorum. Bu algoritma bir sonuca ulaşıncaya kadar, iki karşıt nöral ağdan birinin ortaya çıkarttığı sonuç verisini, bir diğerinin yargılayarak ortaya en iyi veriyi çıkartmaları prensibine dayanıyor. En iyiden kastımı, sorduğun soruyla bağlantılı bir örnekle açıklayabilirim. Bach'ın 300'den fazla polifonik ilahisini bu algoritma ile işlediğinizde, yapay zeka Bach'ın olmayan fakat öyle olduğunu zannedeceğimiz kadar gerçeğe yakın şekilde kendi müziğini yaratabiliyor. Yani dinleyici insan unsuru olmadığını anlıyor bu noktada biraz romantik bir bakış açısı. 🙂 Geleneksel bilgisayar birimi algoritmalarında, bir programın yapması gerekenler geliştiricileri kadar sınırlandırılmışken, nöral ağlar herhangi bir talimat olmadan, kendi başlarına veriyi analiz edip adım adım öğreniyorlar, tıpkı insan beyni gibi. Hal böyleyken çoğu teknolojinin potansiyeli insan aklıyla sınırlıyken, yapay zeka aradaki sınırları kaldırıp aklımızın bir uzantısı olarak çalışabiliyor. Bu alandaki üretimlerimi yapay zekaya kredi vermek adına hybrid sanat olarak tanımlayabiliriz ama kullandığı referans veri benim fikirlerim ile başlıyor ve elbette arkasında insani bir duygu ve amaç var. AR, gerçek dünyayı merkez alıp, yeni bir algı tabakası yaratarak kurgusal gerçekliğimizi yaşadığımız dünyanın içine yerleştirme imkanı sağlıyor. İllüstrasyonlarımı bu şekilde görmeyi çok seviyorum. Örneğin, biraz önce bahsettiğim Elçin Dolls illüstrasyon serisindeki bazı işlerim, çerçevenin içinde hareketsiz dururken telefon kameranız ile baktığınızda size gülümsüyor, dil çıkarıyor, göz kırpıyor ve hislerimizi harekete geçirecek şekilde bizimle etkileşime giriyorlar. İnsanlarla temasımızın ciddi anlamda kısıtlandığı bu dönemde fiziksel bir mekana ihtiyaç duymadan böyle sanat deneyimleri yaratmayı zamanın ruhuna uygun buluyorum. Sokağa çıkma yasakları başladığında, I ME CE sanat insiyatifinin açık çağrısı üzerine Emine Sandal ve Merve Heper ile illüstrasyon alanında üreten sanatçılar olarak Zoom üzerinden tanıştık ve 3 ay boyunca süreci tamamen online şekilde yürüterek ortak bir çalışma ortaya koyduk. I ME CE, sanat üretiminde sürecin gözlenebilir olması üzerine çalışan bir oluşum, ekip olarak her aşamada katkıları oldu. Post-pandemi dönemi için subjektif bir normalleşme tasarısı yaratmak amacıyla, kültür-sanat, eğlence ve moda sektörüne getirilebilecek yenilikleri içeren, herkesin yeniden buluştuğu, açık hava diskosunda geçen bir mizansen kurguladık. Kolektif ve online diyalog üzerinden ilerleyen bir üretim pratiğini ilk defa denemiş oldum, güzel bir deneyimdi. Sergilenen iş, sergi bitiminde sınırlı sayıda üretilen ipek şallara dönüştürüldü. İlgilenenler @imece.34 Instagram sayfasına göz atabilir. Nasıl bir dijital dönüşüm isterdin? Sanatsal üretimler açısından da günlük internet kullanım alışkanlıklarımız açısından da cevaplayabilirsin bunu. Her şeyden önce insan haklarına saygılı bir dijital dönüşüm isterim. Kadınların teknolojinin