The Mysteries Of Pittsburgh, Fountain City ya da Curtis Hanson tarafından sinemaya uyarlanan ve 90'ların en heyecan verici filmlerinden biri olarak hatırlanan Wonder Boys adlı kitaplarıyla Amerikan edebiyatının en ilginç isimlerinden biri olarak kendini kabul ettiren Michael Chabon'un en ünlü romanı elbette The Amazing Adventures Of Kavalier & Clay. 1930'larda hayatlarını çizgi roman yaratarak kazanan iki kafadarın eğlenceli hikayesini anlatan roman bizde de yayınlanmıştı. Aşağıda, onunla yapılmış bir söyleşiden parçalar okuyacaksınız. Gelgelelim yazmak aslında diğerlerinden farklı. Yazıda, matematiktekinin aksine, bir problemin daima tek bir cevabı olmuyor. Tabii ki öyle. Gene de bu, yazının öğrenilemeyeceği anlamına gelmiyor. Yazmak bu açıdan öteki sanat dallarından, resimden, müzikten, heykelden ya da oyunculuktan pek de farklı değil. Resim mesela... Biri size öğretmezse, hayatta aklınıza gelmeyecek pek çok teknik vardır. Bu, yazarlık için de geçerlidir. Okumak bile bir öğrenme süreci olabilir. Eğer okurken 'okuyucu' özelliğinizi bir kenara atıp okuduğunuz şeye başka gözle bakabilirseniz tabii. Bunu şöyle de anlatabilirim: Vladimir Nabokov'un Lolita'sı büyük bir romandır hatta büyüleyicidir. Okurken ne hakkında olduğunu, hikayede neler yaşandığını, dilin ne kadar ustaca ve güzel kullanıldığını düşünürsünüz, bir yandan da masumiyet, deneyim ve eşzamanlı olarak ilerleyen kirlenme sahneleri ruhunuzu altüst eder. Ama o sırada siz okuyucusunuzdur, anlatım teknikleri üzerine kafa yormazsınız. Bunu yaparsanız, okuduğunuz şey sizin için artık bir zevk olmaktan çıkıp ders haline gelmiş demektir. Öte yandan, eğer birinci tekil şahıs dilinden anlatılan bir roman yazıyorsanız, Lolita gerçekten de iyi bir ders metnidir. Sanırım ben meseleye bu gözle bakmıyorum. Tabii ki bir romancı olarak hayatınızı kazanmak zorundasınız. Bazıları bunu öğretmenlik yaparak sağlıyor. Benim durumumdaysa filmler ve televizyon dizileri için senaryo yazmak gibi bir durum söz konusu. Karım da ben de yazar olarak sigortalı değiliz. Ama senaryo yazarları birliğine kayıtlı olduğumuz için, sigortamız işliyor. Dolayısıyla ben Hollywood'da çalışmak, Spider Man'de olduğu gibi senaryolar yazmak zorundayım. Tom Clancy olmak hiçbir zaman hayalim olmadı. Kendisine karşı değilim, başarıları aynen devam etsin, ama ben o tür bir başarının peşinde değilim. Nihai hedefim, başkası yazmış olsaydı okurken zevkten ölebileceğim bir roman yazmak. En iyi, en eğlenceli, en güzel yazılmış kitabın üzerinde benim imzam olduğunu hayal ediyorum, hepsi bu.


Türkiye'de erkek giyimi dendiğinde ilk akla gelenlerden olan Hatice Gökçe, hayran olduğum moda tasarımcılarından biri. Adına moda dediğimiz ve değişim hızına ayak uydurmakta zorlandığımız o çılgın göçebe ruhlar arenasında kendine bakma cesaretiyle, orijinalliğiyle, sade ama enfes tasarımlarıyla etkiliyor insanı. İlham kaynakları çok zengin, bazen Edgar Allan Poe'nun Kuzgun'undan bir koleksiyon çıkarıyor, bazen Clarissa Pinkola Estes'in Kurtlarla Koşan Kadınlar'ından... Bir kutsal kitap gibi başucunda tuttuğu Kurtlarla Koşan Kadınlar'daki masallardan o kadar etkilenmiş ki yaptığı gömlek tasarımlarına Küçük Kibritçi Kız, İskelet Kadın gibi isimler koymuş mesela. Matematik alimi, minyatür sanatçısı ve tarihçi Matrakçı Nasuh'un adını taşıyan harikulade bir koleksiyonu bile var. Truva Müzesi'nde ve müzedenal. com'da satışa sunulacak bir yaz koleksiyonu hazırlıyor şimdilerde, adı Truva olacak. Kara Karga adlı madalya koleksiyonunu da pek yakında bizlerle paylaşacak. Çok sevdiğim dayım, bir İş Bankası çalışanı olduğu için İş Bankası çocuk kitapları serisinden ve dergilerinden bana getirirdi. Sanırım 1980-85 yılları arasındaki o yayınevinden çıkan çocuk serilerinin hepsini okumuş olabilirim. Bunların dışında şimdi aklıma gelenler, Jules Verne'in Denizler Altında 20000 Fersah, Ernest Hemingway'in İhtiyar Balıkçı, Orhan Kemal'in Cemile, Dale Carnegie'nin Meşhur Adamların Meçhul Tarafları adlı kitapları olmuştu. Okuduğum şeylerin özetini çıkarmayı seviyordum o zamanlar. Özellikle İhtiyar Balıkçı çok etkilemiştir beni. 1980'li yıllarında ablam henüz bir genç kız iken Beyaz Dizi kitaplarını okurdu gizlice, benden de kaçırırdı. O yüzden hiçbirinin tamamını okuyup bitirmek kısmet olmamıştı. Akşama doğru, henüz güneş batmamışken, odamda ayaklarımı uzatıp okurken dünyanın hiç sonlanmayacağını düşünmek geçici bir mutluluk veriyor. İlk defa gittiğim şehirlerde yanımdaki kitaptan okuduğum birkaç sayfanın verdiği mutluluğu bile seviyorum ben. Hatice Gökçe'nin Kara Karga adlı koleksiyonundan. Romanların dışında aslında ben mesleğimle ilgili de pek çok kitabı okuyorum. Kütüphanemin yarısı tekstil ve modayla ilgili kitaplarla dolu. Mesela Hülya Tezcan ve Nurhan Atasoy kitaplarının hayranıyım. Detaycılıklarının, arşive verdikleri önemin, aktarım biçimlerinin hayranıyım. Okumayı seven o kişi kütüphanemde bu iki değerli ismin pek çok kitabıyla karşılaşacaktır. Minyatür sanatıyla ilgiliyim, Metin And'ın eserleri benim için çok kıymetli. Alphonse Mucha, Gustav Klimt ve Hundertwasser gibi sanatçıların kitapları da var. Bu kitaplar, renk ve desen ilişkilerini göstermeleri açısından benim için her zaman ilham verici oldular. Ayrıca erkek giyim alanında çok az kaynak olması sebebiyle erkeklerle ilgili kitapları topluyorum. Özellikle Türkiye'de yazılmış olanları. Latife Tekin'in Zamansız adlı romanını okuyorum. Ayrıca Simone de Beauvoir'dan Nelson Algren'e Aşk Mektupları ile Clarissa Pinkola Estes'ten Kadını Serbest Bırakın. Polisiye roman okumam. Denedim ama nedense hiç sevemedim. Kişisel gelişim kitapları aldığım bir dönem olmuştu geçmişte, kendime ibret olsun, o dönemi hiç unutmayayım diye onları hala saklıyorum. Okuduğum neredeyse bütün kitaplar ihtiyacım olduğu zamanlarda karşıma çıktı hep. Bu sebeple okuduklarımdan memnunum. Bir gün herkes Fırat Demir'den söz edecek. Yeni Cüret Çağı ve Ötegeçeler okuduğum iki kitabı.


Çağnam Erkmen, ilk romanı Ölde zamandaki ölüm izlerini takip ederken, doğamızın ölümle nasıl biçimlendiğini sorguluyor. Fotoğraftaki Proust. Öldüğünde Man Ray çekmiş. Aniden ve Hepsi Birden ve Yok adlı öykü kitaplarından sonra okurunun karşısına Öl adlı ilk romanıyla çıkan Çağnam Erkmen, birbirlerini yatılı okul yıllarından beri tanıyan, artık ellili yaşlarını süren sekiz kadını, Köyceğiz'de, dört günlük bir tatilde bir araya getiriyor. Doğanın ve zamanın koynuna götürüp bıraktığı bu sekiz kadınla birlikte, okuru da kendi doğasına doğru yolculuğa çıkarıyor. Çünkü romanın en başarılı yönlerinden biri, aklınızın ucundan bile geçmeyeceğini sandığınız, kendinize çok uzak saydığınız, yukarıda sıralanan türden durumları, duyguları, ilişkileri ya da yaşama biçimlerini inanılır, kabul edilir, hatta arzu edilir hale getirebilmesi. Çağnam Erkmen, okurun mesafelerini kapatırken, roman kişilerinin çekiciliğine ya da sevimliliğine yaslanmıyor. Onları bize sevdirmek için özel bir çaba harcamıyor. Ölümü, zamanı ve insan doğasını romanın merkezine oturttuğundan, zaten buna gerek kalmıyor. Mesafeleri, duvarları ve kuralları kaldıran, asıl bu merkez oluyor. Romanda tarih, saat, sıcaklık, görüş mesafesi, nem, basınç, çiy noktası ve rüzgar güncellemeleriyle açılan bölümlerin ilki Şebnem'e ait. Adını hemen öğrendiğimiz gibi, Kadın / 51 yıl / 4 ay / 2 gün bilgileriyle de karşılaşıyoruz. Zamanın nabzıyla doğanın ritmi, kişileri kendilerine mıhlarken, onları değiştirip dönüştürmeye, kendine katıp sürüklemeye de başlıyor böylece.


Bildiğim en tuhaf yazarlardan biri olan hatta gerçekliğinden de emin olamadığım V. C. Andrews'in ilk romanı Flowers in the Attic'in yayınlanmasının üzerinden neredeyse 45 yıl geçti. Roman şimdi Lifetime Channel'da yayınlanan dizisiyle, daha doğrusu olayları ta en baştan ele alan Flowers in the Attic: The Origin ile gündemde. Dizi ve bu evlerden ırak kitap serisi üzerine ayrıca yazacağım ama şimdilik yıllar önce -sanırım 2003'te- bizzat yazarın pek değişik hikayesini anlattığım yazıyı yeniden yayınlıyorum. V. C. Andrews'un garip hikayesi tam olarak şöyle: Geçirdiği bir kazanın sonunda tekerlekli sandalyeye mahkum olan Virginia Cleo Andrews, günün birinde Flowers in the Attic adlı bir roman yazıyor ve bir yayıncıya gönderiyor. Yayıncı, Türkçeye Çatı adıyla çevrilen romanı basmayı hemen kabul ediyor. Tek koşulu yazarın adının baş harflerini kullanması, böylece yazarın bir kadın olduğu anlaşılmayacak. Kitap daha ilk haftadan hatta bir gecede New York Times çok satanlar listesine, hem de ilk sıradan giriyor. Böylece V. C. Andrews, kitapları hakkında çıkan son derece olumsuz eleştirilere rağmen yayın dünyasının önemsenen yazarlarından biri haline geliyor hatta birkaç ödül bile kazanıyor. Romanları beklenenin çok ötesinde -ya da tam hesap edildiği gibi- başarı kazanan V. C. Andrews, ilk romanı Flowers in the Attic'in ardından yazdığı topu topu altı kitapla inanılmaz satış rekorlarına imza atıyor ama başarı uzun sürmüyor, yazar 1986'da kansere yenik düşerek ölüyor. Esas mesele de burada başlıyor çünkü ertesi yıl ve daha sonraki yıllar boyunca da V. C. Andrews'ın yeni kitapları basılmaya devam ediyor ve istisnasız her biri çok satanlar listelerine giriyor. Eh, kabul edelim, böyle garabet şeyler, V. C. Andrews okuyucularına hiç yabancı değil. Gerçi V. C. Andrews'la ilgili söylentiler bu kadarla da kalmıyor. Örneğin ölümünden sonra hakkında araştırma yapan bazı gazeteciler, Virginia Cleo Andrews adına hiçbir kimlik ya da ölüm kaydına rastlamadıklarını söylüyorlar. Yani böyle biri hiç yaşamamış bile olabilir. V. C. Andrews'un sakatlığı da bir masal onlara göre. Bu sakatlık hikayesi hem esrarlı, merak uyandıran bir hava yaratılmasını sağlamış hem de bu sayede yazar, röportaj tekliflerini rahatlıkla geri çevirebilmiş. Emily Dickinson'ı bu işe karıştırmasa iyi olurdu tabii. Sıklıkla vurgulanan bir nokta da V. C. Andrews'un ucuz roman ile yüksek edebiyat arasındaki farkı biliyor olduğu. Zaten hayatının son yıllarında yayıncısına artık başka tür kitaplar yazma arzusunu açmış ama bu arzusu destek görmemiş. Verdiği iki röportajdan birinde Douglas Winter'a Sanırım hayatım boyunca bu alana sıkışıp kalacağım çünkü para burada. Bir altın madeni olduğum keşfedildi ve kimse bundan mahrum kalmak istemiyor. Benim içimdeyse başka şeyler yapmak arzusu kabarıyor, demiş.


