Evet, özellikle edebi eleştirinin yeterli olmadığı kanaati oldukça yaygın. Ben de Türkiye'de eleştiri yok diyebilirim birçok kişi itiraz etmez belki. Ama gerçek tam böyle değil. Bir kere eleştiri ne ve nasıl bir şey ki var veya yok diye kestirme ve biraz da sorumsuz yargılar veriliyor? Eğer edebiyat eleştirisini, edebi metnin kendisi olmayan ve bir edebi metin üzerine söylenen yazılan her şey olarak kabul edersek, en alt düzeydeki beğendim, beğenmedimden tutun, akademik bağlamda yapılan binlerce lisans üstü tezinin tamamı eleştiri sayılır. Gazete köşelerindeki, gazetelerin kitap eklerindeki, dergilerdeki, edebiyat kongrelerindeki, sempozyumlardaki binlerce tanıtım, değerlendirme, inceleme, karşılaştırma edebiyat eleştirisi sayılır. Bütün bunların toplamı hesaba kitaba gelmeyecek kadar çoktur. Öyleyse atıf yaptığımız kanaatin başka dayanakları olması lazım. Bu dayanaklardan biri mesela edebi metin üzerine söylenen yazılan her şeyin eleştiri olarak kabul edilmemesi var. Kabul etmemenin arka planında kişilerin kendi indi ölçüleri var; yazıların bir eleştiri yönteminden mahrum olduğu yargısı var; eleştirisi üzerine yapılan tanımlamaların bağlayıcılığı var; bunlara bir de her metin üretenin kendi ürettikleri üzerine çok yazı yazılmasını istemesini eklersek dayanak üstüne dayanak buluruz. Halbuki eleştiri başka eleştiri yöntemi başka şeydir. Eleştiri, esas itibari ile metinle temasa geçenin metne ve yazara doğal olarak veya görev kabul ederek verdiği tepkidir. Eleştiri yönteminin kuramsal dayanağı olan bir sistematiği zorunlu kıldığı kabul edilir. sistematiği zorunlu kılar. Yani bizim eleştiri yöntemi dediğimiz şey metinlere uygulanan çözümleme teknikleridir aslında. Birçok çözümleme yöntemi var bildiğiniz gibi, bunlar uygulana da geliyor. Yöntemlerin çoğu önce Fransa sonra Amerika, Rusya ve Almanya kaynaklı bildiğiniz gibi. Yapısalcılık, gösterge bilimsel eleştiri, post-yapısal eleştiri vesaire. Hatta birçok eleştirmen yöntemine göre öne çıkıyor. Mesela işte İzlenimci Eleştiri-Nurullah Ataç, Yeni Eleştiri-Hüseyin Cöntürk, Yapısal Eleştiri-Tahsin Yücel falan. Şöyle 150 yılı tarayarak geriye gitseniz sürekli eleştiri olmadığını veya ortalıkta yığınla bulunan şeyin eleştiri olmadığını, eleştiride objektif olmak gerektiği, yapıcı olmak gerektiği, yıkıcı olmamak gerektiği gibi eleştirilerin tekrar edilip durduğunu; herkesin bir diğeri eleştirmeyi bilmemekle, şahsileştirmekle suçladığını rahatlıkla görürsünüz. Şöyle de diyebiliriz: Mesela yüzyıllık edebi hayatımızda hangi yazar hangi özelliği ile bilinmedi, konuşulmadı hakkında yazılmadı. Namık Kemal, eleştirilmedi mi; Tevfik Fikret, Yahya Kemal, Necip Fazıl, Orhan Veli, Tanpınar edebiyatta ne yaptı da görülmedi? Bana kalırsa eleştiri var yok diye boş laf etmek yerine; eleştirinin niteliğini, güvenirliğini, tutarlığını konuşmamız lazım; örgün ve yaygın edebiyat eğitiminde, okur-yazar ortamında edebi metinlerle temas kurma yeteneklerimizi artırmayı konuşmamız lazım. Asıl mesele bu. Edebiyat tarihi olarak niteleyeceğimiz esaslı çalışmalarının, edebiyat metinleri ve eleştiri metinleri okunmadan yazıldığını söylememiz haksız ve aşırı bir yargı olur. Ama belirli ölçüler ekseninde seçtiğim yeni Türk edebiyatının eleştiri metinlerini yeniden okuma, dolayısıyla yeniden anlama çerçevesinde bir kitap hazırladığıma göre bazı tereddütlerimin olduğu da ortada. Kronolojik bir sırayı da dikkate alarak seçtiğim eleştiri metinlerini yeniden okumaya, bir bakıma eleştirinin eleştirisini yapmaya çalıştım. Çünkü Tanzimat döneminden Cumhuriyet yıllarına kadar yazılmış birçok eleştiri metninin bilinirliği, okunurluğu, niteliği, kendisinden sonraki eleştiriye etkisinin ne olduğu, bugün söylenilenlerin o eleştiri metinlerinde bulunup bulunmadığı konularında tereddütlerim var. Dahası adı verilen birçok metnin, aslında hiç görülmediğine, bir şairin veya romancının söylediği varsayılan sözün nerede söylenildiğinin ve gerçekte tam da öyle söylenilip söylenilmediğinin bilinmediğine hatta söylenilenden çıkarılan sonucun aslında metinde bulunmadığına hem okur olarak hem de akademisyen olarak defalarca tanık olduğumu; bugünkü eleştiri kavramları/terimleri kullanılmamış diye o metinlerde roman, hikaye, şiir, tiyatro eleştirisi bağlamında birçok şeyin söylenilmemiş olduğu yanılgısının da hayli yaygın olduğunu belirtmek isterim. Özellikle ilk metinlerin okunmasında eskilik-yenilik ekseninde oldukça erken yerleşen koşullu bir bakıştan söz etmem gerekir. Meşrutiyet ve Cumhuriyet yıllarında yeni Türk edebiyatı tarihini yazanlar, on dokuzuncu yüzyılı, Osmanlı edebiyatının değişme, yenilenme ve batılılaşma süreci olarak kaydettiler ve Osmanlı ediplerinin/şairlerinin önemli bir çoğunluğunun dil, biçim ve anlam bakımından bu yenilenme ve değişmeyi istediğini özellikle vurguladılar hatta böyle olmasını çok tabii bir seyir olarak gösterdiler. Böyle olunca Osmanlı edebiyatının biçiminden ve tematik yapısından en fazla uzaklaşan edebiyatçı en yenilikçi ve kurucu figür olarak belirlendi. Bu bakış açısının uzantısı olan belirleyici kabuller, Cumhuriyetten sonraki akademik edebiyat eğitiminde de etkin oldu. Osmanlı edebiyat dilinin anlaşılmaz olduğu hatta bu şiirin hayattan kopuk olduğu söylendi önce. Sonra Şinasi'nin eski şiirin tematik sistemine ilk müdahale edenlerden olduğu, Abdülhak Hamid'in Osmanlı şiirini asıl yıkan şair olduğu, Tevfik Fikret merkezli Servet'-i Fünun şiirinin asıl Batılı şiir olduğu gibi yığınla değerlendirme, kesin hükümler olarak edebiyat öğrencilerine söylenegeldi. Söylenilenlerin doğruluğu, yanlışlığı ve eksikliği hakkında birçok örnek verilebilir. Ama bu yazılarda yapmaya çalıştığım şey, özellikle ve öncelikle bu hükümlerin doğruluğu, sağlamlığı, yanlışlığı değil; bütün bu hükümlerin dayandırıldığı bazı metinlerin gerçekte okunup okunmadığını; okunduysa nasıl okunduğunu tartışmaktır. Elbette kendimce yaptığım bu belirlemeler, bir taraftan edebiyat eleştirilerinin yeniden okunmasını, bazı yargıların tashih edilmesi önerisini içerdiği gibi edebiyat tarihi çizgisindeki çalışmaların da bu çerçevede bakış açıları, ilkeler, yöntemler geliştirmesi zorunluluğunu da içeriyor. Mesela bu bağlamda özellikle Cumhuriyet yıllarına kadarki eleştiri metinlerinin, kültürün ve siyasetin değişme tarihi eşliğinde, yenilenme paradigmasının kapattığı anlam aralıklarını açmaya çalışarak ve metinlerin kendilerinde bulunan çelişkilere dikkat ederek yeniden okunmasını öneriyorum. Bazı ölçüler uyguladığım söylenebilir. Eleştirideki değişmeleri çeşitlenmeleri izleyebilmek için öncelikle kronolojik bir düzenleme yapmaya çalıştım. Tanzimat sürecinde başladığı kabul edilen yeni edebiyatın zihin dünyasını gösterebilecek kült metinleri, ideoloji ve edebiyat ilişkisinin etkin olduğu metinleri yeni tartışmalar başlatan metinleri, Yeni romanın ve edebiyatın arka planını ciddi bir şekilde ele alan ama edebiyat eleştirisi içinde pek de sözü edilmeyen bir metni Eleştirmen olarak esaslı bir şekilde tescil edilmiş kişilerin metinlerini seçtim. Kitap çok hacimli olmasın istiyordum, bu yüzden yirmi metnin eleştirisi ile yetindim. Ama şu anda bunlara en az yirmi metin daha eklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Asında amacım tek tek metinler değil; yapmaya