Yazar Güneş Altunkaş, O Sokağa Asla Girme adlı yeni kitabıyla bilinen klasik polisiye romanı kalıplarının dışına çıkıyor. Farklı tarzıyla yeni bir anlatım dili geliştirerek, iki farklı kurgu ve türde olan romanları fantastik dram türündeki Kapının Ardındaki Ben ve polisiye dram türündeki Hokus Pokus'u tek bir kurguda ustalıkla birleştirip yeni çıkan romanı O Sokağa Asla Girme ile okurlarıyla buluşuyor. Devam niteliğindeki bu roman, bugüne kadar merak edilen soruların cevaplarını da veriyor. Güneş Altunkaş'ın yeni çıkan fantastik polisiye türündeki romanı O Sokağa Asla Girme'nin tanıtım lansmanı muhteşem boğaz manzarası eşliğinde CVK Park Bosphorus Hotel İstanbul'da yapıldı. Katılımın oldukça yüksek olduğu davette iş ve sanat dünyasından Haluk Levent, Selim Bayraktar, Emel Karaköse, Çetin Altay, Varol Yaşaroğlu, Birol Yalçın, Barış Zavaroğlu, Zehra-Barış Öney, Yunus Karslıoğlu ve Emre Gönül gibi birçok isim yer aldı. Gecede açılış konuşmasını yapan yazar, toplumsal refleksin önemine değinip, her insanın hem karanlık hem de aydınlık yüzü olduğunu ve sevginin şifalandırıcı haliyle onulmaz sanılan yaraların bile iyileşebileceğini vurguladı ve kitabını şöyle anlattı; Ben yazdığım her hikayede insana ait olumsuz bir duyguyu kendime başlık alıp arkama bile bakmadan öylece yola çıkarım. Bu romanımdaki olumsuz duygu ise Ön yargı. Ne yazık ki insanoğlunu her defasında en çok tuzağına düşüren belki de tek duygu da denilebilir. Bu hikayem de ön yargılarına yenik düşen insanlar var. Geri dönüşü olmayan pişmanlıklar var. Korkularına yenik düşüp canileşen ruhlar var. Geçmişinin faturasını masumlara kesmeye çalışanların hazin sonu var ama finalinde kötülerin cezasını sonuna kadar çektiği, hata yapanlara şans verildiği, iyilerin kazandığı adaletli bir dünya var. Altunkaş, bu kitabında da geleneği bozmayıp yazar olarak elde edeceği geliri diğer romanlarında da yaptığı gibi yaşam hikayeleri zorlu olan ihtiyaç sahibi çocukların eğitimleri için burs olarak veriyor. İlk kitabının çıktığı günden beri her kitabının gelecek nesillere bırakacağı en büyük mirası olduğunu söyleyen yazar, bu seriyi tamamlayacak dördüncü final kitabının da hazır olduğunu belirtti. O Sokağa Asla Girme' yi okurken kendinizi akıl almaz bir hikayenin içinde bulacaksınız. Bir insanın şahit olmaması gereken olaylara tanıklık edecek, terk edilmiş karanlık bir sokakta işlenen cinayetin katil zanlısını aramaktan vazgeçemeyeceksiniz. Bir insanın kaç yüzü, bilmediği kaç geçmişi, kaç farklı hayatı olabilirdi? Suç, düşünceden eyleme yansıdığı hangi anda kaç yaşamın dengesini altüst eder ve bir zanlı hangi gerekçeyle masum ilan edilirdi? Gökyüzüne savrulan hayaller ile yeryüzünde sevgi dilenenleri karşı karşıya getiren şey, belki de büyük bir sırdı.


Yazar Güneş Altunkaş, İstanbul'un Kalbindeki Ejder adlı dördüncü kitabıyla yine alışılmış kalıplarının dışına çıkıyor. Farklı tarzıyla yeni bir anlatım dili kullanarak yazdığı romanı İstanbul' un Kalbindeki Ejder dram türünde olup ilk defa yapay zeka kullanılarak yapılan kitap kapağı özelliğine sahip, gerçek bir değişim hikayesi. Güneş Altunkaş'ın Destek Yayınları'ndan çıkan yeni romanı İstanbul'un Kalbindeki Ejder'in tanıtım lansmanı Red Bull ve CVK Park Bosphorus Hotel sponsorluğunda İstanbul'da yapıldı. Katılımın oldukça yüksek olduğu davette iş ve sanat dünyasından Varol Yaşaroğlu, Ufuk Altunkaş, Bestemsu Özdemir, Zehra Öney, Gökhan Alacahanlı, Buse İskenderoğlu, Dilara Acar gibi birçok isim yer aldı. Gecede açılış konuşması yapan yazar, öncelikle üretmek ve paylaşmanın mutluluğa katkısına vurgu yaptı. Kitaplarını yazarken sonunu bilmediği bir yolculuğa cesaretle çıktığını, kitapları okurlara ulaştığında ise adeta ekmeğini bölüştüğünü hissettiğini belirtti. Sevmek, düşünmek ve anlamanın sadece duvar yazısı olarak kalmamasını, insanın anlamlarını ezbere bildiği bu kelimeleri gerçek hayata da yansıtması gerektiğini söyledi. Konuşmasında İstanbul'un Kalbindeki Ejder adlı yeni romanının hikayesine değinen Altunkaş, doğduğu günden beri puslu bir pencereden bakan, hayata karşı soruları olan ancak cevapları olmayan yirmi yaşında obezite hastası İstanbul adlı genç bir kadının daha çok küçük yaştayken elinden alınan çocukluğunu arayışına tanıklık edileceğini söyledi. Tüm dünyada her şeyin fazlasının zehir olduğu bilindiği halde fark edilme arzusu için genç bir kadının dünyadaki kütlesini daha da büyütmek adına gösterdiği büyük çabaya tanıklık edecek okurların, yaşam ve ölüm arasında geçen çatışması bol bu hikayenin sonunda fazlasıyla şaşıracaklarını dile getirdi. Hikayenin başkahramanı İstanbul'un ağzından yazılan hüzün, haksızlık, mutluluk gözyaşlarıyla yuğrulan İstanbul'un Kalbindeki Ejder romanının yazar telifi ise yüzyılın felaketi olan depremi yaşamış, acı kayıplar vermiş Hatay'ın dağ köylerinde ekonomik zorluk nedeniyle eğitimlerine ara vermek zorunda kalan çocuklara yeniden başlayabilmeleri için burs olarak verilecek. O günden sonra onlar peri masallarını rafa kaldırdılar, şimdi ise geçmişte mezar olmuş kalplerini yeniden yaşatmakla meşguller. Beykent Üniversitesi Radyo Televizyon Sinema Bölümü ile Anadolu Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkiler eğitimi aldıktan sonra spikerlik ve sunuculuk için akademik eğitimini tamamladı. Altunkaş, çalışma hayatına ilk olarak habercilikle başladı. Yanı sıra birçok reklam filminde seslendirme dublaj yaptı. Ardından film sektörüne geçip Genel Sanat Yönetmeni olarak görev alan Altunkaş, eşzamanlı olarak ulusal yazılı basında ve kültür, sanat, edebiyat dergilerinde yaşama dair yazıları ve röportajlarıyla da ses getirdi. Medya genel koordinatörlüğü ve film şirketlerinde yönetecilik yapan yazar, Kapının Ardındaki Ben adlı kitabıyla yayım hayatına başladı. Polisiye türünde kaleme aldığı her tür şiddete hayır temalı Hokus Pokus yazarın ikinci kitabıdır. Alışılmışın dışındaki kalemiyle okurlar tarafından sevilen ilk iki kitabını tek bir kurguda ustalıkla birleştirip fantastik -polisiye türündeki üçüncü romanı O Sokağa Asla Girme yi yazdı. En büyük gayesi gelecek nesillere bırakacağı romanlarının sayılarının artması olan Altunkaş, tüm kitaplarının gelirleriyle ekonomik zorluk nedeniyle eğitim hayatlarında sıkıntı yaşayan çocuklara burs vermektedir. Yeni çıkan İSTANBUL'UN KALBİNDEKİ EJDER kitabının geliriyse Hatay' daki depremzede çocukların eğitimine katkı sağlayacaktır.


2017 Andersen Ödüllü Güneşten Sonra hayata dair çok şey anlatan bir hikaye. Hayatın içinden gördüğümüz ve göremediklerimizi, bize on altı yaş isyanından ulaşıyor. Çocuk gözü ile yaşanılanlar ve o dönemin deneyimi ile çocukların kendilerini suçlamaları. Ebeveynlerin yaşanılanlar üzerine çocuklarıyla konuşmamaları. Onları koruduklarını sandıklarında aslında içlerinden nasıl da kapanmayan bir boşluk oluştuğunu görememelerini, bu roman, derin bir şekilde yüzleştiriyor yetişkinleri. Engelli bireylerle yüzeysel kurulan ilişkiler, onları önemsemeyen davranışlar, zaten hayata karşı zor bağ kuran öğrencileri daha da dibe çeken öğretmen davranışlarına göz attıran bu romanda, çocukluk travması babanın evden ayrılması ile başlıyor Dario'nun. Yedi yaşın bilinci ile kendini suçlayan bir çocuk olarak büyüyor. Bir eksiklik hissi var içinde. Annesi onunla çok bağ kuramıyor. Konuşmuyor hatta onu sarıp sarmalamıyor. Bir anne olarak seviyor ve her zaman yanında olacağını söylüyor. Her öğrencinin bambaşka bir aile ortamından geldiğini düşünürsek ve tek bir aile yapısının olmadığını unutmadan her çocuk bir şekilde istemeden de olsa travmalarla büyüyor olabiliyor. Okulda yaşadığı dışlanma ve ona sürekli Çürük Elma lakabı takan öğretmenleri ile bu süreci aşması tabii ki mümkün olmayacaktır. Çocuğun içinde büyüyen boşluk, onu kaçtığı ve cevapsız kaldığı soruların cevabını bulmaya yönlendiriyor. Romanın kahramanı Dario'nun yaşadığı süreç bu. Okulda yine Müdürün odasına çağrıldığında ona ceza olarak engelli bir öğrenci ile ilgilenmesine karar verilir. Romanın diğer kahramanı Andy ile o zaman tanışıyoruz. Andy tekerlekli sandalyesinde konuşamayan, hiçbir uzvunu oynatamayan bir karakter. Onu ilerleyen sayfalarda daha çok tanıyoruz. Dario ve onun bakıcılığını üstlenen ve aslında karşısında kim olduğu ile çok da ilgilenmeyen sadece kendi doğrularına inanan bir karakter var; Elisa. Elisa karakteri aslında hayatın içinde çokça gördüklerimizden. Her işi çok iyi yaptığını sanan, tüm kurallara uyan ama o kuralların karşı tarafa uygun olup olmadığı ile ilgilenmeyen. Duyguları hiçe sayan karakterleri düşünün. Şöyle bir etrafa baktığınızda iyilik yaparken kötülük yaptıklarına farkına varmayanların dünyasında nasıl da yol almaya çalıştığımızı görürüz. Dario ve Andy arkadaşlığı bize engelliliğin bedensel olmadığını bazen en sağlıklı bedenimiz ile de nasıl da tekerlekli sandalyede yaşıyormuşuz hissinin ağır bastığını gösteren oldukça etkili bir hikaye. Bir babanın sadece kendini düşünerek aldığı bir kararla hiçbir açıklama yapmadan evi terk etmesinin yarattığı travma ve yıllar sonra Andy ile özgürleşme yolunda babasıyla yüzleştiğinde bu travmayı aşan bir çocuğu görüyoruz. Çocukların büyürken rol model alışları, onların her söylediklerinin çocuklar için aşılmaz gerçekliklere dönüştüğüne ve ne zaman ki çocuk kendi yolunu çizmeye başladığında yeni gerçekliklerini oluşturabildiğini okuyoruz romanın alt metinlerinde. On altı yaşın isyankarlığı, biraz çılgınlık, biraz cesaret biraz sorumsuzluk biraz da sorumluluk yan yana bu romanın kurgusunda. Andy'nin hareketlerinden ne istediğini anlayabilen Dario onu plansız bir şekilde okuldan kaçırır. Yolculukları başlar.. Her yolculuk gibi onları dönüştüren, geliştiren, okuyucuyu da sorgulatan bir roman Güneşten Sonra. Hayat yolumuzun engelleri bazen görünür engellerden bazen görünmez engellerden oluşuyor. Görünmez engeller bize en çok zararı veren. Umarım herkes bu görünmez engellerinin farkına varır ve kendilerini özgür kılacak yolları bulurlar.