Andersen'i bu çok hüzünlü bakan ve galiba gerçeğinden biraz daha güzel denebilecek portresini yapay zeka yardımıyla ben yaptım, umarım beğenirsiniz. Masalcı Hans Christian Andersen yaşamını anlatırken bataklık sözcüğünü kullanmış. Çok yoksul bir ailenin oğluymuş, çocukluğunu yarı aç geçirmiş. On yaşına gelmeden ekmeğini çalışarak, kendi yaptığı kuklalarla sokak gösterileri düzenleyerek kazanmaya başlamış. On dört yaşındayken zengin ve ünlü olmaya karar verip büyük şehre, Kopenhag'a kaçmış. Kararlıymış, ucuz mekanlarda gerçekleştirdiği kukla gösteriyle önlenemez bir şekilde yükselmiş. Hayatta en çok çocukluğunu geçirdiği o bataklığa dönmekten korkuyormuş. Aktör ya da balet olmayı istiyormuş aslında ama sandığı kadar yetenekli olmadığını anlayınca yazmaya başlamış. Tiyatro oyunları, şiirleri ve romanlarıyla epey bir ün kazanmış. Ne var ki dilediği türden bir saygınlığı daha sonra, bir parça eğlenmek için yazdığı masallarıyla elde etmiş; zengin de olmuş. Üretken bir yazarmış; otuz altı tiyatro oyunu, İstanbul'da geçirdiği günlerini anlattığı kitabı da dahil altı seyahat güncesi, altı roman, yüzlerce de şiir kaleme almış ama yüz elli altı masalı dışındakilerin çoğu kısa sürede unutulup gitmiş. Bir bataklıkta doğdum ve hep hayatım bir masal olsun diye uğraştım, diyor özyaşamöykülerinden birinde. Masal, onun kişiliğindeki güçlü yanları; azmini, arzularını, hayallerini, yaratıcılığını ve zaaflarını; kuşkularını, pişmanlıklarını, saplantılarını ve hayatı boyunca kendisini kıvrandıran cinsel muğlaklığını en iyi yansıtabildiği tür olmuş. İtici özellikleri saymakla bitmiyor: Eleştiriye tahammülsüz olması yetmiyormuş gibi her fırsatta başkalarını aşağılamayı da ihmal etmiyormuş. Onun yazdığı masallara hayranlığını Üslubu bazen güneş ışığı gibi, bazen de bir kamçının şaklayışı misali parlıyor, sözleriyle ifade eden Charles Dickens'ın konuğu olarak İngiltere'ye gittiğinde hakkında çıkan bir eleştiri yazısı bağırıp çağırarak yerlerde tepinmesine hatta çocuklar gibi oturup hüngür hüngür ağlamasına sebep olmuş. Masalcı uzun İngiltere seyahatinden sonra ülkesine dönünce epey derin bir nefes alan Dickens, misafirinin kaldığı odanın kapısına şu notu iliştirmiş: Andersen bu odada beş hafta kaldı ama ev halkına bu beş hafta adeta beş yüzyıl gibi geldi. Artık ne yaptı da bezdirdi bilmiyoruz ama Dickens onunla her türlü insani ilişkisini bitirmiş, mektuplarını bile yanıtlamamış. Bitti mi sandınız? Narsisistik, paranoid eğilimleri varmış, fobileri ve nevrozlarıyla herhangi bir psikiyatrist için göz kamaştırıcı bir hazine olabilirmiş: Bulaşıcı hastalık kapacağı korkusuyla et yemiyormuş, köpek sesinden ürküyormuş, yolculuğa çıktığında yangın çıkarsa kaldığı odadan kolayca kaçabilsin diye beline dokuz metrelik bir sicim bağlıyormuş, kendisini öldü sanıp gömmesinler diye de her gece uyumadan önce yatağının başına Ölü görünüyor olabilirim ama merak etmeyin, sadece uyuyorum, yazılı bir kağıt parçası asıyormuş. Bazı insanlar kaba bir kağıdın yırtıldığında çıkarttığı sese dayanamaz, bazıları da cama sürtünen tırnağın gıcırtısı yüzünden fenalaşır; benim sorunums aşırı samimiyetten hoşlanmamak. Lütfen bundan sonra bana 'sen' diye hitap etmeyiniz, diyen Gölge karakteri de aşık olduğu Edvard Collin'miş aslında. Bir sohbet esnasında Collin'in ağzından çıkan bu aşağılayıcı sözler, Andersen'in haftalarca kendisine gelememesine sebep olmuş ve bir süre sonra da Gölge'de yerini almış. Hamisinin oğlu Edvard Collin, kendisinden otuz yaş genç Harald Scharff adlı balet, Weimar Grand Dükü Carl Alexander gibi eşcinsel aşklarıysa daha gizli ama belli ki daha tutkulu yaşanmış. Grand Dük için Bugüne dek tanıştığım soylular arasında sahiden çekici bulduğum tek kişi olan bu genç adama tüm kalbimle aşığım, diye yazmış günlüğüne. Scharff içinse Onu günün her saniyesi özlüyorum, notunu düşmüş. Masallarında kendini genellikle kadın kahramanların yerine koyduğunu görmek de güç değil. En fenası, günlüklerinde kadınları anlattığı sayfaların da, erkekleri anlattığı sayfaların da mastürbasyon lekeleriyle dolu olması. İtalya gezisinde karşılaştığı rahibeyi anlatırken bile görebiliyorsunuz bunu. Günlerce Lavanta teyze adını verdiği rahibeyi düşlemiş. Müptezel bir yanı varmış. Gezilerinde, gittiği her şehrin batakhanelerini soruyormuş. Roma, Napoli, Atina, Viyana, Hamburg ve Paris'te ilk iş genelevleri görmek istemiş. Günlüklerinde bunları sohbet amaçlı masum ziyaretler olarak anlatıyor, insan tanımayı sevdiğini söylüyor. Bence en garibi sonunda bakir ölmesi. Anlayacağınız, ne heteroseksüel ne de eşcinsel ilişki kurabilen bir biseksüel olarak kalmış hayatının sonuna dek. Sonra biraz daha düşündüm. Belki de boşuna üzülüyordum. Belki en sevdiğim masallarından Gölge'nin kahramanı gibi, Andersen'den de iki tane vardı ve bir tanesi benimkiydi. Evet, o harikulade masalları yaratan kişi, kesinlikle benim Andersen'imdi. Okumayı öğrenmeden önce annemi sabaha kadar uyutmayıp tekrar tekrar okuttuğum masalları yazmıştı. Yalnız geçirdiğim çocukluğumu atlatılabilir kılan, zamanından önce okumam için beni baştan çıkaran ve sonrasında da terk etmeyen eşsiz bir arkadaştıAndersen. Zaman zaman çok acıklı masallar yazmak hariç beni üzecek bir şey yapmamıştı ama onlar da çok güzeldi. Zaaflarına gelince; hangimiz kusursuzuz? Hepimiz kimi zaman zaaflarımızla savaşarak, kimi zaman onlara teslim olarak yaşamıyor muyuz? Çocukluğumda bana kusursuz bir adamın yazdığı sevimli, aklı başında, tertipli masallar okusalardı muhtemelen sıkıntıdan patlayacak ve başka hazlar arayacaktım kendime. Kulağa bencilce gelecek ama onun zayıflıklarından, kusurlarından dolayı kendimi şanslı bile hissediyorum. O hastalıklı yükselme arzusu olmasaydı büyük şehrin parlak ışıklarının özlemiyle yanıp tutuşan çam ağacının masalını hiç okumayacaktım. Öylesine nevrotik olmasaydı prenses şiltenin altındaki o miniminnacık bezelye tanesini fark etmeyecek ve sabaha kadar mışıl mışıl uyuyacaktı. Dile gelen nesnelerin, soyut varlıkların yazarı olmasaydı kibrit çöpleri, reçel kavanozları, hatta diş ağrıları hiçbir zaman konuşmayacaktı. Toplumun kendine benzeyeni kabul edip farklı olanı dışladığını yaşadıklarından öğrenmeseydi çirkin ördek yavruları hiçbir zaman güzel kuğulara dönüşemeyecekti. Yeteneğini yitirmekten korkmasaydı küçük deniz kızı sonsuza dek suskun kalıp içindeki ateşi dile getirememekle cezalandırılmayacaktı. Karşılıksız aşklarla tüketmeseydi ömrünü, çok eğlenceli ama bir o kadar da iç burkucu Kardan Adam masalını bilmeyecektim. Deniz kızları sevda yüzünden ölmeyecek, kurşun askerler aşktan bitap düşüp erimeyecekti. Herkes kendi dengine aşık olacaktı. Kendini iki kişilikli hissetmeseydi Gölge diye bir masal olmayacaktı. Ölümden ve unutulmaktan bu kadar korkmasaydı Dickens'ın da favorisi olan Eski Ev yazılmayacaktı. Dahası Andersen, olağanüstü yeteneğinin yanı sıra bu kadar karmaşık bir ruh olmasaydı çocuk edebiyatı belki hala öğretici tekerlemelerden, kıssadan hisseli hikayelerden ve masal diye yutturulan Ve sonsuza dek mutlu yaşadılar, teranelerinden ibaret kalacaktı. Dinleyeni sarsan çocuk kitaplarının birçoğu yazılmayacaktı. J. K. Rowling Harry Potter'ları, Roald Dahl Matilda'sı, Cadılar'ı, Charlie'nin Çikolata Fabrikası'nı kaleme almayacaktı. Neil Gaiman'ın Coraline'ini okumayacaktık. Arnold Lobel, Kate DiCamillo, Mac Barnett ve diğerleri belki de hiç yazmayacaktı. O yüzden iyi ki Andersen var. İyi ki masalları iki yüz yıldır okunuyor, seviliyor.


Bu yazı yazar, şair, romancı, ressam ve iyi insan John Berger'in Görme Biçimleri adlı kitabındaki bir anekdottan yola çıkarak yazıldı. Hayata, ölüme ve sanata dair. Viyanalı ressam Oskar Kokoschka'nın bir dersinden bahsediyor sonra. Ders berbat geçiyor ve öğrenciler poz veren adamı bir türlü çizemiyorlarmış. Kokoschka çaktırmadan modelin yanına gitmiş ve ondan fenalaşıp yere yıkılmış numarası yapmasını istemiş. Adam yere düşünce koşup kalbini dinledikten sonra hayret içindeki öğrencilerine 'Öldü!' demiş. Ve bu defa olmuş. Sanırım, ölüm provası, kırılganlığını, kaybedilebilirliğini, sonlanabilirliğini hatırlattığı için, hayatı daha değerli kılmış öğrencilerin gözünde, vakit yitirilmeden kaydedilmesi, 'ele geçirilmesi' gereken bir şey haline getirmiş.


Şimdi bu söylediğimi abartılı bulacaksınız ama kitap gerçekten kendini bana okuttu. Kendi iradesi ve isteğiyle. Nasıl oldu bilmiyorum ama oldu. Başladıktan sonra da bırakamadım. Konuşan, kıs kıs gülen bazen de kahkahalar atan göle ise aşık oldum. Hem yer yer gülümseyerek hatta bazen bayağı kahkaha atarak okudum Menekşe İstasyonu'nu hem de zaman zaman gözlerim doldu. Çünkü fark ettim ki bir zamanlar benim için sıradan sayılabilecek birçok güzel şey şimdi artık sadece siyah beyaz filmlerde, kitap sayfalarında ve büyükannelerle dedelerden dinlediğim anılarda kalmış... Hızla gelişen, modernleşen şehirlerimizde yaşama ısrarımız bize aynı hızla çok şey kaybettirmiş. İşte Menekşe İstasyonu bize kaybettiklerimizi anlatırken onları nasıl geri alacağımızı da gösteriyor. Muhteşem! 'Mahalle kültürü' en çok çocuklukla birlikte anılan bir kavram. Çocuğun ait olma ihtiyacını aileden sonra karşılayan ikinci ortam belki de mahalle. Biz biraz da büyüdükçe yalnızlaşıyor ve mahallemizden uzaklaşıyoruz. Zamanımızı giderek daha çok maişet peşinde koşarak geçirmek zorunda kalıyoruz. Çocuklukla birlikte hem bedenen hem de ruhen çocukluğun çevremizi kuşatan inceliklerinden de mahallemizden, basit şeylere sevinebilmekten, oyundan ve oyuncaklardan, dünyaya büyülenmiş, meraklı gözlerle bakmaktan- uzaklaşıyoruz. Oysa yoksul ve mütevazı yaşam sürdükçe bu yaşamın içinde boy atan çocukların mahalleleri de hep olacak. Bugün de var. O çocuklar bugün de dünyayı büyülü bir yer olarak görüyor, kendi mahalle kültürlerini yaratıyor ve yaşatıyorlar. Kaybolduğunu sandığımız şeylerin belki biraz tozlandığına ama insan tükenmedikçe kaybolmayacağına küçük bir örnek vermek için yazıldı Menekşe İstasyonu. İnsanca yaşama arzusu. Aynı kalan ve çağlar boyunca değişmeyen şey bu. İnsanın yeniden ayağa kalkmasını sağlayacak olan şey de bu zaten. Yarının çocukları insanca yaşama arzusuna er geç daha sıkı sarılacak. Tarihe dair her şey eninde sonunda gelecek ve geçmiş arasında bir bağ kurmaya dayanıyor. İnsan kendi yaşamının, kendi mahallesinin, kendi halkının tarihini yazıyorsa ya da biz dönüp bugünden onları okuyorsak ait olduğumuzu düşündüğümüz ortak yaşama dair izler arıyoruz demektir. Mahallenin kuruluşundan bu yana notlar alınarak birlikte üretilen yaşamın kaydedildiği defterler oranın insanlarına 'kim'liklerini hatırlatıyor. Çocuklara da ortak yaşama ilişkin ipuçları sunuyor. Aynı zamanda hikayeye masalsı bir anlatı olabilme imkanı sunuyor. Benim çocukluğum başkentin bir gecekondu mahallesinde geçti. Kimse kimsenin derdine gözünü kapamazdı orada. Acayip renkli insanlar vardı. Sokaklar çocuklarındı. Gecekondunun şeytanlaştırılıp yoksulların şehirlerin dışına sürülmesi yalnızca gündelik rant ve kar hırsıyla açıklanamaz. Meselenin bir de mahalle kültürünü tehdit olarak gören yanı var. Tüketmek yerine neredeyse yoktan var eden, her soruna bir biçimde ve olabildiğince ortak çözümler üreten bir kültürün yaşandığı yerde kapitalist kültür barınamaz. Mahalle kültürü yok edilerek yapılmak istenen aslında bireyciliği toplumun her hücresine sokma çabasından başka bir şey değil. Buna itiraz ediliyor, eğlenceli bir direniş öyküsü anlatılıyor Menekşe İstasyonu'nda. Çocuklar için her şey öyle kolay birer oyun aracına dönüşüyor ki. İnşaatların oyun alanı olmasına şaşmamak gerek. Fakat şimdi artık yer gök inşaat. Çocuklar bırakın buralara girip çıkmayı kapılarının önünde, sokaklarında bile güç bela zaman geçirebiliyor. Bu çarpık düzenin yarattığı her türlü kötülük ilkin çocukları etkiliyor. Havanın suyun toprağın kirletilmesi, doğanın tahribi, kentlerin birer şantiyeye dönüştürülmesi... Hepsi ilk ağızda çocukları vuruyor. Çocuklar ya aileleriyle birlikte şehrin eteklerine, her seferinde biraz daha şehrin dışına sürülüyor ya da avm'lerde zaman geçirmeye mecbur bırakılıyor. Sokağın özgürlüğünden, mahallenin dayanışmacı kültüründen, komşuluk ilişkilerinden bihaber büyüyorlar. Toprağa dokunamamak, temiz hava soluyamamak, inşaat gürültüsünde, gölgesinde geçen bir çocukluk... Bir çocuğa daha nasıl büyük bir kötülük yapılabilir ki. Bir de yakantop falan oynarken topumuz bazen uzağa kaçardı ve bazı bahçelerin sahipleri onu bize kesip öyle geri verirlerdi. Bir daha oynayamayalım ve topumuz bahçelerine kaçamasın diye. Şimdi topu ve her şeyi bilgisayar oyunlarında oynuyor çocuklar. Bütün ana babalar, öğretmenler bundan şikayetçi. Oysa bunu el birliğiyle yaratan da kendileri. Çocuk yetiştirmenin de kolayına kaçıyoruz ülkece. İnsan ilişkilerinde temel olan yüz yüze gelerek, birbirine kanlı canlı temas ederek yapılandır. Özellikle çocuklar için en doğal büyüme biçimi bu. Akranlarıyla ve doğayla iç içe yetişmek. Çocuklardan tadını bilmedikleri, onlara öğretmediğimiz bir meyveyi yemelerini beklemek haksızlık olur. Giderek sokaktan, oyundan, doğadan daha kopuk nesillerle karşılaşıyoruz. Çocukları bunlardan uzak tutanın biz yetişkinler olduğumuzu unutmamalıyız. Faturayı kendini sürekli yeniden yeniden üretmesine olanak tanıdığımız düzene çıkarmalıyız. İnsanca bir yaşam düşüncesiyle birlikte ötelenen her şeyin karın değil de insanın merkeze alındığı bir düşünceyle birlikte yeniden görünür olacağı fikrindeyim. Su altında kalmış, oysa bir zamanlar var olduğunu bildiğimiz adacıklar gibi dayanışma, imece, komşuluk, eşitlik, adalet... Akranlarımla bir araya geldiğimde mutlaka kendi çocukluğumuza dair nesnelerden, mimariden, oyuncaklardan, yemek ve kent kültüründen söz ederiz. Konu bir şekilde oraya varır. Hissettiğim şey o günlere özlemle birlikte bugünün bambaşka yaşandığı. Bugünün çocuklarının anıları da yirmi yıl sonra bizim şimdiki duygularımızla benzeşir belki de. Sokağın içine aldığı herkesi eşitleyici bir yanı var. Kimsenin ayrıcalıklı olmadığı küçük ölçekli bir dünya orası. Karabatak, özellikle bir şeyleri simgelemiyor aslında. Olsa olsa mahallenin güvenli ortamında serpilen kendine güvenli, yaratıcı çocukların bir örneği. Bu kitap, her şey bir yana, kahramanı tren istasyonu ve göl olan bir kitap. Onlar olmasa hikayenin ayakları yere basmazdı. Gülen, fısıldayan bir gölden söz ediyoruz. Hikayedeki bütün boşlukları dolduran, cümlelerin arasına sızan bir su o. Bilge biri gibi binyıllardır aynı yerde yatıp duruyor. Sayısız rüzgarı, sayısız yağmuru, sayısız insanı konuk eden bir doğa parçası. Yeterince yaklaşırsak o göl binyılların hikayesini anlatacaktır bize. Eksilmemenin yolu sürekli beslenmektir. İnsanca duygularla, dünyada yalnız olmadığını hatırlayarak. Bu yaşamdaki hiçbir kötülük kimseyi teğet geçmez. Bir insan bir yerlerde sömürülüyorsa bütün insanlık sömürülüyor demektir. Bir doğa parçası kirletiliyorsa bütün insanlık kirletiliyor demektir. Eksilmemenin yolu insan olmaya, insan kalmaya doğru küçük adımlarla da olsa yürümeyi kesmemektir. Ömür boyunca. Hep çocuklar için mi yazacaksınız? Bundan şikayet ediyor değilim ama yazar olarak neler tasarladığınızı merak ettiğim için sordum. Ben çocuklar için yazmıyorum aslında. En azından salt onlar için yazmıyorum. Hikaye anlatıyorum. Hikayelerde çocuklar öne çıktığı için birileri buna çocuk kitabı diyor. Çocukları anlatmak olağanüstü eğlenceli. Oyun oynamanın eşsiz tadı var orada. Bundan vazgeçemem. Onların hikayelerini anlatmayı sürdüreceğim elbette. Bu minvalde yeni kitaplar olacak. Yetişkinlerin ön planda olduğu hikayeler de çok geçmeden kendini yazdıracaktır sanıyorum.


