Bob Dylan önümüzdeki ay İsveç'te düzenlenecek Nobel ödül törenine katılmayacakmış. Katılacağını düşünmemiştim zaten. Açıkçası böyle düşünmeyi ben de sevdim. Fikrinizi duymak isterim. Paris Review her şeye rağmen zarif davranmış, çünkü Dylan'ın Nobel'i yüzünden itiraz edenler, öfke nöbetleri geçirenler de oldu. Öte yandan ünlü müzisyen kimileri tarafından zaten William Shakespeare'le karşılaştırılacak seviyede bir şair olarak nitelendiriliyordu. Bir anımı aktarayım... Yıllar önceydi, koyun Dolly henüz kopyalanmıştı. Arkadaşlarla bir gün insanları da kopya ederler mi, ederlerse kimi görmek isteriz falan diye konuşuyorduk. Herkes bir fikir atıyordu ortaya ama sonunda Wolfgang Amadeus Mozart'ta karar kıldık. O hep okuduğumuz ama hayal etmekte bile zorlandığımız muazzam performanslarından biriyle sahnede, piyanosunun başında... Shakespeare de şahsen görmeyi deli gibi isteyeceklerimizden biriydi. Şimdi olsa Marlon Brando'yu da katardım listeye, fakat Brando o tarihte henüz hayattaydı. Bir not: Beckett'ın Nobel alamamasını umursayanlardan değilim, çünkü gözümde onun değerini eksiltmiyor bu. Dylan'ın Nobel'ini de abartmamak gerekiyor. Bu ödülün Oscar'ın yazınsal versiyonu olmak dışında bir özelliği yok çünkü. Yine de güzel bence, sonuçta yayın sektörüne hareket getiriyor, kitapların konuşulmasını sağlıyor. İki de kitabı var. Birincisi şiirle nesir karışımı 'değişik' bir şey; Beckett romanlarına benzeyen Tarantula... İkincisi, Chronicles adlı otobiyografisi. Çocukluğundan başlayarak hayatını anlatıyor. Türk asıllı babaannesinin kızlık soyadının Kırgız olduğunu, Amerika'ya Kars'tan göç ettiğini o kitaptan öğreniyoruz. Dylan çocukken içinde Türk kelimesi geçen şarkılara bayıldığını da anlatıyor. Ama bu kitapların o kadar da önemi yok galiba, çünkü nihayetinde Dylan'ın yazınsal büyüklüğü şarkı sözlerinde gizli. Nobelli Kenzaburo Oe, Onu büyük yapan kelimelerdir. Dylan muazzam yetenekte bir şarkı söz yazarı. Ben söylüyorsam doğrudur, çünkü iki konuda müthiş iddialıyım. İyi şarkı sözünü ve iyi kovboy filmini anında tanırım. Dylan, sürreel dizeleri aracılığıyla aslında beni edebiyatla ve bilinçakışı tekniğiyle tanıştıran adamdır demiş. Başta Samuel Beckett demiştim, onunla bitireyim: Beckett, Bugün etenekli bir genç şairin şiirlerini dinledim diyor. O genç şair, bugün olgunluk çağında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık bulunan Bob Dylan'mış. Hayatta bazen hakikaten acayip şeyler olabiliyor, sevinelim. + Lisede çekingen bir çocukmuş. Edebiyat öğretmeni B. J. Rolfzen'a hayranmış ve onun derslerinde mutlaka ön sıraya otururmuş. Gerçekte Zimmerman olan soyadını değiştirip Dylan yapması da bu yüzdenmiş, çünkü Rolfzen İrlandalı şair Dylan Thomas'a hayranmış. Çocukluğundan bahsetmekten pek hazzetmeyen Dylan, şöhret olduktan sonra da hocasını unutmamış ve doğduğu kasaba olan Hibbing'e her gidişinde mutlaka onu ziyaret etmiş. + O mahcup çocuk cesaretini müzikle haşır neşir olmaya başladıktan sonra toplamış. Lisedeyken bile kimseye benzemeyen bir gitar stili varmış. Okulda düzenlenen bir yarışmada müdür, Bu garip ses sussun artık diye sahneye giden elektrik kablosunu kesivermiş. 20'sinde puantiyeli gömlekleri, kara gözlükleri ve fırça saçlarıyla sahneye çıkarak gündeme bomba gibi düşmüş. Hep 'akşamdan kalma' hissi veren çatlak ve detone olmaya gayet eğilimli sesiyle şarkı söylerken yaydığı enerji inanılmazmış. Farklılığı büyüleyici olduğu kadar korkutucu da geliyormuş insanlara. Siyahi blues müzisyeni Robert Johnson'la birlikte onun da bir gece yarısı otoyolun kenarında şeytanla buluşup bir sözleşme imzalayarak ruhunu sattığı söylentileri yayılmış. + Sözleşme meselesi enteresan. 2005'te canlı yayınlanan bir televizyon röportajında Ed Bradley, bu söylentide gerçeklik payı olup olmadığını soruyor Dylan'a. O da, Bunu iddia edenler haklı diyor. Bir vakitler sahiden bir pazarlık yapmış ve ruhumdan vazgeçmiştim. Bugün olduğum yerde olabilmemin başka yolu yoktu. Haliyle kaçınılmaz soru geliyor: O pazarlığı kiminle yaptığınızı sormamda bir mahsur var mı? Cevap: Başkomutanla! Sürdürüyor Bradley: Nerenin başkomutanı? Dylan gülüyor: Bu dünyanın ve göremediğimiz diğer dünyaların... Bence Tanrı'dan söz ediyor veya sadece espri yapıyor. Ama bilemezsiniz, çünkü o Bob Dylan.


Bohem. Flaneur. Seri masalcı. Kendi deyişiyle aynalar tasarlayan adam. Yalandan da olsa gerilla. Şair sonra, öykücü. Thomas Pynchon'un hem arkadaşı hem de hayran olduğu bir romancı. Bob Dylan'ın hem dostu hem de sıkı rakip gördüğü bir müzisyen. New York'un folk müzik patlaması yaşadığı yıllarda sahneye çıkıp şarkılar söylemiş, masallar anlatmış. Kendine maceralar uydurmuş ve hayatının her anını doğaçlama yaşamış. İlk -tek- romanı matbaadan çıktıktan iki gün sonra da ölmüş. Bu yazıda size muhtemelen adını ilk kez duyacağınız bir yazardan, o tek romanıyla unutulmazlar arasına yerleşen Richard Farina'dan söz edeceğim. The Crying of Lot 49, Inherent ve Gravity's Rainbow gibi kitapların efsane yazarı Thomas Pynchon'un bir yazısından aldım bu cümleleri. Hayran olduğu bir yazarı, daha doğrusu onunla ilk tanıştığı gençlik günlerini anlatıyordu. Bilirsiniz, Pynchon esrarlı bir adamdır. Vladimir Nabokov'un öğrencisi olarak çıktığı yolda David Foster Wallace gibi edebiyatçılardan Paul Thomas Anderson gibi yönetmenlere birçok sanatçıyı etkilemiş ve zamanla çok büyük bir edebiyatçı haline gelmiştir. Röportaj vermeyi, fotoğraf çektirmeyi sevmediği ve gözlerden ırak yaşadığı için günümüzün Salinger'ı olarak da anılır. Şu halde, başyapıtı Gravity's Rainbow'u ona ithaf ettiği de düşünülürse, Pynchon'un Farina konusunda ilk kulak verilmesi gereken kişilerden olduğu aşikar. İtiraf edeyim, şu Farina denen tiple ben de yeni tanıştım. İki haftalık covid-19 karantinam esnasında tesadüfen elime geçen Been Down So Long It Looks Like Up to Me adlı roman vesilesiyle... Bakar mısınız kitap adının güzelliğine; o kadar uzun zamandır dipteyim ki orası bana artık zirveymiş gibi geliyor. Şikayetim yok, karantina sürecimi renklentiren keşfimden ötürü mutluyum. Bir tek, Richard Farina'nın bu dünyadan erken gitmesine üzüldüm. Düşünün, Been Down So Long It Looks Like Up to Me, bu çok yetenekli yazarın yayınlanabilmiş tek romanı. Yeni keşfettiğim bu yazarın hayatına biraz daha ayrıntılı bakalım... İrlandalı bir anne ile Kübalı bir babanın çocuğu olarak New York, Brooklyn'de doğan Richard Farina. Üniversite yıllarında Thomas Pynchon'un yanı sıra Bob Dylan'la da arkadaş olmuş. Dylan önemli çünkü onun aracılığıyla Joan Baez'in kız kardeşi Mimi ile tanışmış, evlenmişler. Bir süre sonra da New York'un ünlü Greenwich Village Folk Sahnesi'nde beraber sahne almaya, şarkı söylemeye başlamışlar. Farina gitar ve santur da çalıyormuş. Celebrations for a Grey Day ve Reflections in a Crystal Wind adlı iki albümleri o yıllarda fırtına gibi esmiş ama bugüne sonradan Joan Baez ve Johnny Cash'in de söylediği Hard Lovin' Loser ve Pack Up Your Sorrows adlı iki şarkıları kalmış sadece. Sanırım elimizdeki gerçekler üç aşağı beş yukarı bunlardan ibaret. Oysa Been Down So Long It Looks Like Up to Me'nin orijinal baskısının arka kapağındaysa bambaşka şeyler anlatılıyor. İşin üzücü yanı, kendine yalanlarla örülü bir hayat kuran Farina'nın, romanı matbaadan çıktıktan iki gün sonra trajik bir kaza sonucu ölmesi. Hayır bu artık yalan değil... Adamımız 30 Nisan 1966 günü karısı Mimi için Kaliforniya, Carmel'deki Thunderbird kitapçısında sürpriz bir doğum günü partisi verecekmiş. Öğlen saatlerinde kitapçının kafe bölümüne girip bir masaya oturmuş ve kahve eşliğinde taze çıkmış Been Down So Long It Looks Like Up to Me ciltlerini imzalamaya başlamış. Amacı doğum günü partisine gelecek konuklara birer kitap armağan etmekmiş. Her seferinde büyük harflerle aynı kelimeyi yazıyormuş; ZOOM, yani odaklan. İmza işi planladığından erken bitmiş. Güneş pırıl pırıl parlıyormuş o gün, gökyüzü masmavi, berrakmış. Farina da parti öncesinde biraz hava alsın diye dışarı çıkmış ve kaldırımdaki kırmızı Harley-Davidson Sportster motosikleti görmüş... Her şey birkaç saniye içinde olup bitmiş, öngörülemez trajedi gerçekleşmiş, Richard Farina labirent misali dolambaçlı ve tehlikeli bir yol olan Carmel Valley Road'da geçirdiği motosiklet kazasında ölmüş. Henüz 29 yaşındayken. Adeta bir rock star gibi. Madem başladım, şununla bitireyim... İster komplo teorisi deyin, ister aşırı kuşkuculuk ama 29 Temmuz 1966 günü, yani Richard Farina'nın trajik ölümünden birkaç ay sonra, Bob Dylan da bir motosiklet kazası geçirmiş ve kelimenin tam anlamıyla ölümden dönmüş. Bugün bile tam olarak çözülemeyen bu kazanın sonucu olarak da aylarca yürüyememiş. Dylan ile Farina'nın besteci ve şarkı sözü yazarı olarak sürekli karşılaştırıldıkları hep söyleniyor zaten. Farina yaşasaydı edebiyatçı olarak da karşılaştırılacaklardı belki çünkü anlaşılan Dylan, kaza geçirdiği sırada, ilk romanı Tarantula'yı yazmaya henüz başlamış. İki şaibeli kazanın arka arkaya olması bana sorarsanız enteresan tesadüf. Tabii eğer sahiden tesadüfse. David Hajdu'nun ima ettiği şeyse çok başka... Hadju'ya göre, Avrupalı'ların epeydir alışkın olduğu, New York entelijansiyası içinse pek yeni bir figür olan Bohem Flaneur persona'sını Dylan Farina'dan alıp kendine uyarladı hatta bu persona'nın yaratıcısını unutturmayı da bir güzel başardı. Tercüme edeyim, karakterini çalmış diyor resmen. Farina yaşasaydı Nobel Edebiyat Ödülü'nü alır mıydı, merak etmek hakkımız. Yazımı, Farina'nın öykülerin ve geriye kalan taslaklarının daha sonra Long Time Coming and a Long Time Gone adıyla yayınlandığını söyleyerek bitireyim. Ölmüş bir yazarı mutlu etmenin tek yolu onu okumaktır, onu da hatırlatayım.