çalıştığım şeyin, özellikle akademik edebiyat eleştirisinde bir yol olarak açılmasını umuyorum. Roman eleştirisi denilince ilk akla gelen isimlerden biridir Fethi Naci. Çünkü seçtiği romanlar üzerine yaptığı incelemelerle, Yüz Soruda Türkiye'de Roman ve Toplumsal Değişme ile akademik edebiyat eğitiminde ve genel edebiyat eleştirisinde başvurulan bir eleştirmen oldu. Eleştirisini sosyalist gerçekçi kurama yasladı. Yıldız Ecevit'in özde Marksist edebiyat eleştirisinin ana ilkeleriyle oluşan ama yıllar ilerledikçe içlerinde sanat kaygısının daha çok duyumsandığı ölçütlere yaklaştığını söylemesi gibi onun Marksist eleştiri kuramlarının farklı aşamalarından geçtiğini söyleyenler de oldu. İlk eleştirileri ile son eleştirileri arasında bu bağlamda bazı küçük farklılıklar görülse de Fethi Naci, romanın işlevi, içeriğin belirlenmesi ve analizi hatta dil ve üslubun değerlendirilmesi konularında daima sosyalist gerçekçi bir bakış açısına sahip oldu. Bu da doğal olarak onun daha çok sosyalist gerçekçi yazarların romanlarını seçmesini sağladı. Ama bu durum, Naci'nin Ahmet Hamdi Tanpınar, Peyami Safa, Tarık Buğra gibi romancıları ele almadığı anlamına gelmediği gibi onların romanlarının Fethi Naci'nin genel eleştiri ilkelerinin dışında incelendiği anlamına da gelmez. Örneğin Tarık Buğra'nın romancılığına değinirken onun sağcılığına atıf yapar ve sağcı bir yazarın bile toplumsal gerçekliğe bağlı kaldığı noktalarda başarılı olabileceğini söyler. Edebiyatın işlevini Marksist bağlamda kilitleyen Naci'nin edebiyat eleştirilerinin en azından bir kısmında savrulması, katılaşarak yanılması, anlamaması hiş de şaşırtıcı değildir. Bana kalırsa bunun temel sebebi, Naci'nin sosyal ve siyasal tanım ve analizlerinde kendisini Marksist terminolojiyi tercih etmeye zorlamasıdır. Öyle olmasaydı milli kurtuluş hareketi askeri bir harekettir; gerilla savaşı olarak başlamış; düzenli ordu sayesinde başarıya ulaşmıştır dedikten birkaç paragraf sonra Milli Mücadele'yi küçük burjuvazi ve yarı feodal ağalar öncülüğünde bir savaş olarak tanımlamazdı. İkisini bir arada düşündüğünüzde ordunun, küçük burjuvazinin ve feodal ağaların hedeflerini gerçekleştirdiği gibi ilginç bir sonuç çıkar ortaya. Yine öyle olmasaydı, Naci, Anadolu Hareketi'ni sadece Marksist terminoloji içinde kalarak bir sınıf hareketi ile ilişkilendirmez; ittihatçı subayların, irşat heyetlerinin, burjuva olarak tanımlanması imkansız olan Anadolu eşrafının, dininin ve vatanının istiklali için yüzlerce yıldır gazilik ve şehitlik idraki ile yaşayan Müslüman ahalinin Kuva-yı Milliye bileşenindeki yerini de arayabilir, tespit edebilirdi. Fethi Naci'nin bu tutumu bir yanlış ise ondan sonraki bir çok eleştiri yazarının bunu sürdürmesi beş yanlış oldu. İnşallah sonuna doğru geldiğimi düşündüğüm Mustafa Kutlu dosyası üzerinde çalışıyorum. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


-Hikaye yazan bir gencimiz Mustafa Kutlu'yu tanımak, okumak zorundadır. Şiir yazan bir gencimiz de Sezai Karakoç'tan habersizse kolay kolay başarılı olamaz. Romanda Mehmet Niyazi ne yazmış diye merak etmeyen genç bir romancı bence hayal dünyasında yaşıyor demektir! -Mehmet Nuri Yardım Hoca bu cümle ile özetliyor belki de günümüz gençliğinin edebiyat yol haritasının ince noktalarını. -Mehmet Nuri Yardım hocam biraz kendinizden bahseder misiniz, Mehmet bey nerede doğmuştur, hangi görevlerde bulunmuştur? 23 Nisan 1960 tarihinde Siirt'te doğdum. Şanslıydım, çünkü iyi bir ailem, mükemmel bir öğretmenim vardı. Tevfik Öğretmen, ilkokulda bana sönmez ışık oldu, kararmayan çerağ oldu ve güzel, anlamlı, kutlu bir yol gösterdi. Adeta okulumuzun deniz feneriydi. Kendisini rahmetle anıyorum. Ondan aldığım ilham, hız ve teşviklerle kitaba yöneldim, okudum, yazdım ve edebiyat aleminin içine girmiş oldum. İlkokuldan sonraki okullarda da bu heves devam etti. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne gelince, iş daha bir ciddiyete bindi. Çünkü Türkiye'nin, hatta dünyanın en iyi Türkologları bizim hocalarımız oldu. Onlara layık talebe olmaya çalıştık. İsimlerini anmak bile bugün beni heyecanlandırıyor. Mehmet Kaplan, Muharrem Ergin, Faruk Kadri Timurtaş, Abdülkadir Karahan, Ali Alparslan, Sadettin Buluç, Mehmed Çavuşoğlu ve diğer hocalar... Hepsini rahmetle anıyorum. Tabii aralarında yaşayanlar da var şükürler olsun. Ömer Faruk Akün, Kemal Eraslan, İnci Enginün, Zeynep Kerman, Abdullah Uçman, Necat Birinci... Bir de yakından tanıma bahtiyarlığına eriştiğim Orhan Okay, Birol Emil gibi aziz hocalarımız var. Allah onlardan razı olsun. 23 yıl basında çalıştım, muhtelif gazetelerde, dergilerde, yayınevlerinde bulundum. Babıali'yi çok sevdim. Hakkında bir kitap yazdım biliyorsunuz Babıali'de Hayat. Bugün neredeyse bir turizm bölgesine dönüşmek üzere! İnşallah Babıali son nefeslerini verirken bir şekilde güçlü bir el bu semti ölmekten, yok olmaktan kurtarır. Büyüklerimizin himmetiyle iyi faaliyetlerde bulunduğumu söyleyebilirim. -Sayın hocam, yazmaya olan istidadınızı nasıl anladınız? Başka bir deyişle kaç yaşlarınızda fark ettiniz? -Dilek Hanım az önce Tevfik Hocadan bahsettim. Onun yüreğime düşürdüğü edebiyat kıvılcımı sanırım beni tutuşturdu. Hep okumaya ve düzenli yazmaya başladım. Bir öğretmenin insan hayatında ne kadar etkili olduğunu bu örnek anlatır sanırım. Yaklaşık on yaşlarımdan itibaren bol bol okumaya başladım. Şehir kütüphanesini neredeyse her gün ziyaret ediyor, çokça okuyordum. Ömer Seyfeddin ve Kemalettin Tuğcu kitaplarının neredeyse tamamını okumuştum. Refik Halit Karay, Yakup Kadri, Halide Edib'i okumaya devam ettim. Daha sonra Peyami Safa, Tarık Buğra, Yavuz Bahadıroğlu, Cavit Ersen, Mustafa Necati Sepetçioğlu ilgimi çekti. Obur bir okuyucu olmuştum. İştahım çoktu ve okumaya doyamıyordum. Hoş bu durum halen devam ediyor ya! İyi ki o zaman ziyadesiyle okumuşum. Batı klasikleri, Şark Klasikleri, Türk Klasikleri... Bu kitapların çoğu, o zaman okundu bitti. Bu arada dergilerle de ilgileniyordum. Mavi Kırlangıç gelirdi mesela ilimize Yeşilay'ın çıkardığı, Doğan Kardeş, sonra Can Kardeş. Edebiyat dergileri. Pınar, Hisar, Türk Edebiyatı, Sebil, Büyük Gazete ve diğerleri... -Sizin için Mehmet Nuri Yardım diyor ve yardımseverliğinizi taçlandırıyormuş Dursun Gürlek hoca, nasıl yetişiyorsunuz bu koşuşturmacaya? -Dilek Hanım, bu sözü ilk söyleyen rahmetli Ergun Göze ağabeyimizdi. O Dursun Hocaya söylemiş, Dursun Hoca da her yerde tekrarlayınca yaygınlaştı. Artık bazı dostlar bana seslenirken İlkyardım diye sesleniyor. Keşke dediğiniz gibi herkese her zaman yardım edebilseydim. Ama bana uzatılan eli hiçbir zaman bırakmadım, elimden bir şey gelmişse yardım etmişimdir. Özellikle edebiyata meraklı olanları yönlendirdiğim, kitaplarını çıkarmak isteyenlere katkıda bulunduğum, onları teşvik ettiğim doğrudur. Anadolu'dan dosyalarıyla gelenler var, tabii İstanbul'da kimseyi tanımıyorlar, elbette onlara yardımcı olmak bizim görevimiz. -Mehmet hocam sizin ailenin çocuklar dışında bir üyesi daha var ki ondan bahsetmemek olmaz, biricik kediniz Lokum' dan bahsediyorum, zaman zaman derslerde maceralarını dinlediğimiz, Halim Selim Efendi isimli kitabınızın da kapağında resmi olan, Lokum ve hemcinsleri kediler ve edebiyatın edebiyatçının hayatındaki yerlerinden bahseder