Elinde kılıcı atının üzerinde ilerleyen Don Kişot gibiyim demişti yıllar önce. Kimseye benzemeyen müziği, karakteri ve seçimleriyle bence hala öyle. Eh, neticede Şablonlara uymamak, zor yoldan gitmek ve kendi gibi olmayı seçmek de politik bir duruş demişti yine o yıllar önceki röportajda. Kıvırcık saçlarıyla suya daldı. Havuzun bir ucundan diğerine yüzdü. Saçlarını at kuyruğu yapmıştı. Bir erkek için epey uzun saçlıydı. Böyle klişelere meydan okuyordu ama uzun saçın da rock çı etiketinden kurtulamıyordu. Havuza her daldığında günün tüm ağırlığını unutup, sıska vücudunu yeniden doğmuş gibi hissediyordu. Suya olan sevgisi, annesinin onu çocukken her gün yıkamasıyla başlamıştı. Önceleri nefret ettiği suya iyice bağışıklık kazanmış nerdeyse suyla bütünleşmişti. Yine boydan boya tüm havuzu, su altından katetmek istiyordu, önce nefes egzersizleri yaptı. Suyla çocuk gibi oynadı. Havuzda kimse yokken keyif aldığı bir lükstü bu. Küçük oyunlar... Suyun dalgalanmalarını seyretti. Aklından tüm sevdiği ve ayrıldığı insanların yüzleri geçti. Kimisi erkek kimisi kadındı. Kimisi havuz suyu kadar berraktı. Her uzun dalış yaptığında, geçmişiyle yüzleşiyordu. Bir yüz belki bir çizik yok olur kalbinden diye umuyordu. Ayaklarını taşlara sağlam bastı. Havuzun sığ tarafından derinine dalacaktı. Aşka dalmak da böyle değil miydi? Derinlik ve sığlık kavramlarını kalbinin havuzunda yüzdürüyordu, gerçek dalış belki kurtarır küllerinden geçmişindeki yüzlerin diye düşünüyordu. Hayatının kulvarlarından geçen her yüz onu bugün olduğu kişi yapmıştı. Kısaca hepsi önemliydi. Her birinin oyukları vardı gözlerinde. Göz bebekleri su altında irileşti. Kafasını sudan çıkardığında bir ses duydu. Sesin sahibi tanıdıktı. Uzun yıllardır görmediği ama özlemini derin bir ağrıyla çektiği eski sevgilisini gördü. Su altında bilincini yitirip hayal gördüğünü düşündü. Çok net bir hgörüntü vardı karşısında. Eski sevgilisi kırmızı sörf şortuyla havuz kenarına oturdu ve bacaklarını suya uzattı. Tam bir esmer güzeli erkekti. Kısa saçlarının dalgası alnına dökülüyordu. Alper diye seslenip ona doğru yüzdü heyecanla. Kollarını bir anda Alper'in bacaklarına yasladı. Alper başını eğmiş ona sinsi sinsi gülümsüyordu. Burada ne işin var dedi Alper'e. Alper seni görmek istedim dedi. Bunca yıldır nerdeydin diye soramadan donakaldı. Alper saçlarını okşamaya başladı. Kadınlarda bulamadığı bütünlüğü Alper'de bulmıştu ve onu hiç unutamamıştı. Havlusunu alıp soyunma odasına gittiğinde Alper ortadan kaybolmuştu. Kollarında az önce ağladığı bu güzel adam O'nı hayata döndürmek için mi belirmişti, peki şimdi nerdeydi? Havuza her gün geldi ama Alper', bir daha göremedi. Bilinç altıyla üzerinin birbirine karıştığı, aldığı mutluluk haplarının etkisinin havuz suyuyla karıştığı bir seraptı belki hepsi, belki de gerçekti. Hem ne fark ederdi ki, iyileştirici, dönüştürücü bir an yaşamıştı.


Ece Dorsay'ı biliyorsunuz. Yürek yakan bir müzisyendir. Dahası çocukluk kahramanım Atilla Dorsay'ın kızıdır. En önemlisi sevilesi bir insandır. İşin tuhafı, onunla henüz tanışmıyoruz. Yani birbirimizi hiç görmedik. Ama uzun süredir arkadaşız. İnternet üzerinden... Yakında nihayet görüşebileceğimizi hissediyorum. Egoist Okur için Ece'den de bir Efkar Karması istemezsem içim rahat etmezdi. İyi ki yapmışım. Öyle güzel şarkılar seçmiş ki. Hele kapanışı favori şarkımla yapması büyük incelik.


Hiper zeki, çok akıllı ve iştahla okuyan bir genç kadın Ece Gamze Atıcı. Genç edebiyatçılar içinde kalemi en kuvvetli olanlardan biri aynı zamanda. Nar, Adem Aynası, Sevdiğini Öldürmek Bizde Aile Geleneği adlı birbirinden şahane romanları var. Edepsizin El Kitabı adlı kitabını da unutmamak gerek. Ece'yle bir yangında ilk kurtarılacaklar röportajı yapmazsam olmazdı, yaptım da. Üstelik birkaç hafta oldu yapalı ama sonrasında benim hayatımda bir şeyler ters gitti, dahası Egoist Okur'un alt yapısında vahim bir sorun yaşadık. Neyse ki şimdi tüm sorunlar çözüldü ve ben sonunda röportajı yayınlayabiliyorum. Stephen King'in Carrie'sini çok küçük yaşta okuduğumu ve çok etkilendiğimi hatırlıyorum. Yani onu okurken ben de roman yazma hayalleri kuruyordum. Galiba hayal kısmı oralarda bir yerlerde başladı. Muhtemelen ilkokuldaydım. Yine o dönemi düşündüğümde ilk aklıma gelenler Gümüş Patenler ile Kibritçi Kız. Sonra Zühtü Bayar'ın Filler Mezarlığı var. Peşinden Beyaz Zenciler, Boyalı Kuş derken Steinbeck'in Bitmeyen Kavga'sı okuma uğraşımın başka bir noktaya taşındığı yer diyebilirim. Daha çok ciddiye almaya başladım galiba. Zira sonrası Camus, Sartre, Simone de Beauvoir, Nietzsche, Virginia Woolf, Dostoyevski, Yusuf Atılgan, Latife Tekin, Nazlı Eray, Nilgün Marmara, Kaan İnce falan diye gidiyor... Şiir de çok okurduk biz. Biz dediğim arkadaşlarım ve ben. Hep okuyan, okuduklarını konuşan, yazan çocuklardık. Bizim için bir insanın olabileceği en büyük şey yazardı. Çocukluk insanın yetişkinlik harcı oluyor tabii. Oradaki hayaller insanı şekillendiriyor. Bir sonraki kırılma noktam da Tutunamayanlar'dır. Ya orta sondaydım ya da Lise 1. Sayesinde roman yazmaya karar verdim. Karar da denmez aslında. Ne yapacağımı biliyordum artık. Bir daha sorgulamadım hiç. Biz herhangi bir şeyin kaçırılmadığı, kısıtlanmadığı bir kuşağız galiba. Korku filmleri, Alacakaranlık Kuşakları, kırmızı noktalar, Ömer Seyfettinler falan epey rock & roll bir ortamda çocukluk yaşamışız. Otobüslerde sigara içiliyordu mesela. Bunu iyi ya da kötü bir yerden almıyorum. Dünya başkaydı. Gizli gizli okuduğum bir kitap hatırlamıyorum ama ailemin korku filmi kısıtlaması getirmeyi denediğini ve başarılı olamadığını hatırlıyorum. Çünkü video izlenen döneme denk geldi çocukluğum. Ben korku filmlerini çok seviyordum. Hala severim. Üstelik o zamanlar türün altın yıllarıydı. Aileler çalışıyordu. Biz de kuzenlerim ve arkadaşlarımla bir araya gelir her fırsatta korku filmi izlerdik. Hatta izlediğim korku filmlerini okula giderken servisteki arkadaşlarıma sahne sahne detaylı biçimde anlattığımı hatırlıyorum. Radyo tiyatrosu gibi. Elm Sokağı'nda Kabus 3 anlatmaktan en hoşlandığım filmdi. Hikaye anlatıcılığımın başladığı yer burası olabilir. Kitap çaldım, evet. Ergenlik yıllarında insan sınırlarını zorluyor ya, o döneme ait anılarımda var öyle şeyler. Ama asla ödünç aldığım bir kitaba el koymadım. Prensipleri olan biriyim ben :) Hatta kitap ödünç almayı pek sevmem. Bir an önce geri verme tedirginliğine kapıldığım için gidip satın almayı tercih ederim. Ama benim verdiğim kitaplara el konduğu olmuştur. O yüzden ödünç kitap da vermem. Hediye etmeyi tercih ederim. Rollo May'in Yaratma Cesareti en çok hediye ettiğim kitaptır bu arada. Fazladan olur kitaplığımda ve hoşuna gideceğini düşündüğüm arkadaşlarıma mutlaka veririm. Beni büyüten kitaplardan biridir. İlk romanım Nar'ı yazmaya başlamadan önce en büyük desteği aldığım kitaptır. Kitaplardan yana yaramaz diyebileceğim seçimlerim pek olmuyor galiba. Yaramaz olduğunu düşündüğüm kitapları direkt yarım bırakıyorum. Sen guilty pleasure olarak sordun tabii. Mahcup zevk olarak mı çeviriyoruz onu? Utanç veren zevk falan da olabilir belki. O ihtiyacımı dizilerle, filmlerle gideriyorum. Magazin de severim bir noktaya kadar. İnsan, zihnini dinlendirecek şeylere ihtiyaç duyuyor. Schopenhauer da demiştir bunu benzer bir şeyler. Hemen arkamıza huysuz bir ihtiyar alalım da sözlerimiz sayılsın, değil mi? :) Sürekli entelektüel faaliyet üretemez zihin. Verimli olmaz yani. Dinlenmeye ihtiyaç var. Fakat dijital temsilimizin de olduğu bir çağdayız ya... Hatta analogdan çok dijitaldeyiz. Tüm beğenilerimiz de görünür halde. Ve o beğenilerimiz kimliğimizin önemli bir kısmını oluşturuyor. İnsan diğerlerinin kendisi hakkında ne düşündüğünü haddinden fazla önemsediğinde o kimliğin temsil ettiklerini de çok ciddiye alıyor. Kendi gerçekliğinden uzaklaşıyor yani. Bende yok o his pek. Evlilik ya da yemek programları kadar olmasa da magazin izlerim. Popüler kültür de severim. Zira zihnim yeterince yoruluyor. Bu mahcup zevklerin benden bir şey eksilttiğini hissetmiyorum. Bilakis. İnsanım. İdeal bir saat ve yer yok aslında. Her yerde her saatte okuyabilirim. Kitabın gücüyle ilgili bir şey o. Bir de tabii benim o kitabı okuma arzumla. Yani mükemmel randevu gibi bir şey var benim için. Çok okumak istediğim ve beni içine alıveren bir kitapsa elimdeki, mekan ve zaman kaybolur gider. Bitirene kadar bırakmam elimden. Bunu ilk yaşadığım kitap Tutunamayanlar'dı. Lise 1'deydim galiba. Kitabın atmosferine, kişilerine o kadar bağlanmıştım ki ayrılamıyordum. Her yere onunla gidiyor, kendime bir kuytu bulup okumaya devam ediyordum. O dünyada kalmaya çalışıyordum bir nevi. Ailece gittiğimiz misafirliklerde evde boş oda bulup kitabı okumaya devam ediyordum. Okulda da. Aklımda bir sahne var bununla ilgili. Kimya dersindeyiz. Ben o kocaman kitabı sıranın üstüne koymuş okumaya devam ediyorum. Kimya hocamız geldi. Ne yapıyorsun Ece? dedi. Ben de sanki herkesin yapması gereken buymuş da kimyayla ilgilenerek oyalanıyorlarmış gibi Tutunamayanlarokuyorum hocam, dedim. Ukala da bir çocuktum. Kimya hocası hemen ikna olup Peki diyerek hafif mahcup bir şekilde uzaklaştı. Hissimi geçirmiştim yani. Romanlarla ilgili ilk küçük zaferim olarak kalmış aklımda o an. Edebiyatın yanı sıra dil, felsefe ve psikoloji kitapları var epey. Bir ara benim için kıymetli kitapların eski baskılarını toplardım. Paradise Lost'un çok eski bir baskısı vardır mesela, Avustralya'da bir sahafta bulmuştu yakın bir arkadaşım. Aldığım süper hediyelerden biridir o. Yazarların hayatlarının anlatıldığı kitaplardan bahsedebiliz. Ya da yazarların yazmak üzerine kaleme aldıkları kitaplar var epey. Yazmak çok kendi başına bir iş olduğu için önce gelenlerden anı paylaşımı bana iyi geliyor. Düştüğümde hemen elimden tutan kitaplar onlar oluyor genellikle. Bir de kitap yazdığım bir dönemse kurmaca dışı okumayı tercih ediyorum. O da genelde psikoloji, felsefe, popüler bilim türlerinde oluyor. Bu söyleşide adı geçen yazarların çoğunun tüm eserleri halihazırda vardır. Kütüphanem kaset, cd, plak ve dergi de içerir. Başyapıt olan albümlerin eski, orijinal kayıtları; kült dergilerin eski sayıları -hatta ciltlenmiş halde- vardır. Ama birkaç sene önce kütüphanemi ayıkladım. Benim için çok önemli olan parçalar haricinde her şeyi verdim, dağıttım. Zihnim dijitale geçti. Benim için içeriğin kalitesi önemli. Eğer o baskının sıra dışı bir özelliği yoksa kitabı matbu olarak saklamak artık bir şey ifade etmiyor. O içeriğin orijinal haline en kolay biçimde ulaşmam yeterli. Kütüphanemin küçük bir bölümünde parti malzemeleri, renkli peruklar falan var. Tanımasanız şaşırırsınız belki. Ben pek asla insanı değilim. Fazla büyük geliyor bana asla. Kişisel gelişim türü bana göre değil diyebilirim mesela. Yani şimdiye kadar ilgimi çekmedi. Ama herkesin okuduğu ya da söz ettiği bir şeye bir iki laf edeceksem önce bir bakmayı, okumayı tercih ederim. Zira lisansım İngiliz Dili ve Edebiyatı. Aynı bölümdeniz seninle, malum. Eleştiri dersi aldık. Ayrıca Neden? diye nasıl sorgulanacağını Zeynep Ergun'dan öğrendik. Bir şey hakkında etraflıca konuşmadan önce hem üslup hem de yöntem öğretildi. İlginiz, beğeniniz, zevkinizden bahsetmeniz değil kast ettiğim. Ben bir şeyi eleştirmekten bahsediyorum. Eğer kötüleyeceksem de onu ciddiye alıyorum. Mecbur kalmadıkça yapmamaya çalışıyorum. En azından artık. İlk nesil ekşi sözlük yazarıyım ben. O ihtiyacımı yıllar içinde sözlükte karşılamış olabilirim. Onun yerine beğendiğim, çok hoş bulduğum şeylerden bahsetmeyi tercih ediyorum. İlgi alanıma beğendiklerimi alıyorum yani. Ama eleştiride bulunacaksam da fikrimin altının doldurmaya çabalarım. Bir nevi refleks olarak. Eğitimini aldım çünkü. Öyle düşünmek ve kendini ifade etmek öğretildi. Üniversitede yıllarımız Justify your idea, yani Fikrinizi ispatlayın, cümlesiyle geçti. Diğer bir deyişle, kişisel gelişim yerine psikoloji okumayı tercih ediyorum. Çok da zevk alıyorum. Bilginin derinliğini daha tatmin edici buluyorum çünkü. Murakami sevemiyorum. Benim hoşlandığım, aradığım derinlikten yoksun bir anlatı gibi geliyor. Kitaplarındaki atmosferi anlıyorum, o atmosferin hissinden hoşlanıyorum ama daha iyi olabilecek bir şeylerin günümüz yavanlığına uyarlanmış hali gibi geliyor bana. Kalbimi koyamıyorum yani okurken. Tam heyecanlanmıyorum. Defalarca denedim kötü birer randevu gibi oldu her defasında. Müzik zevkleri hiç birbirininkine uymayan iki insanın müzikten bahsetmesi gibi. Üstelik edebiyatın beni katı gerçeklikten uzaklaştırmasını beklerim. Anlatılan hikayenin ayakları yere basmasın ya da anlatıcı güvenilmez olsun isterim. Ona rağmen olmadı. Bir de Marquez'e bayılmam. Edebiyat dünyasında ona bayılma refleksi var. Bende yok o. O da sohbet etmekten hoşlanacağım biri gibi değil. Benim Hüzünlü Orospularım'ı biraz sevmiştim. Çabuk bitti diye olabilir tabii. Ama sakin olalım, Game of Thrones'u da sevemedim mesela ben. Üç defa falan başlayıp aynı yerde bıraktım diziyi. Hiç çekmedi beni. Ama House of Cards'ı dört-beş kez izlemişimdir baştan sona. Son sezonunu bile müthiş bir zevkle izledim. Jenerik dışında hiç müzik kullanılmayan bir anlatı. Öyle de temiz ve iddialı. Başyapıt. Trevanian daha çok okunmalı gibi geliyor bana yazar olarak. Müthiş buluyorum kendisini. Çocukluğumda da beğendiğim yazarlarla tanışma arzusu olmazdı bende. Şimdi tanışırız da gıcık biri çıkar ve kitaplarından soğurum gibi son derece haklı bir savunmam vardı. Bir tek Trevanian'la tanışmak isterdim. Çok ilginç biriymiş zira. John Wick karakteri sinemada bu kadar sevildiyse -ki ben de bayılıyorum- sebebi Trevanian'ınŞibumi'sidir. Neden kimse bundan bahsetmiyor? Katya'nın Yazı da hala çok etkilendiğim romanlardan biridir. Bitirdiğimde evde yalnızdım ve bütün ışıkları açıp oturmuştum, içim ürperdiği için. Bergman'ın Persona'sını izlediğimde de aynı hisse kapılıyorum. Ya da İbn Arabi okuduğumda. Her biri kendine has bir sarhoşluk yapıyor bende. Her şeyin çok belirsiz ve geçici olduğu bir yerdeyiz. Bahsettiğin duyguyu yakalayamıyorum. Ya da diğer bir deyişle epeydir beni çok etkileyen bir eserle karşılaşmadım. Edebiyattan çıkıp baksam öyle bir film ya da şarkı söyleyemem mesela. Her şey hemen oracıkta tüketilsin diye üretiliyor zaten. Bunu bir eleştiri değil, bir tespit. Derinlik yerine erişilebilirlik, kolay temas var. Daha fazlasının içinde bulunduğumuz zamanda taşınması neredeyse imkansız bir duygu olduğunu düşünüyorum. Aşk gibi. Şimdi olmaz yani. Her şeyin o kadar da büyük olmadığı bir yerde bu da sorun değil aslında. Bizim kuşak ve bizden öncekiler büyük şeylere çok alışkın olduğundan zamanın ruhunu anlamakta ve uyum sağlamakta zorlanıyor. Belki de her şeyin o kadar büyük olmaması şimdilik iyi bir şeydir. Koşullar ve biz bu haldeyken büyük şeylerle ne yapabiliriz ki? Yani bizim de durumumuz yoktur belki. Bir şeyi kaybettik de kimse ne kaybettiğimizi söylüyor ne de neyi kaybettiğimizi. Kalın bir kadife perdenin ardından dünyaya bakmaya çalışıyoruz gibi. Burada bir yerde ertelediğimiz kocaman bir yas var yani. Bütün temaslarımız da yüzeysel bu yüzden. Hem kendimizle hem birbirimizle hem de dünyayla. Çok yorgunuz. Ve bir sürü derdimiz var. Sadece hayatta kalmaya çalışıyoruz. Ölmemek için uğraşıyoruz yani. Yaşamak için değil. Belki bu anlatıldığında kayda değer bir şey anlatılmış gibi hissedebilirim. Belki o zaman iyileşiriz. Şimdi böyle düşününce bir tek White Lotus geliyor aklıma. Derinlikli meselelerin günümüz üslubuyla şahane anlatıldığı bir dizi. Haneke filmi hissi aldım ben o diziden. Bahsettiğin duyguya hitap eden bir iş bana göre. Bunu yapan daha nice güzel iş yapabilir diyebiliyorum ancak. Bir de belki Elena Ferrante keşke Türkiye'de daha çok okunan yazar olsa diyebilirim. Benim için edebiyat hem insan ruhunun derinliklerini kavramayı sağlıyor hem de yaradılıştan, kendi varoluşundan memnuniyet duymanı. Bu iki tema benim için vazgeçilmez. Peşinde olduğum iki duygu aynı zamanda. O yüzden Rollo May'in Yaratma Cesareti'nden bahsettim ama yine anmak isterim burada. Ben bir şeyler yaratacağım, üreteceğim diyen herkes için iyi bir dost bu kitap. Engin Geçtan'ın İnsan Olmak ve Hayat kitaplarını da anmak isterim. İbn Arabi, Mevlana, tasavvufa dair elinize ne geçerse, o memnuniyet ve bütünlük hissini yakalamaya yardımcı olacağını düşünüyorum. Kaba saba gerçeklikten, dünyadan kurtarır. Buradan kurmacaya geçiyorsak herkesin bildiği klasikleri yeniden sayarak sıkıcı olmak istemem. Klasiklerin neden klasik olduklarını hatırlatmak yeterli. Çünkü zamansız ve evrenseller. İnsanı yakalamışlar. Ve belli ki unutulmaz biçimde gözler önüne sermişler. Kaybolduğunuzu hissettiğinizde size kendinizi hatırlatırlar.