her alanında daha çok söz sahibi olmasının çok önemli olduğunu düşünüyorum. Yöntem ve uygulamaların çoğunlukla erkekler tarafından formüle ediliyor olması sebebiyle, ataerkil ve cinsiyetçi bir teknoloji sektörü var. Örnek vermem gerekirse Apple, Microsoft ve Amazon tarafından geliştirilen Siri, Alexa ve Cortana botlarının her birinin cinsel taciz cümlelerine karşı nasıl tepki verdiğini test eden bir araştırmadan bahsedebilirim. Önceden programlanmış tepkiler veren bu botlar, cinsel istismara karşı savaşmak yerine, sözlü tacize nezaketle ya da flört ederek yanıt verebiliyor. Yapay zeka ve makine öğrenimi en temelde onu kodlayan, geliştiren insanların ahlak ve etik değerlerine göre şekillendiği için, bu sistemlerin geliştirilmesinde kadınlara ihtiyacımız var. Dünyanın en büyük teknoloji devleri olan bu gibi şirketlerin insanlığı ileri götürmek adına birtakım ahlaki zorunluluklara sahip olması gerektiğine inanıyorum. Bu gibi önemli konulara karşı pasif ve kayıtsız kalmamalı, aksine çare geliştirmeliler. Şu sıralar blockchain sisteminde Non-Fungible Token dediğimiz, koleksiyon yapılabilen dijital varlıklar üzerine çalışıyorum. NFT'ler sınırlı sayıda üretilen, benzeri olmayan token anlamına geliyor ve bu teknoloji bir sanat eserini koleksiyonu yapılabilen dijital bir varlık olarak kriptolar aracılığıyla sunma fırsatı yaratıyor. Yakın zamanda dijital işlerimi NFT'ye dönüştüreceğim. Aynı zamanda konunun teknoloji ve finans boyutuyla ilgili bir akademik çalışma hazırlığı yapıyorum. Bunun dışında Mart ayında gerçekleşecek bir karma sergiye katılacağım. Bir de, Yunanistan'ın Midilli Adası'nda bulunan Moria Mülteci Kampı ile ilgili dünyanın farklı yerlerinden bir grup sanatçıyla bir protesto eylemi üzerine çalışıyoruz. Üç bin kişi kapasiteli kampta yaklaşık on dört bin kişi kalıyor, orada bulunan mülteci ve sığınmacıların insani şartlarda yaşaması için seslerini dünyaya duyurmak istiyoruz. Ben teşekkür ederim Mert, benim için yarattığın bu alan vesilesiyle bir kaç hafta önce kaybettiğimiz canım arkadaşım, ressam Kerem Durukan'ı anmak istiyorum. Rengarenk bir insanı ve muhteşem bir sanatçıyı kaybettik. Seni çok seviyorum Kerem, huzur içinde uyu.


Erkek egemenliğinin günden güne kaybolduğu polisiye türünde Türkiye'nin önde gelen kadın yazarlarından biri Elçin Poyrazlar. Üstelik romanlarında kadınlara, kadın dostluğuna, kadın cinayetlerine ve erkek egemen bir dünyada kadın olarak var olmaya sıklıkla değiniyor. Elçin Poyrazlar'la yeni çıkan romanı Ecel Çiçekleri vesilesiyle buluştuk ve keyifli bir sohbet ettik. Çok teşekkürler Ece. Seninle yeniden bir kitap sayesinde buluşmak çok güzel. İlginç bir yıl oldu benim için. Mantolu Kadın'ın çıkışından bir süre sonra iş icabı Londra'dan Madrid'e taşındık. Brexit İngiltere'si oldukça zorlamaya başlamıştı bizi. Hem kıta Avrupası'nda yaşamak, çocukların yeni bir dil öğrenmesi hem de biraz tempoyu düşürmek için buna karar verdik. Ancak hiç