misiniz? -Hakikaten Lokum bizim aile ile özdeşti. Beş yaşına girdi. Evin biricik sevgilisi diyebilirim. Eşim de, ben de, oğullarım Fatih Kerem ve Ömer Faruk da onu çok seviyorlar, el bebek, gül bebek oldu. Keşke sokaktaki bütün kedilerin de böyle sıcak yuvaları, evleri ve aileleri olsa. Biz ona Lokum Yardım diyoruz artık. Dilek Hanım, yaptığım mini bir araştırmada şunu gördüm, sanatçılar bilhassa edebiyatçılar hayvanları seviyor, özellikle kedileri. Bu müşterek bir zevk... Tanpınar'dan Münevver Ayaşlı 'ya kadar hemen hemen bütün edebiyatçılarda kedi severlik var. Aslında bu da ayrı bir araştırma konusu ve faydalı bir durum. Çünkü yazarlar örnek olursa, toplum da bu hayvanları benimser, evine alır ve onları telef olmaktan kurtarır. Şükürler olsun ki toplumda bir duyarlılık başladı, artık insanlarımız bu tatlı canlılara can-u gönülden sahip çıkıyor. -Edebiyata dair bir sualle devam edelim efendim; mektepli yahut alaylı olmak! Size göre hangi kategoride ilerlemeli? -Edebiyat Fakültesi mezunu kitap okumayanları gördüm. İlkokul mezunu olduğu halde elinden kitap düşmeyenleri de... Hangisi makbul? Bence ikincisi! Tahsili olmasa da ilmi, irfanı var, aşkı, heyecanı var. Öbürünün ise sadece kuru bir diploması... Hep söylerim, Peyami Safa ortaokul terk, ama Cumhuriyet devri Türk edebiyatının en büyük romancısı. Elbette bu bütün edebiyat mezunlarının kaliteli olmadığı anlamına gelmez, haşa. Bunu söylemek hadsizlik olur. Sadece mektepli alaylı tartışmasına açıklık getirmek için ifade ettim. Ki okumayanlar veya okuyamayanlar ümitsizliğe düşmesin, okumaya, yazmaya devam etsinler. Yoksa ilgili bölümde okuyup da mükemmel eser ortaya koyanların haddi hesabı yok. Roman ve şiir yazanlar, hikaye kaleme alanlar, araştırma/inceleme yapanlar vs. Yani bunun kesin bir ölçüsü, bir kıstası yok. İki örnek vereyim. Nihad Sami Banarlı ve Orhan Şaik Gökyay, Türk edebiyatının iki büyük üstadı, hocası, alimidir. Ama üniversite mensubu değillerdi, yani doktor, doçent, profesör olmadılar. Peki, bu durum, onların kalitesini düşürür mü, asla ve kat'a! Aksine onlar, medar-ı iftiharımızdır. Eserlerinden, fikirlerinden, hayat hikayelerinden her zaman istifade ediyoruz. Yani böyle şablonlara kapılmamak gerek. Çalışan, üreten, samimiyetle çalışan kazanır, ilerler, zirveye bile çıkar. Bu sadece edebiyatta değil, musikide de öyledir, resimde de, mimaride de, hat sanatında da, tezhipte de... Allah bizi ciddi olarak çalışanlardan eylesin, amin. -Yukarıda ki soruya bağlantılı olarak açarsak; yazmanın ne kadarı ruhani yani ilham ile olur, ne kadarı teknik ile olur, ya da ruhani yazanlar şu meselelerde yazar, tahsilli olanlar bu meselelerde daha etkin olur diye bir ayrıma gidebilir miyiz? -İnanın bütün bu bakışlar, izafi bakışlardır. İlham elbette önemli, ama her şey değil. Nitekim bunu Yahya Kemal üstadımıza sormuşlar. Edebi eserin onda biri ilham onda dokuzu çalışmaktır. demiş. Bu tabii kişiye göre de değişebilir, kimine göre onda yedisi çalışmak yetebilir, kimisine de onda beşi. Bence bunlara iltifat etmemek lazım. Öncelikle Bismillah deyip masaya oturuyorsak ve yazmaya başlıyorsak kadere rıza göstereceğiz demektir. Ne kadar yazarız, üç sayfa mı, beş mi, 400 sayfalık roman mı? Bilemeyiz. Cenab-ı Allah ne kadar yazdırır, önemli olan o. Öyle hikaye taslaklarım var ki, yıllardır düşünüyorum, ama yazamıyorum. Hiç hesapta olmayan konular gelir beni bulur, bir akşam içinde yazıya dökerim. Biz sebeplere başvuracağız, kalemimizin ucunu yontacağız veya bilgisayarımızın başına geçeceğiz, gerisi takdire kalmış. İki kere iki her zaman dört etmiyor. Edebiyat biraz metafizik konularla da ilgili olduğu için her şeyi önceden hesap edemiyorsunuz, kervan çoğu zaman da yolda düzeliyor. Belki bu da ayrı bir güzellik, farklı bir tezahürdür. Zira biz geleceği bilemeyiz. -Günümüzde edebiyat alanında usta çırak ilişkisini yeterli görüyor musunuz? Geçmişte bu konu bu güne göre nasıldı? Günümüzle kıyaslarsak edebiyat atölye ve kursları bu boşluğu dolduruyor mu? Elbette her dönemde usta-çırak münasebeti olmuştur, olmalıdır. Olmazsa ne olur? Sanat olmaz. Bütün güzel sanatlarda bu kesin bir hakikat. Genç şairler usta şairleri takip etmişlerdir, genç romancılar üstat olan romancıların yolundan yürümüşlerdir, genç hikayeciler kıdemli hikayecilerin yol ve yordamlarını merak etmişlerdir. Hikaye yazan bir gencimiz Mustafa Kutlu'yu tanımak, okumak zorundadır. Şiir yazan bir gencimiz de Sezai Karakoç'tan habersizse kolay kolay başarılı olamaz. Romanda da öyle. Bugün Mehmed Niyazi ne yazmış diye merak etmeyen genç bir romancı bence hayal dünyasında yaşıyor demektir, hiçbir zaman başarılı olmayacaktır. Tabii bunlar benim kanaatim. Ama kimisi çıkar der ki, Hayır efendim, bunlara hiç gerek yok. Herkes kendi yolunu bulabilir, eser verebilir diyebilir. Bu da onun görüşü. Ama ben de aynı kişiye şunu sormak isterim: Tıp Fakültesi'nde okumamış ve doktorluk taslayan birisine ameliyat olmak ister misin? Hayatında hiç berber çıraklığı yapmamış nevzuhur bir berberin koltuğuna oturup saç yerine kulaklarını kestirmek ister misin? İğne ipliği bilmeyen ve terzi olduğunu sanan kişiye ısmarlama takım elbise yaptırır mısın? İşte edebiyat da böyledir. Ustalar yol gösterir, çıraklar yol yordam öğrenir, o heveskarlar önce çırak, sonra kalfa en nihayet usta olurlar. Yani edebiyat yolu kimseye kapalı değil, yeter ki hakkı verilebilsin. Atölyelere ve kurslara gelince... Ben faydalı olduklarına inanıyorum. Elbette bu atölye ve kurslar sayesinde bir insan yazar olamaz. Bunu zaten derslere başlarken söylüyorum. Biz burada yazar yetiştirmiyoruz, buraya üç ay devam edenler de hemencecik yazar olmaz. Ancak nasıl yazı yazılır, yazarken nelere dikkat edilir, en azından bunu öğrenirler. Türlerden haberdar olurlar, yazdıklarını paylaşır, eleştirileri dinlerler. Sabırları, sebatları varsa elbette ileride onlar da yazar olabilir. Ama yazarlık üç ayda öğrenilecek bir meslek değildir. Aksine uzun yılların sabrını isteyen mukaddes bir görevdir bence. Çünkü yazar, toplumu yönlendirebilecek bir kabiliyete sahiptir ve onun çok iyi yetişmiş olması gerekiyor. -Sayın hocam, eserlerinizden bize biraz bahseder misiniz? Şimdiye kadar kaleme aldıklarınızdan Kalem Efendileri, Edebiyatımızın Güleryüzü, Edebiyatımızda Hüzün, Babıali'de Hayat, Tarihimizin Güleryüzü, Romancılar Konuşuyor, Mizahın İzahı, Sefertası, Halim Selim Efendi isimli eserler çalışmalarınızdan bazıları... Geçmiş ile gelecek edebiyatçılar arasında bir köprü vazifesi kurmaya adanmış bir ömrün edebiyat neferi Mehmet Nuri Yardım bu eserlerin içlerinden bir kaçını bize kısaca anlatabilir mi? -Evet aynen öyle, ben kendimi bir nefer, bir edebiyat eri gibi düşünüyorum. Edebiyata hizmet, hizmetlerin büyüğüdür. Nisyana gömülenleri acaba su üstüne çıkarabilir miyim derdine düştüm. Evet, haklarında yazılar yazdığım, kitaplar hazırladığım, toplantılar düzenlediğim bazı unutulmuş eski yazarlar şükürler olsun ki büyük ölçüde Türkiye'nin gündemine geldi. Bunlar arasında Ziya Osman Saba, Safiye Erol, Abdülhak Şinasi Hisar, Abbas Sayar, Cengiz Dağcı, Osman Cemal Kaygılı, Nahit Sırrı Örik, Nihad Sami Banarlı, Özkan Yalçın, Bahaettin Özkişi, Kemal Batanay, Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu, Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu, Burhan