-Biraz kendinizden bahsedebilir misiniz? Ben, Açık Diyalog İstanbul'un kurucusu Billur Tansel. 14 senedir Üniversite'de Sanat Felsefesi ve Sanat Yönetimi alanlarında ders veriyorum. Son 12 sene de Galeri ve Müze Direktörlüğü görevlerinde bulundum, bu süreçte bir çok küratöryel proje yönettim. Bir ülkenin geleceğine en büyük yatırımın eğitim olduğuna inanıyorum. -Akbank Sanat ve Açık Diyalog İstanbul iş birliğiyle Türkiye'de ilk kez Çağdaş Sanat ve Küratörlük seminer programı düzenliyorsunuz, fikir nasıl doğdu? Yaklaşık 5 senedir üzerinde çalıştığım ve gerçekleştirmeyi hayal ettiğim bir programdı. Akbank Sanat iş birliği ile 2019 senesinde hayata geçirebilmek mümkün olduğu için çok mutluyum, çünkü iki kurum da eğitimi ve genç nesilleri çok önemsiyor. Bu tip ortaklıklarda vizyon, misyon ve düşünce birliği çok önemli. Açık Diyalog Istanbul, organize ettiği konferanslar, seminerler, paneller ile sanat aktörleri için buluşma platformları yaratırken bir yandan da, genç küratörler, sanatçılar ve yazarlar için yeni platformlar sağlıyor ve bu alanda deneyime sahip olmayan sanat öğrencilerine eğitim fırsatı yaratıyor. Akbank Sanat Türkiye'de çağdaş sanatın gelişimini desteklemek amacıyla kuruluşundan günümüze zengin bir kültür- sanat programı sunuyor. Ayrıca 1993 yılından günümüze 200 sergiye ev sahipliği yapan Çağdaş Sanat Galerisi'nde düzenlediği Akbank Günümüz Sanatçıları Ödülü Sergisi ile genç sanatçılara destek olmayı sürdürmektedir. -Programdan biraz bahsedebilir misiniz? Çağdaş Sanat ve Küratörlük, Açık Diyalog İstanbul ve Akbank Sanat iş birliğiyle organize edilen 7 ay süreli bir seminer dizisi. Bu sene ikincisi gerçekleştirilecek olan programın amacı küratörlük konusunda kapsamlı ve uluslararası düzeyde bir program başlatmak ve bu alanda, hem teorik hem de uygulama bakımından, sergi kurgulama ve ideolojik çerçevesi ile Türkiye'de benzeri olmayan, prestijli bir eğitim platformu yaratmaktı. Yüksek lisans mahiyetinde kurgulanmış ve koordinatörlüğünü üstlendiğim bu program daha çok eğitici, uygulama esaslı ve araştırma odaklı bir yaklaşımla sürdürülüyor. Kısaca seminerlerden bahsedecek olursak: Küratörlük nedir, küratör kimdir, çağdaş sanatın tarihi, sergi kurgulamaya giriş, araştırma nasıl yapılmalı, küratöryel kavramın belirlenmesi, küratöryel metnin yazılması, sanatçılar ve sergi projesinde yer alacak eserlerin seçilmesi, sanatçılarla bir proje üzerinde nasıl birlikte çalışılabilir, sergi kurgusu ve kuruluşu, sergi projesi için bütçelendirme, eserlerin transportasyonu, korunması, sigortalanması, süreçte yer alan hukuksal boyut, estetik, farklı küratöryel stratejiler, farklı galeri ve sanat kurumlarının işleyiş modelleri, farklı disiplinden sanatçıların sanatına bakış, uluslararası küratöryel projelerin yönetimi, sergileme teknikleri ve problemlerine çözümler, katılımcılık ve izleyici geliştirme, göstergebilim ve görsel dil, sergi kataloğu ve kitabının hazırlanması olarak özetlenebilir. veriliyor, birçok sanat kurumu ev sahipliği yaparak, işleyiş modellerini anlatıyor. Programın sonuç aşamasında, katılımcılar kapsamlı birer bitirme projesi üzerinde çalışıyorlar ve programa iştiraklerinin yanı sıra bitirme projesi de değerlendirilerek program sonunda katılımcılara bitirme belgesi veriliyor. Program Ocak 2021 Temmuz 2021 döneminde gerçekleştirilecek. -Kimler katılabilir şartlarınız neler? Programa Lisans ve Yüksek Lisans seviyesinde öğrenciler; görsel sanatlar, sanat yönetimi, felsefe, sosyoloji, mimarlık, mühendislik, siyaset bilimi, ekonomi bölümü gibi farklı bölümlerin öğrencileri ve mezunları katılabilirler. Katılımcı adayların başvuruları bir jüri tarafından değerlendiriliyor ve programa katılmaya hak kazananlar belirleniyor. Bu sene başvuru için; sorulan 4 soruya 500'er kelimelik cevap, motivasyon mektubu, cv ve iki referans mektubu talep ediliyor. Sorulan sorulara örnek verecek olursak; katılımcı adaylardan, önümüzdeki iki sene içerisinde gerçekleştirmeyi hayal ettikleri küratöryel bir projeyi kavramsal çerçevesi ve detayları ile anlatmaları isteniyor. Yukarıda da belirtmiş olduğum gibi, bazı seminerler yabancı konuşmacılar tarafından verildiği için, başvuranların Ingilizce seviyeleri de göz önünde bulunduruluyor. Ayrıca programın tamamı dışarıdan katılıma açık olmasa da, bazı seminerlere dışarıdan katılım da mümkün. Bunun için, önceden kayıt olmak gerekiyor. -Program ne kadar zaman sürecek? Program 7 ay sürüyor, her hafta iki seminer gerçekleştiriliyor. Küratöryel süreçte birçok farklı aşama var, her konu uzman profesyoneller tarafından ele alınıyor, 50 seminer ve 8 atölye yapılıyor. -Nasıl ve nereye başvuru yapacaklar? Son başvuru tarihi 25 Aralık 2020 olarak belirlendi. Açık Diyalog Istanbul ve Akbank Sanat web sitelerinden başvuru için gerekli bilgi belgeler hakkında bilgi alınabilir. Ilgilenenler, 0212 230 02 89 no'lu telefondan veya apply@curatingcontemporaryart. org adresinden yazıp bilgi talep edebilirler. -Katılımcılar bu program sonunda neler öğrenmiş olacak? Bu programın amacı katılımcılara küratörlük konusunda a'dan z'ye baz eğitim vermek ama bu sadece bir başlangıç. Küratörlük çok önemli bir görev ve çok donanımlı olmayı gerektiriyor. Bunun için katılımcıların, programdan sonra da kendilerini geliştirmeye her zaman önem vermeleri, araştırmalara devam etmeleri, yurt içinde ve dışındaki bienalleri, fuarları ve sanat kurumlarını takip etmeleri, mümkün oldukça projelerde yer almaları gerekiyor. Tabii program esnasında oluşturdukları ve daima geliştirecekleri sosyal çevre de büyük bir önem taşıyor. Bu programda tanışacakları çok değerli sanat aktörleri ve diğer katılımcılarla iletişimlerini sürdürmeleri de önem taşımaktadır. -Programı bitirdikten sonra bir belge alabilecekler mi ? Katılımcılar 7 ay sürecek seminerlere katılımları ve program sonunda sunacakları bitirme projelerinin jüri tarafından değerlendirilmesi neticesinde, iki kurum tarafından hazırlanmış bir bitirme belgesi almaya hak kazanıyorlar. -Programı bitirenler için önerileriniz neler? Yukarıda da belirtmiş olduğum gibi, kendilerini geliştirmeleri, ulusal ve uluslararası bağlamda sanat dünyasında olup bitenleri takip etmeleri önemli. Bir küratör adayının sadece sanat dünyasında olup bitenleri değil dünya genelindeki ekonomik, sosyolojik, politik gelişmeleri de takip etmesi gerekiyor. Bunun için gözleri, kulakları hep açık olmalı, bol bol okumaları ve araştırmaları gerekiyor. Başvuruları heyecanla bekliyoruz. Programa ilginiz ve duyuru desteğiniz için size çok teşekkür ediyoruz.


Julian Fuks'un yazdığı Direniş, ocak ayında Timaş yayınları etiketiyle yayımlandı. Dünya edebiyat çevrelerinde de ses getiren bu kitap pek çok ödül aldı. Bu ödüllerden bazıları Jose Saramago Edebiyat Ödülü, Oceanos Edebiyat Ödülü ve Anna Seghers Edebiyat Ödülü. Kitap hakkındaki yorumlar da oldukça merak uyandırıcı. Direniş, Bengi De Sa MAtos Paixao tarafından Portekizce aslından çevrilmiş. Aile içindeki dinamikler, baba oğul ya da anne kız çatışmaları oldukça işlenen bir konu. Fakat bu roman bize bunlardan çok daha fazlasını sunuyor. Direniş, otobiyografik bir roman olduğundan da ilgi çekiyor ancak kitabın başarısı Fuks'un böylesine sık rastladığımız bir temayı işleme biçiminde saklı. Kitabın henüz başında Anna Karenina'nın başında yazdığı meşhur cümleyi hatırlamadan edemedim. Mutlu aileler birbirine benzer, mutsuz her aile kendince mutsuzdur. Çok geçmeden Fuks, Direniş'in kendine has mutsuzluklarını sergilemeye başlıyor. Anne babanın psikanalist olması bu romanın rotasını çiziyor aslında, bu bir yüzleşme romanı, anlatıcı kendi yaptıklarıyla, yapmadıklarıyla yüzleşiyor. İşkence görmüş Yahudi bir baba ve Katolik bir annenin ortanca çocuğu anlatıcımız Sebastian'ın kardeşlerinden biri evlat edinilmiş. Anlatıcı burada çeşitli oyunlara başvurmaktan da çekinmiyor. Başlangıçta bir sis bulutunun içindeki hikayeyi görmemizi istiyor gibi bir hali var. Halihazırda çocukları olan bu ailenin neden bir çocuk evlat edindiğini merak ettiriyor okura, sonra aslında bu kardeşin ailenin ilk çocuğu olduğunu öğreniyoruz. Anlatıcı zamanla, ince ince işleyerek bizi sis bulutunun içinden çıkarıyor, fakat bazı belirsizlikler hiç aydınlanmıyor. Direniş, sadece 160 sayfalık bir roman. Roman bittiğinde bir yazarın bu kadar kısa bir metinde böyle katmanlı bir roman yazmasının büyük bir başarı olduğunu düşündüm. Bu kadar kısa bir metin sadece evlatlık edinilen bir abinin varlığını, o abinin bu durumu kabullenmesi ya da kabullenmemesi, kardeşlerin birbirine bakış açısını aktarsa bile okurunu etkileyebilirmiş ama tüm bunların gerçekleştiği bir zaman dilimi ve ailenin yaşadıkları da var. Anne baba olmayı çok isteyen çift, çeşitli tedavi denemeleri başarısız kalınca evlatlık edinmek istediklerine karar veriyorlar. Tüm bunları kaosun hakim olduğu bir dönemde yapmaları aslında bu çiftin hem hayata hem de yönetime karşı direniş biçimini de gösteriyor. Fakat evlat edinebileceklerini öğrendikleri gün bir ihtimal çocuklarının da olabileceğini öğreniyorlar. Kaderin cilvesi, bu iki ihtimal birden gerçekleşiyor. Çocuklar büyüdükçe kardeş çatışmaları da kaçınılmaz oluyor. Yalnız bunlar sıradan kardeş çatışmaları değil. Evlatlık bir çocuklarının olması, aile içinde hem herkesin bildiği hem de hiç konuşulmayan bir konu. Bir süre sonra abi, aile üyelerine görünmez duvarlar örüyor, kendini izole ediyor. Zaten sürgün edilmiş bir aile içinde kendini sürgün etmeyi, Fuks çok ince bir bakış açısıyla görüyor. Direniş hüzünlü, kısa ve aynı zamanda iyi bir roman. Yaşananlar elbette ki sarsıcı fakat romanı derinleştiren anlatıcının detaylarda gördükleri. Bütün bir hayat hikayesini anlatmıyor Fuks, fakat gezindiği yerler bazen önemsiz gibi görünen ama zamanla anlatıcının kendisinin de geçmişiyle yüzleştiği yerler. Anlatıcının ailesine dair hisleri, geçmiş zamanda yaşadıkları, sonrasında yüzleşmesi ve tüm bunlara dair duyguların net ve gerçekçi aktarımı büyüleyici. Öte yandan zaman zaman bu duygu yoğunluğunun aktarımı beni okuduğumun bir roman olduğu düşüncesinden çıkardı, bir günlük okurmuş gibi, anlatıcının en derin düşüncelerini bildiğim hissine kapıldım. Yazının başında anne babanın psikanalist olmasının romanın rotasını çizdiğini söylemiştim, romanın bazı yerlerinde özellikle çocuk psikolojisi üzerine çalışmalar yapan Donald Winnicott'un düşüncelerine de yer veriliyor. Anlatıcının bakış açısı, dili, olayları değerlendirmesi o kadar sağlam ki bunlar romanın doğal yapısını bozmadan var olabiliyor. Kitabın sonunda yazar yani anlatıcımız pek çok yazarın karşılaştığı bir şeyle karşılaşıyor. Yazdıklarını ailesi okuyunca geçmişi aynı şekilde hatırlamadıklarını fark ediyorlar, bu biraz da otobiyografik romanların, öykülerin bir cilvesi. Aslında bu, tüm olanları sadece anlatıcının değil, ailenin de kendileriyle yüzleşmesi anlamına geliyor. Anlatıcının yazdıklarını da romanın bir unsuru olarak kullanması benim için bu romanı daha çok sevmemin sebeplerinden biri oldu. Direniş okumaktan pişman olmayacağınız bir roman.