beklenmedik bir şey oldu ve tüm dünya salgına tutuldu. Salgına Avrupa'da en kötü durumdaki ülkelerin başındaki İspanya'da girdik. Neredeyse 6 ay boyunca yüksek ölüm haberleri ve çok katı bir sıkıyönetim altında yaşadık. Ben hiçbir kitabımı kolay koşullarda yazmadım. Tam zamanlı gazetecilik yaparken, hamileyken, annelik izninde ya da hayatımda ufak tefek felaketler yaşarken de yazmayı sürdürdüm. Kadınların zaman ve mekan açısından yazmak için pek şansları ya da imtiyazları yok. Elime ne fırsat geçerse onu değerlendirmeye çalıştım hep. Pandemi bir bakıma benim için bir tür meydan okuma demekti. Kitabı yazamamam için devasa bir engel, kocaman bir bahane. Kalabalık ve gürültülü bir evde yazar olarak var olmaya çalışmak. Yazmak bazen öyle zorlaşıyordu ki evin bodrum katındaki dolap büyüklüğünde odaya saklanıp çalışıyordum. Ecel Çiçekleri dünyanın, Türkiye'nin, hayatımın dalgalı bir döneminde ortaya çıktı. Çok heyecanlıyım. Sağlam bir yayınevi olmasının yanı sıra iyi polisiyeler basan bir yer Doğan Kitap. Benim için polisiye metinleri anlayan editörlerle çalışmak da son derece önemli. Doğan Kitap'tan Hülya Balcı ile çalıştığım için kendimi çok şanslı hissediyorum. Polisiyeyi hem çok iyi bilen hem de seven biri Hülya. Kitabı onun emin ellerine bıraktım ve daha güçlü bir metin çıktı ortaya. Ben tarihi, absürt ya da mizahi polisiye yazmıyorum. Günün polisiyesini yazıyorum. Beslendiğim yer Türkiye olunca da, arka plan arayışlarımda öne çıkan konuların başında kadın cinayetleri geliyor. Mantolu Kadın iki kadının birbirini şiddet sarmalından kurtarma çabasını konu ediyordu. Henüz kendini çözememiş, ne istediğinden emin olmayan kadınlardı bunlar. Ecel Çiçekleri'nde ise bilinçli bir tercih ve öfke var. Türkiye'de pek çok kadının yaşadığı, her cinayette daha da köpüren bir öfke bu. İktidar kurma varsa her şey politiktir. Devlet, okul, aile, evlilik, çift ilişkileri... Ecel Çiçekleri politik bir roman değil ama kadın cinayetleri politik. Ortada artık istisna ya da bireysel bir suç diyebileceğimiz bir durum yok. Sistematik, kasıtlı ve umumi bir kadın kıyımı var. Devlet mekanizması suçluların adilce cezalandırılması konusunda ciddi adım atmıyor. Göz yumuyor, geç kalıyor ya da adaleti sağlayamıyor. Bu da bir tür cins kırıma yol açıyor. Bugün kadınları öldürmek isteyen erkeklerin aklına ilk gelen Öldürsem 3 yıl yatar çıkarım, düşüncesi ve bu doğru. Ben yazarken kişisel isyanımdan ve öfkemden besleniyorum. Derdim olan şeyler daha çok dönüyor kafamda. Onların üstüne kurguyu inşa etmeyi istiyorum. O kurguda hayatı, iktidarı, cinayeti ve Tanrı'yı oynayan erkekleri kurcalıyorum. Bu genç kadınların her biri kadın kıyımında artık birer simge oldu. Kamuoyunda yarattıkları infial, tartışma ve tepkiler bugün her öldürülen kadınla bizde benzer duyguları tetikliyor. Biz bu kadınların cinayetlerini aşamadık, vicdanımızda büyük yara açtılar. Vahşetin boyutu, erkeklerin kendilerinde gördüğü hakkın büyüklüğü