İzmir, İstanbul, arada değişim öğrencisi olarak bir yıl Portekiz ve tekrar İstanbul, sonrasında da 5 yıl Barcelona.. Yurtdışı deneyimim de, farklı kültürlerle bir arada olma ve alışma potansiyelim de her zaman vardı; ama Kore ayrı bir gezegen gibi gerçekten. Buraya yerleşmeden önce beş kere seyahat etmiştim, o seyahatlerde birkaç arkadaş edindim, Barcelona'da da Koreli arkadaşlarım vardı, dizileri izleyip Kore kültürünü anlamaya çalışıyordum; ama yaşayınca elbette ki deneyim başka oluyor. Buraya geldiğimden beri Kore'ye, Kore kültürüne, sosyal ilişkilere, toplum yapısına dair çok şey öğrendim. Uzaktan bakınca pembe gözlüklerle gördüğüm Kore'de yaşama rüyamın bir bölümü yerini bazı acı gerçeklere bırakmadı değil. Cinsiyet eşitliği, LGBTI+ görünürlüğü ve hakları, feminizme toplumun bakışı, hayvan hakları, toplumdaki hiyerarşik ve ataerkil düzen, iş yaşamı ve sosyal yaşamın dengesizliği, başka kültürlere kapalılık, hatta ırkçılık ve ayrımcılık, son derece yargılayıcı ve baskıcı toplum yapısı... Iyileştirilmesi ve gelişmiş ülkelerin seviyesine ulaşması gereken çok fazla alan var. Ben Kore'de hiç öğrenci olmadım; ancak gördüğüm ve çevreden duyduğum kadarıyla kağıt üstünde başarıya odaklı, yüksek not iyi eğitim almaktır gibi derinliksiz bir sistem olduğunu biliyorum. Ezbere dayalı, tek tip insan ve tek tip kafa yapısını aşılamaya çalışan, yaratıcılık ve özgürce, kendini ifade etme becerisi kazandırmaktan uzak, sınavda ve iş bulma sürecinde bile aşırı bir rekabete dayalı bir eğitim sistemi görüyorum. Küçük çocuklar, hobisiz ve sosyal hayattan uzak, sınav kaygısı ve başarısızlık endişesiyle okuldan sonra bile etüdlere, ekstra derslere gitmeye zorlanıyorlar. Neden kimsenin spor salonuna gitmekten başka hobisi yok diye merak ettiğimde Korelilerden aldığım yanıt buydu, çünkü böyle yetştirilmişler, okulda ve sınavlarda başarılı olmak istiyorlarsa, sadece ders çalışmaya odaklanmaları gerektiğine inandırılmışlar. Bu da renksiz bir toplum ortaya çıkarmış ne yazık ki. Şimdi yavaş yavaş k-kültür sayesinde başlayan dışa açılmayla bu kalıplar kırılıyor sanırım, ama Kore'nin daha çok zamana ihtiyacı var. İyi yanları da yok değil elbette. Her şeyden önce Kore'de bir akademisyenlik çok saygı gören, çok prestijli bir meslek. Ötesi yok gerçekten, maddi ve manevi olarak verilen emeklerin karşılığı bulunuyor. Çok özel ve çok ulaşılmaz bir meslek olarak bakılıyor, sosyal statü olarak çok önemli bir yerde hissediyor insan. Keza öğrenciler de aynı şekilde, çok saygılılar, hocalar ne derse çok iyi dinleyip, eksiksiz yerine getiriyorlar. Saygı ve mesafenin yanında, diğer hocalara nazaran oldukça genç ve onlara yakın bir kafa yapısındaki benim gibi biriyle karşılaştıkları için yakınlık kurmak da istiyorlar. Bizim bölümde tek yabancı ve en geç hoca benim; onların dilinden konuşuyorum, onlar bunu çok sevdiklerini, beni 'arkadaş' tipli ve çok sıcak bulduklarını söylüyorlar genelde. O yüzden dersler dışında da vakit geçiriyoruz, yemek yiyoruz, bir de sosyal medyadan arkadaş oluyoruz, benim YouTube kanalımı takip ediyorlar 🙂 Benim gibi bir hocaları hiç olmamış, bir daha da olmazmış herhalde, öyle söylüyorlar. Ben onlara bir arkadaş, belki yaşça biraz büyük bir dost olmak, zihinlerini açmak, vizyonlarını genişletmek istiyorum aslında. Hayatta her şeyin mümkün olduğunu ve hayallerinin peşinden gitmelerini anlatıyorum her fırsatta. Yoksa Kore kültüründen ve bakış açısından çıkamazlarsa çoğu garanti maaşlı bir şirkette sıradan bir iş bulup 30 sene boyunca bankaya ev kredisi ödemekten başka bir hayal kuramayacaklar. ülkedeki hava kirliliğinden bile sorumlu tutuyorlar. Kore'de 'fine dust' hava kirliliği sağlığı tehdit edecek ölçüde ; fakat bunun tek sorumlusunun Çin'deki üretim tesislerinin olduğuna inanıyorlar, sanki Kore'de tamamen 'zero carbon' endüstri varmış gibi 🙂 Her ülkenin çevresindeki ülkelerle bir alıp veremediği oluyor mutlaka işte. Ben İzmirli olmasam, üç kuşak öncesi tamamen Balkanların farklı köşelerinde dünyaya gelmiş bir aileden gelmesem belki de Türkiye ve Kore çok benziyor derdim. Benim ailemde herkesin fikri sorulur, kimse yaşı küçük diye kararlarda etkisiz eleman olarak görülmez. Kore'ye baktığımda gelenekçi, Anadolu yapısını görüyorum sanırım. Aile reisinin ya da ailenin en büyüklerinin sözünün geçtiği, tatillerde seyahate gitmek yerine büyükanne büyükbabaların evine gidildiği, o tür özel günlerde aile toplantılarında, gelinlerin kayınvalidelerinin mutfaklarında iş yapmasının beklendiği, erkeklerin hizmet görmesi gerektiğine inanılan, 'karısı oğlumun önüne bir tas sıcak çorba koymuyor, oğlum zayıflamış' diyen damat annelerinin hala varolabildiği bir toplum yapısı görüyorum. Dedim ya, ben ailemde bunları hiç görmediğim hatta anaerkil bir aileden geldiğim için yadırgıyorum. Türkiye ve Kore'deki SKT ortamına dair hiçbir fikrim yok açıkçası. Tek bildiğim yaptığı yolsuzluk nedeniyle eski başbakanın hapis cezası almasını sağlayacak kadar baskı oluşturmuş olmaları. Günlerce Gwanghwamun Meydanı'nda toplanıp yaptıkları protestolar işe yaramıştı. Toplumda çok yaygın olan 'devletimiz her zaman bizim için en iyisini bilir ve yapar' anlayışını ilk defa aşabilmişler diye düşünmüştüm. Güzellik standardı 'batı' odaklı her şeyden önce. Büyük gözler ve 'batı'lı görünen göz kapakları için yapılan cerrahi müdahaleler, erkeklerde sakal ve bıyık olduğunda daha erkeksi göründüklerine dair bir inanç, göğüs ve kalça ameliyatıyla 'batı'lı vücut kıvrımlarına ulaşmaya çalışan kadınlar, çene kemiklerini törpületerek yüz küçültmek.. Burada bu tür müdahaleleler çok sıradan, sadece estetik operasyonlar için açılmış dev hastaneler var. Insanın kendisini daha iyi hissetmesi ve özgüveni için istediği her müdahaleyi yaptırması elbette ki kişisel bir karar; ama bunun standardının 'batı' olması da toplumun medya tarafından yönlendirilmesiyle ilgili diye düşünüyorum. Diğer yandan, Kore kozmetikleri gerçekten dünyanın önde gelen ürünleri arasında artık. Ben de çok uzun süredir, Kore'de üretilen marka ve ürünleri kullanıyorum; çünkü çok daha doğal ve kaliteli ürünler gibi geliyor 🙂 Neyse ki, Kore makyaj tarzında 'batı' özentiliği yok, çok sade, pastel tonlarda, yumuşacık görünümlü bir makyaj tarzı var burada, şahsen çok beğeniyor ve seviyorum. Erkeklerin dış görünüşlerine diğer ülkelere nazaran çok daha özen gösterdiğinde bir gerçek bu arada. Aslında bu sorunun cevabı önceki sorularda saklı. Baskıcı ve rekabetçi toplum, mental sağlığın bir tabu olması, 'hakkımda ne düşünürler' kaygısıyla destek ya da terapiye başvurmayan ve sıkıntılarıyla kendi kendine mücadele etmeye çalışan insanlarla dolu bir toplum. Yakın arkadaşlar arasında bile, zayıflık olarak algılanacağı endişesiyle yaşanan sorunlar paylaşılmıyor, çoğu zaman havadan sudan konuşuluyor. Duyguların ifade edilmesinin bir zayıflık ve kırılganlık olduğuna dair bir anlayış yerleşmiş; her şeye sabırla katlanmak ve dayanmak gerektiğini düşünüyorlar. Ünlülerin intiharları da çok yaygın, medyada yorumlarla afaroz ettikleri ünlüler ya da yine yaşadıkları stres ve baskıya dayanamayarak intihar eden şarkıcı veya oyuncular da toplumdaki ciddi sorunlara işaret ediyor. Bana en çok sorulan sorulardan biri bu. Şimdiye kadarki sorulara bu kadar sivri bir dille devap verip ülkeyi batırdıkça batırmış biri burada ne yapıyor değil mi? 🙂 Ben 2014 yılının sonlarında tutuldum bu Kore aşkına, önce dizilerle başladı, sonra yavaş yavaş başka şeyler ilgimi çekti derken, burada yaşamak istediğimi hissettim. Açıklaması zor bir his, bir şey beni buraya çağırdı, belki de karmik bir ilişkim vardır Kore'yle, önceki hayatımda Kore'liyimdir 🙂 Burada yaşamanın eğlenceli tarafları da var elbette, değişik, sürprizle dolu, 7-24 yaşayan bir günlük hayatı var Kore'nin. Sokakta aniden girip, şapkalar gözlükler takıp fotoğraf çekilebileceğimiz, her şeyi ama her şeyi online sipariş verebileceğimiz, her yerde ve her şey için kartla ödeme yapılabilen, inanılmaz hızlı ücretsiz wi-fi bağlantısı bulunabilen, laptop, telefon, cüzdan dahil bütün kişisel eşyalarımızı rahatça masada bırakıp bi yerlere gidebildiğimiz rahat ve güvenli bir ülke burası. Bir de benim en sevdiğim yönlerinden biri herkesin sorumluluk sahibi olması ve görevlerini yerine eksiksiz ve zamanında yerine getirmesi. Gramer açısından inanılmaz benzeyen iki dil : Türkçe ve Korece. İnsanlar alfabe ya da coğrafi yakınlığa aldanıp nedense Avrupa dillerini daha çok benziyordur diye düşünebiliyor; ama bence ana dili Türkçe olan biri için Korece'yi öğrenmek sanılandan çok daha kolay, gramer mantığı neredeyse aynı çünkü. 'Sen language neredesin İdil, bir sürü dil öğrendin, sana kolay tabi' diyenler için de hemen söyleyeyim, burada tanıştığım göçmenler arasında Korece'yi açık ara en iyi konuşanlar Türkiye'den gelen göçmenler 🙂 Telaffuza gelince.. ben sanırım hala en çok Portekizceyi seviyorum. Korece'de müzikal bir dil ama, dinlemesi eğlenceli, çok karakteristik sesleri var. kanalı olan ve TV showuna çıkan bir hoca ilk defa gördükleri için hem çok şaşkın hem de heyecanlıydılar 🙂 TV showundan öncesi de var aslında. 2020 yılında burada düzenlenen bir müzik yarışmasında bir Türkçe ve bir Korece şarkı söyleyerek ikincilik ödülü kazandım, aynı yıl bir festivalde solo olarak sahne alıp Korece bir şarkı ve ardından ukulele çalarak Teoman'dan Istanbul'da Sonbahar'ı seslendirdim, 2021 yılında bir radyo programında söyleşi yapıp canlı şarkı söyleyip yine ukulele çaldım. TV showunda da diğer birçok aktivite ve üniversite çekimlerinin yanında bir açıkhava konseri de kaydettik. Müzik kendimi bildim bileli benimle olan, beni ben yapan, müzikten ayrı bir kariyer ve günlük hayat düşünemiyorum. Sahne benim en çok ben olduğum yer, şarkı söylemeyi her şeyden çok seviyorum! Herkesin baş etme şekli farklı; ama galiba nefes egzersizi, meditasyon, müzik, sanat... Çoğumuza iyi geliyor. Bi de Cevriyem. İstanbul'da evlat edinip birlikte Barcelona, Türkiye, Seul'e kadar geldiğim tekir kızım. İki sene önce melek oldu. Hayatımın son anına dek benim için en özel yerde kalacak. Çok emek vermek ve kalpten inanmak, isteğimiz sonucu getiriyor. Şimdilik Kore, belki birkaç seneye Avrupa, son durak Türkiye. Soruların ve emeğin için çok teşekkürler!


2008 yılında Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi Viyola Ana Sanat Dalı'ndan onur derecesi ile mezun oldu. Mezuniyetini takip eden yıl, aynı üniversitenin Erken Müzik Eğitimi biriminde öğretmen olarak çalıştı. Ardından İsviçre'de Hocshule der Künste Bern'de Prof. Ulrich Eichenauer'ın viyola sınıfında yüksek lisansı ile Konsi Bern'de öğretmenlik stajını tamamladı. Yüksek lisansı sırasında Orchester der HKB, Schweizer Jugend Sinfonie Orchestra, Orionio und Zarrautz adlı müzik tiyatrosu, Strings of Birds Ensemble ve The Women Orchestra of Switzerland'da çalarak, Christopher WarrenGreen, Bruno Weil, Daniel Klajner, Jos van Immerseel, Kai Baumann gibi orkestra şefleriyle Avrupa'nın farklı şehirlerinde konserler verdi. The World Youth Orchestra, The World Orchestra, Greek Turkish Youth Orchestra, Bilkent Youth Symphony Orchestra, Bilkent Youth Virtuosos, Jungenc Philharmonic Orchestra, AIMA Festival Orkestrası gibi ensemble/orkestralarda ve Young Euro Classic, Schloss/Beuggen International Music Fest, Schlern International Music Fest, Bayreuth Youth Talented Artists s Music Fest, Al Bustan Music Fest, The Turco-British Association Bach Günleri, Datça Uluslararası Müzik Akademisi, T. R. N. C. Malta Dostluk Günleri, Klasik Keyifler Oda Müziği Festivali, Uluslararası İstanbul Müzik Festivali, Uluslararası D-Marin Klasik Müzik Festivali, AIMA Ayvalık Müzik Festivali gibi etkinlik ve festival konserlerinde yer aldı. Halen İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarı'nda Doçent Beste Tıknaz Modiri ile Sanatta Yeterlilik çalışmalarına devam etmekte olan, üyesi olduğu CRR Senfoni Orkestrası ve Orchestra Sion'un yanısıra, oda müziği grupları Trio Pax ve Trio Tını'yla konserlerini, Çağıl Kaya & Moda String Trio adı altında da caz çalışmalarını sürdüren, gazete ve dergilerde editörlük yapan ve Küflü Virgül isimli öykü kitabının yazarı olan başarılı isim Günsu Özkarar ile sanat hayatına dair bir söyleşi gerçekleştirdik. Üç yıldır biriktirdiğim öykülerim bunlar. Biraz daha okurla buluşmasalar küfleneceklerdi artık. İçlerinde dergilerde yayınlananlar da var, Mario Levi ve Yeşim Cimcöz'le çalıştıklarım da... Yayınlamazsam öykülerde gizlenmiş kendi yaralarımı, eksiklerimi geride bırakamayacağımı düşündüm. Artık iyileşmem gerektiğini düşündüm ve üç yılın sonuna yeni öykülerimi de yazmak için küflü bir virgül koydum. Bu kararımda bana destek olan İkinci Adam Yayınları ve kapak resmini çizen arkadaşım Caniş Vardal'a minnettarım. Bunu öngörmem çok zor. Herkes farklı bir tat alabilir. Ama çocuklara değil. Çocuklar için yazdığım ayrı yazılar var. Onun dili bambaşka. O kadar çok var ki... Birini söylesem diğerinin hatrı kalır. Konusunu söylemeyeyim, sürpriz olsun ama ismi Bulantı. Bir roman. Ben birçok müzisyenin albümünde yer aldım ama kendi bestelerim olmadığı için bir albüm projem yok. Vardı. Viyola kutumun içinde ailemin fotoğrafı vardı. Hep ona bakardım sahneye çıkmadan. Öncelikle çok teşekkür ederim bu güzel bakışınız için. Daha güzel yemekler yapmak istiyorum ve biraz füzyon mutfak öğrenmek. Bir de dün bir arkadaşım bana gitar çaldı. Gitar çalma isteği uyandı içimde.