Adalet Ağaoğlu, Olga Tokarczuk, Sevgi Soysal, Sevim Burak ve aralarında şu günlerde adeta bir ağır işçi gibi yazmakta olan Ece İrem Dinç. Küçük yaşta bana okuma alışkanlığını kazandıran annemdi, başlangıçta biraz zoraki olsa da. Çocuklar için dünya klasikleri serisinden pek çok kitap okuduğumu hatırlıyorum. Balonla Beş Hafta, Tom Amca'nın Kulübesi, Küçük Kadınlar ve Monte Cristo gibi... Büyüdükçe İpek Ongun kitaplarına tutuldum. Serra Noyan'ın günlüklerine bayılırdım. Ama benim için en hoş olanı, annemin bana anlattığı kadarıyla, henüz okuma yazma bilmediğim dönemde kendi kitaplarımı hazırlamamdı. Dört-beş yaşlarımdayken tüm gün sayfalarca resim yapar, babam eve gelince de onu bir köşeye oturtup Şimdi ben sana hikayeyi anlatacağım, sen de resimlerin altına yazacaksın dermişim. Öyle de yaparmışız. Geleceğe dair sırlarımızın açık edildiği bir zaman çocukluk. Keşke o ilk ve en saf çocuk öykülerimi okuma şansım olsaydı şimdi, kendime dair kim bilir neler bulurdum içlerinde... Buraya bir favori çocuk kitabımı da eklemek isterim ayrıca, İsveçli yazar Astrid Lindgren'den Pippi Uzunçorap. Ben Pippi ile çocukken olmasa da ilk gençlik yıllarımda tanıştım. Bu dünyada olan her harika şey, ilk önce birinin hayalinde gerçekleşti diyen kızıl örgülü Pippi şahane bir kahramandır. Annemin aşk romanları ayrı bir yerde dururdu. Onlara dokunmazdım. Gizlice okuduğum bir kitap hatırlamıyorum ancak annemle babamın tuttuğu defterleri gizliden kurcalamayı çok severdim. Özellikle babamın şiir defterini sıkça kaçırıp okurdum. Dürüst olmak gerekirse kitap kaçırdığım oldu evet, fakat tamamen iyi niyetle. Çalıştığım bir okulun tavan arasında feci bir ardiye odası vardı. Orada çöp niyetine köşeye atılmış, bir kısmı harap vaziyette çok değerli kitaplar bulmuştum, çoğu 1960'lı yıllarda basılmış İslam klasikleriydi. Mevlana ile Molla Cami'nin birer kitabını temizleyip kendi kütüphaneme kaçırmıştım. Bugün hala beraberiz kendileriyle, yaptığımdan hiç pişman değilim. Fransızların Belle Epoque dediği bir dönem var, 1871-1914 yılları arasını kapsayan bir tür altın çağ. Thomas Mann, Emile Zola, Marcel Proust, Andre Gide gibi yazarların parladığı günler. Bu dönem edebiyatının Türkiye'deki karşılığı Edebiyat-ı Cedide akımı. Benim yaramaz seçimlerim, zaman zaman çağdaşlardan kaçıp kendimi kollarına attığım kitaplar da bu akıma dahil diyebilirim. Sadece aydın kesime seslenen, salon aristokratlarını yücelten, İstanbul sınırlarını aşmayan, illa ki köşklerde ve yalılarda geçen, müzikli diliyle boyuna burjuvaziyi öven bu tür romanları çokça da gülünç bulurum. Seçimimin yaramazlığı zaten bu yüzden. Lamialar, Behlüller, Peykerler... Buram buram Paris parfümleri kokan, saçların Gibson Kız modeli tarandığı, kadınların hiçbir sayfada korsesiz dolaşmadığı bu romanlar insana hoşça vakit geçirtebilir. Biz ailecek severiz Bihter ruhunu. Özel bir saat ya da mekan tercihim pek yoktur, fakat uyumadan önce mutlaka okurum. Bu benim için çok tatlı bir ritüeldir, ince ve gizli bir zevk. Yatağa girmeden evvel telefonumu tamamen kapatırım. Rüyaya dalmadan önce son ve kesintisiz ilişkimin elimdeki kitapla olmasını severim. Bunun her koşulda bilincimi durgunlaştırıp yatıştırdığını birçok defa deneyimledim. Ayrıca çanta tercihlerim de hoşluktan öte her zaman bolca kitap taşımaya yöneliktir. Kitapsız dışarı çıkmam diyebilirim. Bir kafede kahve içerken, bankada sırada beklerken, uçakta veya trende, bulunduğum her mekanda ve bulduğum her vakitte okurum. Kütüphanem benim için başlı başına bir hazine. Açıkça ve gururla söylüyorum ki, en büyük yatırımı daima oraya yaptım ve yapıyorum. Orası bana dünyanın uzayda süzülüp gittiğini hissettiren yer, iç evrenimdeki en büyük tedirginlikleri, açmazları yumuşatan ve duygularımı sürekli yenileyen bir başlangıçlar evi. Şimdilerde kütüphanemin büyük bir kısmı İtalya'da olsa da Türkiye'deki kitaplığım da hiç fena sayılmaz. Doğduğum coğrafyaya çok benzetirim onu, çoğulcu ve hibrit, düzensiz ama bütün. Bana göre kendi uyumunda yansıyan geniş bir aile var orada. Fransız edebiyatı her zaman ağırlıkta, Fransızların o karanlık romantizmini çok severim. Portekizli yazarlar Jose Saramago ve Fernando Pessoa baş tacımdır. Kuzey Avrupa edebiyatının insanın zihninde bir parça bile açıklık bırakmayan bulutlarla kaplı doğası bana çok büyülü gelir. Elias Canetti ve Emil Cioran'ın da tüm kitaplarını toplarım. En sıkıntılı anlarımda içimdeki umudu seferber edenlerse düşsel yönderlerim Adalet Ağaoğlu, Sevim Burak, Sevgi Soysal ve Olga Tokarczuk'dur. Kurgu dışı olarak çoğunlukla astrofizik, egzobiyoloji ve dünya mitolojisi seçkilerim vardır. Dikkatli bakan bir gözü şaşırtacak kitaplara gelince; onlar Büyükada'da yaşadığım yıllardan yadigar, çoğu 1900'lerin başında İbranice ve Fransızca dillerinde kaleme alınmış şiir kitaplarım. Voltaire'in 1906 yılında basılmış Oeuvres completes kitabı sanıyorum kütüphanemin mücevher parçası. O sayfaların rengi, kokusu, bilmem ki nasıl anlatılır... 1906 yılında basılmış bir kitaba dokunmanın duygusu benim açımdan tek başına bir roman konusu esasen. Barbara Cartland'ın 1970'lerde Türkçeye çevrilen son derece acıklı ve cinsiyetçi aşk romanları. Hepsi annemin vefatından sonra kütüphaneme eklenen parçalar. Hikayesini bilmeyen bir göz için şaşırtıcı olabilir diye düşünüyorum. Ben genelde aynı anda birkaç kitap birden okuyorum, hem kurgu hem de kurgu dışı. Murakami'nin Haşlanmış Harikalar Diyarı ve Dünyanın Sonu kitabını henüz bitirdim. Şu anda Oya Baydar'dan Yazarlarevi Cinayeti romanıyla paralel olarak Güney Koreli kültür kuramcısı Byung-Chul Han'ın Zamanın Kokusu kitabını okuyorum. Öte taraftan İsrailli biyolog Daniel Chamovitz'ın Bitkilerin Bildikleri isimli kitabı da elimin altında. Gelecek günlerde okumak üzere başucuma yığdıklarımsa Murathan Mungan'dan Şairin Romanı, Bulgar yazar Georgi Gospodinov'dan Zaman Sığınağı ve Budapeşte doğumlu Georg Lukacs'dan Roman Kuramı. Daha kitabın adıyla okura çok kesin bir mesaj verme peşinde olan türleri açıkçası hiç sevmiyorum. Şunu yap, böyle davrantonundan seslenen buyurgan yazarları da. Ne elim ne fikrim ne de kalbim bu cins kitaplara asla gitmiyor. Bir de hatırı sayılır bir kimse öldüğünde hemen arkasından yazılan biyografiler beni biraz kızdırıyor. Saf edebiyat duygusunun nemalanma güdüsüyle kirletilmesi gibi geliyor bu bana, hayalciliğin ve edebi emeğin bayağılaştırıldığı durumlar hoş değil. Böylesi kitapları okumaktan kaçınıyorum. Elena Ferrante'den Napoli Romanları serisi benim için bir düş kırıklığıydı. Benim Olağanüstü Akıllı Arkadaşım romanı özellikle çok övülmüştü. Bense kitabı yarılayamadım bile. Vitrinde duran kitapları yazarları ikinci sınıftır demek istemiyorum elbette. Ancak büyük reklam bütçeleriyle desteklenen ve ne yazık ki kimi vasıfsız kitaplar birinci mevkii yolcuları gibi lanse ediliyor. Halbuki asıl güzellik diğer tarafta bana kalırsa. Titanik'in üçüncü sınıf mevkiinde yaşanan o muazzam eğlence gibi. İnsanın koşullara rağmen barındırdığı yeterli aydınlığı ve çok gündelik karanlığı bu alt kamara yolcularının yüzlerinde görürüz. Fakat gemi batarken ilk feda edilen de onlardır. Türk edebiyatından aklıma gelen ilk isim Berrak Yurdakul. Elleri Titremeden Ateşi Tutabilene isimli romanını çok büyük bir zevkle okumuştum. Kitabı kapattığımda uzun bir müddet kafamda dönüp durmuştu hikayesi. Kurgu ve üslup beni çok etkilemişti. Halihazırda tanınan bir yazar oluşuna karşın ilerleyen zamanda daha da parlayacağına inanıyorum. Dünya edebiyatından örnek vermek gerekirse, doğrudan Per Petterson derim. 1952, Oslo doğumlu bir yazar kendisi. Elbette dünya çapında ciddi bir üne sahip, fakat Türkiye'de henüz bilinmeye başlandı ismi. Kitapları Metis Yayınları tarafından yayımlanıyor. Banu Gürsaler Syvertsen'in çevirisiyle basılan Benim Durumumdaki Erkekler isimli romanının çokça okunmasını temenni ederim.