bizi afallattı. Romanın başlangıç noktası sadece bu isimler değil, her gün katledilen kadınlar, onlara yönelik kasıtlı hınç, nefret ve şiddet aynı zamanda. Adalet boşluğunun olduğu her alan birileri tarafından doldurulur. Eğer siz bir ülkede asayişi sağlayamazsanız halk kendi güvenliğini sağlamak için örgütlenir. Bu, tarihte de defalarca gördüğümüz, kaçınılmaz bir durum. Devletin birincil görevi halka hizmet etmek ve onun güvenliği sağlamaktır. Özellikle de azınlıklar, göçmenler, yoksullar, dezavantajlı sayılan kadınlar ve çocuklar için geçerli bu. Şimdi Türkiye'de bunun tam tersi bir durum söz konusu. Örneğin çocuklarının gözü önünde onu kelepçeleyen ve işkence eden kocasını arbedede vuran Melek İpek meşru müdafaa hakkından yararlanamazken, Aleyna Çakır'ın katili tutuklanmadı bile. Buna benzer onlarca örnek var. Adalet yoksa kaos ortamı oluşur ve bu da daha büyük suçlara neden olur. Bu nedenle adalet sisteminin bir an önce homojenleşmesi, suçluların hak ettikleri cezaları istisnasız alması gerekiyor. Bunun için de sivil toplum, insan ve kadın hakları hareketlerine kulak verilmesi lazım. Ama eğer siyasi düzeyde yanıt gelmiyorsa diğer tüm demokratik platformların kullanılması bir hak olarak ortaya çıkar. Selin Uygar benim çok sevdiğim bir karakter. Bir kadın gazeteci olarak bu ülkede ayakta kalmanın zorluğunu hem siyasi hem sosyal anlamda yaşayan biri. Kara Muska'daki macerasının ardından onu kafamda akıl hastanesine kapattım. Çıktığında bambaşka biri olarak bambaşka bir ülkeyle karşılaşacak. Selin Uygar'ı yeniden yazmayı istiyorum ama zaman vermeyeyim. Çünkü bazen başka bir kurgu yazarı ikna ediyor ve öncelik kazanıyor. Bu güzel sohbet için çok teşekkür ederim. Benim için büyük zevkti. Ben teşekkür ederim. 3 Şubat 1975 Bursa doğumlu. ODTÜ'de işletme okuduktan sonra Belçika'nın Katholieke Universiteit Leuven'de Avrupa Birliği ve Uluslararası İlişkiler üzerine yüksek lisans yaptı. Brüksel Hür Üniversitesi'nde ekonomi-politika doktorasını yaparken gazeteciliğe başladı. Cumhuriyet, Dünya, Virgül, TimeOut, Huffington Post, Vocativ, BBC gibi yerli ve yabancı medya kuruluşları için çalıştı. Bu süreçte İstanbul, Washington, Brüksel ve Londra'da yaşadı. İlk polisiye romanı Gazetecinin Ölümü 2014, Kara Muska 2016, Mantolu Kadın Kasım 2018'de yayımlandı. İngiltere'nin seçkin derneği Polisiye Yazarlar Birliği'ne 2016 yılında kabul edildi.


Elena Leonica Mantu ile otobiyografik kitabı Gavurun Kızı üzerine yürek burkan bir söyleşi gerçekleştirdik. Derin bir nefes alın, soluğunuzu yavaşça bırakın. Elena Leonica Mantu'nun ötekileştirilme öyküsü çoğumuzu derinden yaralayacak. Komünizm sonrası Romanya'daki yaşamın zorluklarından kaçan ve kendinden yaşça büyük biriyle evlenmek zorunda bırakılan göçmen kadınlardan biri o. Hemcinslerine güç vermek, hikayesini paylaşmak için özyaşamını kaleme aldı ve Gavurun Kızı adlı romanı yazdı. Kendisiyle yaşamı ve romanı hakkında konuştuk. -Leonica, bize kendinizden bahseder misiniz? Ben Elena Leonica Mantu. Aslen Romanyalıyım. 