Edebiyat ve sanat arasındaki bağ birçok farklı şekilde tarif edilebilir. Bazen bir sergide bir tabloya takılırsınız; sizi içine çeken resim, başlar size hayatınızdan bir hikayeyi, bir yabancıymışsınız gibi anlatmaya. Bazen de baktığınız resim, sizi kendine mühürler. Bakarsınız, hissedersiniz ama sırrı tariflendiremezsiniz. Edebiyata başvurursunuz; aklınızdan okuduğunuz ve sizi, bu tablonun yaptığı gibi içine mühürleyen öteki eserler; romanlar, öyküler, şiirler geçer. Onların da mührünü tariflendirememişsinizdir. Bir şey; tarif edemediğim bir duygu, bir renk, bir çekim... dersiniz yanınızdakine ya da kendi kendinize. Öteki Kışın Kitabı ile 2013 Yunus Nadi Öykü Ödülü'ne; Bizi Çağanoz Diye Biri Öldürdü ile de 2014 Sait Faik Hikaye Armağanı'na layık bulunan Bora Abdo, bu defa Seni Seviyorum. Çok, ile karşımızda. İstanbul Maçka'da çimlerinde horozların öttüğü, köpek ve kedilerin yan gelip yattığı bir parkta Bora Abdo ile son kitabını konuşmak üzere buluştuk. Abdo, yaşamıyla birlikte kitaplarında da kendine mesken bellediği Büyükada'nın deniz kokusu ve martı seslerini masamıza koydu. Büyükada'ya bir de onun kitaplarından baktık. Uzun süre yazmadım. Önceleri dergilerde öykülerim yayımlanıyordu ama kitaplaştırma fikrine çok sıcak bakmadım. 17-18 yaşlarındaydım ve ustaları okuyunca kendi yazdıklarımı beğenmiyordum. Arkasında duramayacağım metinlerdi. Sonrasında artık yazmayayım dedim. Hayatın dertleri de girdi araya ve uzun süre sadece okudum. Defterler dolusu notlar alıyordum. Olaylar, hikayeler katmanlarıyla sürmeye devam ediyordu. Yıllar sonra yazmaya başladım. Bazılarını öykü türünde yazarken bazıları da ayrıntı çokluğundan ötürü roman türünde gelişiyordu. Bu, yazmak istediğiniz temaya bakışınızla ilgili. Ama bu yapılarda ilk taşı doğru ve yerli yerine sabitleyince, sonradan ekleyeceğiniz taşlar uzun yıllar sonra gelse bile yapının bütünlüğünü bozmuyor. Serilere dalışımın en belirgin sebebi buydu. 12 yıl. Hala sürüyor tabii ama yazmadan okumak, 12 yıl sürdü. Bu arada düşündüm. Ne yapabilirim, nasıl bir dil kullanabilirim diye. Çünkü hep ada üzerine kitaplar okudum son zamanlarda. Büyükada, adalar tarihi, sürgüne gönderilen keşişler, adalıların anıları, ada sevdası, adalı olmak... İster istemez birçok detay öğreniyor, bilgi ediniyorsunuz. Bunu yazmalıyım diyorsunuz. Böylece, Beni Unutma Dörtlemesinin ikincisi Balık Boğulmasına ara verdim. Pergel İkilemesinden Seni Seviyorum. Çok, a geçtim. Ve şimdi ikilemenin ikinci ucu olan romanı yazmak fazlasıyla heyecanlandırıyor beni. Evet, buna yoğunlaştım. Ayrıca dürüst olmak gerekirse bir sözümü tutayım istiyorum ve en azikilemeyi en azından tamamlamak istiyorum. Aslında evet, bir yönüyle doğru. Ama sadece bu değil. Pergel sözcüğü ve onun yarattığı düşünce üç türlüydü. İlki dediğiniz gibi, öykülerin aynı tematik bütünlük içinde dönüp dolaşmasıydı. İkincisi, pergelin bir ayağı sivri ve kanatıcıyken diğer ayağının işe yarar olmasıydı... Üçüncüsü ise, kitaba Seni Seviyorum. Çok, adını koymama da sebep olan şey; pergeli iki ayağından ötürü bir sevgililiğe benzetmemdi. Dönem dönem birinin sivri ve yıkıcı olması gibi. İlk çıkış noktası aslında buydu. Öyleyse kitabı okurken hissettiğim ikinci duyguya gelmek istiyorum: Sevginin şiddeti. Seni Seviyorum. Nokta. Çok. Buradaki 'çok' kelimesi sevginin tehlikeli kısmıymış gibi sanki. Bazen çok sevmek öldürücü de olabiliyor. Tehlikeli ve bitmeyecek kısmı. Seni Seviyorum. Çok, kitabın bütününde iyi duyguları, aşkı ifade ettiği gibi günümüzdeki kadın cinayetlerinin de altını çiziyor. Erkeğin devletten aldığı güçle, kendi mutsuzluğuyla kadını öldürmesinin en büyük ifadelerinden biri, Seviyordum, öldürdüm şeklinde. Bir insanı sevmek konusunda insanlığın aslında hiçbir zaman gelişmediğini ve bunun üzerine hiçbir anlam katamadığını düşünüyorum ben. İnsanlığın tarihi, insanın dünya üzerinde yalnız bırakılmışlığı ve av kültürüyle ilgili. v kültüründe insanlar avlamak istedikleri hayvanın kılığına bürünüp onun çıkardığı sesleri taklit eder, böylece avını ona benzediğine inandırarak kandırır. Bu benzerliğe inanan hayvan kolayca yakalanır, avlanır. Bu hep böyle sürecek bir sevgililik hali. Taklit ve benzeme yalanıyla öldürme. Kitaba adını veren öyküde 64 bin yıllık sanat tarihinden bahsediliyor. Müzisyen, dünyanın sevme ve sevilme hallerini anlatıyor. Resim çizmek, beste yapmak, yazmak ve tüm bunların da merkezinde olan sevmek duygusunu, 64 bin yıl önceden 19. yüzyıla kadar getirirken, şunu düşündüm: Tarihte sevmek, hep kıskançlıkla başlamış. Öyküdeki karakter de sevdiği kadını kıskanıyor. Mağara duvarlarında sevdiği kadının resmini görüyor, onun geçmişini sorguluyor. Aslında ikili ilişkilerde, aşk denen şeyde, kadın cinayetlerinde böylesi ince ayrıntılar var. İnsan mağara devrinde de, teknoloji ve iletişim çağında da aynı seviyor; kandırarak ve öldürerek. Kurban etmek de hala var. Adak adamak, bedel ödemek, bir kurban vererek korktuğu şeyden uzaklaşmak. Öyküdeki karakter sevdiği tayı veriyor şimşeğe, gök gürültüsüne. Şimdi de çok korkuyoruz. Çünkü gitgide fazlalaştı insanlığın tanrıları. Konuştuğumuz ya da bir şekilde temas halinde bulunduğumuz her varlık, her kavram bize tanrı olduğunu söylüyor. Kırılıp büzüşüyor, bunların ne zamandan beri tanrımız olduğunu sorgulamaya çalışıyoruz. Bu bazen korkutucu. Ama en azından bilimsel yollarla bazı bilinmezlikleri kendimize açıklayabiliyoruz. Diğer taraftan yine korkularımız nedeniyle kurbanlar vermeye devam ediyoruz. Benim için cesaretlendirici. Nasıl İkinci Yeni oluşumu şiire yeni bir anlayış getirdiyse, öyküde de 1950 kuşağı, yani Yusuf Atılgan, Bilge Karasu, Nezihe Meriç, Leyla Erbil, Vüs'at O. Bener klasik anlatıya karşı durdular. Cesaretle ilgili bir şey bu. Bu isimlerin yanına kendi adımı koyamam elbette ama elimden geldiğince ben de ustalarımızın yaptığı şeyi yapmaya çalışıyorum. Başka bir şekilde anlatmaya, başka bir şekilde göstermeye çalışıyorum; bunu önemsiyorum. Seni Seviyorum. Çok, un arka kapak yazısı karakterlerden birine ait. Son cümlesi de şu: Yazma! Yazıp da kendini öldürme. Bu cümle üzerinden farklı okumalar yapılabilir. Örneğin, bu bir öykü karakteriyse ve böyle bir cümle kullanıyorsa belki yazarların yaratım dünyasındaki karakterlerin yazım süresince yaşadığına dair bir gönderme olabilir. Doğru düşünmüşsünüz. Ben cümlenin farklı anlamlara gelmesini severim, iyi metinlerin de bu tür cümlelerden oluştuğunu düşünürüm. Birçok anlama gelen ve hikayelerdeki Yazma! Yazıp da kendini öldürme ifadesi kurgunun içinde de devam eden bir cümle. Öykü kahramanlarından Şekip Adil, bir yazar olarak arka kapak yazısını yazmak istiyor. Yazar burada Yazma! Yazıp da kendini öldürme diyor. Yazar olarak okuyucuya, Ben yazarak burada kendimi öldürdüm diyor da olabilirim. Ama en çok hikayenin iyi ve güzel gitmesi için kullandım bu cümleyi. Çoğu yazar kadar severim. Melal, kitabın ana karakterlerinden biri. Bir roman üzerine konuşsaydık sinopsis gibi kısaca anlatabilirdim. Tüm öykülerde, öykülerin kendi içinde Melal'den bir iz bulmak, öykü kitabı için yorumları güçleştiriyor. Melal, benden istenen Beklemek temalı bir seçki için doğdu. İstanbul ve adalar tarihi üzerine okuyordum o dönem ve kafamda belirli karakterler belirmeye başlamıştı. Bu karakterleri bir öyküye uyarladım. Karakterlere isim vermekte zorlanan, üzerine uzun uzun düşünen biriyim. Vüs'at O. Bener'den söz ettik. Örneğin onun Bay Muannit Sahtegi'nin Notları kitabından isimler rastgele konmamıştır. Muannit, inatçı, Sahtegi, sahte demektir. Melal de hüzün anlamına gelir. Kitaptaki çoğu karakterin ortak yanı hüzündü. Karakterin ismini de bu hüzün duygusunu versin diye Melal olarak belirledim. Sucu Adil Efendi'nin üvey kızının adı da Melal, diğer öyküdeki Şekip Adil'in 6 yaşındaki kızının adı da. O, çok acıklı bir şekilde ölüyor. Diğer Melal de zaten Sucu Adil Efendi tarafından öldürülüyor. Bu, karakterler arasında kendiliğinden kurulan kan bağı, evet. Tokadizade Şekip Bey, gerçek biri. İzmir, Karşıyakalı bir şair. İlk oğlunun ölümü üzerinden çok geçmeden 1932'de ikinci oğlunu da kaybetmiş, tifodan... O dönem Cenap Şahabettin sürekli eleştiriyor onu, neden hiç mutlu şiirler yazmıyorsun diye. Öyküye Tokadizade Şekip'in bazı şiirlerinden birkaç mısrayı ve Cenap Şahabettin'e verdiği cevabı da ekledim. Ruhum böyle, gözüm bunları görüyor diyor. İlk oğlunun ölümünden sonra bir silah edinmiş ve ikinci oğlu tifoya yakalanıp ölünce kalbine kurşun sıkarak intihar etmiş. Mezarlığa oğluyla birlikte gömülmüş. Soğukkuyu Mezarlığı; Soğuk uyu gibi... Öteki Kışın Kitabında denediğim dil bir yönüyle hem bu ritmi yakalamak hem de kışın ve karın hatta ölümlerin diyeceğini birden demesinden çıkmıştır. Bir şaire ve şiire ihtiyaç hissetmeden. Ama bir daha o dilde, yani Öteki Kışın Kitabındakilere benzer öyküler yazamayacağımı biliyorum. Dilsel ve biçimsel anlamda birbirine benzemeyen kitaplar yazmak istiyorum. Bunu becerebilirsem mutlu hissederim kendimi. Günümüz edebiyatını tabii ki. Ayşe Ediboğlu karakteri, öyküde Şekip Adil'in roman yazma heveslisi ama bir türlü yazamayan, üstelik kızını da kaybeden eşi. Şekip Adil kızlarının adına Melal Yayınevi'ni kuruyor, romanı da karısının yerine tamamlıyor. Ayşe Ediboğlu'yla yapılan söyleşiler Şekip Adil tarafından kurgulanıyor. Sanki roman tüm dünyada övgüyle eleştirilmiş, büyük ödüller almış gibi... Bu metnin ilk hedefi, arka kapak yazıları yazanlardı. Bence yazmanın en temel kuralı okumaktır, okumadan yazılmaz. Bir eleştiri de bunaydı. Direkt isim vermedim ama etkilendiği yazarlara Bilge Atılgan, Yusuf Karasu dedim. Şekip Adil bir yönüyle bunlarla eğlenirken bir yönüyle de acısını akıtıyor. En sonunda da Ayşe Ediboğlu'nun akrostiş şiirini koyuyor hikayenin içine. Ama o öyküde Ayşe Ediboğlu'ndan daha çok Şekip Adil'in yazma tutkusu ön plana çıkıyor. Tek tek sıralarsam aslında birçok gönderme var. Olur olmaz bir küfrü ya da cinsel temayı metnine sıkıştıran usta ve genç maymunlardan da bahseder Şekip Bey mesela. Ödüllerden sonra kitaplarım daha duyulur ve görülür oldu. Ama ben kavramlara karşı çıkıyorum. Özellikle kapalı diyen eleştirilere. Öykülerim yeterince açık, iyi bir okumayla her şey anlaşılabilir. Onlara gerçeküstücü bir hava katma çabasına hiç girmedim. Kurgu beni böyle yönlendirdi. Metin bazen sizi geçer. Bazen öykü sizi ve kaleminizi alır götürür. Ben de adlandıramadığım bir ruh haliyle yazıyorum bazı zamanlarda. Üzerinden zaman geçip de tekrar okuduğumda oluşan metne ben de şaşıyorum. Şu an istesem yeniden yazamayacağım öyküler var. Elbette birçok yorum da yapılıyor, beğenen olduğu kadar beğenmeyenler de var. Dikkate alıyorum tabii ama yine kendi zihnimdeki yazın macerasına dalmayı tercih ediyorum. Aksi takdirde yazmam. Öteki Kışın Kitabında ritimsel bir cümle yapısı yakalamak istedim. Bu nedenle kısa cümleler hakim metinlere. Yüksek sesle okudum, çok sildim. Bir sözcük cümleye de dönüşebiliyor ama o sözcüğü yersiz kullanırsanız ritmi bozarsınız. Diğer hakim duygu da kıştı. Hemen hemen tüm öyküler kışın geçiyor. Bir öykü Ağustos ayında geçiyor ama o da kış gibi bir ağustos. Kar, fırtına öykü içinde de bölüm adlarında da hissediliyor. Yazarken çoğu zaman ikinci, üçüncü kez yaşarsınız anlattıklarınızı. Bu da her şeyi değil de en önemlilerini yazmanızı gerektirir. Boşluklar oluşur. Kitaptaki öykülerin sonunda karakterlerin çoğu hayatın yaşanmaya değip değmediğinden çok, uğruna heder oldukları şeyin en güzel ölüm sebebi olduğuna ikna olunca intihar ederler. Bu müntehirlerin bilinmeyen sırlarını biraz olsun anlamaya çalışırım. Ama bilirim ki buna kimsenin gücü yetmez. İntihar, yalnızca bir suçtur çünkü ülkemizde. Her şeyden önce orada yaşıyorum ve bildiğim yeri yazmaya çalışıyorum. Gerçekten de Büyükada benim için çok önemli. Uzun bir aradan sonra yeniden yazıya döndüğümde Büyükada'daydım ve ilk öykülerimi orada yazmaya başladım. Latince ada, izole demek zaten. Tüm kış mevsiminde, bu izole olmuşluğu hissediyorsunuz. Her gün iş için sabah 6'da yola düşüp şehre gitsem ve akşam dönsem de, yalnızlık, doğanın içinde olma duygusu benim için önemli. Belki ilk kitaptaki karakterlerin çoğunun intihar ederek ölmesi bu umutsuzluğu fazlaca düşünmemden kaynaklanıyordu. Şehrin korkunçluğundan kaçarken yarattığınız bir metinde neden karakterlerin çoğunu intihar ettiriyordum diye soruyorum kendime. Neden karşılarına onları vazgeçirecek dostlar çıkarmamıştım. Sonraki kitapta, yani Çağanozda da, insanlardan iyi sözler duyamadığı için iyi sözleri kendi kendine söyleyerek intihar eden bir karakteri yazdım yine. Ada sayesinde kendi içime bakıp biraz da bu öfkeyle ve suç işleme isteğiyle ilham perilerini bekledim. Çünkü üzeri gazete kağıtlarıyla örtülmüş at ölülerini ve Adalar'dan İstanbul'a çalışmaya giden insanların hayatlarındaki acı yoksulluğu gördüğünüzde, durağan ve naif metinler yazamıyorsunuz. Öfke sızım sızım bulaşıyor. Büyükada, anlamadığım ve benim boyumu geçtiğini düşündüğüm bu hayat çırpınmasının ağırlığında, boşuna uğraşma, olmayacak umutsuzluğunda, çoğu kez elimden tutmuştur. Bu yüzden de metinlerime sızmasına karşı duramıyorum.


Jorge Luis Borges, 1955 tarihinde yazdığı bir makalede, Binbir Gece Masalları'nın Richard Francis Burton, Dr. Joseph Charles Mardrus, Enno Littman hatta Jean Antoine Galland, Edward Lane gibi geçmiş çevirmenlerini ele almış, kaynak metni gizli gizli kutsal sayan geleneksel çeviri anlayışına karşı çıkarak Binbir Gece Masalları'nın Avrupalı çevirmenlerinin özgün metne nasıl büyük bir özgürlükle yaklaştıklarını anlatmıştı. Gördüğüm kadarıyla Borges'in tutumunun, sözgelişi Onegin'in gelmiş geçmiş çevirilerini inceleyen Nabokov'un tutumundan temel farkı, sadakatsiz diye eleştirilen çeviri metinlerin varlığını üzücü değil, sevindirici bulması. Hal böyle olunca, Binbir Gece Masalları'nın özgün metnindeki on kelimelik bir cümleyi yedi satırlık upuzun bir paragraf olarak çeviren Fransız çevirmen Dr. Mardrus'u, sadakatinden dolayı değil kuşkusuz ama mutlu ve yaratıcı sadakatsizliğinden ötürü övmek gerekiyor. Not: İstanbul Okan Üniversitesi Çeviribilim Yüksek Lisans Programı'nda aldığım Dünya Çeviri Tarihi Üzerine Söylemler dersi için hazırladığım ödevlerden birinin ilk parçasıydı bu yazı. Bu vesileyle Cemal Demircioğlu hocama teşekkürü bir borç bilirim. Çeviribilim alanındaki kuramsal-tarihsel çalışmalarıyla tanıdığımız Lawrence Venuti'nin editörlüğünde hazırlanan ve çeviri tarihi araştırmalarında önemli bir kaynak kabul edilen The Translation Studies Reader, özellikle 1900'lerin başından günümüze kadar yapılan temel çeviri araştırmalarının ve çalışmalarının bir incelemesi. Kitap altı ana bölümden oluşuyor ve bu bölümlerdeki makalelerin her biri, hem temel bir çeviri problemini ele alıyor hem de bu tür problemlerin çözümünde yol göstereceği düşünülen spesifik öneriler sunuyor. Kitapta çevrilebilirlik sorunsalına eğilen araştırmacılar, çoğunlukla bir dilin edebiyat dizgesinde yer alan bir eseri başka bir dilde yeniden yaratmanın imkansızlığına vurgu yapıyorlar. Bunun sebebi, kaynak ve erek dillerin tarih boyunca birbirinden çok farklı yazınsal biçemler, türler ve geleneklerle üretilmiş olması. Edebiyat eserlerini çevirmenin imkansızlığına vurgu yapanlardan biri, The Task of the Translator: An introduction to the translation of Baudelaire's Tableaux Parisiens başlıklı makalesi yer alan Walter Benjamin. Alman kültür tarihçisi ve eleştirmen Benjamin, bu metninde okur karşısına katı bir kelimesi kelimesine çeviri taraftarı olarak çıkıyor. Kitaptaki en önemli makaleler bence Jorge Luis Borges ve Vladimir Nabokov'a ait. İşin ilginç yanı, The Translators of One Thousand and One Nights başlıklı makalenin yazarı Jorge Luis Borges ile Problems of translation: Onegin in English başlıklı makalenin yazarı Vladimir Nabokov, birbirlerine taban tabana zıt görüşleri savunuyorlar. Tıpkı ütopik denecek bir uyumun peşinde olduğunu öğrendiğimiz Walter Benjamin gibi, Nabokov da kelimesi kelimesine çeviriden ve erek metnin açıklamalarla desteklenmesinden yana. Çevirinin başarısını biçemsel yaratıcılıkta gören Borges ise serbest çeviriyi destekliyor. Çok hoş bir yazı olmuş. Aklıma bir İtalyan atasözünü getirdi : 'Traduttore, tradutore' çevirmen ihanet eder. Çünkü çeviri kadın gibidir, güzeli sadık olmaz, sadığı güzel olmaz.