Bir yazarın diğer iki yazarın hayatlarını konu edindiği yaşamlarını bir anlatıya dönüştürmesi edebiyat adına ilgi çekici bir metin sunabilir önünüze. Emanuele Trevi'nin Düşbaz Yayınları tarafından yayımlanan İki Yaşam kitabı tam da böyle bir kitap. Edebiyat dünyası adına örnekleri yok mu bu tür anlatıların? Elbette var. Trevi'nin bu anlamda bir çok emsal kitap okuduğuna eminim. İki Yaşam'ın farkı biyografilerine odaklanarak ele aldığı iki çok iyi dost olan İtalyan yazar Rocco Carbone ile bir diğer İtalyan yazar Pia Pera'nın ilişkilerini karşılaştırmalı bir yaşam mücadelesi ile işlemesi. Aslında onların hikayelerini bize aktaran anlatıcı Emanuele Trevi ile üç çok iyi dostun anlatısı diyebiliriz İki Yaşam için. Bu durum üç farklı cepheyi yaşam biçimleri, psikolojileri, hayata bakış açıları ve Trevi'nin çağdaş İtalyan edebiyatının bu en önemli yazarlarına dışarıdan bakıp son derece içeriden bir iç görüyle yorumlayabilmesi ile bambaşka bir yerde buluşturuyor. Uçsuz bucaksız bir edebiyat anlatısında. İki Yaşam, Rocco Carbone ile Pia Pera'nın dostluklarının, dostluklarının yanı sıra farklı doğalarının ve zıtlıklarının hikayesi. Karakterleri birbirinden çokça farklılık gösteren bu iki yazarın hayat ve edebiyat içerisindeki yolculukları farklılık gösterse de dostlukları sürmüş. Bu dostluk üzerine oluşan İki Yaşam anlatısı farklı yaşamları gözler önüne sermesiyle de önemli bir kısa biyografiler metni. Kitap iki bölümden oluşuyor. İlk bölümde Rocco Carbone anlatılıyor. Emanuele Trevi zor bir karakter olarak anlatıyor Rocco'yu. Onu anlatmaya başlar başlamaz ismiyle müsemma olduğunu belirtiyor. ... ismi bir maden krallığının sertliğini ve inatçılığını akla getirirdi. Sert ve rekabetçi olan bu adamın, bu sertliğini ve rekabetçiliğini edebiyata da yansıtmış olması tesadüf değil. Küçük bir kasabada, mizacı sert bir çevre ve aile içerisinde yetişen Rocco için hem büyüme ve yaşamın içinde olma hem de yazma meselesi hiç de kolay bir iş değildi. Bu sertlikten birbiri ardına yaşadığı hayal kırıklıklarından olsa gerek İtalyan edebiyatının bu en yaratıcı yazarı, Ben bir hobi aramıyorum. diyerek gurur ve özgüveninin bayrağını göndere çekerken yapmaya karar verdiği her konuda sürdürülebilirliği ön plana koyar. İyi şiirler de yazmasına rağmen düzyazı metinlerde ilerleyerek hikayeler yazmaya başlar. Yazmak onu tamamen içine çekecek tek edimdir. Bu yüzden de sadece yazmak konusuna her hücresiyle bağlanır ve sadece yazma edimine olan güveni tamdır. Her gün iki sayfa yazar. Pia Pera'nın ele alındığı bölüme bir fotoğraf ile giriş yaparız. Bu bölüme Pia'nın Bahçesi ismini vermiştir Emenuele Trevi. İki yaşam üç kişinin yaşamı her şeyden önce, bu çok açık artık ve İki yaşam aynı zamanda hafızayı harekete geçiren bir metin. Bu yüzden sadece otobiyografik özellikler taşıyan biyografik bir anlatı diyemeyiz. Okudukça gördüğümüz şey kitabın baştan sona bundan daha fazlasını vaat etmesi. Bu noktada Pia Pera'nın otantik ve doğal yaşamı hakkında konuşulabilir. Aynı tesadüfen çekilmiş o anın fotoğrafı gibi Pia'nın yaşamı doğal akışkan bir yaşam olarak anlatılıyor. Trevi, Pia'nın öykülerini onun yaşamının gerçek yansımaları olarak aktarıyor. Onun bir süvari gibi yaşadığını, başına gelen çok kötü şeylerden sonra dahi acı çeken bir münzevi gibi köşesine çekileceğine bir süvari kararlılığı ile yaşamaına devam ettiğini anlatıyor. Gözlerini hayata çok genç yaşta zamansız yummuş İtalyan edebiyatının bu iki önemli yazarı her ne yaşamış olurlarsa olsunlar birbirlerine derin bir dostlukla bağlı kalmışlar. Rocco Carbone'nin darbeye meyilli kişiliği ile Pia Pera'nın önyargısız seven hassas ruhu onların birbirlerine duydukları sevgide ve dostluklarında bir denge oluşturmuş. Güzin Molo'nun çevirisi ile okuduğumuz İki Yaşam tek bir tür veya tek bir açı üzerinden okuyamayacağınız çok katmanlı bir anlatı olarak kitapçı raflarındaki yerini aldı. Gözden kaçırmayın lütfen.


Sizlere de öyle hissettirir mi bilmem ama eski şarkılar, türküler özellikle Türk Sanat Müziği'nin o eşsiz tınısı beni sinesine hapseder her zaman. Kendimi eskilerde bulurum, eskinin büyüsü bana hep o zamanların insanıymışım gibi hissettirir. Bunda elbette sanatçıların payı büyüktür. Sanatçılarımızdan ve Türk Sanat Müziği'nin unutulmaz isimlerinden Hafız Burhan'dan bahsetmek istiyorum bugün sizlere. Asıl adı Burhaneddin Sesyılmaz olan sanatçı 23 Mayıs 1897'de Abdulhamit'in muhafız alayından bir askerin oğlu olarak İstanbul'da doğar. Gazel okumalarıyla tanınan Hafız Burhan Lemi Atlı ve İsmail Bey'den kısa süreli dersler almıştır. Mevtlithanlığı ve gazelleriyle çok meşhur olmuş ve genç yaşta Mızıkay-ı Humayun'a girmişse de bir süre sonra burdan ayrılıp hayatını sesiyle kazanmaya başlamıştır. Mevlithanlığının yanı sıra mukabele, mersiye okumuş, zakirlik ve müezzinlik yapmıştır. Bu özel sesin, açık havalarda Boğaz'ın karşı tarafından duyulabildiğini biliyor muydunuz? Hatta ta Asya yakasından okuduğu ezanı dinlemek için insanların pencerelere çıktığı rivayet edilir. Öyle ki sesi mikrofonları bozar, çoğu zaman eserlerini mikrofona arkasını dönerek icra ederdi. Makber'in yanı sıra bazı filmlerin müziğini de hazırlayan Hafız Burhan ayrıca birkaç şarkı da bestelemişti. Söyleyin Güneşe Bugün Doğmasın, Yüzüm Şen Hatıram Şen Meclisim Şen Mevkiim Gülşen adlı eserlerini de dinlemenizi tavsiye ederim.


Baba Sahne'nin çok sevilen kahkaha dolu iki oyunu, Bir Baba Hamlet ve Basit Bir Ev Kazası, uzunca bir aradan sonra KüçükÇiftlik Bahçe Tiyatrosu'nda seyircisiyle buluşuyor! KüçükÇiftlik Park'ın yeşil yüzü KüçükÇiftlik Bahçe'de URU organizasyonuyla gerçekleştirilen KüçükÇiftlik Bahçe Tiyatrosu, 20-21 Ağustos'ta usta oyuncular Şevket Çoruh ve Murat Akkoyunlu'nun yüksek tempolu muhteşem bir performans sahneledikleri Bir Baba Hamlete; 22 Ağustos'ta ise, Günay Karacaoğlu'na birçok ödül kazandıran ve yıllar boyunca yüzlerce kez sahnelenen Basit Bir Ev Kazasına ev sahipliği yapacak. Tüm hijyen önemlerini alarak konuklarına yeşillikler içinde güvenle sosyalleşebilecekleri bir alan sunan ve Mey Diageo kurumsal desteği ile gerçekleştirilen KüçükÇiftlik Bahçe Tiyatrosu'nda sahnelenen oyunların biletlerine Biletix'ten ulaşabilirsiniz. Kapı açılış saatinin 19.30 olduğu program kapsamında oyunların başlama saati ise 21.00.


Kara Tina, tüm dünyayı etkisi altına alan ve hayatımızda köklü değişikliklere yol açan covid-19 sürecini bir çocuğun gözünden anlatıyor. Gizem Gözde Uçar, çizimleri de kendisine ait olan Kara Tina isimli kitabında bambaşka bir yaşam tarzına adapte olmaya çalışan günümüz çocuklarıyla, bu süreci onların anlayabileceği şekilde ifade etme yolunda etkileşim sağlıyor. Gizem, büyüdükçe hikaye anlatma ve resim yapma tutkusunun bir bütün olduğunu anlamaya başladı. Koç Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı Edebiyat ve Uluslararası İlişkiler okuyarak çift ana dal tamamladı. Ardından üç sene editör olarak çalıştıktan sonra, asıl tutkusuna geri dönerek illüstratörlük yapmaya, çalışmalarını sürdüren Gizem, TEGV aracılığı ile imkanı olmayan çocuklara bilim, sanat, İngilizce,


Kalyon Kültür'ün Her Yerde Sanat Derneği ile birlikte gerçekleştirdiği yeni sergisi Bir De Buradan Bak, 30 Ekim Cuma günü Nişantaşı Taş Konak'taki Kalyon Kültür binasında sanatseverler ile buluşuyor. Sergi, farklı yaşlardan ve etnik kökenlerden gelen, çoğunluğu mülteci çocukların çektikleri analog fotoğraflara odaklanıyor. Günümüz kültür ve sanat üretiminin geçmişle kurduğu bağlarla beslendiği, bir buluşma mekanı olarak yaşamına devam eden Kalyon Kültür, Bir De Buradan Bak sergisine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Mardin'de yaşayan yerli ve mülteci çocuklara sanatsal bir buluşma alanı sunma amacıyla kurulan Her Yerde Sanat Derneği, sirk sanatlarına odaklanan Sirkhane, müzikal çalışmalara odaklanan Müzikhane ve fotoğraf çalışmalarına odaklanan DARKROOM projelerini 2012 yılından beri sürdürüyor. Bir De Buradan Bak sergisi, fotoğrafçı Serbest Salih tarafından yürütülen DARKROOM projesinde farklı yaşlardan ve etnik kökenlerden gelen, çoğunluğu mülteci olan çocukların çektikleri analog fotoğraflara odaklanıyor. Kalyon Kültür'ün tarihi binasının iki katına yayılan Bir De Buradan Bak sergisi, çocukluk dönemini ve çocukların bakışını yine çocukların gözünden, olduğu gibi sergi mekanına taşırken; izleyicilerine ev, yabancı, ortasında ve bir arada temaları üzerinden kurgulanan yeni bir deneyim alanı sunuyor. Küratörlüğünü Sezgi Abalı ve Sinan Eren Erk'in üstlendiği Bir De Buradan Bak sergisi, 30 Ekim 2020 ile 3 Ocak 2021 tarihleri arasında, Pazartesi hariç her gün 11:00-19:00 saatleri arasında Kalyon Kültür'de gezilebilir.


Yalçın Konak'ın yapımcılığını ve yönetmenliğini de üstlendiği 26 Şubat 2021'de İstanbul Sinema Müzesi ve Atlas Sineması açılış töreninde gösterilen Türk Sinema Tarihi isimli filmin soundtracki Seyir On Air Müzik etiketiyle dijital platformlardaki yerini aldı. Besteci Yalçın Konuk Bakırköy sokaklarında yalnız dolanırken ortaya çıkarmış bestesini: Yürümek, yalnız yürümek kamyon dolusu duygular tetikleyebiliyor bazen. Yolun sağında solunda ötesinde bulunan, ışığı yanan evlerdeki hayatları düşününce doğdu 'Seyir'. şeklinde açıklıyor besteci Seyir'in hikayesini.. Ana tema yazıldıktan sonra da Tolga Tümözen ile kalan kısımlar yazılmış. Yalçın Konuk besteyi yaparken parlak sesli grand piano sesi tınlıyordu kafamda ve uyguladık diyor. Başarılı müzisyen Tolga Tümözen ile olan müzik birlikteliğine de değinen Yalçın Konuk: Tolga ile müzikte yaklaşık 15 yıldır süren ortaklığımız, birlikteliğimiz nihai sesin ve düzenlemenin çıkmasını epeyce kolaylaştıran bir faktör. Uyumlu çalışmalarının sırrını açıklıyor. Yakında The Run adlı filminin müziklerinin olduğu bir albüm de çıkaracak olan Yalçın Konuk sonrasında da 3. Stüdyo albümünün kayıtlarına başlayacak. 1993 yılında Hacettepe Üniversitesi, Ankara 'da işletme alanında lisans derecesi aldı. Aynı yıl Birleşmiş Milletler'in FAO teşkilatından burs kazandı. IAM'de Montpellier Master of Sciences derecesini tamamladı. İstanbul'da Incentive Turizmi, Halkla İlişkiler, Yatırım Danışmanlığı ve Tekstil gibi çeşitli sektörlerde yönetici olarak çalıştı. 2012'de ve 2016'da sırasıyla Kusur Güzeldir ve Güzel Olan Her Şeye Aşık Ol adında iki müzik albümü çıkardı. Albümlerde yer alan tüm şarkıların söz ve bestesi kendisine ait olup, albüm prodüktörlüğü ve sanat yönetmenliğini üstlendi. Bu albümlerden çıkan müzik videolarının bazılarını yönetti, montajını ve yapımcılığını üstlendi. Türk ve Uluslararası şarkıcıların müzik video klipleri yönetti. 2018 Cannes Film Festivali'ne katılan 'Koşu' filmi, 2019'da ABD Bilim Kurgu ve Fantastik dijital platformu DUST'ta yayınlanan ilk Türk yapımı oldu. 'Koşu' filminin yazıp yönetti. Ayrıca filmin sanat yönetmenliği, müziği, grafik tasarımı, montajı ve yapımcılığını üstlendi. Uzun metrajlı bir filmin, bilim kurgu bir dizisinin senaryosunun yazımına devam eden Konuk, 2021'de The Letter adlı fantastik-drama türünde olan yeni kısa metraj filminin çekim hazırlıklarına devam etmektedir. Fransızca, Türkçe ve İngilizce biliyor. İstanbul'da yaşıyor.