Felek, Elif Naci gibi şahsiyetler var. Ama bu ve bunların dışındaki diğer edebiyatçılar ve sanatçılar hakkında elbette sadece ben çalışmadım. Mesela rahmetli Mustafa Miyasoğlu da hem Ziya Osman hakkında, hem de Asaf Halet Çelebi hakkında çalıştı, Haldun Taner kitabı yazdı vs. Rıza Tevfik büyük ölçüde Abdullah Uçman hocamız sayesinde yaşıyor. Bu vadide herkes üzerine düşeni yaparsa elbette çok daha güzel çalışmalar olacak. Kubbealtı'ndan eserleri neşredilen Safiye Erol, şükürler olsun Türkiye'nin edebiyat gündemine yerleşti, artık okunan ve sevilen bir romancı. Hakkında yüksek lisans ve doktora tezleri yapıldı, kitaplar yazıldı. Ziya Osman da öyle. Bütün eserlerini Can Yayınları neşrediyor. Abdülhak Şinasi Hisar'ın kitapları Yapı Kredi'den çıkıyor. Demem o ki, ilgilendiğinizde bir şeyler oluyor. Hareketlilik ve canlılık sağlanıyor. Yeter ki azminizi yitirmeyin, umudunuzu kaybetmeyin ve çalışmaya devam edin. Cenab-ı Allah o kutlu emeklerinizi boşa çıkarmayacaktır. -Sn. Hocam, son olarak edebiyata gönül vermiş gençlere tavsiyeleriniz var mıdır? Efendim kendime yaptığım tavsiyeleri gençlere de söylemek isterim: Çalış, çalış, çalış... Elbette sistemli bir çalışmayı kastediyorum, amaçlı bir gayreti. Bir hedefimiz olmalı. Bir amacınız, gayeniz, hedefiniz olmalı. Ne yapmak istiyorsunuz, bu dünyada eser olarak neler bırakmak istiyorsunuz? Önce bu sorunun yanıtını bulmalı ve çalışmalı. Tabii çalışmanın yanı sıra hiçbir zaman 'talebeliği' elden bırakmamak lazım. Yani 'oldum' demeyeceğiz. Her zaman arayacağız, soracağız, öğreneceğiz. Zaten 'oldum' diyen, 'ham' kalmaya mahkumdur.


Mehmet Solak için aşk, en önemli temalardan biri. Aşk 'hak eden'e 'verilen'dir çünkü; tanrısal bir vergi diyen şair, insanı kısırlaştıran yavan algıdan kurtulmak gerektiğini söylüyor. İlk şiir kitabını 1999'da yayınlayan Mehmet Solak, 'Aşka Yüzüm Var' isimli bu kitaptan sonra geçtiğimiz yıl 'Hüzünara' ve 'Arada Bir Yerde' isimleriyle iki kitap birden yayınladı. Hüzünara şiir ve düz yazı arasında farklı bir kitap. Arada Bir Yerde ise şairin aynı şiir damarını eşelediği, aynı sesi gürlediği şiirlerinden oluşuyor. Şairle, ilk şiirden son kitabı uzanan şiir yolculuğunu konuştuk. -İlk yayınladığınız şiirle ilk kitabınız arasında uzun seneler var sanırım. Ve kitaptaki şiirlerin yazılış yılları arasında da uzun yıllar... -Evet, ilk şiirimle ilk kitabım arasında epey zaman var. ilk kitaptaki şiirler arasında da. Şiirle hemhal olmam üniversite yıllarına rastlar. Ancak uzunca bir zaman, yazdığım halde yayımlamadım. Çünkü şiiri, insanın kendini keşfine kapı açan bir eylem olarak gördüm her şeyden önce. Öncelikli derdim, bu kapının yüzüme kapanmamasıydı. Gerisi sonraki işti. Ayrıca çok yazan birisi olmadım hiç. Bu konuda zorlamadım kendimi. Haliyle şiirler arası da, ilk şiirle kitap arası da soluklanmaya müsait oldu. -"Aşk"ı öncelemek sizin için gittikçe aşksızlaşan bir dünyaya meydan okumak anlamına mı geliyor? Bir de asıl önemlisi, hangi aşk? Aşka hangi bağlamında, hangi açıdan bakacağız? Tanrısal, duygusal, tensel... Yoksa bu ayrımları "yavan" bulup hepsini "bir"leyecek miyiz? -Tastamam öyle. Gittikçe aşksızlaşan dünyaya, bu iğdiş edilmeye razı olan zihniyete bir başkaldırıdır Aşka Yüzüm Var. 'Aşk' ve 'yüzü olmak' ifadeleri arabesk çağrışım yapsın diye seçilmedi. Ama aşkı ontolojik bağlamından kopararak gündelik/tensel ilişkiye indirgeyenler ya da bu indirgemeye itiraz etmeyenler aşkın asıl anlamından ve bağlamından uzak kişilerdir. Bu kişilerin kendileriyle cesurca muhasebeye yüzleri yoktur. Kendine yüzü olmayanın aşka da yüzü yoktur. Bir şeye yüzü olmak o şeye talip olmak demektir. Hatta o şey üzerinde hak telakki etmektir. Bu da 'alma'ya açık olmak demektir. Aşk ' hak eden'e 'verilen'dir çünkü; tanrısal bir vergi. Bir'leme ve bir'le me iştiyakıdır aşk; yaratılış'ın özü yani. Bu iştiyak indirgenemez ve ayrıştırılamaz. İnsanı kısırlaştıran bu yavanlıktan kurtulmak gerek. -Hüzünara, biraz farklı bir kitap. Şiirle düzyazı arasında. Hüzünara için düzyazı-şiir diyebilir miyiz? -Neden olmasın. Diyenler de oldu nitekim. Sorulduğunda ben de kestirmeden öyle diyorum doğrusu. Tarzıyla farklı bir çalışma gerçekten. Bir şairin bir şiirinin tamamından veya bir parçasından hareketle; o metinle bağımlı olduğu kadar, benim iç dünyamın da yansıması olan metinler yazdım. Ünsiyeti görünür kılma çabası yani. Farklı zamanlarda farklı kişilerce yaşanılanları ortaklaştırma, bağıntılama girişimi. Bağlamları tek bir bağlamda örtüştürme bir bakıma. Şiirim kadar önemsiyorum o metinleri. Şiir fantezisi değildi yani niyetim. Hele şiir ile düzyazı arasında gelgit psikozu hiç değil. -İlk kitabınız Aşka Yüzüm Var'dan Arada Bir Yerde'ye, şiirinizde kimi değişiklikler olduğunu söyleyebilir miyiz? Duygusallık oranının kendisini daha sakin bir söyleyişe terk ettiğini... -Çok büyük değişiklikler olduğu kanısında değilim. İlk şiirden son şiire doğru, gelişime bağlı bir değişimden söz etmek mümkündür. Ancak aynı damarı eşelediğimi ve aynı sesi gürlediğimi söyleyebilirim. Aynı şiiri çoğaltmamak kaydıyla tabii. Baştan beri, birbirini dengeleyen iki tarzın akıntısına bıraktım kendimi. Biri oldukça delişmen ve çağıltılı; öteki daha bilgece ve munis. Bazen biri ötekine galebe çaldı, bazen de ikisi birden kucakladı beni. Yani, ya bir ırmak gibi çağıldadım ya da bir nehir gibi derinden aktım. Kimileyin içimde kimileyin de dışımda bir'lendim diyebilirim. Fark bundan ibarettir. İlk şiirimden son şiirime, tümüne sahip çıkıyorum. Herhangi bir reddiyem, unut mak istediğim şiirim yoktur. -Bu soruyu Necip Tosun'a ve İbrahim Demirci'ye de sormuştuk: Edebiyatla iç içe olmak, okumak, yazmak güzel ama dünyanın dört bir yanında, her gün yüzlerce insan öldürülüyor. Bu sizde bir anlamsızlık duygusuna sebep oluyor mu? Yani edebiyatın bu tür sorunlar karşısında çok fazla çaresiz oluşu, yeterince somut sonuçlara ulaşamayışımız, havanda su dövmek duygusu yaratıyor mu sizde de? -Edebiyat, havanda su dövmektir zaten. Havanda su dövmek ne kadar mümkünse, gündelik gerçekliğe edebiyat yoluyla çareler sunmak da o kadar mümkündür. Edebiyat, somut dünyanın katı gerçekliğini soyutlamayla kurmaca gerçekliğe dönüştürür. Kurmaca gerçeklik algısıyla asıl gerçekliğe çareler üretemezsiniz. Sadece algıyı yönlendirebilirsiniz. Tersi bir kandırmacadır. Bu bir anlamsızlık mıdır? Hayır. Edebiyat aynı zamanda bir 'anlamlandırma çabası'dır. Kendinizi, yaşanılanları anlamlandırmanıza imkan sunar. Ancak herkes bu anlamlandırma işlevinin farkında olmayabilir. 