Uzun yıllardan beri sanat alanındaki çalışmaları ve ressam kimliğiyle tanınan Günsu Saraçoğlu, ReBirth isimli koleksiyonu İstanbul, Çukurcuma'daki The Soul Art House'da 29 Nisan 2023 Cumartesi günü İstanbullu sanat izleyicisiyle buluştu. The Soul Art House'daki sergi açılışında beni yalnız bırakmayan sanatsever dostlarıma, Galeri'nin yöneticisi Nilüfer Eriş'e ve tüm ekibine teşekkürlerimi sunuyorum. ReBirth; dijital art çalışmalarımı, akrilik ve karışık teknik ile birleştirdiğim 22 eserden oluşmaktadır. Geleneksel resim teknikleri ile dijital çalışmalarımı karışık teknik olarak üretmek bana çok keyif verdi. Uzun yıllardan beri kentsel dönüşüm, iklim ve çevre hakkında eleştirilerimi resimlerimle ifade ettim. Sanat yoluyla yaşadığım döneme ait hem bir bellek oluşturmak hem de toplumsal bilinçlenmeye yönelik katkı sağlamak temel amacımdı. Ve kendi düşünce düzeyim, resimlerimdeki ifadelerimde kendi içinde dönüşerek ReBirth serisi halinde ortaya çıktı. Sanatçı Günsu Saraçoğlu'nun ReBirth isimli kişisel sergisi, The Soul Art House'da 13 Mayıs 2023 tarihine kadar ziyaret edilebilir. The Soul Art House: 29 Nisan 13 Mayıs 2023,


Aktivist kimliğiyle de öne çıkan filozof Günther Anders'in Umutsuzsam Bana Ne! Değilmişim Gibi Devam! adlı Günlükleri ilk kez Türkçe olarak okurlarıyla buluşuyor. Herdem Belen ve Hüseyin Ertürk çevirisiyle bu hafta raflarda yerini alan kitapta Anders, elli yıl boyunca hep başkaları için gözlemlediğini, aldığı notları asla kendisi için yontmadığını vurguluyor. İthaki Yayınları'nın daha öncesinde 20. yüzyılın teknik gelişmelerinin ayrıntılı bir eleştiriye tabi tutulduğu İnsanın Eskimişliği adlı iki ciltlik önemli yapıtını da yayımladığı Günther Anders'in (1902-1992) Günlükleri, filozofun II. Dünya Savaşı ekseninde Avrupa ve ABD'deki hayatına dair izlenimlerinin yer aldığı bir kitap olmakla kalmıyor, harabeler ve Hollywood kostümlerinden müze kültürüne, Holocaust'tan atom bombasına ve savaş sonrası Almanya'nın ruhsal portresine kadar birçok konuda çarpıcı sorular ve yorumlarla dolu felsefi bir metin kimliğine de bürünüyor. Herdem Belen ve Hüseyin Ertürk'ün çevirisiyle bu hafta raflardaki yerini alan kitap 496 sayfadan oluşuyor. Elli yıl boyunca hep başkaları için gözlemlediğini, aldığı notları asla kendisi için yontmadığını vurgular Günther Anders. Bu bakış açısının sansürünü atlatmış, farklı tema başlıkları altında destelenmiş, Hollywood'da temizlik işçiliği yaptığı dönemle başlayan, yirmi beş yılı kapsayan paragraflardan oluşan günlükler, özneliğe meraksız, kendini önemsemeyen, Dünya'nın haline direnme düşüncesinin açıksözlü oksijeni bir filozofun, sürgün yıllarından başlayıp elinin ayağının tutmadığı morukluk günlerine dek devam eden zarif nezaketsizlikleridir bir anlamda. Yayımlamaya değer bulduğu Hiroşima / Nagasaki notları, Vietnam Savaşı'na ilişkin yazılar, Kafirlikler ve Eskiden Aşk diğer derlemeleridir. 1933'te baltalanan normal seyrine bir daha dönememiş, on yedi yılı uzak, geri kalanı yakın sürgünde, lakin asla sızlanma barındırmayan, savaş sonrası hiçbir tavize yaslanmamış, mülkün bir büyük burjuva ailenin torunudur Anders ya da akademik kariyerin sözünün geçmediği, dolayısıyla rahatlıktan nasibini almamış bir yaşam.


Brieflyart 4 Ağustos 18 Eylül 2022 tarihleri arasında Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun Karma başlıklı sergisine ev sahipliği yapıyor. Brieflyart 4 Ağustos 18 Eylül 2022 tarihleri arasında 27 uluslararası, 44 ulusal olmak üzere toplam 71 ödül alan sanatçı Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun Karma başlıklı sergisini sanat severlerle buluşturuyor. Sergide Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun Yağlıboya Tuval eserleri ve Fine Art edisyonlu baskı çalışmalarının yanı sıra baskı üzerine sanatçının müdahale ettiği karışık teknik eserleri de olmak üzere 30 dan fazla eser sanatseverlerin izlenimine sunuluyor. Gürbüz Doğan Ekşioğlu, söyleşilerinde maviden, yeşilden, elmadan söz eder. Mavi ile yeşilin birbirine girdiği, elmaların yetiştiği bir Anadolu kenti olan Ordu'da büyümüştür. Kuşlar, salt simgesel figürler değil, büyüdüğü koşullardan kalan imgelerdir. Renk ve biçim, çocukluğunun görsel belleğinden derledikleri ile ortaya çıkar. Öyküsellik, keskin bir ironi ile kesişir onun yapıtlarında, bakışta anlam netleşir. Gürbüz Doğan, anlatır; birkaç çizgi, imge ve figürle... Kedilerin ironik bakışı, kuşların umudu, kitapların ağırlığı, zamanın saatlerle ortaya çıkan kaotik devinimi, merdivenlerin yukarıya sonsuza uzanışı, bazen yaşamımızda iz bırakmış kimliklere saygı duruşu; salt sanatçının değil bütün bunları içselleştirmiş diğerlerinin de seçimidir. Sanatçı malzemesini seçer, onu tekniği, birikimi, duyarlılığı ile harmanlar. Sonunda izleyiciye kalan kendi seçimleriyle yüzleşmedir. Çalışmaları 30'a yakın ülkede yayınlanmış olan sanatçının illüstrasyonları; The New Yorker Dergisi'nde 8 defa kapak olarak kullanılmıştır. Ayrıca Forbes Dergisi'nde, New York Times Real Estate ekinin kapağında, op-ed sayfası ve Book Review ekinde illüstrasyonlarına yer verilmiştir. UNICEF sanatçının 2 adet çalışmasını kartpostal olarak yayımlamış ve tüm dünyada 300.000 adet satışa sunmuştur. Uluslararası ve ulusal birçok jüri üyeliği de olan sanatçı halen Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi kadrosunda öğretim üyesi olarak görevine devam etmektedir. 4 ayrı kitabı vardır. 3'ü yurtdışı olmak üzere 37 kişisel sergi açmıştır.


İş Bankası Kültür Yayınları, İngiliz H. G. Wells'in bilimkurgu edebiyatının yolunu açan yapıtlarını yayımlamaya devam ediyor. Son olarak Dünyalar Savaşı, Modern Klasikler Dizisi'nde yerini aldı. Dünyalar Savaşı'nın Pearson's Magazine'de tefrika edildiği 1897 yılında, Kraliçe Victoria'nın tahta çıkışının 60. yılı törenlerle kutlanmıştı. Büyük Britanya İmparatorluğu, Yeni Zelanda'dan Kanada'ya, Afrika'nın büyük bir bölümü Hint yarımadasının tamamını kapsayan oldukça geniş topraklarıyla gücünün doruğundaydı. Dünyalar Savaşı, H. G. Wells'in İngiliz emperyalizmi üzerine bir yorumu; 20. yüzyıl başında imparatorluğun genişlemesinin muhtemel sonuçlarına ilişkin kaygıları yansıtan felsefi ve ideolojik öyküsüdür. Mars'tan gelip garip araçlarıyla imparatorluk topraklarında gezinen, yollarına çıkan her şeyi ölümcül ısı ışınlarıyla yerle bir ederken bütün hayatı da sona erdiren yaratıkların istilası, belki de Victoria dönemi okurunun bu kaygılarına denk düşmüştü. Amerikalı oyuncu, yönetmen, yazar ve yapımcı George Welles'in 1938'de romandan uyarladığı bir radyo oyununu gerçek sanan dinleyicilerin panik içinde kendilerini sokağa atması, imgelemi tetikleme gücünü ortaya koydu. Çeşitli film ve dizi versiyonları yapılan Dünyalar Savaşı birçok kişiye de esin kaynağı oldu. H. G. Wells'in capcanlı imgelemiyle özgün ve gerçekçi anlatımı, uzay yolculuğu ve başka gezegenlerden dünyamıza yönelik istilalar konusuna artık hiç de yabancı olmadığımız bugün de her kuşaktan okuru cezbetmeyi sürdürüyor.


Sanatçı ikilisi ha:ar'ın çalışmaları, Londra'nın önemli galerilerinden JD Malat Gallery iş birliğiyle 5-10 Ekim tarihleri arasında Contemporary İstanbul'da sanatseverlerle buluşacak. İkilinin Pulse: Electric Mannerism başlığı altında sergilenen üretimleri Ankara ile başladığı yolculuğuna Venedik ve Milano ile devam etti, şimdi ise İstanbul'daki izleyicilerin karşısına çıkacak. Ayrıca J. D Malat Gallery tarafından temsil edilen heykeltıraş ve yeni medya sanatçısı Hande Şekerciler de ecstasy adlı heykel serisinden eserlerle bu yıl ilk kez Tersane İstanbul'da gerçekleşecek olan Contemporary İstanbul'da yer alacak. ha:ar'ın çalışmaları, Rönesans ve Barok dönemlerinin büyük ustalarını, geçmişi yeniden yorumlayan bir dizi kompozisyon ile fiziksel ve sanal bir ortamla ilişkilendirerek keşfediyor. Maniyerist bir etki öneren ha:ar'ın çalışmalarının her bir ögesi mistik pozlarda tasvir edilirken, Barok resmini anımsatan bulutlarla çevrili dramatik bir bedensel gerilim ile karakterize ediliyor. Sanatçıların benimsediği teknoloji, izleyicinin önünde durmak ya da estetik deneyimin odak noktası olmak niyetinde değil; daha ziyade, yeni anlamların keşfedilmesine yardımcı oluyor. İnsanlığın yarattığı medeniyetle, ürettiği teknolojiyle ve varoluş biçimiyle çatışma konularına odaklanan sanatçı ikilisinin sergisinde İmkansız Heykeller serisinden işleri yer alıyor. Serinin yeni parçası olan video çalışma da fuar kapsamında ilk kez izleyicilerle buluşmayı bekliyor. ha:ar'ın üretimleriyle diyalog kuran Hande Şekerciler'in heykelleri, dijital ve somut gerçekliklerin yansımalarını araştırıyor. Sanatçı, Rönesans yankısına dalmış görünen bir insan figüründen yola çıkarak, öznelerin kimliğini altüst ederek, onları saç ve giysi gibi karakterize edici unsurlardan arındırıp özgürleştiriyor. Böylece izleyici bedenleri anonim olarak, herhangi bir sosyal yapının ötesinde görme fırsatı yakalıyor. Toplumsal meselelere heykel perspektifinden yaklaşan Hande Şekerciler'in figürleri Helenistik ve Rönesans sanat eserlerinden ilham alıyor. Kıyafet, saç, cinsiyet gibi detaylardan arındırılmış bronz heykeller, çelişkili ve farklı ruh hallerini yansıtıyor. Sanatçının farklılığı sıradanlaştıran yaklaşımı, kimliksiz figürler üzerinden ütopik bir dünyanın kapılarını aralıyor. Fiziksel detayların ve varlığın ötesine geçerek yaşanan an, duygu ve ruha şahitlik etmeyi öneriyor.


İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisi kapsamında düzenlediği konuşma etkinlikleri başlıyor. Selim S. Kuru tarafından 19 Aralık 2019 Perşembe günü ücretsiz olarak gerçekleştirilecek serinin ilk konuşması Hariç ez-akl-ı beşer İstanbul: Enderunlu Fazıl'ın İstanbul'u, Osmanlı yazınında aşk, cinsellik ve İstanbul konularına odaklanıyor. Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü 'nün Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisi kapsamında düzenlediği konuşma etkinlikleri; Osmanlı yazınında aşk, cinsellik, tıp ve şifacılığın yanı sıra sanayileşme öncesi Haliç ve Boğaz kıyılarının mekansal yapısı gibi toplumsal hafızaya katkıda bulunan birçok konuyu tartışmaya açıyor. Osmanlı'nın yazın ve gündelik yaşam kültürüne dair pekçok önemli ayrıntıyı ortaya koyan etkinliklerin birincisi, 19 Aralık Perşembe günü, Selim S. Kuru'nun Hariç ez-akl-ı beşer İstanbul: Enderunlu Fazıl'ın İstanbul'u başlıklı sunumuyla başlıyor. Konuşmada; Enderunlu Fazıl'ın Hubanname ve Zenanname isimli eserlerinden yola çıkılarak, aşk ve cinselliğin Osmanlı yazınındaki dillendirilme biçimlerine değinilecek. Selim S. Kuru, bu iki önemli manzum eserde yer alan İstanbul alt başlığındaki bölümleri inceleyerek Hubanname ve Zenanname hakkındaki genel bazı gözlemlerini katılımcılarla paylaşacak. Bir İllete Etibba Beş Yüz İlac Yazarlar: Modernite Öncesinde Osmanlı Tıp Yazmaları ve Şifa Kültürü başlıklı ikinci konuşma etkinliğinde Akif Ercihan Yerlioğlu, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Elyazması Koleksiyonu'ndaki yazma eserlerden de faydalanarak, modernite öncesindeki Osmanlı tıp ve şifa kültürünün temel özelliklerini ve üretilen tıp eserlerini tartışmaya açacak. Kadir Has Üniversitesi İstanbul Araştırmaları Merkezi müdürü Murat Güvenç'in, proje yürütücüleri Murat Tülek ve Ayşe Nur Akdal'la birlikte yapacağı son konuşmada ise, Sanayileşme Öncesi Haliç ve Boğaz Kıyılarının Mekansal Yapısı: Bostancıbaşı Defterleri Üzerinde Sayısal Çözümlemeler başlıklı bilimsel araştırma projesi tanıtılacak. 2019-2020 akademik yılının 2. döneminde Hafıza-i Beşer Konuşmaları, Osmanlı yazma kültürünün farklı izdüşümlerini tartışacak farklı konuşmalarla devam edecek. İAE, edebiyat ve tarih meraklılarını, 19 Aralık 2019 Perşembe günü saat 18.30'da gerçekleşecek Hariç ez-akl-ı beşer İstanbul: Enderunlu Fazıl'ın İstanbul'u başlıklı ilk konuşmaya davet ediyor. Arka Oda'da gerçekleşecek etkinlik dizisi ücretsizdir. Yerler sınırlıdır ve rezervasyon alınmamaktadır! University of Washington'da öğretim üyesi olan Selim S. Kuru, Osmanlı ve Türkiye araştırmaları alanında çalışmalar yapmaktadır. Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisinin danışmanlarından biri olan Kuru, serginin Osmanlı Yazınında Aşk ve Cinsellik bölümündeki metinlerin yazarıdır.


İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 17 Ekim 2019 tarihinden itibaren Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler başlıklı sergiye ev sahipliği yapacak. Ziyaretçileri enstitünün zengin elyazması koleksiyonundan bir seçkiyle objeler, metinler ve zamanlar arasında bir yolculuğa çıkaran sergi, elyazmaları üzerinden Osmanlı toplumunda tıp, çok dillilik, gündelik hayat, evren ve zamanın bilgisi, toplumsal cinsiyet ve cinselliğin izlerini sürerken, İstanbul'un tarihsel coğrafyasının yazmalar aracılığıyla nasıl yeniden yaratılabileceğini gösteriyor. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Latin alfabesine geçişten 90, imparatorluğun çöküşünden 100 ve matbaanın yaygınlaşmasından neredeyse 200 yıl sonra, Osmanlı dünyasından günümüze kalabilmiş elyazmalarının hikayesini Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler başlıklı sergiyle yeniden gündeme taşıyor. 19. yüzyılda matbaanın yaygınlaşmasıyla yavaş yavaş etkisini kaybeden ve 20. yüzyılda geniş kitleler için bir maneviyat, hikaye ya da bilgi kaynağı olmaktan çıkıp, koleksiyonerlerin ilgi alanına giren Osmanlı elyazması kültürü, kolektif bir okur-yazarlık dünyasında şekil değiştirmeye başlamıştı. Metinler, nüshaları çoğaltanların ve okurların elinde değişiyor, bu değişikliklerin fiziki izleri kağıdın üstünde takip edilebiliyor, okur ve yazarlar metin aralarında ve kenarlarında diyaloğa giriyordu. Yazmak kadar okumak da kolektif bir eylemdi, bir yanda kahvehane ve kıraathanelerde popüler hikayeleri yüksek sesle okuyanlar, diğer yanda önceki okurların notlarına cevap veren başka okurlar vardı. Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisi işte bu kolektif kültürün izini sürüyor: Van Kalesi'ni beklerken yazma kopyalamaya fırsat bulan muhafız İbrahim Ağa'yı, kendi yazmasını düzelten Fransa Sefiri Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'yi, divanı elden ele gezmiş Zübeyde Hanım'ı, esere yazan yanlış yazmış diye müdahale eden Kilisli Rıfat'ı, yazdıkları ayıplanmış, yasaklanmış ama kulaktan kulağa anlatılmış Enderunlu Fazıl'ı, yazmayı koruması için yazılmış Ya Kebikeç duasını, bunu umursamadan karnını doyurmuş kağıt kurdunu ve yüzlerce meşhur ya da isimsiz yazarı ve okuru bir araya getirerek elyazmalarının çok katmanlı dünyasını daha iyi anlamamızı sağlıyor. İnsanlığın elyazmalarında maddeleşmiş, dünyevi ve ilahi, çok dilli ve dinli, eşsiz ve sıradan, bazen çok yabancı bazen de tanıdık, parçalı, noksan ama her zaman ilham verici hafızasının kapılarını aralayan Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisini sanatseverler, 17 Ekim 2019 25 Nisan 2020 tarihleri arasında İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nde ziyaret edebilir.


İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Osmanlı elyazmaları aracılığıyla ziyaretçileri objeler, metinler ve zamanlar arasında bir yolculuğa çıkartıyor. Enstitü'nün zengin koleksiyonundan yapılan bir seçkiyle oluşturulan Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisi, Latin alfabesine geçişten 90 yıl, imparatorluğun çöküşünden 100 yıl ve matbaanın yaygınlaşmasından neredeyse 200 yıl sonra, zaman içinde dönüşen Osmanlı elyazması kültürünü yeniden gündeme taşıyor ve bu çok katmanlı kültürel mirasın dinamiklerini tartışmaya açıyor. 18 Ekim 2019 tarihinde açılan sergi 25 Temmuz 2020'ye kadar ziyaret edilebilir. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 19. yüzyılda matbaanın yaygınlaşmasıyla yavaş yavaş etkisini yitiren, 20. yüzyılda geniş kitleler için bir bilgi, hikaye ya da maneviyat kaynağı olmaktan çıkıp koleksiyonerlerin ilgi alanına giren Osmanlı elyazması kültürünü, Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler başlıklı sergiyle yeniden gündeme taşıyor. Osmanlı elyazması kültürü, imparatorluğun çok dilli toplumunda ve erken modern dönemin, sınırları geçişken coğrafyalarında şekillendi. Bu dönemde üretilen, okunan ve elden ele dolaşan yazmalardan yansıyan bu kültür, 19. yüzyılda şekil değiştirmeye başladı. Kitaplar matbaadan birbiriyle aynı binlerce nüsha halinde çıkıyor; okurların sayfa kenarlarına aldıkları notlar kendi kopyalarında kalıyor; kütüphaneler kitaplarına yazı yazan okuyucuları cezalandırıyor; yazarın metni dokunulmaz, değişmez bir statüye bürünüyordu. Modern tarihçiliğin elyazmalarıyla ilişkisi de yazma ve okumayla ilgili bu değişimlerden etkilenmişti. 'En doğru' metni, 'en temiz' nüshayı, 'en kıymetli' cildi tespit etme çabası literatürü biçimlendirdi. Oysa yazmalar çok daha kolektif bir okur-yazarlık dünyasında şekillenmişti. Metinler, onları çoğaltanların ve okurların elinde değişiyor, bu değişikliklerin fiziki izleri kağıdın üstünde takip edilebiliyor; okur ve yazarlar metin aralarında ve kenarlarında diyaloğa giriyordu. Yazmak kadar okumak da kolektif bir eyleme dönüşmüştü. Bir yanda kahvehane ve kıraathanelerde popüler hikayeleri yüksek sesle okuyanlar, diğer yanda önceki okurların notlarına cevap veren başka okurlar vardı. Hafıza-i Beşer sergisi, yakın zamanda gelişen yeni yaklaşımlardan yola çıkarak kolektif okuma-yazma kültürünün ve elyazmalarının çok katmanlı dünyasını daha iyi anlamamıza olanak sağlıyor. Sergi, izleyicisinden artık okumanın tarihini yazmaların tarihiyle beraber düşünmesini; metinleri ise hareket halinde, ucu açık yaratılar olarak yeniden ele almasını talep ediyor. Hafıza-i Beşer, Van Kalesi'ni beklerken yazma kopyalamaya fırsat bulan muhafız İbrahim Ağa'yı, kendi yazmasını düzelten Fransa Sefiri Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'yi, divanı elden ele gezmiş Zübeyde Hanım'ı, yazdıkları ayıplanmış, yasaklanmış ama kulaktan kulağa anlatılmış Enderunlu Fazıl'ı, esere yazan yanlış yazmış diye müdahale eden Kilisli Rıfat'ı, yazmayı koruması için yazılmış Ya Kebikeç duasını, bunu umursamadan karnını doyurmuş kağıt kurdunu ve yüzlerce meşhur ya da isimsiz yazarı ve okuru bir araya getiriyor. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Elyazması Koleksiyonu'ndan bir seçkiyle ziyaretçileri objeler, metinler ve zamanlar arasında bir yolculuğa çıkaran sergi, elyazmaları üzerinden Osmanlı toplumunda çok dillilik, gündelik hayat, tıp, evren ve zamanın bilgisi, toplumsal cinsiyet ve cinselliğin izlerini sürüyor; İstanbul'un tarihsel coğrafyasının yazmalar aracılığıyla nasıl yeniden yaratılabileceğini de bizlere gösteriyor. İnsanlığın elyazmalarında maddeleşmiş, dünyevi ve ilahi, çok dilli ve dinli, sıradan ve eşsiz, bazen çok tanıdık bazen de yabancı, parçalı, noksan ama her zaman ilham verici hafızasının kapılarını aralayan Hafıza-i Beşer: Osmanlı Yazmalarından Hikayeler sergisi, 18 Ekim 2019 25 Temmuz 2020 tarihleri arasında İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nde ziyaret edilebilir. Beyoğlu Tepebaşı'ndaki İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Galerisi, Pazar günleri hariç haftanın her günü 10.00 19.00 saatleri arasında gezilebilir.


Piyanist, besteci Hakan Ali Toker, müzik tarihinde bir ilke imza atarak, 17 Mayıs'ta Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda vereceği konserde aynı anda 4 piyanoyu birden çalacak. Kendisine 33 kişilik bir senfoni orkestrası eşlik edecek. Piyanist, besteci Hakan Ali Toker, bir ilki gerçekleştirmeye hazırlanıyor. 17 Mayıs Salı akşamı Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda vereceği konserde sanatçı, 4 piyanoyu birden çalacak ve çalacağı 4 piyanonun her biri ayrı bir makama göre akortlanmış olacak. Toker'e eşlik edecek olan orkestra ise, her biri iki alanda birden ustalaşmış; hem klasik Batı müziği hem de geleneksel Türk müziği çalabilen müzisyenlerden oluşacak. İlklerin yaşanacağı konserin ana sponsoru ise Teknoloji odaklı gayrimenkul değerleme platformu Endeksa. com oldu. Bugüne kadar 28 ülkede konser vermiş olan Hakan Ali Toker, konserin Atatürk'ün Müzik Devrimi'nde yeni bir adımı müjdelediğini belirterek, Çoksesli müzik, büyük önderin girişimleriyle ülkemizde kök saldı. Ancak, onun istediği sadece Batı'nın çoksesli eserlerinin ülkemizde seslendirilmesi değil, ayrıca, Türk müziğinin çoksesli, çağdaş bir yapıya kavuşarak ulusumuzu temsil etmesiydi. Bu alanda 100 yıldır çok değerli çalışmalar yapılmakla birlikte, bir şey hep eksik kaldı: Türk müzik alfabesinin 'komalı sesler' diye anılan kendine özgü notaları. Batı müzik sisteminde bulunmayan, dolayısıyla, eğitimi Batı müziği ile sınırlı olan müzisyenler tarafından çalınamayan bu sesler, senfoni orkestralarımız tarafından seslendirilen Türk eserlerinde yer almıyor. dedi. Son yıllarda ülkemizdeki müzik eğitim anlayışının daha esnek ve kapsayıcı bir hale gelmesiyle hem Türk hem Batı müziği tekniklerini özümsemiş, çok yönlü müzisyenlerin sayısının giderek arttığını da sözlerine ekleyen Toker, Ancak böyle müzisyenlerden kurulu bir orkestra ile senfonik, çoksesli ve ödünsüz makamsal bir Türk müziği mümkün. diye konuştu. 17 Mayıs Salı akşamı İstanbul CRR Konser Salonu'nda tam da böyle bir müzik ilk defa duyulacak. Toker, bu konser için 5 bölümden oluşan özel bir Türk Rapsodisi besteledi. Türk sanat müziği ve Türk halk müziği unsurlarıyla yoğrulmuş olan bu yapıt, makamlarımızdaki otantik komalı seslerin bir senfonik orkestradaki tüm çalgılarda çoksesli ve homojen bir anlayışla duyulacağı ilk eser olma özelliğini taşıyor -daha önce Ozan Yarman ve Mehmet Ali Sanlıkol gibi betecilerimiz tarafından daha küçük gruplar için yazılmış örnekleri var-. Türk Rapsodisi'nin ilk seslendirilişinin ardından, ikinci yarıda yine Toker tarafından düzenlenmiş sevilen Türk sanat müziği şarkıları yer alacak. Bu bölümde, yaylıları İstanbul Strings grubundan oluşan orkestraya ses sanatçısı Bora Uymaz ve kontrtenor Kaan Buldular katılacak. Toker, Bu fikir yıllardır kafamda vardı ama, bu kadar kapsamlı bir projeyi gerçekleştirebilmek için yeterli desteği nereden bulacağımı bilemiyordum. Endeksa'nın karşıma çıkmasıyla hayal gerçek oldu! dedi. Endeksa. com Kurucu Ortağı ve Genel Müdürü Görkem Öğüt, Böyle bir konserin destekçisi olmaktan dolayı gurur duyuyoruz. Endeksa olarak kültür sanat alanında Sanata Değer sloganımızla yol alıp, desteklerimizi sürdüreceğiz. Cumhuriyetimizin köklü mirasından aldığımız ilhamla sanatın ve sanatçının her zaman yanındayız. şeklinde görüşlerini dile getirdi.


Kelebekler, Silsile, Ulan İstanbul, Sarmaşık, Benim Adım Gültepe, Neden Tarkovski Olamıyorum? gibi sayısız dizi ve sinema filmlerinde oynayan, Siyad ödüllerinde Kelebekler filmiyle en iyi yardımcı erkek oyuncu ödüllerinde aday gösterilen, Sadri Alışık Sinema Ödüllerinde yine Kelebekler filmi ile en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülüne aday gösterilen, Adana Film Festivalinde Kovan filmindeki rolü ile yine en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülüne aday gösterilen, 5. Setem Akademi Uluslararası İpekyolu Kısa Film Yarışması'nda En İyi Erkek Oyuncu ödülünü alan, 3,5 Lira adlı sinema filmi ile en iyi erkek oyuncu ödülünün sahibi olan, Fransa'da başrollerinde oynadığı Patika filmiyle de Boğaziçi Film Festivalinde yine En İyi Erkek Oyuncu ödülünü ve Sundance Film Festivalinde Büyük ödülü alan, Kelebekler filmindeki Agnostik İmam performansı ile dikkatleri üzerine çeken, Malatya film festivalinde kısa film festivali yarışmasında jürilik yapan, birçok sosyal projede de imzası olan aktör Hakan Karsak'ı daha yakından tanımak için merak ettiklerimizi sorduk. Kendisi tüm içtenliği ile sorularımızı cevapladı. Jaques Tati'nin dediği gibi Ben istiyorum ki film, siz sinema salonunu terk ettikten sonra başlasın. Birçok şey sayabilirim ama sanırım ilk ve en çok bunu seviyorum. Yaşamın inancı ve umudu her gence ulaşmalı. Birçok projede görev aldım ya da projelendirdim. Geriye dönüp baktığımda hepsi ayrı ayrı harika şeyler. Depremzede gençlerle bir şeyler üretmek cezaevindeki çocuk mahkumlarla oyun yapmak, çocuk esirgeme kurumundaki çocuk ve gençler için bir şeyler üretmek. Hayalleriniz vardır. İşte en azından bu hayallerden bazılarının hayalden ibaret olmadığını dileklerini ve mücadele ettiklerinde ulaşabileceklerini birine anlatabilmek ve sonuçta onların gözündeki güzel ışıltıyı görmek dünyanın en büyük mutluluğu. Hala birçok proje var. Şu pandemi biter bitmez tekrar devam edeceğiz. Pandemi süreci birçok sektörü hatta yaşamın çok büyük bir bölümünü çok olumsuz etkiledi. Tiyatrolar da bundan fazlasıyla zarar gördü. Yani açıkça söylemek gerekirse vergi indirimi, borç erteleme, belirli bir seyirci sayısı ile perde açmak gibi yöntemlerin yaraları sarabileceğini düşünmüyorum. Yaraların doğru sarılması için tiyatroların, STK'ların ve bakanlığın ortak bir komisyon kurması belki de belirli bir fon ya da destekle ayakta tutabilmesi adına bu süreci ortak ve herkesi kapsayıcı yöntemlerle çözmeye çalışması gerekiyor. Çünkü her özel tiyatronun koşulları eşit değil. Fakat çözümler hepsinin aynı görüldüğü çerçevede. Bu yüzden, eşitlikçi ve herkesi kapsayan yöntemler bulunmalı. Küçüğünden büyüğüne her tiyatro yaşamalı. Yaklaşık 13 yıl önce başladı atölye serüveni. Uzun yıllar oyunculuk dışında eğitmenlikte yaptım. Sonra zamanı geldiğini düşünüp kendi atölyemizi kurduk. Önce farklı bir isimle başladık. Fakat zaman ve süreç içinde isim de dahil tüm anlayışımızın güncellenmesiyle Act In Studio haline geldi. Felsefe üzeri oyunculuk konusuna gelince phileo Yunanca'da seviyorum peşinden koşuyor arıyorum anlamına geliyor. Sophia ise bilge, bilgelik anlamında. Gerek yaşam gerekse mesleki anlamlarda kendi iç keşfimizi gerçekleştirmek ve bu keşifte gerek kusurlarımız gerek güzelliklerimizle bir farkındalığımızın olması gerektiğini düşünüyorum. Aslında önce keşfimizi başlatıp sorular sorarak rollerimiz üzerinde farkındalıkları oluşturmak... Aslında çok uzun bir konu bu kısacası böyle 🙂 Felsefenin de bu keşife ışık tuttuğunu düşünüyorum. Evet uzun zamandır yazıp üretmeye çalışıyorum. Fakat son 1 senedir içime çok sinen senaryomu bitirdim. Şimdi son rötuşları yapıyorum Gerek senarist gerek yapımcı gerek oyuncu, okuyan her arkadaşımdan çok olumlu dönüşler aldık. Pandemiden dolayı biraz durmak zorunda kalsak da şartlar uygun olursa önümüzdeki yaz set diyebiliriz. Acısıyla tatlısıyla çok güzel bir aile filmiyle seyirci önüne çıkmak için can atıyoruz. Keyifle yazdım. Keyifle ilerliyoruz.