Sloganı, Konuşulmayanı konuşmak, yazılamayanı yazmak ve korkulandan korkmamak... olan ON8 adlı yeni yayınevi gençlere masallardan değil, ağır ve kimi zaman katlanılmaz görünen gerçeklerden söz eden kitaplar yayınlamayı hedefliyor. 100 Temel Eser'e alternatif sayılabilecek kitaplarında yetişkinlerin bile baş etmekte zorlandıkları mühim ortak dertlerimiz ele alınıyor. İçinde intihar, psikiyatrik terapi, bir miktar cinsellik dahası eşcinsellik olan bir roman: İntihar Notlarım. Jeff, yeni yılın ilk gününde gözlerini bir psikiyatri hastanesinde açar. Bileklerindeki bandajlara rağmen, bu işte bir yanlışlık olduğunu düşünmektedir. Zaten belleğinde, kendini öldürmeyi denediğine dair en küçük bir anı bile yoktur. Ama ne ailesini ne de hekimleri 45 günlük bir terapi sürecine ihtiyacı olmadığına ikna edemez, burada tedavi gören öteki kafadan çatlaklara benzemediğini kanıtlama çabaları da işe yaramaz. Ancak bir süre sonra o çatlakların da aslında normal insanlar olduğunu keşfedecek hatta kendini niçin öldürmeye çalıştığını bile acı bir şekilde de olsa hatırlayacaktır. Hikaye size yeterince ilginç gelmediyse, ruhunda kopan fırtınayı dindirmek için intihara teşebbüs eden Jeff'in henüz 15 yaşında olduğunu, İntihar Notlarım adlı birçok önemli ödül kazanmış bu romanın da aslında yetişkinlere değil, gençlere seslendiğini söyleyeyim. İntihar Notlarım, gençleri hayatta başlarına gelebilecek çeşitli sorunlara, toplum tarafından yok sayılarak hasır altı edilen konulara eğilmeyi hedefleyen yepyeni bir yayınevinin, ON8'in bizde çıkan ilk birkaç kitabından biri. İkinci kitaplarında da son derece önemli bir toplumsal yaraya parmak basıyorlar. Kırmızı Başlıklı Kız Ağlıyor adını taşıyan bu kitap, bildiğimiz Kırmızı Başlıklı Kız masalının günümüze uyarlanmış biçimi. Kahramanı 13 yaşındaki Malvina. Her gün okuldan sonra en yakın arkadaşı Lizzy'yle buluşup terk edilmiş bir malikaneye gidip çocukça maceralar yaşıyor, kah korsan olup hayali denizlere açılıyor, kah mahallenin erkek çocuklarıyla savaşa girişiyor. Ama Malvina'nın Lizzy'e ya da abisi Paul'e bile itiraf edemediği bir sırrı var, ona acı veren, karanlık ve kötü bir sır, büyükbabasıyla ilgili bir şey... Yeniden mutlu bir çocuk olabilmesi içinse önce hain kurttan kurtulması yani büyükbabasının ona yaptıklarını ailesine itiraf etmesi gerekiyor. Gençlerin onlara sunulan suya sabuna dokunmayan kitaplardan başka şeylere ihtiyacı olduğunu düşünenlerden olduğum için, ON8 kitaplarını heyecan verici bir girişim sayıyorum. Yaşananlar o kadar sahici ki! Aile içi taciz kurbanı bir küçük kız... Sevdiklerini üzmemek, utandırmamak için başına gelenleri kimseye itiraf edemeyişi, ailesinin huzuru adına susması... Günümüzün en sık karşılaşılan sorunlarından birine, aile içi cinsel tacize parmak basan Kırmızı Başlıklı Kız Ağlıyor bu açıdan önemli bir kitap. Üstelik hem çözüm önerilerinde bulunuyor hem de bunu yaparken bir an bile sıkıcı olmamayı başarıyor. Yani 100 Temel Eser'in bundan sonra ayağı yere basan bir rakibi var. Abis, Taş Uykusu, Yok Bana Sensiz Hayat, Şeytan Geçti gibi sert ve karanlık kitapların yazarı olan ama aynı zamanda Tomris isimli harikulade kızını büyüten anne ve yazar Aslı Tohumcu çocuk kitaplarından doğrudan yetişkin romanlarına geçmenin gençlere neleri kaybettirebileceğini anlatıyor. Gençlik, Pıtırcık'lardan ya da Afacan Beşler'den doğrudan Le Guin'lere ya da Kafka'lara geçtiğimiz bir dönem olageldi ne yazık ki Türkiye'de. Ortasını bulamadık kitapçı raflarında. Oysa okurluk da kademeleri olan bir uğraş ve gençlerin, genç yetişkinlerin kendilerine yönelik bir edebiyata duydukları ihtiyaç da yadsınamaz. Günışığı Kitaplığı'nın kurduğu ON8 adlı yayınevine bu açıdan bakmak gerek. Yola, gençlerin konuşmadıklarını konuşması, korktuklarından korkmamasını sağlamak için çıktıklarını söylüyorlar. Kitap seçimlerine bakınca da bu görülüyor. Gençler için özel olarak üretilmiş ve seçilmiş bu kitaplar, gençlerin bizim bilemediğimiz sorunlarını, hayallerini, sıkıntılarını ele alıyor, onlara sen de varsın diyor ve okuduklarında kendilerini bulmalarına imkan tanıyor. İntihar Notları mesela kesinlikle sarsıcı bir roman. İntihar sorununa dair gerçekçi bir roman, karanlık ama sürükleyici de. Bir de şunu söylemek istiyorum: Umarım ON8, yerli yazarların çabalarıyla iyice zenginleşir. Çiçeği burnunda yayınevi ON8'in genel yayın yönetmeni... Ayrıca Günışığı Kitaplığı'nın editörü. 1996'da kurulan Günışığı Kitaplığı'nın kitaplarını okuyan çocuklar büyüdüler. Biz bir alt marka yaratarak, iç dünyalarıyla, tutkularıyla yüzleşmeleri, yetişkinlerin dünyasını anlamlandırabilmeleri, acıtıcı da olsa gerçeklerle baş edebilmeleri için onlara yine edebiyatla kucak açalım istedik. Vampirlerle, büyücülerle, başka türden yaratıklarla değil sorunları olan gerçek insanlarla tanışmalarını amaçladık. Ve gençleri, kendine benzemeyene tahammüle, farklı olanla birlikteliğe, bana-dokunmayan-bin-yaşasın zihniyetine kafa tutmaya yönelteceğini umduğumuz yepyeni bir kitap koleksiyonu oluşturmaya karar verdik. Yaş konusunda bir üst sınırımız yok; genç konuları okumaktan keyif alan herkes okurumuzdur. Ancak alt sınır kesin: Hedef kitlemiz, yetişkinlerin edebiyat dünyasına adım atmaya hazır liseliler ve üniversiteliler. Lambda ve Bram Stoker Ödülleri sahibi Amerikalı Michael Thomas Ford'un yazdığı İntihar Notlarım, ON8'in ilk kitabı. Meraklısına bir not olarak yazarın Jane Austen'ı vampir olarak anlattığı bir fantastik roman serisi de bulunduğunu söyleyelim. Kırmızı Başlıklı Kız Ağlıyor ise genç Alman romancı Beate Teresa Hanika'nın ilk ve bol ödüllü romanı. Üçüncü kitap, bir yol ve macera romanı olanVar mısın, yok Musun? Yazarı çağdaş İtalyan çocuk ve gençlik edebiyatının önemli isimlerinden Guido Sgardoli. Yazarlığın yanı sıra veterinerlik ve seyyahlık yapan Sardoli, Hans Christian Andersen Ödülü sahibi. Sırada Fransız yazar Magali Wiener'ın aşk ve şiddeti tartışan romanı Suçlu ve Amerikalı yazar Matthew Tobin Anderson'un sarsıcı bilimkurgu romanı Bağlantı var.


Aslı Der'in yarattığı Küçük Cadı Şeroks dizisinin üçüncü kitabı çıktı: Barış Odaları. Tüm yaşadıklarımı şekillendirdi dediği felsefe eğitimi de almış olan Der, biz yetişkinlerin bile içinden çıkamadığımız çok zor konuları eğlenceli bir dille anlatmayı başarıyor. Çocuklar daha az 'bozulmuş'. Önyargılar ve toplumsal dayatmalar yüzünden hayret duygularını ve meraklarını henüz kaybetmemiş haldeler. Açık sözlüler. Beğenilerini de eleştirilerini de aynı saflıkla dile getiriyorlar. Umut dolular. Hayalleri kocaman; her şeyi başarabileceklerini, her istedikleri kişi olabileceklerini düşünüyorlar ki bence bu çok doğru. Bir de kitaplarla kuracakları ilişkinin henüz başındalar. Tüm zor zamanlarında yanlarında olacak, kaprissiz dostlarıyla tanışma aşamasındalar. Bence kitaplarla ilişkimiz tüm kişisel geleceğimizi etkiliyor, buna yürekten inanıyorum ve saydığım tüm bu nedenler yüzünden çocuklar için yazıyorum. Şeroks benim için özel bir kahraman. Kafamı kurcalayan, beni rahatsız eden, üzerine düşünüp paylaşmak istediğim ne varsa Şeroks onların sesi oluyor. Barış Odaları'nı kişinin kendi kararlarından yavaş yavaş vazgeçişini, başkalarının onun için karar vermesine boyun eğişini düşünürken kurguladım. Güçlünün iyi niyetli bile olsa yaptıklarıyla zarar yaratabileceğini, vicdanının sesine kulak tıkayanların sonunun ne olacağını, sorgulamayı sonlandıran bireyin başına gelebilecekleri düşünüyordum o sıralar. Aslında tümü, yaşadığımız coğrafyadaki bitmek bilmeyen sancılı zamanların birinde, kızımla yaptığım bir konuşmadan çıktı: Kendi kararlarını vermesi konusunda aklımca yüreklendiriyordum onu. Annesiyim diye benim söylediklerimi kabul etmek zorunda olmadığını, bunun ilerde onu kişiliksiz ve tembel, beni de 'diktatör' yapacağını konuşuyorduk. İstemediği durumlarda her öneriye, karara karşı çıkmanın hakkı olduğunu anlatıyordum ona. Kendini ifade edecek doğru sözcükleri bulmalı ve karşısındakini dinleyecek nezaketi hep taşımalıydı içinde. Konuşmamız bitti ve ben sonra Şeroks'la devam ettim düşünmeye. Felsefe eğitimime gelecek olursak, tüm içtenliğimle söyleyebilirim ki felsefe yalnızca yazdıklarımı değil tüm yaşamımı şekillendirdi. Oldum olası meraklı ve sorgulayan bir çocuktum, felsefe aynı çocuğun bozulmadan devamını garantiledi diyebilirim. Kral Hortim Barış Odaları'nı kurarken insanların konuşarak anlaşabileceğine yürekten inanıyor ve buna güveniyor. Başlangıçta gerçekten işe de yarıyor bu odalar, ancak sonra Hortim tüm iyi niyetiyle birkaç konuda son kararı veren, anlaşmazlıkları çözen insan oluyor. Bunu gören Masallar Ülkesi halkı kolaya kaçıp Barış Odaları yerine Hortim'e danışmaya, anlaşmazlıklarına çözümü onun iki dudağı arasında bulmaya başlıyor. Barış Odaları işlevini yitiriyor, çünkü otoriteye boyun eğmek kolayına gidiyor halkın. Sorgulamaktan, tartışmaktan, karşısındakini dinlemekten, çözümün parçası olmaktan kaçtıkça kendilerinden de uzaklaşıyorlar aslında. Ben sokakta oynayan, sokakta büyüyen çocuklardanım. Mahallenin ağaçlarına tırmanan, kendini sokak kedilerine tırmalatan nesildenim. Hala tespih böceği avlıyorum kızımla, toprağı eşeleyip solucanlara rastlamaya çalışıyoruz birlikte ve oğlumla şehrin içinde sayıları hızla azalan ağaçlara sarılıyoruz. Gezegende bir canlının diğerine karşı yaşam üstünlüğü olmadığını, her birinin hayatta kalma hakkını konuşuyoruz. Ama doğrusu şehir hayatı geri dönülmez birşekilde değişiyor, betonlaşıyor. Ruhumuzun bir yanı da çoraklaşıp betonlaşıyor aynı hızla. İnsanların çoğunun kendilerini diğer canlılardan üstün gördüğü, steril olmadığını düşündüğü için çocuklarını doğadan uzak tuttuğu, topraktan, hayvanlardan, bitkilerden çekindiği tuhaf bir zamandayız. İç zenginliğimizin, hoşgörü ve nezaket duygumuzun da bu durumda betonlaştığını düşünüyorum. Biz büyükler tüm o kabul edişlerimiz, yıllar boyu biriktirdiğimiz önyargılarımız, baskısı altında kaldığımız toplumsal değerlerimizle kendimizi şu ya da bu kalıba sokup hapsediyoruz. Eğilip bükülmeye, hayal edip kurmaya ve kurduklarımızı tekrar yıkıp yeniden kurmaya cesaretimiz kalmıyor. Oysa çocuklar öyle değil. Önyargısız ve dayatmasız hayaller kurabiliyorlar. Çocukları zevkle, hayretle, sevinçle, umutla izliyorum. Çocuklarla aklınıza gelen her konunun konuşulabileceğine inanıyorum ve onların yaşına uygun sözcüklerle bunu yapıyorum da. Yaşadığı toplumdan, zamandan soyutlanarak büyütülen, aşırı korumacı davranışlar sonucu kendi küçük dünyasından dışarı çıkartılmayan çocuklara haksızlık edildiğini düşünüyorum. Çocuğu birey olarak görmeyen her tür davranış ve uygulamaya toptan karşıyım doğrusu. Büyüklerin ortam ve imkan yaratması, samimi davranması, ısrarcı olmaması gerek. Kitap okumayan anne ya da babanın çocuğunu buna zorlaması tuhaf geliyor bana. 'Kitap okumak madem çok yararlı sen niye okumuyorsun?', diye sorar çocuk ve eminim her zaman dillendiremese de çoğu aklından geçiriyordur bunu. Hiçbir ilişkinin zorla, dayatmayla kurulabileceğine inanmıyorum. Zorla yaptırılan işlerden kaçmak daha akla yakın geliyor bana. Kitap okumak zevkle yapılması gereken bir eylem. Kitap okurken geçirdiğimiz zamanın dakikalarla değil ne kadar eşsiz olduğuyla anılması gerek. 'Her gün yarım saat kitap okunacak!' diye zorlanan bir çocuğun ya da yetişkinin daha başlamadan o yarım saatten nefret etmesi çok doğal değil mi? Oysa kitap okunan bir ortamda büyüyen, yaş grubuna uygun olabilecek kitaplar arasında kendi seçimini yaparak okuma olanağı bulan çocuğun kitaplara yaklaşımının başka olacağını düşünüyorum. Yalnız başına yapılan bu özel eyleme ne kadar karışılırsa sanki büyüsü o kadar bozuluyor. Ortam yaratalım, imkan sunalım, örnek olalım ve zorlamayalım. Farklı yaş gruplarından onlarca farklı kitap aklıma geliyor ama bir beş dakika daha düşünsem bayıldığım onlarca daha kitap hatırlarım. Hiçbirine haksızlık etmek istemem, ama benim için özel bir yazar var onu anmadan geçmek istemem: Christine Nöstlinger. Yazım tarzına, konuları ele alışına, üretkenliğine hayranım.