İş hayatıma ara vererek. Hakkım olan bir yıllık ücretli izin dönemini felsefe derslerine ayırdım. Çocuğum olmasaydı, dünya turuna çıkacaktım. Neyse ki 8 yaşında bir kızım vardı, ben de evime çok yakın olduğu için Sorbonne Üniversitesi'ne girmeye karar verdim. Ve hayatım değişti. 15 yıldan beri felsefeyi bırakmadım, hala ders alıyorum. Sorbonne profesörlerinden Michel Puech'le yarattığımız Çıtır Çıtır Felsefe dizisini bugün Pierre-François Dupont-Beurier ile sürdürüyoruz. Cevabı düşününce, tüylerim ürperdi! Çünkü geçmişte bana kafa karışıklığı yaşatan yüzlerce durum hatırlıyorum ama dair belirgin bir ilk anıyı yakalamaya çalışırsam, galiba hamile kaldığımı öğrendiğim an diyebilirim. Çocuklar. Hayranlık, merak ve soru sormanın keyfini kaybetmedikleri için. Eğer felsefe hayatımızda değişiklik yaratamıyorsa, şık akşam yemeklerinde veya davetlerde kendimizi göstermemize yahut da sınavlarda başarılı olmamıza yarayan bir bilgiye dönüşmüş demektir. Bir kuleye hapsedilmiş akademik bir ders de gerçekte kimsenin işine yaramaz. Ne demek istediğimi anlamanız için size felsefenin nasıl doğduğunu hatırlatacağım: Atina'da bir adam, eski püskü pabuçları ve delik deşik paltosuyla sokakları arşınlıyor, karşılaştığı herkese soru soruyor, paranın, dış görünüşün, şöhret ve iktidar arayışının hakimiyeti altına girmemelerini sağlamaya çalışıyordu. Sorularıyla insanların hakikaten önemli şeylerle uğraşmalarında, iyi ve adil bir hayat kurmalarında onlara yardımcı oldu. Ve aradan 2400 yıl geçtikten sonra bile bu adam hala gerçeği aramak konusunda insanları cesaretlendirmeyi sürdürüyor. Felsefeden etkilenmiş harikulade politikacılar var; Gandhi, Martin Luther King, Nelson Mandela... Günümüzde de felsefeden etkilenecek politikacıların listesi uzun olabilir ama keşke hepsi bu konuyla ilgilense... Dolayısıyla sorunuza cevabım, evet. Bin kere evet! Barış: Kuş. Sadako Sasaki'nin yazdığı Kağıttan Bin Turnakuşu. Edebiyat: Tüy kalemin kağıtta çıkardığı ses. Okul: Arkadaşlar, teneffüste bahçeye çıkmak, korku, notlar, keşif; ilk aşk. Aşk: Kuş tüyü yorgan ve kanatlar.


Saatchi & Saatchi ajansı ortaklarından Brigitte Labbe yıllar önce sıkıntıdan patlamak üzereyken Paris'teki Sorbonne Üniversitesi'nde felsefe eğitimine başlamıştı. Daha sonra çalışmalarını, karışık felsefi kavramları çocuklara aktarmak üzerine yoğunlaştırdı ve ortaya zıt kavramların sorgulandığı Çıtır Çıtır Felsefe dizisi çıktı. Felsefenin bana öğrettiği en önemli şey, insanları tanımlı kutulara hapsetmemektir. Hele çocukları. O yüzden sorunuzu şöyle cevaplayabilirim: Umarım çocukken, o söylediğiniz sıfatların hepsine, hiçbirine zarar vermeden sahip olabilmişimdir! Çocuklar için konu, neden anlamakta zorlandıkları yetişkin meseleler olsun ki? Kendimden örnek vereyim... Çocukluğumu taşrada küçük bir kasabada geçirdim. Bisiklet sürerek, top oynayarak... Zihninizde dertsiz tasasız bir yaşam canlanmasın, benim de kendime göre dertlerim vardı. Ciddi çocukluk dertleriydi bunlar. Çocuk olmanın kendisinden kaynaklı dertler... Arkadaşlarla kavgalar. Oğlan meseleleri. Karnedeki kırık notlar. Ev ödevi azabı. Anne babaların yaptıkları haksızlıklar, kardeşlerle bitmeyen didişmeler... Bedensel tasalar, dış görünüşle ilgili saplantılar. Başarılar, başarısızlıklar. Zenginlik ve fakirlik konusunda hissedilen kafa karışıklığı... Keşke o zamanlar başıma gelenler, çevremde olup bitenler ve yakınlarımın yaşadıkları üzerine düşünürken bana yardımcı olacak Çıtır Çıtır Felsefe türünde kitaplar olsaydı. Bunu hakikaten çok isterdim. Cevap tam da sorunuzun içinde saklı: İkisi de... Hayat olmadan Sorbonne, salt akademik bir derstir. Tek başına sadece akademik ortamlarda parlamanızı sağlar. Öte yandan, düşünceden, sorgulamadan yoksun bir yaşam da, önüne ilk geleni takip eden bir sürünün üyesi olmaktan öteye geçmemek anlamına gelir. Düşüncenin inşasında kullanılacak bir alet çantası. Öncelikle beni heyecanlandırıp cesaretlendiren güzel iltifatınız için teşekkür ederim. Her zaman ihtiyacım var buna, çünkü bildiğiniz gibi diziyi yazmaya devam ediyorum. Şimdi 43'üncü kitap için kapandım. İş kadını olmaktan vazgeçmemi sağlayan şey, yaptığım işi anlamsız bulmaya başlamamdı. O işi niçin yaptığımı anlamıyor, kendime bunu sorduğumda da bir cevap alamıyordum. Felsefe derslerine başlayınca, sorduğum sorular çeşitlendi. Kendimi daha çok sorgulamaya, daha önce açmadığım pencereleri cesaretle açmaya koyuldum. Ondan sonra da artık hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Evet. Benim için sonraki aşama, yaşadığım bu hayranlığı, tam da felsefeye teşne bir yaşın üyelerine, gençlere aktarmak olacaktı. Çünkü tam da sorgulama yaşındalar. Amacım, armut piş ağzıma düş şeklindeki hazır cevaplarla onların sorgulama süreçlerini sekteye uğratmadan düşüncelerine yol vermek, cevaplara gidecek yönleri onlarla birlikte bulmak... Tabii bunun için, öncelikle, genellikle hep yaptığımızın tam aksine, cesaret etmemiz gerekiyor. Bilmiyorum demeye. Çocukların sorularına, her şeyi bilen yetişkinler gibi yaklaşmamaya ve bize giydirilmiş bu rolden bir an önce kurtulmaya... Bilmeyen ve merak eden yetişkinlere dönüşüp, çocuklarla birlikte başka maceralara atılmaya... Hadi, birlikte öğrenelim diyebilmeye... Her neyse, anlayacağınız, zihnimi kurcalayan soruları yaşam-ölüm, adalet-haksızlık, iyilik-kötülük gibi zıt kavramlar üzerine en çok soru soran kitleye, yani çocuklara sormaya karar verdim. Onlara bir cevaplar katalogu sunmak yerine sorularına destek olacak bir alet çantası ürettim. Sorularını ve düşüncelerini adım adım ilerletmelerinde; kendilerini özgür, eleştirel, zihinleri açık bireyler olarak inşa etmelerinde yardımcı olmaya çalıştım. Felsefenin bize faydalı olduğunu söyleyebilmemiz için, daha iyi bir şekilde yaşamamıza yardımcı olması gerekir. Sokrates, yani felsefenin babası, Atina sokaklarında ne yapıyordu sizce? Söyleyeyim, insanların, yeniden doğmalarını sağlıyordu. Diziyi yazma serüvenim hala sürdüğünden, keyif her aşamada devam ediyor. Ama bugün geldiğim noktada, zorluk açısından şunu söyleyebilirim: En zoru, 8-9 yaş ve üzeri çocuklar tarafından anlaşılabilecek bir dilde yazmak ve ilgiyi sürekli yüksek tutabilmek. Bir de fikirlerin özünü ve yoğunluğunu yitirmeden, onları basitçe ifade edebilmek. Basitçe ama basitliğe kaçmadan. Ah, keşke siz sorabilseniz onlara! Benim kendimce farkına vardığım şey, çocukların bu konularla ne kadar ilgili oldukları. Dahası bu konulardan söz eden yetişkinlerin de aynı tutkuyu sergiledikleri. Bunu sağlayan, felsefi düşüncenin ta kendisi. Sanırım, felsefe, çocukları da yetişkinleri de büyülüyor, çünkü ufuklarını açıyor, yaşadıkları hayatın bir kereliğine ve geri dönüşsüz bir şekilde planlanmadığını, tam tersi aksine her şeyin durmaksızın değiştip dönüştüğünü gösteriyor. Kitaplarımı yetişkinler de okuyor. Yetişkinlere, çocuk kitabı kılığında felsefe demişti bir felsefe öğretmeni. Yetişkinlerin de felsefeyle yakınlaşmasına, felsefe okumaya cesaret etmesine vesile oldukları için sanırım. Her yerde. Kafede, evimde... Nasılsa bilgisayarım var, istediğim her yerde çalışabilirim. Küçük kızım okula gitti mi, ilk iş evdeki çalışma masama kuruluyor ve başlıyorum yazmaya. Sabahları daha iyi yazdığımı söyleyebilirim. Tercihen de yalnız kaldığımda. Dinlediğim müzik, özellikle eşim müzisyen Wassim Soubra'nın piyanosudur. Biliyorsunuz kendisi besteci ve o da benim gibi evde çalışıyor.


Bu bir bavul değildir! Çünkü onu Duchamp tasarladı. Duchamp 1935-1940 arasında bu bavullardan 20 adet yapmış, her birine de bir adet orijinal eser eklemiş. Şimdi MOMA gibi bazı müzelerde, dünyaca ünlü koleksiyonlarda yer alıyor. Ha, AliExpress'te de boş halleri mevcut orası ayrı.


Bu kitabı okuyan AY TAVŞANI kadar muhteşem olsun! Ben daha ne söyleyeyim. Gökçe Gökçeer yazdı, yetmez mi? Gökçe'nin yazılarını ayrı seviyorum, tavsiyelerine aynı güveniyorum. Dolayısıyla bu, şu demek oluyor: Hazırlanalım; Muhteşem Ay Tavşanı, çok güzel bir kitap. Bu kitabı okuyan, Ay Tavşanı kadar muhteşem olsun! Bademezmelerinizi hazırlayın, taytınızı giyin ve en komik şakalarınızı 'mesela' cebinize doldurun! Çünkü Muhteşem Ay Tavşanı'yla buluşmaya gidiyoruz. P. J. maceraya atılmak, ortalığı toz duman etmek, ciyak ciyak bağırmak ve saçma sapan şeyler istemek için her an hazırda bekleyen bir kız. O kadar enerjik ki, yetişmek mümkün değil. Hele bir gece, o muazzam gece, Ay Tavşanı odasından çıktığında neler olacağını tahmin etmeye çalışmak bile heyecan verici. Peki tüm bu kahkaha tufanı arasında neler oluyor, nasıl maceralar yaşanıyor dersiniz? Satranç oynarken sürekli hile yapan Kral Winston, Kral Rupert tarafından kellesi uçurulmak üzere kaçırılıyor. Sebebi ise Rupert'ın veziri bulamaması. Hayır hayır, zavallı Sandra yemedi onu. Satranç taşı olan vezirden bahsediyorum! P. J. ve Ay Tavşanı, Sandra'nın da yardımıyla Kral Winston'ı, yani P. J.'in babasını kurtarıyor. Ama bu kahramanlık hikayesinde madalyayı Ay Tavşanı'na ya da yeni adıyla Steven'a vermek gerekiyor. Zira onun zekası olmasaydı bu başarı da imkansızdı! Birgitte Sif'in çizimlerini görünce 'nereden tanıdık acaba' diyenler olmuştur. Yanıtı: Oliver! Sue Monroe'nun espri anlayışı ise tamamen yeni ve hayranlık uyandırıcı. Ama İngiliz çocuklar onu radyo ve televizyon programlarından tanıyor. Muhteşem Ay Tavşanı'nın devamını sabırsızlıkla bekleyen çok kişi olduğuna eminim, onlardan biri de benim! Neyse ki Redhouse Kidz çok yakında yeni macerayı okuyacağımızı müjdeliyor kitabın sonunda. Kahramanlarımız bu kez define hırsızlarının peşine düşüyor. Şimdi başınızı kaldırıp aya bakın. Dolunaysa, hani şu yusyuvarlak olan, tavşanınıza merhaba deyin. Eğer göremezseniz ya ayı temizliyordur örümcek bağlamasın diye ya da gardırobunuza girmiştir siz görmeden. Ivırlar ve zıvırlarla uğraşıyordur. Hatta belki taytlarınızdan birini giymekle meşguldür, kim bilir!


Penguin 75 adlı kitapta bütün bu soruların cevapları var. Bir de kitap kapakları. Özellikle Emily Bronte'nin Uğultulu Tepeler'i için yapılan kapağa aşık oldum. Kitap kapağı deyip geçtiğimiz ve bizde pek de önemsenmeyen ayrıntının aslında hiç de ayrıntı sayılamayacağını, tek bir kitap kapağının bile ne zorlu aşamalardan geçerek son halini aldığını görmek için okumak gerek.


Şimdi bu konuşma azıcık kısaltılarak ve stop motion tekniği kullanılarak bir kısa film haline getirdi. Çok güzel oldu. O kadar güzel oldu ki, seyreder seyretmez bir daha seyretmek sonra da acilen Egoist Okur'a eklemek istedim. this is water by david foster wallace from charles roderick on Vimeo.