İngiliz sinema yönetmeni Sally Potter, neredeyse her şeyin ve herkesin gerçek gibi göründüğü kurgusal bir film çeker. The Tango Lesson, tangoyu keşfeden ve ona aşık olan Sally adında ingiliz kadın bir yönetmenin hikayesini ele alır. Sally, Paris'te yaşayan Arjantinli bir tango dansçısı olan Pablo'nun kadrosuna girer. Dersler devam ederken bir pazarlık yaparlar: Pablo eğer Sally'i bir tango dansçısı yapabilirse, Sally'de onu bir film yıldızı yapacaktır. Burada ilginç bir temel soru var: Tüm iyi sanatçılar sanatlarının tartışmasız yöneticileridir. Romancılar veya ressamlar, çalışmalarının her molekülünü kendi varlıklarından yaratan tanrısal tiranlardır. Bu nedenle iki sanatçı ortak çalışabilir mi, yoksa biri her zaman fırça, diğeri tuval olmalı mı? Bir erkek ve bir kadın tangoyu dans ederken, erkek sanatçı ve eşinin yarattığı işe tepkisi midir? Film düşündürür ancak bu soruları cevaplamaz. Dansların çoğu, aşık olan insanlar içindir. Tango, hayatta kalanlar için bir danstır ve kalplerini bu kadar yanlış kullandıkları için hala biraz kırgın olanların. The Tango Lesson, bu farkı anlayan insanlar için bir filmdir. Başka bir İngiliz film yapımcısı bunu yenebilir mi? The Evening Standard, 27 Kasım 1997. Kadın Görsel Zevkleri ve Fetişizmle İlgili Polemikler Sally Potter'ın film boyunca ortaya attığı konular olarak belirlenebilir. 1997'de piyasaya sürülen Sally Potter'ın Tango Dersi, On bir derse bölünmüştür, film her bölümde duygusal süreçleri ele alır. Sally'in lider kişiliği karşısında olgunlaşmamış maço davranışlarıyla Pablo'nun eğitimi giderek profesyonel ve romantik bir ilişkiye dönüşür. Daha önce yazımda ele aldığım Laura Mulvey'in Hollywood sinemasında fetişizm eleştirisini hatırlayalım. Erkek bakışının sinema üzerindeki hakimiyetini eleştirmektedir. Bu filmde ise kadınsı arzu, hareket etme gücüne sahip bir bakış sunmakta, böylece kadın görsel zevkini sinemada geri kazanıyor. Her ikisinin de yakından okunmasıyla filmin yayınlanmış senaryosu, Potter'ın nasıl olduğunu gösteriyor. Kamera benzeri bakış açısı, yansımasız erkek nesnesini başarılı bir şekilde gözler önüne serer. Görünürlük, bakmanın hazzı ve dikizcilik. Böylece erkeği kadınlarla eşit bir ilişkiye sokar: Tersine davranan Hollywood filmleriyle cinsiyet asimetrisi kurar, sinemada kadın bakışını ele alır ve kadının nesnesi olarak da adamı. Sadist röntgencilik, kadını bir gizem olarak görüyor. Film, arzu ölçüsünün artık sadece erkek özne de olmadığını söyler. Yani kadın, sosyal bir öznedir. Tango Dersi'nin temelini oluşturan ilke, Potter'ın, Mulvey ve Lacan'ın görsel teorisi ile bütünleştiği fetişizm eleştirisidir. Özellikle ayna sahnesinde bakış açısının yalnızca bir noktadan görüldüğü, ancak ikisinin de baktığı görsel bir alan kurulmuştur. Pablo'nun karakteri olgunlaşmamış ve narsisttir. Sally'nin öncülüğünde Pablo, dar çevresinin dışına çıkar. Özellikle, Sally'nin Pablo'ya görmeyi öğrettiği şey kendisi gibi komuta bakışları ve otoriter bir arzu taşıyan kişiliğidir. Sally'nin bakışları, kendi fantezilerinin pasif bir yansıması olarak işlev görür. Sally'nin Pablo için farkında olmadan hedeflediği, yabancılaşmış bir İdeal Benlikdir. Tango Dersinin sonunda, üstünlük sağlamış bir Sally / Potter aynı anda var. Kendisini oluşturan görme, gösterme ve gizleme konusundaki arzu kendini ispatlar. Kısacası Tango Dersini çekerken Potter, aslen fetişizmi ortadan kaldırmak için yola çıkmıştır fakat henüz üreyen kadın görsel zevklerini destekler nitelikte olması sebebiyle bir başka röntgenci fetişizmin savunucusu gibi de görülebilmektedir.


30 Ağustos 2018 tarihinde yayın hayatına başlayan Gazete Sanat; merkez ve alternatif kültür fark etmeksizin sanat alanındaki iyi üretimlerin, nitelikli işlerin paylaşıldığı, kültür & sanata gönül vermiş içerik üreticilerinin motor gücü olduğu bir oluşum. Türkiye'nin en hızlı büyüyen kültür & sanat sitesi Gazete Sanat, Sinema, Tiyatro, Edebiyat, Sergi, Sanat Tarihi, Sanal Tur gibi pek çok kategoride aktif olarak içeriklerin paylaşıldığı bir mecradır. Röportajlardan etkinlik duyurularına, kitap tanıtımlarından inceleme & araştırma yazılarına kadar yelpazeyi genişletmekten de çekinmiyor. Amaçsa ortak; Türkiye'deki kültür & sanat dünyasının online mecrada ve zamanı geldiğinde yazılı ortamda başarılı bir uzantısı olmak! Kurulduğu günlerdeki emekleme sürecinin ardından bugün talep ve takip edilen bir platform olan Gazete Sanat, bazen çizginin dışında bazen içinde ve hep aynı rotada ilerlemeye devam ediyor. Gazete Sanat kültür & sanat dünyasını yakinen takip eden, bu alana dair şahsi meraklara sahip ve içerik üretme heyecanı olan yazarların attığı harçla inşa ediliyor. Üstelik yazar kadromuzun Türkiye'nin dört bir yanında ikamet eden kişilerden oluştuğunu da mutlulukla söylemek isteriz. Sanat evrensel olduğuna göre, sanata dair eli kalem tutan insanların da farklı farklı şehirlerde yaşaması kadar doğal ne olabilir? Bu geniş ağ etrafında Gazete Sanat vesilesi ile bir araya gelen yazarlarımızın, üzerine düşünerek, emek göstererek ürettikleri içerikler en makul zamanlarda sitede yayımlanıyor. Bazen bir yazının peşinden günlerce gitmek gerekirken, bazen gerisinin çorap söküğü gibi geldiği, kısa sürede yayına hazır hale gelen içerikler sitedeki geniş okur kitlesiyle buluşuyor. İşte bizim hikayemiz!


Bir yazar ne tema seçerse seçsin, odağa hangi konuyu alırsa alsın kaderi okurun metinden anladığıyla yaşamaktır. Bu da paramparça bir aynaya bakmak gibidir çünkü her bir okur her bir satırda sadece kendi algısına çarpan bir fotona takılacaktır. Bu, eğer yazar şanslıysa ve kitabı okuruna ulaşmışsa- binlerce foton demektir. Şükür ki foton algıcıklar birleşerek büyük bir resim çizmeyi başarırlar. Yoksa derdini anlatmanın peşine düşen yazar kendini demediklerini demiş gibi yapmaktan, dediklerini dememiş gibi duymaktan sersefil bir halde bulabilirdi. Ayhan Koç son kitabı Cümle Göğün Mavisi'nde bu fotonları açıkça ortaya koymuş, okura beğen bir konuyu onun üzerinden konuşalım demiş. Buradan devam etmeden önce kitabın konusunu kısaca aktarayım. Fevzi kırklarına yaklaşmış, her şeye dair muhalif görüşleri olan bir yazar-gazetecidir. Karısı Meral'le dokuz yıldır evlidir ve karısının e-güncesini gizlice takip etmeye başlamıştır. Burnuna bir aldatılma kokusu gelmekte ve Fevzi kendi kendine içlenmektedir. Bir taraftan iyi gitmeyen yazarlık kariyerini tartmakta, diğer yandan da gazetedeki arkadaşı Sermet'le yayınladıkları yolsuzluk dosyasının başına açacaklarına karşı kendini hazırlamaktadır. Yıllardır görüşmediği babasıyla da artık bir araya gelmesini gerektiren bir durum doğmuştur. Geçmiş kendini dayatmış, gelecek belirsizliğe savrulmuştur. Bütün bunların tam ortasında da içindeki yabancıyla çatışma halindedir. Bütün bu parçaları birleştirip Fevzinin bu dünyada neden var olduğunu bulmak gibi bir gayesi olmasa da olaylar onu oraya doğru sürüklemektedir. Kitabın konusunu özetlediğimde de görüldüğü üzere Ayhan Koç bu kitabında, son on yıl içindeki özel ilişkilerdeki değişimi, cinsiyet tanımlamalarındaki çeşitlenmeleri, toplumun zihnindeki ve günlük yaşamındaki dönüşümünü, mülteci sorunlarını, ülkenin yalpalamasını ve benim en sevdiğim kısımla, yayıncılık dünyasının el altından konuşulanlarını güneşe çıkarıp ipe asmış. Hepimizin aramızda konuştuklarını sert eleştiriler içeren ama buna rağmen güler yüzlü bir dille anlatmış. Biraz ileri gidip kutsal addedilenlere de sağlı sollu dokundurmuş. Okur sayfaları devirirken yeni bir bakış açısı görmeyecekse de yazarın hikayeye dahil ettiği konuların hepsini bir arada ifade etmenin bu devirde epeyi zor olduğunu kabul edecektir. Ayhan Koç'un aynı Fevzi gibi hiçbir çevreye yaranamayacağı aşikar. Buyurunuz alıntılardan kanıtlar. Karakterler ise çok tanıdık gelecek; büyük bir kısmı sen, ben, o, biz, siz, onlar. Bazı isimler de var ki birkaç harf değişikliği olmasa adres gösteriyor denilebilir. Bu kişiler velev ki okurlarsa, Aa bu ben miyim acaba? sorusundaki miyim acaba kısmını atıp gönül rahatlığıyla benim diyebilirler. Hemen bir örneği alıntılayalım. Bu örnekten sonra şu konuda tereddüde yer kalmamıştır herhalde: Ayhan Koç tatlı bir aldatılma hikayesinin içine neredeyse son birkaç yılın gerçek karakterlerini, gerçek olaylarını başarılı biçimde yerleştirmiş. Ama romanın misyonunu ve dahi başarısını sadece toplumsal ve siyasi olayları yerleştirmek olarak göstermek de doğru olmaz. Hikaye neredeyse sekmeden ilerliyor, akışkan, bir sonraki sayfayı merakla bekleten, tahmin edilebilirliği çok ama asla okuma keyfini eksiltmeyen bir gelişme içinde. Ana karakter Fevzi'nin iç sesi Yabancının onun ipliğini pazara çıkarması, geçmişe götürüp sorunlarının başladığı noktayı göstermesi, elinden tutup çözümü gözüne sokması da hem metni yeknasaklığa düşmekten korumuş hem de Fevzi'nin iç sesini duymamız için iyi bir teknik olmuş. Yoksa metinler düşündü, içinden geçirdi, hissetti, algıladı fiillerinden okunmaz hale gelebiliyor. Bununla birlikte, Yabancının Birdman'deki iç sese yakın bir ses tonu ve dili olduğunu da eklemek öznel bir görüş olarak burada yer alsın, kararı bu yazının kitabı okuyup filmi izleyen okurları versin. Şuraya da Yabancıyı tanıtacak birkaç alıntı bırakayım. Murakami'nin kulakları çınlasın onun romanlarında en sevdiğim unsur, metnin içine kitap isimleri, müzikler, resimler serpmesidir. Bunları birer öneri olarak alır, listeler çıkarırım. Ayhan Koç'da anlatıcı ve Fevzi vasıtasıyla bize opera eserleri, şarkılar, kitaplar, yazarlar tavsiye ediyor. Üstelik Kyoto, kiraz ağaçlarının açma mevsiminde nasıl oluyor, Serenissima Kalyonları da neyin nesi diye Google arama butonunu meşgul etmemi sağlıyor. Romanla ilgili, biri romanın içinden biri romanın dışından, iki minik eleştiriyi de aktarmayı Cümle Göğün Mavisini seven bir editör olarak görev biliyorum. İlk olarak, son yılların Türkçe romanlarında yazarın cinsiyetinin satırlara çokça sızdığını düşünüyorum. Bir kitabın yazarının ismini bilmeden o sayfaları okusam kadın mı erkek mi ya da başka bir genderdan mı anlayabiliyorum. Bunun benim eşsiz iç sezilerimin sonucu olduğunu düşünmek abartılı hatta biraz da sanrılı bir görüş olacaktır. Bu elbette post modern romanların dili olarak nitelendirilebileceği gibi değişen toplumsal cinsiyet rollerinin ifade edilmesi isteği, biraz cephe savunması, biraz öz eleştiriye giriliyormuş gibi yapılırken hemen oradan çıkılması, bir de bu taraftan bak deme isteğiyle de açıklanabilir. Ama bu anlatıcı ile yazar arasındaki çizgiyi gittikçe silikleştiren anlatım dilinin kullanılması bir taraftan da tekdüzeleşme mi getiriyor diye de endişelenmiyor değilim. Bu eleştirim bu kitabın özelinde değil, son dönem okuduğum çoğu kitapta böyle. İkinci minnacık eleştirim demeyeyim de görüşüm, Ayhan Koç'un Birgün gazetesindeki röportajında ana karakter Fevzi için yaptığı bir tanımlamaya. Şöyle diyor yazar: Yalnız hangi perspektiften bakarsak bakalım en temelde hiçbir şeye intibak edemeyen, olmamış, olamamış bir adamın hikayesi bu. Ben ise Fevzi'nin herkes gibi olduğunu düşünüyorum son sayfayı çevirirken. Fevzi olmadıysa hepimiz olmadık. Olmak ama ne olmak, kerterizi nereden alarak olmak, olmak diye bir şey var mı, insan ne zaman olur soruları kafama doluşuyor. Bu eleştirim de en başta yazdığım paragrafı doğrulamamı sağlıyor. Okur olarak romanın karakterini yazara karşı savunmaktan geri durmuyorum. Benim görüş alanıma giren foton da bu! Ezcümle: Bu perdeyi aralamama yol açtığı ve sayfaların peşinden koşturarak okuduğum bir kitabı yazdığı için Ayhan Koç var olsun! Cümle Göğün Mavisi. Ayhan Koç. İthaki Yayınları. Kasım 2020.