Onur Baştürk'le çok eski arkadaşız. Ama işe bakın ki Egoist Okur'a ilk kez konuk oluyor. Heyecanlıyım. Röportaj için buluşmaya gidince fark ediyorum, o da heyecanlı. Halbuki sakin olmamız gerekir. Nihayetinde ikimiz de bugüne kadar ünlü ünsüz sayısız insanla röportaj yapmışız. Ama bu farklı işte. Arkadaşıma soru sormak bazen, hele arada bir kayıt cihazı varsa, en zoru. Başlıyoruz... İlk romanı Ev Sahibi'ni ikilikler; simetriler ve asimetriler üzerine kurmuş Onur; bunu konuşuyoruz. Ve epeyce tekinsiz esas karakterinden bahsediyoruz. Ev Sahibi, gündüzleri Osho'dan alıntılarla konuşan bir new age gurusu, geceleriyse başkalarının hikayelerini toplayan ve topladıkça güçlenen bir karanlık suret... Bütün o topladığı hikayeler aracılığıyla insanların zayıf noktalarını keşfedip saldırma planları yapıyor. Amacı ne peki? Onları gerçekte oldukları kişiyle yüzleştirmek. Bu adam, birilerinin hayatına çaktırmadan sızıp arka arkaya darbeler inşa eden bir kader belirleyicisi. Değişmeyi beceremiyorsanız bunu sizin yerinize ben yaparım diyen bir tanrı olma heveskarı. Peki ama öyle mi gerçekten? Onun da içinde hain bir ruh gizleniyor olabilir mi? Yok yok, sırrı bu kadar erken açık etmeyeceğim, cevapları öğrenmek için röportajı okuyun. Kahve içmekle yeşil çay içmek arasındaki farkın önemini ve başka bir sürü şeyi daha öğreneceksiniz. Marilyn Monroe'lu Onur Baştürk fotoğrafı benim başımın altından çıktı, suçluyum :) Sağdaki kolajın müsebbibiyse şahane Pencil vs. Camera serisinin yaratıcısı Ben Heine. Bu kurgu hikayeyi merak uyandırıcı, şaşırtıcı hale getirecekti. Öte yandan hayat da tam olarak böyle bir şey zaten. Başka insanlarla, birbirimizle iletişimimiz, etkileşimimiz üzerine son yıllarda çok düşünüyorum. Yaptığım gazetecilik türünün ve hızlı yaşamanın yol açtığı bir şey belki ama hayatta çok insan tanıdım, tanıyorum. Artık aradaki bağlantıları da daha kolay fark ediyorum. Hem seviyorum bunu, hem de gazete yazılarım için gerekli bir şey. Yıllardır bu şekilde yaşayınca insan ister istemez tanıştığı insanlardan yola çıkarak farklı bir anlam haritası çıkarmaya başlıyor. Ve bir süre sonra bazı şeyleri görmeye başlıyorsun. İnsanların söyledikleri başka, düşündükleri başka, bunu anlıyorsun. Bazıları hiçbir şey düşünmüyor mesela, düşünmeden yaşayıp olduğu yerden milim kıpırdamıyor, onu fark ediyorsun. Hayır ya, öyle değil. Başka bir şey söylemeye çalışıyorum ben. İki kişi konuşuyor diyelim. Gündelik meselelerle başlıyor, arada başka şeylerden de bahsediyorlar. Konuşmaların ikisi için de fazla bir anlamı yok aslında. Fakat o iki kişiden biri alakasız bir zamanda, 10 gün yahut 10 hafta sonra mesela yolda yürürken zınk diye durup geçmişteki bu konuşmanın bir anını hatırlayabilir. Ve öylesine sarf edildiğini sandığı bir cümle birdenbire çok şey ifade etmeye başlar. İşte farkındalık dedikleri şey, gelecekteki bu belirsiz zamanı beklemek yerine o cümlenin önemini şu anda algılaman anlamına geliyor. Şimdi en büyük gerçek oluyor. Çok zor... Kuantum teorileri, kitaplar var bunu açıklayan ve kolaylaştırmayı deneyen, gene de zor. Yapmaya çalışıyorum ama zihnini o derece eğitmek epey bir iş. Kimsenin zihni de o kadar dingin sayılmaz. Kafamızın içi bin bir türlü şeyle dolu; gelecek planlarıyla, geçmişin pişmanlıklarıyla... Yarınki yazımı düşünüyorum, arada senin bana geçmişte söylediğin bir söz geliyor aklıma... Zihin insana sürekli oyunlar oynuyor. Neyi düşünmeye odaklanırsan odaklan, başka yerlerden alakasız anılar çıkıyor ortaya. Zihnini düşünceler, anılar, endişeler kuşatarak seni dört yandan çekiştiriyor. O yüzden hiçbirimiz tam olarak şu anda olamıyoruz. En iyisi ana odaklanmak ama bunun için çok da delirmemek. . Evet, o da var, Lost'u da unutmamak gerek. Fakat tabii ki anlattıklarım farklı, ben uzakdoğu'nun ezoterik metinlerinde sıkça rastlanan kapılar felsefesini bağlantılar arasına yerleştirdim. Kapı, ezoterik öğretilere göre aslında karar vermektir. Hayatımızın her anı bir şeye karar vermekle geçiyor. Az önce garson gelip ne içeceğimizi sordu ya, sen kahve istedin ben yeşil çay... O sırada aklımdan bir sürü şey geçti. Türk kahvesi içsem mi? Hayır iki saat önce içmiştim. O halde çay? Ama spor yaptım, yeşil çay daha sağlıklı... Böylece ben yeşil çayın kapısını açtım, sen kahvenin. Çünkü hayatımız yolda yürürken, evde dinlenirken, ofiste çalışırken, arkadaşımızla konuşurken aldığımız kararların toplamından ibaret. Tabii benim ilham aldığım ezoterik metinler karar verirken anın içinde kalmak gerektiğinden de söz ediyor. Aksine, geçmişin referanslarıyla hareket edip iki saat önce spor yaptığımı düşündüm. O ana ve kendime odaklansaydım belki bambaşka bir şey isteyecektim. İçimden ne geliyorsa derler ya, ezoterik metinlere göre yapmamız gereken şey aslında bu. Oysa biz kararlarımızı hep geçmişe ve geleceğe referanslarla alıyoruz. Romanının esas kişisi bence Ev Sahibi. Gündüz Osho'dan alıntılarla konuşan bir new age gurusu, geceleriyse başkalarının hikayelerini toplayan ve topladıkça güçlenen biri... Bundan bahseder misin? Kızmazsan, ben senin de bir hikaye toplayıcısı olduğunu düşünüyorum. Gece şehri dolaşıyor ve hikayeler topluyorsun. Günlük yazıların bir nevi alternatif tarih çalışması sanki. Tarihin tarih kitaplarına girmeyecek yüzünü yazıyorsun. Tam olarak öyle gerçekten. Mesela bir seks partisi var, hatırlarsan. Ev Sahibi o partinin düzenleyicisi ama seksle falan ilgilendiği yok. Seks sadece ona insanların hayatlarına müdahale edebilme fırsatı yaratıyor. Kader belirleyici rolü var, haklısın. Bu açıdan tanrıyı oynadığı kesin. Yanında da iki kadın var. Sırma melek, Selma ise şeytan. Bilmiyorum, belki Selma'nın Zerrin olduğundaki hali daha masumdur aslında! Öyle düşünmemiştim ama evet, kurban rolü oynamaktan, Ben yapmadım o yaptı diyerek eylemlerinin yükümlülüğünü içinde gizlenen fahişeye yüklemekten vazgeçip gerçekte olduğu kişiyle yüzleşebilseydi, belki bu kadar çok kötülük de etmeyecekti. Selma'nın geçmişi trajik olaylarla dolu ama o bunlarla yüzleşmeye yanaşmıyor ve maskeyle dolaşmayı sürdürüyor. Maskeyi taktığı zaman kendine ve çevresindekilere masum olduğunu yutturabileceğini sanıyor, maskeyi çıkarınca da Zerrin oluyor. Ama ben onu yargılayamıyorum hatta biraz seviyorum. Keşke ruhuna ket vurmaktan vazgeçse, arzularına uygun şekilde yaşasaydı. Eminim o zaman daha az kötülük ederdi. Ama o hali bize bu kadar ilginç gelir miydi, o ayrı konu. Evet, onun bu noktaya nasıl geldiğine dair ufak ipuçları verdim ama esas ayrıntıları ikinci kitaba sakladım. Her şeyi bir anda açık etmek istemedim ayrıca, gizemi korumak da güzel. Tamam, vakti gelince onun için üzülebiliriz ama ben azıcık geriye dönmek istiyorum. Müdahaleci değilim dedin ama ikna olmadım. Beni korkutmayı başardın mesela. Selma'nın Ev Sahibi'nin yüzünü ilk gördüğü bölümde resmen tırstım. Buna sebep sensin, kabul et. O halde sana bir itirafta bulunayım: Yazarken Ev Sahibi'nin şeytaniliğini anlatmaya, göstermeye bayılıyordum. En zevk alarak yazdığım bölümlerdi onlar. Seni korkutan yeri yazdığım gün zevkten uçtum adeta. Eh, n'apalım, demek ki benim içimde de küçük de olsa bir parça hainlik varmış. Saf iyi ve saf kötü ruhlara inanmıyorum ben açıkçası. Hepimiz biraz iyiyiz, bazılarımız biraz daha kötüyüz. Karakterlerin başına gelen bütün o felaketleri anlatmak için iyi gözlem yapmalı, duygular arası manevra kabiliyetine sahip olmalısın. Romancı için bunlar gerekli şeyler. Hikayenin çeşitli yerlerinde keskin virajlar yaratmam gerekiyordu ve bazen ben bile bilmiyordum bir virajı alırken nasıl davranacağımı. Karakterin emniyetli bir şekilde yola devam etmesini mi sağlayacaktım, yoksa onu uçurumdan mı atacaktım... Bazen birincisini, çoğu zaman da ikincisini seçtim. Bir itiraf daha: Bazı karakterleri uçurumdan aşağı atarken bundan acayip zevk aldığımı bile hissettim. Vay be, sahiden kötüymüşüm meğer!


Önümde bir sigara, henüz yakılmamış. Hemen yanında çakmak ve biraz uzağında küllük, damağımda demli çayımın tadı. Ellerimle yüzümü birkaç kez sıvazladıktan sonra, meramıma uygun söyleyişi bulmuş olmanın umuduyla yazıyorum sana bu satırları. Sevgili dostum, asla unutma yola çıkış amacını. Kapama onu, açık kalsın çünkü sevgili dostum ancak bir ruha kanadıkça ferahlayacaksın. Bazısı sapar yolundan, ne olur sen sapma. Okudukça, öğrendikçe sapar üstelik, diyorum ya, ne olur sen sapma! Ben öylelerini gördükçe dertlenirim, inancım sarsılır, umudumda çukurlar açılır. Yine de el uzatırım yüreğime, o çukurlara düşmemek için ve tam böbürleneceğim zaman ihanet ederim kendime. Sen de ihanet et kendine, unutma bu sözümü. Kelimelerden zırhlar yapma sevgili dostum. Bilginden surlar örme, aramıza duvarlar çekme ve öğrendiklerinle zincire vurma kendini, ne olur, etme, eyleme. Çünkü kelimeler ruhun şifalı parmak uçlarıdır, ruh kesiğine biraz olsun çaredir, dermandır, bir yaradan doğmuştur kelimeler. Kelimelerin yaraya çaredir, biliyorsun bunu, senin iktidarının tuğlası değildir, olmamalıdır. Kelimelerden surlar örme kendine, etme, eyleme. Sevgili dostum ne olur, unutma yola çıkış amacını. Gittikçe daha akıllı bir adam olmak için, bazı nasihatler ediyorum kendime sevgili dostum. Gel birlikte okuyalım onları, kendime ettiğimi o nasihatları. Tüm yanıtları bilmek için koyulmadın bu yolculuğa, unutma! Tüm yanıtları bilebilecek değilsin zaten. Muhtemelen hiçbir fani bilemeyecek tüm yanıtları. Hayatın gizidir bu, belki de en güzel yanı. O yüzden iyi bir dinleyici olmaya önem vermek gerek bana kalırsa. Aceleye gelmiş tüm itirazlarla ilişkiyi kesmek gerek. Anlamaya çalışmak lazım insanları. İnsan tüm yargılarını askıya almayı bilmeli ve son sözü söylemek için telaş etmemeli. Tereddüt etmekten korkma, inançlarına demir atma. Ben öyle insanlar gördüm pek çirkindiler, sen onlardan olma. Vurma kimseyi. Sokma kimseyi. Bilgi güç değildir, yalan! Bırak şu iktidar ağzını. Bilgin sorumlu kılar seni. Bilgin diğerlerine bağındır, bilgin derinliktir. Bilgin sorumluluğundur. Sen şanslı olansan, insandan yana kullan bunu, insana karşı değil. Kelimeler niye verildi sana? Kelm, yaralamaktan gelmez, yara'dan gelir, yara'dan doğar. Unutma bunu! Herkes kendi ruhuna yalnız koşar, unutma bunu. Hak edeni yücelt, ne var bunda? Hatta bazen, mesela bir çocuksa karşındaki, hak etmeden yücelt ki hak etsin sonra bunu, hak etmeye heveslensin, böyle böyle hak etmeyi öğrensin. Yazı yazar gibi, bir eser ortaya koyar gibi yaşa. Yazı yazarken, bir eser ortaya koyarken yalnızsındır. Kendinlesindir ve kimseyle rekabet etmezsin. Belki de bu sayede en iyi işini koyarsın ortaya. Kendinle kalabildiğin için. Sır budur. Topluluk arasında da böyle ol sen yine. Kendinle ol, rekabet etme, inan bana o zaman insanlarla daha çok olacaksın, hatta neredeyse insanlarla bir olacaksın. Rekabet kulvarlar yaratır, sınırlar koyar, duvarlar çeker. Oysa biliyorsun artık, rekabet etmeyince ne güzel oluyor insanlar. Gördün bunu, çok yakın bir zaman önce gördün üstelik. O parkta, o meydanda, herkes birbirini yüceltiyordu, herkes kendini bir sanat eserine adamış gibi çalışıyordu. O sanat eseri sadece park değildi, orada hepimiz hayata adamıştık kendimizi ve bir de açıklayamadığımız bir imana, belki derin bir manaya. Etme, eyleme, eskiye dönme, rekabet etme! Unutma, herkes kendi ruhuna yalnız koşar. Yani geçilebilecek biri yok. Çoklukla kaynaş ama kalabalıklaştırma ruhunu, kabalaşma öyle. Sevgili dostum, işte bunlar kendime dediklerim. Kendime dediklerimi senden saklayacak değilim. Bir yaraya çare olsun diye sarıldım ben kelimelere, yeni yaralar açmak için değil. Her şeyi unutsam, bunu unutmam, unutamam. Unutmamak lazım, bilirim. Kelimelerim ruh kesiğime merhemim benim, yarama çare, kendime derman. Biliyorsun, hepimiz bir başka ruhtan koptuk, içimizde sızlayan yer, işte o cennet lekesidir, ruh izidir. Kelimelerim o kaynaktan fışkırır, kelimeler bir ruhun bir başka ruha kanamasıdır. Kelimelerden surlar örme kendine. Başkalarının başına iktidar kurulma. Baktın böbürleniyorsun kendinle, o zaman anla, ihanet zamanı gelmiştir kendine. Ne yap, ne et, kelimelere sırt döneceğine, ihanet et kendine. Kelimeler bir ruhtan diğerine atılan dikiştir, bizi tutan o dikişlerdir büyük sessizlik gününe kadar. Konuşmadan anlaşacağımız vakte kadar. Ne yap et, ihanet et kendine, iktidarlardan devşirme şu ruh haline. Çünkü kelm yara'dan gelir. Asla unutma yola çıkış amacını. Ve unutma sevgili dostum, bir yazar kendini başka ruhlardan yapmalı, sadece esrik bir ruh haliyle yazmamalı, esrik de yaşamalı.