'Farkında olma' durumu yeterli sonuçtur kanımca. Yüzlerce insanın öldürülmesi, yoksulluk, sefalet, adaletsizlik... Okur-yazar-şair olmamız dolayısıyla değil insan olmamız sebebiyle rahatsızlık duymamız gereken olumsuzluklar. Sanatçı olmak; ince ruhlu olmak demektir, herkesin gör mediğini görmek, duyamadığını duymak ve gördüğüne/duyduğuna katışmak yani onu yaşamak demektir. Bu, gündelik gerçeklikte de olabilir kurmaca gerçeklik içinde de. -Son olarak, şiir-imge ilişkisi üzerine bir soru sormak istiyorum. Şiirde imgenin yer alış biçimi, yer alış oranı tartışma konusu oluyor. Siz kendi şiiriniz bağlamında bu duruma nasıl bakıyorsunuz? -Şiir diğer edebi türlerden farklıdır. Ayrıştırılamaz bir bütüncüllük vardır şiirde. İmge, bu bütüncüllüğün mayasıdır; anlam-söyleyiş birlikteliğinin harcı. Şiirin vazgeçilmezi bence. Vazgeçilmezden uzaklaşmanız oranında şiirden de uzaklaşırsınız. Elbette salt imgeden de ibaret değildir şiir. Şimdilerde imge düşmanlığı yapılıyor dense yeridir. Evet, imge konusunda da aşırıya kaçıldı. Şiir, imgeye boğuldu, abes bağdaştırmalarla anlamsızlık çukuruna sürüklendi. Fakat şiiri imge boğuntusundan kurtaralım derken; onu, gündelik dilin sıradanlığına, sayıp dökmesine, hatta pespayeliğine teslim etmek, kimi fantezilerin deneği haline dönüştürmek, türler arasında çoksesli gezinme hevesiyle heder etmek gerekmiyor. Şiir, ne anlamdır sadece ne ses/söyleyiş; ne sıradanlık ne kaos ne monoloji ne diyaloji ne deneysellik ne metafizik ürperti ne hakikat habercisi ne sayıklama ne bilinç akışı ne somutluk ne görsellik ne epik ne dramatik ne lirik. Bunlardan birisine indirgenemez kesinlikle. Bir şiirin imgeden beslenmesi illaki monolojik olacağı anlamına gelmez. Epiklik de küfürbazlık demek değildir. Nasıl ki lirizm marazi duygusallık değilse.


-Onu kendim kıldığım bir koku/sun derince bir kase: NUN Bir MİM koyalım sonra olduğumuz yere iki mana bir suret. Hayal İçre, Mim ve Nun adını taşıyan iki bölümden oluşuyor. Kitaptaki şiirlerinizin bu harfler üzerine kurulmasının özel bir nedeni var mı? - Kitaptaki şiirlerin tamamı bu harfler üzerine mi kuruluyor? İki-üç şiirden bahsedebiliriz yoğunluk açısından. Ama şunu da söyleyebiliriz; evet, pek çok şiirin arka planında Nun ve Mim'insimgesel anlamı vardır. Bu iki harfe elif'i de eklemek gerek aslında; zira asıl esrar elif'te. Elif, nun ve mim tek başlarına olduğu kadar, birlikte oluşturdukları yapılarla da oldukça s/imgeseldir. Bir düşünün, değişik hallerde yan yana gelişlerini. 'Muhteşem üçlü'den bahsediyoruz yani, fakat uzun uzadıya bu harflerin anlamını açıklamam mümkün değil. Ancak kimi ip uçları vermekle yetinmek istiyorum. Her şeyden önce, İbn Arabi'nin deşifre ettiği Harflerin İlmi'nden haberdar olmak gerek. Şeyhül Ekber; Elif'in makamı cem makamıdır, onun ismi Allah'tır. der. Ayrıca mertebelerden bahseder; Nun, Hak teala'nın mertebesidir. ona göre. İkinci mertebe ise, mükelleflerin en mükemmeli, en evrenseli, yaratılış açısından en tam ve en dengeli olan insana aittir; o da mim'dir. İnsan, Allah'ı ancak kendinden yola çıkarak bilebilir. Seyrin güzergahı budur. Bu aleme, yani olduğumuz yere, bir mim koymak lazım. Mim koymak, diye bir deyimimiz vardır, biliyorsunuz. Nereye mi mim konur, önemli bulduğumuz, unutulmasını istemediğimiz yere. Bir işaretlemedir yani mim koymak. Nun'da bir nokta bile değiliz ama yine de o nun'un bir yerlerine ufacık da olsa bir mim bir koku, bir suret - koyma cehdimiz olmalı. Üstelik yükümlüyüz bununla. Kısacası, varoluş derdimle hemhal olmak çabasındayım; yoksa kuru bir hurufilik ya da letrizm peşinde değilim. -Diğer şiir kitaplarınızda olduğu gibi bu kitabınızda da aşk var. Ancak aşkın boyutunu, kime veya neye yönelik olduğunu keskin sınırlarla çizmiyorsunuz. Aşkı bu kuşatıcılığıyla görmeye çalışırken zorlandığınız oluyor mu? -Kesinlikle hayır, hiç zorlanmıyorum. Olması gereken bu aslında. Aşkı en kuşatkan haliyle görmek ve yaşamak gerek. Aşkın indirgenmesinden ve ayrıştırılmasından müthiş rahatsızlık duyuyorum. Daha önce sorulmuş bir soruya verdiğim cevaba gönderme yapmak zorundayım: Bir'leme ve bir'leşme iştiyakıdır aşk. demiştim. Yaratılış'ın özünden bahsediyoruz burada. Özü ayrıştıramazsınız, çünkü özdür. Herhangi bir şey'e de indirgeyemezsiniz. İndirgenebilecek bir şey yoktur gerçekte. Ayrıştırma ve tasnif etme kolaycılığı çoğu zaman yanıltıyor insanı. Peki yapılan ayrıştırma ve indirgeme neyin nesidir o halde? Tamamen sanal. Zihinsel bir yanılsama. Sadece aşk için mi yaşanıyor bu zihinsel yanılsama? Hayır ? O kadar çok yanılsama var ki gerçekmiş gibi algılanan. Biz, konuyu fazla dallandırıp budaklandırmadan aşka dönelim: Aşk boyutsuzdur. Boyutsuz olan bir şeyin sınırlarından bahsetmek abestir. Aşk, tecellidir. Birleme ve birleşme iştiyakı oluşu bundandır. Gerisi laf kalabalığı sadece. -Kuran-ı Kerim'de, Allah'ın Hz. Adem'e isimleri öğrettiği tebliğ edilir. Hayal İçre'deki şiirlerin çoğunda adlandırmalara ve kelimelere atıf var. Şairler için Hz. Adem ile başlayan ve her şeye mana veren adlandırmanın en güzelinin peşinde diyebilir miyiz? -Her şey adlandırmakla başlamıştır. Adlandırma, anlamlandırmanın eşiğidir. Adlandırarak o eşikten öteye geçmiş oluruz. Anlama vakıf olma hali yani. Her halükarda vardır anlam. Anlama vakıf olmak, hayata dahil olmaktır. Aksi halde, zaman doldurmuş oluruz bir ömür. İnsan olarak, önce kendi adımızı ve anlamımızı idrak etmemiz gerek. Böylelikle 'kendimiz' olabiliriz. Kendi olmak, nasibine sahip çıkmayı zorunlu kılar. Nasibine sahip çıkan da hayata dahil olur, sıradan bir dolgu malzemesi olamaz o. Şairlik, her bakımdan daha duyarlı olmayı gerektirir. Sıradanlığı kaldırmaz. O halde, en farklının peşinde olmalıdır şair. Lütfen dikkat: Sıradanlık karşıtı bir farklılıktan bahsediyorum, marjinallik hevesinden değil. Evet, en güzel adlandırmanın peşinde olmalı şair. Her türlü çirkinlikten kaçınmalı. Adlandırma güzel olursa gerisi de güzel gelir; çirkin başlarsa çirkin sürer. Bir de yaşanılan halin kanıksanması meselesi var. O vakit, yanlışlar da doğruymuş gibi algılanmaya başlar. Tehlike büyüdükçe büyür. Denilebilir ki; bu iş, kısmet meselesi. Kimileri Adem'in peşindedir, kimileri başkalarının... Herkesin bir 'önden giden'i vardır vesselam. -Zahir ve batın, ne tekil ne çoğul, ne ezel ne ebed, hem aşikar hem gizli... Şiiriniz zıtlıkların çekim alanına giriyor. Şiiriniz zıtlıklardan besleniyor diyebilir miyiz? -Her şey zıtlıklar alanında değil mi? Öyle ki, her şey zıddıyla kaim. Ama bir 'bütün' olarak aynı zamanda. Zahir-batın, tekil-çoğul, erkek-dişi, ezel-ebed, güzel-çirkin... Çirkin yoksa güzel de yoktur. Neye göre güzel? Bir çirkin tasavvuru ve tanımlaması olmalı ki, güzel tasavvuru ve tanımlaması da olabilsin. Aynı durum bütün karşıtlıklar için geçerlidir; ancak, görüntünün ötesine geçemeyen yalınkat bir karşıtlık aldatmacasına sap madan. O halde; hayat, karşıtlıklar bütünü ise, biz de arada kalmışsak, karşıtlıklar arasında, oradan beslenmemek mümkün mü? Yine de, beslenmek ifadesine bir şerh koymak isterim. Bu kelimeler, yaşanılan hal'in ifşasıdır bir bakıma. Özümsenmiş bütüncüllüğün söze bürünmesi yani. Ara yerde kalmanın yangısıdır şairin kaderi. Bu kader, anlam katmanları hediye eder şaire. Daha ne istenir ki... -Bir şiirinizde, 'yandı kelimeler prensim maçinde / içim yandı eksik kaldı sözüm' diyorsunuz. Burada kastettiğiniz ilham ise, onun çıktığı yolculuklardan dönmesini beklediğiniz oluyor mu, ya da siz mi gidip buluyorsunuz ilham prensini? -Sözün başkalığına ve eksikliğine bir gönderme var orada. Söz, emsalsiz bir başkalaştırma gücüdür. Bir o kadar da eksik ama. Hem de her zaman ve her daim eksik. Öte yandan, standardı ve sonu yoktur sözün. Herkese, her zamana, her mekana göre bir söz, mutlaka vardır. Alıntıladığınız dizeler öncesinde; Kaç kelime kurtardım / kaç şiir bu mücella hayattan / diline düştümse yıllarca yine dilimden / sözledikçe sürer ya mesel içinde mesel / ödünç heveslerle bir