Şimdi bu 655., yok 656. oyun. Baya oldu yani ve bu Moliere için de dünyanın her yerinde büyük bir rekor. Çok severek oynuyorum, ama benim en sevdiğim oyun bu değil. Benim en severek oynadığım rol Şahane Züğürtler'deki Prens Mikhail. Onu iki defa ayrı olarak oynadım. Bir kere Ayfer Feray'la, bir kere Nevra Serezli'yle. İkisine de bayıldım ve çok keyifle oynadım ve her seferinde de oyun bittiği zaman çok sevdiğim bir arkadaşımdan, bir akrabamdan ayrılmış gibi oldum. Şimdi ben kendimi aslında ilk önce öğretmen olarak görüyorum. Çünkü huy olarak bildiklerimi paylaşmaktan çok zevk alan bir insanım ve bildiklerimi gençlerle paylaşmak, onlara bir şey öğretmek, onlara yeni bir yol çizmek beni gerçekten çok mutlu ediyor ve beni neden yaşadığıma inandırıyor. Onun için hep diyorum: İlk önce öğretmenlik, sonra yönetmenlik, sonra oyunculuk, sonra yazarlık; sırası bu. Benim kendime göre ilk önceliğim insanları umutsuzluktan kurtarmak. İkincisi insanlara güven vermek, yani bu işi yapıyorsanız kendinize güveneceksiniz. Üçüncü de katiyen katiyen katiyen ne olursa olsun inişlere çıkışlara rağmen, başarısızlıkla da karşılaşsanız vazgeçmeyeceksiniz. Yani ben öğrencilerimi böyle çalıştırıyorum. Bunu çok düşündüm. Tabii çok kolay olmayacaktı, ama ben her şeye rağmen kararımı vermiştim. Yani orada bir yerlerde eğitim almaya, bir yerlere girip ustalardan öğrenmeye çalışacaktım. Ben bir tiyatroya girecektim, niyetim oydu yani. Olmasaydı öyle düşünüyordum. Bir tiyatroya girmeye çalışacaktım; alırlar mıydı, almazlar mıydı bilmem. Yani birçok insanın yaptığı gibi ustalardan öğrenmeye çalışacaktım. Ne bileyim, Adile Naşit öyle yetişti, Münir Özkul öyle yetişti, benim Altan Erbulak öyle yetişti, benden öğrendi yani. Allah'tan çok şanslıydım da babam çok yardım etti. Çocukluğum mutlu ve gayet rahat geçti. Evet, mutlu bir çocuktum, mutlu bir aileden geliyorum çünkü. Katkısı olmuştur herhalde, ama yani illa da mutlu olmak şart değil başarılı olmak için. Tabii ki Hocam, ne demek. Tam anı değil de anı gibi ama. Şimdi 80'li yıllarda ben karar verdim. Daha evvel İngiltere'ye gitmiş Yaygara 70'i ve İstanbul Masalı'nı oynamıştık ve aşırı övgü kazanmıştık. O yüzden İngiltere'ye bir şey götürmek istedim, ama İngilizce yapmak istedim. Onun için Nüvit Özdoğru'dan rica ettim, Nalınlar'ı İngilizceye çevirttirdim, The Turkish Clogs olarak ve çok harika bir kadro yaptım: Yıldız Kenter, Göksel Kortay, Nevra Serezli, Yüksel Gözen, Nüvit Özdoğru ve ben de oynuyordum. Biz, Nalınlar'ı İngilizce olarak prova ettik ve ben İngiltere'ye götürdüm. İngiltere'de 31 gün temsil verdik, 4 ayrı şehir dolaştık ve hep dolu gittik. Büyük sükse oldu, çok büyük sükse oldu ve benim için çok büyük bir anı bu. Fakat maalesef Türkiye'de kimse bunu anmadı. Sonra geldim ben Türkiye'ye çok önemli ve resmi bir kimseye dedim ki: İngiltere'de sayfa sayfa haberler çıktı. Nevra Serezli'nin boy boy resimleri çıktı mesela. En aşağı yirmi tane televizyona konuşma yaptık çeşitli yerlerde, çünkü dört ayrı şehre gittiğimiz için. Niye burada da bahsedilmedi? Bana dedi ki: Haldun Bey, Türkçe oynamamışınız, Türkçe olsaydı olurdu. Ya hu ne kadar önemli bir şey İngilizce oynamak, ama maalesef anlaşılmadı. Çünkü ilk defa İngiltere'de kendi dilindeki bir oyunu İngilizce olarak oynayan, turneye gelen topluluk olduk dünyada. Seyircimin hala olması galiba, hala seyircimin olması ve beni alkışlıyor olması. Seyircinin beni görünce mutlu olması. Şimdi garip bir şey söyleyeyim: Ben sahnede hiç heyecandan titremedim. Tabii telaşlandım, korktum, ama öyle çok çok çok korkmadım. İlk oyunum Amerika'da oynadığım küçük bir oyundu. Fakat ilk, tabii ki beni çok heyecanlandıran oyun, Türkiye'deki oynadığım ilk oyunumdu. Çünkü ailem, arkadaşlarım beni orada gördüler. Buradaki Küçük Sahne'de, Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Cinayet Vardı. Benim kararım hep dönmekti. Bundan hiç vazgeçmedim. Ben Türkiye'ye dönüp Türkiye'de iş yapmak istiyordum ve birtakım fırsatlar çıkmasına rağmen döndüm. Döndüğüme de hiçbir zaman pişman olmadım. Çünkü gerçekten niyetim hep oydu; Türkiye'de bir şey yapmak. Ben öyle doğdum. Hep böyle söylüyorum. Başka hiçbir kararım olmadı, ama sinemayla tiyatro karışıktı biraz. Evet, aslında sinemacı olmak istemişsiniz. Evet, sinemacı olmak daha ağır basıyordu. Sonra tiyatro eğitimi alınca tiyatro ağır bastı, ama film de yaptım 60'lı yıllarda. Yazarlık tesadüfen oldu. Ben Robert Koleji günlerimden beri bir şeyler yazıyordum. Hayatımda hiç şiir yazmadım. Şiir severim, okurum, ama şiir yazmadım. Ama aslında o da hiç aklıma gelmemişti. Amerika'dan ilk geldiğim zamanlarda çeviriler yapardım, oyun çevirileri. Sonra rahmetli Egemen Bostancı, -bence çok önemli bir şovmen ve gazetecilikten gelme-: Bana bir şeyler yaz, müzikli falan olsun. Ama küçük bir şey yaz. dedi. Sonra da Daha büyük bir şey yap, Adile Naşit olsun içinde. dedi ve Hisseli Harikalar Kumpanyası'nı yazdım. Yani kendimden emin olmadan yazdım Hisseli Harikalar Kumpanyası'nı ve korkunç sükse yaptı. Ondan sonra yazar olduğuma karar verdim. On dört tane oyun yazdım ve o sırada bana kitap teklifi geldi, biyografi teklifi. Dedim ki Daha çok gencim. Bunu ben düşünüyordum, ileride ama. Şu an lütfen yazmanızı istiyoruz. Biz Dormen Tiyatrosu'nu yazmanızı istiyoruz. dediler. Çünkü Dormen Tiyatrosu kapanmıştı. Ben de o zaman oturdum Sürc-ü Lisan Ettikse'yi yazdım. Kitap büyük beğeni kazanınca arkasından İkinci Perde'yi yazdım. Arkasından Nerde Kalmıştık'ı yazdım. Şimdi bu hafta da yeni bir kitabım çıkıyor. Benim için tiyatro değişmiyor, tiyatro tiyatro. Yani Türk tiyatrosuna gelince, Türk tiyatrosu bence çok ümit verici bir durumda şu anda. Hep söylediğim bir şey var, alternatif tiyatrolardan ben çok umutluyum. Yalnız İstanbul'da değil, Anadolu'nun her tarafında alternatif tiyatrolar var. Bu da beni çok mutlu ediyor. Çünkü ben çok turneye çıktığım için orada yakından görüyorum ve yani tiyatro çok güçlü bir şekilde devam ediyor. Benimki insanlarla birlikte bunu paylaşmak, insanları sevmek. Bunu da hoca olarak yapıyorum. Damla Karakuş: Hocam, çok teşekkür ediyorum. Damla Karakuş: Olmaz mı Hocam, çok güzel oldu. Emeğinize sağlık. Yine görüşmek üzere. Haldun Dormen.: Sizin ellerinize sağlık, görüşürüz. Uzun zamandır Holdun Dormen hakkin da yazi okumamıştım bu yazı bilgilerimi tazelemiş oldum. Tiyatroya aşık olup, o tozu yutup tiyatroyla ilgili hayallere ara veren biri olarak, Haldun Dormen gibi bir duayeni bizlerle buluşturduğun için çok teşekkür ederim Damlacığım... Röpörtajı keyifle okudum ve üstadın yeni çıkan kitabını kendimden çok şey bulacağıma emin olarak almaya karar verdim😇 Başarılarının devamını diliyorum....