Fark edersiniz, Bırak dağınık kalsın öylesine söylenmiş bir söz değil, ana yetişebilmemiz, hayatımızın kendini yenilemesine izin vermemiz için ihtiyaç duyduğumuz eylemin ta kendisidir. İşte o an kara bulutlar dağılır, çocuğun gülümsemesinden apaydınlık bir güneş doğar. Oğlumu dinledim, peçeteliği bir kenara koydum. Peçeteliği bir kenara koyunca da ona bakmış oldum böylece. Tatlı tatlı gülümsüyordu. Söylediği lafın büyüklüğünden hem haberli hem habersiz gibiydi. Karar vermek zordu. Karar vermeye gerek de yoktu. Bazen biraz dağınık bırakmak gerekiyordu hayatı. Daha iyi görebilmenin yolu buydu. Oysa ben her oturduğum masayı toparlamaya kalkıyordum. klasik babayım belki / klasik gitar kadar bildik diyordu Onur Behramoğlu. Ben de, ben de deyivermiştim ilk okuduğumda bu dizeleri. Mesela söylememeye çalışmama rağmen o yanlış sözcüğü, oğlum bir şeyi yapıp yapamayacağımızı sorduğunda Bakarız, derken yakalıyordum kendimi. Bilirsiniz, bakarız babaların en baba lafıdır. Şimdi onu izlerken, sadece izlemekle kalmıyor, örnek de alıyorum oğlumu. Mesela bir veli toplantısında ilkokul sıralarına oturmamla biz büyümüşlerin çocuklardan öğreneceklerini fark ediyorum. Çocuklarımız daha ilk günden kızlı erkekli kaynaşmışlar, okulun bahçesinde oradan oraya koşturmuşlardı. Kahkahaları ne güzeldi! Peki, biz ne yapıyorduk şimdi? Yarım yamalak bir günaydın deyip geçiştiriyorduk birbirimizi. Bunca soğuk, bunca mesafeli olduğumuz için sadece hayata kızamazdık, kendimize de kızmalıydık, evlatlarımızı izlememiz bile yeterdi yaptığımızın yanlışlığını anlamaya. Hayır, izlemiyorduk onları. Oysa onlar ruhumuza yürüyen kavimler gibiydiler, yıkıp geçebilirlerdi sınırları. Evet, ne olacağını düşünmeden, o ana bırakıp kendimi, hangi hale denk gelirsem o hale girecektim bundan sonraki ilk veli toplantısında. Düzene uymayacak, kendimi toparlamayacak ve ruhumu biraz dağınık bırakacaktım. Bayılıyorum Baba bir oyun kuralım, deyişine oğlumun ya da Bir oyun kurdum baba, diyerek bana anlatmaya başlamasına tüm aklından geçenleri; kanepenin üzerine yaydığı oyuncaklarına can vererek, sesler çıkararak oynamasına ama buna sadece oyun oynamak dememesine, oyun kurdum demesine bayılıyorum. Neden peki? Benimkisi belki entelektüel gevezeliktir ama demeden geçemeyeceğim, oğlumun her oyun kuralım deyişinde bambaşka bir haz duyuyor olmam, onda bu oyuna dahil oluşun içinde ve yanında, kendi oyununu da keşfetme arzusu görüyor olmamdan kaynaklanıyor sanıyorum. İlk bulduğu oyuna atlamayacak da bir sanat olarak yaşayacak gibi geliyor o zaman hayatı. Yaparak, kurarak, büyüterek... İşte o zaman, tüm yarattığı karakterlerin de gelip geçiciliğini bilecek gibi geliyor bana ve elbette esirgemeyecek benden bu bilgiyi. Evet, bazen hiçbir şeyi dağınık bırakmayayım diye her şeyi düzeltmeye çalışırken, o anı ıskalarız, evlatlarımızı bile görmez gözümüz. Hayatın oyun yanını boşlar, sanatını söndürürüz. Her şeye sahip çıkalım diye katılaştırırız şiddetimizle dünyayı. İsa Peygamber, babasının da bu hataya düşeceğinden korkmuş ve neredeyse belki de oğlumla aynı tonda -daha acıyla ama aynı hüzünle- Baba, onları bağışla çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar. demişti. Çünkü bilirim, Tanrı koskocaman bir ağızdır ve en çok da çocuklardan seslenir bize.


Haritada Bir Nokta adlı öyküsünü Yazmasam deli olacaktım, diyerek bitirir Sait Faik. Hemen tüm yazı işçilerinin yazmak istediği türden bir cümledir bu. Bu, yazıya aşkın ilanı, evvel bir çaresizliğin ama bir yandan da belli bir kuvvetin dile getirilişidir. Kısacık cümledir, ama derinlere boy verir. Yan yana dizilmiş üç sözcüktür, ama sanki içinde bütün yazımızın sırrı gizlidir. Evet, bu daha kolay bir soru benim için, onun yanıtı var bende. Hiç gevelemiyor, kendi kendime yapıştırıyorum lafı ve Okumasaydım deli olacaktım, diyorum. İşte o zaman bu yazının esas konusu oluşmuş oluyor, yazmasam deli olacaktım, üzerine yazmayı, düşünmeyi bir yana bırakıyor, okumak üzerine yazmaya ve düşünmeye karar veriyorum. İşi azıtıyor, meseleyi kendimden uzatıp dünyaya sarıyor, Okumasa deli olur insan! diyorum bir cüretle. O nasıl mümkün? İyi bir okur olmakla. Okumasam neden deli olurum, sorusunu öteliyor, bu soruyu yanıtlamayı yazının sonuna bırakıyor, insan nasıl okumalı, onun peşine düşüyorum. Hemen sıralanıveriyor birkaç başlık zihnimde. Kitapların kapakları yazarların kapılarıdır. Satın alıp rafına koyduğunda bile senin değildir kitaplar, raflara dizdiklerin başka başka bahçelere açılan kapılardır, onlar yazarların bahçeleridir. Hepsinden dünyaya giriş vardır, bütün bu bahçelerden, hepsinden. Ancak birbirinden farklı bahçelerdir bunlar. Aynı yazarın iki ayrı kitabı bile komşu iki bahçe gibidir. Tanıdık ama yine de farklı. Bahçe sana güzelliklerini sunar. Zengileş diye sunar sana kendini, yağmala diye değil. Bahçe, bahçenin esas sahibinin arzusunca düzenlenmiştir, senin gönlüne göre de değil, bunu da unutma. Bahçeyi anlamak için önce tanıyacak kadar dolaşmalısın içinde, konukluk etmek nedir bilmeli, yüksek sesle konuşmayacak kadar edepli olmalısın; sen sesini yükseltirsen bahçe sahibinin sesi duyulmaz olur yoksa. Böyleleri başkalarının bahçelerine elinde makasla dalanlara benzer, bulduğu her dala saldıranlara benzer, kendi tohumlarını sağa sola saçmak isteyenlere benzer. Kitabın kağıdı senindir, hadi diyelim belki sözcükleri bile, ruhu ise ancak anlayanındır onun. Gözlerin elindeki kitabın satırlarında dolaşırken, her sözcüğe alelacele bir anlam yükleme. Kendi düşünü görme yani, yazarın düşünü gör. Gözlerin açık, zihnin açık, yazar ne demek istemiş, sen onu anlamaya bak, onun düşüne kapıl, ortak ol. Unutma, yazarlar bazen sadece kendi dilinde konuşur, sözcükleriniz aynı diye, dünyalarınız aynı olacak değil ya... Konuşabildiğin herkesle anlaşabiliyor musun sen? Ben beceremiyorum, çaba gerekiyor. Birini anlayamadın mı, pes etme, kötüleme hemen onu. Belki hiç bilmediğin, tanımadığın bir dünyayı anlatıyor, ondan anlamamışsındır ne dediğini, belki sen yetersizin o dili konuşmakta, o ise mahir. Çünkü çıraklar az konuşmalı çokça dinlemelidir. Bildiğin yerlerde gezme. Bilmediğin yerlerde gez.


Çocuk edebiyatının en sevdiğimiz yazarlarından biri olan Gülsevin Kıral'ın yeni romanı Umut Sokağı Çocukları, Günışığı Kitaplığı'ndan çıktı. Toplumsal gündemimizdeki çok tartışılan bir konuya eğilen yazar, savaşla birlikte Türkiye'ye göçen Suriyeli bir ailenin İstanbul'daki yaşamını anlatıyor. Üstelik hikayeyi farklı karakterler ve farklı bakış açılarından okuyoruz. Yazar, illüstrasyonları Sadi Güran'a ait olan kitabını dünyanın en cool insanı olan genç arkadaşım Ayşe Yörükoğlu'na anlattı. İktisat okudum, 18 yıl da bankacılık yaptım. Edebiyata her zaman ilgim vardı. Çocuklarıma kitap okurken bu alanı ne kadar sevdiğimi daha iyi fark ettim ve yazmaya başladım. Kırmızı Fare diye bir edebiyat dergisi vardı, orada bazı tercümelerim, birkaç öyküm ve şiirim yayınlandı. Çocuklarımdan... Hatta ilk kitaplarımda oğlum Engin kendi ismiyle yer alıyor. Diğer bir kitabım Ömer Hepçözer'deki Ömer biraz büyük oğluma, Mustafa ise küçük oğluma benziyor. Yok, ben de bunu merak etmiştim ama okurlarım hep 9+'da kaldı. 30'a gelmem gerekirdi oysa ki! Kitabı 1,5 yıl önce bir isyan duygusuyla yazmaya başlamıştım. Suriyeli mülteciler sorunu bu kadar büyümemişti. Sokaklarda kötü şartlarda yaşıyorlardı ama çevremdekilerin onların yaşadığı trajediden de, büyük bir savaştan kaçtıklarından da haberi yoktu. Bencilce onların sokakları kirlettiğini düşünüyorlardı. Bir süre geçtikten sonra göçmen sorunu derinleşti, Ege'deki ölümler basına yansıdı. Aylan bebeğin fotoğrafından sonra duyarlılık arttı gibi görünüyor ama aslında öyle değil, önyargı, kayıtsızlık sürüyor. Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi'nin yaptığı bir araştırmadan, okullarda velilerin çocuklarını Suriyeli öğrencilerin yanına oturtmak istemediğini öğrendim mesela. Savaştan, yıkımdan kaçmış çocuklarda yeni travmalara yol açacak bir davranıştı bu. O yüzden çocuklar kitabımı okusa ve içlerinden biri sınıfta çıkıp Suriyeli arkadaşım benim yanıma oturabilir dese çok mutlu olurum. Farklı bakış açılarını bir zorunluluk olarak kullandım, çünkü çok da hüzünlü olmayan, ümitli bir kitap olsun istedim. Sırf Suriyeli bir çocuğun gözünden anlatsam fazla sert olabilirdi, neticede orada büyük bir travma ve trajedi var. Suriyeli bir çocuğun yan karakter gibi girmesi de konuya haksızlık olacaktı. Ne yapabileceğimi düşünürken aklıma bu geldi. Bana olanak da sağladı. Yollarımızın kesişmesine bir izin versek, çok daha kolay kaynaşabileceğiz, bunu anlatabildim. Çocuklara yazarken insan büyük bir sorumluluk altına giriyor. Dilde çok özenli olman; hem çocukların kolay algılayabileceği şekilde yazman hem de onlara hasar vermemek adına nasıl etkileneceklerini göz önünde bulundurman gerek. Ama bunlara dikkat ettiğin zaman konu kısıtlaması yok, dilediğin her konuda yazabilirsin. Aslında okullarda yaptığım söyleşilerde çocukların algısının çok geniş olduğunu gördüm. Mesela İstanbul'u Çalıyorlar için gittiğimde Hepimize ait ne çalınabilir? diye sormuştum. Birisi GDO'lu yiyecekleri kastederek Yemeğimiz çalınabilir, emeğimiz çalınabilir derken, bir diğeri hoyrat ilişkilerden bahsederek Sevgimiz çalınabilir demişti. Havva öyküsünden bir parça okuduğumda da çocuklardan biri, Bu bizim de başımıza da gelebilir yorumunu yapmıştı. Açıkçası bunu beklemiyordum, çünkü ailelerinin önyargılı tutumunu onlarda da göreceğimi düşünüyordum. Çocuklarla ilgili sosyal sorumluluk projelerine önem veriyorsunuz. Liseden beri sosyal sorumluluk projeleriyle ilgileniyorum. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'nde 5-6 yıl çalıştım. Armutlu ve Beşiktaş'ta iki okulda gönüllü kütüphanecilik yaptığımda, kaynaştırma öğrencisi denen ve ilkokula gittikleri halde okuma yazma öğrenememiş çocuklara okuma yazma öğrettim. İki kere Soma'ya gittim. Çocuk ve Gençlik Yazını Derneği'nde bir dönem yönetim kurulu üyeliği yaptım. Halen 2018'de Türkiye'de düzenlenecek uluslararası çocuk edebiyatı sempozyumunun program belirleme komitesinde çalışıyorum.