Böyle bir renkte huzur aramak yersizdi belki. Tam tersi de mümkündü, huzurun olduğu yerde gelişen bir bağ da olabilirdi. En azından, kalbi güzel olan her şeye açıktı. Kıymet bilmeyi hayat görgüsü ve yaşadığı acılar fazlasıyla öğretmişti ona. Daha çok yolu vardı tabii, katetmesi gereken ama yine de şansını kendi yaratmayı öğrenmişti. Taşların yerine oturması için adımlarını vazgeçmeden ama sakince atıp, hayallerini kısık ateşte pişirme sanatını idrak etmişti. Kısık ateşte pişen hayaller, her gün bir bombardımana maruz kalıyordu. Kırgın ruhların halısı olmuştu tüm parıltılı rüyalar. Zarardan dönmek ne kadar zorlaşmıştı ama hala bir umut vardı. Gökyüzünde uçuşan martılara baktı, denizin dalgalarını dinledi, doğanın seslerine sığındı. Kaotik çağrışımların kafayı ve kalbi esir aldığı günlerdi. Coşkular, büyük umutlar bacayı sarmış ama bir yandan da büyük çöküşün alarm sesleri ülkeyi boğmuştu. Kişisel zaferlerin toplumsal çöküşlerle zıtlaştığı dönemler çoktu hayatında. Ne zaman işleri yoluna girse, ülkenin imdat zilleri çalıyordu. Kaderin tuhaf bir cilvesiydi bu. Anarşi ortamlarında mı güneşi doğuyordu, gerçekten akıl sır erdiremiyordu. Kabullenmişti ama bu tuhaflığı. Karışıklık, belki de hayatımın çok sıkıcı durgunluğundan daha iyidir diye düşündü. Böyle bir renkte huzur aramak yersizdi belki. Tam tersi de mümkündü, huzurun olduğu yerde gelişen bir bağ da olabilirdi. En azından, kalbi güzel olan her şeye açıktı. Kıymet bilmeyi hayat görgüsü ve yaşadığı acılar fazlasıyla öğretmişti ona. Daha çok yolu vardı tabii, katetmesi gereken ama yine de şansını kendi yaratmayı öğrenmişti. Taşların yerine oturması için adımlarını vazgeçmeden ama sakince atıp, hayallerini kısık ateşte pişirme sanatını idrak etmişti. Salyaları akan, beyin kanaması geçiren bir ülkenin vatandaşı olmak yeterince zorken, kişisel travmalarını aşmıştı ve ruhunda çiçekli bir bahçe yaratmıştı. Kayıp şehirlerin nüfusları toplamından ibaret bir ruh değildi, diğerleri gibi tüm gün şikayet etmek de istemiyordu. Kaygan bir zeminde yürümeyi göze almadan ulaşamıyordu bazı hislere, bazı kalplere. Gönül gözünü açmadan, aptal önyargıları kırmadan keşfedilemiyordu özel ruhlar... Bunu anlamak ve uygulamak değerli bir yetiydi ve başarmıştı. En azından çok daha yakındı, hayatı boyunca özlemini çektiği duygulara... Fırtınalı bir düzende, zehir saçan insanların birbirine kıydığı yerde kıyma olmamak için sığındı arınmış ruhlara... Arınabilen ruhlar belki de en karanlık tünellerden geçmiş ve aşırılıkları tadıp olgunlaşmış kişilerdeydi. William Blake'in Aşırılık bilgeliğe ulaştırır sözüne inanıyordu. Kendisi aşırılıkları denemese de, en dipleri ve en tepeleri görüp olgunlaşmış insanlara saygısı vardı. Kendisine sahici renkler katabilecek, 3. gözleri açık insanları bulmak ve onları asla bırakmamak en önemsediği başarıydı belki hayatta. Böyle bağlarla ilhamı artıyordu çünkü yaşam bir anlam kazanıyordu. Üretiminin sahiciliği ve verimliliği en fazla böyle bağların varlığında ortaya çıkıyordu. Her zaman üretkendi ama en arınmış halini, köprülerin üzerindeyken yaşıyordu.


- - - - - - - - - - Dördüncü sorunun cevabının mutlaka verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Tolga Meriç son derece haklı. Yazım yanlışıyla karşılaşmadığımız bir kitap neredeyse yok gibi. Bir iki yayınevine çok hatalı bulduğum kitaplarla ilgili mail atmış ve e o kadar da olur canım gibi bir tepkiyle karşılaşmıştım. Yayıncılık sektörünün işleyişi konusunda çok bilgi sahibi değilim ama bu konu üzerinde durulması gerekir fikrimce. Kesinlikle haklısın Sibel. Ama bunlardan söz açtığımızda zaten kitap okunmayan ülke diye başlıyorlar ve sen çaresiz kalakalıyorsun.


Oya Baydar'dan yazmak, yaratıcılık, yazarlık hevesi, yazma tutkusu, sanatçının vasatı aşma kaygısı, zamanın önüne çıkan her şeyi öğüten gücü, edebiyatın metalaşması, sektörün talepleri, medyatik anlamda iştah açan çoksatarlar, büyük kentlerde yuvalanmış masonik edebiyat klikleri, bu dünyada var olmaya çalışan gençlerin önünü kesen ve beğenmediklerini kuyunun dibine iten kibirli editörler, dahası tüm bunların yanında en kalbe dokunanı, baba-evlat ilişkisi üzerine bir roman Yazarlarevi Cinayeti. Yazarlarevi Cinayetinde ben sadece romanın baş kahramanı Yazar'ın edebiyat, edebiyat ortamı, yazma edimi üzerine düşünceleriyle, bir de hikayenin geçtiği Ada'da yaşıyor olmamla varım. Siyasi geçmişim Yazar'ınkinden çok farklı ama o geçmişi sorgulamamda biraz benzerlik bulunabilir belki. Nabokov, Bütün büyük romanlar özünde masaldır, diyor. İlk bakışta bir gerilim romanı gibi görünen Yazarlarevi Cinayetine edebiyatın ve hayatın temel meseleleriyle uğraşan bir masal denebilir mi? Yazar, Şair gibi karakterleriniz birer kavram adeta. Salt kendilerini değil, başka yazarları, şairleri de temsil ediyorlar. Ada da anakaradan bağımsız olma özelliği taşıyan ve kendine has yaşama pratikleri gerektiren düşsel bir yer gibi. Bütün romanlar bir hikaye anlatır, Yazarlarevi Cinayeti de ünlü bir yazarın yeni bir anlatım, yeni bir dil yakalayarak kendini aşma tutkusunun marazi bir saplantıya dönüşerek tehlikeli noktalara varmasını anlatıyor. Romanda gerilim ana unsur değil, metni gerilim üzerine kurmadım ama Yazar'ın kızı, babasının kuşkulu ölümünü araştırırken gerilim de kendiliğinden doğuyor. Asıl gerilim, Yazar'ın iç dünyasında ve kızın babasıyla ilişkisinde yaşanıyor. Yazar veya Şair karakterlerinde çoğu edebiyatçının duygularından, düşüncelerinden, tutkularından, zaaflarından izler olduğu düşüncenize katılıyorum. Ada ise insanlarıyla, yıllar boyunca geçirdiği değişimle, gündelik yaşamıyla düşsel değil tümüyle gerçek. Bu romanı yazmama neden olan birkaç olay var... Birincisi, zaten romanda da anlatılıyor, Benim romanım, ben yazdım diyerek sokakta kendi kitaplarını satmaya çalışan genç. İkincisi, büyük merkezlerin dışında, küçük kentlerde, kasabalarda karşılaştığım ve edebiyata tutkuyla bağlı olan, yazmak, yazar olmak, yayımlanmak, okunmak için çırpınanlar. Üçüncüsü de hikayenin geçtiği Marmara Adası'nın 50'lerde, 60'larda önemli yazarların, sanatçıların uğrak yeri olması ama bu geleneğin zamanla sönüp gitmesi. Romanın kahramanı Yazar, okurların beğenisiyle, günümüz edebiyat dünyasının ölçüleriyle zaten büyük sayılan, çok okunan, çok satan bir romancı ama kendisi vasatlığının farkında, çoksatar olmasını vasatlığına borçlu olduğunu seziyor. Vasatlığı aşmayı, edebiyatın doruklarına ulaşmayı başarabilir mi? Kendini aşabilir mi? Denemek için hayatında radikal bir değişiklik yapması gerektiğine inanıyor. Ben hiç olmadım ama geçmişte böyle gruplar vardı. Hala var mı bilmiyorum. Günümüzde yaratıcı yazarlık atölyeleri artık bu türden edebiyat çevrelerinin yerini aldı sanırım. Yazmaya şöyle ya da böyle hevesli insanların bir çevre içinde gelişmeye ihtiyaç duyduklarını düşünüyorum. Yazar'ın trajedisi, başyapıt saydığı ve ödünç aldığı, daha doğrusu çaldığı metni sesin gerçek sahibiyle paylaşmaya yanaşmamasından, sadece kendisine mal etmek istemesinden kaynaklanıyor. Bu hırs da o güne kadar ilkeli, dürüst, saygın biri olarak tanınan Yazar'ı trajik bir sona götürüyor. Sorduğunuz anlamda bir ustam, bir yol göstericim olmadı. Yol göstericim beş yaşında okumaya başladığım klasikler, bütün büyük yazarlar, yani dünya edebiyatının olanca birikiminin kendisiydi. Şimdi de Yazar olmak istiyorum, ne yapmalıyım? diye soran gençlere önerim, Okuyun, ülke ve dünya edebiyatının klasiklerini, çağdaş edebiyatın başyapıtlarını okuyun, sonra yazmaya başlayın, oluyor. Bu biraz da kılavuza ve yazar adayının karakterine bağlı... Edebiyat çok özgün, çok kişisel bir alandır. Kılavuza teslim olmak, özgünlüğün önünde bir engel olabilir elbette ve yaratıcılığı törpüleyebilir. Yazarlarevi Cinayetindeki Yazar karakterinin de zaten tam tersi görünmekle birlikte aslında destekleyici değil, köstekleyici olduğunu hatırlayalım. Bir bakıma evet, ben şanslıydım. 1959-64 yılları arasında yazdığım ilk gençlik romanlarımdan otuz yıl sonra yeniden edebiyata döndüğümde, yurtdışında siyasi mülteciydim ve Türkiye'ye ne zaman dönebileceğim belli değildi. Frankfurt Kitap Fuarı'nda Can Yayınları'nın kurucusu Erdal Öz'e rastlamasaydım, Erdal, 12 Eylül faşist darbesi döneminin Türkiyesi'nde yayımlanabileceğini bile düşünmediğim Elveda Alyoşayı basmaya cesaret etmeseydi, Elveda Alyoşa, Sait Faik Hikaye Ödülü'nü kazanmasaydı, ben belki yazmaya devam etmezdim bile. Ama şunu da söyleyim, edebiyat çevreleri zaten uzun süre beni yazar saymadı, çoğunun gözünde komünist militan kadındım. Kabul görmem 2001'de, Sıcak Külleri Kaldı romanımla Orhan Kemal Roman Armağanı'nı kazanmamdan sonra oldu. Siyasi kimlik bazen edebi kimliği geri planda bırakabiliyor. Aydın, sadece edebiyat alanında değil, başka konularda da hep destekleyen, yüreklendiren biriydi. Ne yaptıklarıma karışırdı ne de yazdıklarıma. Benim de zaten özgürlüğümü kısıtlayan biriyle birlikte olmam mümkün değildi. Birçok kadın sanatçı, edebiyatçı ve yazar, erkeğin gölgesinde kaldığından bekleneni verememiştir. Kısaca iyi edebiyat, insanı derinleştiren, yaşama anlam katan bir edebiyat arayışı diyebilirim. Romanda sözü geçen kitapların, şiirlerin kimisi çok basit görünüyor, kimisi de az okunmuş, az bilinen eserler ama hepsi de iyi edebiyatı örnekleri. Böyle bir yazı evrenini ülkemizin ve dünyanın içinden geçtiği bu güç dönemde sağaltıcı, kurtarıcı buluyorum ve ben de bu limana sığınıyorum.