Çağdaş edebiyatımızın sevilen öykü anlatıcılarından olan Ahmet Büke, ON8 Blog'daki Sosyal Ayrıntılar Ansiklopedisinde bir yıl boyunca her hafta öykü yazdı. Sonunda da 12 yeni bölüm ve bir de final ekleyerek bu öyküleri İnsan Kendine de İyi Gelir adlı bir romana dönüştürdü. İlham kaynağı, Yaşar Kemal ve Orhan Kemal'in bir zamanlar günlük gazetelerde yayınladığı tefrikalardı. Ahmet Büke'yle buluştuğumuzda, elbette bunları ama daha çok bu çok yetenekli yazarın kendine has küçük ve güzel bir öykü gibi sihirli dünyasını konuştuk... Bir de yayıncılığımızın en tuhaf kitaplarını derlediği diğer yeni kitabını. Çocukluğumla alakalı bir şey bu... Kitap bulamayınca evde bulduğum her şeyi okurdum. Dedemin Hayat Ansiklopedisi ciltlerini de çok severdim ve anlattıklarını anlamasam bile resimlerine, fotoğraflarına bakardım. Tefrikanın her bölümünde mahalle hayatının başka bir ayrıntısını anlatma fikri oradan geldi. Bölüm bölüm ilerlesin ve hepsi sonunda bir bütün oluştursun istedim. Reşad Ekrem Koçu'dan ve severek okuduğum meşhur İstanbul Ansiklopedisi'nden de epeyce ilham aldım. Yazmayı sürdürdükçe hikayelerin ana iskeleti ortaya çıktı. Hayatta dün de bugün de değişmeyen, değişmeyecek şeyler vardır. İşsiz olan karakterimin hayata tutunma çabası mesela, zamansız bir durum. Bazen yiyecek parası bile olmuyor ama tam ümidi kesecekken, kapı çalınıyor ve biri geliyor. Dedesi ölmeden önce yiyecek siparişi vermiş meğer. Bazen de epeyce gerçeküstü şeyler oluyor. Kapıyı çalan adamın işi, açlıktan ölmek üzere olan insanların evine gidip onlara yiyecek hazırlamakmış mesela. Önce kartvizitini gösteriyor, sonra mutfağa gidip konserveleri açıyor, tarhanaları pişiriyor. Çizgi romanlarda olur böyle şeyler, hiç beklemediği anda kahramanın imdadına bir süvari yetişir ve tüm sorunlar çözülür ya, onun gibi. Hayatta kalmak, yarınımızı kurtarmak hepimizin temel meselesi; genç işsizliği çok yaygın... Mahalle hayatı var romanımda ama eskisiyle aynı değil, dayanışma ruhu kalmadı pek. Öte yandan umudu kesmemek, vazgeçmemek gerek, son anda da olsa bir çıkış yolu, bir hal çaresi bulunuyor. Kulağa klişe gelebilir ama ben bu mesajı önemli buluyorum. 2 yaşındaki kızım olmasa, vazgeçebilirdim. Bu romanı benden ona bir şey kalsın diye yazdım zaten. Baban yenildi belki ama umudunu yitirmedi, sen ondan da güçlü ol ve zor durumlarda hep bir çıkış yolu bulunacağını bil, pes etme, vazgeçme demek için. Bende babamın karamsarlığı, annemin iyimserliği var. Babam okumuş yazmış ama karamsar biriydi. Annemse okumamıştı ama hayata inancı kuvvetliydi. Kara gün kararıp kalmaz derdi hep. Babam erken yaşta öldü, annemse hayatta. Bizim ailenin bütün erkekleri erken öldü, hepsi de karamsar insanlardı. Galiba bizde hep en son kadınlar öldü. Şimdi düşünüyorum da iyi ki kızım olmuş, oğlum olsa üzülürdüm. Ölüm var hikayelerinde ama bu, hayatın normal akışını kesmiyor hiçbir zaman. O benim Egeli ve kasabalı oluşumla alakalı bir şey. Ege kasabalarında ölüm trajik bir şey sayılmazdı. Kimse uzun uzun ağlayıp dövünmezdi mesela, çünkü hayatın olağan akışının bir parçasıydı. Doğmak nasılsa ölmek de öyleydi. Hatta biz çocukken sevinirdik, helva yiyeceğiz diye. Modern hayatta bu değişti, insanlar kendi evlerinde değil, hastane köşelerinde ölüyor. Çocuklara da göstermiyorlar ölüyü, uzaklara gitti falan diye yalanlar söylüyorlar. Kitabında daha önce hiç yayınlanmamış 12 bölüm var. Yaşar Kemal usulü bitirmişsin romanı. Evet, yüklükte başlıyor, yüklükte bitiyor. Ve o 12 bölümün yanı sıra romanın finali de internette yok. Bildiğimiz yüklük işte... Kitap yüklükte başlamıştı, çocukluğumla. Bizim evde en sevdiğim yer babaannemin odasındaki yüklüktü, yaramazlık yaptığım yerdi orası, yüklüğe girip yorganların arasına sızar ve orada uyuyakalırdım. Zayıf bir çocuk olduğum için beni saatlerce bulamazlardı. Dolabın kapağını da kapatırdım. Ana rahmine dönüş gibiydi bir bakıma, tüm dünyayla bağlantım kesilirdi. Bir de babaannem bahçedeki hanımelinin çiçeklerini toplayıp yüklüğe, temiz çarşafların arasına koyardı, güzel koksun diye. Ahşap kokusu, temiz çarşaflardaki sabun kokusu, hanımeli kokusu; hepsi birbirine karışırdı. Edebiyat dünyamızda ayrı bir yerin var; hem içindesin bu dünyanın hem de dışında... Hem genç kuşağın önemli yazarlarındansın hem de tam buraya ait değilsin, uzaklardan selam ediyor gibisin... Bir de ben edebiyat dünyasından olup da seni sevmeyen birine rastlamadım. Ne güzel, öyleyse gerçekten... Şu an İzmir'deyim ama İstanbul'da olduğum zamanlarda da hayatım böyleydi. Birkaç arkadaşım vardı, hep onlarla oturur, onlarla sohbet eder, yazar çizer tayfasıyla da pek içli dışlı olmazdım. Ama genç okurlarla ilişkim iyi... Sosyal medya üzerinden iletişim kuruyoruz daha çok. Öykü yazmayı takıntılı biçimde seven ve bunda ısrar eden bir kuşak geliyor, mutluyum. Cep harçlıklarını biriktirip dergi çıkaran gençler var. Tasarımcıya verecek paraları yok, önce oturup tasarım öğreniyor, sonra da her şeyi kendileri yapıyorlar. Öğüt vermiyorum, çünkü kendim de öğüt almaktan hoşlanmıyorum. İyi bir mesleğiniz olsun, yazarlığı çizerliği onunla birlikte yürütün, öbür türlü yaşamak zor, yıpranırsınız diyorum sadece. Çok iyilerin bile yazarak yaşamasının çok zor olduğu bir ülke burası. Hak etmeyen insanlar hep sizin önünüzde olacak, onların çok rahat hayatlar yaşadığını göreceksiniz ve siz, çok yetenekli bile olsanız hep zor koşullarda yaşayacaksınız diyorum. Aksi takdirde para kazanmak için sevmeyecekleri şeyler yazabilirler... Gençken bir arkadaşım Konya'dan bir sürü kitapla gelmişti. Orada bir han varmış, yayıncıların olduğu. Bunlar burada çok satıyor, siz de yazın, basalım demişler. Kapalı kadınların, muhafazakar erkeklerin aşkları... Anadolu'da böyle müthiş bir network var ve bu tür kitapların her biri 200-300 bin satıyor. Okur için öykünün güzel yanı nedir, bilmiyorum ama benim için çabuk bitmesi. Mesela geçen sene ON8 Blog'a her ay beş öykü teslim etmem gerekiyordu ve ben bunun için ayda üç gün ayırıyordum. Evde bir çalışma odam yoktu ve sürekli gürültü yapan küçük bir kızım vardı. O yüzden yazacağım günler bizim mahalledeki kahveye gidiyordum. Bana bir sade kahve yap diyordum, zaten tanıyordu çocuk beni, hatta televizyonun sesi yüksekse ben söylemeden kısıyordu. Uzun süre borsacı zannetmiş. Sürekli internete bakıp duruyorum ya... Abi nasıl gidiyor borsa? diye sordu bir gün. Borsacı değilim ki öykü yazıyorum dedim. Yazık! deyip uzaklaştı. Şakalaşacak kadar tanıyorduk birbirimizi anlayacağın, bana prize yakın masayı ayırıyorlardı. Bir yazarın her yerde, her koşulda yazmayı öğrenmesi gerek. Ben bunu yapabiliyorum. Bazen arkadaşlar maç izleyip bira içerken benim bir köşede çalıştığım olur. Olabilir. Kahvede çalışmak öğretici bir şey... Bizimkine yaşlı amcalar gelir genelde. Her gün okey oynayıp aynı şeyleri konuşur, aynı meseleler için kavga ederler. Sonra teyzenin biri girer içeri ve oradakilerden birine Altı saattir buradasın, evin yolunu unuttun diye bağırmaya başlar. 1920'lerden itibaren Türkiye'de basılmış absürd kitapları. 60'larda yazılmış şu ünlü Sevgiliye Aşk Mektubu Örnekleri mesela... Okurlara örneklerle aşk mektubu yazmayı öğretiyor. Eskiden vardı. Ve benim düşünceme göre, bizdeki deli zenginliği 1980'lerde tükendi. Yani o tarihten itibaren delilikte de vasatlaşmaya, birörnekleşmeye başladık. Bakıyorum, 80'lerden sonra da berbat kitaplar yazılmış ama hiçbiri pek orijinal değil. 80'lerden önce, hele 1940-70 arası benzersiz işler çıkmış. Galiba Foucault'nun 1900'lerin Avrupa'sı için söylediği şeyi biz yeni yeni yaşıyoruz; deliliği hapsediyoruz. Ben çocukken deliler de dışarıda, sokaktaydı. Hele taşrada onlar belki de insanların tek eğlencesiydi. İstismardan, dalga geçmekten söz etmiyorum; onlara sahip çıkılırdı ve korunur, kollanırlardı. Babam esnaftı ve hatırlıyorum bizim eve her gün ayrı deli gelirdi. Ve bizimle sohbet eder, soframızda otururlardı. Biri mesela sadece pazartesileri gelirken, bir diğeri yılda tek gün gelirdi. Atıyorum, her yıl 3 Mayıs'ta gelip babamdan beş lira alan bir adam vardı, sonra çekip giderdi. Bu insanlar bizim toplumun zenginliğiydi. Şimdi sokakta deli falan göremezsin, hepsi evlere, hastanelere kapatılmış durumda. Oysa aslında çoğu aramızda yaşayabilecek durumda.