Oscar ödüllü, İspanyol yönetmen Pedro Almodovar'ın yazıp yönettiği; Antonio Banderas ve Elena Anaya'nın başrollerinde oynadığı La Piel Que Habito filminde Pedro Almodovar kariyeri boyunca yaptığı gibi, ikili cinsiyet arketiplerinin ötesine geçerek geniş bir kimlik yelpazesi sunan bir dizi cinsiyet olanağı ortaya koymuştur. Bilindiği üzere Pedro Almodovar, Queer sinemanın en önemli temsilcilerindendir. Bunun nedenleri arasında 1975'te Francisco Franco'nun ölümünden sonra ortaya çıkan çok kültürlülük, cinsel özgürlük ve cinsiyet açılımı fikrine cevap vermesi ve 1980'lerde müzik, fotoğraf, edebiyat ve sinema dahil olmak üzere farklı kültürel formlarda kendini ifade etmesi yatmaktadır. Ayrıca, yine geleneksel kadın-erkek cinsiyet ikiliğini parçalama fikri en son eşcinsel ve transseksüel teorilerinde geniş yer tutmaktadır. İçinde Yaşadığım Deri filmi bir trans kadını değil, bir kadın bedeninde hapsolmuş, erkek kimliğini ifade etmekte zorlanan bir erkek hakkındadır. Filmin kurgusu, on iki yılı kapsamaktadır ve iki parça olarak yapılandırılmıştır. İlk yarıda seyirciyi devam eden bir anlatının ortasına yerleştirir ve ne olduğunu açık bir şekilde açıklamadığı için seyirciyi şaşırtmaya yöneliktir. Hikaye, sonuca ulaştığı ikinci yarısına dönmeden önce, başlangıca geri dönen bir geri tepme ile birbirine bağlanır. - İntikam Perdesi Daha filmin açılış sahnesinde: şehir dışında; demir kapıları, yüksek duvarları olan izole bir ev görürüz. Hemen arkasından ise yönetmenin güvenlik kamerasından göstermeyi tercih ettiği esaret altındaki Vera'yı görürüz. Film daha ilk sahnesinden kalıcı bir esaret durumuna işaret eder. Bu izole hayatın sahibi, malikanesinin içinde inşa ettiği özel laboratuvarda yıllarca araştırma yapan, yüz nakli konusunda uzmanlaşmış, tanınmış bir plastik cerrah olan Robert Lederon'dur. Altı yıldır Vera adlı genç bir kadın üzerinde deney yapmaktadır. Çok sayıda cilt oluşturma denemesinden sonra, insan genleriyle -normalde yasak olan- hayvan genlerini birleştirerek yeni bir cilt yapısı geliştirir. Film boyunca tıp etiği konusunda da bir sorgulama yapılmakta, denek hayvanlarının başına gelenlerin bir insan üzerinde etkisini izleyiciye sunan Almodovar, film aracılığıyla insanların bu konu hakkında empati yapmasını sağlar. Vera, yirmi dört saat çalışan kameralarla donatılmış kilitli bir odada geçirir zamanını ve sadece Robert'ın odasında bulunan büyük bir ekranda ve Marilia'nın mutfağında izlenebilmektedir. Marilia, Dr. Robert'in sağ koludur. Aynı zamanda sonradan öğrendiğimiz üzere biyolojik annesidir. Vera'nın varlığını ve esaretini bilen tek kişi odur. Vera, zamanını yoga yaparak ya da kumaş kalıntılarından heykeller yaparak doldurur. Yoga ve sanat uğraşıları ona sabrı öğretmekte ve ruhsal direncini arttırmaktadır. On iki yıl önce, Robert'in karısı Gal ve Marilia'nın oğlu Zeca kaçmaya çalışırken araba kazası geçirir. Zeca kaçmayı başarır, ama Gal yangında yanar. Kocasının yardımı ve bakımıyla, Gal hayatta kalır, ancak vücudunun ve yüzünün, camda yansımasını gördükten sonra, pencereden atlayarak intihar eder. Bu trajedi, kızları Norma'nın gözleri önünde gerçekleşir, yaşadığı travmayı atlatamaz ve sürekli doktor gözetiminde yaşar. Zaman geçer ve Norma iyileşme belirtileri gösterir. Robert bir arkadaşının düğününe Norma ile gitmeye karar verir. Norma düğünde Vicente ile tanışır. Vicente, alkol ve uyuşturucuların etkisi altında, Norma'yı bahçeye çıkarır. Seks yapmaya başlarlar ancak Norma panikler ve Vicente, Norma çığlık atmaya başlayınca onu sakinleştiremediği için ona tokat atar, bayıltır ve kaçar. Bu sırada, Robert kızını arıyordur. Vicente'nin motosikletle uzaklaştığını görür ve daha sonra bahçede bilinçsizce yatan Norma'yı bulur. Uyandığında babasını tanımıyordur ve travma yüzünden onu saldırgan olarak tanımlamaktadır. Bu olaylar Norma'nın ruhsal sağlığında daha da bozulmaya neden olur ve annesi gibi intihar eder. Robert, kızına tecavüz ettiğine ve ölümüne neden olduğuna inandığı kişiden intikam almaya karar verir. Bu amaçla Vicente'yi kaçırır. Vicente Norma'ya tecavüz etmediğini ve bunun bir yanlış anlaşılma olduğunu açıklamaya çalışır. Ancak, Robert çok geçmeden, transgenik deneylerinde onu bir kobay olarak kullanmaya değil, aynı zamanda bir vajinoplasti yapıp onu bir kadına dönüştürmeye de karar verir. Böylece Vicente, Vera olur. Yeni anatomik yapısına uyumsuzluğu, Vera'nın yeni cinsiyeti ilgili her şeyi reddetmesine sebep olur. Kadın elbiselerini ve makyaj yapmayı reddeder. Tıpkı doğuştan yanlış bedene hapsolduğunu hisseden birçok insan gibidir. Vera iyileşirken cildini kaplayan sıkı siyah bir tulum giyer. Birkaç intihar girişiminden sonra, Robert tüm keskin nesneleri odadan çıkarmaya ve arada sırada afyon ile sigara içirmeye karar verir. Vera, bu sigara seanslarının birinde Robert'i baştan çıkarmaya çalışır. - Kaplan adam ve kadınlık tescili Robert evde yokken gizemli bir adam kaplan gibi giyinmiş malikanenin ziline basar. Aslında bu kişi Marilia'nın oğlu olan Zeca'dır. Marilia gitmesini ister, ancak Zeca güvenlik kamerasının monitöründe Vera'yı görür. Annesini sandalyeye bağlar ve Vera'nın yanına gider. Fakat onu Robert'in intihar etmiş eski eşi Gal sanmaktadır. Zeca, Robert eve geldiğinde Vera'ya tecavüz etmektedir ve bunu gören Robert, Zeca'yı öldürür. Geçmişte Gal'le kaçan Zeca'dan o zaman alamadığı intikamı kendi yarattığı ikinci trajedisinde alır. Adeta aldatılmak üzere kendisine yeniden bir Gal yaratmıştır. Marilia, Vera'ya Robert ve ailesinin hikayesini anlatır. Ayrıca, yeni yüzünün Gal'in yüzü olduğunu ve Robert'in de Marilia'nın oğlu olduğunu, yani Robert'in bilmeden kardeşini öldürdüğünü anlatır. Marilia, Vera'ya güvenmez ve Robert'i özgür bırakması için uyarır. Robert, Vera'ya inanmaya karar verir. Onunla mutlu bir hayat kurmaya yönelir. Hatta Robert, Marilia'nın gözetiminde kalması şartıyla şehre gitmesi ve daha fazla kıyafet satın alması için Vera'ya izin verir. - Bedenin ötesindeki kimlik O gece, Vera ve Robert her zamankinden daha tutlu bir şekilde sevişmeye başlar. Daha sonra Vera bir bahaneyle aşağıya iner. Robert'in çalışma odasına gider ve Robert'in çekmecedeki silahını alır. Ve onu vurur. Marilia, gürültüyü duyar ve Robert'in odasına silahıyla gider. Ama Vera, Marilia'yı da vurur. Marilia yere düşer ve ölmeden hemen önce, Biliyordum der. - Bağımlılık, tutku ve esaret Film boyunca kendini tekrarlayan esaret çok farklı formlarda izleyiciye sunulmaktadır. Saplantılı tutkuları sebebiyle Robert, kendisini aldatmış olan eski eşi Gal'in fiziki özelliklerini Vicente karakterine hiç etik olmayan bir dizi ameliyatla vermiştir. İntikam almak istediği iki insanı tek bir nesne boyutuna indirgemeyi başarmıştır fakat özellikle Gal'in vücuduna olan saplantılı tutkusu onu kendi kazdığı kuyuya düşürür. Vicente için yaratmak istediği esarete kendisi hapsolur. Marilia karakteri ise Robert'i Vera için uyarırken huyunu ezbere bilmesine rağmen oğluna, Zeca'ya yenik düşer. Evlat sevgisinin esaretine yenik düşmüştür. Zeca'ya gelecek olursak önce Gal'le kaçması sebebiyle başına bir dizi iş gelir ve hala bu sebeple kaçak yaşamasına rağmen Gal'e olan tutkulu cinsel arzusuna hakim olamaması sebebiyle Robert tarafından öldürülür. Filmde atlanmaması gereken bir ayrıntı daha bulunmaktadır. Oda Robert'in röntgencilik fetişidir. Robert'in odasında bir duvar Vera'yı gözetlemek üzere tasarlanmıştır. Ve evin içerisinde her yerde devasa büyüklükte Nü resim çalışmaları yer almaktadır. Bunu fark eden Vera, Robert'in bu zaafını onu baştan çıkartmak için sonuna kadar kullanmaktadır. Bu bakımdan Almodovar sadece filmin öyküsünü kucaklayan kadın bedenini ilahlaştırma için değil, aynı zamanda izleniyor olmanın özel zevkini keşfetme fikriyle bağlantı kurmak için tabloları evin duvarlarına yerleştiriyor. - Kadrajın ardındakiler Vera'nın bir kadın olarak tanınması ve kabul edilmesi için, Zeca oldukça önemli bir karakterdir. Zeca, eril figürün irrasyonel varlığını temsil eder. Zeca'nın ortaya çıkışından önce, Vera esir olduğu odada televizyonundaki iki kanaldan biri olan belgesel kanalında bir ceylanın bir kaplanın saldırısına uğramasını izlemiştir. Almodovar, belgeselden bu kesiti verdikten sonra filmde böyle bir sahnenin birebir tekrarını gerçekleştirerek; tutku ve esaretin insanın doğasından, en ilkel dürtülerinden doğduğunun ve akıl ve mantığın bu dürtülere teslim olabileceğini izleyicisine göstermektedir. Tüm film kimlik ve esaret temalarının etrafında dönüyor. Almodovar esaret fikrinden çok etkilenmiş. Ve İçinde Yaşadığım Deri'de tüm öykü bu etkilenmeden filizleniyor. Filmde bir çifte esaret durumu söz konusu. Kutu içinde kutu: kadın bedenine hapsolmuş bir adam ve aynı zamanda kapalı bir alanda tutulan mahkum. Esaret; Vera'yı, kendisini anlatmak için yeni yollar bulmasına ve bedeninin yeni formuyla ilgili yeni bir öz bilinç inşa etmesine itiyor. Bu noktada, izleyicinin kaçınılmaz şekilde filmle ilgili soruları olacaktır ama birçok eleştirmene göre bunlardan belki de en ilginç olanı: O hala erkek mi? sorusudur. Filmi analiz ettikten sonra buna bir cevap bulmak mümkün. Filmin sonunda problemi cinsiyeti değil, kimliğidir karakterin. Robert Vicente'yi ameliyat ettiğinde onu reddettiği bir bedenin içine hapsetti. Peki, bu ne demek? Şimdi hep birlikte hikayenin en başına dönelim. Vicente karakteri dükkanda çalıştığı kadına şık bir elbise gösterir, bir yandan da kadının giyim ve yaşam tarzına alaycı bir yaklaşımı vardır. Vicente; Hadi bu elbiseyi giy, benden olsun. Seninle akşam davete gidelim der. Kadın, Çok beğendiysen sen giy! diyerek karşılık verir. Vicente, geçmişte seks objesi olarak gördüğü bir türün ferdi haline gelmiş olmanın derin sarsıntısı içindedir. Sonuç olarak, Robert'in hata yaptığı dramatik bir yolla kanıtlandı. Vicente'yi kadına çeviremedi, sadece cinsiyetleri harmanladı. Bu manada Almodovar, vücut cinsiyetle birdir, cinsiyeti yansıtması gerekir ve cinsiyet kimliğe eşdeğerdir varsayımları ile bağını kesin bir dille koparmıştır. O: Kimlik, derinin de altındadır yazan Judith Halberstam'la aynı fikirdedir. Kesinlikle mükemmel ötesi bir yorumlama, muhteşem bir izlenim.


İzleyiciler ve eleştirmenler, Stanley Kubrick'in The Shining filminin ilk bakışta göründüğünden çok daha derin bir anlatı yapısına sahip olduğu konusunda ortak bir görüş içerisindedir. Bu sebeple film analistlerinin birçoğu anlatıyı bölümlere ayırarak incelemenin kavramsal bir bulmacanın eksik parçalarını tamamlamak için en doğru yöntem olacağını söylemiş ama bu yöntem de cevapladığından daha fazla soruyu gün yüzüne çıkarmaktan öteye gidememiştir. Bu sebeple olacak ki Kubrick'in filmleri, sinema tarihindeki en çok çalışılan eserler arasında yer almaktadır. Şahsen, Kubrick'in çalışmalarını analiz etmedeki en önemli prensibin, bilinçaltı anlatılarının, tutarlı şekilde belli aralıklarla tekrar etmesi olduğu kanısına vardım. Film boyunca karşılaştığım ayrıntıların yönetmenin estetik seçimi ya da devamlılık hatası olarak görülemeyecek olma sebebi ise; bu ayrıntıların gruplandığında, şans ihtimaline meydan okuyan, kusursuz kalıplar oluşturmasıdır. The Shining'deki çizgi film ve peri masalı referanslarının çokluğu, analizlerin, incelemelerin tamamında görmezden gelinemeyecek kadar fazladır. Bunları Rob Ager'ın Stanley Kubrick'i Derinlemesine Bir Analiz makalesinde tam liste olarak görmek mümkündür. - Danny ve Wendy'nin film içerisindeki ilk sahnesinde, Danny sandviç yerken televizyonda Road Runner çizgi film müziğini duyarız. - Danny dişlerini fırçalarken, ilk psişik rüyasından hemen önce, solda çizgi film çıkartmaları görünmektedir. Bunlar arasında Charlie Brown çizgi filminden Snoopy, yedi cücelerden biri olan Minnie Mouse ve Mickey Mouse'un sihirli bir şapka taktığı çıkartmalar yer almaktadır. - Çizgi film simgelerinin en belirgin kavramsal kullanımlarından biri, doktorun Danny'i muayene ettiği sahnededir. Wendy, pencerenin altındaki Goofy figürüyle neredeyse aynı kıyafetleri giymiş olmasıdır. Sarı botları, kırmızı kazağı ve mavi tulumuyla Goofy karakterinin giyimini birebir yansıtmaktadır. Ayrıca Shelley Duvall'ın Goofy gibi kocaman gözleri ve dişleri vardır. - Mutfakta dolaşırken Wendy, Hansel ve Gretel peri masallarına bir atıfta bulunmakta, Bu yer çok büyük bir labirent, geldiğimde her zaman ekmek kırıntısının bir izini bırakmak zorundayım gibi hissediyorum. - Danny, Bugs Bunny'nin takma adı Doc ile film içerisinde birkaç kez anılmaktadır. Wendy: Ona bazen Doktor diyoruz, bilirsin, Bugs Bunny çizgi filminde olduğu gibi. Halloran: Her neyse, doktor gibi görünüyor değil mi? Ne var ne yok Doc? - Wendy'nin beysbol sopasını aldığı sahnede, Jack ile ilk şiddetli çatışmasından hemen önce, Road Runner çizgi filmi televizyonda tekrar görülmektedir. Şimdi sizlere, filmdeki çizgi film referanslarının hikayeyi tematik olarak nasıl etkilediği hakkında bazı görüşler sunacağım. Kubrick'in, Wendy karakteri ile Disney'in karakteri Goofy arasında kurduğu estetik benzerlikler bana Kubrick'in bir sözünü hatırlattı;Eğer Leonardo, Mona Lisa tablosunun altına şöyle yazsaydı ona nasıl değer verebilirdik?: Hanımefendi gülümsüyor çünkü sevgilisinden sakladığı bir sır var Bu izleyiciyi gerçeğe zincirlerdi. Tahminime göre Kubrick, bu karakterlerin işlevlerini, kodlarını daha önceden biliyordu ve karakter seçimini buna uygun olarak gerçekleştirdi. Jack Nicholson'ın hayat verdiği Jack Torrance karakterinin alt metninde ise yine bir Disney karakteri olan Big Bad Wolf olduğu görüşündeyim. Jack Toraance'ın dağınık saçları, tıraşsız sakalları, sahnelerde uzun süre gösterdiği dişleri buna örnek verilebileceği gibi filmin en çok konuşulan sahnesi olan kapı kırma sahnesi de bu görüşü destekler niteliktedir. Masallardaki kötü kurt prototipinin aşması gereken en büyük eşik olan kapı metaforu filmde de çok önemli bir yer tutmaktadır. Öyle ki Jack Nicholson'ın ünlü kapı kırma sahnesi 127 tekrar çekilir. Kapı kırma sahnesinin başında Jack Torrance Minik domuz, beni içeri al minik domuz! Pembe domuz, yakarım, her tarafı yakarım! Sonra kapını da kırarım! der. The Three Little Pigs and Big Bad Wolf çizgi filmine birebir göndermede bulunmaktadır. Kubrick, The Shining filminde masallar ve çizgi filmlerle birçok bağlantı kurmuştur, bunu neden yaptığı konusunda ise birden fazla olasılık olduğu kesindir. Fakat benim şahsi görüşüm: Kubrick, çizgi filmleri, peri masallarını kullanarak distopik bir yapı oluşturmak istemiştir. Çocukların eğlenerek izlediği çizgi filmlerin ütopyasını kendi sanat süzgecinden geçirerek nasıl bir distopya haline gelebileceğini bizlere sunmuştur. Kubrick, filmin alt metnini yalnızca filmin anlatısında gizlememiştir aynı zamanda filmdeki sahnelerin bolca tekrarlanması, özel kamera kullanımları, özellikle Jack Nicholson'ın üst düzey performansı gibi özel durumlar yaratarak izleyicinin alt metinden kopmasına sebep olduğu da düşünülmektedir. Kubrick'in doğaüstü bir korku filmi yapma arzusuyla The Shining'i çekmedi iddiasına bende katılmaktayım. Gerçekten rahatsız edici unsurlar elbette var, ancak bunlar gerçek psikolojik süreçlere dayanıyor. Kısaca, Kubrick hayalet hikayeleri ve klasik çizgi film temalarıyla alay ediyor, onları bilinçaltı düzeyindeki gülünç çizgi filmlere ve masallara dönüştürüyor. Kubrick'in The Shining filmine yerleştirdiği mesajlara değinen belgesel Room 237 ve çekimler sırasında yaşananları kayda alan Making 'The Shining'e de göz atılabilir.