Birkaç hafta önce Gianluca Casseri adlı bir İtalyan, korkunç bir cinayet işledi. Casseri suçu ırkçı CasaPound adına işlemişti. Örgüt, adını büyük şair Ezra Pound'dan alıyordu. Yani Hitler ve Mussolini'ye sevgisiyle bilinen Pound ölümünden çok sonra faşist bir cinayete ilham vermiş oldu. Torunu Mary de Rachewiltz 5 bin üyesi olan CasaPound'dan kendine bir an önce başka bir ad seçmesini talep etti. Büyükbabasının da ırkçı fikirleri olduğunu -elbette- kabul ediyordu ama bunu hiçbir zaman şiirlerine yansıtmadığında ısrarlıydı. Ve bence bu konuda kesinlikle haklıydı. Gerçi Ezra Pound faşist bir eyleme alet olan ilk sanatçı değil. Mesela bir süre önce Kırmızı Kedi Yayınları, Mozart ve Naziler diye bir kitap çıkardı. Tarihçi Erik Levi, büyük bestecinin, Nazi Almanyası'nda faşist rejimin çıkarları doğrultusunda insancıl ve kozmopolit dünya görüşünden soyutlanıp bir propaganda malzemesi haline nasıl dönüştürüldüğünü inceliyordu. Yani Pound gibi, Mozart konusunda da bıçak sırtı bir noktada duruduğumuzu bize gösteriyordu. Naziler'in onu göklere çıkarmasına sinir olup Mozart'ın müziğini hayatımızdan çıkardığımızı düşünün, ne çok şey kaybederdik. Bence bir edebiyatseverin Pound'u hayatından çıkarması da benzer bir şey. Gerekli mi bilmiyorum ama başlamadan önce, söz konusu edebiyat eserlerinin şiddete sebep olmak konusunda en az Reşat Nuri Güntekin'in romanı Çalıkuşu kadar masum olduğunu söylemek isterim. Ortada bir suç varsa eğer, okurundur. 1988'de İngiltere'de yayınlanışından bu yana en az 50 kişi bu romanla ilgili olayların sonucunda hayatını kaybetti. Kitabın Hz. Muhammed'le ilgili bazı bölümleri katı Müslüman toplumlarda infial yarattı, hatta 1989'da İran'da Ayetullah Humeyni yazarın derhal öldürülmesi gerektiğini buyurdu. Sayısız ölüm tehdidi alan Rushdie o gün bugün korumalar gözetiminde gizli saklı yaşamayı sürdürüyor. Son olarak aldığı tehdit telefonları yüzünden Jaypur'daki bir edebiyat festivaline gitmekten vazgeçtiğini açıkladı. Mağdur durumda olan sadece yazar değil elbette. Kitabın Japon çevirmeni bıçaklanarak katledildi. İtalyan çevirmeni bir saldırıda ölümcül yara aldı. Kitabı yayınlamaya karar veren Aziz Nesin'in Madımak'ta başına gelenleri de biliyorsunuz. Nesin kurtuldu ama 37 aydın hayatını kaybetti. İlk yayınlanmasının üzerinden çok zaman geçse de kitap hala gündemde. Son olarak aldığı ölüm tehditleri üzerine Rushdie'nin Hindistan'ın Jaypur şehrinde bir edebiyat festivaline katılmaktan son anda vazgeçmesiyle hatırladık onu. Stephen King ilk romanlarını Richard Bachman takma adıyla yazmıştı. Bunlardan Öfke'de bir lise öğrencisinin cinnet geçirerek öğrencileri ve öğretmenleri esir almasıyla başlayan dehşeti anlatıyordu. ABD'de daha sonra benzer birçok olay yaşandı. Bunlardan birinde, Michael Carneal adındaki öğrenci okula silah getirip bir sürü arkadaşına ateş etti. Carneal'ın cebinden Öfke'nin bir kopyası çıktı. Bu olay bardağı taşıran damla oldu. King hemen yayıncısını arayarak kitabın bir daha basılmamasını talep etti. Conrrad'ın romanı, faaliyetlerini uzun yıllar Unabomber adıyla sürdüren ve tutuklanmadan önce 16 bombalama olayı gerçekleştirerek 3 kişiyi öldüren, 23 kişinin de yaralanmasına sebep olan terörist Ted Kaczynski'nin en büyük ilham kaynaklarından biri. Kendisiyle yapılan tektük birkaç röportajda bu kitabı düzinelerce kez okuduğunu, bir nüshasını yatağının baş ucunda sakladığını ve kendisine rol model olarak, yanında daima bir bombayı hazır ederek dolaşan anarşist karakter Profesörü seçtiğini söylemişti. Anabomber, kaldığı otellerde de kendini hep Conrad adıyla kaydettiriyordu. John Lennon'ın katili Mark David Chapman tutuklandığında cebinden Gönülçelen çıkmıştı. Zaten Chapman imzasını da Holden Caulfield olarak atıyordu. Lennon'ın vuruluşundan sonrası kan dondurucu: Chapman cebinden Gönülçelen'i çıkarıp okumaya başlamış. Hem de ünlü müzisyen son nefesini verene dek... 9 yıl sonra, Robert John Bardo adlı biri aktris Rebecca Schaeffer'ı öldürdü. İşin kötüsü, onun da cebinden aynı roman çıkmış. Tehlikeli kitaplar arasında adını anmak doğru mu emin değilim ama bu kitap hem ABD toplumunda kölelikle ilgili belirgin bir toplumsal değişime, uyanışa sebep oldu, hem de dönemin ABD Başkanı Abraham Lincoln'ün de belirttiği gibi, o dönemdeki birçok şiddet olayına ilham verdi. Lincoln, yazar Harried Beecher Stowe'la Amerikan iç savaşının hemen başında tanıştığında onu İşte bu büyük savaşı başlatan hanımefendi diye selamlamıştı. ABD'de köleliğin kaldırılması yolunda Stowe'un romanının çok etkili olduğunu söyleniyor. Pierce'ın kendi adını gizleyerek, Andrew MacDonald diye bir takma adla kaleme aldığı bu kitap, ırkçı sağ kesimin İncil'i olarak anılıyor. Kitapla ilgili birçok suç olayından bahsediliyor. Bunlardan en önemlisi de Oklahoma City'deki bombalama hadisesi. Olayı gerçekleştiren Timothy McVeigh polis tarafından nihayet yakalandığında arabasının koltuğu altında kitabın 61. ve 62. sayfalarının fotokopisi bulunmuştu. Bu sayfalar da aslında tam olarak bir ABD şehrinin bombalanışıyla ilgiliydi. Nietzsche'nin ünlü kitabının suç ve şiddetle ilgili olarak kazandığı şöhret gerçekten fena. Ben, ilham verdiği suçlulardan en ünlü olanının adını söylemekle yetineceğim. Nazi İmparatorluğu'nun kurucusu Adolf Hitler, cephedeki Alman birliklerine Böyle Buyurdu Zerdüşt'ün her sabah bir dua kitabı gibi yüksek sesle okunmasını emretmişti. Askerlerin içindeki savaşçı cesareti artıracağını düşündüğü için... Hitler kendisini de zaten kitapta tarif edilen Üstün İnsan olarak görüyor ve Weimar'daki Nietzsche müzesini her fırsatta geziyordu. Hatta ünlü düşünürün büstüyle yan yana sayısız fotoğrafı var. Aslında cehalet ve vulgarizm eleştirisi yapan bu müthiş romanda, kelebek koleksiyoncusu asosyal bir adamın, çılgınca aşık olduğu Miranda adlı güzel ve narin genç kızı kaçırıp koleksiyonunun parçası haline getirişi anlatılıyor. Kitap, gerçek hayatta da birçok seri katile ilham verdi. Mesela bunlardan Leonard Lake sürekli Koleksiyoncu'yu okuyor ve kaçırıp önce işkence ettiği, sonra da öldürdüğü genç kadınları Miranda Operasyonu'nun bir parçası olarak dosyalıyordu. Bu fütüristik roman serisinde Asimov 3000. yılda geçen karanlık bir gelecek kurmuş. Romanda insanlığın tek umudu olarak matematikçi Hari Seldon ve bilimadamlarından oluşan ekibi gösteriliyor. Ancak bu ekip zaman içinde tehlikeli işler yapan bir tarikata dönüşüyor. Japon kıyamet tarikatı Aum Shinrikyo'nun müritleri de dünyanın sonunun yaklaştığını düşünüyor, hatta net olarak kıyamet tarihini bildiklerini öne sürüyorlardı. Ayrıca o gün gelmeden dünyayı ele geçirmeye kararlıydılar. Aum Shinrikyo'ya gelince... 1989'da Tokyo metrosunda sarin gazı yayarak 12 kişinin ölmesine, 6000'den fazla kişinin de ağır yaralanmasına sebep oldular. O sırada Japonya'da 9000, dünyadaysa 40 bin üleleri bulunuyordu. Tarikat, üye sayısı çok azalmış da olsa varlığını sürdürüyor, hatta bir internet sayfası bile bulunuyor. vakıf serisi ile ilgili yoruma itirazım var. öncelikle iki tane vakıf var. birinci vakıf ikinci vakıf'tan habersiz. her iki vakıf da yoldan çıkmıyor. zamanla ikinci vakıf daha aktif rol oynuyor. en olumlu transfer Tom Amca'nın Kulübesi olmuş. Korkunç kolleksiyoncu kızın özgürlüğüne mani oluyordu ama işkence yoktu ama o korku yeterdi zati. otomatik portakal da da salt şiddet değil şiddete sebebiyet veren dış etkenler de betimleniyordu. Yazıdaki kara cehaletten ziyade sizin okuduğunuzu anlamamanız söz konusu, zira Hitler'le Nietzsche'yi fikirsel düzeyde ilişkilendirmek zaten söz konusu olamaz. Başta da söylüyorum bunu. Tıpkı Mozart'la Hitler'i de ilişkilendirmediğim gibi... Ama Hitler'in Nietzsche'nin yazdıklarını yanlış yorumlayarak Zerdüşt'ü kendine bir nevi kutsal kitap bellediği nihayetinde tarihsel bir gerçek.


Yemek kitaplarına merakım, malumunuz. Şu sıralar kitapların yanına pek şahane birkaç blog da eklendi. Okuyorum, öğreniyorum... Yapamıyorum ayrı. Neyi mi? Patricia Highsmith'in fıstık ezmeli granüllerini, J. R. R. Tolkien'in baharatlı yoğurtla marine edilmiş mantar salatasını, Victor Hugo'nun böğürtlen soslu geyik etini, Friedrich Nietzsche'nin kuşkonmaz ve naneli limon risottosunu. İsterseniz deneyin. Benim gibi beceremeyecek olanların da gözleri bayram ediyor. Ev işleriyle arası iyi sayılamayacak kuşaktanım. Ütü, çamaşır, bulaşık; hepsi elimden gelir gelmesine ama beceremem. Zorlanır, bir an önce bitsin diye gereğinden aceleci davranırım. Ve her defasında Herman Melville'in şu ünlü romanının tekinsiz karakteri Bartleby gibi, Yapmamayı tercih ederim cümlesi geçer içimden. Yemek yapmak hariç! Sıra yemeğe gelince, Bartleby'nin o cümlesinin şekli şemali, ruhu tabiatı değişir, içten ve umutsuz bir Keşke yapabilseydime dönüşür. Yine de işte çocukluktan beri meraklıyım mutfak işlerine... Anneannemi yemek yaparken seyretmekle ve sonra Bak, ben de yapabiliyorum diye sürprizlerle ev halkının karşısına çıkmak şeklinde gelişen sayısız oyun icat ettim mutfakta. Gerçi galiba istisnasız hep gümledim! Babamın Pek nefis olmuş derken, yüzünde beliren 'bitsin bu işkence bakışını' da iyi hatırlıyorum, annemin 'insan yapa yapa öğrenir, biraz daha uğraşırsan olacak' tarzında cesaretlendirmelerini de... İyice küçükken, yaz aylarında bahçede icat ettiğim yemeklerin sözünü bile etmiyorum. Asma yapraklarından tabaklara kilden köfteler mi yoğurup dizmedim, çiçek yapraklarını şekilli şekilli yan yana getirip leziz görünümlü ama beş dakikada rengi solan tatlılar mı yapmadım. Hayal kurmak ve oyun oynamak güzeldi ama işte hepsi bundan ibaretti. İsterdim ki o aşçılık heveslisi küçük kız, bir başarı hikayesine imza atsın. Ama olmadı. Bunun yerine, yapamadığım yemeklerin hikayelerini, kitaplarını okumakla yetindim. Şu sıralar kitapların yanına pek şahane birkaç blog da eklendi. Bunlardan biri Paper & Salt, yani kağıt ve tuz. Romanlarda, şiirlerde sözü edilen yemekleri hatta bizzat yazarların şahsi tariflerini ustalıkla pişirip harika fotoğraflarla karşımıza getiriyorlar. Büyük iş. O kadar başarılılar ki blogda yaptıklarını kitaba da dönüştürdüler. Böylece Patricia Highsmith'in fıstık ezmeli granüllerini, J. R. R. Tolkien'in baharatlı yoğurtla marine edilmiş mantar salatasını, Victor Hugo'nun böğürtlen soslu geyik etini, Friedrich Nietzsche'nin kuşkonmaz ve naneli limon risottosunu pişirmeyi deneyebiliyorsunuz. Benim gibi beceremeyenlerin de gözleri bayram ediyor. Son olarak obsesif bir ilgiyle ve 'adamlar yapıyor' duygusuyla okuduğum çok güzel birkaç yemek kitabından da söz etmek istiyorum. İlkinin adı, Leo Tolstoy's Family Recipe Book... İçinde edebiyat devi Tolstoy'un Anna Karenina, Savaş ve Barış gibi romanlarını yazdığı ünlü Yasnaya Polyana çiftliğinde pişirilen yemeklerin tarifleri var. Yazarın en sevdiği yemekler de unutulmamış.


İlkin; bu coğrafyadaki her insan gibi benim Yaşar Kemal'le tanışmam da okumayı ilk söktüğüm dönemlere rastlar. Hem evde hem de okulda herhalde adını ilk duyduğum yazar oydu. Ve ilkokul yıllarımdan bugüne Yaşar Kemal imgesi aklımda hep bir antik çağ efsanesi olarak biçimlendi; algımda o, Türkiye'den daha eskiydi hep. Liseye kadar pek kitap okumadım, hoşuma gitmeyen bir düşünceydi okumak. Fakat lisede Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karıncayı ödev vermişti edebiyatçımız Nedret Hanım. Özetini aradım, buldum fakat baktım ki kitap incecik bir şey, riske atmaya değmez deyip okuyuverdim. O kitabı okumamla birlikte hem özet arayışımdan ötürü utanç hem de okuduktan sonra bende ateşlediği şimşeklerle yeni bir ses duyuverdim içimde. Bir bakıma, birkaç bin yaşındaki Yaşar Kemal'le gerçek anlamda okumaya başladım. Şimdi de onu kitaplarına, kahramanlarına ve cümlelerine bölüp düşünmektense ilk çocukluğumdaki gibi hissediyorum; sanki kapısı açılıp da içine giriliveren bir heybetli dağ o, atmosferin en duru yerine kurulu. Ben, Yaşar Kemal'in biz ölümlüler gibi yaşadığını kavrayamadım hiç ve bundandır ki bugünlerde duyduğum haberler bana yine bir Yaşar Kemal romanı gibi geliyor. Gerçekliği yendi onun gerçekliği. Ve yine bu yüzden anlatabilmek güç; çünkü dilimizde en çok onun ayak izi var. Çelikten ve çiçekten. Benim için, sihirli bir halıya binip Çukurova'ya seyahattir onu okumak. Hem masalların efsanelerin, ağıtların fısıldayıcısı, hem de ülkemin gerçeklerinin eşsiz anlatıcısıdır Yaşar Kemal. Son günlerde bir konuşmasında söylediği sözleri sık sık hatırlıyorum: Bir toplum, hoşgörüsü kadar güçlü, sağlam, haklıdır. Zulmü kadar zalim, yaratıcılıktan yoksun, zayıftır. Bu topraklarda ürettiği her düşünce, edebiyatımıza kattığı her eser bizlere sunduğu benzersiz armağanlardır; şanslıyız. Gözümü edebiyata açtığımda ilk Yaşar Kemal'i gördüm, 50 yaşına geldim, hala hayatta olan bir duayen, bir edebiyat efsanesi olarak usta yanı başımızda. Bir büyük yazarlar vardır, bir de edebiyatın, sanatın hatta hayatın üstünü bir şemsiye gibi kaplayan dev yazarlar... Yaşar Kemal, 100 yılda bir ortaya çıkabilen bu dev yazarlardan. Gönlümüzün Nobel'ini alan, Türkiye'de eli kalem tutan kim varsa, ona ışık olmuş bir usta. Uzun ömürler diliyorum. Yaşar Kemal'in kitapları karşıma ilk kez Antep'te çıktı. 14-15 yaşlarında bir çocuktum. İstanbul'da okuyan abilerim İnce Memed'i getirmişti. Kalınca bir kitaptı. Kapağında, atının üzerinde dimdik duran, tüfekli bir adam vardı. Müthiş hoşuma gitmişti. Deniz Gezmiş'in, Mahir Çayan'ın öldürüldüğü, ama yenilmediği yıllardı. Çocuktuk, gençtik ve idollerimiz onlardı. İnce Memed de onlar gibiydi, bu yüzden sevmiştik. Bizim gözümüzde özgürlük için dövüşen bütün kahramanları simgeliyordu. Ardından Yaşar Kemal'in bütün kitaplarını okumaya başladım. Sonra ben de yazar oldum. Tanıştık, dost olduk. Varlığıyla benim için bir yol göstericiydi. İlk cümleden itibaren bir kitabı yazarken hep aklımın bir köşesinde duran yazarlar vardır, Bunu okusa ne derdi acaba der, onlara layık olabileyim diye yazarım, işte Yaşar Abi onlar arasında ilk sıradadır. İkimizin hayatındaki bazı paralelliklerden de söz edebilirim. O Osmaniyeli, ben Antepliyim. İstanbul'dan Antep'e giderken otobüs Çukurova'dan geçerdi ve ben toprağa, güneşe, dağlara bakıp onu, romanlarını, kahramanlarını düşünürdüm. Anlayacağınız, bir coğrafi yakınlığımız da var. Bizim gibiler Türkçeyi herkesten iyi kullanır, oğlum der sohbetlerimizde. Farklı kültürlerin edebiyatçılarını biliyoruz; bazıları kitap okuyarak yetişiyor, bazıları sokakta büyüyor... Hepsi ayrı ayrı değerli, önemli ama Yaşar Kemal, Orhan Kemal gibi sokaktan gelen yazarlarda hakikilik duygusu, destansılık daha yoğun biçimde hissediliyor. Son olarak; Yaşar Kemal bu ülkenin sorunlarına uzak kalmayışı, bunları cesaretle dile getirişi ve elini her zaman taşın altına koyabilmesiyle de örnek aldığım, hayranlık duyduğum bir yazardır. Yaşar Kemal'in kitaplarını okumaya başladığım ilkgençlik yıllarımda bu eserlerin üzerimdeki ilk etkisi bana doğaya daha dikkatli bakmayı öğretmesi olmuştur. Yazları Torosların eteğinde bulunan Bürücek Yaylasına çıktığımızda, onun roman ve öykülerinde ayrıntılı biçimde tasvir ettiği ağaçların, çiçeklerin, kuşların benzerlerinin arasında bulunduğum düşüncesiyle kitaplarına ayrı bir yakınlık duyardım. Beni o yaşlarda bir şeyler yazmaya kışkırtan birkaç yazardan biridir Yaşar Kemal. Onun yazdıklarına öykünerek doğanın ön planda olduğu öyküler yazmaya çalışırdım. Muhteşem anlatımı hem okuma hem yazma iştahımı artırırdı. Dünyada ezenlerin ve ezilenlerin olduğunu, adil bir dünyada yaşamadığımızı öğrenmem de gene o yaşlarda onun eserleri sayesinde oldu. Bunlardan birkaç yıl sonra, bir solukta okuduğum, ama bitirir bitirmez dönüp yeniden, dikkatle okuma ihtiyacı duyduğum Yusufçuk Yusuf ve Demirciler Çarşısı Cinayeti gibi romanlarıysa edebiyatın zorlu, ciddi emek isteyen bir uğraş olduğunu fark etmemi sağladı. Yaşar Kemal, efsanelere, masallara gerek konu gerekse dil olarak yakın duran ve benzersiz üslubuyla yazdığı eserleriyle çağları da birbirine bağladı. Bu açıdan edebiyatımızda bir benzerini bulmak hayli zor. Onun Bir Ada Hikayesi serisini oluşturan romanları ise yakın tarihimizin unutulmuş, unutturulmuş kanlı kıyımlarını, insanın karanlık ve aydınlık yanlarını iç içe geçmiş bir bütün içerisinde ele alarak edebiyata taşımış olması da emsalsizdir. Bir klişe halini alan ölümsüz eser tabiri, sanırım, en çok onun romanları için geçerlidir.