ömür. derim. Söyledikçe sürüp giden bir meseldir söz. Yanmışsa kelimeler prensim, üstelik maçinde, kimi bekleyebilirim ki! Ne prens, ne peri... Değil mi ki; gece başka ben / ben başka gece söyleyince şairin halleriyle ilgilidir bütün olup biten. Ve sözün gücüyle. O başkalaştıran güç, kimileyin kaf dağından, kimileyin gündelik hayatın içinden seslenir. Ne beklenen vardır ne gelen yani. En azından benim için böyle. - Şiir eleştirisi, şiir teorisi üzerine yazan ve şiirin felsefesine kafa yoran bir şair olarak şiirinizi nereye koyarsınız, hangi akıma yakın bulursunuz? -Bir kategorize zorunluluğu daha mı? Bir şeyleri illaki bir yerlere yerleştirmek güdüsünden mümkün olduğunca kaçınırım. Şiiri, hem içeriden hem dışarıdan yakinen takip eden biri olarak; kendi şiirimi herhangi bir akıma bağlı görmüyorum. Ayrıca akım modasının geçtiğine inanıyorum. Gerçi şimdilerde manifesto modası var; ama o da, hoş bir macera olarak kalacak hafızalarda. Çoğu şair macerayı sever. Ben macera sevenlerden değilim. Akımcılardan ise hiç olmadım. Şiirimin yapısı açısından bakarsak, imge yoğunluklu bir şiirdir benimkisi, tabiri caizse, imgeyle var olur; fakat sesi de hiç mi hiç göz ardı etmem. Anlam ve ses bütünleşmesidir aradığım. Sesle bezenmiş anlam katmanları sunarım okuyucuya. Bu ses-anlam bütünleşmenin tacı, imgedir. Depreşen bir imge vardır benim şiirimde. Hayata ilişkin hallerden neşet etmesinden, yani yapıştırma olmamasındandır depreşmesi. Bu yüzden iğreti değildir, şiirde var olan hiçbir şey. Bazen munis bazen isyankar hatta çokça isyankar da olsa, sahici ve sahihdir. Yeri gelmişken bir not düşelim: İmge denince hemen II. Yeni gelir akla. Oysa ne II. Yeniyle sınırlıdır imge ne de onunla girmiştir şiire. Böyle bir sınırlama, şiiri bilmemek demektir. -Aşka Yüzün Var 1999, Hüzünara ve Arada Bir Yerde 2006 yılında yayımlandı. Üçüncü kitabınızı da epey bekledi okuyucular. Ufukta yeni bir kitap çalışması var mı? -Bir şiir kitabı daha var aklımda. Şiir kitaplarımın sonunda yer verdiğim ve kitaplarıma oradan ad aldığım dizelerim vardır, hayat felsefemi de ele veren. Şöyle derim: Aşka yüzüm var / arada bir yerde, bu yerde / yabancı olsam da / mosmor sürgün / hayal içre / adına hazırım. Sıradaki şiir kitabımın adı, 'adına hazırım' olacak. Niyetim bu. Lakin ne zaman vücut bulur, okuyucuyla buluşur bilemiyorum. En azından yakında değil. Yayımlanmış şiir inceleme-eleştiri yazılarım var. Denemelerim var hayat ve edebiyat bağlamında. Poetik kıyılarda soluklanan şiir yazılarım bir de... Önce bunlar kitaplaşır sanırım. Kısmet, diyorum. Acelem yok, hiç olmadı. Allahtan, beni sık boğaz edecek yayıncı dostlarım yahut ağabeylerim yok. Gerisi can sağlığı.


-Meral Hanım öncelikle yeni kitabınız 'Gitme Saati' hayırlı olsun. İkinci öykü kitabınızın yayınlanmasından sonra yazın dünyasında ve okur kitlesinden ne gibi tepkiler aldınız diye sorsam bize neler söylersiniz? -Elhamdülillah yeni bir kitap, yeni bir soluk elbette. Heyecanımı paylaşanlara teşekkür ediyorum gerçekten. Edebistan. com için kıymetli insan Ömer Lekesiz'e ayrıca teşekkürler. Bana ulaşan mesajlar, mailler, telefonlar, fotoğraflar, yazılar hepsi birbirinden güzel. Büyüklerim, arkadaşlarım, dostlarım ve okurlarım beni yalnız bırakmadılar. Tabii bundan sonra daha çok yazmalıyım dedirten yüreklendirici bir tablodan sözediyorum. İnşallah, devamı gelir, yazmayı sürdürürüm. Anlatılacak pek çok öykü, yazılacak yazılar var. Daha yolun başındayım çünkü. -Balıkesir'in mümbit bir edebiyat damarı var. Kıymetli çizer ve yazar Hasan Aycın, Mete Çamdereli, Osman Bayraktar, Cemal Şakar, gibi bizim de yakından tanıdığımız hocalarımızla aynı memleketten olmak nasıl bir duygu? Onlarla iletişiminiz nasıldır, yazıyla hemhal olurken kimlerden destek aldınız? -Söylediklerinize katılıyorum Selvigül Hanım. Çok kıymetli büyüklerimiz var Balıkesir'de. Altı yıldır burada yaşıyoruz. Artık fahri Balıkesirliyiz diyebilirim. Yöre olarak zaten Çanakkale ve Balıkesir birbirine yakın. Eşimin iyi ki tayini çıkmış diyorum bazen. Burası benim için çok önemli. Yazar olarak bereketli, verimli yıllarımın geçtiği bir şehir. Balıkesir'in havasından mı suyundan mıdır bilmiyorum, ama Zağanos Paşa'nın sürgünden sonra niçin buradan ayrılmadığını çok iyi anlıyorum. Önce her daim yanımda olan, kitaplarımın çıkış sürecinde desteğini esirgemeyen eşime teşekkür ediyorum. İki kitabım burada yayımlandı. Yeni çalışmalarım var. Yayın hayatına merhaba diyen, yeni kitaplara dair küçük değiniler, kritikler, röportajlar hazırlıyorum site, dergi ve gazetelere. Zikrettiğiniz isimlere gelince; Balıkesir gelmeden önce de tanışıyorduk. Fakat sık sık görüştüğümüz, danıştığımız üstad; Hasan Aycın, irtibatta olduğumuz usta öykücü değerli insan; Cemal Şakar, genç öykücülerden Hasan Akif Kaya, Mustafa Oral bunlardan bazıları. Sevgili okurlar, daha yeni yeni yazmaya başlayan pek çok öykücü, yazar arkadaşımızın desteği, cesaretlendirici unsurlardır. Balıkesir'de olup daha ismini anmadığım pek çok isim var. Allah hepsinden razı olsun. Tek başıma şu aşamaya geldim demek doğru olmaz. - Öykünün yanında farklı yazı türleriyle de uğraşıyorsunuz. Yazmak sizin dünyanızda neye tekabül eder? Yazının duraklarında nasıl ve hangi hal ile soluklanırsınız diye sorsam neler söylersiniz? -Öncelikle kendim için yazıyorum. Paylaşmak istediğim yazılarımı, öykülerimi okurlarımdan sakınma gereği duymuyorum. Beni mutlu etmeyen hiç bir eylemi yapmak istemem. Yazı olmazsa olmazım demiyorum. Yaşadığımız dünyaya, ülkeye, şehre dair bende kalanları süzerken, evet kalanlar... Adına öykü deyin, yazı deyin tam anlamıyla kendini ifade etme biçimi bence. Yazmasaydım belki seramik yapıyor olurdum mesela. Bu durum tabi değişebilir; zamana, şartlara ve mekana bağlı olarak. -'Gitme Saati'ndeki öykülerde genelde hüzün hakim. Hüznü kuşanmışlık, yüreğe dokunan satırlarla, bölünmüş, yarım kalmış, an' ların öyküsünü okuyoruz. Hitama ermemiş yaşanmışlıklarla anlattığınız öykülerdeki anlatımı bile isteye mi kurguluyorsunuz diye sorsam okuyucularımıza neler söylersiniz? -İnsan ilişkileri ön planda benim için. Her şey insanla başlıyor. Etrafımızda nasıl insanlar var? İyi gözlemlemek gerek. Yaparken yıkan, bölen, parçalayan, yok eden... Sonra bunun tam tersi olanlar... Toplumun temeli çekirdeği aile. Anne-baba, çocuk-baba, çocuk -anne, büyükler, küçükler... Ayrılıklar, savaşlar, sürgünler, hüzünler yaşayan insanların coğrafyasında hüzünden sözetmek abes değil bence. Kurgusal dünyanın tabii ki okura nasıl sirayet ettiği önemli. Kitapta başka duygular da yakalayabilirsiniz. Zamana bırakmak gerek. Okurun neler hissettiğini takip etmeli belki de. Çok yeni çünkü, konuşmak için erken. Gitme Saati, belki de 'Gelme Saatini' de işaret ediyor kimbilir... -Kitabınız hayırlı olsun tekrardan, yolunuz açık olsun. Söyleşi için teşekkürlerimi sunuyorum. -Ben teşekkür ediyorum, zaman ayırdığınız için. 1971 Reşadiye Tokat doğumlu yazar Lise ve Üniversiteyi İstanbul'da bitirdi. Kısa süre muhabirlik ve öğretmenlik yaptı. Bağcılar ve Bahçelievler Kültür Mdlüklerinde görev aldı. Pamuk Şekeri Çocuk Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. Edebistan Sitesi'nin söyleşi editörlüğünü bir süre sürdüren yazar İstanbul Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu.