Cumhuriyet tarihimizin siyasi, edebi alanlarında ve siyasi alandan ayrı bir başlık açmak gerekirse kadın meselesi üzerinde hakkında en çok yazılıp çizilen isimlerden biridir Halide Edip Adıvar. Hem yalnızca memleket içerisinde değil, Avrupa'da da konuşulan, gazetelerde hakkında yazılar yazılan bir isimdir. Öyle ki Türkiye modernleşmesiyle beraber Halide Hanım'ı feminizm üzerinden okumaya çalışan araştırmalar, kitaplar da hatırı sayılır bir hacme sahiptir. Avrupa'nın ya da Türkçe öğrenmek isteyenlerin diyelim yolu Halide Edip ile çok kesişmiştir. Dili oldukça duru olan yazar 1930'lardan 1950'lere kadar Türkçe öğrenmek isteyen yabancıların çokça okuduğu Sinekli Bakkal ile pek meşhurdur. Belki her şeyden önce belirtmek gerekir; Adıvar edebiyat, politika ve eğitim alanındaki üretkenliği, cepheden cepheye koşması itibarıyla sahada olması, yurtdışına gidiş gelişleriyle birçok ilke de sahip olan Cumhuriyet kadınları arasındadır. Türkiye'de Amerikan Koleji'nden mezun olan ilk genç kız olarak bilinen Halide Edip, ilk kadın hatibimiz olarak da öne çıkar. Cumhuriyet devrinin ilk kadın romancılarından biri olması vasfıyla ilk kadın profesörlüğünün de kendisinde toplanması onun tarihimizdeki yerini daha da önemli hale getirir. II. Abülhamid devrinde, 1884 yılında dünyaya gelen romancımız gözlerini İstanbul'da açar. Babası Selanikli katip Mehmed Edip Bey'dir. Küçük yaştayken kaybettiği annesi ise Bedrifam Hanım'dır. Halide Edip Hanım, siyasi yönetimde tek söz sahibi olan padişahın otoriterliğine karşı halkın da söz hakkının olması gerektiği düşüncesiyle ilan edilen I. Meşrutiyet'ten 8 sene sonra doğmuştur. Zamanın ve çağın ruhunun kişilerin karakter yapısına etkisinin önemi gözetildiğinde, doğduğu dönemin ta Tanzimat'tan, hatta daha öncesinden başlayan modernleşme ve yenilik hareketlerinin daha fazla gelişim ve atılım gösterdiği bir dönem olduğu söylenebilir. Annesini yitirdikten sonra, ileride sanat kariyerine ciddi oranda tesiri olacak olan anneannesinin yanında yaşamaya başlar. İlk eğitimlerini burada alan hatip, annesinin ölümünden sonra birkaç evlilik daha yapan babasının yanında da Anglo-Sakson eğitimiyle tanışır. Evlilik, erkek ve kadın eşitliği, toplumsal cinsiyet gibi konularda erken yaşta kafasında fikirlerin filizlendiği romancı babasının çok eşliliğine tanık olur. Üsküdar'daki Amerikan Kız Koleji'nin ilk öğrencilerinden biri olmakla beraber Arapça'yı öğrenir. Rıza Tevfik'ten Türk edebiyatı ve felsefe ile Salih Zeki'den matematik eğitimi alır. Baktığınız zaman o döneminin aydınlarının, yazarlarının büyük bir bölümünün birkaç yabancı dil bildiğini, sözel sahayla birlikte sayısal alana da aşina olduklarını görebiliriz. Halide Edip Hanım da bu noktada ileride meslek ve sanat hayatına büyük artıları olacak ciddi eğitimlerden geçer. Fransızca ve musiki eğitimiyle de aslında toplamda; hem Batı'nın hem de Doğu'nun kültüründen aşinalıktan fazlasını alır. İlk evliliğini yaptığında artık devir 20. asır devridir. Monarşilerin Birinci Cihan Harbi'nden sonra dünya genelinde bitmesine henüz vardır ama monarşilerin sonra ereceğinin ayak sesleri de duyulmaya başlanmaktadır. Matematik dersleri aldığı Salih Zeki ile 1901'de evlenen yazarın bu evliliğinden iki oğlu dünyaya gelir. Kendisinden yaşça bir hayli büyük olan Salih Zeki Bey ile olan evliliğinde eşinin gölgesinde kaldığı zamanların olduğu bilinmektedir. Bir bakıma; evliliklerinin kimi noktaları kör topal ilerlemektedir. Lakin, Salih Zeki Bey'in bir başka kadınla daha evlenmek istediğini belirtmesi üzerine, çok eşlilik hadisesine babasından tanık olan ve bunun katlanılmaz bir durum olduğu ifade eden Adıvar'ın isteği ile 1909'da evlilik sona erer. Her çağın insanlarında olduğu gibi Adıvar'ın hayatında da aslında kişisel ve toplumsal iki düzlem bulunur, bulunmak zorundadır: 1908'den sonra II. Meşruyet'in vaat ettiği ve görece sürmüş olan hürriyet havası miadını doldurmuştur. Rumi takvime göre 31 Mart 1325'te (13 Nisan 1909) vuku bulduğu için bu adla anılan 31 Mart Vakası patlak verdiğinde çocuklarıyla beraber Mısır'a kaçan Halide Edip bir davet üzerine buradan İngiltere'ye gider. Memleketteki olaylar durulduktan sonra yurda dönen Halide Edip Hanım, İngiliz kadınlarının hak ve özgürlüklerine dair de gözlemler yapma fırsatı bulur. Tanzimat devrinde kız çocuklarına özel mekteplerin faaliyete geçmesiyle kadın öğretmen ihtiyacını karşılayan Darülmuallimat'ta pedagoji öğretmenliğine atanır. Bu dönem eğitim sahasında aktif biri olarak öne çıkan profesör Türkiye'nin istikbalinin şekillenmesi hususunda ilk önce kadının yetiştirilmesi gerektiğine vurgu yapar. Erken dönem eserlerinin merkezinde kadın ve çocuk eğitimi meselelerin bulunması da bu anlamda tesadüfi değildir. 1909'da ilk romanı olarak da kabul edilebilen Seviyye Talip yazarın kadının toplumdaki, evlilikteki, umumi hayattaki yeriyle ilgili erken dönem düşüncelerini öğrenmemiz açısından oldukça önemlidir. Romandaki başkişilerden Fahir karısı Macide'nin hayatını kendi aklı ve görüşleri doğrultusunda yönlendirmektedir. Eşini medenileştirilmesi gerekilen bir nesne olarak gören Fahir, Macide'yi kendinden aşağı görmektedir. 1913'e geldiğimizde ise Halide Hanım'ı ilklerin kadınlarından biri yapan bir hadise cereyan eder: 28 Nisan 1913'te kurulan, yazarımızın da başkanlığını yaptığı Teali-i Nisvan Cemiyeti Osmanlı'da kurulan ilk feminist örgüt, dernek olarak kabul edilir. Derneğin amacı, kadının çalışma yaşamına ve kamusal hayata katılımının sağlanmasıdır. Eğitim alanındaki fırsat eşitsizliği de derneğin ortadan kaldırmak istediği meselelerin başını çeker. Daha da genel bir portre çizersek; 1910 ila 1916 arası Adıvar'ın derneklerden okullara, toplantılara kadar oldukça aktif bir yaşamı olduğunu görürüz. Çalışmalarının meyvelerinden biri olacak ki; yeni vazife de kapıdadır. Cemal Paşa'nın daveti üzerine, yeni okullar açmak amacıyla Lübnan'a giden yazar orada kız okulları genel müfettişi görevini sürdürmüştür. Oradayken vekalet yoluyla Adnan Adıvar ile evlendiğinde ise takvimler 29 Nisan 1917'yi gösteriyordu. Belki Halide Edip'in bir diğer önemi de; çokeşliliği evliliğini bitirecek denli kesin bir şekilde reddetmesi ve hayatında ilk evliliğinin dışında yeni bir başka adam da olabilmesidir. Baktığımız zaman o dönem hala, böyle bir yeniliğin geniş kitlelerce alışılagelmiş bir durum olduğunu söylemek güçtür. Balkan Savaşı zamanında da başkanlığını üstlendiği Teali-i Nisvan Cemiyeti'nin hastabakıcı kolunu örgütleyen yazar bir dernek üyesinin açtığı evi 30 yataklı bir hastaneye dönüştürür. Bu, memleketi için girdiği fedakarlığa dair mühim bir misal olmakla birlikte, kadın hastabakıcıların da önünün açılmasına yardımcı olur. Gelelim Birinci Cihan Harbi sonrasına. Harpten yenilgi ile çıkan Osmanlı Devleti, Batılı emperyalistlerce paylaşılma noktasına kadar gelmiştir artık. Atatürk'ün de Nutuk'ta bahsini geçirdiği bu durumlarda, Halide Edip de İstanbul'un işgalini yaşamak zorunda kalır. Yunanlıların İzmir'e asker çıkarmaları üzerine başlayan gösteri ve rezistanslara o da katılım gösterir. İstanbul'da birbiri ardına yapılan açıkhava gösterilerinden en ses getireni Sultanahmet gösterisidir. Adıvar da 6 Haziran 1919'da, Sultanahmet'te fevkalade büyük bir kalabalığa halkı coşturan bir konuşma yapar. Savaşın hararetinin sürdüğü günlerin birinde Darülfünun'da da bir konuşma yapan Halide Edip Kadınların büyük işlere karışmaz anlayışı artık geride kalmıştır. Milletin kadınları ilk defa milletin hakiki anası ve efradı gibi bu felakete çare bulmak için bir araya toplanıyor. demiştir. Kurtuluş Savaşı için Anadolu'ya kaçan yazarın kendi tarihinde padişah tarafından Mustafa Kemal Atatürk ile birlikte idama mahkum edilen altı kişiden biri olmak da vardır. 30 Ağustos 1922 zaferinin ardındansa Kurtuluş Savaşı dönemindeki tüm aktif ve fedakar döneminin yanı sıra artık onu Türkiye içerisindeki zorlu günler beklemektedir. Kocası Adnan Adıvar'ın kurduğu Terakkiperver Fırkası döneminde İzmir Suikastı hakkında yapılan tahkikatta geniş ölçülerdeki tutuklamaları önceden haber alan yazar kocasıyla beraber bir İngiliz gemisine binip kaçmak durumunda kalır. Suçsuzlukları mahkeme kararı ile anlaşılmış olmasına karşın geri dönmeyen ikili, önce 4 yıl İngiltere'de ardından on yıl kadar da Paris'te yaşar. Handan, Kalp Ağrısı, Tatarcık gibi ilk dönem romanlarında hırslı, ateşli, olgun fikirli kadınlar eserlerinin başkişileriyken sonraları romanlarındaki temalar değişmeye başlar. Siyasal, sosyal ve ulusal temaları işlediği Yeni Turan, Ateşten Gömlek, Döner Ayna bu cihetteki eserleri arasındadır. Yurt dışı döneminde konferanslar vererek, eğitim çatısı altında mesai harcayarak zaman geçiren Adıvar, memlekete ancak 1939'da döner. 1928'de Amerikan hükümetinin daveti üzerine Amerika üniversitelerinde de konferanslar veren yazarın yurda dönüp İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde profesör olması 1940'a tesadüf eder. Bu anlamda son dönem Osmanlı'dan erken dönem Türkiye Cumhuriyeti'ne doğru geçerken bizi evvela zor yılların zor kadını Halide Edip karşılar. Yaşadığı dönemin ağırlıklı olarak değil tümüyle erkeksinin elinde bulunduğu gözetilirse Adıvar'ın da bu çevrelere girerek onlar gibi düşündüğü bir tarafı olmuş olabilir. Öyle ya da böyle kamusal, siyasal, sosyal alanda kadının daha çok görünmesi meselesinin fitilini ateşleyenlerden biri olarak karşılaştığımız Halide Edip Hanım'ın ardından karşımıza Adalet Ağaoğlu (1929) çıkar. Ölmeye Yatmak adlı eseriyle Dar Zamanlar Üçlemesinin ilk eserini veren Ağaoğlu bu romanında Türkiye modernleşmesinin zorlukları, eksikliklerini aktarırken kadın başkişiye yönelik zihniyeti aktarma vasıtasıyla aslında kadına bakışın da bir özetini verir. Ama artık dönem Halide Edip'in dönemi değil, okumak için birçok kız çocuğunun da yurt dışına çıkabildiği, sokaklarda görece daha serbest gezdiği bir dönemdir. Bu sancıları biraz daha geçip ilerlediğimizde ise karşımıza Sevgi Soysal gibi bir asi çıkar. Tüm bu değişimler zincirin halkaları misali birbirine eklemlenmiştir. Kronolojik sırayı takip etme zorunluluğunu burada sonlandırıyor ve Adıvar'la ilgili bazen geriye bazen ileriye giderek yazımı sürdürüyorum. İnci Enginün'e göre yazarı edebiyat çevrelerine kabul ettiren esas romanı Handan'dır. İlk kez 1912'de Tanin gazetesinde tefrika edilen Handan, iyi yetişmiş, kültürlü ancak henüz cemiyet içinde yer alamayan ve bu nedenle yadırganan bir kadını anlatır. 1942'de CHP Roman Armağanı'nı kazanan meşhur romanı Sinekli Bakkal fonda II. Abdülhamid dönemi ile İstanbul'u bulundurur. Doğu Batı sorununun merkezi bir noktada toplandığı roman Şark'ın tasavvufi yolculuğu ile Garp'ın akılcılığını birleştirme savı taşır. İstanbul'un bir kenar semtindeki sosyal yaşantıyı anlatan eser yüksek düzey yöneticilerin durumunu aktarması bakımından da önemlidir. Yazarın Türkiye'ye gelemediği yıllarda, ilkin İngilizce olarak basılan roman ideal kadının nasıl olması gerektiğine dair de fikirlere sahiptir. 1950'de milletvekili olarak Meclis'e giren Adıvar dört senelik milletvekilliği sürecinin ardından aktif siyasetten kendisini geri çeker ve tümüyle edebi çalışmalara yoğunlaşır. Evvelce Türk kadınları lokantalarda yemek yiyemezler; sinema ve tiyatrolarda erkekler ile beraber gidemezlerdi. Evvela bunlara hususi yerler tahsis edilmiş; sonradan istedikleri yerde oturmalarına müsaade olunmuştur. Evvelce Türk kadınları korkak ve küçük gölgelerdi. Şimdi 'Kadınlar Birliği' gibi kendilerine mahsus bir cemiyet sahibi bulunuyorlar. Bu söylem, eylem ve görüşleri birbirinden bağımsız olarak değerlendirmek, tüm yazar ve sanatçılara zarar verdiği gibi Halide Edip Hanım'a da zarar verir. Parçalarını ayrıştırarak bizim de onayladığımız yanlarını almak onu o yapan özellikleri yok saymak anlamına gelmekle birlikte belki daha da mühimi bizi hakikatten uzaklaştırır. 9 Ocak 1964'te bize veda eden yazar bugün hala, vaktiyle kısa bir süre kaldığı yılların etkisiyle Hindistan'da anılmaktadır. Pek çok eseri birden fazla dile çevrilen yazar ilk dönemlerinden itibaren feministtir. Öbür yanıyla da yaşadığı toplumu, Türkiye'yi, ülkesinin muhafazakar değerlerini anlamaya çalışan bir aydın olarak tarihteki yerini almıştır. Bize de sanırım kadın hareketleri konusundaki gür sesini örnek almak, eserlerini okumak, Milli Mücadele yıllarında birçok aydının aksine aktif ve ısrarcı davranmasını takdir etmek düşer.


Bu kitap, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde tarihin kırılma anlarından birinin doğrudan muhatabı olan Halife Abdülmecid Efendi'nin hayatını tüm ayrıntılarıyla ortaya koymaktadır. Kitapta, Halife Abdülmecid Efendi'nin siyasi yaşantısının ötesinde gündelik hayatı, Dolmabahçe Saray teşkilatı ile ilişkilendirilmiştir. Şehzadeliğinden halifelik yıllarına kadar yanında olan insanlar ve onlarla ilişkileri, saray teşkilatının anlaşılmasına katkı sağlayacak bilgiler olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada Abdülmecid Efendi'nin eğitimi, arkadaşları, dostları, okuduğu eserler ortaya çıkarılırken, kurmuş olduğu ilişki ağı kültürel ve çevresel dinamikler çözümlenerek ele alınmıştır. Abdülmecid Efendi, kendisi için oluşturduğu sanat muhitinin etkisiyle bir dönüşüm yaşamıştır. Bu nedenle, elinizdeki bu çalışma incelediği zaman diliminin dinamikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Ressam Abdülmecid Efendi'nin müzik ve hat sanatına olan ilgisine bu bağlamda bakılmıştır. Konuyla ilgili arşiv malzemelerinden, birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır. Bu eser, zamanın ruhunun peşinde bir halifenin hayatını gözler önüne sermektedir. Dr. Lale Uçan, Osmanlı Devleti'nin tarih sahnesinden çekildiği ve Türkiye Cumhuriyeti'nin doğduğu sırada sahneye çıkan bir isim olan Abdülmecid Efendi'nin hayat hikayesini bütün ayrıntılarıyla okuyucuların gözlerinin önüne seriyor. Bu eser, Osmanlı hanedanının son resmi temsilcisi ve son İslam halifesi olan Abdülmecid Efendi'nin hayatını bütün ayrıntılarıyla gözler önüne sermektedir. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapan Dr. Lale Uçan tarafından kaleme alınan bu eser, adı çok bilinmesine rağmen hayatı hakkında detaylı bilgi pek de bulunmayan Halife Abdülmecid Efendi'nin zamanın ruhunun peşinde koşuşunu resmetmektedir. Çocukluğu, şehzadeliği, veliahtlığı, halifeliği ve sürgün yılları büyük bir titizlikle Dr. Lale Uçan tarafından büyük bir titizlikle incelenmiş ve hayatı bütün ayrıntılarıyla yazıya dökülmüştür.


Sanatçı Halil Vurucuoğlu'nun uzun yıllardır çalıştığı kağıt kesme ve kağıt katmanlarını yırtarak geliştirdiği yeni tekniğini kullanarak ürettiği eserlerini içeren Hem Var Hem Yokmuş Gibi isimli kişisel sergisi 17 Mart 2022 tarihinde Anna Laudel'de açıldı. 22 Nisan 2022 tarihine kadar ziyaret edilebilecek sergide Vurucuoğlu filozof Slavoj Zizek'in dünyanın insan eliyle yaşadığı dönüşümü tanımlayan, içerisinde bulunduğumuz jeolojik çağ olan Antroposen'de özgürlüğümüzün sınırlarının küresel ısınma ile somutlaştığı düşüncesinden yola çıkıyor. Sanatçı buradan hareketle sergide bir araya getirdiği eserlerle yaşadığımız ekolojik krizi hem yerel hem küresel olarak en yaşamsal sorunlarımızdan biri olarak yorumlarken doğa, çevre ve bunların üzerindeki insan etkisini araştırıyor. Sanatçı eserlerinde doğanın temel döngüsü doğum, ölüm ve dönüşümden hareketle merkeze aldığı 'var etme' ve 'yok etme' kavramını, bir diğer anlamı ufalayarak parçalara ayırmak olan yırtma eyleminde biçimselleştiriyor. Uyguladığı bu pratik ile üzerinde durduğu eylemlerin bilinç, imgelem, kültür ve ekolojik dengeyle olan ilişkisini inceliyor. Aynı zamanda bize dünyamızı giderek yitirdiğimizi, elimizde kalanın ise bir imgelem olduğunu söylüyor. Her geçen gün yeni bir çevresel felaketin, doğal ya da kültürel bir değeri kaybetmenin acısını yansıtan, 12 bin yıldır el değmemiş bir doğa harikası olan 'Dipsiz Göl' isimli eseri de, sanatçının Varoluş, Yokoluş ve Arasında olarak tanımladığı üçleme ile sergideki yerini alıyor. Var veya yok olmak kavramlarının yanı sıra sanatçı, izleyiciye tam olarak neresi olduğunu bilmediği ama yeryüzünün muhtemelen yitip gitmiş yerlerini ya da belki bir zamanlar duyduğu huzuru anımsatan formlarını sunuyor. Halil Vurucuoğlu'nun eserlerini üretirken ortaya çıkan kağıt atıklarını dönüştürerek çalıştığı ve sürdürülebilirliğe dikkat çektiği yeni eserlerinden oluşan Hem Var Hem Yokmuş Gibi sergisi, 22 Nisan 2022 tarihine kadar Anna Laudel'de görülebilir.