Romancı Hamdi Koç'la Habertürk Gazetesinin Kitap Eki için bir söyleşi yapmıştık. Mühim şeyler konuşmuştuk ama ekin sınırlı sayfa sayısı yüzünden ne yazık ki tamamını yayınlayamamıştım. Çok uzundu. Kesmek gerekmişti. Yazık olmuştu! Sonbahar geldi ya, ben bugünlerde biraz içime kapandım o yüzden daha çok kitap okuyorum, daha çok dergi karıştırıyorum ve aklıma bazı soruların takılıp duruyor. Hızla sarıldım telefona, bir randevu daha istedim Hamdi'den. Kırmadı, kabul etti. Ben aklımda ne varsa sordum, o çekinmeden cevapladı. Böylece ortaya yepyeni bir söyleşi çıktı. Okuyun ve şu durgun, herkesin cici cici, terbiyeli terbiyeli birbirini ağırladığı, ara sıra da birinin çıkıp sırf kendini göstermek, adına birilerine çamur attığı, bu arada iyi kitapların ve sıkı okurların heba edildiği edebiyat dünyamızdaki tek ciddi hareket çabasına dair görüşlerinizi yazın. Katılın, itiraz edin, alkışlayın ama susmayın. Galiba onlara değil, kendime arkadaş arıyorum. Yazarken bunu düşündüğümü hatırlamıyorum ama şimdi senden duyunca birden aslında öyleymiş gibi geldi. Çocukluğumdan beri başkalarıyla zevk paylaşımı sağlayamamak gibi bir problemim oldu. Bu kendimde hatırladığım en eski problemim. Şimdi artık yetişkin biri olarak paylaşma heyecanım elbette azaldı. Mesleki deformasyon da başladı tabii, hatta aldı başını gidiyor. Birileriyle bir araya gelince artık Ezra Pound'dan ya da Conrad'dan bahsetmek hiç içimden gelmiyor, eğer benden bahsetmeyeceksek susalım oturalım, dinlenelim, gülüp eğlenelim diye geçiyor içimden. Aman dikkat! Böyle söylemenden hoşlanmayacaklar olacaktır... Zira senin çoğu zaman buruk bir tını taşıyan şakalarını bilerek ya da bilmeyerek yanlış anlamaya ve anlatmaya eğilimi var birilerinin... Ben seninle söyleşilerimizin birinde, kimse yanlış anlayamasın diye smiley'ler kullanmayı denemiştim mesela. İçimden böyle geçiyor, ne yapalım. Çünkü artık yorgun oluyorum. Her iş yorucudur elbette, ama yazmak bilhassa yorucu. Yine de eski alışkanlık, birinin elinde bir kitap görünce sevdiğim bir yazarın kitabı olsun diye hızlıca dua ediyorum. Çünkü kötü bir yazarı okuyan birinden iyi bir şey beklemem, mesela o kafede oturmak bile içimden gelmez. Geçenlerde acayip bir şey oldu. Bir gün Beşiktaş'ta esnaf çaycısına oturdum, bir baktım yanımda genç bir çocuk iki büklüm olmuş Heidegger'in Basic Writings'ini okuyor. Nasıl hoşuma gitti, anlatamam. Çayı hemen büyük boy istedim, su bardağıyla. Bir de tabii şey var, memleketin hali endişesi. İyi yazarlar iyi ruhlar yaratır. Gençler edebiyatın devlerini tanısınlar istiyorum. Tanımıyorlar. Sadece gençler değil kimse tanımıyor. Çünkü devler insandan olağandışı bir çaba bekler, algı seviyeni yükseltmeni bekler. Conrad'ın herhangi bir romanını, mesela Nigger of Narcissus'u, ya da Melville'in Billy Budd'ını pür dikkat kesilmeden okuyamazsın. O enerjiyi de kimse vermiyor. Eh, tabii, zevk unsuru var, roman okurken kolayca zevk almak yerine yorulmaya başlarsan orada duruyorsun. Thomas Mann var mesela. Henry James de öyle. Yalnız, doğru anlaşılmak halinde bir ironi var. Öyle olunca, enteresandır, para da kazanıyorsun, hayatın rahat geçmeye başlıyor. Zavallı Joyce borç içinde öldü. Dul karısı üç kuruşa Ulysses'in manüskrilerini satmak için müşteri aradı. Ne acı, değil mi? Bugün Joyce İrlanda'nın en kıymetli aktifi. Henry James gerçi büyük paralar kazanamadı ama rahat yaşadı, ve göçmen olduğu bir ülkede şövalye yapılacak kadar muteber biriydi. Herman Melville. Adamcağızın çekmediği kalmadı. Dünyanın en büyük romanını yazmış adamdı, Moby Dick'i. Üstelik Moby Dick ilk kez Amerika'da değil, o devir için daha derin, daha köklü bir roman duygusuna, hatta endüstrisine sahip bir ülkede, İngiltere'de yayımlanmıştı. Kimse oralı olmadı. Tüm zamanların en büyük romanı yanıbaşlarında, iki adım ötelerinde, çarşıda yayınlandı ama Londralılar bu romanı ıskaladı. Güzel soru. Düşünmem lazım. Ama uzatmadan şunu söyleyebilirim, eskiden beri aklımda kendimin küçücük soğuk bir odada küçük bir tahta masada oturmuş, edebiyata hizmet eden adam olarak görüntüsü vardır. Bu hizmetkar yanımı gözden kaçırdığımı fark edince moralim bozulur. Benim de hayatım bütün görünürdeki avantajlarıma, şanslarıma rağmen engellerle dolu. En büyük engel de içimde. Yetti artık, sıkıldım, bıktım, yoruldum, hallerine girmek. Ya da bazen şımarmak. Ya da memlekete kızmak. Bu tuzaklara düştüğümü ya da düşmek üzere olduğumu fark ettiğim zaman içimi temizlemek için yine küçük oda, küçük masa, küçük adam görüntüsünü ararım. Ve tabii kağıt kalem. Birkaç ay öncesine kadar evime gelsen beni hacker filan zannederdin, beş altı bilgisayarla birden çalışıyordum. Şimdi hepsini kaldırıp arka odaya attım, çıkardım kağıdı kalemi, eski güzel usullerle, yani iki satır yazıp olmadı deyip kağıt yırtıp atarak çalışıyorum. Naif halini. Biraz salak ama tatlı bir hayalcilikle dolu, edebiyatı dünyanın en önemli şeyi sandığın, yazma işiyle uğraştığının elinin iki parmak boğumundaki mürekkep lekesinden anlaşıldığı, hatalarını delete edemediğin, elektrik kesilmesinden korkmadığın halini. Kastettiğim kendi kusurlarıma takılmaktı. Bazen kendimi ızdıraplı bir roman kahramanı sanmak gibi bir eğilimim var. Onlardan değil, kendimizden esirgediklerimizi kastediyordum. Onlar ölümsüz olmuşlar, hatta çoğunun copyright süresi bile dolmuş. Yani bizden alacakları bir şey kalmamış. Ama biz kendimizi zorlarsak, daha iyi bilen, daha zevk sahibi bireyler olabiliriz. Yüksek edebiyat klasik müzik gibidir. Herkes dinleyemez gibi gelir insana, oysa kafayı takarsa herkes dinleyebilir, yeterince dinlerse de bir gün zevkle dinlemeye başlar. Bu bir kişisel eğitimdir, insan inat eder ve kendi kendini eğitir. Bil, öğren, ama istersen sevme! Conrad'ı, Henry James'i oku, sonra istersen de ki bu adamlar bana göre değil çünkü ben insan bilincinin o kadar karmaşık olduğunu düşünmüyorum, bu tür bir üslubu da müzikli bulmuyorum. De. O zaman herkes sana şapka çıkarır. Kendine o terbiyeyi verirsen ondan sonra sıradan yazarların ve daha da sıradan eleştirmenlerin seni kandırması daha zor olur. Ondan sonra sevdiğini niye seviyorsun, bilirsin. Bir kere, eleştirmenler her şeyi yaparlar. Cidden. Eleştirmen de yazar gibi kendinden bahsettirmek zorunda olan kişidir. İlgi çekmek, kendini takip ettirmek, ne demiş dedirtmek zorundadır. Yazardan farkı ölümlü olmasıdır. Öldükten sonra başarı kazanmış çok yazar vardır ama yaşarken önemsenmemiş, önemi sonradan farkedilmiş hiçbir eleştirmen yoktur. O yüzden büyük laflar etmeleri, mesela futbol ve roman gibi çarpıcı benzetmeler yapmaları, hadise çıkarmaları şarttır. Çünkü işi bugünle sınırlıdır. Çünkü öldükten sonra etkisi süren eleştirmen yoktur. Edmund Wilson'ın Ulysses için ne dediği ya da F. R. Leavis'in D. H. Lawrence için ne dediği zamanında önemliydi ama bugün kimsenin umurunda değil. Edebiyat tarihi içinde bile bir önemi yok artık. Hatta vakti zamanın ortalığı titreten eleştirmenlerinin bugün kitaplarının baskıları bile yok. Edebiyat kuramcısıysan eğer, o zaman iş biraz değişir. Senden daha seksi bir kuramcı gelene kadar bir süre akademik bir atraksiyon olursun. Ama o da bir süre. Yetmişlerde seksenlerde bir Barthes fırtınası vardı, doksanlarda bir baktık yerine Derrida geçmiş. Artık o da rüzgarını kaybetti. Soruyorum sana, Yapısalcılıktan geriye ne kaldı? Soruyorum, deconstruction'dan geriye ne kalacak ve kimin umurunda olacak. Ama edebiyat kuramları hiçbir zaman romancıları etkileyen şeyler olmamıştır. Aksine, kuramlar romanların arkasından gelir. Neyse, eleştirmenlere dönelim. Neyse. Boşver. Sıkıldım. Eleştirmenleri eleştirmenin sonu yok. Faydası da yok. Yeter. Hele Türkiye gibi basının da okurun da ideoloji üzerinden çalıştığı bir diyarda çok da yetmiştir. Türkiye solcuların otuzlardan, kırklardan itibaren kültür hayatının idaresini ele geçirdikleri zamanlardan beri bir körler ülkesi olmuştur. İnce Memed'i baş tacı edenler Huzur'u, Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nü, Yalnızız'ı görmezden gelmişlerdir. Bir Gün Tek Başına'yı büyük Türk romanı ilan edenler Tutunamayanlar'ı görmezden gelmişlerdir. Yalan mı? Bana Türkiye'de eleştirmen deme Allahını seversen. Türkiye'de eleştirmen yoktur. Hiç olmamıştır. Sadece zevksiz bir takım solcular atıp tutmuşlardır. Bizden olanları kollamış, olmayanlara sırtlarını dönmüşlerdir. Bugün inanmıyorsan, yirmi yıl sonra haklı olduğumu görürsün. Türkiye'de ciddi eleştiriye yaklaşıldığı tek an Cemil Meriç'in Demirciler Çarşısı Cinayeti için iyi de bu atlılar nereden geliyorlar nereye gidiyorlar? sorusunu sorduğu andır. O an tektir. Ondan önce de ondan sonra da solcular tarafından afaroz edilme korkusu kimseye hiçbir genel kabul görmüş roman ya da romancı hakkında gerçek bir soru sorulmasına izin vermemiştir. Memlekette basın düzeyinde de akademik düzeyde de hiçbir zaman bilgi cultivate edilmemiştir, sadece cehalet muhafaza edilmiştir. Olur tabii. Hatta çok olur. Birçok büyük yazar yeterince takdir edilemeden, daha doğrusu takdir edildiklerini göremeden ölmüştür. Mesela Joyce'un dünyanın en büyük yazarı olduğu 20'li yıllardan itibaren az çok kabul ediliyor, dile getiriliyordu. Ama bunun sebeplerinin ortaya dökülmesi için 50'li yıllara gelinmesi gerekti. Daha önceki yüzyılların romancılarını hiç saymıyorum. Ama bunun tersi de doğru. Vaktiyle Sartre yeri göğü inletirdi. Bugün kimse onun büyük romancı olduğunu iddia etmiyor. Artık neredeyse sadece edebiyat kültürü babında okunan yazarlardan biri oldu. Öte yandan Proust büyüdükçe büyüyor. Tabii Proust Joyce'a göre avantajlı. Proust okurken dış referans sıkıntısı çekmiyorsun. Onunki bütün cevapları kendi içinde olan bir dünya. İhtimal, bir elli sene sonra, Proust'un gelmiş geçmiş en büyük yazar olduğunu söyleyeceğiz. Eleştirmenler ve okurlar bir yana, yazarlar başka yazarları keşfetmek ve methetmek konusunda cömert oldular mı? Bana öyle geliyor ki, edebiyattan başka ölçüler girdi hep işin içine. Mesela bir yazarın sağda mı solda mı durduğu ona verilen değeri belirleyen bir şey oldu. Evet, bu da bize has, gözlerimizi kör eden bir hastalık. Memlekette yazarlar için bir yere yaslanma mecburiyeti var. Hem öyle sıradan bir yaslanma da değil, temiz bir yaslanmadan bahsediyorum. Yani net olacaksın. Tanpınar da esasen CHP'ye yaslanmıştı, herhalde Behçet Kemal Çağlar'ın forsunu kıskanıyordu, öte yandan romanlarında Osmanlıcı, hatta yer yer Müslümanca anlar vardı ve makalelerinde ne yazarsa yazsın romanlarındaki bu anlar elbette not ediliyordu. Sonunda ortada kaldı. 70'li yıllarda, yani benim ortaokul, lise yıllarımda Tanpınar'ı sağcı yazar diye bilirdik. Seksen başlarında Adam Yayınları Aydaki Kadın'ı bastığında çok kişi Mehmet Fuat gibi solcu biri nasıl böyle bir yazarı basar diye hayret etmişti. O sıra, hatırlıyorum, birkaç yıl boyunca, Tanpınar bizim yeni yetişen entellektüellerimizin underground sevgisine mazhar oldu. Türkiye böyle. Burada pasta ideoloji bıçağıyla kesilir. Peyami Safa. Onu da benim çocukluk yıllarımda, faşist yazar diye bilirdik. Bugün hala romanlarının marjinal kalmasında ısrar ediyoruz. Oysa adam bana göre harikulade iki roman yazdı, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu ve Yalnızız. Tanpınar'ın başına gelen şey. Onun lafı zaten. Huzur'un basından, eleştirmenlerden ilgi görmemesinden yakınırken söylüyor. Zavallı, memlekette eleştirmen var sanıyor. Evet, sen meselenin benden daha gerçekçi tarafına parmak bastın. Şimdi koskoca yayınevi kendince çalışıp çabalayıp bir roman patlatmaya hazırlanıyor, ama adamın biri kalkıp daha o hafta bir kitap ekinde o romana geçiriyor. Okuru etkilemeyebilir, ama bu yazarın ve yayıncının moralini bozar. Sen de eğer kitap eki editörü isen ve o yazıyı basmaya göze almışsan o yayıncıdan bir daha reklam alamamayı da göze almışsın demektir. Ben yayıncı olsam ben de sana bir daha reklam vermem. Ya da yazarsam ve bir gün gelir benden röportaj ya da bir dosya için görüş ya da yazı istersen sana başka kapıya derim. Derim, hiç acımam. Ama işte, bu geçirmelerin altında hep bir amatörlük, bir cahillik, bir kıskançlık, bir birikmiş hesapları görme arzusu ve bir ruh kötülüğü yattığı için etki böyle oluyor. Eleştiri ve kitap tanıtımı bizde adı konmamış ama gavurun review dediği şeyi kastediyorum- henüz bizde saygın bir temele oturmadı. Bu mecralar bu işleri parasız yaptırdıkları için bu işlere ancak çoluk çocuk koşturuyor, onlar da eh, en iyi niyetli söyleyişle, yeni yetme oluyorlar ve işi çığrından çıkarıyorlar. Onların cirit attığı yerlerde de doğal olarak sağlam adamlar arzı endam eylemiyorlar. Ne oldu, bak? Sonunda koca bir edebiyat piyasasında insanları etkileyen tek bir tane edebiyat dergisi ya da kitap dergisi kalmadı. İyi kötü yüz yıllık bir Türkçe edebiyat geleneğimiz var ama bir TLS'miz yok. Niye? Çünkü olanlar hakkaniyetli ve özgürlükçü olmadılar. Kaybettiler. Çünkü tek kusursuz romanımızdır. Çünkü baştan sona okura aynı zevki verir. Tempoyu da ritmi de bozmaz. Bizim Türk yazarlarının en büyük hastalığı olan şişirme, uzatma hastalığına yakalanmadan, disiplinini bozmadan yazar, bitirir. Gerçi sonraki romanlarında Peyami Safa da o tuzaklara düştü. Mesela Yalnızız gibi müthiş bir romanı aralara ütopya düşünceleri sokarak bozdu. Yalnızız'ı çok severim, ama o bölümleri çıkararak. Huzur da hep bu araya mesaj sokma, düşünmeye davet etme hareketleri yüzünden tempo kaybediyor. Böyle şeylerin romanda yeri yoktur. Bireyin perspektifini kaçırdığın an roman dağılmaya başlar. Ne yaptığımı bilmek. Sadece bu. Gerisi önemli değil. Sonunda ben kazanacağım.


Kütüphanesine gizlice süzüldüğümüz yazarlardan biri de Mülksüzler, Yerdeniz Büyücüsü, Aya Tırmanmak, Lavinia ve Dünyaya Orman Denir adlı kitapların yaratıcısı Ursula K. Le Guin oldu. Onun Neil Gaiman gibi okuma gözlüğü kullanıp kullanmadığını bilemiyorum ama bu röportajıyla kitap kulüplerine karşı önyargılarımı yerle bir ettiğine şüphe yok. Meğer Ursula'mız da amatör bir kitap kulübüne üyeymiş ve her hafta hevesli okurlarla buluşup edebiyat sohbetleri yapıyormuş. Bu soruyu hiç sevmiyorum, çünkü edebiyatı bir yarış gibi algılamamıza yol açıyor. Şuna karşı bu, ona karşı şu... Yok, hayır, ben almayayım. Elbette kendime göre tercihlerim, favorilerim var ama onları listelemeye kalkışmıyodrum. Ama üyeyim zaten. Bizim kulüp, yeni ya da eski her tür romanı okuyup onlar üzerine konuşmayı seven bir grup zeki insandan oluşuyor. Kitaplarımı okudukları ay beni davet etmişlerdi. Tartışmalarını dinledikten sonra ben de gruba katılmak istedim. Elime ne geçerse okurdum, hiç durmamacasına... Evimiz kitaplarla, oturduğumuz kasaba kütüphanelerle doluydu. Mutluluktan ölebilirdim! 1970'lerin feminist kitaplarını hiç okuyamadım ama açıkçası kimse de beni buna zorlamadı. Beyaz Saray'ın kargaşasından biraz olsun uzaklaşsın diye, Jane Austen'dan Mansfield Park. Ohooo, öyle çok kitabı yarım bırakıyorum ki. Her gün bir sürü şey yolluyorlar, çoğunlukla da editör içine bir not iliştirmiş oluyor; Falanca yazar bu kitapla kurmacayı yeniden icat etti ya da Daha önce yazılmış bütün kitapları unutun, hepsi bunun gölgesinde kalacak gibisinden şeyler... Böyle notlar beklentilerimi yükseltiyor ve bir şans veriyorum ama çoğunu bitiremiyorum bile. İtiraf edeyim, bazen de aradan Kij Johnson ya da Helen Phillips gibi bir yazar çıkıyor ve hayat benim için bir anda güzelleşiyor. En sevdiğim yok ama bazılarının bir parça ihmal edildiğini düşündüğüm için onlara daha şefkatle yaklaşıyorum. Sesler ve Lavinia onlardan. Benim yaşımda, yapmadığım hiçbir şey beni utandıramaz. Belki sadece eskiden, çok uzun zaman önce yaptığım şeylerin bazılarından utanabilirim.