Merhaba, geriye dönüp baktığımda zaman mefhumuna bir kere daha şaşırıyorum. Bir buçuk yıl, dile kolay. Bir de onun evveli var, dosyayı hazırlama süreci, yayınevinden yanıt bekleme vs. Hepsi iki buçuk yıl ediyor. Dolayısıyla benim için kitap çıkalı daha çok zaman olmuş gibiydi. Ama siz söyleyince fark ettim, sadece bir buçuk sene. Çocukça bir cesaretle çıktığım bu yola aynı cesaretle devam ediyor muyum bilmem ama çocukça bir şaşkınlıkla devam ettiğimi söyleyebilirim. Öykü yazmakla iştigal eden hemen herkes için dergiler çok mühimdir zannediyorum. Dolayısıyla benim için de öyle. Dergilerde edebiyatın edebini öğreniyoruz. Yani dergiler muhakkak çalınması gereken kapılar bizim için. Bu kapılar bazen hiç açılmıyor, bazen yüzümüze kapanıyor, bazen arada bir kabul ediliyoruz içeri, nasipse de büsbütün buyur ediliyoruz. Kabul edilmek elbette mühim ancak her halükarda esas önemli olanın rehavete kapılmadan, şımarıklık etmeden devam etmek, vazgeçmemek olduğunu düşünüyorum. Yazılan hikaye fantastik bile olsa gerçeklik arıyorum. Buradaki gerçeklikten kastım insanın, insanlığın her halini görebileceğimiz öyküler. Uçtuğumuz, kaçtığımız bir dünyanın içinde miyiz? Kabul. Bu dünyanın içinde nasılız öyleyse? Nasıl biriyiz o dünyada bilmek istiyorum. İnsana dokunmayan bir öykü isterse en gerçek alemde yazılmış olsun, pek etkilenmiyorum sanırım. Sorunuzun ikinci kısmına gelecek olursak, kitaptaki hikayeleri yazarken esas aldığım tek ölçüt benim onların hepsine inanıyor olmam. Hayır, ikisinin bir bütün olduğunu düşünüyorum. Anlatabileceğimiz her şey bugüne kadar defalarca anlatıldı. Bu nedenle de her ne söyleyeceksek kendimize has bir üslupla söylememiz gerekiyor. Fakat bu anlatacaklarımıza dikkat etmememiz anlamına gelmiyor tabii. Peki öykülerinizi besleyen kanal nedir? Yazmak için beklediğiniz bir an var mı yoksa sıkı çalışma mı? İlham, şahitlik, günlük tutma vs. Çalışmak her şeyin başında geliyor diye düşünüyorum. Özellikle bolca okumak. İyi hikaye iyi hikayeyi getiriyor. Elbette zaman zaman tıkanıklık yaşadığım oluyor ancak o tıkanıklıktan kurtulmanın yolu da usanmadan devam etmek. Günlük tutmak, gün içinde şahit olduklarımı ya da aklıma gelen fikirlerin not almak da kesinlikle çok faydalı oluyor. Öykülerimde söylediğiniz unsurları kullanıyorum, evet. Fakat bu okurun, yazarın nefesini ensede hissetmesine neden olur mu, bu durum hikayelerin gerçekliğine etki eder mi emin değilim. Aslında öykülerimin gerçekliğinin sağlam olduğunu düşünüyorum. Bunu iyi yansıtamamış olabilirim, o başka bir şey. Durum böyleyse de bu ben yapamadığım içindir. Yoksa post modern unsurların eğer hikayenin sağlam bir gerçekliği varsa, bunu olumsuz manada etkileyeceğini düşünmüyorum. Güzel sorularınız için ben teşekkür ederim. 1996 yılında Adana'da doğdu. Ortaöğreniminin büyük kısmını Seyhan Çukurova Anadolu Lisesi'nde tamamladı. Haziran 2019'da Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi bölümünden mezun oldu. Öykü ve yazıları Muhayyel, Aşkar, Mahalle Mektebi dergilerinde ve Edebiyat Burada sitesinde yayınlandı. Şimdilik Kayseri'de ikamet ediyor.