Sanat bazen anlaşılmaz, bazen gerçeklikten uzak gelir insana... Sanatçının anlattığını ya hiç bilemez izleyici, kendi bulmak zorundadır yolunu ya da sanatçı öyle bir karmaşaya sokar ki onu gözler bakarken isyan eder, bilmek istemediğini hatırlatır insana! Her eser düşündürür, amacı hiç bir zaman bu olmasa da ve hepimiz belki de bir anlam ararız gördüğümüz her nesnenin arkasında. Rönesans'ın en bilinen eserlerinden Atina Okulu örneğin. Bilimle felsefenin birlikteliğini ilk defa gösterendir belki de seyircisine. O kalabalık freskin Vatikan Sarayı'nın duvarlarından birinde olması, Michelangelo ile rekabetin ya da ona duyulan hayranlıkla hedeflenen bir çağ başlangıcının resmi diyebilir miyiz ne dersiniz? Raffaello Sanzio'nun şaheseri, dönemin düşünürlerini ve bilim insanlarını bir arada gösteren ve hatta o zamana göre içinde cesur dokunuşlar bulunduran bu eser, bugün herkes tarafından hikayesi bilinen ve her yerde okutulan bir başyapıt. Eserdeki tek kadın Hypathia! Sanat, bilim ve felsefede kadının yerini anlatırken, onsuz olmayacağının iması gibi bakar seyircisine bembeyaz kıyafeti, uzun saçlarıyla ilk kadın matematikçi, filozof ve astronom. O dönemde bunu yapmak cesaret örneği olsa gerek. Bir diğer örnek ise eserin ressamının kendi yüzünü taşıyor olması. Her ne kadar o zamanlar bu tarz dokunuşlara alışkın olunsa da böylesi bir düşünce topluluğun içinde sanatçının gözlerimizin içine bakarak orada bulunması bir anlamda sanatın da bilimden ve felsefeden ayrı tutulamayacağının ilk göstergelerindendir. Aynı dönemde Michelangelo'nun Sistin Şapeli tavanı üstünde çalışıyor olması belki bir tesadüf belki de değil ama Rafaello'nun Michelangelo'ya hayran kalmasının bir hikayesi de burada yatar. Şapelin tavan fresklerinin bir kısmı tamamlandığında gösteri amaçlı açılması onu görmeye giden Rafaello'nun Michelangelo'ya hayran kaldıktan sonra, aslında tamamlamış olduğu Atina Okulu'na onu eklemesiyle sonlanır. Sonradan eklenen Heraklit aslında Michelangelo'nun görüntüsünde hayat bulmuştur. O zamana kadar hiç fresk deneyimi olmayan Rafaello'nun eserine bütün olarak bakıldığında; ustaca kullanılan perspektif ögeleri resmin gerçekliğe ne kadar yakın olduğunu anlatıyor adeta. Merdivenler, ön plandaki geometrik desen ve birbirini takip eden üç kemer teleskop etkisiyle izleyicinin gözünü tam ortaya çekiyor. Platon ve öğrencisi Aristoteles, biri göğü işaret ederek idealizme vurgu yaparken diğeri yeri işaret eder realizme odaklanarak. Bu zıtlık da aslında bir yandan bize freskteki hakikati gösterir. Arayış ve tartışmayı, bir kitap gibi belki de tüm karakterlerin düşüncelerini tek vuruşta anlatır. Elindeki defter ve karşısındaki tabloda yer alan müzik ve matematik sembolleriyle bir yanda Pisagor dururken diğer yanda kendi felsefesini anlatır Sokrates. Diyojen merdivenlerde yalnız başına oturur İskender'e söylediği gibi izleyicisine de Gölge etme başka ihsan istemem dercesine. Ve Öklit ve Zerdüşt, Protogenes, Apelles, İskender ve Epicurus ve İbni Rüşd. Herkes orada tüm bildikleriyle ve görkemleriyle bir gerçekliği yüzümüze çarparcasına... Freskte yer alan tüm isimleri saymadım elbette çünkü bu eseri okuyan ve hikayesini anlatan çok donanımlı metinler var bulabileceğimiz. Benim amacım bu hareketin cesur bir başlangıç olduğunu ve bazı şeylerin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini hatırlatmak kendimce, naçizane. Bir eserin sürdürülebilirliği bu şekilde kanıtlanır belki de. Ona dair kesin yargılardan uzak olsak da varacağımız en belirgin nokta özgün ve başarılı tekniği ile bir fikrin nasıl bu denli başarılı bir şekilde hayat bulacağını bize gösteriyor olması. Sanat tarihçileri bu eserin okumasını yaparken ve onu tartışırken nasıl bir heyecan yaşıyorlar tahmin bile edemesem de dünyanın en bilinen eserlerinden 'Atina Okulu' her haliyle bana mükemmel gelmiştir hep. Klasik Yunan'dan esintilerin olduğu, bilim ve felsefeye vurgu yaparken en tepedeki pencerelerle baba, oğul, kutsal ruh üçlemesine yer verilmesi. Ressamının gerçek düşüncesini asla öğrenemeyeceğimiz bir eserde bilimi mi dini mi felsefeyi mi sanatı mı politikayı mı ayırmalıyız? Her kim 1500'lerden bize kalan bu eseri okursa hem fikir olacağı tek nokta belki de bize yaşadığımız hayattaki sonsuz ve iç içe geçmiş bir döngüyü anlattığıdır. Bana kalırsa Atina Okulu, o günden bugüne eskimeyen ve giderek gelişen fikirlerin ve öğretilerin bir zincir gibi parça parçayken bütüne doğru sıkı sıkıya bağlı hareket eden gerçekliğinin göstergesidir. Aristotelesin Realist değil Rasyonanlist olarak adlandırılması da doğru olabilir.


Çanakkale Kara Muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 günü İkiz Koyu'na İngilizlerin yaptığı çıkarmayı ilk fark eden ve 250 kişilik birliğiyle 2 bin 500 kişilik düşman birliğini durduran 7. Bölük Komutanı Yüzbaşı Yusuf Kenan'ı anlatan Bir Gelibolu Kahramanı: Yusuf Kenan belgeseli Vimeo'da ücretsiz olarak erişime açıldı. Henüz 34 yaşındayken şehit düşen Yusuf Kenan ile eşi Zehra Hanım arasında geçen asırlık mektupların ise iç burktuğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen belgeselin süresi 45 dakika. Çanakkale Savaşı'nda şehit düşen on binlerce kahraman Mehmetçik'ten yalnızca biriydi Yüzbaşı Yusuf Kenan. 25 Nisan 1915'te yani bundan 106 yıl önce Kirte'de kahramanca savaşırken son nefesini verdi. Ölümünden, ailesinin 15 gün sonra haberi oldu. Yüzbaşı Yusuf Kenan'ın eşi Zehra 27 yaşında dul; 3 yaşındaki kızları Rüçhan ve 6 aylık bebekleri Müjgan ise yetim kalmıştı. On binlerce Zehra, Müjgan ve Rüçhan gibi... Ancak Yusuf Kenan ile Zehra'nın hikayesini farklı kılan geriye onlardan kalan mektuplar. Zaman zaman hasretle, zaman zamansa kırgınlıklarla kaleme alınan satırlar. Kimi, Ruhum, sevgili beyim! diye başlıyordu, kimi de 'Bedbaht bir refikaya' diye. Belgeselin yönetmeni Mesut Gengeç, ''Yusuf Kenan belgeseliyle aslında bir isimsiz kahramanı gün yüzüne çıkartmaya çalıştık. Şimdi belgeselimizi kısa bir süreliğine de olsa online erişime açtık. Çanakkale Alan Başkanlığı sosyal medya hesaplarından vimeo linkini ve şifresi paylaştı'' dedi. Çekimleri Çanakkale, Mersin, İstanbul, Ankara ile İzmit'te gerçekleşen ve MG Yapım tarafından hazırlanan belgeselin yönetmenliğini Mesut Gengeç, Genel Koordinatörlüğünü Bülent Günal ve Proje Sorumluluğunu ise Yılmaz Aydın üstleniyor. Önemli sahneleri dökü-drama yöntemiyle çekilen belgeselde Yusuf Kenan'ı Barış Yurtsever, Zehra Hanım'ı ise Banu Günal canlandırdı. Projenin müziklerinde ise Vatanım Sensin ve Payitaht Abdülhamid dizilerinin de müziklerini yapan Yıldıray Gürgen imzası var. Belgeselde Yusuf Kenan'ın torunlarının yanı sıra tarihçiler Prof. Dr. Vahdettin Engin, Muzaffer Albayrak ile Harp Tarihçileri Şahin Aldoğan ve Gürsel Akıngüç'ün röportajları da yer alıyor. Bir Gelibolu Kahramanı: YUSUF KENAN belgeselini aşağıda yer alan link üzerinden ücretsiz olarak izleyebilirsiniz.


Çağdaş çocuk edebiyatımızın ödüllü yazarı Şener Şükrü Yiğitler, Haliç'in küçük vapurları Defterdar ve Sütlüce'nin gerçek öyküsünden yola çıkarak yazdığı romanı ÇOK UZAK BİR DENİZ'de her yaştan okurunu İstanbul'dan Van Gölü'ne uzanan sıradışı bir hikayeye davet ediyor. Yazar yeni kitabında Haliç'te ve Boğaziçi'nde hep aynı seferlere çıkmaktan sıkılan, engin denizlerin, hatta okyanusların hayalini kuran Defterdar'ın, İstanbul'dan Van Gölü'ne uzanan umut dolu, sıcacık hikayesini akıcı bir üslupla anlatıyor. Küçük Haliç vapurlarının, nice mucizeyi ve efsaneyi barındıran eşsiz Van Gölü coğrafyasındaki yeni yaşamını resmediyor; kültürel değerlerimizin yeni kuşaklara aktarımının, belleğin ve vefanın önemini her yaştan okura hatırlatıyor. 1984 yılında Kayseri, İncesu'da doğdu. 2006 yılında İstanbul Üniversitesi, İngilizce Mütercim Tercümanlık Bölümü'nü, 2010'da da aynı üniversitede, Türk Dili ve Edebiyatı alanında yüksek lisansını tamamladı. 2017'de Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde doktora yaptı. 2014'te, Çocuk ve Gençlik Yayınları Derneği'nin Yılın Çocuk Romanı Jüri Özel Ödülü'ne değer görülen ilk çocuk romanı Resimli Hayal Ansiklopedisi'ni, 2018 yılında devam kitabı Palyaçolar Giremez izledi. Halen Bitlis Eren Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde araştırma görevlisi doktor olarak çalışan Yiğitler'in yayımlanmış çevirileri ve öyküleri var. Son çocuk romanı Çok Uzak Bir Deniz (2020), Haliç'ten Van Gölü'ne gönderilen küçük vapurlara bir selam niteliği taşıyor. Yiğitler, eşi ve oğluyla birlikte Tatvan'da yaşamını sürdürüyor.


Bir silah bu boşluğa doğrultulmuş, kimseyi hedef almayan, bu yüzden herkesi hedef aldığı varsayılabilen: bir silah varsa tehlike de vardır. Çehov'un tiyatro için söylediğini unutmayalım: Sahnede bir silah varsa, oyun bitmeden mutlaka patlamalıdır! Şiddet için kullanılacak aleti yok etmek ya da kullanılmaz hale getirmek, şiddet düşüncesini yok etmeye yetmez. Şiddete zaten karşı olan, bu heykeli beğenir. Şiddete eğilimli olanın gözünde ise, gülünüp geçilecek bir mizah eseri olmasının ötesinde, heykel amacına yönelik etki yapamayacaktır. Meraklısına: Düğümlenmiş Silah heykeli Malmö limanındadır.


Düşmüş sıfatının tam zıddına, göğe yükselen bir melek elbette hayal gücünü biraz özgür bırakarak. Yoksa düşeyazdır bu kargışlanmış melek, çarpmak üzeredir yere, hem de sırtüstü. Çünkü gözü hala kovulduğu yerde, gökyüzündeki o mutlu ülkededir. Ama zaten o mutluluktan sıkılmamış, isyan etmemiş midir, bu diklenme değil midir aldığı cezanın nedeni? Belki kendisi de suç işlemediğini, haksız yere ceza aldığını düşünüyor olacak ki, göklere bakakalmıştır. Ama nasıldır yüzündeki ifade, biz yeryüzündekiler tam seçemeyiz bunu, neden denirse, olup bitenler bize yabancı bir düzlemde gerçekleşmektedir. Meraklısına: Düşmüş Melek heykeli Madrid'de, El Retiro parkı içindedir.


Yaşarken takdir görmüş müydü? Elbette ama dar bir çevrede: yazıp çizenlerin küçük topluluğu dışında kendi halinde bir adam sayılırdı; ailesinin gözündeyse kayıp kişi. Onca birikime karşı diploması, unvanı, ödülü, hatta ele gelir başarısı olmayan, kırık dökük bir gönül ilişkisi hariç hep yalnız, yapayalnız bir adam. Oysa kalabalıktı, hem de sıkış tepiş bir kalabalık. Ricardo Reis, Alvaro de Campos, Bernardo Soares, Alberto Caeiro ve diğerleri... Hepsi oydu, hepsi kendisiydi. Tek bir zihinde kıpır kıpır oynaşan yazarlar silsilesi içinde kendisi neredeydi bilinmez. Hakem miydi, seyirci miydi? Kendinden çıkardığı iki kişi edebi kalem kavgasına tutuştuğunda taraf tutmuş muydu? Karşısına geçip, diyelim Ricardo Reis'i eleştiren biri çıktığında içinden gülmüş müydü, yoksa kendi eleştirilmiş gibi üzülmüş müydü? Hiçbirini bilmiyoruz. Meraklısına: Pessoa heykeli Lizbon'da, Largo do Chiado üzerindedir.