Yazdığım ortam, yazacağım türe göre değişir. Çok ciddi yazacaksam odanın kapısını, penceresini sımsıkı kapatırım. Masamda bir iskelet kafası durur. Yoğunlaşabilmem için evde ölü sessizliği olması, bu derin sessizlik içinde sürekli müzik çalması gerekir; Brahms, Bach, Beethoven'i dinlerim. Dikkatimin uyanık kalması için odanının ısısı 16 dereceyi geçmemelidir. Dolayısıyla yaz aylarında ciddi yazılar yazamam, sıcaktan yazılarım mizahi olur. Milli eserleri de yine bu atmoser içinde yazarım. Yalnız yazdığımın milli olması için, masamda buzlu rakıyla sakız leblebisi bulunmalıdır. Zora geldikçe rakı içerek kafayı bulurum. Yazımın evrensel bir düzeye ulaşması için, viskiye votkayı karıştırıp yaptığım ve adını 'koegzistans' koyduğum içkiden içerim. Romantik ve lirik yazılar yazmak için dağ başında ya da deniz ve göl kenarındaki otellere çekilirim. Mizah yazılarımı da ya hamamda ya da hayvan pazarlarına yakın çok gürültülü yerlerde yazmayı yeğlerim.


Günlüğün kökenleri epeyce gerilere, binlerce yıl önce tacirlerin alıp sattıklarını, çiftçilerinse ekip biçtiklerini kaydettiği defterlere kadar uzanıyor. Geçmişte şahsi birer istatistik oluşturma amacıyla tutulan ilk günlüklerin yanı sıra günahlarını kağıda dökerek itiraf eden ve böylece bir nevi öz-terapi yapanların tuttuğu daha ruhani günlükler de varmış. Aradan geçen yıllar içinde bunlar toplumlara ayna tutan birer belgeye dönüşmüş. Tüccar ve çiftçilerin defterleri kıtlıkların, yokluğun hangi yıllarda ve hangi sebeplerle yaşandığını aydınlatırken günah kayıtlarının insanların neleri arzuladığını ya da en derinlerde nelerden korktuğunu ortaya çıkardığı fark edilmiş. Bu yazıda edebiyatçıların günlüklerine bakıyoruz, son durağımız, şair Nigar Hanım'ın günlükleri. Çünkü biliyorsunuz, şair Nigar Hanım'ın 1628 sayfalık günlüğünün ilk sekiz defteri, kronolojik sıraya konularak ve yeni harflerle Timaş Yayınları tarafından yeniden yayınlandı. Kitabı titizlikle yayına hazırlayan Zeynep Berktaş, onu önsöz ve notlarıyla zenginleştirense daha önce Nigar Hanım'ın nefis bir biyografisini de kaleme alan Prof. Dr. Nazan Bekiroğlu. Bir insanın gün içinde yaşadıklarına dair düşünce ve duygularının, gözlemlerinin kronolojik sırayla dökümünden oluşan metinlere verilen diary adı, Latince gün anlamına gelen dies ve gün dökümü anlamına gelen diarium kelimelerinden geçmiş İngilizce'ye. 19. yüzyıldaysa diary'ler popüler hale gelerek edebiyatın bir parçası olmuş. Halbuki günlüğün kökenleri çok daha gerilere, binlerce yıl önce tacirlerin alıp sattıklarını, çiftçilerinse ekip biçtiklerini kaydettiği defterlere uzanıyor. Şahsi birer istatistik oluşturma amacıyla tutulan bu günlüklerin yanı sıra geçmişte günahlarını kağıda dökerek itiraf eden ve böylece bir nevi öz-terapi yapanların tuttuğu daha ruhani günlükler de varmış aslında. Bu şahsi istatistiklerin her biri, aradan geçen yıllar içinde toplumlara ayna tutan belgelere dönüşmüş. Tüccar ve çiftçilerin defterleri kıtlıkların, yokluğun hangi yıllarda ve hangi sebeplerle yaşandığını aydınlatırken günah kayıtlarının insanların neleri arzuladığını ya da en derinlerde nelerden korktuğunu ortaya çıkardığı fark edilmiş. 19. yüzyıla kadar salt erkekler günlük tutuyormuş, bu tarihten sonra kadınlar da harıl harıl günlük tutmaya başlamış. Bir de günlük tutan, zihinlerinin en kuytu odalarını okura açan edebiyatçılar oldu. Stefan Zweig'dan Virginia Woolf'a, Baudelaire'den Sylvia Plath'e, Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Tomris Uyar'a, Erdal Öz'den Onat Kutlar'a birçok edebiyatçının tuttukları şahsi defterler bugün en az kaleme aldıkları eserler kadar önemli sayılıyor. Başka? Bizden Aynalar Günlüğü'yle Salah Birsel, Jurnal'leriyle Cemil Meriç, elbette Adalet Ağaoğlu, Cemal Süreya, dünyadan Franz Kafka, Huzursuzluğun Kitabı'nı yazan Fernando Pessoa, yolculuk defterleri tutan Albert Camus... Uzar gider bu liste. İlk kadın şairlerimizden Nigar Hanım, kadınların duygularından açıkça bahsedemediği hatta bir bakıma erkek duygularını taklit ederek yazdığı, yazabildiği yıllarda bir kadın olarak kimliğini sahiplenmiş, duygularını açıkça ve sansürsüz bir dille kağıda dökebilmişti. Türk edebiyatında en uzun süre günlük tutan kadın yazardı Nigar Hanım. 25 yaşındayken başladığı bu alışkanlığı 1918'de ölene dek sürdürdü. Defterlerinde hem şahsi hikayesini; aile ilişkilerini, eşi İhsan Bey'le fırtınalı evliliğini, sanatla meşguliyetini, yazma serüvenini, kimseye anlatmadığı acılarını, isyanlarını, kalabalık bir sosyal hayatın tam ortasında filizlenen derin yalnızlığını anlattı hem de karşımıza olağanüstü bir şahıs kadrosu ve okuma listesi çıkardı. Defterlerinin en heyecan verici yanlarından biri, satır aralarında Nigar Hanım'ın sanatçı dostlarının, okuduğu, tartıştığı eserlerin arka arkaya boy göstermesiydi. Tabii en önemlisi, okurun bu defterler aracılığıyla Nigar Hanım'ın yaşadığı toplumun siyasi ve sosyal hadiselerini, değişim ve dönüşümlerini bireyin gözünden ve tarih kitaplarında bulamayacağı ayrıntılarla öğrenmesi. Yeme içme ve giyim kuşam konuları, gezme mesire yerleri, alışveriş edilen mağazalar, tiyatro ve sinemalar, ulaşım ve ısınma araçları, dekorasyon trendleri, ev sahiplerinin hizmetkarlarıyla ilişkileri gibi ayrıntılar okuyana 19. yüzyıl sonu Türkiye'sini içeriden anlama imkanı sunuyor. Defterleri sunuş yazısıyla zenginleştiren Prof. Dr. Nazan Bekiroğlu, şairin hayatının Birinci Dünya Savaşı başladıktan sonraki kısımlarını özellikle önemsiyor. Ömrü boyunca bir aristokrat olarak konaklarda ve yalılarda yaşamış, salonlarda güzel kıyafetlere bürünerek dolaşmış, hükümdarlar, veliahtlar, sefirler, sultan efendiler ve prenseslerle dostluk kurmuş, bir anlamda paradan yana zerre sıkıntı çekmemiş bir kadınken savaşla birlikte yokluğu ve kıtlığı da tecrübe etmeye başlamış Nigar Hanım. Vatanının bütün fertleri gibi o da pahalılıkla ve karaborsayla yüz yüze gelmiş, tiksindiği harp zenginlerini tanımış, öyle zamanlar yaşamış ki vesikalık ekmek bile bulamadığı olmuş, felç olmuş bir ulaşım sitemi içinde maaş, vergi, yakacak ve yiyecek derdine düşmüş. Üstelik bütün bunları açık açık, gizlemeden, tüm samimiyetiyle yazmış. Tanzimat sonrası edebiyatımızın 'ilk kadın şairi' ünvanını taşıyan Nigar Hanım, 1856'da İstanbul'da doğdu. Annesi, Sadrazam Keçecizade Fuat Paşa'nın mühürdarı Nuri Bey'in kızı Emine Rifati Hanım, babasıysa 1848 Macar İhtilali'nden sonra Türkiye'ye sığınarak Müslüman olan ve Macar lakabıyla tanınan Osman Paşa'ydı. Onu yedi yaşındayken Madam Garos'un Kadıköy'deki yatılı okuluna yazdırdılar. Orada piyano, resim ve dikiş derslerinin yanı sıra Fransızca, Rumca, İtalyanca ve Ermenice dersleri aldı. Ebüllisan Şükrü Efendi'den Türkçe, Arapça ve Farsça da öğreniyordu. Örtünme yaşı gelince okula veda edip eğitimine evde devam etmek zorunda kaldı. Yazmaya başladıktan sonra ilk olarak 1887 tarihli Efsus adlı şiir kitabıyla tanındı. Efsus'un ikinci cildinden sonra 1896'da Niran adlı kitabı başyazarı olduğu Hanımlara Mahsus Gazete Kütüphanesi'nde yayımlanınca II. Abdülhamid tarafından ikinci dereceden Şefkat nişanıyla ödüllendirildi. Hayatı boyunca Almanya, Avusturya, Macaristan, Mısır, İtalya ve Fransa'ya seyahatlere çıkan, Köstence'de Carmen Sylvia adıyla şiirler yazıp yayımlayan Şair Nigar, yaşadığı dönemin önde gelen, seçkin şahsiyetlerindendi. Hanedan mensuplarının evlerinde sanat konuşulan meclislere katıldı, Osmanlı şehzadeleri tarafından huzura kabul edilerek iltifat gördü. Şişli'deki konağı bir nevi sanat ve edebiyat merkeziydi. Dönemin tanınmış sanatçıları her Salı bu evde toplanır, sabahlara kadar şiirler okur, müzik dinler, sanat ve edebiyat konuşurdu.


İlk kitaplarımı gazetecilik dönemimde daha kendiliğinden, üzerinde çok da düşünmeden yazdım. Yüzyıllık Yalnızlık'a gelene kadar ne yapmak istediğime dair belli belirsiz bir fikrim vardı ama gene de sanki bir şey eksikti ve doğru tonu keşfettiğim güne kadar o şeyin ne olabileceğinden pek de emin değildim. Doğru tonu ilk kez Yüzyıllık Yalnızlık'ı yazarken buldum ve kullandım. Çıkış noktam, büyükannemin masal anlatma yöntemiydi. Büyükannem bize olmayacak türden, hayali şeyler anlatırdı sürekli ama bunları çok büyük bir doğallıkla anlattığı için de hepimiz oturup merakla dinlerdik. Kullanmam gereken dili, büyükannemin masal anlatırkenki yüz ifadesi bir gün gözümün önüne geldiğinde buldum ve on sekiz ay boyunca her gün oturup bunun üzerinde çalıştım. Büyükannemin yüzündeki ifade bize masal anlattığı süre boyunca hiç değişmezdi. Anlattıklarını büyüleyici kılan onun hali ve tavrındaki bu değişmezlikti. Yüzyıllık Yalnızlık'a başladığımda, kendi yarattığım hikayeyi açıkçası pek de inanmamıştım. İşte daha sonra büyükannemi hatırlayınca hikayeme önce kendim inanmam gerektiğini fark ettim ve onun üslubuyla yazmaya başladım. Büyükannemin üslubu dediğim de şu: Taş gibi bir suratla! Başka bir deyişle gazetecilik deneyimlerimden hep yararlandım ve bazı gazetecilik numaralarını edebiyata uyarladım. Gökyüzünde filler uçuyor, dediğimde kimse bana inanmaz ama Şu anda gökyüzünde tam dört yüz elli fil uçuyor, dersem, birilerinin inanma olasılığı artar. Yüzyıllık Yalnızlık bu tip ayrıntılarla doludur. Şu uyuyamama salgını meselesine gelince; Oedipus tragedyasından beri yaşanmış salgınlar hep ilgimi çekmiştir, ayrıca Orta Çağ'daki salgınlar hakkında da cepeyce okudum ve araştırma yaptım. En sevdiğim kitaplardan biri de ünlü Robinson Crusoe'nun yazarı Daniel Defoe'un Veba Yılı Günlüğü'dür. Kitap tamamen hayal ürünüdür ama okurlar bunu fark edemez. Ben mesela epey bir zaman Defoe Londra'daki veba salgının tam ortasında yaşadığı için o dönemi bu kadar şahane anlattı sanmıştım, gerçeği sonradan öğrendim. Meğer veba salgını sırasında yedi yaşında bile değilmiş ama uzun yıllar gazetecilik yapması sayesinde kazandığı beceriler sayesinde hayal ürünü bir hikayeyi okura son derece ikna edici bir şekilde aktarabilmiş. Varmak istediğim yer şurası: Gençlik günlerimden beri Kolombiya'daki politik şiddetin ülkeyi adeta bir veba salgını gibi sardığını, bu ikisinin aynı metafizik boyutta ele alınabileceğini hissediyordum, dolayısıyla salgın hastalıkları farklı şekillerde de olsa kitaplarımda tekrar tekrar kullandım. Gazeteciliği bırakıp tam zamanlı roman yazmaya başladığımda benim için en büyük zorluk çalışma saatleri olmuştu. Gazetecilikte gece çalışmak zorundaydım, roman yazarkense sadece sabah dokuzdan öğleden sonra ikiye, yani oğullarım okuldan dönene kadar çalışabiliyordum. Başlangıçta az çalıştığımı düşünerek kendimi bir parça suçlu hissettim ve öğleden sonra da çalışmayı denedim ama olmadı. Öğleden sonra yazdıklarım işe yaramıyordu, sabah olunca hepsini baştan yazmak zorunda kalıyordum. Böylece beni suçlu hissettiren önceki sisteme döndüm ve öğlene kadar çalışmayı sürdürdüm. Eh, ne de olsa daha az çalışmak için türlü çeşit bahane arıyor insan. Gene de her gün düzenli çalışmayı ve ilham gelsin diye umut etmeyi bırakmadım. Özellikle söylüyorum bunu. İlham sözcüğünü romantikler çok istismar etti, Marksist dava arkadaşlarımsa kabullenmekte zorlandı ama adına ne derseniz deyin, ilham denen şeyin kolayca ve akıcılıkla yazabildiğiniz ve bütün bahaneleri etkisizleştiren çok özel bir ruh hali olduğunu biliyorum. Deneyimlerime göre, ilham ancak siz doğru temayı bulduğunuzda ve o temayı nasıl işleyeceğinizi keşfettiğinizde geliyor. Ayrıca sevdiğiniz bir şeyi anlatmalısınız çünkü sevmediğiniz işi yapmaktan kötüsü yok. Bir edebiyatçı için sezgi de vazgeçilmezdir. İlham, gerçekten seveceğin doğru temayı bulmandan başka bir şey değildir. İşi daha kolay hale getirir bu. Roman yazmanın temelini oluşturan sezgi, hakikati bilgiye ihtiyaç duymadan çözmene yardımcı olur. Yerçekimi kanunlarını bile sezgilerinle çok daha kolay anlarsın. Bir romancı için sezgi esastır. Diğer yandan, yaşlandıkça, hele ilham daha az gelmeye başladığında, tekniğe daha çok güvenmelisiniz. Teknik yoksa, tüm yapı çöker. İlham gelmiyorsa, daha yavaş ve titiz yazın yeter, o zaman sorun kalmaz. Yazarken sizi en zorlayacak şey ilk paragraf olabilir. Bir ilk paragraf için aylarımı harcarım ben ve onu tamamladığımda gerisi çorap söküğü gibi gelir. Birçok sorunu daha ilk paragrafta çözdüğümü söyleyebilirim, en azından romanın teması, tarzı ve dili ortaya çıkar. İlk paragraf bana göre kitabın tamamının nasıl olacağını gösteriyor, yani fragman gibi gibi bir şey. İlk yazmaya başladığım sıralarda rüyalara epey ihtimam gösterirdim. Sonradan en büyük esin kaynağının doğrudan hayatın kendisi olduğunu gördüm. Rüyalar adına hayat dediğimiz o koca denizin sadece küçük bir parçasıydı, gerçekse çok daha zengindi. Bilmiyorum, belki de benim rüyalarım çok renksizdir. Dominikli yazar Juan Bosch'un yirmi beş yıl önce söylediği bir şeyi duymuştum. Kendisi, yazıyla ilgili teknikleri, genç yaşta gizli gizli öğrenmek gerektiğini söylemiş. Biz yazarlar papağanlara benzeriz, yani yaşlandıkça daha iyi konuşmayı öğrenmemiz imkansız. Yaşlandıkça, hele ilham azaldığında, tekniğe daha çok güvenmelisin. Teknik yoksa, tüm yapı çöker. İlham gelmiyorsa, daha yavaş ve daha titiz yazmalısın, o zaman sorun kalmaz. Toulouse Üniversitesi'nde Latin Amerika edebiyatı hakkında yazan bir Fransız profesör vardı. Ona ulaşmam gerektiğini söylüyorlardı, çünkü kendisi bir türlü benim hakkımda yazmıyordu. Ulaşmayı denemedim, çünkü gerçekte buna ihtiyacım yoktu. Genç arkadaşların unuttuğu şey şu: Onların yaşındayken eleştirmenler benim hakkımda değil, Miguel Angel Asturias hakkında yazıyordu. Sözüm genç yazarlara, zamanınızı çalışmak yerine eleştirmenlere harcamayın, çünkü yazmak hakkınızda yazılmasından çok daha önemli. Edebi kariyerim hakkında çok önemli başka bir şey daha var, isterseniz size ondan da bahsedeyim: 40 yaşına geldiğimde 5 kitabım yayınlanmıştı ama yüzde bir telif bile almamıştım. Her durumda, bu hikaye zaten geçmişe aittir. Şimdi önemli olan şey, bir sonraki hikayen demişti arkadaşım Jorge Alvaro Espinosa. Hiçbir tavsiyenin bundan daha akıllıca olamayacağını fark edinceye kadar ben tam tersine inandım, anlayacağınız o kadar kör ve aptaldım. Jorge ilk önce hikayeyi, sonra stili oluşturmam gerektiği şeklindeki sarsılmaz fikrini açıkladı, hem bu ikisi birbirine adeta köle misali bağlıydılar. Bu köleliğe sadece klasiklerde bulunan o sihirli değnek de denebilir. Jorge Yunan şairleri, düşünürleri tutkulu ve tarafsız bir şekilde okumam gerektiğini tekrarlayıp dururdu, sadece Homeros'u değil. Okuyacağıma söz verir ve o diğer isimleri duymak isterdim, ancak hızla konuyu değiştirir, bunun yerine hafta sonu okuduğu bir kitabı, mesela Andre Gide'in Kalpazanlar'ını anlatmaya başlardı. Ona bu konuşmanın hayatımın gidişatını belirleyebileceğini söyleyecek cesareti hiç bulamadım. Ve her gece uyumadan o sırada çalıştığım öyküyü unutup sonraki öyküm için notlar aldım. , edebiyatta ortaokul ders kitaplarında rastladığım akılcı ve son derece akademik örneklerin dışında sayısız imkanın olduğunu birdenbire anladım. Kafka'yla tanışmak benim için bekaret kemerimi yırtmak gibiydi. Öyle her hoşuna giden fikri icat edemeyeceğini hatta hayalini kuramayacağını yıllar sonra keşfettim. Hoşuna gitmekten yola çıkıyorsan, gerçeklerden kaçıp yalanlara sığınıyorsun demektir ve yalan edebiyatta hayatta olduğundan daha ciddi bir meseledir. En keyfi yaratının bile kuralları vardır. Kendini kaostan ve total akıldışılıktan kurtaramazsan, mantığın incir yaprağını da atamazsın. İlk kitaplarımı gazetecilik dönemimde daha kendiliğinden, üzerinde çok da düşünmeden yazdım. Yüzyıllık Yalnızlık'a gelene kadar ne yapmak istediğime dair belli belirsiz bir fikrim vardı ama gene de sanki bir şey eksikti ve doğru tonu keşfettiğim güne kadar o şeyin ne olabileceğinden pek de emin değildim. Doğru tonu ilk kez Yüzyıllık Yalnızlık'ı yazarken buldum ve kullandım. Çıkış noktam, büyükannemin masal anlatma yöntemiydi. Büyükannem bize olmayacak türden, hayali şeyler anlatırdı sürekli ama bunları çok büyük bir doğallıkla anlattığı için de hepimiz oturup merakla dinlerdik. Kullanmam gereken dili, büyükannemin masal anlatırkenki yüz ifadesi bir gün gözümün önüne geldiğinde buldum ve on sekiz ay boyunca her gün oturup bunun üzerinde çalıştım. Büyükannemin yüzündeki ifade bize masal anlattığı süre boyunca hiç değişmezdi. Anlattıklarını büyüleyici kılan onun hali ve tavrındaki bu değişmezlikti. Yüzyıllık Yalnızlık'a başladığımda, kendi yarattığım hikayeyi açıkçası pek de inanmamıştım. İşte daha sonra büyükannemi hatırlayınca hikayeme önce kendim inanmam gerektiğini fark ettim ve onun üslubuyla yazmaya başladım. Büyükannemin üslubu dediğim de şu: Taş gibi bir suratla! İlham, gerçekten seveceğin doğru temayı bulmandan başka bir şey değildir. İşi daha kolay hale getirir bu. Kurgu yazmanın temelini oluşturan sezgi, hakikati bilgiye ihtiyaç duymadan çözmene yardımcı olur. Yerçekimi kanunlarını bile sezgilerinle çok daha kolay anlarsın. Bir romancı için sezgi esastır.