Usta sanatçı Haluk Bilginer, 47. Uluslararası Emmy Ödülleri'nde Şahsiyet dizisindeki performansıyla en iyi erkek oyuncu seçildi. Bu yıl 47. kez düzenlenen Uluslararası Emmy Ödülleri, New York'ta düzenlenen görkemli bir törenle sahiplerini buldu. En iyi erkek oyuncu dalında Türkiye, Almanya, İngiltere ve Brezilya'dan 4 isim aday gösterildi. Sanatçı Haluk Bilginer, 47. Uluslararası Emmy Ödülleri'nde en iyi erkek oyuncu ödülüne layık görüldü. Haluk Bilginer, dizide alzheimer hastası olan seri katil Agah karakterine hayat veriyor. Dünyaca tanınmış olan usta sanatçı Haluk Bilginer, ödülünü aldıktan sonra AA muhabirine yaptığı açıklamada, Çok iyi hissediyorum. Kendimden çok Türkiye'ye bu ödül gittiği için çok mutluyum. Çok severek, beğenerek yaptığımız bir işin başkaları tarafından da uluslararası bir platformda takdir edilmesi ve ödülle taçlandırılması çok mutlu edici bir şey. Çok mutluyum. ifadesini kullandı. Törende de ayrıca bir konuşma yapan Haluk Bilginer, dizide adalet ve bellek kaybı kavramlarının anlatıldığını belirterek, İçinde yaşadığımız toplumun bellek kaybı yaşamadığından emin olun. dedi.


Yazı çoğu şeyin başlangıcı oldu. İnsanlık tarihinde de çok önemli bir nokta. Tarihin başlangıcı oldu hatta. Önce tabletlere, taşlara yazıldı yazılar daha sonra farklı papirus kağıtlarına yazıldı, işte bunun geçmişi var. Daha sonra 1890'ların başında yazı makinaları 'Daktilo' icat oldu. Bu makinalara 41 yıldır hayat veren biriyle tanışacaksınız şimdi. -Merhaba, tabi ki. Adım Haluk Samim Erçelik. 1955 İstanbul doğumluyum. Annem babam da İstanbullu. Dedelerimiz göçmen Yugoslavya Arnavutluktan göçmüşler. Lise Mezunuyum. Evliyim 2 çocuğum 3 de torunum var. Askerden sonra girdiğim bu daktilo ve hesap makinası bakım-onarım, alım-satım işine hala devam ediyorum. Emekliyim. Özel zevklerim arasında kitap okumak, film izlemek ve en çok da bu tarz daktiloların bakımını, tamirini yapmak, dükkanıma gelip bu antika eşyalarla ilgilenmek var. -Ben çocukken babamın işyerine giderdim. Eyüpsultan'da Tapu Dairesi'nde çalışıyordu. Onun masasında büyük bir daktilo vardı. Bu daktiloyla tuşlara basıp kağıda çıkan yazılar ilgimi çekiyordu ve onunla oynamayı çok seviyordum. Yıllar geçti, askerden geldiğim sıra daktilo tamiri yapan bir atölyede eleman açığı vardı ve eleman arıyorlardı yetiştirmek üzere. Oraya girdim, birkaç sene içinde mesleği kavradım. Mekanik tamiratlara aklım çok yatkındı. Kısa sürede ustalarımın yaptığı tamiratları yapmaya başladım ve hala 40 seneyi aşkın bir zamandır devam ediyorum bu işe, severek yapıyorum. -Şöyle ki yazmak okumanın öncesi zaten. Önce yazıyorsunuz ve o yazılanları insanlar okuyor veya başkaları yazıyor siz okuyorsunuz. Dolayısıyla yazı çoğu şeyin başlangıcı oldu. İnsanlık tarihinde de çok önemli bir nokta. Tarihin başlangıcı oldu hatta. Önce tabletlere, taşlara yazıldı yazılar daha sonra farklı papirus kağıtlarına yazıldı, işte bunun geçmişi var. Daha sonra 1890'lardı sanıyorum, yazı makinaları 'Daktilo' icat oldu Amerika'da. Remington'du markası sanıyorum. Sonra Almanlar teknolojiyi alıp geliştirdiler. Avrupa'ya geldi, bizim ülkemize geldi ve yazıya dokunmak derken şunu kastediyorum: Bu bir duygu, bir his... Hani kalemle yazarken nasıl kağıdın üzerindeki yazdığınız şeylere dokunuyorsunuz elinizle, daktilonun tuşuna parmağınızla bastığınızda da oraya o sembolün/harfin çıktığını görüyorsunuz ve sizin gücünüzle meydana gelen bir yazı bir anlam oluşuyor, aksediyor kağıda. -Dünya tarihinde daktilo insanların bir şey okuması, eğitimi, kendisini geliştirmesi için icat edildi. Tabi ki görselden önce yazılı basın vardı. Yani insanlar kağıtlara, gazetelere yazılan yazılar, kitaplar, makaleler... bunları okuyarak bir şeyler öğrendiler ve insanlar arasındaki iletişim, bilgi alışverişi çok yıllar önce başladı. Ben çok önemli olduğunu düşünüyorum yazının. -Teknoloji sürekli bir gelişim süreci içinde. Tıpkı yüksek bir yerden yuvarlanan bir kartopu gibi. Mesela dediğiniz gibi daktilolar icat edildiğinde bu teknolojinin sonu artık, bundan daha iyi bir şey olmaz diye düşünmüş olabilir insanlar. Ama ben bir örnek vereceğim: Biz çocukken siyah beyaz televizyonlar yeni çıkmıştı ve bir dizi vardı 'uzay yolu' diye, sizler bilmezsiniz çok gençsiniz. Orada insanlar, bizim cep telefonlarına benzeyen şeylerle konuşuyorlardı. Biz bunu hayretle izleyip böyle bir şey nasıl olabilir diyorduk. Çünkü o zamanlar telefon bile sınırlı sayıdaydı, insanlar telefon kuyruklarına giriyorlardı. Dolayısıyla teknoloji çok ilerledi. Bilgisayarlar, sonra tabletler çıktı, cep telefonları çıktı, akıllı telefonlar... Yani bu işin nereye varacağını bilemiyorum fakat teknoloji durmayacak ilerleyecek. -Öncelikle çok fazla yok onu söyleyeyim. Daktilo meraklıları çok azaldı. Benim işyerime gidip gelenlerde çok azaldı. Yani tek tük gelen oluyor buraya. Onlara tavsiyelerim şunlar olabilir: Geçmiş dönemde yaşayan insanların yaşamları, onların kullandığı aletler, eski radyolar, daktilolar.. bunlara olan ilgilerini kaybetmesinler, bunları unutturmasınlar. Yani daktiloyla bir sayfa yazı yazmak, bir mektup yazmak bilgisayarda bir mail atmaktan çok farklı bir şey. Daktilo insanların bir dostu bir şırdaşı gibi, hep bunu söylüyorum. Mesela bilgisayarda yaptığınız bir işi bir yazıyı daha sonra insanlar girip bakıp ne olduğunu görebilir fakat daktiloyla aranızda olan bir iletişim, bir yazı ikinizin arasında kalıyor. O bir dost gibi. Aranızda bir duygusal bağ oluşuyor. Yıllarca aynı daktiloyla yazıp daktilosuna çok bağlı olan insanlar vardı eskiden, ne bileyim yazarlar film yıldızları.. Hala bildiğim kadarıyla Tom Hanks diye bir film yıldızı var, 'Yeşil Yol' filminde oynayan. O da bir daktilo meraklısıydı. Diyeceğim, gençlere tavsiyem bunları unutturmasınlar, birbirlerine söylesinler. Önceden hemen hemen her iş alanında daktilolar kullanılırdı bilgisayarlardan önce. Ben unutulmamasını istiyorum. Burda amacım sadece para kazanmak, hayatımı idame ettirmek değil -tabi ki o da bir amaç ama- aslında benim tek derdim hayatımı verdiğim bu işin 'Daktilonun' unutulmaması. Bunun mücadelesini veriyorum burda. Tabi ki. Yani bir zamanlar hayatımızın hemen her alanında kullandığımız, hayatımızı sürdürdüğümüz şeyler, daktilolar insanların merak konusu oluyor. Şimdi için bulunamayan şeyler oluyor ve geliştikçe süreç eskiye dönüp bakıyoruz.. -Doğru. Sizin gibi gençler yani geçmişe bağlı, geçmişini unutmayan, geçmişte yaşanan, yaşatılan ne bileyim insanların kullandığı araç gereçler... Daha doğrusu bunu bir vefa gibi düşünün. Yani biz buraya nasıl geldik, bu bilgisayarlara bu iletişim çağına nasıl geldik. Her şey yazıyla başladı aslında. Önce yazıldı sonra okundu. Kanıt olarak kabul edildi ve onlar bizim çocukluğumuzda, gençliğimizde yaşadığımız dostumuz, sırdaşımız olan cihazlar, makinalar. Ben hala çok seviyorum ve onlara çok şey borçluyum. -Arkadaşım gibi, bir de şöyle bir söz var: Hayatta sahip olduğum herşeyi bana işim sağladı. Bu iş beni bu günlere getirdi. Yani bakıldığında çok büyük bir şey demiyorum ama iyi kötü hayatımı idame ettirdim. Kaliteli insanlarla tanıştım. Yani kalburüstü üst düzey insanlarla tanıştım. Benim gelişimime çok faydası oldu daktilonun. Yazarlarla, Film yıldızlarıyla, tanışamayacağım birtakım üst kademe insanlarla tanıştım. Dolayısıyla hayatta sahip olduğum her şeyi bana işim sağladı diye bir söz vardır. Gerçekten benim için de öyle oldu. -Müzik de hayatımın ayrılmaz bir parçası. Müziği çok seviyorum. Zamanında konservatuar sınavlarına girmiştim ve çok başarılı olacağımı da söylediler. Konservatuara annem götürmüştü beni. Gençlikte pek önemsemedim açıkçası, halbuki devam etsem kazanabilirdim. Müzik dinlemeyi çok seviyorum. Hatta gençken enstrüman da çalmıştım. Biraz gitar çalmayı biliyordum. Müzik de hayatımızın olmazsa olmazı. Radyo alaturka diye bir radyo var, sanat müziği çalan onları dinlemeyi çok severim. Bunun yanı sıra babam zamanında Ankara'da Gölbaşı Gazinosu diye hatırlıyorum yalan olmasın, sanırım öyle bir yerdi. Orada ses kralı seçilmiş. Sevim Deran'da siz hatırlamazsınız, eski bir ses sanatçısı- orada ses kraliçesi olmuş fakat babam daha sonra devam etmemiş. Ondan bize geçen bir müzik, kalıtsal olarak geçen bir müzik sevgisi bir kulak aşinalığı var. Yani genel olarak sanat müziğini çok seviyorum. Her müziği seviyorum aslında. Pop müziğini de seviyorum. Müzik de olmazsa olmazım. Daha doğrusu sanata ve sanatçıya karşı çok büyük saygım var. Ben de sanatçı olarak görüyorum kendimi. Bu daktiloların tamirini yapan biri olarak... O da olmazsa olmazım yani Sanat ve Müzik. Yani eskiye olan vefa borcunuzu her yönden devam ettiriyorsunuz... -Kesinlikle. Yani nezaket, insanların birbirine olan saygısı. Geçmiş dönemde olan şimdi olmayan birtakım şeyleri özlüyorum aslında. Onlar da zamanla kayboluyor ne yazık ki. -Şöyle aslında hep bu örneği veriyorum: Eskiden insanlar, yani daktiloyla bir örnek vereyim, daktilo sizin bir arkadaşınız bir sırdaşınız gibiydi. Bir yazı veya bir mektup yazdığınızda yalnız onu siz biliyordunuz. Şimdi ama herşey aşikar oldu. Herkes birbirini görebiliyor, ne yaptığını bilebiliyor. -Unutulmaya başladı artık tabi. Çok az gelen oluyor buraya da, insanların ilgisi azaldı. Fakat sizin gibi genç arkadaşlar sağolsunlar böyle tek tük de olsa buraya gelip benle konuşuyorlar. Geçmiş dönemin bu güzel makinaları... Bütün amacım bunların unutulmaması. İnsanlar bunlarla çeklerini, senetlerini ne bileyim birbirine olan aşk mektupları olsun, savaşlarda casusluk yazışmaları, devlet yazışmaları... Her şey bunlarla yapıldı ama artık kenarda köşede kaldı böyle üzülüyor insan yani ben üzülüyorum şahsen. Ama ne güzel siz onları o sandıktan çıkarıp hala yaşatıyorsunuz. -Hayatımı onlarla geçirdim ben. Ve hayatta sahip olduğum her şey onların sayesinde oldu benim için. -Elbette birtakım zorlukları var. Öncelikle sabır istiyor. Mekanik tamiratlar tıpkı bir bulmaca çözer gibi. Hareketleri takip ederek arızaları buluyorsunuz. Ama aynı zamanda da insana büyük bir zevk veriyor. Mesela makinanın en olmadık yerinde olan bir hareket kopukluğu, onu hareket takibi yaparak yavaş yavaş bulduğunuzda büyük bir haz duyuyorsunuz ve bu insana büyük bir mutluluk veriyor. Toplum içinde değer kazanıyorsunuz. Elit insanlarla tanışıyorsunuz -geçmiş dönemlerden bahsediyorum- İşte yazarlar, sinema sanatçıları yani daktilo tamiri yaptığınızda üst düzey insanlarla muhatap olma şansınız olabiliyor. Onların daktilolarını tamir ediyorsunuz. Hiç pişmalık da duymadım, severek yaptım çünkü. Çocukluğumdan gelen bir ilgi vardı. Kendi atölyemi açtıktan sonra zaman içersinde 4-5 kişi, 6 kişi olduğumuz oldu fakat şuanda tek başıma devam ediyorum gördüğünüz gibi. -Bugünkü şartlarda aslında hangi işi yapardım bilemiyorum fakat yine böyle teknik bir işe girerdim diye düşünüyorum. Herhalde bilgisayar sektöründe olurdum diye düşünüyorum. Çünkü bu tarz şeylere karşı merakım var. -Benim eklemek istediğim şey şu: Sizin gibi genç arkadaşların bizim yaşadığımız, bizim dönemlerimizde yaşayan ve hala bizim yaşatmaya çalıştığımız, zamanında bize bir sırdaş, bir dost olan bu tarz makinaları unutturmamanızı, onları unutmamanızı, yaşatmanızı bizden sonra da anlatılmasını, bilinmesini, unutulmamasını diliyorum...