Küçük Alman şehirlerinde küçük mü küçük suçlar işleyen bir adam varmış. Vurduya kırdıya karışmışlığı da oluyormuş ama asıl uzmanlığı, eğer bu bir uzmanlık söz konusuysa, dolandırıcılıkmış. Hapislere gire çıka, adı da çıkmış bu küçük dolandırıcının, küçük şehirlerde ikamet etmesi bile yasaklanır olmuş. Orta yaşı geçtiğinde, Berlin'de sefalet içinde debelenir bulmuş kendini: Bir ayakkabı tamircisinin kalfası, yarı aç yarı tok yaşayan, üstü kapalı yerde uyuduğuna şükredip öleceği günü bekleyen bir zavallı. Canına tak etmiş bir gün, kafaya koymuş: Son bir dümen çevirecek, öyle küçük iş değil ha, kalan ömründe paşalar gibi yaşamasını garantiye alacak, dillere destan bir numara. Kalkmış kostüm kiralayan bir dükkana gitmiş, maskeli balolarda giyilenlerden bir yüzbaşı üniforması kiralamış kendine. Baloda kendisinden başka eğlenecek kimse yok tabii, giydiği gibi yüzbaşı üniformasını kılıcını da kuşanmış, Berlin'in ana caddesine çıkıp pusuya yatmış. Çok geçmemiş, küçük bir müfreze belirmiş uzaktan. Hemen seğirtmiş, kesmiş yollarını. Düşün önüme! diye buyurmuş askerlere, emrimden çıkmak yok, çok gizli bir göreve gidiyoruz. Karşılarında koca yüzbaşı, neden biz, nereye gidiyoruz, var mı cebinde yazılı emir diye soracak yürek yok askerlerde, çarnaçar takılmışlar düzmece yüzbaşının peşine. Kasayı alıp sırra kadem basmış bizim düzmece yüzbaşı. Belediye Binasında kalanlar nice sonra anlamışlar getirildikleri ketenpereyi. O saatten sonra ah vah etmek çare olmamış tabii. Alarm verilmiş her yanda: Sadece hırsız değil, ordunun şerefini iki paralık eden bir sahtekarı aramaya koyulmuş herkes. Hani başta demiştik ya, kahramanımızın amacı yaşlılığını rahat geçirmekti; çaldıklarını harcasa yapamayacağı kadar keyifli yaşamaya başlamış bizim düzmece yüzbaşı. Neden derseniz, o yargılanıp hapse girerken ülkenin en ücra köyüne dek yayılmış namı, basın manşetlere taşımış çevirdiği numarayı. Her köşeden çağırmışlar yüzbaşıyı, Gel! demişler, bize de anlat, nasıl soydun Köpenick Belediyesini? Anlata anlata Almanya'yı bitirmiş, Avrupa'yı dolaşmış hikayesini sermaye ederek, İngiltere derken, Amerika'ya turneye bile gitmiş, koca tiyatrolarda sahneye çıkmış. Alınteriyle kazandığı parasıyla en pahalı yerde, Lüksemburg'da saray yavrusu bir villa almış kendine. Lordlar gibi yaşarken Dünya Harbi patlamış. Dolandırıcının hası, uyanıkların yüzbaşısı ne yapmış, kendini affeden Alman İmparatoruna güvenmiş, tüm parasını Alman savaş tahvillerine yatırmış. Nasıl olsa Almanya kazanacak ya savaşı, parası kim bilir kaça katlanacak. Sonuçta buyurgan imparator kaybetmiş savaşı, bizim küçük düzenbazın elinde avcunda ne varsa kaybetmesine de neden olmuş elbet. Düzmece yüzbaşının ömrü boyunca namusuyla kazandığı tek servet buharlaşıp gitmiş, kaderinde sefalet içinde ölmek yazılıymış fukaranın. Ne var ki, yüzbaşının birkaç yılı mesut ve müreffeh geçmiş hiç olmazsa. Kasayı ona kaptıran Köpenick Belediye Başkanı vardı ya, hikayemizin mutsuz adamı işte o: Kimselere anlatamamış derdini, dolandırıcıydı ama inandırıcıydı, nasıl engel olacaktım, kasayı vermemenin mümkünü yoktu dese de olmamış, yediden yetmişe bütün Almanya'ya maskara olmuş. Köpenick Belediye Başkanı diye adı çıkmış ya bir kere, o ölene dek kimse çıkmamış hevesli, mecburen Belediye Başkanı kalmış zavallı. Masal gibi olaylarda kimse erememiş muradına ama biz yine de çıkalım kerevetine: Masal gibi ama değil, okuduklarınız tamamen gerçek. Köpenick Belediye Binası önüne dikilmiş Köpenickli Yüzbaşı heykeli kadar gerçek. Meraklısına: Heykel tabii ki Köpenick Belediye Binası önünde. Türkçede henüz yok ama Carl Zuckmayer'in bu şenlikli hikaye üzerine yazdığı Köpenickli Yüzbaşı adlı müzikli oyununu okuma şansı olanlara tavsiye ederiz. Vural Ülkü'nün çok güzel bir çevirisiyle YKY tarafından Köpernick'li Yüzbaşı adıyla 1993 yılında yayımlanmıştır.


Itır Arat'ın yeni sergisi İyileşme, 25 Aralık 2022 tarihine kadar Eskişehir Museum Kültür Sanat Pub'ta ziyaretçilerini bekliyor. Gerçek bir hayat hikayesini aktaran sergi, iyileşmenin ve yürümenin önemini vurguluyor. Sanatçı, kendi yaşamından bir kesiti eserlerine aktararak İyileşme teması ile iyi olma halinin farklı hallerine işaret ediyor. Arat, iyileşme teması altında, ağır yaşam koşullarının yarattığı karamsar atmosfere ışık tutan ve en çok ihtiyaç duyulan kavramların başında iyilik olduğunu vurguluyor. Hayatının her alanında İyi ol, iyileş! manifestosunu benimseyen sanatçı hem tekstil ve moda tasarımı hem de sanat disiplinleri ile iç içe olup akademik ve sanatsal çalışmalarını bu bilinçle yürütüyor. Sanatçı, kendisini üretim yapmaya yönlendiren temel faktörün ise sezgileri olduğunu ifade ediyor. Yaşadığı sağlık problemlerinden dolayı bir süre yürümekte güçlük çeken ve bu dönemde sanatsal üretimler yapmaya başlayan Itır Arat için sanatın birleştirici ve iyileştirici yönü sanatçının deneyimleyerek keşfettiği bir alana dönüşmüştür. Sergisini multidisipliner bir bakış açısıyla oluşturan sanatçının hem teknik hem de malzeme bakımından çeşitlilik gösteren çalışmaları bulunuyor. Seçkide, plastik sanatların izlenimleri olsa da tekstil sanatlarına özgü bütünleyici malzemeler ile mixed-media kompozisyonlar yer alıyor. Sanatçı, tuval üzerinde boya katmanlarıyla oluşturduğu dokuları, kullandığı jüt ipi ile tamamlayarak farklı malzemelerin birlikteliğinden doğan deneysel ve yeni dokular elde etmiştir. Sanatçının doğal bir malzeme olan jüt ipi ile eserlerinde yer yer sarma, sarmalama işlemleri uyguladığı görülüyor. 25 Aralık tarihine kadar Eskişehir Museum Kültür Sanat Pub'ta izlenebilecek.


Brecht Berlin'e döndüğünde, tam Protestan mezarlığı yanında bir eve yerleşir. Çalışma odası mezarlığa bakmaktadır. Mezarlık, hayal gücünü besleyen bir yer olabilir elbette: en azından sessizdir ve yazma eylemi sırasında yazarı rahatsız edecek dış etkenlerin çoğundan yalıtım sağlar. Nedir, Brecht'in çalışma odasının penceresinden görünen mezarlar arasında biri vardır ki, bu komşuluğa bir parça gurur da katmaktadır: Hegel, hemen orada yatmaktadır. Hemen aynı sırada, birkaç mezar ileride de Fichte son uykusundadır. Brecht, tanrıtanımazlığına karşın, Hegel'e komşu bir mezarda gömülmeyi ister ve henüz yaşarken Protestan mezarlığında yerini ayırtır: Tam Hegel'in karşısına denk gelen bir duvar dibi. Brecht'in cevval karısı Helena Weigel yazarı önceden ayrılmış o mezara gömer, günü geldiğinde kocasının yanına gömülür. Brecht'in mezarı sırasına, tanrıyla ilişkisinden emin olamadığım Heinrich Mann ve tanrıtanımazlığı kesin olan Anna Seghers gibi yazarlar da gömülür. Sonuç: Protestan Mezarlığı, bir tür ünlüler mezarlığına dönüşür. Yaşamın diyalektiği biraz da burada: Bir şair önce sevgilisinin ağzına dayadığı tabancanın tetiğini çeker ve merminin enseyi parçalayıp çıkmasını seyreder, sonra kendi kalbine kurşunu sıkar, kendisinin ve yanındakinin yaşamına dair bir tanrı rolünü oynar ama ölümünden sonra nerede ve nasıl gömüleceğine karar veremez. Diğer yandan tanrıyı tanımadığını iddia eden ama öleceği ana dair en ufak bilgi kırıntısına sahip olmayan bir yazar, ölümünden sonrası için rezervasyon yaptırmakta tereddüt etmez ve mezarı konusunda son sözü söyleme hakkını elinde tutar.


Doğal akışı içinde hayat neyi gerektirir? Oğul, babayı gömer mezara, vakti geldiğinde kendisi de oraya girmek üzere. Oysa bu mezarda, baba oğlunu toprağa vermiştir, yuvarlak hesap on yıl sonra yanına kıvrılmak üzere. Ve evet: bir de ana var mezarda, gündelik hayatta hep yaptığı gibi, zamandizinsel olarak mezarda da baba oğulun arasına giren. Bir de aşağıda, can yakıcı bir mermer parçası: ölüm tarihleri belirsiz üç kız kardeş. Akla uzaktan uzağa Çehov'un başyapıtı gelse de, üç mezarsız ölü karşısında nutku tutuluyor insanın. Hayat gailesinin sanatla bağlantısını düşünmeye kalkarken, seri üretim insan kıyımı saplanıp kalıyor akla, kıymık misali. İnce, uzun bir taş mezar üstünde. Elbette, ana-baba öldükten sonra oraya dikilmiş. İnsanın mezarını seçememesi ne tuhaf, acaba bu taşı ister miydi üstünde? Siyahın hakim olduğu taşlar arasında beyaz, dörtgenler arasında sivri: Zıtlaşmanın, sivrilmenin cisimleşmiş hali. Düpedüz bizim gözümüzdeki imgenin yansıması. Bir de şu: mezarlığın her yanına dikilmiş, ağaçlara iliştirilmiş tabelalar: Kafka'nın mezarına gider mezara yüz metre kaldı... Diğer ölülere rahat vermeyen bir mezar bu. Taşın üzerinde İbranice bir kitabe: Yaşamının son yıllarında öğrenmeye çabaladığı, iyi konuşamadığı ve asla yazamadığı bir dil. Bunu kendisi seçmiş olabilir mi? Tıpkı yazdıkları hakkında son kararı kendisinin veremediği gibi, mezarı da ona dair başkalarının tasarrufudur. Bir de alay eder gibi, mezarın tam karşısında yazarın vasiyetine ihanet eden ve bütün bu dertleri başına açan Max Brod için bir anma taşı!


Kuşaklar boyu aynı mezarı paylaşan, birbirlerinin peşi sıra aynı toprağın altına giren aileler de var. Nedir, bir an gelir, daha doğrusu bir kuşak, o zinciri keser: Soy vermeyi reddeder ve kendisinden sonra bir başkasının o toprağın altına girmesini engeller. Kierkegaard'ın yaptığı budur: Ebedi nişanlı olarak, evlenmekten kaçındığı Regine Olsen'e ömür boyu sadık kalmış ve kendi soyağacını kurutmuştu. Kopenhag'da, Avrupa'nın bu gözden ırak şehrinde uygarlığın yılmaz eleştirmeniydi: Toprağa kök salmaktan gelip ters yönde yersiz yurtsuzlarla, onulmaz göçebelerle buluşmuştu. Yaşamdaki her seçimin mutlak saçmalık üreteceğini savlayan bir düşünürün mezarı da ancak burası olabilirdi: Kadim mezarlığı dinlenme, sessizlikte bebek uyutma, hatta mesire yeri olarak kullanan bir şehirde gömülmek. Neden olmasın: Kierkegaard soyadı da kilise bahçesi, yani kabirlerin toplaştığı ilk mekan anlamına gelmiyor mu? Kierkegaard mezarıyla simgeler üretmeye, soyağacını sakatladığı ailesinin aldığı soyadından itibaren yazgılıydı.


Berlin yakınlarında, Wansee gölünün dibinde, kuytuda bir mezar Kleist'ınki. Mezarlıkta değil, özel aramadıkça bulunması zor bir yerde. İki kişilik bir mezar: Sevgilisini öldürüp, sonra intihar ettiği yerde yatıyor, birlikte öldükleri sevgiliyle mezarda bile ayrılmadan. Kleist ve sevgilisi bu küçük koruya intihar etmek amacıyla gelmiş, Kleist ilk olarak sevgilisinin ağzına soktuğu tabancayı ateşlemiş, onun öldüğüne emin olduktan sonra kendi kalbine bir kurşun sıkmıştır. Kleist'ın karamsarlığı Kafka'nın habercisi midir, Demir Özlü'nün dediği gibi, bilmem. Bildiğim, bu karamsarlığın son anda bile duygusal zekasını köreltmediğidir. Kleist önce yaşam arkadaşını, sonra kendisini öldürmüştür. O kısacık anda bile öldürme eylemini, vicdanı, kim bilir belki yas duygusunu sevgilisine yaşatmamak gibi bir sorumluluğu üstlenebilmiştir. Kleist eylemini zihin açıklığıyla gerçekleştirmiştir. Herhalde kaçınılmaz olan sonuna doğru ilerlerken, karamsarlıktan çok huzursuzluğu yola çıkarmıştır Kleist'ı. Şair, içindeki gerçeklik ile dünya gerçekliği arasındaki uyumsuzluk, belki de geçirimsizlik yüzünden huzursuzdur. Tıpkı mezarı gibi: Kendi içinde huzurlu bir adacık, nedir, birkaç metre ötesinde dünya işlerine dalmış olanların meskenleri, az ileride sağlıklı yaşamak için kürek çekenlerin kulübü. Yan yana ama geçirimsiz iki dünya. Mezar başka bir anlamda da manidar: Tek başınadır ama iki kişiliktir. Tek başınadır ama şehrin içindedir. Tek başınadır ama yine de ulaşılabilir bir yerdedir. Tek başınadır ama duvarlarla çevrilmemiştir. Nerdeyse her açıdan tek başınalığı inkar eder bu mezar. İç ve dış arasındaki diyalektik çekişmenin taş gibi simgesidir.


Yapımcılığını ve yönetmenliğini Onur Hüseyin Kılınç'ın yaptığı Bir Kare Bir Anlam adlı belgesel, 26 Eylül'den itibaren her Pazar saat 20.45'te TRT 2 Kültür Sanat Televizyonu'nda! Fotoğraf sanatının duyguları aktarmadaki işlevinin anlatıldığı Bir Kare Bir Anlam, her bölüm farklı disiplinlerden fotoğraf sanatçılarını konuk alıyor. Konuk fotoğrafçı seçilen kavrama dair bir fotoğraf çekebilmek için seyahate çıkıyor. Fotoğrafı, fotoğraf çekmek eyleminin seyrini ve motivasyonunu anlatarak düşündüğü kavramı yansıtacak bir kadraj yakalamaya çalışan sanatçı, düşündüğü şeyin izini sürerek, o şeyi ifade eden en yakın görsel karşılığı seyirciyle buluşturuyor. Bir kare bir anlam'a bürünüyor! Belgesel serisinde Hüseyin Taşkın, Ömer Faruk Yeltekin, İlker Karaman ve Hakan Bıyıklıoğlu gibi fotoğraf sanatçıları fotoğraf severlerle buluşacak. Bir Kare Bir Anlam adlı belgeseli her Pazar saat 20.45'te TRT 2'de izleyebilirsiniz.