Sürrealist şair Arthur Cravan otuz bir yaşında Meksika sahillerinde sırra kadem bastığında, kendi ölümünü sahnelediği şeklinde rivayetler dolaşmaya başlamıştı. Ölümünün bile gerçek olmadığının düşünülmesi doğaldı çünkü Cravan bir bakıma günümüz sosyal medya trollerinin yüz yıl önceki karşılığıydı. Şiir de yazsa, dergi de çıkarsa, boks ringine de çıksa öncelikli amacı sansasyon yaratmak, her eylemiyle kendini bir efsaneye dönüştürmekti. Sayısız takma adı ve kimliğiyle şeytana pabucunu ters giydiren bir dolandırıcıydı aynı zamanda. Bir gün karısının yanına gitmek için derme çatma bir yelkenliyle okyanusa açıldı ve bir daha geri dönmedi. Kendini mobilya gibi hissetmeye başlamışsan, çekip gideceksin! Barcelona'da sönen fırtına. Arthur Cravan, Barcelona'da Jack Johnson'la dövüşürken altıncı rauntta nakavt olduğunda, Ah, bırakın beni! Bırakın da Jack Johnson gibi güleyim, demişti. Boksör de olan bir şairdi Arthur Cravan. Fakat itiraf etmek gerekirse ne büyük bir şairdi, ne de çok arzulamasına rağmen sıkı bir boksör olabildi. Ama durun da en baştan başlayayım... Arthur Cravan'ın gerçek adı Fabian Avenarius Lloyd'du, İngiliz bir anne ve İrlandalı bir babanın çocuğu olarak 22 Mayıs 1887'de İsviçre'de dünyaya gelmişti. Henüz yirmilerinde bile değilken Arthur Rimbaud'dan esinlenerek macera arayışıyla memleketini terk etti, uydurma pasaportlar kullanarak dünyayı dolaşmaya başladı. Bir süre sonra Paris'e yerleşmeye karar verdi, orada çeşitli mahlaslarla şiir yazmaya, resim yapmaya başladı. Resimlerini Edouard Archinard adıyla sergiledi. Gündüzleri el arabasıyla şehrin sokaklarını dolaşıyor, meyve ya da sebze satar gibi şiir satıyordu. Andre Breton, Marcel Duchamp, Man Ray, Clara Tice, Beatrice Wood hatta William Carlos Williams tarafından Dada'nın öncüsü sayılmasına yol açacak Maintenant adlı dergiyi çıkardı. Derginin yazarı, editörü, tasarımcısı, yayın yönetmeni ve elbette sahibiydi. Amacı skandal yaratmaktı. Amerikalı Olmak ya da Olmamak başlıklı bir makalesinde Paris'in tamamının gerçekte Amerikalı olduğunu yazmıştı. Amerikalılığın yöntemi basitti: Tükürün, küfretmek dışında hiç konuşmayın, üzerinize iki beden büyük gelen kıyafetlerle dolaşın. Tütün çiğneyin, meşgul görünün ve kendinizi kibirle taçlandırın. Kendisinin de titizlikle takip ettiği tavsiyelerdi bunlar. Arthur Cravan New York'ta gittiği bir kıyafet balosunda sürrealist şair ve ressam Mina Loy'la tanıştı. Evli ve iki çocuk annesi olan Loy, Cravan gibi huzursuz bir ruh, bir çeşit gönüllü serseriydi. Birbirleri için yaratılmış gibiydiler. Birliktelikleri sanat dünyasında büyük infial yarattı. Güzel ve Çirkin masalındaki karakterleri andırıyorlardı. Zarif bir bibloyu andıran Loy'un güzelliği dillere destandı, Cravan ise sadece iki metreyi aşan boyuyla değil, kaba ve küstah tavırlarıyla da dikkat çekiyor, tepki topluyordu. Gelin görün ki, Loy Cravan'a sular seller gibi aşık oldu, dahası sevgisiyle onu eni konu nazik, anlayışlı hatta sevilebilir bir adama dönüştürdü. 25 Ocak 1918'de evlenmeye karar verdiler ve kilise düğününe paraları yetmediğinden, yoldan geçen iki tanıkla bir devlet dairesine gidip alelacele evlendiler. Beş parasızlardı, tekinsiz bir apartman dairesinde yaşıyorlardı. Berbat hayat şartları ve kötü beslenmenin etkisiyle ikisi de çok zayıflamıştı. Derken, şairin kabarık bir suç sicili olduğu ortaya çıktı, Amerikan polisi izlerini bulmuştu, Buenos Aires'e kaçtılar. Cravan birlikte intihar etmeyi önerdiyse de hamile olan Loy bunu kabul etmedi. Genç kadın için Şili'ye gidecek bir gemide yer ayırttılar. Artık ifşa olan Cravan'ınsa geçerli bir pasaportu yoktu, bu yüzden çok eski ve küçük bir tekne satın aldı. Onu onaracak, yüksek bir fiyata satmayı başarırsa da karısının yanına gidecekti. 1918 yılının kasım ayında bir deneme yolculuğuna çıktı ve geri dönmedi. Teknenin fırtınada battığı sanılıyor. Fotoğrafta Arthur Cravan'ın kızı Fabienne'ı görüyorsunuz. Mina Loy Cravan'ın ölümünden sonra 5 Nisan 1919 tarihinde Londra'da bir kız çocuk getirdi dünyaya ve ona Fabienne Cravan Lloyd adını verdi. Fabienne başta Man Ray olmak üzere Dada'nın önemli isimleri tarafından fotoğraflandı. İşte onlardan biri. Unutmadan, bir Mina Loy yazısı da ayrıca sözüm olsun.


Bunları Şibumi adlı kitabında Trevanian yazmıştı. İlk okuduğum yıllarda, Trevanian'ın kimliği meçhuldü, kendisi benim için aşık olunacak biriydi ama gene de gölgeler arasında gizleniyor gibiydi ve açıkçası bu bir parça ürkütücüydü. Yıllar sonra İspanya'da yaşayan ve kendi de romancı olan kızını buldum ve ona babasını anlattırdım, linki burada. Böylece gerçek Trevanian'ın meçhul ve hakkında binbir rivayet dolaşan düşsel Trevanian'dan çok daha sevilesi biri olduğu çıktı ortaya. E öve öve bitiremediğiniz Bay Whitaker ile alakalı yazı bu kadar mı yani!!! Neden favori yazarınızdı? Kızına kadar gidip babasını onun ağzından dinlemenizi sağlayan sebepler vs... Çok havada, yüzeysel ve merak uyandırmayan bir yazı.


Etgar Keret'in dünyası: Buzdolabının üstünde bir kız var! Yoksa siz hala bir Keret öyküsü okumadınız mı? Bu soruya cevabınız olumsuzsa işe İsrailli yazar Etgar Keret'in önceki ay çıkan 'Buzdolabının Üstündeki Kız'ıyla başlayabilirsiniz. Şaşırtıcı, acımasız ama eğlenceli, kara mizaha bulanmış bir dünya sizi bekliyor. Etgar Keret'in dünyası: Buzdolabının üstünde bir kız var! Malum, devir roman devri. Sürükleyiciliğine kapılacağımız bir macerayı, zeka ürünü kurguyu, mizahı aradığımızda, şaşırmak istediğimizde karşımıza fazlasıyla öneri çıkıyor. Fakat elbette çarpıcı kurguyu, eğlenceli kelime oyunlarını, mizahı bulabileceğimiz, bizi şaşırtacak hikayeler sadece romanlarla sınırlı değil... Konuyu getirmek istediğim yer bir öykü kitabı; 'Buzdolabının Üstündeki Kız.' 1967 Tel Aviv doğumlu yazar Etgar Keret'in bu hikaye kitabı Siren yayınlarından, Avi Pardo'nun güzel çevirisiyle önceki ay çıkmış. Bugüne kadar Türkçede yayınlanmış üç öykü kitabı daha var; 'Nimrod Çıldırışları', 'Gazze Blues' ve 'Tanrı Olmak İsteyen Otobüs Şoförü'. Bu sonuncusu 2004'te yayınlandığında tüm dünyadan, Keret'in önemli yazarlar katına çıkmasını sağlayan epey olumlu tepki almış. Kitap Türkçeye bu yılın başında çevrilmişti. Hakkındaki bazı övgüleri öncesinde duymama rağmen ancak keşfedebildim. Ne de olsa övgüsüz çıkan kitabın bulunmadığı bir reklam devrindeyiz... Her nasılsa tanışmamızın ardından kısa sürede beğenisine güvendiğim Zehra, Buzdolabının Üstündeki Kız'dan söz ederken şaşırtıcı, kara mizah var, zekice hikayeler türünden şeyler söyleyince bana da kitabı hemen almak düştü. Onun söylediklerine ekleyebileceğim; eğer daha önce bir Keret öyküsü okumadıysanız, büyük ihtimalle daha önce benzeriyle karşılaşmadığınız eğlenceli şeylerle karşılaşacaksınız. Keret yaşamını İsrail'de sürdüren ve politikayla yakından ilgilenen bir yazar. İsrail-Filistin arasında yakınlaşmayı, barışçı çözümü aramayı öneren bir politik çizgisi var ve özellikle Amerika'da konuyla ilgili görüşlerine sıklıkla başvuruluyor. Haaretz, The New York Times, The Guardian, Le Monde gibi gazetelerde makaleleri çıkıyor. İsrail toplumunu iyi gözlemleyen biri olarak bu gözlemlerini yalnızca politik makalelerinde değil, eğlenceli öykülerinde de fazlasıyla kullanıyor. Öyküleri bugüne kadar 40'ın üzerinde kısa filme ve iki uzun metrajlı filme konu edilmiş. Kısacık öykülerde atmosfer yaratmaktaki becerisi, yine bu kısa alanda hikayeyi keskin manevralar yaparak anlatması, çapraşık durumları bir araya getirerek olaya boyut kazandırması Keret öykülerinin dikkat çekici özellikleri. Fakat okuyan herkesin hemfikir olduğu gibi; en ilginç yanı öykülere sinen kara mizah. Bahçesine dalan çocuklara tüfekle karşı koymaya çalışan babaanne; anne babasının ve cinselliğin anlaşılmaz dünyasını çözmeye çalışan çocuk; kendisini terk eden muhabir sevgilisini bulmak için özel bir röportaj ayarlamaya çalışan genç adam; kendisini sorgulamaya çalışan dünyanın en geri zekalı ajanı... Acımasız hayatın, içinden çıkılamaz hale gelen karanlık durumlarını aşmaları için öykü kahramanlarını bekleyen kapıdan, yine kara mizahın ışıkları sızıyor. Acımasız ama şenlikli bir dünya bizi bekliyor.