Yollar yürümekle aşınmıyormuş sahiden. Dilinde tüy bitse, canı anlamak istemeyince karşındakinin, anlamayabiliyormuş gerçekleri. Cehalet, maddi zorluklar, aptallık değilmiş sadece kötülüğün sebebi. Bugün bir hakim, Hatice Kaçmaz'ın katiline indirim verdi. 3 buçuk yaşında kızı olan gencecik bir kadının hayatını sonlandıran adamın tutku derecesinde aşırı sevgiden öldürdüğüne kanaat etti. Bu ülke gencecik kadınları toprağa koymaya doymadı, doyamıyor. Hepimiz ölsek, öyle hemencecik de değil, ölmeden önce şöyle 15-20 kez bıçaklansak, sürüklensek, tecavüze uğrasak anca rahata erecek bütün memleket sanki. Hatice'nin mahkemesinin olduğu gün Burdur'da kadın heykeli saldırıya uğramış ve kan kırmızısına boyanmış. Kadının mermerine bile tahammül edemeyen sapıklarla aynı enleme aynı boylama denk gelmişiz. Öldür Allah bitmiyoruz bir yandan, bir yandan da üreyip duruyoruz. Hatice Kaçmaz'ın Haziran ayında görülen davasına gitmiştim. Katil süt dökmüş kedi gibi nasıl da güzel bir arkadaşlıkları olduğunu anlatıyordu. Ellerini önüne iliştirmiş, kravatını takmış, mahkemeye saygıda kusur etmeden Hatice'yi ne kadar sevdiğini anlatıyordu. Hatice'nin yaşlı anası ile babası çaresizce inliyordu arada bir. Ben taa arka sıradan duyuyordum onların iç çekişini. Akraba olduğunu tahmin ettiğim bir adam katile bağırdı. Onun da anasını bilmem ne edeceğini haykırarak. Öyle ya analar, bacılar, kızlar kendi aramızda alırız erkeklerin birbirinden intikamını. Hatice'nin avukatı Kadın Cinayetleri'ni Durduracağız Platformu'nun gencecik kadın avukatları söz aldı sonra. Ses kayıtlarını bulmuşlar. Meğer katilin evlenme teklifine hayır diyormuş Hatice, katilin anlattığının tam aksine. Zavallıcık nasıl da iletişim çağında yaşadığımızı unutmuş. Big Brother kırk yılın başı bir işe yarayacak, o da bu garibanı bulmuş iyi mi? Kayıtta Hatice korku dolu bir sesle sen benden daha iyilerine layıksın minvalinde sözler söylerken- bizimki meğer çok delikanlıymış, hiç de mahkemede durduğu gibi ürkek değilmiş- tehdit dolu bir sesle beni terk ediyorsun ha, beni diyor şaşkınlıkla. Sonra katil tekrar sözü alıyor. Hemen 112'yi aradım diyor. Genç avukatlar küt diye yine bir ses bandı çıkarıyorlar. Bak sen, Hatice can çekişirken kendisi aramış 112'yi meğer. Son bir çabayla telefona sarılmış, bıçaklandım gelin beni kurtarın diyor. Ölüyorum yetişin diyor. Ben artık sadece Hatice'nin annesiyle babasının iç çekişini duyuyorum. Mırıl mırıl bir sesle kendine yakın gördüğü orta yaşlı erkek hakime, birbirlerini nasıl da sevdiklerini anlatıyor bu defa katil. Hakim 'ne ilgisi var bunların, olay gününü anlat' diye azarlayınca umutlanıyorum. Nihayet gerçeği görebilen biri var diye... Bunca ses kaydından sonra rezil herif artık hak eden cezayı alır diye düşünüyorum. Sonraki mahkemelerde Hakim değişmiş. Yerine başkası gelmiş. O da, bir kadınla buluşmaya kurban bıçağı ile giden adamın taammüden değil, ani bir ihtirasla kadını öldürdüğüne kanaat etmiş. Canımız tehlikede. Hepimiz tehdit altındayız. Bu tehdidin kaynağı sefaleti, perişanlığı vücudunun her zerresine sirayet etmiş o zavallı insan müsveddeleri değil. Sadece onlarla baş edebilmek çok kolay olurdu. Biraz korku salsan, seni soktum mu içeri bir daha çıkarmam desen, diyebilsen bir daha gıkını bile çıkaramayacak rezil sürüsünü sindirmek işten bile sayılmazdı. Kadınlar için en büyük tehdit, bu katil sürüsüne fırsat verenlerdir.


Çocukluğunu adamakıllı hatırlayamamak gibi bir özre sahibim. Aklımda kalanlar sadece unutulmayacak kadar derin iz bırakan şeyler. Kapı komşumuz kreş işleten bir anneydi, Gülay Teyze... Çocuk dergileri getirdiğini hatırlıyorum. Onun çocuklarıyla birlikte ilgiyle karıştırırdık bu dergileri. Karikatürlerini okur, bulmacalarına filan kafa yorardık. Evimizde özel bir kitaplık yoktu. Sanırım okulumuzda da hatırı sayılır bir kütüphane yoktu. Böyle olunca kitaba ulaşmak neredeyse imkansız hale geliyor tabii. Yalnız sınıfta kitaplık kulübü temsilcisiydim, onu hatırlıyorum. Her yıl kitaplık kulübünün temsilcisi ben oluyordum niyeyse. Üzerime yapışıp kaldığı için herhalde. Öğretmen dolabının kırık dökük bir rafına sıkıştırılmış kitaplar için de okuma takip defteri tutuyordum. Kim hangi kitabı almışsa gelip bendeki deftere kayıt yaptırıyordu. İlkokulda en sevdiğim kitabın sadece resimlerini hatırlıyorum. O da hayal meyal. Hayvanlar arasında geçen bir hikayeydi galiba. Sonrasındaysa sık sık okuduklarım R. L. Stevenson ve Jules Verne'in birkaç kitabıydı. Dönüp dönüp Define Adasını, Balonla Beş Haftayı filan okuyordum. Bir de ortaokul yıllarımda bir yaz köye gittiğimde Aziz Nesin'in Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamazını birkaç kere okumuştum. Lise yılları ise sokaklarda sürtmek ve ders çalışmak arasında geçtiği için okumayı bütünüyle boşladım. O yılları neredeyse hiçbir şey okumadan geçtim sanırım. Ya da aklımda iz bırakmayacak kadar eften püften şeylerdi okuduklarım. Kitap, eh, elbette çaldım birkaç tane. Üniversitede staj için bir ilkokula gitmiştim. Okulun kütüphanesinde Durkheim'ın İntiharlar Kitabını araklamıştım. Bayağı da oylumlu bir şeydi mübarek, çantaya zor sığdırdığımı hatırlıyorum. İlkokul çocuklarını böyle tehlikeli bir konudan uzak tutmak gerektiğini düşünerek vicdanımı rahatlatmıştım sonra. Bir de bir ilçe halk kütüphanesinden Turgut Uyar'ın Divanını yürütmüştüm. Harika bir kitaptır. Onun yerine de başka bir şiir kitabı bırakmıştım, sanırım hafifletici sebep kabilinden. Ufak tefek başka vukuatlarım da olmuştur aslında. Düşünsem çıkar. Ama pek hatırlamak istemiyorum galiba. Ödünç alıp vermediğim, veremediğim sekiz-on kitap var. Hepsinin sahibini tek tek biliyorum. Onlar da beni kara deftere yazmışlardır herhalde. Buna karşılık benden ödünç alınıp da getirilmeyen düzinelerce kitap vardır. Burada o arkadaşların isimlerini anıp kendilerini rencide etmek istemiyorum. Şaka bir yana, olmazsa olmaz kimi kitaplar dışında, kitap biriktirmek değil kitap dağıtmak taraftarıyım. Ömrüm boyunca bir daha kapağını açmayacağım kitapların evimde durması beni yoruyor, sanırım kitabı da. Benim bütün okuma serüvenim yaramazlık üzerine kurulu bir ara dönemler rejimi halinde yaşandı, yaşanıyor. Kimi zaman bir yazarın birkaç kitabını ardarda okumak ya da çocuk kitaplarına ağırlık vermek dışında her daim, her telden okuyorum. Hikaye yazma derdinde olan biri, her türden insana yanaşıp, herkesten özgün bir şeyler duyma çabasında olduğu gibi farklı alanlardan kitaplarla da haşır neşir olmak durumundadır bence. Şaka gibi gelecek ama istanbul trafiğinde acayip iyi okuyorum. Metrobüste ya da metroda ya da herhangi bir taşıtta oturacak kadar şanslıysam değmeyin keyfime. Yanımdan istanbul akarken ben Bukowski'ye dalarım. Kafamı kaldırdığımda okuduğum kitaptan fırlamış karakterler bulmak da cabası. Kütüphanede de okurum tuvalette de, vapurda da odamda masa başında da. Yazmak için de öyle, neredeyse hiçbir özel şart aramam. Bu biraz sürdürmek zorunda olduğum yaşamın bana bu lüksü sunmamasıyla ilgili sanırım. Okumak ve yazmak için zaman ve mekanı dert edecek durumda değilim demek istiyorum. Ama ille de ideal bir okuma deneyimi duymak isterseniz bir yıla yakın bir süre kaldığım hapishaneden söz ederim size. İşte orada yoğunlaşmanın ve içselleştirmenin son kertesinde, tamamen özgürce bir okuma serüvenim oldu. Ne tür kitapları sever, okursunuz? Kütüphanenizin bir haritasını çizmenizi istesek neler anlatırsınız? Okumayı en az sizin kadar seven biri kütüphanenizi görse ne hazinelerle karşılaşır? Bir de orada bizi şaşırtacak, sizden beklemeyeceğimiz ne bulurduk. Kitaplığımda çok özel şeyler yok, çoğunluğu eski baskı kitaplar. Yaşamıma bir biçimde burnunu sokmuş bütün kitaplar benim gözümde oldukça değerli parçalardır ama. Hazine sayılır mı sayılmaz mı bilmem ama üniversiteden beri lime lime ederek okuduğum Ulysses öyledir mesela. Ya da Saroyan'ın Yoksul İnsanları öyledir. Salinger öyledir... Ne bileyim, dışardan bir göz için pek kıymetli sayılmaz hiçbiri. Sadece benim için, benim hayatımdaki sekme taşları oldukları için değerli olan nesneler işte onlar. Tür ayrımım yok diyebilirim. Ancak zamanını beklediğim, şimdilik tadına varamadığım, tipim olmayan türler var. Polisiye ve fantastik gibi. Şimdilik! Bir de öykünün uzununa içim ısınmadı hiç. Ve çeviri şiire. Okumaya başlayıp da yarı yolda bıraktığım kitapların saysam buradan köye yol olur. Önemli sayılan bir kitapta düşkırıklığına uğradığımda kusuru kendimde bulmayı yeğlerim ama. İnsan başkaları hakkında kolayca atıp tutar da kendine toz kondurmaz ya pek. En azından kitap söz konusu olduğunda bir okur olarak kendimi tartıya vurup Sırası değilmiş demeyi bilirim. Hala geçmişi keşfetmekteyim ben. Yeni yayımlananlar keşif düzeyinde menzilime girmiyor pek.


Günümüzde mimarlar ve şehir idarecileri 'park' adı verilen ama yeşillikmiş gibi göründükleri halde aslında modern hayatın light birer yansımasından başka bir şey olmayan alanlar yaratıyor, çevrelerini alışveriş merkezleri, içlerini marka ilanları, fast food şubeleriyle dolduruyorlar. Körlemesine bir şekilde yalnızca değişiklik isteğinin peşinden gidiyoruz ve bu değiştirmelerin bize getirdiği şeylere karşılık sonsuza dek bizden aldıklarını belki de yeterince bilmiyoruz diyor Sarkowicz. Bunları okuyunca Gezi gibi eski, köklü parkların niçin çok kıymetli olduğunu ve neden korunmaları gerektiğini daha iyi anlıyor insan. Önce park ve bahçelerin resmi olmayan tarihine bakmak gerek belki. Şöyle üstün körü bir hatırlama çabasıyla akla gelecek ilk örnek hiç şüphesiz kutsal kitaplarda da yeri olan iki kişilik Cennet Bahçesi. Yaradılış mitine göre Adem ile Havva'nın yılan kılığına giren Şeytan'a uyarak bilgi ağacının yasak meyvesini yemeleri ve böylece sonsuz mutluluğu yitirmelerinin öyküsünü hepimiz biliyoruz. Otoritenin bilginin tehlikeli olduğunu biz insanlara öğretme biçimi bu aslında. Başka kadim bahçelerden de söz edilebilir: Eski Mısır'ın evrenin minik birer versiyonu olarak yaratılan olağanüstü güzellikteki bahçeleri, çoktan yitip yok olduğu halde cennetin ikizi imgesiyle dünyanın yedi harikasından biri olarak günümüze kadar gelen Babil'in Asma Bahçeleri, Çinlilerin metaforlar ve simgelerle dolu gizemli bahçeleri, Japonların yalın, mütevazı ve özgür ruhlu bahçeleri... Buradan Eski Yunan ve Roma'nın felsefe konuşulan bahçelerine geçebiliriz. Bizans, Moğol ve İslam bahçeleri de hatırlayabiliriz. Buradan atlamamız gereken yer Avrupa'nın Manastır bahçeleri. Elimde bir kitap var: Parkların ve Bahçelerin Tarihi. Alman tarihçi Hans Sarkowicz yazmış. Tabii burada bahçeyle kastedilen, bir zamanlar şahıslara ait olan ama artık kamuya açılmış durumdaki kent bahçeleri. Sonuçta artık onlar da bir çeşit park... Paris'teki Lüksemburg Bahçesi'ni hatırlayın. 1612'de Marie de Medici tarafından yaptırılmıştı, artık hem tüm Parislilerin hem de turistlerin buluşma ve gezinme mekanı. Her neyse, aslında parkların tarihinin insanlık kadar eski olduğunu ama resmi olarak ortaçağda başladığını bu kitaptan öğreniyorum. İlk parkları aristokratlar ve derebeyleri geyik avlamak için yaptırmış, çevrelerine kalın ve yüksek duvarlar ördürmüş, derin hendekler kazdırmışlar. Dışarıdan kimse giremesin diye. 17'inci yüzyıldan sonra bu parklar sadece avlanma mekanı olmaktan çıkmış, sahiplerinin zenginliğini ve toplumsal statüsünü ortaya koyan meyve ve çiçek bahçelerine dönüşmüş. Lancelot Capability Brown adlı bir mimar İngiltere'nin bütün aristokratlarının bahçelerini yenileyerek dönemin hatırı sayılır şöhretlerinden olmuş. Böylece peyzaj mimarisiadı verilen yeni bir meslek ortaya çıkmış. 19'uncu yüzyıldaki sanayi devrimiyle birlikte şehirler kalabalıklaştıkça, bu özel bahçelerin hepsi teker teker halka açılmış. İnsanlar buluşmak, konuşmak, yürüyüş yapmak, çeşitli spor etkinlikleri gerçekleştirmek, toplumsal olaylarda bir araya gelip durum muhasebesi etmek veya bildiri yayınlamak gibi birçok farklı amaçla artık parklara geliyormuş. Parkların bugün anladığımız anlamda kamulaştırılması sırasında yaşananlarsa ibret verici. Frankfurtlu düşünür Theodore W. Adorno'nun anılarında yer alan bir olay var mesela. 1926'da Almanya'daki Loewenstein Parkı'nda bir arkadaşıyla oturup kitap okurken park bekçisi onları kovalamış. Bu banklar kraliyet alesinin efendilerine aittir diye bağırıyormuş bir yandan. Adorno'nun deyişiyle, Yeni ve demokratik bir park politikasının uygulanmaya başlamasının hemen öncesinde yaşanan bu olay aslında tükenmekte olan bir efendi parkları dönemine aitmiş. Parkların tarihçesi işte bu kadar kısa. Ve geliyoruz günümüze... 100 yıl öncesinin hobi ve botanik bahçelerini, şifa parklarını okuyoruz önce. Ardından günümüzdeki park ve bahçe çeşitliliğini görüyoruz. İnsanın içini karartacak bir tablo sayılabilir. Neler yok ki bugün gittikçe bir parklar ve bahçeler topluluğuna dönüşen dünyamızda. Prefabrik evlerden oluşan konut parkları, heykel parkları, lunaparklar, sanayi parkları, teknoloji parkları, bilim parkları, multimedya parkları, alışveriş parkları... Ve hepsinin bir simgesi olarak Disneyland. Eskiden parklar 'soylulaştırılmış' bir doğa yaratır ve korurken, yeni park kreasyonları adeta parazit olarak yaşıyor diyor Hans Sarkowicz. Alman tarihçiye göre mutlaka korunması gereken vahşi doğa parkları bir yana bırakılırsa, günümüz Avrupalı ve Amerikalı parkları, çağrışımları harekete geçiren bir yeşillik alan izleniminden ibaret hale geliyor yavaş yavaş. Mimarlar ve şehir idarecileri park adı verilen ama yeşillikmiş gibi göründükleri halde aslında modern hayatın light birer yansımasından başka bir şey olmayan alanlar yaratıyor, çevrelerini alışveriş merkezleri, içlerini marka ilanları, fast food şubeleriyle dolduruyorlar. Eski, köklü parklar bu yüzden çok kıymetli, bu yüzden korunmalı... Hans Sarkowicz Körlemesine bir şekilde yalnızca değişiklik isteğinin peşinden gidiyoruz ve bu değiştirmelerin bize getirdiği şeylere karşılık sonsuza dek bizden aldıklarını belki de yeterince bilmiyoruz diyor.