İnsanlığın varoluşundan bugüne mevcut ancak yeni yeni popülerleşen bir etkinlik: Beden Müziği. Beden Perküsyonu olarak da adlandırılan bu etkinlik, adım atma, parmak şıklatma, el çırpma gibi beden sesleri ve vokal ile yaratılmaktadır. Çeşitli stilleri olmakla birlikte biz stillerden ziyade beden müziğine ve kazanımlarına değineceğiz. Disiplinler arası uygulamalarda da kullanılan bu etkinlik Bulut'a göre herkesin müzik yapabileceği, oyun odaklı etkileşimli bir öğrenme ortamıdır ve atölyeler şeklinde gerçekleştirilir. Enstrüman kullanmadan müzik icra etmenin sınırlarını zorlayan bir etkinlik olarak karşımıza çıkan beden müziğinde, bedenin yapısal ve devinimsel özelliklerine uygun bir şekilde farklı seslerin art arda sıralanmasına imkan tanıyan ve bedenin eksenlerine göre oluşturulmuş hareketler vardır. Dolayısıyla beden yapısının, bedeni oluşturan kol, bacak, baş, gövde gibi kısımların farkında olarak hareket sağlanır. Ses ve görüntü beden müziğinde aynı hareketten doğar. Grupça yapılan etkinliklerde uyum devreye girer. Ayna, eş zamanlı taklit ve yankı kullanılır. Beden müziği atölyelerinde bir araya gelindiğinde buz kırma, ritim algılamasında ve psikomotor becerilerde iyileşme, tek-çok yönlü yoğunlaşma, birbirini dinleme gibi kazanımlar elde edilmesi söz konusudur. Alman müzik eğitimcisi ve besteci Carl Orff ve Gunild Keetman'ın geliştirdiği ve 20. yüzyılın yükselen müzik pedagojisi sistemlerinden bir haline gelmiş olan Orff Schulwerk, insanın içinde var olan yaratıcı güçleri açığa çıkarmasına ortam hazırlayan, temelinde ritim, hareket ve konuşma olan, insanların içlerinden geldiği gibi müzik yapıp, dans etmesine, doğaçlama yapmasına olanak tanıyan, insana bütün sanatsal alanları kombine ederek öğrenme, keşfetme, deneme ve yaratma ortamı sunan, müzik ve hareket oyunları içeren bir eğitim sistemidir. Ve bu eğitim çerçevesinde de vücudu bir çalgı gibi kullanma, vücudun değişik bölgelerine vurarak çeşitli ritim eşlikleri oluşturma etkinlikleri kullanılmaktadır. Geçmişten günümüze var olan beden müziği için gerçekten de insanın kendisini tanımasını sağlayan bir keşif yolculuğu diyebiliriz. Biricik insanın, biricik bedeninin özgün sesiyle buluşmaya! Beden müziği alanında öncülük etmiş ve uluslararası festivaller düzenlenmesini sağlayarak dünyanın çeşitli bölgelerinden kültürel ve güncel beden müziği örneklerini bir araya getirmiş Amerikalı sanatçı Keith Terry'nin 2012 yılında İstanbul'da düzenlenen 5. Uluslararası Beden Müziği Festivali'ndeki solo performansından bir kesit. İyi seyirler! Beden müziği ile beni buluşturan Kosta Rikalı sanatçı Cristian Mejia ve Katalonyalı sanatçı Noe Fores'e teşekkürlerimle. Beden müziği konulu yazınızı çok ilginç bulduğumu özellikle belirtmek istiyorum. Merak ettiğim diğer konu solo performansların yanında grup olarak beden müziği performansları yapılıyor mu? Yapılıyorsa kökenleri kabilelerde yapılan seremonilere dayanıyor mu? Son olarak da ıslık çalmak da bedenin fiziki bir hareketi olan havanın üflenmesiyle oluyor. Islık çalmak da beden müziği midir? Teşekkür ederim. Solo performansların yanında grup olarak yapılması da söz konusu. Müzik kuramcılarına göre ritüellerle ilişkisi olduğu belirtiliyor. Beden müziği içinden çıktığı coğrafi bölgeye göre kültürel çeşitlilikler arz ediyor dolayısıyla kendi bünyesinde pek çok stil barındırıyor. İrlanda, Afrika Step Dansları, Buckdancing, Clogging, Kum Dansı, Hambone, Pattin Juba, Etyopya Koltukaltı Müziği, her türlü Gırtlak Şarkıcılığı, Beat-Boxing ve Keçak gibi. Elin ağza götürülerek blap sesi çıkarılması gibi sesler de dahil. Islık da kullanılmakta. Farklı stillerden biri olarak Stomp çok ünlü bir grup videolarına bakabilirsiniz. Sevgiler. Verdiğiniz bilgiler çok aydınlatıcı oldu. Teşekkür ederim. İlgiyle okuduğum bir yazı olduğunu özellikle belirtmek isterim.


Müzayede veya açık arttırma belirlenen ürünlerin teklif usulü ile en fazla miktarda teklif verene satılması sistemidir. Müzayede veya açık arttırma sistemi en çok antikalar, nümismatik değeri taşıyan madeni ve kağıt paralar ve sanat eserleri için yapılmaktadır. Ülkemizde de son zamanlarda birçok müzayede evi kurulmuş ve çok sayıda çeşitli müzayedeler düzenlenmiştir. Müzayede evi kendi ürünlerini satabileceği gibi başkalarının ürünlerini de komisyon karşılığında satmaktadır. Müzayede evleri belirli şirketler tarafından kurulduğu gibi bazı müzeler ve kültürel kuruluşlar tarafından da kurulabilmektedir. 1. fotoğraf: Müzayede esnasında satışı yapılacak olan ürün her katılımcının görebileceği şekilde ya bir görevlinin elinde ya da bir ekranda tüm müzayede katılımcılarına gösterilir, özellikleri sayılır ve sonrasında ürünün açılış fiyatı söylenir. Katılımcılar açılış fiyatının üzerinden teklifler vererek ürünü alabilmek için birbirileriyle mücadele ederler. 2. fotoğraf: Müzayede katılımcılarına müzayededen önce müzayede de çıkacak ürünler hakkında bilgiler ve açılış fiyatını belirten bir katalog dağıtılır. Müzayede katılımcıları bu şekilde hem ürünlerin fiziki durumları hakkında bilgi sahibi olur hem de açılış fiyatlarını öğrenirler. 3. fotoğraf: Müzayede katılımcılarına teklif vermeleri esnasında kullanacakları işaret bayrakları veya numaralı işaret tabelaları verilir. Müzayede katılımcısı bir ürüne teklif vereceği zaman bu numaralı işaret elemanını kaldırır ve müzayede başkanı bu numarada kayıtlı olan kişinin bu ürüne teklif verdiğini ve ne kadar teklif vereceğini anlar. Müzayede öncesinde katılımcı mutlaka kendi işaret elemanının numarasıyla kendini müzayede komisyonuna kayıt ettirmelidir. Bu şekilde katılımcı sisteme işlenir ve katılımcının teklif vermesiyle verdiği teklif anında kayıtlı olduğu numaraya müzayede komisyonu tarafından işlenir. Bazı müzayede evleri teklif verme işlemi esnasında standart orantılı artan fiyat skalaları kullanırken bazı müzayede evleri müzayede başkanının söylediği miktar doğrultusunda fiyat arttırılması şeklinde bir fiyat arttırma mekanizması kullanırlar. 4. fotoğraf: Müzayede sonucunda kazanılan ürün müzayede bitiminde müzayede komisyonuna bildirilir. Müzayede komisyonu var olan kazananlar listesinden sizin isminizi, bayrak numaranızı ve kazandığınız ürünün numarası ve ismini öğrenir. Bunun sonucunda size bir fatura oluşturulur ve kazandığınız ürüne verdiğiniz teklifi ödemeniz beklenir. Ödeme yaptıktan sonra kazandığınız ürün size teslim edilir. Kimi müzayede evleri hemen müzayede gününde kazanılan ürünleri teslim ettiği gibi kimi müzayede evleri ürünü ya sonrasında şubelerinden almanızı ister ya da sizin belirteceğiniz bir adrese ürününüz gönderilir. Sanat eserleri ve antikaların satışta olduğu müzayedelerde ürünlerin teslimi çoğu zaman ödeme yapıldıktan sonra müzayede gününden başka bir günde yapılır. Nümismatik müzayedelerinde genellikle ürünleriniz ödeme yapıldığı anda ve müzayede gününde size teslim edilmektedir. 5. fotoğraf: Benim katıldığım müzayededen kazandığım ürün.


İlya Repin'in tablosu, Rus tarihinin acıklı olaylarından birini resmediyor: İlk Rus Çarı Korkunç İvan, 1581'de büyük oğlu İvan'ı kendi elleriyle öldürmüştü. Neden bu cinayeti işledi, öğrenmek gerekli mi bilmiyorum ama bize ulaşan hikaye şöyle: Son derece tutucu, üstelik dengesiz ve şiddete bağımlı Çar İvan, oğlunun kendisine ihanet ettiğinden kuşkulanmaktadır. O sırada hamile olan gelininin uygunsuz kıyafetler giymesini bahane ederek, oğluyla bir tartışmaya girişir. Derken kendini kaybeder ve oğlunu öldürür. Resim bize bu feci olayın hemen sonrasını gösterir: Suç aleti yerde, gözümüzün önünde durur. Sadece oğlun giysileri ve kafası değil, halılarda bile kan vardır. Mekan öyle dağılmış, eşya öylesine saçılmıştır ki, Repin cinnet denenin aslında uzun ve büyük bir kavga olduğunu ima eder. Çar, öfkeyle bir anlık göz kararması savunmasının ardına saklanamayacaktır. Ne var ki, Repin Çarı dehşete kapılmış, yaptığından onulmaz bir pişmanlık içinde resmeder: Gözlerdeki ifade inanılmazdır; ayrıca Çarın eli, tedavi etmek istercesine, oğlunun kanlı başını sarmıştır. Fakat oğlun eli son bir itirazla, babasının kendisini kucaklamasını reddeden bir kasılmayla kalmıştır. Repin, oğlun o son şefkat anını reddeden eliyle kalmaz, kullandığı renklerle de cürümde kimin tarafını tuttuğunu belli eder: Baba kapkaradır, yekpare bir olumsuzluk imgesi gibidir. Oğulsa canlı, çekici renklerle resmedilmiştir hele çizmeleri, Çarın tekdüzeliğiyle zıtlığı son kertede abartarak gözümüze sokar. Nedir, Repin'in kararında ikircikli olduğunu günümüze kalan taslaklarından biliyoruz. İlk taslaklarda ne renkler böylesine tezattır ne de hikayenin resmedilen anı aynıdır: İlk taslakta suç aleti Çarın elindeydi, handiyse suçüstü durumu yaratılmıştı. Oysa tablonun bitirilmiş halinde, yine hukuk diliyle, pişmanlık dolayısıyla iyi hal indirimi istenir. Çini sobadan ahşap eşyaya, giyim kuşamdan perişan halılara dek tablo gerçeklik duygusu uyandırsa da, Repin'in amacı dramatik etki yaratmaktır. Bunu kendi ağzından kayda geçtiği için biliyoruz ama dikkatle baktığımızda keşfetmemiz de mümkün: Sol üstteki ufacık pencere tablodaki tek ışık kaynağıdır. Öyleyse, biz bu sahneyi nasıl üzerine spotlar tutulmuşçasına açık seçik görebiliyoruz? 1581'de kullanılan hiçbir aydınlatma gereci, bizim şu nedamet sahnesini böyle sarih görmemizi sağlayamaz. Demek Repin, hikaye neyse onu öğrenmemizi istiyor. Repin'in arzuladığı etki, Ruslarda biraz yoğun yaşandığı için, tablo iki kez ciddi saldırıya uğradı. 1913'deki ilk saldırının tahribatını, henüz hayatta olan ressam bizzat onardı. 2018'deki ikinci saldırının bıraktığı izler, hala onartılmaya çalışılıyor. Tablonun bu denli kin uyandırmasının nedeni, tıpkı Repin'in yaşadığı ikircikli duygu aslında: Rus Çarlığının kurucusunu, diğer dillerde kullanılan Korkunç sıfatına bile yüksek tondan itiraz edilen, saygıdeğer bir kişiliği evlat katili olarak göstermek... Repin'in hukuki hafifletici nedenleri de işe yaramamış, bu cinayet davası Ruslar tarafından tamamen reddedilmiş demek!


Adolf Menzel'in 19. yüzyıldan kalma tablosu, ilk değilse bile, öncülerden biri: Fabrika, işçilerin fabrikadaki üretimi resmediliyor. Bunun, şu anda düşündüğünüzden daha büyük bir kırılma, handiyse devrim olduğunu kabul etmeli: İşçiler sanat eserinin konusu olabiliyor! Nedir, tabloya baktığımızda odağın işçiler olmadığı hemen görülür: Işık geri kalanla orantısız biçimde, üretilen nesnenin üzerindedir. Hatta tablonun ışığı, üretilen nesneden doğar ama yayılmaz işçiler karanlıkta kalır. Altın rengi ışık, bu gölgeler içindeki, tekinsiz denebilecek dünyanın tek aydınlatıcısıdır. İşçiler biçimsiz, birbirlerinin içine geçmiş, bir arada ve kalabalık olmaları hariç belirgin özelliklerden yoksun varolurlar tabloda. Ancak o nesneden üzerlerine düşen ışık kadar vardırlar, nesneden uzaklaştıkça varlıkları silinir, yok olmaya yüz tutarlar. Üretilen nesnenin güneş gibi aydınlattığı yer, fabrika, cehennem gibidir. Menzel'in doğup yetiştiği çağ ve coğrafya için, fabrika dehşet vericidir: sanat eserine konu olacak denli kabullenilmiş, giderek kanıksanmış ama hala alışıldık yaşamı tahrip edebileceği hemen sezilen bir mekan. Tablonun ikinci adı Modern Tepegözler konulduysa, bunun ima ettikleri bizi niyet okumakta özgür bırakır elbette. Tepegözlerin, topraktan doğan ve güçlerini topraktan alan mitolojik yaratıklar olduklarını düşünelim. Homeros'un destanlarındaki Tepegözlerin bu tablodaki gibi metal erittiklerini ve ardından tüm mitolojilerdeki Tepegözlerin insanoğluna düşman olduklarını... Hatta hemen her zaman yamyam, insan etiyle beslenen canavarlar olduklarını. Menzel bu güçlü imgeyi tablosuna rastlantıyla seçmiş değil herhalde. Menzel fabrikaya bakmaktan, orada toplumu dönüştürecek bir tohumun filizlendiğini sezmekten ve bunun resmedilecek bir görüngü olduğunu düşünmekten kendini alamamıştır. Gel gör ki, fabrikayı resmettiğinde işçileri değil, ürettikleri nesneyi merkezde tutmaktan kaçınamamıştır.


Soru sormak, hele senden üstün olana sormak, onunla mücadele etmeyi amaçlayan bir sorgulama mıdır, yoksa kendine özgü bir iletişim mi? Bu keşiş orada dikilir ama diklenmez; daha çok huşu içinde bakan bir mürit gibidir: doğanın müridi. Firedrich'in hiçbir tablosunda gerçeği resmetmek niyeti yoktur zaten, fotoğraf objektifine uzaktır onun bakışı: Gördüğünü değil hissettiğini resmeder. Hissetme demişken, bu tabloda korku yoktur örneğin; ölçüsüzce büyük, azametli doğa karşısında diz çökme de yoktur doğa emretmez, keşiş de madun değildir. Belki bir vecd halidir tanık olduğumuz, doğanın ne dediğini anlamaya çalışan bir insandır. Hissetme buradadır işte: Doğanın dile gelmesine inanmak, ancak hissiyatla mümkündür. Tabloya akılla bakmak mı? Öyleyse önce ışığı bilmek zorunludur: Günün hangi saatidir tanık olduğumuz? Keşişin kıyıda durduğu saat, sabah mı akşam mı, bu bile akli yorumu değiştirecektir. Oysa saate vurulamayacak denli durgundur tablodaki doğa. Durgun ama hareketsiz değil. O bulutlar donmuş olabilir mi, denizin kıpırtısı elle tutulacak gibi üstelik. Doğa kendi zamanını sürdürmektedir, kadrandan okunamayan bir zamanı: Akılla hesaba vurulamayan bir zaman algısıdır bu elektronik postanın kaç milisaniyede gittiğini hesaplayacak denli hız aşığı olmuş kuşağımız için, aklın sınırları dışında kalan bir zaman tabii. Tablolara ad koymak hayal gücünü kısıtlayan bir iş. Orada okuduğumuz ad, bizi belli bir düzende düşünmeye yöneltiyor. Akıl yürütmek zorunda kalıyoruz. Oysa ressam Friedrich aklın mutlaklaştırılmasının en büyük muhaliflerindendi: Salt akılla övünenin, resimdeki keşiş denen o leke kadar hükmü olur!