Dört haneli bir köy, rüyada görülen atlıların, karla birlikte onu yok etmeye gelmesini bekliyor... Bir profesör, üniversite binasının sessizliği içinde kendisi ile yıllanmış eşyalar arasında bir fark görmüyor... Robin Hood ruhlu bir hikaye satıcısı, hikaye yoksunluğu çeken insanlara, başka insanlardan aldığı hikayeleri satıyor... Abu Mihran, herkesten birkaç kat daha iri bir diktatör ve üstünde artık çocuk kalmayan diktatörlüğünde yaşıyor... Ölümü icat eden insanlar... Abisinden çaldığı karısının intiharıyla hesaplaşan yaşlı bir adam... Her biri sorularla dolu karakterler, öyküler. Güncelin gerçek sorunlarına fantastik öğeler katarak cevap arayan bir ilk kitap. Dekadans ve Ölüm aslında iki şeyle bağlantılı. İlki benim şahsi hayat hikayemle ilgili olan kısım. Yaşamımdaki bir çöküş, bir dekadans ve manevi bir erken ölüm. Ama bir yandan da kitabın bölümlerinin Kable'l-Dekadans, La Decadence, Postdecadence olarak adlandırılması... Birinin Arapça-Osmanlıca, öbürünün Fransızca, bir diğerinin İngilizce olması ve sonrasında Latince bir erken ölüm... Bu da bir anlamda Türk edebiyatıyla bağlantılı. Kable'l-Dekadans Eski Edebiyat veya Divan Edebiyatı denilen, Osmanlıca yazılan, Fars ve biraz da Arap edebiyatına öykünülen bir dönem. Daha sonra La Decadence; Meşrutiyet dönemi ve sonrasında Fransız üslubuna veya Fransız edebiyatına öykünülen bir dönem geliyor. Ardından Postdecadence; İngiliz odaklı, Amerikan odaklı, orası hedef alınan bir edebiyat ve en sonunda da Türk edebiyatı için bir erken ölüm. Hem kişisel yaşamöyküsüyle bağlantılı, hem de Türk edebiyatı için bir dönemlendirme gibi, Türk edebiyatının dekadansı. Ölüm bir simge. Aynı zamanda arınmanın da simgesi. Daha önceki öykülerimdeki izlek daha çok suçluluktu. Öykü yazma sürecim 2001'e dayanıyor. Dergilere göndermem ve yayınlamam çok daha sonra. 2006'dan önceki öykülerim -hiçbir yerde yayınlamadım- tamamen farklı temalara dayanıyor, artık ben de hatırlamıyorum. 2006 ve 2013 arasında bahsettiğimiz sembolik ölümle birlikte gelen aslında pişmanlıkla bağlantılı bir ana izlek var. Kardan Adam ve Prof. ta olduğu gibi. Daha çok bir masumiyete dönüş ve arınma çabası. Bu dekadansla da bağlantılı zaten. Arınma ihtiyacının ölümle giderilmeye çalışılması iki yerden kaynaklanıyor. Birincisi, bir tür ölüm fetişizmi. Bu da benim neredeyse ilk gençliğime kadar dayanıyor. Ölüm fetişizmi derken, ilk gençlikte, var olma ve ölüm arasında gerçekleşen bir panik atak durumundan bahsediyorum. Ölümü düşününce bir yok olma korkusuna kapılma ve bununla baş etmek için farklı düşüncelere gark olmayla alakalı bir şey. Ölmeme isteği veya ölümden korkunun tersine döndüğü yıllar 2006 ile 2013 arası. Burada Öykü Satıcısı isimli öykü diğer öykülere nazaran daha farklı bir yerde duruyor. Karakterin öyküyü vermesiyle birlikte gelen bir rahatlama ve huzur söz konusu olan. Patlama gerçekleşmiyor. Orada karakterin yaşadığı bir katarsis var. Öyküyü satmasıyla, bir anlamda ilk defa itiraf etmesiyle ve gözyaşıyla birlikte yaşadığı bir arınma var. Yayımlanmamış bir iki öykümde ağlamak, ağlayamamak, itiraf konularına takılmıştım. Bu öyküm de o seriden kitaba giren bir öykü. Ağlamak, aynı gülmek gibi, neredeyse yalnızca insana özgü bir şey. Çok etkileyici, tanrısal bir ışığı var bu eylemlerin. Ağlamak, suçluluk ve pişmanlık duymak, suçunu itiraf etmek kısmi bir arınma yollarından biri. Bir de insanın kendini affetmesi var ki en zoru o çoğu zaman. Arkaik sembolleri kullanmamın sebebi, daha genel geçer unsurlara tutunabilmek. Ya da okurun tutunabilmesini sağlamak. Güncel olanla fazla işim olmaz, daha çok kültürler arası ve ortak unsurlara, sembollere ilgi duyuyorum. Kardan Adamda kar ve beyazlık, masumiyetle alakalı bir şey. Kara, o beyazlığa layık olmakla alakalı. Hala Hayatta Olmanın Dayanılmaz Huzursuzluğunda bu, ateş oluyor. Adamın elinde kalan son şey ateş ve burada ateş arındırıcı unsur görevi görüyor. Ama aynı zamanda cehennemin sembolü olarak, yolun ebedi bir cezaya çıktığını da gösteriyor belki. Öykülerdeki biçim arayışının giderek artması dekadansla ilgili. Dekadans arttıkça ya da ölüme yaklaşıldıkça, biçim arayışları, dağılma artıyor. Bu sadece kitap için kronolojik olarak düzenlediğim bir şeyden ziyade kendi arayışımla da bağlantılı tabii. Doğal bir kronoloji yani. Son öyküde bu arayış biraz daha yatışıyor. Ölümün nihai huzuru dekadansın gerginliğini azaltıyor. Ancak o öyküde de bir tür yabancılaşma var, dekadansın getirdiği. Öykü, bazen birinci bazen üçüncü kişinin ağzından aktarılıyor. Kendinden uzaklaşmayı, bölünmeyi yansıtıyor bu anlatım şekli. Mors Pr mature, erken ölüm anlamına geliyor. O bölümü oluşturan Son. Rüya. Masal. öyküsünde diğer karakterlere nazaran daha çocukluğa özlem duyan bir karakter var. Ölümün bir şekilde yuvayla, yuvanın da anne ve babayla bağlantılı olması söz konusu. Ölüm ve çocukluk üzerinden bir masumiyete dönüş ve arınma var. İyi bir çocukluk yaşayan herkes için o dönem zihindeki sıcak bir yuvadır. Aynı zamanda çocukluk ölüme uzak, masumiyete ise yakındır. Ölümden geçip masum ve sıcak bir çocukluğa dönmek güzel bir hayaldi benim için. Aslında kitapta çocukluk ve ölümü bağdaştırdığım tek yer o öykü değil. Aynı şekilde Chomskyvari Bir Kıskanmanın sonlarına doğru sonsuzluğun bir çocukluk anının sonsuz tekrarı olarak tasvir edildiği bir bölüm var. Biçim arayışı daha yeni başladı benim için. Bu kitaptakilerin hepsi belki geçen seneden beri başlayan bir süreçte yazıldı. Hatta çok daha öncesini düşünürsek, o tür biçim arayışlarını yadırgıyordum bile. Şimdi kendi kendime bakınca ne gerek var normal anlatmak varken gibi bir düşünce yapısına sahip olduğum bir dönem bu bahsettiğim. Normal neyse? Sonra bir arayışa girdim. Ama tabii burada önemli olan, biçim arayışı içinde güzel bir biçim bulurken, tasarlarken, içeriği boşaltmamak. O biçimin içerikten dolayı -o içerik kendi biçimini bulmuş gibi- geliştiğini düşünüyorum. En azından ben öyle ümit ediyorum. Biçim, bir öyküyü başka bir şekilde anlatılamayacak kadar belirlemeli. Chomskyvari Bir Kıskanmada cümlenin yetersizliği, Chomsky'nin dediği gibi, kelimelerle sonsuz cümlelerin yapılabileceği gibi. Cümlelerin uzaması, genişlemesi, eklemlenmesi, piramitler oluşturması ve o eklemlemelerin sonucunda da anlamsal bir çöküş. Peki, bu arayış esnasında cesaretlendirici bir okuma deneyimi oldu mu senin için? Biçim üzerine düşünürken şu isimler cesaretlendirici oldu diyebileceğin. Öyle bir şey açıkçası olmadı. Özgünlük iddiasında değilim ama aklımda kalan, öyle net olarak söyleyebileceğim bir isim yok. Ama Haute Couture Dekadansta bazı cümlelerin tamamen büyük harfle yazılması veya öyküye hayaletlerin girmesi, Heiner Müller ve Hamlet Makinesi ile yakından bağlantılı. Heiner Müller'in öykülerinin çevirisiyle uğraştığım bir dönemdi. O da biçimsel arayışları yoğun olan bir yazar değil ama göndermeleri ve imgeleri açısından Haute Couture Dekadansla başlayan dönemde etkilendiğim bir yazar olarak söylenebilir. Onun dışında biçim arayışlarında beni cesaretlendiren ya da örnek teşkil eden bir yazar aklıma gelmiyor. Son zamanlarda yakın dönem müzikte yapısal olarak bir şeyler bulmaya çalışıyorum. Özellikle çağdaş müzikte altyapıya bir sample koyup üzerine özgün bir şeyler bestelemek gibi. Örneğin Karlheinz Stockhausen'ın Helikopter-Streichquartet'i gibi, altta helikopter sesleri ve üzerine yaylılar dörtlüsü. Bunun gibi eserlerden bir şekilde bir şeyler çıkarmaya çalışıyorum. Mesela Chomskyvari Bir Kıskanma öyküsünde Harflerim kırıldı, paramparça edildi birçok kere. O yüzden sesimi kullanacağım ve -inan bana- çok kaba olacağım. şeklinde bir bölüm var. Bu bir şarkı sözü aslında. Şarkı sözünde kırılan ellerken ben harflerim kırıldı diye değiştirdim. Ayrıca, Chomsky'den birkaç cümle alıp öykünün içine yerleştirdim. Modern müzikte olduğu gibi başka bir kaynaktan alıntı yaparak, onu değiştirip kullanarak üzerine özgün bir beste yazmak gibi düşünüyorum bunu. Onun dışında Haute Couture Dekadansta mimariden bir beslenme var. Babam mimar, o yüzden çok fazla planlar, paftalar, maketlerle haşır neşir oldum. O öyküye Gropius'u aldım, modern mimarinin ve Bauhaus'un babası olarak. Öyküde hem karakter olarak yer alıyor hem de güya onun çizdiği bir ev var. O çizim ise bir ALES sorusundan alınma. O çizimin hemen altında bir Gizli Mesaj bölümü var: Çocukların, ucunda peynir olan bir labirente konulmuş kobaylar gibi yetiştirilmesine karşıyım. Onlar duvarlar ötesi olmalılar, yabani atlar gibi büyümeliler. Ölüme gülerek koşmalılar. Bu gizli mesaj hepimizin içinde büyüdüğü test kültürüne bir protesto. Tabii bu gizli mesajın bağlantısını çözmek neredeyse mümkün değil. Fazlasıyla göndermelerle dolu bir öykü Haute Couture Dekadans. Katmanlılığı ve göndermeleri seviyorum. Metni zengin kıldığına inanıyorum. Bazen seçilmeyebilir tabii, herkesin dinlediği, okuduğu, gördüğü şeyler farklı sonuçta. Ama eğer biliyorsa, benim oradaki cümleleri başka bir sanatçıdan almış olmamın dışarıyı göstermesi, göndermeleri olması hoşuma gidiyor. Ama bunu ölçülü kullanmak lazım tabii. Şiir de yazıyorsun. İlk adımları şiirle attığın varsayımını yapıyorum bu durumda. Yazma sürecim şiirle başladı. Öykü denemelerim yoktu hiç. İlk öykümü on sekiz yaşında üniversiteye gittiğim dönemde yazdım. Ama her zaman yan tarafta yapılacak iş öykü, asıl iş şiir gibi bir tavrım vardı. Yavaş yavaş o kırıldı. Şiirde şu ana kadar çok profesyonel bir şey denemedim, kendime sakladım onları ama bir yandan da hafif hafif şiirle uğraşmanın verdiği etki, Chomskyvari Bir Kıskanma öyküsündeki dize benzeri yapılarda ortaya çıkıyor. Dekadansla da bağlantılı olarak, şimdi başka genç öykücülere baktığımda kendimi oldukça geç olgunlaşmış bir yazım tavrında görüyorum. İlk baştaki öykü yazımlarımda tam bir romantik havasıyla gece herkes ortalıktan çekildikten sonra hafif bir müzikle yazmak varken, şimdilerde yazım sürecini böyle bir romantiklikten çıkarıp gün içinde telefona kaydettiğim bir not üzerine daha sonra çalışabilme gibi ritüele sahip oldum. Zaten hep kaçındığım, özellikle düzyazıda sevmediğim bir şey arabesk tınılar. Arabesk tınılar ve kötü bir şairanelik. Opuslar öykülerin yazılış sırasını gösteriyor. Kronolojisiyle alakalı. En eski olanı Kardan Adam; 2008 yılına falan tekabül ediyor o öykünün yazılması. Opus numaraları sayesinde okur öykülerin göreceli bir kronolojisini çıkarabilir. Aynı şekilde yazılmış öykülerden kaç tanesinin kitaba girmediğini de görebilir. Kitabın arkasındaki pasaj da Kardan Adam öyküsünden alınma. Karakterin elini ölü ve hamile bir kurdun karnına sokmasını anlattığın bu bölüm fazlasıyla görsele dayalı ve soğuk bir anlatıma sahip. Bu anlatım kitabın geneline hakim. Aslında daha çok istediğim anlatmaktansa göstermek. Anlattığım konular ölüm, masumiyet, suçluluk romantize edilerek şairane unsurlarla dile getirilmeye uygun konular. Ne kadar başardım bilmiyorum ama olabildiğince soğuk anlatmaya çalıştım. Romantize etmek, bana arabesk geliyor. Olabildiğince kaçınıyorum bundan. Ancak Son. Rüya. Masal gibi çok eskiden başlayıp yeni bitirdiğim öykülerde bir derece lirizm mevcut. Dozunda kullanılırsa kötü de değil hani. Hem kararında olursa daha vurucu oluyor. Bir de böyle bir dil kullanılmayınca bunu edebiyat saymayanlar var, onları hiç söylemiyorum bile. Ödüllerin hem umutlandırıcı hem de köreltici bir yanı var. Bir yandan birilerinin takdirini görmek tabii ki cesaretlendirici ve umutlandırıcı bir durum. Ama bir yandan da yazarken sürekli umutsuzluğa düşen biriyim. Bu noktada ödül çelişki yaratan bir şey. Sonuçta belli bir grup insanın beğenisiyle aldığınız bir ödül var ortada. Sonrasında aynı dosyadan bir öyküyü herhangi bir dergiye gönderdiğinizde hiçbir cevap alamamanın yaşattığı bir gerginlik, bir bocalama var. Ödüllerin tamamen öznel bir takdir olduğunun daha iyi anlaşılması lazım. Ödül, evrensel bir değer olarak algılanmamalı. Biçim arayışının yeteri kadar kuvvetli olduğunu düşünmüyorum. Bir de başka öykücüleri okuduğumda genel bir paralellik, benzerlik görüyorum. Bir yazarın bir diğerine öykünerek onun tarzında, onun temasında, onun konularında, onun izleğinde yazması bir sorun. Belki ben yanlış görüyorum ama bir ana akımlaşma söz konusu. Biraz daha farklı kollara dağılıp, biraz daha ana akımdan, merkezden uzaklaşıp farklı konular, farklı üsluplar denenmesi gerektiği anlatmak istediğim. Bunun gerçekleşmemesinin ana sebeplerinden biri Türkiye'de öyküye hükmeden bir güçler bütünü olması. Bu güçler de bir şekilde neyin yayımlanıp yayımlanmayacağını, neyin ön plana çıkarılıp çıkarılmayacağını çok rahat bir şekilde belirliyorlar. Öyküde özgürlüğü, çeşitliliği destekleyen odaklar yerine tektipçiliği destekleyen odaklar var. Bunun yerine çeşitliliği teşvik edecek odaklara ihtiyacımız var. Aynı şey okur için de geçerli. Genelleme yapmıyorum, ama okur da o çeşitliliğin altına girmek istemiyor. Daha nüktedan, daha hafif bir edebiyatın içinde hareket etmek istiyor. Bir yandan kendi böyle bir edebiyat isterken bir yandan da bunun içine çekiliyor. Yani bir şekilde okur da avlanıyor; reklamla, ödüllerle, listelerle avlanıyor.