1973 doğumluyum. 1993 yılında görücü usulü bir evlilik yaparak Türkiye'ye yerleştim. Yaklaşık 30 yıldır Türkiye'de ikamet ediyorum. Biri kız ve biri erkek olmak üzere 2 çocuğum var. 2011'de eşim vefat etti. Çocuklarımla birlikte yaşıyorum. -Romanya'da nasıl bir yaşam sürdünüz? Orada bulunduğunuz zaman diliminde siyasi, sosyal ve toplumsal atmosfer nasıldı? Romanya'da yaşam çok zordu. Komünizm devriminden sonra zorluklar arttı. Annemi, babamı kaybetmiş olmanın verdiği çaresizlikle daha iyi bir yaşam umduğum için Türkiye'ye gelmek ve kendimden yaşça büyük biriyle evlenmek durumunda kaldım. Komünizmin yarattığı karmaşa nedeniyle iş bulmak çok zordu. Diğer insanlar gibi uzun bir çabadan sonra bu kararı verdim. -Türkiye'ye gelişiniz nasıl gerçekleşti? Burada yaşamak için ne tür bürokratik engellerle karşılaştınız? Türkiye gelişim kolaydı. Herhangi bir bürokratik engelle karşılaşmadım. Kurumlarla bir problem yaşamadım. -Farklı bir ülkeye geldiniz ve yeni bir kültür tanıdınız. Uzun ve zorlu bir yolculuktan sonra burada sizi hayal kırıklığına uğratan ya da mutlu olmanızı sağlayan olaylar neler? Evet hayal kırıklığına uğradım. Kültür, örf ve adet farklılığı beni çok zorladı. Kaldı ki ben bir Hıristiyandım. Din farklılığı da beni çok zorladı. Türkiye'deki en büyük mutluluğumu çocuklarımın dünyaya gelmesiyle yaşadım. Sonraki mutluluğumu ise 6 yıl önce gerçekten güzel ahlakları ve karakterleri olan Türk insanlarıyla tanışarak yaşadım. -Gavurun kızını ilk ne zaman ve kimden duydunuz? Gavurun kızı kelimesini ilk olarak evlendiğim gün sevgili kayınvalidemden duydum. Müslüman olmayı seçmeme rağmen bana yine de gavurun kızı diyorlardı. Evlendikten sonra diğer insanlardan duymaya devam ettim. Hatta Romanya'daki aileme de bu şekilde hakaret ediyorlardı. Romen yemeği yaptığımda da gavur yemekleri diyorlardı. Bu sözcük yabancılara karşı oldukça kırıcı. Bunu işiten sadece ben değildim. Birçok arkadaşım da sık sık duydu. Duymaya da devam ediyorlar. -Ailenizden baskı gördünüz. Duygusal ihmale uğradınız. Asimile edilmeye çalışıldınız. Hor görüldünüz. Her şeye rağmen direndiniz ve umut ışığı aradınız. Sizinle aynı süreçten geçen kadınlara önerileriniz neler? Evet fazlasıyla gördüm. Buradan benim gibi zor şartlar altında yaşayan kadınlara şunu önereceğim: Güçlü ve dimdik ayakta dursunlar. Ekonomik özgürlüklerini kazanmadan herhangi bir evlilik yapmasınlar. Zor durumdayken kurtuluşu evlilikte görmesinler. -Biyografinizi yazma ve yayımlama fikri nereden aklınıza geldi? Acı çeken ve umutlarını kaybetmiş başka kadınlar gördüğümde yazmaya karar verdim. Mesajımı daha çok insana ulaştırmak ve anlatmak için yazmaya karar verdim. Yazmak benim için çok büyük bir rahatlama aracı oldu. Her okur bana bir psikolog oldu. Hayatımı yazmam için değerli çocuklarım büyük destek oldular. Zorlandığım noktalarda onlardan çok yardım aldım.