29 Kasım 2012'de Hürriyet Gazetesinin düzenlediği Bumerang Ödülleri sahiplerini buldu. O gece ben de birçok yeni ve güzel blogla, bloggerla tanıştım mutluyum. Her ödül alanla birlikte ben de yeniden ödül almışım kadar sevinmemin sebebini ise hakikaten bilmiyorum. Her neyse, tören öncesinde düzenlenen İyi İçerik Atölyesi kapsamında geçen yılın birincilerinden biri olarak benden de bir konuşma yapmamı istediler. İyi bir blog yapmanın sırlarını anlatacaktım. Kalabalık karşısında konuşma yapmakla ilgili tüm korkularıma rağmen yaptım. Orada bulunamayanlar için konuşmanın metnini buraya da alıyorum. Zira hem Egoist Okur'un bazılarınızın zaten bildiği hikayesini anlattım o gün, hem de onunla haşır neşir olduğum 1,5 yıl boyunda öğrendiklerimi. Böylece ortaya Egoist Okur'un 10 Emir'i çıktı. Umarım size de faydalı olur... Bence olur :) Kendi blogunuzu açmanız konusunda size azıcık cesaret verse, o bile yeter. Ben bir blogger'ım. Fakat bunun ne anlama geldiğini tam olarak bilmiyorum. Günlük tutmak gibi bir şey belki. Ama benim web günlüğümü yani blogumu gizlice okumanıza gerek yok. Yakalanma ve beni utandırma korkusu taşımadan yazdığım her şeye rahatça göz atabilirsiniz. İzin vermekle kalmayıp sizi buna teşvik ederim hatta okuduğunuz için sevinirim. Blogumun günlükten bir farkı daha var: Benimki tersten okunuyor. Yani son yazdığım şey, sizin ilk okuduğunuz şey oluyor. İlk olarak ne yazdığımı merak ediyorsanız, sayfalarca geriye gitmeniz gerek. Böyle işte. İnternet birçok şeyi tersine çeviriyor. Ama bir illüzyondan bahsedemeyiz, hepsi gerçek. Üstelik zevkli ve heyecan verici. Gerçi bazen şunu düşünüyorum... Dünyamızı ziyarete gelen bir uzaylı ezkaza internete girse, blogger denen mahlukların tırnaklarını garip renklere boyayıp herkes görsün diye yayınlayan insanlar olduğunu sanabilir. Ortalığı işgal eden kedi videolarından da bahsedebiliriz. Karton kutulara bayılan kediler, aynadaki yansımalarından korkan kediler, bir fare yavrusuna şefkat gösteren iyi huylu kediler ve tabii nadiren de olsa hırlayıp duran hiddetli kediler... İçimden Keşke sokaktaki kedileri de kedi videolarını sevdiğimiz kadar sevebilseydik demek geliyor. Tabii blogların hepsi böyle değil. Geçenlerde, 2009'da İngiltere'de yaşanan bir politik skandalı oyunsever bloggerların ortaya çıkardığını anlatan bir kitap geçti elime. Bir amaç için toplandığımızda sandığımızdan çok daha güçlü olabileceğimizi fark ettirdiği için bana harikulade geldi. Birkaç hafta önce de dünyayı cep telefonları ve blogların değiştireceğine inanan biri İranlı, diğeri Faslı iki genç adamla tanıştım. Bloglarında tefrika halinde yayınlamaya başladıkları çizgi romanları sayesinde dünya çapında şöhret kazanmış durumdalar. Daha parıltılı bir örnek istiyorsanız, Huffington Post'un zaferini hatırlayın derim. Arianne Huffington adlı kadın 2005'te bir blog açmıştı. Soyadını taşıyan bu gazetemsi şey, yedi yıl sonra tarihte ilk kez bir blogger'ın Pulitzer Ödülü kazanmasını sağladı. Ü, Ö ve Ç harfleri yüzünden ismim ve soyadım bir bloga yakışmayacağı için galiba kendimi asla Arianne Huffington'ı kadar başarılı hissetmeyeceğim. Egoist Okur adlı blogum, az önce verdiğim örnekler kadar radikal değişikliklere sebep olmadı. Henüz... Öte yandan insanlık için değil ama benim için büyük bir adımdı, hayatımda neredeyse her şeyi değiştirdi. 2011'de kazandığım Bumerang Ödülü'nden bahsediyorum... Eskiden söyleseler inanmazdım. E-postalara cevap vermek ve Google'da gezinmek dışında internetten pek anlamayan, teknoloji özürlü biri olarak bir blog açacağımı ve yaptığım işlerin birileri tarafından görüleceğini düşünmek benim için bir hayal, asla gerçekleşmeyecek bir peri masalıydı. Ama işte bugün buraya bu sebeple davet edildim. Kendi tecrübelerimden yola çıkarak size başarılı bir blog hazırlamanın yollarını anlatmamı istediler. Tamam, blogosfer adı verilen karmaşık ama büyüleyici alemde keşfettiğim birkaç küçük sırrı sizlerle paylaşacağım. Ama pek kolay olmayacak. Birkaç gündür gergin ve endişeliyim. Ne söyleyeceğim? Nasıl sakin konuşacağım? Çünkü yazı yazarken veya röportaj yaparken olduğumun aksine ben, kalabalık karşısında konuşurken bi parça beceriksizim. Size tüm bunları itiraf ediyorum. Çünkü konuşurken kızarırsam veya sesim titrerse, beni hoşgörmenizi istiyorum. Bir sebep daha var, hayatım boyunca başka ejderhalarla da karşılaştım. Ama onları yendim. Egoist Okur baş edemeyeceğimi sandığım birkaç ejderhayı etkisiz hale getirebildiğimin bir kanıtı. Blog açmaya karar verdiğimde yani 2009 yazında profesyonellerden yardım istedim. Çok geçmeden birkaç tasarım örneği geldi. Hepsi çok sıkıcı ve renksizdi. Yazmak istediğim şeyleri, içime sinmeyen bu tasarımlarla bağdaştıramıyordum. Ya Edebiyat blogu yapacaksanız, biraz ciddi ve ağırbaşlı olmalı açıklamasıyla yetinecektim ya da vazgeçecektim. Vazgeçtim. Gerçi şimdi dönüp geriye bakınca buna seviniyorum. Zira o siyahlı, kahverengili, ağır abi tasarımlarla muhtemelen Egoist Okur'un içeriği de pek şahane olmazdı. Herkesi memnun edemezsiniz, o halde başkalarını değil kendinizi mutlu etmeyi deneyin. Yani bir blog açacaksanız, gerçekten istediğiniz şeyin ne olduğunu keşfedin. Ve hiçbir önyargının sizi yolunuzdan saptırmasına izin vermeyin. Bunu yaparsanız, başkalarının doğru olduğunu iddia ettiği klişelere itibar etmek zorunda kalmazsınız. Evet, klişeler bazen hayatı kolaylaştırır ama onlara körü körüne uyulması da gerekmez. Egoist Okur'u, okumayı çok sevdiğim ve benim kadar seven başka insanlarla tanışabileyim diye açmıştım. Blogum geceleri evdeki herkes uykuya çekildikten sonra yorganın altında el feneriyle gizlice kitap okuyan küçük kıza verdiğim bir hediyeydi. Birkaç ay sonra, 2009 kasımının sonunda öyle bir şey oldu ki blog falan düşünemeyecek hale geldim. Bir kaza geçirdim ve doktorlar bir süre yürüyemeyeceğimi söyledi. Felaketti. İşe gidemeyecektim. Aslında hiçbir yere gidemeyecektim. İlk bir ayı kendime acımakla geçirdikten sonra yılbaşı gecesi 23:30 sularında çoktan unuttuğum hayalim kendini bana hatırlattı. İnternete girip bir alan ismi satın aldım. Yapmak istediğim blogu en iyi ifade eden kelimelerle; Ü'süz, Ö'söz, Ç'siz... Bir dilek dileyip gerçekleşmesini beklemek yerine, onu kendim yapacaktım. Yeri gelmişken, Egoist Okur'la birbirimize bu kadar çok benzememizin bir sebebi de bu olabilir mi acaba? Sonuçta o gece benim de doğum günümdü. Yani ikimiz de Oğlak burcuyuz. Fakat ortada acı bir gerçek vardı: Blog nasıl açılır, site tasarımı nasıl yapılır, hosting ne anlama gelir, bilmiyordum. Ben de Google'a baktım, çeşitli forumlara girdim, yüzümü kızartıp hiç tanımadığım insanlardan bilgi istedim. Sadece Türkiye'den değil başka ülkelerden de... Bazıları kibirli davranıp sustu, bazıları üşenmeyip yardım etti. Derken bir arkadaşım, WordPress for Dummies diye bir kitap tavsiye etti. 'Gerizekalılar İçin WordPress' adı kulağa pek sevimli gelmiyordu ama çok işe yaradı. Üç-beş başarısız denemenin ardından, Egoist Okur birkaç hafta içinde yüzüne bakılır bir blog haline geldi. Yardıma ihtiyacınız olduğunu kabul edin. Ve size yardım edebileceğinizi düşündüğünüz herkese gidin. Utanmayın, sorun. Üşenmeyin, araştırın. Ve bol bol okuyun! Hikayeyi burada kesiyorum. Başka problemlerden söz etmeyeceğim. Sonuçta beni buraya başarılı bir blogun sırlarını vermem için davet ettiler. 1. Birbirinden ne kadar farklı görünürse görünsün sevdiğiniz, ilgilendiğiniz hiçbir konuyu ihmal etmeyin. Hepsi günün birinde muhakkak imdadınıza koşacak, blogunuzun daha zengin ve güzel olmasını sağlayacak. Bir kitap blogu yaptığım halde müzikten asla vazgeçmedim. Egoist Okur'un Efkar Karmaları galiba bu yüzden çok sevildi. Futboldan anlamıyorum ama emin olun bi parçacık bile ilgilenmiş olsaydım, blogumda görecektiniz. 2. Blogunuz sizin bir parçanız olsun, ismiyle ve içeriğiyle size benzesin. Yanlış olduğunu düşündüğünüz hiçbir yazıyı ya da fotoğrafı, ilgi çekebilir diyerek yayınlamayın. 4. Herkesin yaptığını yapmayın. Diğer blogları okuyun, onlardan fikir alın ama taklit etmeyin. 5. Blogosfer'in tamamen linkler yani bağlantılar üzerine kurulu bir evren olduğunu unutmayın. Bu evrende var olmak istiyorsanız kullandığınız her bilgi ve görsel malzeme için link verin. 6. İyi blogların ortak özelliği içeriklerinin orijinal ve farklı olması. Bilgi veriyor ama bunu sıkıcı olmadan yapıyorlar. Ayrıca haberlerini, fotoğraflar ya da videoların da desteğiyle birer hikayeye dönüştürmeyi başarıyorlar. 7. İnternetin genç ruhuyla çelişse de gerçek şu: Bloglar yaşlandıkça değer kazanıyor. Technorati'ye göre internetin etkili 100 blogundan en genci 3,5 yaşında. O yüzden iki günde sıkılanlardan olmayın. Sebat edip yazmayı sürdürün. 8. Takipçilerinizle aranızdaki ilişkiyi ve onların fikirlerini önemseyin. Uyarılarını dikkate alın, gerekirse hatalarınızı kabul ederek düzeltin. Ara sıra yazmak istemediğiniz dönemler de olabilir. Dürüst olup, günlüğünüze bunu yazın. 9. Cinderella olun ve eve daima biraz erken dönün. Bloggerlık ağır iştir. Kan, ter ve gözyaşı gerektirir. Abartıyor muyum? Belki. Gene de bence siz normalden azıcık geç yatıp sabahları erken kalkmanın ve blogunuzla daha çok uğraşmanın bir yolunu bulun. 10. Az kaldı. En önemlisini, yani kurallar yıkılmak içindir kuralını hep hatırlayın. Benim için bunlar dışında bir sır, kural yok. Söyleyeceklerimi toparlamalıyım... Bugün Hürriyet Gazetesi'nin sosyal medya reklam platformu Bumads'in oluşturduğu Bumerang için bir araya geldik. Size elimizde büyük bir güç bulunduğunu hatırlatmak istiyorum. Hepimiz bloggerız. Kimseden izin ya da onay almadan birer blog açıp söylemek istediklerimizi söyleyebiliriz. Bu, dünyanın en şahane şeyi. Time dergisi birkaç yıl önce geleneksel Yılın İnsanı anketini yayınlarken kapağa üzerinde Siz yazan bir bilgisayar ekranı koymuştu. Çünkü artık yılın insanı diye bir şey yoktu, söz bundan sonra bloggerlarındı. İtiraf edeyim, bu yüzden kendimi şanslı addediyorum. Bir de şu var: Ödül kazandığım halde geçen yıl Bumerang'ın partisine katılamamış, o sıra hasta olan annemin yanına dönmek zorunda kalmıştım. Bu gece partimizin tadını çıkarmaya kararlıyım. Yani akşama görüşür, gerekirse daha uzun konuşuruz. Siz de ne güzel aktarmışsınız, bu hayat duruşunuzu. Uzun zamandır düzenli aralıklarla takip ediyorum blogunuzu, sadece okumakla kalmıyor sosyal ortamda da paylaşıyorum. Çok teşekkür ederim :)) Beni mutlu ettiniz. Yazilarinizi ilgi ve hayranlikla takip ediyorum. Bu yazinizdan blogumda alinti yaptim.


Norveçli Karl Ove Knausgaard, en ince ayrıntıyı bile atlamadan kendini anlatıyor ve böylelikle ruhunu parçalara ayırarak önümüze servis ediyor. Ve biz o parçalarda kendimizi de buluyoruz. Kavgamın yeni cildi yayında. 1) Celebrity kategorisinden birine, mesela bir oyuncuya, iş adamına, müzisyene... Yahut da örneğe lüzum yok ama yazar olarak elde edebileceği şöhretten çok daha fazlasını arzulayan bir şöhret sevdalısına. 2) Ölmüş ve her geçen yıl önemi artan bir edebiyatçıya. Kafka diyeyim, Marquez diyeyim, Sabahattin Ali diyeyim, anlayın. 3) Doğrudan kendi hayatını yazan birine, yani kitabının kahtamanı veya antikahramanı da olan birine. Lafı Kalp için hayat basittir, atabildiği kadar atar ve sonra... durur sözünün sahibi Karl Ove Knausgaard'a getireceğim. Kavgam başlığı altında topladığı 5000 sayfalık dev romanında hayatını en mahrem anları bile gizlemeden anlatan, bunu yaparken de gerekirse çevresinde ona yakın ya da uzak kim varsa harcamaktan çekinmeyen Knausgaard'ın kitaplarının kapaklarında mutlaka yazarın portresi bulunuyor. Serinin bizde yayınlanan dördüncü kitabı Karanlıkta Dans da buna dahil. Açıkçası Monokl Yayınları'nın kapak seçimine bu kez itiraz etmeyeceğim. Dördüncü cildi henüz okumadım ama önceki üç tanesini ne kadar sevdiğimi hatta yazarıyla röportajımda bunu ona da söylediğimi hatırlayacaksınız. Selfie çağının başyapıtı denen Kavgamın bu yeni parçasını da seveceğimi hissediyorum.