Bu kez 2. Dünya Savaşı yılları: yıl 1942. Grosz Metropolis tablosunda büyük şehre, bu gayya kuyusunda yaşamaya tiksintiyle bakıyordu. Ondan 25 yıl sonra, Edward Hopper mahzun bir umutsuzlukla bakıyor. 25 yıl çok uzun mu? Değil elbette, acıtıcı olan da bu: zaman öyle hızlanmış, öyle çığırından çıkmış ki, oluşturduğu merkezkaç gücüyle insanı uzaklara fırlatmış. Büyük şehre bakınca, olumsuz da olsa coşkuyla yaşanan duygulardan eser kalmamış. Renkler donuk, sırttan görünen adam donuk, köşeler sert ve sıkışmışlığı pekiştiriyor: O köşe mekanda sabahı beklemek, hiç olmazsa uykusuzluk çekmek, sıkılacak kadar bile duygu yüküne sahip olamamak. Bu tablo yabancılaşmanın değil, yalıtılmanın çağına ait. Şapkalar başta. İçeridekiler müdavimse bile, kendilerini evlerinde hissetmiyorlar. Ellerinde olsa kalkıp gidecekler ama nereye? Bir başka mekan daha mı iyi buradan? Yok, içerideki yalnız adamdan bir hikaye çıkar çıkmasına ama mutlu son yapıştıramazsınız. Sokak boştur. İnsanı bırakın, bir araç geçmez, kedi-köpek bile yoktur. Acaba içerideki gece kuşları için mi boştur sokak? Handiyse yoktur sokak, önemini yitirmiş, anlamından soyutlanmış bir dışarısı olmuştur.


Yaşlı Brueghel'in tablosu 16. yüzyıldan kalma; ressam Matta İncilinden bir hikayeyi resmediyor: Eğer kör köre kılavuzluk ederse, her ikisi de çukura düşer. Kör sayısını çoğaltsa da, Brueghel ana düşünceyi koruyarak çalışmış, tıpkı çağının İncili kaynak alan pek çok ressamı gibi. Bu elbette bir mesel, dini bir mesel olduğunu tablodan anlamak da mümkün: Birkaç evi orasından burasından görüyoruz ama tabloda tam anlamıyla görünen tek insan yapısı bina, bir kilise. Üstelik körlerden birinin belinde tespih, bir diğerinin boynunda haç var. Dini simgelerin açıkça görünmesi, tabii ki meselin sezdirilmesine hizmet ediyor. Bir de şu: körler bir dereye yuvarlanıyor. Bu derenin sesi yok mu, siz tamamen sessiz akan bir dereye rastgeldiniz mi? Görmeyenlerin kulaklarının nasıl hassas olduklarını hepimiz biliriz, herhalde Brueghel de biliyordu. İşte böylelikle emin oluyoruz: Bu tablonun gerçeği yansıtmak gibi bir niyeti hiç yok! Geri dönüp çıkış noktasına odaklanalım: Brueghel okuma yazma bilmeyenlerin çoğunlukta olduğu bir toplumda, İncili resimli roman yaparak sunuyor aslında bu denli karikatürleştirme, meseli herkesin anlamasını sağlamak için. Tabii ki, zihniyetlerin nasıl değiştiği üzerine de konuşmak mümkün: Günümüzde, hangi yüksek amaç güdülürse güdülsün, engelliler üzerinden böyle bir tablo yapmayı düşünmek bile olanaksızdır.


George Grosz'un tablosu, Fritz Lang'ın ünlü filminden yaklaşık on yıl öncesinden, Metropolis adını daha önce kullanan da o. Tablo, 1917-18 yıllarından kalma, tam da ilk Dünya Savaşının Avrupa kıtasını mezbahaya çevirdiği yıllar. Tablo bu anlamda, çağının tanığı, oluşturduğu uygarlıkla övünen kıtanın kendi kendisine itirafı: Avrupa uygarlığı kof bir hikayeden, bir yanılsamadan ibaret. Dünya Savaşını bir sınav, Tarih denen mevhumun insanoğlunun önüne getirdiği yeni ve zorlu bir aşama olarak görmek ve onunla mücadele etmek mümkün. Beri yandan akıl geçmişte kalıyor: Bunun mutlaka muhafazakarlık, tutuculuk değil ama muhafazakarlık olarak belirmesi şart değil. Geçmişle şimdiyi kıyasta inat ve yeni olan'ın kusurlarını durmaksızın dile getirmek olarak gerçekleştirilecek bir mücadele de mümkün. Grosz Berlinli ama burası Berlin değil, tek bir şehir değil, hatta tek bir ülke değil ama mutlaka Avrupa kıtası. Metropolis dendiğinde nüfus ya da hacimden çok kültürel bir doku kastediliyor. Tablonun odağında Uzakdoğu ya da Amerika yok, Grosz'un sorunu o anda ve Avrupa'da. Tablodaki kırmızı hemen tehlikeyi çağrıştırır, ardından kanı, bedendeki yarayı, organizmanın parçalanmaya yüz tutmasını akla getirir. Caddelerin kesişmesi de gariptir: Perspektif çizgiseldir ama çarpıktır. Şehrin aldığı görünüm, ancak algı sakatlanarak yansıtılabilir. Ve resmedilenler: Bunlar kimlikten yoksun, artık yığına dönüşmüş insanlardır. Uzaktakiler bir düzen içinde akıp gider gibiyse de, yakındakiler karmaşa içinde birbirlerinin içine girmiştir. Büyük şehrin düzenli gözükse de cehennemi andıran kuralsızlığını görürüz resimde. Bu hengamede, belleğin derinliklerinden Gülten Akın dizeleri geliyor: Ah, kimselerin vakti yok / durup ince şeyleri anlamaya. Bu duygu ilk kez 20. yüzyılın başında belirdi: zaman hızlandı ve bizim dışımızda akmaya başladı. Caspar David Friedrich yaşasa ve görse, bu çağda resmedemezdi herhalde! Haklı olabilirdi: Gerçek, resmedilemez bir şey olabilir.


Epeyce önce, ressam Richard Dadd üzerine yazarken, onun bir eseri üzerine de yazacağıma söz vermiştim. Biraz gecikse de, sözümü tutuyorum. Bu tablo Richard Dadd tarafından resmedilmiş, İskoç bilim insanı Sir James Morison'u bize gösteriyor. Morison, uzun süre Dadd'ın tedavisiyle uğraşmış bir doktor. Dadd ve Morison'un yaşadıkları 19. yüzyıl ortalarında, psikiyatri bağımsız bir tıp dalı olarak henüz yeni kabul ediliyordu. Akıl hastalarının tedavisi hala yadırganan bir çabaydı. Tedaviden anlanan, akıl hastasının genellikle ilelebet bir kuruma kapatılmasından ibaretti. İlgideğerdir, James Morison bu önyargıyı bir yanıyla besler. Gençliğinde sanrılar görmüş, hayallerinin peşine takılıp evinden kaçmaya çabalamış biridir. Bu açıdan bakıldığında, hastalarıyla duygudaşlık kurmadan öte özdeşleşme sağlayabilen biridir. Sonuçta mesleğinde başarılı olduğunu Sir unvanını kazanmasından anlayabiliriz. Gel gör ki, Morison da yıllar yılı yabancılık çekmiş, öteki olarak bakılmış bir doktordur. Çünkü İskoçtur, İngiltere'ye taşradan gelmiş bir yabandır. Bu anlamda, alien olmanın ne anlama geldiğini meslek yaşamında deneyimlemiştir. İşte burada Dadd'ın hastalığını anımsamanın zamanıdır: Büyük olasılıkla ısmarlanmış bir tablo bu. İster Dadd'ın aklının nasıl çalıştığını anlayabilmek için istenmiş olsun, isterse başına gelenlere karşın hala ününü koruyan bir ressamın elinden çıkmış bir tabloya sahip olmak için yaptırılsın, Dadd'dan bu tabloyu yapması istenmiştir. Dadd, toplumsal koşullanmaların dışına çıktığı için, hiçbir uyarlamaya sapmadan Morison'u resmetmiştir. Fincancı katırlarını ürkütme düşüncesinden uzak ve dürüst bir bakıştır bu: ne görüyorsa odur tablodaki! Biz de bu sayede Morison'un yaşadıklarını tarihçelerden öğrenmekle kalmaz, onun duygularını en azından sezebiliriz. 19/10/2020 tarihinde yayınlanan Richard Dadd yazısı için tıklayın.


Gustave Courbet'nin tablosunda gördüğümüz emekçilerdir, güneş altında çalışan, ter döken adamlar. Tabii ki yoksullar: Birinde eski kuşağın mintan dedikleri giysi yırtılmış, diğerinin ayağında topuğu yok olmuş bir çorap. Şimdilerde unuttuğumuz yamalar var giydiklerinde, bir yama daha olmasın diye, dizin altında çekilen çer çöp de görülüyor. Yemekleri burunlarının dibinde duruyor, koca bir tencere. Tencere kadar büyük bir de kaşık. Yemek kaşıklanarak yenecek. O yemeğin keyifle yendiğini hiçbirimiz sanmıyoruz herhalde. Bu adamlar yok, yazgının kötü akışı: artık tablo da yok! Eğer gerçekten varsalar bile, tarihe bu adamlardan kalan tek izi de kaybettik. 2. Dünya Savaşı sırasında bu tablo tahrip oldu. Elimizde kalan tablonun resimleri sadece. Bu nedenle adamların varlığı katmerli bir görüntüden ibaret, bir imge, yalnızca tahminlerimizden ibaret olarak kalmaya mahkumlar.


Jacob van Ruisdael'in tablosundaki manzara bildik aslında: Sol yanda tabloya adını veren dev meşeler, ufka doğru yükselen tepeler, gökte yakında boşanacak yağmurun habercisi bulutlar, elbette gökyüzüne serpiştirilmiş birkaç kuş... Büyüklerine bir şeyler çizme emrivakisine maruz kalmış çocuk ya da Bob Ross'un cevvalliğine özenen bir heveskar da, yetenek hanesini nasıl doldurduğu bir kenara bırakılırsa, manzara tablosuna tam da bu figürleri yerleştirir. Gerçi Ruisdael'in de Bob Ross'a benzer bir yanı vardır: Sayıları binlerle ölçülen tablo yapmış, çağının koşullarında nerdeyse seri üretim bandı kurmuştur. Hiç gitmediği yerleri, görmediği manzaraları resmeden, seyyah dostlarından dinlediklerine yaslanarak yüzlerce Norveç şelalesi tablosunu ardı ardına yapan bir ressamdan konuşuyoruz sonuçta. Ama tam bu nedenle, Ruisdael'in tabloları bir dönemin zihniyetini başyapıt dediklerimize kıyasla daha belirgin yansıtmaktadır. Örneğin, ancak dikkatle baktığımızda fark ettiğimiz çobanlar: sağ ve sol alt köşelere yerleştirilen çobanlar, manzaranın boyutlarını ölçekleyebileceğimiz perspektifi sağlar. Ama aralarında bir de içi boşalmış ağaç kalıntısı yerleştirilmiştir. Çünkü Ruisdael ve yaşadığı çağın insanları, doğanın canlılık denli ölümü de içerdiğini bilir. Ya da tepelerin eteğinde görünen, bacaları tüten, yuva oldukları vurgulanan evler. Huzur ve sükunetin simgesi olarak görürüz evleri ama hemen üstlerinde, belli belirsiz bir keçiyolunu tırmanan insanlar da seçilir tabloda. İnsanoğluna o dingin yaşam yetmez, deyim yerindeyse fethedecek zirve arar kendine, isterse sadece merakını tatmin gibi masum bir gerekçe olsun. Dönelim çobanlara: Onlar da tüm uyuşuk görünümlerine karşın hayvanları denetim altında tutmaz mı? Ruisdael, insanın doğayı yavaş yavaş hakimiyet altına aldığını bilir ve bunu doğal bir durum olarak sunar bize. Bu tablonun 17. yüzyılda resmedildiğini unutmayalım. Zaman Aydınlanma Çağının eşiğinde, artık insan ve doğa birbirlerine karşıttır. İnsanın doğayı kendi haline bırakmaması, ona hükmetmesi ve kendi geleceği adına doğayı kullanması, aksi iddia edilemez bir doğru olarak kabul görmektedir. Ruisdael belki farkında değildi ama insanoğlunun ilk sömürgesi doğadır hala özgürlüğünü kazanamadan kalan tek sömürge.


Tablonun adından öğrendiğimize göre, adam yaşlıdır belki ama bedenindeki karşıduruş hasta olmadığını gösterir: o anda ölümü beklemek için bir nedeni yoktur. Yaşamını sürdürmek kendi elindedir hala, yakacak odununu kendisi toplamaktadır işte. O anda ölümü beklemez. Basit ama çelişki de burada: Ölümün yaydığı korkunun temeli, hep beklenmedik anda, hep ansızın gelmesindedir. Çünkü insanın daha yaşayacağına dair daima umudu vardır. Kendi ölümsüzlüğüne iman eden tek canlı, insandır. Ama tam da yaşanacak zamandır. Tabloda yaşanan mevsim, ağaçların yemyeşil olduğu günlerdir; hemen adamın arkasındaki, kuru görünen tek ağaç bile filiz vermiş, canlanmıştır. Capcanlıdır doğa, inadına saldırgan bir canlılık hem de: Ölüm nasıl adamı fethetmeye gelmişse, bitkilerden börtü böceğe, doğa da o terk edilmiş viraneyi teslim almaya gelmiş gibidir. Doğa ve elbette ölüm, zamanı tükenmiş olanı içinde yaşatmamaya kararlıdır. Ölüm hatta silahlıdır, temsili bir silah olsa da, elinde kargısı vardır. Fakat henüz adama saplamak niyetinde değildir, ucunu adama döndürmez. Ama durun; yaşlı adam da sağ eliyle bir silah kavramış, direnmek niyetindedir. Hiç olmazsa post pahalıya satılacak. Mücadele başlamak üzere, sonuç baştan belli olsa da. Tablodaki dehşeti yaratan bu mücadele değil zaten, ölüm ya da yazgı da değil. Güpegündüz, gizlisi saklısı olmadan, ışıklar içinde gelen ölümden doğuyor dehşet. Ne erken ne geç: doğanın kendi zamanı gibi, onun da zamanı belli!


Matejko'nun tablosunda, önde bir saray soytarısı görürüz, kırmızı kostümü içinde oturmuş, kara kara düşünen bir soytarı adının Stanczyk olduğunu tablonun adından öğreniriz. Üç Polonya kralına soytarılık yapmış, efsanevi bir kişidir Stanczyk. Soytarının arkasında bir eğlenti fark edilir, çılgın bir cümbüş, soytarının elemli haliyle taban tabana zıt bir mutluluk. Zıtlıklarla kurulan denklemler bununla sınırlı değildir. Soytarının odasında açık duran pencereden bir kuyrukluyıldızın kaydığı görülür. Aşikar bir uğursuzluk alametidir o kuyrukluyıldız, eğlentinin mutluluğu uzun sürmeyecektir besbelli. Matejko, şimdiki zamanla gelecekteki muhtemel olaylar arasında ikinci denklemi de böylece kurar. Bu denklemlerin merkezindeki Stanczyk, günümüzde kullanılan soytarılık mefhumundan bambaşka bir anlam taşımaktadır. Çünkü soytarı salt eğlendirmez, sarayda bundan daha önemli işlevlere sahiptir: Kimsenin cesaret edip söyleyemediği gerçekleri kralın yüzüne söyleyebilen kişidir o. Bu anlamda, ilkel de olsa muhalefet işlevini yüklenmiştir. Analojiler tehlikelidir ama yapmadan duramayacağım: Günümüzde, nedendir bilmem, muhalefet odağı olarak önemsenen sosyal medya o çağda yok aslında hiçbir medya yok! Soytarı iki yönlü işleve sahip: Hem krala sarayın dışından haberi sansürsüz taşıyacak, hem de kralla teşrifat harici konuşabilecek. Gerçek bir muhalefet sayılamasa bile, soytarının uyarıcı bir rolü var: yaşanan ne aksaklık varsa, saçmalaştırarak dile getirir. Bu anlamda, günümüzde sanılanın tersine ciddi, siyasal boyutları olan bir meslektir. Geçerken: Soytarıların, özellikle cüce soytarıların, sarayın vazgeçilmez parçalarından biri olduğu çağlarda yapılmış tablolardan bir karma oluşturup aktarmak, buradan verdiğim bir söz olarak kayda geçsin. Yanıt, Matejko'nun tabloyu resmettiği yıllarda gizlidir: Bu tablo yapıldığında tüm Avrupa'yı saran ulusçuluk akımı elbette Polonya'yı da etkisine almıştı, gel gör ki, Polonya Stanczyk'in yaşadığı çağın tersine artık bağımsız değildi. Tam da tabloda resmedilen yıllarda, o musibet kuyrukluyıldızın işaret ettiği gibi, Polonya yenilgi üzerine yenilgi yaşamıştı. Stanczyk'in yanındaki masada, az önce okunup oraya bırakılmış mektupta Polonya'nın büyük bir yenilgisi haber verilmektedir. Saray erkanı kendini delice bir eğlenceye kaptırmışken, geleceğin farkına varan ve elinden hiçbir şey gelmeden oturakalan sadece soytarıdır. Matejko, tablosunda kurduğu denklemlerle Stanczyk'i yüceltmekle kalmaz, safahata düşmüş Polonya sarayını da yerin dibine sokar. Bir soytarı çılgınca kahkahalar atabilir ama saray erkanı asla! Soytarının kostümü, baştan ayağa kırmızıdır: Polonya bayrağının rengi. Polonya, bir soytarıda cisimleşmiştir. Polonya'nın simgesi kraliyet hanedanı değil, bir soytarıdır artık.