Elbette, çünkü dün gibi. Baykuş'u açmadan önce bölümümle ilgili birkaç iş deneyimim oldu, özel sektörde. Ancak hepsinde de mevcut iş ortamlarına dayanmam en fazla 1.5 yıldı. Uzun işsizlik dönemleri, sonra boğucu iş ortamı. Bir döngü olmuştu artık bu. Çünkü hiçbirine ait değildim ve beni ben yapan özelliklerimden sıyrılmam gerekiyordu oralarda çalışabilmek için. Sonra yine bir işsizlik dönemimde bir masa etrafında otururken aslında, dedim benim bir hayalim var. İçinde kitapların olduğu bir kafem olsa, kekler kurabiyeler yapsam, içerisi mis gibi kahve koksa, adı da Baykuş olsa, dedim ve ilk adımı atmış olduk. Sonrasında da eş, dost, aile desteğiyle Baykuş'u yarattık. Her yerinde emeğimizin olduğu, ilkeleri ve amacı olan, her sabah kapısını açtığımda içimi huzurla kaplayan bir yer oldu Baykuş. Kendimi iyi hissettiren bir duygu tabii ki. Sonrasında çoğalmaya başladı burada kitap kafeler. Hepimizin kendimize özgü bir yapısı var. Kitap kafeler bir kültürdür aslında. Kendini arayana, kendini kitaplarda, sessizlikte arayana yoldaş olurlar. Sırdaştırlar. Pek çok yazarı ağırladık. Satranç turnuvası, kitap mezatları, yetişkinler ve çocuklar için masal saati, mandala, öykü ve sinema atölyeleri. Ayrıca okuma gruplarımız var. Birçoğu devam ediyor halen. Felsefe, mitoloji, klasik okumaları ve kadın kimliğine dair okumalar. Okuma gruplarımız belirli okuma listeleri üzerinden yapılıyor. Hem katılımcılar bu zamana kadar okuyamadıkları kitaplarla ve yazarlarla tanışmış oluyorlar hem de beraberce fikirler ve duygular paylaşılmış oluyor. Zaman içinde edindiğimiz kitapları açık artırma usulune göre satışa sunuyorum. Bunu yaparken de kitap künyesi hakkında genişçe bir bilgi veriyorum. Çünkü kimi zaman kitabın içeriği hakkında genel bir bilgiye sahip olmayıp kenara koyduğumuz kitaplar oluyor. Minimum bir fiyatla açık artırma başlıyor ve belli bir süre içinde bitiyor. Hızlı olan kitabın sahibi oluyor da diyebiliriz bir nevi. Ben eğleniyorum kitap mezatlarında doğrusu. Lise yıllarımda okuduğum bir kitaptan geliyor Baykuş adı. Bir Yılbaşı Öyküsü, kitabın adı. Kitabın özü şudur aslında; eğer insanlık için bir şey yapmaz ve hırslarına, tembelliğe yenik düşersen, hayal kurmayı unutursan işte o zaman karşına bir baykuş dikilir. Camına tüner, karanlık sokaklarda seni izler ve sana ölümü gösterir. Bu nedenle baykuşun bilgeliği yaratıcılığımıza ve hayallerimize ışık, baykuşun gözleri de aklımıza mukayyet olsun istedim. Jale Sancak benim hocam. Ondan çok şey öğrendim ve öğrenmeye zevkle devam ediyorum. Ondan yazıya ve hayata dair ders alabildiğim için kendimi çok şanslı hissediyorum. Bazı insanlar hayatınıza dokunur. O fark etmez belki ama sizin yolunuz aydınlanır. Jale Sancak da benim için öyle. Üç yıldır masal anlatıyorum. Bazen kendi yazdıklarımı anlatıyorum, bazen de Türk ve dünya masallarını. Anlatmayı sevmişimdir zaten hep. Gün içinde hepimiz hikayeler anlatıyoruz aslında. Ben sadece bunu daha profesyonel olarak yapmak için yola koyuldum ve eğitimler almaya başladım. Sonra da Jale Hoca ile kesişti yollarımız. Anlatmak yolda olmak benim için. Anlatmak, dinleyenle beraber yola koyulmak. Bazen anlatıcının yolundan bazen dinleyicinin yolundan gitmek. Bu yol kimi zaman hüzünlü, kimi zaman mutluluk