İlkler mühimdir. Ben ilk röportajımı Orhan Pamuk'la yapmıştım. Yıl 1994... Yazarın en sevdiğim iki romanından biri olan Yeni Hayat henüz çıkmamış. Anlattığına göre, aslında uzun süredir başka bir romanla meşgulmüş. Üzerinde çok çalışmış; defalarca başlamış, bozmuş, değiştirmiş, sonra da hepsini bir kenara bırakıp Yeni Hayatı yazmış. Defterlerini, taslaklarını gösteriyor, bir de yazmayı terk ettiği zamanlarda yaptığı karışık ama müthiş güzel desenleri... Anlattıklarından pek azı kalıyor aklımda, Şimdilik yarım halde dediği o romanın 16. yüzyılda yaşamış bir minyatürcüyle ilgili olduğunu hatırlıyorum, hepsi bu. En sevdiğim romanı Benim Adım Kırmızıdan söz ettiğini, yıllar sonra, kitap piyasaya çıktığında anlayacağım. Ayrıntıları unutmamın sebebi hafızamın zayıflığı değil. Heyecandan, endişeden titreye titreye gittiğim Nişantaşı'ndaki Pamuk Apartmanı'nda o gün hayatımın ilk ve en fırtınalı röportajını gerçekleştiriyorum. Hani derler ya, derin denizde boğulmazsan sonrasında yüzmekten korkmazsın diye, benim için de öyle oluyor... Merdivenlerden dizlerim titreye titreye çıkıyorum, inerkense artık bir röportajda yaşanabilecek her türlü aksiliğe, hırçınlığa, saldırıya, kavgaya, bu kadar şeyden sonra nedense insana pek de emniyet hissi vermeyen sükunete hazırım. 1) Kayıt cihazı çok önemlidir, pilleri defalarca kontrol et. Bir aksilik olursa, fotoğrafçı arkadaşın bi' koşu gidip bakkaldan yeni piller alabilir elbette, ama nihayetinde, o gelene kadar işitebileceğin her türlü siteme, azara, ihtara tek başına katlanırsın. 2) Röportaj öncesinde başkalarının sana neyi merak etmen gerektiğini dikte etmesine izin verme, söylenenleri dinle ama unut. Sadece kendi merak ettiklerini sor. Röportajda sorman gereken soru yoktur, cevabını duymayı istediğin soru vardır. 3) En son soracağın soruyu olanca heveskarlığınla röportajın daha başındayken sormaya kalkışma, pillerden bile daha büyük dertler açabilir başına. 4) Röportaj denilen şey, soru sorma değil, sohbet etme sanatıdır. Sadece sorularla röportaj yapılacağını sananlardan sıkıcı işler çıkar. 5) Röportaj yaptığın yazar kafasını kaşıyarak ve saçlarını çekiştirerek, üstelik senin yetişemeyeceğin bir hızla konuşmaya başlamışsa, ha bire kalkıp oturduğu koltuğu değiştiriyorsa ve sana aksi aksi bakıyorsa, onun sorduğun bir soruya öfkelendiğini anla, üsteleme. İnat edip üsteleyeceksen de, eh n'apalım, sonuçlarından şikayet etme. 6) Güya kışkırtıcı bir soru sormuşsan, karşılığında sana da bazı kışkırtıcı sorular yöneltilebileceğini bil. Siz bana bu soruyu sorabiliyorsanız, ben de size saçınız niçin böyle kısa diye sorabilirim, sormalı mıyım yani? diye söylenebilir karşındaki yazar. O zaman anlarsın; Canım öyle istediği için bazen verilebilecek tek doğru cevaptır. 7) Röportajla hiç ilgisi olmasa bile canın istiyorsa İngiliz romanını tutkuyla sevdiğinden söz edebilirsin. Tutkuyla sevdikleri şeylerden söz ederken insanlar zamanın nasıl geçtiğini fark etmeyebilir ve bir bakarsınız sulh kendiliğinden sağlanır. Bizim röportajda da sulh neyse ki sağlandı. Gizli Yüz filminin bir sahnesinden söz ederken, Bana öyle geliyor ki o sahneyi ancak The Rime of the Ancient Mariner'ı okumuş ve çok sevmiş biri yazardı dedim. Orhan Pamuk bir deftere uzanıp Tesadüfe bakın ki, birkaç gün önce o şiiri çevirmeye başladım, pek güzel olmadı gerçi ama yine de biraz okuyayım dedi. Böylece Coleridge bizi barıştırmış oldu. Görüyorsunuz işte; ilk röportajım böyle fırtınayla başlayıp sakin bir limanda son buldu. Gene de çaylak işi bu ilk röportajımı yeniden okuyunca sevdim. Bugüne kadar birçok sıfatla anıldı, Kentimizin yeni arşivcisi hatta Edebi kleptoman diye nitelendi. Orhan Pamuk Prenses ile Yedi Cücelerden söz edildi. Büyük tartışmalara yol açmış, övüldüğü kadar saldırıya uğramış birkaç büyük romanın yaratıcısı... Ona yönelik eleştirilerdeki zihinsel faaliyete pek aldırmıyor, daha çok meydan okumaya, ruhsal savaşa, insani karşılaşmaya ilgi duyuyor; edebiyatı yapılabilecek en entelektüel iş sayıyor. Yeni kitabı Mart ayında yayınlanacak olan yazarla Nişantaşı'ndaki kitaplar, kitaplar, kitaplarla dolu evinde konuştuk. Yıllar önce genç olmanın bütün yolları seçebilecek bir yerde durmak, bir yol seçmenin ise adına olgunlaşmak dense de aslında uzlaşmak olduğunu yazmıştınız. Yenilerde, nihayet yolunuzu seçtiğinizi, artık roman yazmaktan başka bir şey istemediğinizi söylediniz. Yani artık genç değilsiniz. Evet, artık genç değilim. Kendimi yaşlı ve yorgun da hissetmiyorum. Çocukluğun, gençliğin, yaşlılığın uğramadığı zamansız bir yerdeyim. Uzun sürmüş bir hazırlıktan sonra asıl savaşın başlayacağı meydana çıkmışız gibi bir duygu. Ordularımız bütün güçleriyle savaşmaya sanki hazır. Bir yol seçmek, uzlaşmak, olgunlaşmak gibi kavramlara gelince; ilgilenmiyorum. Onlar benim gençken düşündüğüm şeyler. Bir yol seçmişim, uzlaşmışım, şunu yapmışım, bunu yapmışım... Belki eskiden bu kavramlarla bakıyordum hayata, artık şu an gördüğüm, şu an hissettiğim şey, nereye gideceğimden ya da nereden geldiğimden daha önemli. Denebilir ki bunca senelik romancılıktan sonra, sanki yazıyla ilgili duyumsal, dokunmaya, algılamaya, hayatın maddi yönüne daha açık olmaya iten bir duyarlılık gelişti bende. Taşı, toprağı, ağacı, betonu, çamuru, insanları, ilişkileriyle şu pencereden baktığımda gördüğüm dünyanın varoluşunu güçlü bir şekilde hissettim. Eskiden uzlaşmak, bir yol seçmek kavramlarıyla düşünürken hayat kitabi, uzak, sadece bilginin ışığıyla kavranacak bir şeydi benim için; şimdiyse kendi varlığını çok daha güçlü hissettiren, kitaplarımdan daha yakında olan bir şey. Belki benim için paradoks şudur: Gençken insanlar çok yaşamak, dolu dolu yaşamak, hayatı kucaklamak gibi kavramlarla düşünür. Bense o zamanlar hayata bu çeşit dolaysız saldırmayı biraz vahşice bulurdum. Hayatın kendisini de vahşice bulurdum. Artık bu vahşeti birazcık olgunlukla, gülümseyerek karşılıyorum. Roman tamı tamına bir evlilik, daha da önemlisi bir bağlılıktır; ya da bir disiplin, bir kararlılık, uzun bir yolculuk... Onu öteki edebiyat türlerinden ayıran şey, bana kalırsa romanın bütün bir dünya olabilmesi, her şeyi kucaklayabilmesi, gene bana kalırsa romanın oyuncaklı, yaratıcı, dünyanın zenginliğini ve çeşitliliğini acımasızca içine alıp yutabilecek güçte bir şey olmasıdır. Çünkü zaten romana yetişemiyorum. Roman bana olağanüstü zenginlikte, bütün yaratıcılığımı fazla fazla taşıyacak bir araç olarak görünüyor. Kendimi bu sanatın sadık bir kölesi gibi hissediyorum. Körükörüne bir sanat biçimine değil, dünyanın zenginliğine ve şaşırtıcılığına, kavranılmazlığına duyulan bir bağlılık bu... Bakın; burada, Nişantaşı'nda oturuyorum. Gün boyunca pek çok ses duyuyorum; kestane ağaçlarını görüyorum, karşı apartmanın perdelerini, onların arkasındaki karanlığı, gölgelerin kıpırdanışını, başka bir apartmandan yansıyan antenleri... Bunlarla, dünyanın bütünü hakkında bir bulutsu kitle canlanıyor kafamda. Roman, algıladığım bütün bu küçük şeylerin yerlerini değiştirerek, onları birbirinin içine sokarak, katlayarak, belirli bir geometriye sokarak, o dumansı kitleyi hiç alışılmadık bir biçimde düzenleme, görme ve içinde yaşadığımız aleme yepyeni bir bakışla bakabilme imkanı sağlıyor bana. Ben hiçbir zaman kendimle uyum içinde olmadım, hep kavga ettim, kendimi hep eksikli, suçlu, daha da önemlisi günahkar olarak gördüm. Ellerime, gövdeme, vücuduma hatta aynada yüzüme bakarken hiçbir zaman beğenmedim, sanki bir pislik bulaşmış gibi geldi hep. Bana yöneltilen ağır eleştiriler ya da şu ya da bu, benim kendi hakkımda kurduğum düşük düşünceleri aşamadı. Ben eğer kendi hakkımda ağır bir yazı yazmaya, kendimi eleştirmeye kalksaydım; kişiliğim, ruhum, ruhumun sefaleti konusunda, hatta kitaplarım konusunda da, en sert eleştirmenimden daha sert olurdum. Her zaman suçluluk duygusu çektim ve bana gelen başarı, ilgi ya da adı her neyse, onu hak etmediğimi, bunun bir rastlantı, haksızlık ya da insanları kandırma olduğunu düşündüm. Onun için insanlar benim kitabımı tartışırlarken ben huzur içindeydim diyemem. Her zamanki huzursuzluğum içinde bir şeylere sinirlenip duruyordum. Bu sizin görüşünüz tabii. Bense kendimi Türkiye'de oturan bir İngiliz gibi değil, Türkiye'de yaşayan biri gibi görüyorum ve kimliğim konusunda kesin bir fikrim yok. Öte yandan, bütün romancılık hayatım boyunca kimlik konusuyla ilgilendim. Benim için önemli olan ve Batıdan edindiğim şey, demin sözünü ettiğim roman sanatının kendisidir. Malzemenin Doğulu, Batılı şuralı, buralı olması beni olsa olsa bir ölçüde heyecanlandırır. Hangi millete mensup olduğum, hangi dille yazdığım önemli olduğu için önemlidir sadece. Hem elime verilen dünya işte bu dünya, bu sokaklar, bu şehir, bu çevre ve ben onu eğip bükerek onlan bir şeyler çıkarmaya çalışıyorum. Kendiliğinden bulmanıza sevindim, ama öyle hissediyorum ki çok az kendiliğinden romancı oldum ben. Romanlarımda belki çok çok kendiliğinden parçalar vardır ama her zaman bir bütün fikri hakimdir. O bütün fikrinin kendiliğinden oluştuğuna, yani bütün bir roman tasarımının bir anda kendiliğinden geldiğine inanmak isterim bazen. Buna inandığım zaman kendimi mutlu hissederim. Samimiyete gelince, buna önem vermem. Samimi bir romancı değilim. Samimiyet istiyorsanız başka romancıları okuyun. Ben çok gayrı samimiyim; hilem samimiyetsizliğimi samimiyetle yapmaktır. Eh, çok fazla değil ama biraz seviyorum. Bazılarına çok emek ve kan verdim, onlar için yoruldum. Onlar da bana bir dünya açtılar, benim okunmamı, sevilmemi sağladılar. Ne kızıyorum onlara, ne de onları çok çok önemsiyorum. İşte raflarda duruyorlar. Onlarla birlikte yaşadım, artık istiyorum ki kendi başlarına yaşasınlar. Tabii ki ünlü olmak, ünlü olmamaktan daha iyi. Ben ünlü olmayı istedim, hem Türkiye'de hem dışarıda... Bu bakımdan hassasiyetim herkesinkinden farklı değil. Ünlü olmak mı istersiniz, ünsüz olmak mı diye sorarsanız, ben samimiyetle size ünlü olmak istediğimi söylerim. Tanınmak mı istersiniz, hiç tanınmamak mı diye sorsanız, tanınmayı tercih ederim. Bu konudaki düşüncelerim fazla özgün değil. Ama siz bana yurtdışında ünlü olmanın gıdıklayıcı zevklerinden bahsediyorsanız, kusura bakmayın ben gıdıklanıyorum ama başkalarını gıdıklamak istemiyorum. Türkçe zaman zaman cambazlıklara, yan yana getirmelere müsait bir dil. Oturmamışlığı, yerleşmemişliği yüzünden bir yumuşaklığı ve esnekliği var. Günümüz Türkçesinin yüzyıllardır işlenen bir mermer heykel duruluğuna ulaşmamış olmasıyla da alakalı bu. Dilin yapısından değil, sözlükten, kelime haznesinden bahsediyorum. Türk dili son iki yüzyıldır çok fazla sağa sola çekildi, çekildi, çekildi... Şimdi özellikle İngilizce ve Frenkçe saldırısı altında. Dilin olanakları ve yapısı itibariyle Türkçeyle olağanüstü şeyler yapılabileceğini hissediyorum ama kelimelerinin sağlamlığı, yani sözlüğünün oturmuşluğu bakımından epey bir derdimiz var. Okumak dünyayı değiştirmeye, varolan dünyanın karşısındaki öteki seçenekleri bulmaya yarar. Benim için okumak bu olmuştur her zaman. Sonra beni neşelendirir, eğlendirir, zenginleştirir, başka derin zekalarla karşılaşmanın mutluluğunu verir ve buna koşut olarak kendimde zeki olma, daha akıllı olma, olamıyorsam da öyle görünme isteği uyandırır. En önemlisi budur belki. Okumak içimdeki deli dolu, zeki, akıllı olabilme isteğini körükler. Beni kendimi aşmaya çağırır. Öte yandan beni derin bir şekilde oyalar, vaktimi hoşça geçirtir, en önemlisi dünyanın ne boktan bir yer olduğunu unutmama yarar. Okurken beni etkileyen yazarların derinliğine, zekasına ulaşmaya çalışırım. Öte yandan kafamın içindeki bir mekanizma da öteki yazarların hepsini unutup kendim olmam gerektiğini söyler. Oysa yazar olmayı okuya okuya öğrenmişimdir. Ama gerçek bir yazar olacağım gün, okuduklarımın hepsini birer gölge olarak arkaya itebileceğim gündür. Yazmak okumaktan çıkar ama en iyi yazı okuduklarınızı tamamen arkada bıraktığınız gün yazılacaktır. Çok karmaşık. Çok özel. Evet, şimdi bir roman bitirmek üzereyim. Bunun gerilimi, gerginliği, sinir bozucu çağrılarıyla uğraşıp duruyorum. Arkadaşlarıma, yakınlarıma son dört beş aydır hep aynı şeyi söylüyorum... Sanki büyük denizler aşmış, uzun fırtınalarla boğuşmuş bir gemi gibiyim. Ufukta limanı görüyorum. Her şey yerli yerinde, sağ salim kıyıya yanaşacağım; son bir rüzgarı bekliyorum. O son rüzgarın bütün gücüyle esmesini ve beni güneşli bir günde, gönül rahatlığıyla limana bırakmasını diliyorum. Son derece sinirli ve alınganım, günlük hayatımda olup bitenlere karşı olağanüstü duyarlıyım. Bazen yaptığım şeyden kaçmak için kendime politik bahaneler uydurduğumu bile düşünüyorum. Türkiye'de olup bitenlerle, özellikle Kürt sorunuyla ilgileniyorum. Türkiye kanlı bir iç savaşa gidiyor, yüzbinlerce, milyonlarca insanın öldürülmesine hazırlık yapılıyor. Kimse bu hazırlığın farkında değil. Pek çok kişi, özellikle de devleti yönetenler, hükümet, sessiz kalanlar, ilgilenmeyenler ve Kürt sorununu askeri bir çözüme havale edenler, Türkiye'yi utanca boğacak yüzbinlerde kişinin öldürüleceği bir katliama doğru ilerlediğimizin farkında değil. Kürt sorunu konusunda basının tutumunu da hiç sevmiyorum. Her iki tarafın basını da askeri başarılardan, insan öldürmekten coşkuyla bahsediyor. Yazdığım romanlarla bunların hiç mi hiç ilişkisi yok. Ben Kürt sorunuyla, gerçek resmi başkalarından daha iyi gördüğüm için ilgileniyorum. Gerçek resim yüzbinlerce kişinin öldürüleceği kanlı bir çatışmayı gösteriyor. Bunu gördüğüm için ilgileniyorum. Bir de ünlü bir romancı olduktan sonra, benim bir konumum çıktı ortaya. Başka zaman daha az etkili olabilecek işleri şimdi daha rahat yapabiliyorum. Düşüncelerimi açıklıkla söyleyebiliyorum. Kurucularından olduğum Helsinki Yurttaşlar Meclisi'nde bir şeyler yapmaya çalışıyorum. Bunlar son derece sınırlı şeyler. Şu gördüğünüz odaya kapanmış yazmaya çalışırken, acil çözüm bulunması geeken Kürt sorununa ya da gemi azıya aldığı zaman işkenceye karşı bir şeyler yapmam gerektiğini kendi içimde hissederim. Öte yandan bilirim ki bu tür şeyler ancak toplumsallaştığı zaman etkili olur. O toplumsallaşma ise beni hep kaçındığım bir tartışmanın içine çeker, fikir tartışmasından çok bürokratik türden nasıl yapalım tartışmalarını kastediyorum. Bu da benim hayatımın belki çok da önemli olmayan bir ikilemidir. Ben elle yazarım, şu gördüğünüz dolmakalemle. Bu bir alışkanlık ama sevdiğim bir alışkanlık. kompüter kullanan yazarları gördüğüm zaman bir eziklik duygusu içinde şöyle düşünürüm, ruhlarına akseden ışık o kadar güçlü ki, ister kompüter olsun, ister kazma kürek, ister lokomotif, gene yazmaya devam edecekler. Halbuki benim kendimi daha iyi ifade edebilmek için basit temel araçlara yakın olmam gerekiyor. Gördüğünüz gibi, kahve, sigara, sessizlik; telefonlar çalmasın... Bütün gün masamın etrafında volta atarım, sonra kahvemi yaparım, bir de gördüğünüz gibi kafamı kaşırım. Öyle değil. Çok mutlu bir insan daha iyi yazar. Çünkü yazmanın kendisi acılıdır, bir de hayatta mutsuzsanız, eyvah! Öteki türlüsü, sanat acılarla yapılır, ne kadar acı çekersen o kadar iyi yazarsın kabilinden romantik bir hayaldir. Bunun bir gerçek yanı da var, efsane yanı da... Belki şu denebilir... Hayır, pek bir şey denemez bu konuda. Okurlar, biz yazarlardan onların göze alamadığı acıları çekmemizi, sözümona bu acılarla ruhumuzun zenginleşmesini ve böylece onlardaki bazı eksiklikleri gidermemizi bekler. Varsa öyle bir okur, onun ruhundaki bu eksikliği gidermeye söz veriyorum ama demin söylemiştim, ben katiyyen samimi bir yazar değilim. Onlardaki bu eksikliği başka türlü hilelerle, yazarlık hünerimle gideriyorum. Bir sıkıntım varsa eğer, aynı sayfayı yüz kere, bin kere yazmaktır. Gerçek olanı kim bilebilir ki! Siz karar verin buna. Şu kadarını söyleyeyim, dışarıdaki hayata karşı heyecanlı değilim. Bazen içimden bir rüzgar geçer, bir yerlere doğru koşmak isterim. Gerçekten dış dünyadan yalıtılmış mıyım, bilemiyorum, bunun üzerine artık düşünemiyorum. Olur, hem de harika olur. Şu yağmurlardan bir arınırsak. :) Güzel bir yaz sohbeti yapabiliriz.