Altı yıldan fazla oldu. Bu işi kimler, hangi şartlarda yapıyorlar hiçbir fikrim yok. Ben yazarlarımı kendim seçtim. Önce mahallelerine, sonra evlerine, sonra da yaşamlarına sızdım. Bu işe başlarken yazar asistanlığı diye bir kavram yoktu bende, böyle bir meslekten haberdar da değildim. 20'li yaşlarımın başıydı. Edebiyatla ilgileniyordum ama ilgim kitaplar değildi. Yazarların yaşamını, daha çok da şairleri merak ediyordum. Şair olmayı istiyordum ama asla şiir yazmayı değil. Söylemek istediğim, bazı şairlerin yaşam karşısında aldıkları tavırdan etkileniyor, o tavra sahip olmak istiyordum. Derken, o dönemde rastlantı sonucu Lale Müldür'le tanıştım. Sabahın çok erken saatlerinde Lale'nin bir şiirini okuyordum. Birden yanımdaki arkadaşımın telefonu çalmaya başladı ve ben açtım telefonu. Arayan Lale Müldür'dü ve yanlışlıkla arıyordu. İşte vesile! Vardır elbette ama benim çalıştığım yazarların yaşı yok, bir de ölmüyorlar. Yaşınızın ilerlediğini düşünen bir yazarsanız, sağlık problemlerini de ciddiye alıyorsanız, kendinize bir sekreter ararsınız. Türkiye'de henüz yazar asistanlığı kavramını belirginleştirecek sosyal ve ekonomik şartlar oluşmadığı için, yazar asistanlığıyla yazar sekreterliği birbirine karışır. Ben de bu ayrımı çalıştığım yazarlarla yaptığım işlerin niteliklerine bakarak öğrendim. Yazarların el yazılarını bilgisayar ortamına taşımak, yazarlarla yapılan söyleşileri çözümlemek, e-posta trafiği, arşiv düzenlemesi gibi işler vardır. Bunları yaparken kendimi bir yazar sekreteri olarak görürüm. Yazar asistanlığında ise yazarın yazarlığıyla yaşamı arasında işlevsel bir konumda olmak gerekir. Yazarın yapıta doğru ilerlediği yolda, bir hayalet göz, bir hayalet kulak ve bir hayalet bilinç olmaktan söz ediyorum. Başka bir açıdan yazar asistanı, yapıtın ilk okuru, ilk yayıncısı, ilk editörü ve ilk eleştirmeni olma görevini üstlenir aslında. Tatsız ve sıkıcı biri olmaktan kurtuldum. Sürekli kendimle meşgul olma cehenneminden de... Öyle artistik bir laf olsun diye söylemiyorum bunu; sahiden öyle. Kendinizi bir yazarın hemen iki adım arkasında bir yerde düşünün. Onun omuzlarının arkasından dünya büyük bir roman sahnesi gibi önünüze açılıyor. Siz yoksunuz, doğal olarak yaşamın ağırlığı da yok. Bir okursanız, hayran olduğunuz yazarla tanışmamanızı tavsiye ederim. Hem okur hem yazarsanız, hayran olduğunuz yazarı görünce arkanıza bakmadan kaçmanızı ise şiddetle tavsiye ederim. Ama bir yazar asistanı olmak istiyorsanız, bu tanışma sizi hayret verici yerlere götürür; korkmayın. Bu tür zorluklar en çok eğlendiğim alan. İlham dediğiniz yazmak için gerekli olan bir tahriktir. Her yazarın bu tahrik unsurlarına ihtiyacı vardır ve farklı farklıdır. Küçük sırlarım var. Gecenin bir saatinde, bir parça çikolatayla çalışma odasını bir ilham perileri karnavalına dönüştürebilirsiniz ve yazarınız Orhan Duru birden hayalet kadınlarla bir tango gecesinin içinde yazmaya başlayabilir. Her şey mümkün. 'Edebi Şeyler' adlı bir ajansımız var. Daha kapsamlı bir biçimde yazarlara hizmet vermek istiyoruz. Şair arkadaşlarım Ömer Şişman, Ali Özgür Özkarcı yayınevleri '160. Kilometre'yle yeni yazarlar, şairler keşfediyorlar. Kendi edebi karnavalımızı kuruyoruz.


Metal Fırtınanın yazarlarından Burak Turna, Osmanlı'nın Gizlenen İşgali 1909 adlı kitabında, Osmanlı İmparatorluğu'nun dünyanın büyük ülkelerinin askerleri ve donanmaları tarafından, terör örgütleriyle ortaklık içinde işgal edildiğini ve bu işgalin askeri şifreler yoluyla tarihten tamamen gizlendiğini anlatıyor. Bunu yaparken de belgelerden; dönemin gazete kupürlerinden, makalalelerinden yararlanıyor. Bir süredir duruyordu aşağıda okuyacağınız sorular ve cevaplar ama bir şekilde yayınlayamadım. Konunun anlayanı olmayışıma verin. Ama o dönemde neler olup bittiğini merak ediyor muyum, evet. Üzerinde düşünmeye değer. Arkadaşım Burak'ın Twitter hesabından son zamanlarda sürekli yaptığı uyarılar ve hatırlatmalar da öyle. Özetlemek gerekirse, 1909 yılında bugün kimsenin bilmediği dev bir Osmanlı'yı işgal harekatı başlamış, İstanbul dünyanın büyük güçleri tarafından ele geçirilmiş. Bu büyük olayı saklamak için de tarih tamamen çarpıtılmış ve uydurulmuş. Yanlış anlaşılmasın; ben dönemin gazete kupürlerinden bir tarih oluşturmuyorum. Dönemin gazete kupürlerinde yer alan ipuçlarından yola çıkarak, bir detektif gibi gizlenen bir suçu ortaya çıkarıyorum. Bu haberlerin içinde meta-data dediğimiz yalan yazılamayacak bölümler var, onları kullanıyorum. Mesela bir devlet adımının başka bir ülkenin başkanıyla görüşmei haberine yazılan yorumları değil, doğrudan o görüşmenin haberini kullanıyorum. Balkan halklarını ayaklanmaya çağıran bir mektuptu o. İçeriği çok geniş ve detaylı, kitapta bu konu inceleniyor. O sesleniş sadece bir başlangıçtı. Balkanlarda çok uzun süren ciddi bir terörizm dalgası üretildi. Büyük güçler bu dalgayı lehlerine kullanarak işgali gerçekleştirdi. 1909 işgaline Roosevelt'in, emrindeki askeri birlikle katıldığına dair çok önemli deliller var. Bu arada Roma vatandaşlığı kavramının hala devam ettiği bilgisini ortaya çıkaran kitabım 1909 oldu. Bu bilginin varlığı bile başlı başına bir tarihsel devrim ama ne yazık ki durumu bu seviyede kavrayan kimse çıkmadı henüz. Büyük güçlerin birbiriyle ilişkisini anlamak için biraz oyun teorisi bilmek lazım. Kitabımdaki delilleri ve akıl yürütmeyi okuyan herkes bunu çözebilir. Bir hayli basitleştirdim meseleyi. Tabii çok uzun bir zaman aldı bunu yapmak. Osmanlı halkının tamamına Batıda Türk denilirdi. Yani Batılı için Yahudi olsun Hristiyan olsun, Sırp olsun, Arnavut olsun herkesin ortak adı Türk'tü. Sonra Balkan Hristiyanlarına Avrupa Türkü, Anadolulu Müslüman Türklere de Anadolu Türkü demeye başladılar. Osmanlı'yı yıkıp yerine geçen de Avrupa Türkü dedikleri Balkan Hristiyanları oldu. Basit anlattığıma bakmayın, bunlar hep gizlenmiş bilgiler. Doğrunun tarafındayım. Yani bir düşmanlık gütmüyorum ya da gizli bir gündemim yok. Tek istediğim gerçek ortaya çıksın, gerisi beni çok ilgilendirmiyor. efsaneden ibaret. Hiç bir yazdığı ve söylediğinin gerçekle alakası yok. gelişmesine yol açmaktan başka bir işe yaramaz. yoktur. Madem gerçekleri insanlara anlatmayı seçmiş. Neden parayla satıyor. Gerçekler parayla satılmaz.


Buraya, küçük mutlu güneşler koydum. Günlerimiz karanlık ve çok soğuyor bazı akşamlar, ısınırsın... Birhan Keskin'in dizeleri zihnimizde dönenip duruyor. Buraya umutlu günler koydum. Şimdilik uzak gibi görünüyor, ama kim bilir, birazdan uzanıp dokunursun... Çoluk çocuk uzanıp dokunmak istiyoruz, hem de nasıl. Ülkenin gündemi, çocuklarımızı güçlendirmek, donatmak gerekliliğini zorunlu kılıyor. Herkes savaştan nefret ediyorsa, neden her yerde savaş var? Ne zaman bitecek? Kendini savununca da savaşmış olmuyor muyuz? Çocukların bu sorularını geçiştiremeyiz. En iyisi, oturup mesela Fransız yazar Brigitte Labbe'nin ünlü Çıtır Çıtır Felsefe dizisindeki Savaş ve Barış adlı kitabı onlarla birlikte okumak, sonra da, Barışın doğal bir durum olmadığını, onu her gün, her gün yeniden kurmak ve korumak gerektiğini birlikte kavramaya çalışmak. Müge İplikçi'nin sunduğu mucizelerden biri, Kömür Karası Çocuk. Babasına ulaşmak için çıktığı yolculukta Malili küçük Salif'in yolu, İstanbul'da bir sığınmacı evine düşüyor. Salif, ülkesinin müziğini bu yabancı kentte duymayı, arkadaşlar edinmeyi başardığında, yaşamın büyülü gücü onu sıcacık sarmalayacaktır. İngiliz yazar Laura S. Matthews da Balık adlı kitabında, bilinmeyen bir coğrafyada yardım gönüllüsü anne babasıyla yaşayan bir çocuğun öyküsünü yazmış. Savaşın yaklaşması üzerine, yaşadıkları yabancı köyden ayrılmak zorunda kalan aile, yollara düşüyor. Çamur birikintisindeki küçük bir balığı da yanına alıyor çocuk ve o küçücük balık için titreyen yüreği, savaş karşısında tüm canlıların çaresizliğini, perişanlığını duyumsatıyor, barışın kırılganlığını hatırlatıyor. Önyargılara, ayrımcılığa karşı duran, samimi bir duyarlılık taşıyan öyküler, çocukların yüreğinde her tür savaşa karşı direnç filizlendirebiliyor. Kitaplar biz fark etmeden zihnimizi sağaltır, düşüncelerimizi berraklaştırır. Çocuklara yazılan eğlenceli kitaplar da buna dahil; onlar da hiç mi hiç küçümsenmemeli. İki çocuk dizisini yaz ayları için hatırlatalım. Bir önerim de Korkunç Gıcık III. Hıçkıdık dizisi. İngiliz yazar ve illüstratör Cressida Cowell'ın yarattığı bir Viking şaheseri. Akıl yürüterek güç durumlardan kurtulmayı başaran, zayıf bedenli, şef oğlu Hıçkıdık'ın maceraları biliyorsunuz sinemaya da aktarıldı. Okumaya, Nasıl Korsan Olursun ya da Ejderha Laneti Nasıl Bozulur adlı kitaplarla başlanabilir.


Burçe Bahadır'a bu yazıyı yazarak zihnimizde dolaşan o delirtici soruyu sorduğu için teşekkür ederim. Burçe'yi size kısaca şöyle anlatabilirim: Radyo ve televizyon yapımcısı, ayrıca karısını öldüren erkekler, kocasını öldüren kadınlar ve kurban yakınlarıyla röportajlar yaparak hazırladığı Ölü Kadınlar Memleketi adlı, Ayizi Yayınları'ndan çıkan bir kitabı var. Özgecan'a hep birlikte, elbirliğiyle üzülmek ne kadar kolay. Masumiyeti göz bebeklerinden akan bir küçücük kız olduğu ne çok belli. Okuldan çıkmış, avm'ye gitmiş, annesi sütünü harçlığını vermiş, eve gitmek için akşam 8'de dolmuşa binmiş bir kız çocuğuna üzülmezsen, acımazsan zaten hayvansın, barbarsın, sapıksın demektir. Tecavüze uğramak için hiç bahanesi yok. Ne mini etek giymiş, ne bardan çıkmış, ne de erkek arkadaşı ya da kocaymış tecavüze yeltenen... Hiç tanımadığı bir minibüs şoförüymüş, zaten o da sorunluymuş. Şimdi Özgecan'a da üzülmezsen artık, Nihat'lardan ne farkın kalır. Özgecan'a da için yanmazsa artık rezilsin, sefilsin, öküzün önde gidenisin. Hele hele dolmuşa binmiş bir fahişe olsaydı? Zaten tecavüzünü yer oturur, gıkını bile çıkaramazdı. Çoktan heder olmuştu gündelik hayatımızın içinde üç satırcık gazete haberiyle. En fazla üç satır... O da eğer kadın öldüyse. Ya da eski kocası, yeni kocası, sevgilisi tecavüze kalksaydı, sonra da bıçaklasaydı kim bilir kaç yerinden? Yine bu kadar rahat, bu kadar derinden üzülebilecek miydik? Elleri kırılsın di mi Sayın Bakan? Hep beraber beddua edelim hadi, sanki elimizden hiçbir şey gelmiyormuşçasına. Elleri kırılsın her bir yerinden. Hem verirsin üç beş yıl, ıslah olur. Olmazsa çıkınca birkaç kadın daha ölüverir, ne olacak. Yine girer, yine ıslah olur. Elleri kırılsın katillerin. Kırılsın da bir müddet daha vuramasınlar hiçbir kadına. Çıkınca cezaevinden? Orası Allah kerim. Özgecan... Büyüklerimizin kurallarına o kadar uygun gitti ki yavrucak, ben de az biraz insanım diyen kimsenin gıkı çıkamaz. Orospu değil, mini etek giymemiş, katil tahrik edildiğini söylemiyor -ki söylese pek çok şey değişebilirdi aslında, neyse ki bu katil diğerleri kadar cevval, kurnaz ve sinsi çıkmadı- hem kocası değil bir kere, Allahtan sevgili hiç değil. Ki işin içinde sevgili, koca varsa büyük handikaptır polisimiz, adaletimiz, hakimlerimiz için... Elleri ayakları birbirine dolanır. Hiç tanımadığı herifin biri o masum kıza nasıl kıyar, nasıl tecavüz eder sonra da yakar, gömer, kaçar. Üzülmesi ne kolay. İçin yanmazsa insan değilsin. Cezaları uygulasak sadece, 13 yılda çıkarmasak mesela bir kadın katilini. Sokaktaki her bir erkek bilse ki bir kadına zarar verirse, devlet bırakmayacak peşini, ona göre kontrol altına alsa nefsini. Bu kadar basit işte. Hiç karısını öldürmüş bir erkekle konuştunuz mu? Hiç gözünün içine bakıp ne zaman korktun diye sordunuz mu? Ben sordum. Gazeteler Rekor ceza... 84 yıl diye yazınca korkmuş en çok. Sonra dinmiş korkusu neyse ki. Tahrikti, orospuluktu, erkekliğe hakaretti...14 yıla düşmüş cezası. E şimdiye kadar sinirli sinirli oturduğun hata. Hiç pişman oldun mu diye sordunuz mu başka bir katile. Evlendiği için pişmanmış, ceza yediği için pişmanmış, çocuklar ortada kaldı diye pişmanmış. 24 yıllık karısını, 3 çocuğunun anasını öldürdüğü için hiç pişmanlık duymamış. O kadın da hak etmeseymiş. Ayrılmak istemeseymiş. 20 yıl önce söz vermiş, evlenmiş, sonra da sözünden dönemezmiş. Ben bunları duydum. Kendi kulaklarımla duydum hem de. Özgecan'ın katili içimizi soğutacak bir ceza alacaktır muhakkak. Bu kadar da olmaz dedirtmezler, eğer az biraz akılları varsa. Buna yeterli ceza verilsin ki; biz susalım. Susalım ki; sevgilisi-kocası tarafından katledilen, akşam 8'den sonra sokakta gezmeyi göze alabilen, aşık olmak isteyen, evlenmeden sevişebilen, boşanmakta ısrar eden, kendi hayatı hakkında bir kez olsun karar vermek isteyen kadınlar için nefesimiz kalmasın.