Not: Ufaklıklarla Piaf, Marcel Cerdan'ın üç küçük oğlunu kastediyor. Mektubun sonundaki Momone Piaf'ın, gerçek adı Simone olan üvey kardeşine taktığı isim. LouLou ise Piaf'ın menajeri.


Nursel Calap, on yılı aşkın süredir yayın dünyasında kan, ter ve gözyaşı akıtıyor, o yüzden ismine bugüne dek birçok kitabın künyesinde rastlamış olmanız yüksek ihtimal. Çeşitli internet sitelerinde ve elbette kendi blogunda yazılarını okumuş olmanız da öyle... Kocanı Seviyorum adında bir de romanı var, yakında raflarda olacağını umuyorum. Kadınlar kitap okur. Mutsuz kadınlar daha çok kitap okur. Mutluyken kitap okunmaz, mutlu olmak için kitap okunur. Efkar kitaba en az kahve ve şarkılar kadar yakışır. Her yıl başında Truman Capote okurum, Tiffany'de Kahvaltı'yı. Sanki yeni yılın ilk sabahı böyle başlarsa tüm yıl güzel kitaplar okuyacakmışım gibi geliyor. Okurken başlıyorum Moon River dinlemeye; mutlaka Audrey Hepburn'den. Yılın son günleri okumak zorunda olduklarımın dışında, zevk alacağımdan emin olduğum, sadece kendim için okuyacağım kitaplar seçiyorum. Her birine güzel şarkılar eşlik ediyor. Fly Me To The Moon'u Frank Sinatra söylerken Venedik'te Ölüm'ü okuyacağım mesela. Sonra ışıkları kapatacağım... uyumam mümkün değil kitap okumadan! Her ne kadar Santana Everlast'le birlikte Put Your Lights On dese de yakacağım başucu lambamı. Başucumda Rafik Schami'nin Bir Avuç Yıldız'ı vardır, onu okurum. Aydınlanır odam birden. Gece uyanırsam aniden, belki Binbir Gece Masalları'ndan birini okumam gerekir, yoksa uyuyamam. Mutlaka bir şarkı etmelidir. Lovage, Book Of The Month diyerek kulağımda inler. İşte o zaman sabaha umutla uyanırım. Sevgilim bana beni o gün de sevdiğini söyler. Aradığında muhtemelen Hafız Divanı'ndan rastgele bir sayfa açmış o günkü falıma bakıyorumdur. Mohsen Namjoo da onun şiirlerinden birini, Zolf Bar Baad'i söylüyordur. Sevgilimsin, olma el! diyen bir şarkıdan sonra kitabı kapatıp onun yanına gitmek isterim. Tom Baxter, Tell Her Today derken varırım yanına. Nasıl olduysa Bülbülü Öldürmek'i okumamış, elimde ona hediyem Harper Lee'den.


Leaving Sophie Dean adlı romanı E Yayınları'ndan çıkan Alexandra Whitaker, Reagan döneminde Amerika'yı terk ederek İspanya'nın Bask bölgesine yerleşen emekli sinema profesörü Rodney William Whitaker'ın kızı. Bu söylediğim sizin için bir şey ifade etmediyse, sıkı durun, açıklayayım: Alexandra'nın babası, sizin Trevanian diye bildiğiniz adam. Yani Şibumi, Katya'nın Yazı, Kasaba, Hesaplaşma gibi über-başarılı, tekrar tekrar okunası romanların efsane yazarı. Ben tabii bunu öğrenince hemen Alexandra'dan bir röportaj istedim. Benim ülkemde de çok sevilen babanızı, Trevanian'ı konuşalım... Zira okurları ona hala büyük hayranlık duyuyor ve hakkındaki birçok şeyi merak ediyor. Mesela neden takma isimle yazıyordu? Bu onun için bir oyun muydu yoksa gereklilik mi? Öte yandan babanız romanlarının orasına burasına gerçek kimliğiyle ilgili ipuçları sepiştiriyordu, Şibumi'de, Hesaplaşma'da Rodney Whitaker'la, yani bizzat kendiyle alakalı pasajlar yer alıyor. Nicholas Sears ve Edouard Morin gibi başka takma isimler de kullanmış. Sears'ın Ortaçağ'da geçen alegorik öyküleri muhteşemdir. Sorunuzun cevabı çok basit: Babam uzun yıllar üniversitede hocalık yaptı ve akademik yazılarını, kitaplarını gerçek adıyla yayınladı. Bir karışıklık olmaması için de romanlarında başka isimler kullandı. Aslında sadece gerilim, polisiye gibi türlerde Trevanian adını kullandı. Fakat aklında aşk, western, korku gibi başka türlerde de yazmak fikri hep vardı, çünkü belirli bir türün sınırları içinde sıkışıp kalmak ona göre dünyanın en sıkıcı şeyiydi. Yayıncılarıysa başka alanlara el atmasını istemiyordu. Sanırım polisiye ve gerilim türlerini ticari açıdan çok daha avantajlı buluyorlardı. Babam içinde gerilim bulunmayan romanlarını, öykülerini Trevanian adıyla bastırmakta güçlük çekeceğini anlayınca kendine yeni isimler seçti. Siz de okumuşsunuz, Nicholas Sears'ın kitapları içerikleri ve anlatımları bakımından Trevanian romanlarına hiç benzemiyor. Eduard Morin'se bütünüyle ayrı hikaye... Babam, Kasaba adlı romanını Morin imzasıyla yayınlayacaktı. Fakat yayıncısı buna izin vermedi. Babam da kitabını isimsiz yayınladı. Müthişti. İsmi ve yüzü olmayan bir yazarın kitabının satış rekorları kırabildiğini herkes gördü. Kitap, bu çarpıcı başarı üzerine yeniden, bu kez Trevanian imzasıyla basıldı. Babanız, Ludlum rivayetleri çıkınca, Bu adamın kim olduğunu bile bilmiyorum. Zaten 20. yüzyıl edebiyatçılarının çoğunu tanımam; Proust hariç! diye bir açıklama yapmış. Şöhret babam için önemli sayılmazdı. Ama satışları önemsiyordu. Türkiye'de ne kadar sevildiğini, okunduğunu da biliyordu. E Yayınları'yla çalıştığını, aralarında iyi bir ilişki olduğunu biliyordum. New York'taki ajansımla romanımla ilgili yabancı yayınevlerinden gelen teklifler üzerinde konuşuyorduk ve Leaving Sophie Dean'in Türkiye'de babamın yayınevi tarafından basılması gerektiğini biliyordum. O yüzden bu kadar farklı isimde yazdı ya zaten. Yazar olarak kullandığı isimlerin farklı karakterleri, alışkanlıkları vardı. Aslında hayat hikayeleri, geçmişleri, sesleri, görünüşleri, her şeyleri farklıydı... Babam önce hikayeyi nasıl birinin yazacağını belirliyor, sonra da bu karakterin başka bir ismi olması gerektiğini bilerek masa başına geçiyordu. Hayır, açıkçası bana uygun bir yöntem değil. Benim yaptığım anlatıcının tonunu belirlemek, o kadar. Tabii şu da var, aslında yazarlık özellikle diyalogları yaratırken epey bir oyunculuk yeteneği gerektirir. Çocuklar sırlara bayılır. Onun gizli kimlikleri olduğunu bilmek bizim için büyük eğlenceydi. Ama sırrını hiçbir zaman açık etmedik. Komşular, arkadaşlarımızın şüphelenen aileleri falan tarafından sorguya çekildiğimiz zamanlarda bile. Fakat lütfen sorunuzda bir şeyi düzeltmeme izin verin... Babam hiçbir zaman sıradan bir adam gibi görünmedi. Reagan iktidarı sırasında... O yıllarda ABD'nin içeride ve dışarıda yaptıkları onu çok üzüyordu. Keşke Obama'nın başkan seçildiğini görebilseydi. Gerçi Amerika siyasal açıdan onu büyük hayal kırıklığına uğrattı ama o coğrafyaya ve insanlarına sevgisinde bir azalma olmadı. Sürekli farklı yerlere taşındık, farklı evlerde yaşadık. Ama o evlerin hepsinde babam daima, aralıksız yazdı. Ortalık daktilosundan gelen seslerle çınladı. Gökgürültüsü gibi. Evi adeta sarsarcasına. Belki çocuk olduğumuz için bize öyle geliyordu, kim bilir. Yazarken kendi kendine sürekli bir şeyler mırıldanır, koltuğunda pozisyon değiştirip dururdu. Mimikleriyle, jestleriyle de yazdıklarına eşlik ederdi. Bazen çalışma odasına sessizce girip ona akşam yemeğinin hazır olduğunu söylememiz gerekirdi ama duymamış gibi sürdürürdü. Çok tatlı, oyuncu ruhluydu. Kimi zaman bir öğretmen gibiydi, çocuklara karşı sonsuz sabrı vardı. Hikaye anlatmayı seven, büyüleyici ve yakışıklı bir adamdı. Ama ruh hali değişken olabiliyordu, çabuk öfkelenirdi. Bilhassa kendini yetersiz hissettiği konularda, özellikle sosyal adaletsizlik gibi meseleler karşısında. Dağcılık, mağaracılık gibi sporlara düşkündü ve bu konularda çok iyiydi. Deri ceket giyer, motosiklet kullanırdı. Bilirsiniz, gülümseyişiyle odayı aydınlatan insanlar vardır, babam onlardan biriydi. Sağlığı iyice kötüleşmişti. Bu yüzden son birkaç romanını yazarken ona yardım ettim. Onları yine kendi yazdı elbette. Benim rolüm sadece sohbetlerimizde söylediklerini not almak ve sonradan gerekirse ona hatırlatmak şeklindeydi. Yazmanın ekip işi olmadığını ikimiz de biliyorduk. Fakat bu konuda ondan çok şey öğrendim, çünkü harika bir öğretmendi ve 'gizemli dahi' pozları takınmazdı. Çalışırken çok eğlendiğimizi hatırlıyorum, kimi zaman gülmekten gözlerimizden yaşlar gelirdi. Sonra Hadi tatlım, şimdi biraz ciddiyet derdi. Amerika'yı terk ederek İspanya'da Bask bölgesine yerleşmesi okur için bir şey ifade etmiyorsa zaten o okur Travanian ile tanışmamış demektir.


Tarihin savaşlardan, devrimlerden ve büyük ihanet ve kahramanlık hikayelerinden ibaret olduğunu düşünüyorsanız, size Karen Dolby'nin Bir Nefeste Cinsellik Tarihi adlı kitabını tavsiye ederim. Kelli felli mizah yazarı Mark Twain'in 1601 adında erotizm sınırlarını aşan bir roman yazdığını biliyor muydunuz? Kraliçe II. Elizabeth'in nedimelerinden birinin ağzından günlük formunda yazılmış bir kitapmış bu. Öyle açık saçık sahneler içeriyormuş ki cesaret timsali Mark Twain bile takma isimle yayınlamış. Geçmişte, pornografinin sularında gezinen bir diğer yazar da Oscar Wilde. Fakat bir vakitler Türkçeye de çevrilen Telenysi, yazarın hayranlarından olmama rağmen benim bile içimi sıkacak kadar parıltısız. Büyük Rus edebiyatçı Aleksandr Puşkin'in yazdığı rivayet edilen bir kitap da var ki o düpedüz berbat. Birkaç yıl önce bir İngiliz yayıncının giriştiği garip deney geliyor akla. Tanınmış altı edebiyatçıdan sansürsüz bir dil ve hayal gücüyle erotik romanlar yazmalarını istemiş. Tamamen özgür davransınlar diye de adlarını gizleyeceğini söylemiş. Ne olmuş peki? Anlaşmalar imzalanmış, belirli bir süre geçmiş ve proje tamamlanmış. Ama masasının üzerine gelen altı romanı okuyunca yayıncı kara kara düşünmeye başlamış. Hepsi de öyle berbatmış ve yazarlar bu tür romanların ayrılmaz parçası hararetli bölümlere varana kadar öyle çok laf kalabalığı yapıyormuş ki kimse bunları alıp okumazmış. Böylece kitaplar yayınlanmamış. Açıkçası bu anlattığım olayın üzerinden topu topu 8-10 yıl geçti, yine de artık yayıncılık dünyasının erotik kitaplar konusunda bir sıkıntı çektiği söylenemez. Kötünün kötüsü Grinin 50 Tonuyla birlikte sanki bir eşik aşıldı. Geçenlerde Kitap okurlarının Facebook'u sayılan Good Reads'e girip en çok nelerin ilgi gördüğüne, okunduğuna baktığımda net olarak gördüm ki günümüzde akla gelebilecek her tarzda erotik kitap yazılıyor, yayınlanıyor, okunuyor... Eh, ne de olsa artık özgür bir çağda yaşıyoruz. Karen Dolby imzalı Bir Nefeste Cinsellik Tarihi adlı kitaba bakacak olursak, böyle düşünenler fena halde yanılıyor. Dolby, Her nesil kendinden öncekilerin ağırbaşlı, utangaç, eski kafalı, bağnaz hatta sıkıcı olduğuna inanır, oysa bu doğru değildir diyor ve binlerce yıllık insanlık tarihinden sayısız gerçek hikayeyle bunu bize kanıtlıyor. Kitaptan öğrendiğim şeyler ilginç; iki dünya savaşının ardından yaşanan ahlaki çözülmeler, 1300'lerdeki büyük veba salgını ya da 1918'deki grip salgınından sonra yaşanan koyver gitsin dönemleri şaşırtıcı. Karen Dolby çok daha eskilerle başlıyor tabii. İlkel insan bir yandan açlığa, soğuğa ve vahşi hayvanlara karşı amansız bir ölüm kalım mücadelesi verirken, bir yandan da mağarasının duvarlarına topraktan elde ettiği boyalarla resim çiziyor, kaya parçalarından güzel kadın vücutları oyuyormuş. (O koca memeli, dolgun kalçalı heykelciklerin bugünün ölçülerine göre güzel sayılıp sayılamayacağı meselesi sadece bir ayrıntı, üzerinde durmaya bile değmez. Vahşi tabiatı karşısına alıp kan ter içinde didinen 40 bin yıl öncenin Leonardo Di Caprio'sunun, hayatın zorluklarıyla baş etmek adına bulabildiği tek yoldu, bu minik heykeller.) Özetle seks hep vardı ve erotik sanat eserleri her çağda üretildi. Karen Dolby, Ortaçağ'da hüküm süren kötü şöhretli Borgia'lardan yazdıkları yüzünden zindanı boylayan Marquis de Sade'a, eski Roma'nın skandallar kraliçesi Messalina'dan Binbir Gece Masalları ve Kama Sutranın çevirmeni Sir Richard Burton'a zaten bir biçimde tanıdığımız şahsiyetlere kitabında yer veriyor ama rivayetler, günlükler, mahkeme kayıtları ve mektuplar aracılığıyla bu eğlenceli ve meşakkatli yolun o kadar ünlü olmayan kahramanlarını da anıyor. İşi içine ister istemez meşhur felsefeciler, Ortaçağ papaları, kral ve kraliçeler, doktorlar, siyasetçiler de karışıyor, böylece farklı dönemlerin karanlık köşeleri biraz olsun aydınlanıyor. Bu konuda geçmişin çeşitliliği ve yaratıcılığı hayret verici. Fransız sarayının kadrolu metresleri ve resmi metreslik kurumunun görev tanımları. Bu gece başım ağrıyor cümlesinin nasıl ortaya çıktığı. Saç bakımı, makyaj ve diş beyazlatma yöntemlerinin binlerce yıl önce nasıl yaratıldığı. Ya salar gereği zaruri kılınmış günahlar, sıkça başvurulan bekaret kemerleri, aşk iksirleri. İlk cinsel fetişler, Ortaçağ'da hiç de tuhaf karşılanmayan BDSM'ciler. Mum ışığında kestane ziyafetleri, güzelliği tamamlayan bir unsur olarak dövmenin kullanım alanları. Tutuculukta zirve yapan Victoria Dönemi'nde çelişkili biçimde pornografinin ve vibratörlerin icadı. Tanrım bana iffet ve haysiyet ver ama henüz erken diyen Aziz Augustinus. Kesik kulağı hakkındaki gerçekleri ilk kez öğrendiğimiz ressam Van Gogh. Akıl almaz ama epey komik kurallar listesiyle bizi şaşırtan ABD başkanı Benjamin Franklin. Mısır yolculuklarının gerçek sebebi konusunda rivayetler muhtelif olan büyük yazar Gustave Flaubert.