Her zaman kolay olduğunu söyleyemem ama benim için Orhan Pamuk, röportaj yapması en zevkli insanlardan biri olmuştur. Fakat bu röportajımız daha öncekilerin aksine sükunetle başladı, sükunetle bitti. Sebep, Masumiyet Müzesi'nin onun ve benim üzerimdeki etkisiydi muhtemelen. Pamuk'un 15 yıl sonra müzesini nihayet tamamlamaktan ötürü duyduğu mutluluğu aşağıda okuyacaksınız. Bana gelince; birkaç yıl önceki şüpheciliğimi hatırlayarak bir parça utandım. Masumiyet Müzesi romanı çıktığında, yazarın Cihangir'deki çalışma mekanında buluşmuştuk. Dört bir yana objeler saçılmıştı. Modası geçmiş kıyafetler, kullanılması artık imkansız mutfak gereçleri, silik soluk fotoğraflar, biblolar... O gün bu eski püskü şeylerin bana kasvetli geldiğini, bunların sergileneceği bir yeri gezmekten zevk almayacağımı düşünmüştüm. Haksızlık etmişim. Çukurcuma'daki Masumiyet Müzesi'ni gezmek -sevdiğim- bir romanı okumaktan farklı bir deneyim oldu. İnce belli çay bardaklarının, rakı kadehlerinın, anahtarların ve birçok başka objenin kelimenin en gerçek anlamıyla ve bir rüya atmosferi yaratarak adeta havada uçuştuğu müzeye girdiğimde hissettiğim; şaşkınlık, merak, hayranlık, gurur, hüzün, özleyiş ve sevinç karışımı bir duygu oldu. Hareketli tasarımının da etkisiyle müze, kime ait olduğu belli olmayan eşyaların durduğu bir yer olmaktan çıkmış, ailemin ve sevdiğim birçok insanın, özellikle yaşlı olanların kaybolan, kaybolacak geçmişlerinin hayata döndüğü bir mekan haline gelmişti. Evet, son zamanlarda gördüğüm en harikulade şey olan o güzel kırık kalbin içinden hala incecik kan sızıyordu ama üç yıl önce burun kıvırdığım o objeler şimdi bana gülümsüyor hatta bazıları muzipçe göz kırpıyordu. Müzeyi bu hislerle gezdim, sorularımı buradan yola çıkarak sordum. Müzenin kurulması, fikrin doğuşu ve hazırlık süreciyle 15 yılı aldı. 1990'ların ortasında romanı ve müzeyi tasarlarken, kitabı yayımladığımda müzeyi de açacağımı düşünüyordum. Romanı, müze için topladığım eşyalara bakarak yazdım. Politik baskılar ve diğer zorluklar sebebiyle roman daha önce bitti. Bir yıl sonra açarım sanıyordum ama bu ancak 2012'de olabildi. Ruhumun iki yanı var, resim ve edebiyat arasında bölünmüş... İkisi şimdi burada birleşti. Bu müzeye ölene kadar bir şeyler eklemeye devam edeceğim. Mesela duvardaki boşluklara resimler yapmayı düşünüyorum. Son dört yıldır resme geri döndüm. Masumiyet Müzesi hep hayatımda kalacak ama üzerine yeni şeyler eklenerek, daha da zenginleşerek... Hala ne ekleyebilirim diye düşünüyorum. Masumiyet Müzesi'ni yazarken, bir gün en çok onunla hatırlanacağımı biliyor, kitabın etkileme gücünü hissediyordum. Müze sonuçta benim ufkumun, benim hayallerimin izini taşıyor. Tabii bu hayalleri pek çok insanın yardımıyla gerçekleştirdim. Okurlarım da yarattığım bu hikayenin içinde gezerken aslında kendi gördükleri hikayeleri yaratıp kendi deneyimlerini yaşıyorlar. Benim için bu önemli bir mutluluk kaynağı. Siz de az önce anlattınız hissettiklerinizi; eşyalar herkesin kendi geçmişine ait unutulmuş duyguları, anıları geri çağırıyor. Öte yandan, ne yazık ki hala bir İstanbul müzesi yok; İstanbul gibi bir şehrin tarihini ve günlük hayatını anlatacak bir müzenin olmayışı büyük eksiklik. Belli bir dönemin İstanbul'unun, günlük hayatta kullanılan eşyalar üzerinden okunduğu Masumiyet Müzesi'nin o anlamda belgeselci bir yanı var. Çevrelerinden, sokaklarından kopartılmadan kendi doğal evlerine hüner ve dikkatle yerleştirilirse, eşyalar kendi hikayelerini anlatır zaten. Ben, roman yazdığım defterlerle birlikte masamın üzerine koyduğum paslı anahtarlara, çerçeve içindeki fotoğraflara, şeker kutularına, kerpetenlere, kahve fincanlarına ya da çakmaklara bakarken, onların aralarında konuştuğunu da hissederdim. Ama şeylerin sihrine, insanların yıllar sonra bazı eşyalara bakarken yaşadıkları ve yaşayamadıkları anların acısını kalplerinde aynı tazelikle hissettiklerini gördüğüm zaman inanmaya başladım. Masumiyet Müzesi, küçük ve alçakgönüllü bir günlük hayat müzesi. 70'lerdan günümüze İstanbul'un eski otobüs ve sinema biletleri, sigorta ve banka kartları gibi eşyalar burada sergileniyor. Hepimizin yaşadığı gündelik hayat deneyimleri, tuzluğundan Vita kutusuna bu nesnelere sinmiş. Bahsettiğiniz bellek saraylarının esas kahramanları aslında onlar. İstanbul'da yaşayan herkesin hayatına giren bu gelip geçici eşyalar sayesinde, şehir hayatı ve kültürünün ayrıntılarına başka bir gözle bakacağız. Masumiyet Müzesi, 'nesiller arasında uzlaşmazlık' olarak adlandırılan farklılıklara ya da eski ve yeni üzerinden yapılan genellemelere odaklanmıyor. Dolayısıyla kuşaklar arasında bir uzlaşma çözümü sunma gibi bir kaygısı da yok. Diğer yandan Masumiyet Müzesi'nin belgeselci bir müze olma niteliği de, 70'li yıllara tanıklık etmemiş nesillere doğal olarak eşyalar aracılığıyla bir dönemi ve eşyaların kendi sihrini görme imkanı veriyor. Ayrıca evlerindeki eski ve küçük eşyaları, kağıtları ve fotoğrafları bağışlamak isteyenlere de arşivimiz açık. Romanın konusuyla bağlantılı olarak, hayatta en önemli şeyin mutluluk olduğuna dair bir ifade yer alıyor kitapta, evet. Ama bu, Kemal'in düşüncesi. Bana soruyorsanız, bu kitabı yazarken ve müzeyi oluştururken yaşadığım mutluluğun tarifsiz olduğunu belirtmek isterim. Açılmasına yaklaştığımız dönemde müzede geçirdiğim 6 ay hayatımın en mutlu 6 ayıydı. Müzelerin daha küçük, daha bireysel ve daha ucuz olması gerektiğini düşünüyorum. Ancak bu şekilde tek tek insanların hikayelerini ifade edebilirler; tıpkı romanlar gibi... Birey olmanın ve insanlığın unutturulup devletin, cemaatlerin, kalabalık halk kitlelerinin hatırlatıldığı koca kapılı büyük müze modelleri, bizi müzeye gitmekten uzaklaştırıyor. Wunderkammel'ler bireysel hikayelerin insanların evlerinde sergilenmesinin ilk örnekleriydi. Günümüzün ve geleceğin müzelerinde gereken şey, devletin temsili değil, insanı ortaya çıkarmak... Büyük, anıtsal sembolik müzelere giden para ve kaynaklar artık tek tek insanların hikayelerini anlatan küçük müzelere gitmeli. Ve insanları kendi küçük evlerini ve hikayelerini müzeleştirmeye teşvik edip onlara destek olmalı. Cumhuriyetin ürettiği görece laik yeni kuşaklar, Osmanlı kültürüne, onun eşyalarına, eski yazı denen Arap alfabesiyle, Osmanlıcayla yazılmış ve basılmış her şeye karşı ilgisizdiler. Osmanlı'nın geçmişinden ve gayrimüslim azınlıklardan kalma yazılı, basılı malzemenin neredeyse hepsi yakılarak, hamur edilerek, eritilerek yok edildi. Bu kıyımdan sadece, İstanbul'un sürekli değişen ahalisinin günlük hayatına katılabilmiş bazı talihli eşyalar kurtulabildi. Ben o zamanlar bunların bilincinde değildim, şeylere uygulanan o büyük katliamı durduracak bilgim ve gücüm de yoktu. Şimdiyse, bir ressam ya da yazarla bir koleksiyoncunun bakış açısının birbirine yakın olduğunu düşünüyorum. Yeni kuşak koleksiyoncular, hele zayıf olanları, geçmiş hayatın izlerini korumak için değil, kendilerine yeni bir kimlik ve gelecek elde etmek için harekete geçerler. Oysa Masumiyet Müzesi'nde biz bu eşyaların ötesine geçmek istedik! Böyle bir kalbin yapılması gerektiği kitaptan anlaşılıyor. Porselen kalp müze için özel yaptırdığımız pek çok eşyadan biri. Benim gözümde bütün hikayeyi temsil eden bir yanı var. Masumiyet Müzesi'nde sergilenen eserlerin üzerlerinde toplumsal gerçeklerin ve simgesel kavramların yansımaları olduğu doğru. Bu kavramlara romanımda da değinmiştim: Bekaret, yasaklar, kızla erkeğin katiyen yan yana gelememesi, gelse bile ancak geliyormuş gibi yapması, üstelik bunların ancak yüzeysel bir Batı taklitçiliği düzeyinde kalması hatta şimdi bizim yaşadığımız aşk ilişkilerine kadar devam etmesi... Tüm bu gerçekliklere tanıklık etmiş olan birçok eşya burada başka hikayelerle ilişkiye geçiyor ve hepsi birlikte bir zenginlik, bir şiir yaratıyor. Şahsen ben süreç içinde müzede beklemek, kıskançlık, yalnızlık gibi kavramlarla uğraşmaktan da çok hoşlandım. İstanbul'da pek çok apartmanın adı var! Bize özel bir durum bu. Soyadı kanunuyla da ilgili... Bu apartmanları yaptıranların hayalleri, kendileri hakkında ne düşündükleri ve ne olmak istedikleri, müzede sergilenen 700 apartman adı levhasından çıkarılabilir. Ama tabii onlar aynı zamanda şiir. Yan yana dizdiğiniz vakit apartman adları şiir gibi okunuyor. Çocukluğumda sokaklarda dolaşırken bunları yüksek sesle okurdum. Annem de Tamam oğlum, yeter artık! derdi! Batı dışındaki milyonlarca sanatçı gibi Ahmet Bey'in sorunu da resmederken hakiki olma çabasıyla aşırı dertlenmek. Ona göre bütün resim sanatı, daha da önemlisi insanoğlunun dünyaya bakışı, Rönesans sonrası Batı resmiyle, özel olarak da perspektifle zehirlenmişti. Işıkçı'ya göre, hakiki olmanın, kendi olmanın baş döndürücü ve çocuksu mutluluğunu yaşamak isteyen her ciddi ressam, önce onun resmin metafiziği dediği şeyi araştırmak zorunda. Kendisine pek çok konuda katılırım ve arkadaşlığıyla gurur duyarım. Ne yazık ki medyaya çıkmaktan hoşlanmıyor ve Türk kamuoyu da onu yeterince tanımıyor. Ben bu işi üzerime almayı düşünüyorum ama Ahmet Işıkçı onu da istemez. İnşallah bu söylediklerimi gazetenizde okuyup bana kızmaz! İlerleyen zamanlarda Masumiyet Müzesi'nde Ahmet Işıkçı'nın başka yapıtlarına rastlamanız mümkün olabilir. Ama belki de burası, onun eserleri için pek de uygun değildir.