verici. Düşünsenize olmayan zamanlar, gidilemeyecek ormanlar, birbirinden farklı karakterler, doğaüstü güçler. Hepsi heyecan verici ve yol, yolda olmak tüm bunların aksine bir gerçek. Bu zıtlıklar sanırım ki masal anlatmayı şevkle yapmama neden olan. Çocuklarla özel, çocuklar ve ebeveynleriyle beraber ve büyüklere masallar şeklinde çalışmalar yapıyorum. Akademi Jurnal bünyesinde daha öce İstanbul'da bu atölyeleri yapıyordum, şimdi de pandemi sürecinden dolayı online olarak masal atölyeleri yapıyorum. Yaşadığım yer olan Kırklareli' de kreşlerde, müzede, sosyal sorumluluk projelerinde, İstanbul'daki farklı mekanlarda. Süreç elbette Baykuş'u da etkiledi. Geçen yıllara göre oldukça sakin bir süreç geçiyor. Zaten biliyoruz ki genelde kitap satışında sürekli bir azalma var. Kafe hizmetiyle ve sosyal mesafeyi gözeterek yaptığım asgari düzeyde katılımcıyla etkinlikleri yapmaya devam ediyorum bu süreçte. Ve elbette hiçbir koşulda Baykuş'u yalnız bırakmayan müdavimler var. Sağ olsunlar. Baykuş yaşasın diye ellerinden geleni yapanlar. Hayalime inananlar. Ben teşekkür ederim. Ben böyle bir zamanda, bilge bir kadının kulağıma fısıldadığı hayat çok kısa, nasıl mutlu olacaksan öyle yaşa sözleriyle hayalime, masallara, elinde pamuk şekerle gelip bana sürpriz yapan çocuklara sığınarak yaşıyorum. Kendi halinde derler ya. Gülümsedim. O vakit varsın kalsın herkes kendi hikayesinde. Böyle çoğalacak anlatılacak hikayeler belki de. Elif'in Instagram adresine buraya tıklayıp ulaşabilirsiniz.


Sen tanıdığım en güçlü ve çalışkan küreksin Diana. Olmasın! Senin ellerindeki kokuyu özlüyorum baba. Denizin tuzunun, rüzgarın ve balık pullarının kokusunu saklayan ellerin gibi ellerim olsun istiyorum. Bunun için ellerinin balık kokmasına gerek yok. O koku zaten hep seninle kızım. Kavin, elleri müthiş yetenekli bir kızdı. Resim bölümünde okudu. Kaan'la da fakültede tanıştılar. Şimdi hazırlandıkları sergi için çok çalışıyorlardı. Bu kolektif sergide Kaan'ın güzel sevgilisi için bir sürprizi vardı. Gece Kavin'den aldığı mesajla uyanmış ve bir daha da uyku uğramamıştı. Kalkıp tamamlamak üzere olduğu tablosunun başına geçti ve birkaç dokunuşta daha bulundu. Sergiye çok az zaman kalmıştı. Kavin rüyalarının sıklaşmasını bu strese bağlamayı tercih ediyordu. Uykusuna zor da olsa devam etmiş, sabah güzel bir kahvaltıyla düşüncelerini kovmuştu. Annesine artık rüyasından bahsetmiyordu. Evden öğlene doğru çıktığında Şenay yine kapının önündeki iskemlesinde oturuyordu. Komşunun sözüm ona deli kızı Şenay. Kavin, Şenay'ın portresini çiziyordu sergi için. Rutin olarak uzaktan onu izlemeye devam etti. Kavin'in bulutlu gözlerinden gökyüzü bir tam tur geçti ve boğazını düğümleyen yaşlarla, Biliyordun. diyebilidi. Kavin artık gözyaşlarını tutmak için uğraşmıyordu. Cılız bir Evet! döküldü dudaklarından. Bir yandan da başını sallıyordu. Duvarda bir tablodan ona yansıyan geçmişine, bugünü ve geleceğinden özlemle baktı. Resimdeki kızın gözlerine kitlenmişti. Şimdi o gözlerde ne korku vardı ne kırgınlık. Hepsi denizin dalgasına karışmış, yolunu bulmuştu. Babasının elleriyle buluştu. Çok güzel çok etkileyici... Ellerine ve kalbine sağlık. Bu hikaye bir kez daha bana hepimizin birbirimizle derinden bağlantıda olduğunu hatırlattı.