Frans Hals, hünerli bir ressam. Anı, karakteri ve hareketi akış içinde, bir arada sunuyor bize. Ama ötesi de var: güzel olmayanın, hatta çirkin olanın zuhur ettiği bir tablo bu. İnsanı, hele kadını çirkin olarak resmetmek nasıl büyük cesarettir bu tablonun yapıldığı 17. yüzyılda üstelik. O çağda bir kadının çirkin olarak sunulmasının, günümüzün pornografik yapıtları misali hazmedilemez bir yadırgatıcılığı olduğunu tahmin edebiliriz. Çirkinlik demişken, onu güzelliğin tam zıddı olarak mı anlamalıyız, yoksa güzellikten bir eksiklik olarak mı? Belki şöyle denebilir: Çirkinlik, ancak sanat yoluyla bize sunulduğunda güzel olarak algılanabilir. Bu düşünceleri Eco'nun metinlerinden okumak zihin açıcıdır. Tabloya dönelim. Gördüğümüz kadının yüzündeki ifade nedir? Gülme, ağlama, öfke, esrime ya da vecd? Bu duyguların hepsi akıp gider, yaşamın tekdüzeliği gibi kesintisizdir. Hals'ın yol açıcı iddiası buradadır: Yücelttiği güzellik değil sıradanlığın ta kendisidir. Üstelik tablodaki kadın ne mitolojiden alınmıştır ne de soylu tabakadandır. Açıkça halktan biridir. Elindeki güğümün kapağı açıktır, gündelik işini görmeye devam etmektedir. Bir de baykuş var elbette, tablodaki tek güzellik ve Batı kültüründe daima hikmet sahibi olmanın simgesi. Ama baykuş kadınla ayrı yönlere bakar. Hals bir yandan kadına bir bilgelik yaraştırır, diğer yandan baykuşu kadını inkar edecek gibi betimler.


Her ikisinin de sol ellerinde bir yüzük vardır, belki bir alyanstır bu diyelim ki evlidir ikisi de, yine de birbirleriyle evli olduklarından emin olamayız. Manet, kadının diğer elini eldivenli resmetmiştir, demek yüzüklü elin çıplak kalması, yüzüğün görünmesi amaçlanmıştır diyebiliriz. Tabloda etkin konumdaki adamdır, bunu bize söyleyen de parmaktır. Adam parmağını kadına uzatmıştır: Belki bir şey anlatıyordur, havadan sudan konuşuyordur ama o parmak bir konuyu işaret etmekten çok kadına dokunmak ister gibidir ne dersiniz, kadını ufak bir dokunuşla konuşmaya, tablodaki ana döndürmek istiyor olabilir. Döndürmek: Adamın kadına odaklanmış bakışının aksine, kadın dalgındır ve uzaklara bakakalmıştır. Düpedüz boş bakmaktadır; adamdan, her ne anlatıyorsa konudan kopup gitmiştir. Adam açısından, kadının tablodaki ana döndürülmesi elzemdir. Yine de, her ne olursa olsun, yaşanan anda gerilim yoktur, vücut dilleri sakin, adam da kadın da kendilerini rahat hissediyorlar. Fakat adamda belirgin bir ısrarcılık var: ah, o parmak! Şu da var: Adam diğer elini saklamış, böylece parmağıyla başlayıp gövdesiyle kadına doğru yoğunlaştırdığı kuşatmanın boğuculuğunu azaltmak ister gibi kadının kuşatmadan umuru yok gözükse de. Kadının umursamaz, handiyse donuk ve adamı kale almaz görüntüsü söz konusu kuşatmaya karşı bir savunma taktiği olabilir mi? Bu sorunun anahtarı, kadının eldivenli eli: Nasıl adamın hikayesi parmağında okunuyorsa, kadının hikayesi de eldivenli elde okunacak. Gel gör ki, o eldiven önümüzdeki en büyük engel. Eldivenin gizlediği elin şemsiyeyi nasıl kavradığını bir görebilsek, tablodaki tüm hikayeyi öğrenmiş olacağız.


İlk bakışta bir bilim insanı notlarıyla hemhal olmuş diyebiliriz ama tablonun adı bize başka bir hikaye anlatıyor: o gördüğümüz defter yığınları ancak alacak-verecek hesaplarıyla dolu olabilir. Işık, bize neye dikkat etmemiz gerektiğini buyuruyor. Bir mum var tabloda, adamı ve çevresini görmemizi sağlayan. Odanın kalanı karanlık, loş bile denemeyecek kadar karanlık. Odakta sarraf, paraları ve sayısız defteri var. Elbette şunu da unutmadan: mum aydınlatır, beri yandan karartır da; isi her şeye siner, yağlı karaya boyar, silmeyle çıkaramazsınız. Haydi, bunu bir de bizim para elinin kiri diyen darbımeselimizle birlikte düşünün! Pekiyi, adam neden elini mumun önüne tutuyor, ışığından bizi yararlandırmayacak denli hasis olduğu için olabilir mi? Gece vakti zenginliğini bir daha, bilmem kaçıncı kez sayan bir adam bu, neden olmasın. Beri yandan çok daha kolay bir açıklama var: Ola ki odanın içinde bir yel peydahlanır da mum ışığı titrerse, maazallah göz yanılır, hesaplar şaşar asla göze alınamayacak bir tehlike! Bir sarrafın mumuyla ilişkisi, tüm zenginliğiyle ilişkisini anlatan bir gösteren olarak betimlenebilir!


İstiap haddini aşan sayıda insan alınmış ama hiçbir güvenlik önlemi alınmamış bir gemi, şaka gibi adıyla Medusa, okyanusta batar. Gemidekilerin çoğu ölür, kurtulanlar derme çatma bir salla okyanus ortasında kalır, günler sonra bir gemi onları fark eder de kurtulurlar. Bu arada saldaki kazazedelerden de çok sayıda kayıp verilir. Tablonun solunda, denizin nasıl kabardığı tekinsiz bir renkle yüzümüze vurulur: Kabaran dalganın ufku kapatan yüksekliği değildir korku salan, ardındakini ele vermeyen kopkoyu tonudur saldaki cesetlerin rengiyle dans eder dalganın rengi. Oysa gökyüzü umut vericidir: açıldı açılacak bulutlar arasından güneş kendini göstermek üzeredir; kim bilir, belki göstermiştir bile. Nedir, o pejmürde yelken bezinin ardında kalmıştır şimdilik, tam o anda ufukta beliren umudun yanında rol çalmamak için. Tablonun zemininde, salla denizin birleştiği yerde cesetler yatar, saldaki yaşamla denizdeki ölüm arasında bir geçiş alanı gibi serilip kalmış. Hayatta kalmaya çalışanların kımıl kımıl bedenlerini andırıyorlar, bir tek renklerde farklılar; yoksa canlıymış gibi bir enerji taşıyor o cansız gövdelerden. Bir yanlarıyla salın, eşyanın parçasına dönüşmüşler şimdiden, beri yandan, nedendir bilinmez, savrulup denize atılamayacak kadar değerliler sağ kalmaya savaşan kazazedelerin gözünde. Ya o, her şeye sırtını dönmüş, gelecekten beklentiyi yadsımışa benzer, düşünekalmış ihtiyar. Acaba kurtulma hayalinden mi korkar, ölümü boşa umutlanmanın yıkımına yeğleyecek kadar hem de. Yelken beziyle aynı renge bürünmüştür bedeni canlıysa da eşya vasfını almıştır şimdiden. Yas mıdır gözlerindeki, dehşet mi? Herkesin zıddına geriye bakar kımıltısız, odağı mazide takılıdır. Kendini paralayarak ufukta beliren gemiye el sallayanların değil, diğer kazazedelerin yüzlerini görmemize izin verir Gericault: Heyecan, tevekkül, coşku, yeis... hepsi birbirine karışmış, birbirini tamamlar ve birbirlerini yadsır haldedir. Sallanan kırmızı bez paramparça bir kumaştır elbette, hiçbir değeri kalmamış bir paçavra. Ne var ki, saldaki en değerli nesnedir o anda: kazazedelerin yaşamı kadar değerli! Cansız bedenlerden başlayıp, kurtulma umuduyla mücadele verenlere doğru, ölümden dirime, ataletten enerjiye, kadim efsanelere özgü bir yücelme çizgisidir tanık olduğumuz. Eski Ahit'ten bir mesel sanki, nedir, renklerle desteklenmiş bir mesel bu: ölülerin matlığından canlılık fışkıran gövdenin bronzluğuna doğru boy veren bir mesel. Olay gerçektir ama Gericault'nun tablosu hikaye, olayın kendisinden daha etkili olmuş bir hikaye: o kaza yaşanmış, onlarca kişi ölmüş, ne var ki, Fransa kamuoyu kaza haberinden çok Gericault'nun tablosundan rahatsız olmuştur. Tablo gerçekçi olmaktan çok romantiktir ama etkisi açısından bunların ötesindedir: kayıtsız kalınamayacak ölçüde siyasidir. Bu tablo, hatta daha genel olarak o çağın resim geleneği, istemli-istemsiz, düşünsel iklimle doğrudan ilintilidir. Bu ilinti üzerine yazı da yarın gelecek.


Tablonun merkezinde palyaço Pierrot durmaktadır ama ne duruş: Chaplin'e, Keaton'a dek uzanan bir çizgidir gösterdiği duruş. Mağdurluk sezdiren bir saflık sergiler. Handiyse bir anıt gibi dikilir karşımızda: naif ve masum delikanlı. Ne yazık ki mağrur değildir Pierrot. Ellerini tutuşu engeller bunu, ne yapacağını bilemeyen ellerdir bunlar: kaldırsa mı, indirse mi, koparıp atsa mı, karar veremez. Eylem eksikliğidir anıtsılığı bozan, deyim yerindeyse, eli böğründe kalmıştır palyaçonun. Dönelim eşeğe... Ardındaki adamla birlikte eşeğe bakınca, farkına varıyoruz: Adam kendi havasında eğlenirken eşek bize bakıyor. Tablodan bize tek bakan o Pierrot'nun gözlerini ödünç almış bakıyor hem de. Çünkü Pierrot bakmıyor; baksa da ancak kendi içine bakar halde. Haydi, bu tabloya bir de Watteau'nun hemen öncesinde resmettiği İtalyan Oyuncular tablosuyla birlikte bakalım. Öyle benzer tablolar ki bunlar, insanın iki resim arasındaki farkları bulma oyunu oynayası geliyor.


William Hogarth, 19. yüzyılda yaşamış bir İngiliz ressam. Gördüğünüz tablo gibi eğitici tablolarıyla nam salmış çağının kamu spotu bu tablolar. Evlendikleri gecenin sabahında gördüğümüz bu çiftle sınırlı değil, Hogarth'ın çoğu tablosu döneminin baskın ahlak anlayışına aykırı düşenleri gülünçleştirerek sunmak üzere yapılmıştır. Arkada görünen salon, ailenin kökenlerini, bir zamanlar sahip olduğu zenginliği işaret eder: yüksek tavan, irili ufaklı tablolar... Nedir, orada eli kafasında, esneyip duran uşak da evin bugünkü halinin işaretidir: kendisi başkalarının hizmetine muhtaç bir uşak gördüğümüz. Tablodaki evin her bir yanında görünen dehşetli dağınıklığı toplamaktan aciz biri dikkatle bakıldığında, kendi çoraplarını toplamaktan bile aciz olduğu anlaşılacaktır. Evin sahibi aile elbette üst sınıftan size bir kanıt daha: yere öylesine atılmış tören kılıcını her önüne gelen takabilir mi? O kılıç yere savrulduğuna, demek sahibinin gözünde değerini yitirdiğine göre, yeni edinilmemiş. Ailenin üst sınıfa aidiyeti birkaç kuşaktır sürmekte. Ne yazık ki, galiba bu tatlı hayat uzun sürmeyecek. Tablonun en sağında, çaresizlik içinde bir kahya görüyoruz. Cebinde hesap defterleri, koltuğunun altında pusulalar, elinde senetler ama hepsinden dikkat çekici olan yüzündeki ifade: Yaradan'a şikayet halinde! Sağ el havaya kalkmış, olup bitenlerde benim suçum yok diyen bir tanıklık bu, elbette Tanrı katında. Neden derseniz, tabloda görünen bu evde onu anlayacak bir insanoğlu yok. Bir de kulağının arkasındaki kalem: İşbilir bir adam kahya, her göreve, hemen bir şeyler yazıp çizmeye amade. Elindeki senetleri ödeyip iptal etmeye dünden hazır ama ne yapsın sırtını dönmüş çaresizce gidiyor, nerdeyse kaçarcasına. Kahyanın ayakları dibinde devrilmiş bir sandalye, kapağı açık bir keman kutusu ve fersude nota defterleri var. Anlaşılan evde yaşayanlar bir heves başladıkları işi yarıda bırakıyor, üstelik eşyayı sağa sola dağıtmakta hiçbir sakınca görmüyorlar. Dağınıklık evin her yanına sirayet etmiş. Sadece evin bütçesinde değil, her yanda düzenden uzak yaşanıyor. Düzensizliği, hatta aşikar kafa karışıklığını şömine üzerindeki nesnelere bakınca hemen anlıyoruz. Duvarda bir melek tablosu asılı ama ayrıntılarını seçmek ne mümkün; hemen önündeki büst tabloyu perdeliyor. Ama büstü de, renginin farklı oluşuna karşın, tam algılamak olanaksız, çünkü sağı solu biblolarla doldurulmuş. Bu her boyutta nesnenin serpiştirilme havasında yerleştirilmesi, aslında hiçbirine gerçekten değer verilmediğinin kanıtı. Yetmezmiş gibi, klasik Batı sanatı örneği bir tablo önünde, otururken tasvir edilmiş Doğu heykelcikleri, birbirlerine pek yaraşmışlar doğrusu! Müreffeh çiftimiz de pek alem: Kadın keyifli, yüzünde kedicil bir ifadeyle geriniyor. Dağınıklık elbette onda da var, yerdeki yarıda bırakılıp atılmış kitaptan belli. Nedir, Hogarth'ın bu tabloyu resmettiği çağda sorumluluk sahibi olması beklenen kişi erkek, bu dağınıklığa çekidüzen vermeli ama onun da görünümü felaket: Yüzünde dirayetten yoksun, tembel, giderek umutsuz bir ifadeyle oturuyor. Oturuyor mu dedim, kendini sandalyeye bırakmış demeliydim. Eller ceplerde, belli ki az önce kahyanın hesap pusulasını ödemek için para aradığı ceplerinden çıkarmaya üşendiği eller. Ayaklar, böyle bir evin çağrıştırdığı görgüye çok aykırı biçimde ileri uzatılmış. Hal tavır öyle bozuk ki, kafayla birlikte beden de gönyesinden kaymış.