Kesin bilgi: Egoist Okur ve metalciler Oscar Wilde'ı seviyor! Her neyse, geçenlerde bir Dorian Gray şarkıları listesi yapmaya karar vermiştim ama internette biraz dolaşıp metalcilerin Wilde'ı ne kadar sevdiğini görünce, başka bir liste hazırlamaya karar verdim. Hakkımda şarkı yazılması ise en şahanesidir. Kesin bilgi: Egoist Okur ve metalciler Oscar Wilde'ı seviyor! Company Of Thieves'in şarkısını sevmedim ama neticede adı Oscar Wilde olduğu için listenin başına alınmayı hak ediyordu. Portekizli gotik metal topluluğunun bu şarkısı Oscar Wilde'ın ölmüş kızkardeşine yazdığı Requiescat adlı ağıttan geliyor. Usul usul yürü, çünkü o yakında/ Karların altında/ Fısıltıyla konuş, seni duyabilir... Ama Moonspell Wilde'ın Papatyalar büyüyor dizesini Korkuların büyüyor yapmış. Avusturyalı senfonik metal topluluğu Oscar Wilde'ın epeyce komik ama bence gizli saklı da olsa yine Wilde-vari bir biçimde hüzünlü öyküsünü seçmiş şarkı haline getirmek için. The Canterville Prophecy adlı bir de introsu var. Aslında sözler Wilde'dan değil. Fakat açıkçası oyunun ruhu şarkıya yansıtılabilmiş. Son cümleleri hatırlayalım: Aşk ne aptalca bir şey. Mantığın yarısı kadar bile faydası yok, sonuçta hiçbir şey kanıtlamıyor. En iyisi ben felsefeye dönüp biraz metafizik çalışayım... Oscar Wilde'ın masallarını çok ama çok severim. Bazılarının fazla melankolik bulduğu Bülbül ile Gülün yeri ise apayrıdır. Masalı her seferinde gözlerimde yaşlarla okurum.


The Literary Kicks civardaki en iyi 10 edebiyat blogundan biri kabul ediliyor. Kurucusu New Yorklu Levi Asher, borsacı olarak başladığı iş hayatında uzun süre PowerPoint prezantasyonları hazırlayarak çalışır gibi yapmış. Asıl iş hayatı, şu hayatta tam olarak ne yapmak istediğini keşfettiğinde başlamış. O gün bugün popüler blogu The Literary Kicks aracılılığıyla edebiyatla ilgilenmeyi sürdürüyor. Asher'ın The Cherry Orchard adlı bir de siyasi blogu var. Muhteşem bir haber bu!:) Bir defa daha böyle bir güzel siteyi bize kazandırdığınız için teşekkür ederim. İnanılmaz mutlu oluyorum. Burcu miniminnacık bir haber çıktı sadece ama ben de çok sevindim.


Teyzemde Vera imzalı bir Nazım kitabı ve bu imza anının fotoğrafı vardı. Nedim Gürsel'in son romanı Şeytan, Melek ve Komünist'te Vera'yla karşılaştığımda bu fotoğraf canlandı, o resme gidip geldim. O zamanlar Vera benim için sarı saçlı, olgun bir kadındı. Daha sonra, onun Nazım'ın çok sevdiği kadını olduğunu öğrenmiştim. Vera aklıma kazınmıştı. Nazım'ın Vera'ya duyduğu derin aşkı, püsküllü bela Vera'yı fotoğraftan çıkarıp Gürsel'in masalına oturttum. Biyografisini yazdığı Nazım Hikmet'in hayatına bilgi ve sezgisiyle hakim Nedim Gürsel, bu hakimiyetiyle kurmacayı doludizgin yaratmış. Gürsel, Hatırla Barbara adlı kitabına Nazım'ın Hangi şiir şaraba benzer/Paris satırlarını alsa da söz konusu romanına fon olarak yalnızlığın ve acının kentini seçiyor, Berlin. Berlin'e gelişlerimden hiçbirinde kentin böylesine ıssız, bu denli kar altında olduğunu anımsamıyorum. Zaten yakın tarihteki acı dolu çağrışımlarından uzunca bir süre sıyrılamayacak olan kar altındaki Berlin, yazarın yalnızlığı iliklerine dek hissetmesine neden olacaktır. Yazarın yalnızlığının yanı sıra şarkıcı İpek'e olan aşkına tanık oluruz. Diğer iki bölüm, muhbir Ali Albayrak'ın ağzından Nazım Hikmet'i takip için yazılmış satırlardan oluşuyor ki bir nevi doküman kurmacası içinde verilirken son bölümde de muhbir Ali Albayrak'ın hayatını okuyoruz. Yalnız ve canına okunmuşların her birinin tek başınalığının diğerininkine karıştığı Berlin, hangi köşesine bakılsa görülen ve üzerine kül atılsa da sönmeyen soykırım ve duvarla koca bir acı simgesi. Bu acının getirdiği yalnızlık bir dikilitaş gibi yükseliyor Avrupa'nın ortasında. Kendi akıbetini bilen ve buna rağmen ayrılmayan Rosa Luxemberg'un ayak izleri de, Grosz resimleri de şehir tuvaline yerleşiyor. Bülent Usta, Türkiye özelinde bir toplum böylesine bir hesaplaşmayı kaldıramaz, diyor ya belki Berlin de bu hesaplaşma ruhu ile insanın kendi zihnine çekilmesine neden oluyor. Toplum kadar kendiyle ve insanlıkla hesaplaşmak için de bu yalnızlık havasını solumaya geliyor, romanlarına Berlin'i alıyor yazarlar. Demir Özlü de Kanal Kentlerinde adlı kitabında, Berlin'de yazmayı dünyanın en güzel şeyi olarak gördüğünü söylüyor ve En güzeli hafif ıslak olan kaldırımlarda yürümek. Melekler Berlin üzerindeki gökyüzünde değiller. Şehrin kahvelerinde, kaldırımlarındalar, diyordu. Gürsel işte o ıslak kaldırımlarda Nazım'ı yürütüyor. Söylemeden geçemem, yazarın Goethe'nin güzel dili Almancaya dikkat çekmesi de müthiş bir detay. Doğu'nun tramvay vagonları gibi uzayan bu bitişik sözcüklere, bu güzel dilin eklem yerlerinden birbirine mıhlanmış seslerine aşinaydım, diyor ve Almanca için yapılan en güzel benzetmeyi sunuyor dimağıma. Nazım, kadınlarına; yazar, şarkıcı İpek'e ve Ali, Nazım'a aşık. Hayranlık ve aşk sarmal olmuş bu dünyada, hangisinin diğerinden çıktığını bilmiyoruz. Nazım nasıl elimdeki fotoğrafta gülümseyen Vera'nın genç yüzünü düşünerek Yaktın beni, diyorsa muhbir Ali Albayrak da bu cümleyi Nazım için söylerdi. Ulaşamama onları perişan ediyor. Ortak özellikleri ise şefkati aramaları ama yine de her defasında yalnızlığa sığınmaları. Yazarın yalnızlığı muhbirinkine, muhbirinki Nazım'ınkine karışıyor. Yazar, şefkati muhteşem-sert kadın İpek'in kollarında ararken, Nazım partide ve kadınlarında, muhbirse Nazım'ın yüzünde arıyor. Muhbirin eşcinselliğinin getirdiği dışlanmanın yaşattığı yalnızlık duygusu da aşkın ıssızlığını çevreliyor. Yazarın İpek'i ise sert mizacı, hatta yer yer küstah tavırları, sert sevgisi ve mağrurluğuyla biraz da Nedim Gürsel'in Vera'sına benziyor. Nazım'ın son aşkına benzeyen bu hırçın, bir o kadar da tutku dolu kadın, sevgilisini paçavraya çevirirken Nazım'ın hayatındaki kadınlarına ve onlara duyduğu olan hayranlığını yaşıyoruz. Muhbir, Nazım'ı anlattıkça yazarın derin sevgisinden Nazım'da izler buluyor, sonra Nazım'a duyduğu aşkı da yine muhbirin ağzından günlük hayatında duyuyoruz. Nitekim Nazım'ın komünizmle ilişkisini de bu eksene oturtuyor. Partinin ona kollarını açmış hali karşısında Nazım, aşkına karşılık bulmuş biri. Kadınlarına sığındığı gibi, onların şefkatinin güzelliğiyle politik olarak kendini ait hissettiği örgütte de kendisine sahip çıkılmasının onu mutlu ettiği aşikar. Nedim Gürsel'in seçtiği, gördüğü Nazım böyle. Nedim Gürsel'in 1987'de yazdığı Zincirli Kuyu adlı öyküsü de bir muhbir öyküsüdür. Kitap görevlisi gerçekte bir muhbirdi demek. Gündüzleri okurlara kitap veren, yaşamını kitaplar sayesinde kazanan bu bilgiç adam, geceleri yasak kitap listeleri hazırlayan ikiyüzlü biriydi. Cicipapa içinde yer alan bu öyküde paradoks yerini bulur. Gürsel'in bu iki uç noktayı yani hem sevme hem kuyusunu kazma fikri çarpıcı. Bu nedenle de şeytan ve melek de metaforlaşıyor, aynı zamanda kurmacaya da yakışıyor.


Kendimi bir ara istasyondaymışım gibi hissediyorum. Nedenini sorma, belki bir gün anlatırım. Ama içinde bulunduğum durum böyle özetlenebilir. Ara istasyonda olmak, orada kalmak belki de en kötüsü. Kendi ruhunla, aklının ara bir noktasında sıkışmak gibi... Ne başlangıç diyebiliriz orası için ne de bitiş. Tam bir arada kalmışlık hali. Bütün iç sıkıntılarının biriktiği bir orta yer. Ara istasyonların, yolun başına mı yoksa sonuna mı yakın olduğuna karar vermek zordur. Zaten bunu düşünecek insan da çıkmaz; kimsenin aklına gelmez orada insanların yaşadığı, yaşayabileceği. Çoğunluğun hatıralarında böyle yerler yoktur. Çoğunluğun bindiği ve indiği duraklardan değillerdir. Milyonda bir kişi orada iner. Onlar da tıpkı benim gibi ara istasyonun insanları olup çıkar. Kimseye görünmeden, uçarcasına kapıyı açar ve sanki o trene hiç binmemiş, hep o rayların üzerinde yürüyormuşcasına oraya ait biri olarak inerler. Kimse anlamaz onların biraz önce trenden indiğini. Her sabah ya da akşam geçen trenlere bakardım. İçlerindeki insanlardan ürkerdim. Kimdi onlar, nereden binmiş, nereye gidiyorlardı? Ben neden bu bina dışında bir yer görmemiştim? Kızardım sonra o trenlerde yolculuk yapanlara. Neyse, işte o binalarda hep kocaman panjurlu pencereler olurdu. Biliyor musun şu anda hissediyorum. Görüyorum hatta, pencerelerdeki panjurlar bir açılıyor, bir kapanıyor. Soğuk havaya rağmen havada tuhaf sarı, soluk bir renk var, güneşin yüzünü gösterip kaçtığı gökyüzündeki bulutlar, biraz sonra yağacak yağmurun habercisi. Ağaçsız, yeşilsiz bir bozkırın ortasında öylece dimdik duruyor istasyon binası. Tam anlamıyla insanın iliklerini donduracak kadar terk edilmiş bir bina. Biz de buraya terk edildik. Bu sonra hiç değişmedi... Tüm terk edilmişliğine inat yükseliyor bina sanki. Ve çok büyük. Hayalimde hep öyle kaldı zaten. Sarı, soluk, tozlu bozkırın ortasındaki bu evde karanlık ve kapkaranlık geceleri delercesine, giderek artıyor piyanonun sesi. Sarı saçları her zaman dalgalar halinde omuzlarından aşağı inen kadın, mavi saten geceliğini giymiş yine şarkılar söylüyor. İçimdeki acı boğazıma kadar yükselirken onu dinliyorum. Yalnızlığına, aşkının sonsuzluğu ve karşılıksızlığına üzülüyor ve belli etmemeye çabalıyor. Bu sonsuz gibi görünen yalnızlığın bir sonu olduğuna dair umudu vardı hep, hissederdim bunu. Ölene kadar bu beklentisini yitirmedi sanırım. Annem bazı geceler benimle oturur ve sohbet ederdi. Belki, anlayıp anlamadığımı pek de önemsemeden anlatırdı. Şimdi benim sana anlattığım gibi. Bir gece yarısı oturmuştuk yine. Türkiye'ye nasıl geldiklerini anlatıyordu: 1920'lerin başlarında gelmiş ailem Türkiye'ye. Mübadele yıllarında yani. Dedem, anneannem ve dayım varmış. Bir gemiyle önce Silivri'ye getirilmişler, sonra orada bir süre beklemişler ve İstanbul'a gelmişler. Ortaköy'de Portakal Yokuşu'nda bir ev verilmiş onlara. Ancak İstanbul'da ne yapabileceklerini bir türlü bilememişler. Annem öyle anlatırdı bize. Kavala'da işleri tütüncülük olduğu için buna en uygun yer olarak Samsun'a gitmişler. Fakirlik de o zaman başlamış. Kavala'da çok zengin olan aile kısa bir süre içinde her şeyini yitirmiş. Ben de ailenin küçük çocuklarından biri olarak Samsun'da doğmuşum. Sanırım biz burada hiç mutlu olamadık kızım. Evet, bence de hiç mutlu olamamıştı. Asi, kırılgan ve romantikti. Sadece söylediği şarkılara ve aşka inanırdı. Ve beklediği, deliler gibi aşık olduğu adam her gece istasyon binasında, yani aşağıda otururdu. Onu hiç yukarıda görmedim desem yanlış olmaz. Bazen korkumu yenip gece yarısı aşağı, yanına inerdim. Çok mutlu olurdu. Sigara dumanı dolu odanın içinde sürekli telgraf aletinin manyetosundan çıkan sesler ve radyoda çalan şarkılar vardı. Eski Avrupa sinemasının film karelerinden fırlamış gibi duran bu yaşam bana mı aitti, bilemedim hiç. Annem yukarıda kendi kendine şarkılar söylerken babam başkalarını dinliyordu. Hamiyet Yüceses'i, Zeki Müren'i severdi. Neden burada yaşadığını düşünüyor muydu acaba. Sonra sessizce çıkardım bulunduğum odadan o bunu fark etmezdi asla. Hatırlıyorum da çok yakışıklı bir adamdı. Yay gibi uzanan siyah kaşları, yemyeşil gözleri vardı. O yaşımda bile bakışlarındaki derinliği görürdüm. Öyle derin ki bazen daldığı yerden çıkması uzun süren türdendi. Sigarası hep ağzında olurdu. Ağzında sigara varken konuşurdu. O sis ve duman içinde bırakırdım onu. Karanlık merdivenlere gözümü alıştırıp, korkudan, ensemde bilmediğim birinin elini hissederek, hiç bitmeyecekmiş gibi görünen merdivenleri çıkardım bir çırpıda. Boyum o kadar kısaydı ki bir merdivenden diğerine adım atmam çok zorluyordu beni. Efsa yanında ilgisizce uzanan Reha'ya döndü. Sevişmek benim için hep korkunç bir şeydi, biliyor musun? dedi. Sonra birden fark etti. Karafatmalar ve sevişmek onun anılarında aynı yere dokunuyordu. Kitabı imzalatabilecek olmam düşüncesi mutlu ediyor.:) Okuduğum bu kısa bölüm bile merak etmeme yetti. Şimdi sıra hangi mevsim için kollarımı açacağımı düşünmeliyim. Yolu açık olsun. Dilerim daha niceleri ruhlarımızın istasyonuna böyle girer.