Evet, iki yıl oldu ve ne kadar çok zaman geçerse aslında o kadar berrak görmeye başladığımı düşünüyorum. İlk kitap iyi bir okul iyi bir öğretmenmiş. Yani sadece okur için başka dünyaların kapılarını aralamıyormuş; yazar için de bambaşka dünyaların kapısını aralıyormuş. Misal okurun dünyasını, yayın dünyasını, edebiyat çevrelerinin dünyasını, piyasayı Düğümlere Bitişik ile yavaş yavaş tanıdım. İlk söyleşilerimde çoğunlukla romantik bir idealistlikle edebiyattan bahsettiğimi düşünüyorum. İşin içine girdikçe edebiyatın sadece edebiyat için olmadığını gördüm. Hayatın her alanındaki iktidar mücadeleleri, bazen aleni bazen sinsi olmak suretiyle sanat ve edebiyatta da yerini almış, maalesef... Maalesef diyorum çünkü sanat ontolojisinde ne yoksa iktidar mücadelelerinde o vardır. Edebiyatın tabiatında; insanı, iktidar mekanizmalarını işletilebilir kılan bir nesneye dönüştüren her şeye karşı insani bir direniş vardır. İktidarlar, gücü etki yapabilme üzerinden tanımlarlar ve kendisi olmayan her ötekiyi araçsallaştırarak köleleştirirler. Halbuki edebiyat özgürleştirendir: bizi ilahi olana, hakikate yaklaştırarak özgürleştirir. Bu yüzden edebiyata bir güç atfedeceksek bunun tanımı insanı hakikatten uzaklaştıran etkiye direnebilme üzerinden oluşturulmalıdır. Bu anlamda bir körlük ve rehavet içerisinde olduğumuzu düşünüyorum. Uyanış ve silkiniş için evet, bir şeyleri göze almak; evet, bazı menfaatlerden vazgeçmek; evet, belki de isimsizleşmek gerekir. Mark Rothko; sanat tarihinde, boyun eğmektense aç kalmayı tercih eden sanatkarların çok olduğunu ama iktidarların buna dahi izin vermediğini söyleyerek aç kalma özgürlüğünden mahrum edildiğimizden bahseder. Bence bugün de geçerliliği olan bir cümle: İnsan artık kendi sefaletini bile tasarlayamamaktadır. Ne kadar dik durmak isterse sanatçı, sözleri ve sebepleri o kadar çarpıtılarak dışlanacak. Yine de ancak bu nefis köreltmesiyle, dünyadan ve kendimizden uzaklaşıp hakiki olana yaklaşırız. Sanatkarın her kelimesinde kendisine sorması gereken bir soru belki de Ne için yazıyorum? Ne için yazıyorsak metinde açık ya da örtük o inşa ediliyor; ne için yazıyorsak kitapla bağ kuran herkes o şeye temas ediyor. Hakikate yaklaşan samimi niyetler karşılığını buluyor. Ben Düğümlere Bitişik'e ilk harfi koyduğum ilk andan bu zamana hakikate giden samimi bir yol bulmaya/olmaya gayret ettim. İnsan dilinin altında gizlidir derler... İnsanın özünü ve dünyaya nereden baktığını dil açık eder. Rumeli ağzının içine doğdum ben. Bizim farklı olduğumuzu evvela dille fark ettim. Anneannemin kelimelerini arkadaşlarımda, okulda, sokakta duymuyordum. Bizim dilimizin membaı, hikayemizin de membaıydı. Peşine düştüm. Her gerçeklik kendine özgü bir dili ve anlatım biçimini istiyor. Muhacirlik hikayelerinin istediği dil de o Rumeli ağzıydı. Bununla birlikte hikayeyi inşa etme noktasında dil çok önemli; çünkü edebiyatın malzemesi dil. Dili işlemeden iyi bir metin inşa etmek bence imkansız. Dil, karakter ve hikaye üçü birbirine çok hassas dengelerle bağlı ve nitelikli anlatıyı inşa etmede bu hassas denge etkin role sahip. Dilin ritmi karakterin ritmi hikayenin ritmi hepsi aynı frekansı yakaladıkça anlatıda bir bütünlük kuruluyor. Bunun için de emektar bir sanatkar olmak ve kelimeyi sadece manasıyla değil, sese dair boyutlarıyla da ele alarak üzerinde çalışmak gerekir. Kitaptan alıntılarla cevap vereyim o zaman bu sorunuza. Ben Buralı Değilimde, Derdim, yeni dualar belletti dilime. Hasan Kapitan'la konuşamaz olunca Allah'la konuşmayı öğrendim. diyor, hikayenin kadın karakteri. Dua, insanın belki de en çıplak ve samimi olduğu tek konuşma biçimidir. İnsan kendisine ve Allah'a en çok duasında yakındır. İnsana özüne dönmesinin ve kendi olmasının gerekliliğini hatırlatmak isteyen hikaye kişileri, elbette hakikate en yakın olan dilin yani duanın gücünden istifade edecekti. Bu yüzden sizin de söylediğiniz gibi duaya sığınıyorlar. Küseğendeki hikaye kişisiyle birlikte duanın küskünlüklerde ve kaybolmuşluklarda bizi eve vardırmasa da emin bir yere eriştireceğinden şüphe duymadığımız bir yol haritası olduğuna inanıyoruz. Hani ilk sorunuzda sanatla, edebiyatla köleleşmeye direnmekten bahsetmiştim ya yazdıklarım da bunun duası; çünkü dua da bir direniş biçimi. Belki edebiyat bir yeryüzü duası, bizi göksele iliştiren bir yakarış hali. Temasta bulunduğum her şey benim yazımın kaynağı olabiliyor. Buradan yazıda beslendiğim kaynağı sadece kendi hayatımla sınırlandırmak yanlış olur elbette. Bu yüzden temasta bulunduğum her şey dedim. Bu anlamıyla hayatın yazıya sızmaması imkansız. Bu noktada edebi metni sadece yazarın özgeçmişine indirgeyen yaklaşımların doğru olmadığını da söylemek isterim. Bu konuda magazinsel bilgiyi seven bir okur kitlesi de var. Evet, sanatkar; sanatını icra ederken tecrübe ettiklerini kendi potasında harmanlayarak eserini inşa eder ama bir de zihni tecrübeler var. Don DeLillo'nun, Mao II'sinin yazarının söylediklerine kendimi yakın buluyorum: Ben cümlelerde her zaman kendimi gördüm. Bir cümleyi işlerken sözcük sözcük, kendimi tanımaya başlarım. Kitaplarımın dili beni bir insan olarak biçimlendirdi. Doğru dürüst biçimlenen bir cümlede ahlaksal bir güç vardır, yazarın yaşama arzusunu anlatır. Bir cümleyi hece ve ritimleriyle doğru dürüst kurma işlemine ne kadar derin dalarsam kendim hakkında o kadar çok şey öğreniyorum. Ben yazarken hayatın yazıya sadece gelişigüzel sızmasına engel olmaya çalışıyorum. Hayatın içinde bu gelişigüzellik var ama edebi metin niyetli/kasıtlı bir edimdir ki bir de öyküden bahsediyoruz dar bir alanda çokluktaki birliği inşa etmek, yoğun etkiler yaratmak istiyoruz. Sanatsal ama doğal gerçekliği metinde inşa edebilmek için neler dahil edilecek neler dahil edilmeyecek bunu seçmek titizlik istiyor. Çünkü metindeki anlam bu seçimle yani söyledikleriyle beraber söylemedikleriyle de kuruluyor. Yine Mark Rothko der ki: ... seçim bilinçli bir sorumluluğa işaret eder ve sanatçının bilincinde Sanatın Hakikati en önce gelir. Sanatın hakikatini ve bizatihi metnin kendisini zedelemedikçe hayata dair her ayrıntının yazıya dahil olmasında bir beis görmüyorum. Tüm bu saydıklarınız kurmacayı oluşturan temel yapı taşlarıdır aslında. Önceki soruda da söylediğim gibi malzemesi dil olması sebebiyle, iyi işlenmemiş bir dille nitelikli bir edebi metin ortaya konmaz. Ama elbette sadece dil de yeterli değildir. Edebi metni oluşturan tüm unsurların bütünlüğü nitelikli bir metni inşa eder. Öyküde; soluğu uzun, tonu güçlü ve çok boyutlu bir anlatı inşa edebilmek için çağrışımlı izlenimler, simgesel ve alegorik anlatımlar, fantastik, ironik dil ve/veya anlatının unsurlarını doğru inşa ederek anlam katmanları çoğaltmak gerekir. Bunu yapabilmek için anlatının unsurlarından, anlatım tekniklerinden, dilin imkanlarından haberdar olmak gerekir. Günümüz öyküsü hakkında neler söylersiniz? Bir editör olarak dergiler ve edebiyat ortamına dair düşüncelerinizi merak ediyoruz. 1990'larda başlayan öykü patlamasının hala devam ettiğini düşünüyorum. Bunun çeşitli nedenleri var elbette. Evvela yazarlığın bir cazibesi var; imza günleri, söyleşiler, fuarlar, türlü etkinlikler... İnsanlar görünür olmak ve sevilmek istiyor. Etkilemenin gücü dedik ya ona sahip olmak istiyor. Bir de hikayenin kolay yazılır bir tür olarak düşünülmesi yanılgısı var. Biz tahkiyeyi seven, ayaküstü hikayeler uyduran/anlatan bir milletiz; ama hikaye yazmak bundan bütünüyle ayrı bir iş. Bugün bazı hikaye kitaplarıyla ilgili şunu söyleyebilirim: evde anneanne ve dedelerimizin anlattıkları hikayelerin edebi değeri daha yüksek. Maalesef! Bununla birlikte çok güzel hikayeler kaleme alınıyor, kitaplar basılıyor. Hem içerik bağlamında hem de anlatım ve dil bağlamında bir çeşitlilik ve zenginlik var. Bunu önemsiyorum çünkü Türk edebiyatını inşa eden bu silsiledir. Özellikle 2000 sonrası hikayede değişen dili gözlemlemek mümkün, günümüz gerçekliğinin kendini ifade için istediği yeni anlatım biçimleri deneniyor. Şu an her ne kadar akademik çalışmalarım için müsaade istemiş olsam da dergiciliğin mutfağını Söğüt ile tecrübe ettim. Dergicilik, her aşamasında büyük bir emek isteyen gerçekten bir ekip işi. Bu süreçte genel yayın yönetmenimiz Sinan Terzi'den ve dergicilikte üstat isimlerden Cengizhan Orakçı'dan çok şey öğrendim. Bunun yanı sıra, Valery'nin deyimiyle: Dergiler edebiyatın laboratuvarıdır. Edebiyatın gündemini dergiler belirler, dergiler tutar. Bunu gerçekleştiren yani edebiyatın gündemine yön veren nitelikli edebiyat dergileri olduğunu düşünüyorum. Yalnız edebiyata dair meseleleri daha uzun süre gündemde tutmanın gerekliliğini hissediyorum. -Son olarak, tezgahta bizi neler bekliyor? 1996 yılında Adana'da doğdu. Ortaöğreniminin büyük kısmını Seyhan Çukurova Anadolu Lisesi'nde tamamladı. Haziran 2019'da Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi bölümünden mezun oldu. Öykü ve yazıları Muhayyel, Aşkar, Mahalle Mektebi dergilerinde ve Edebiyat Burada sitesinde yayınlandı. Şimdilik Kayseri'de ikamet ediyor.


Endülüs medeniyeti ile ilgili daha önceden okuduğum kitaplar ve özellikle Elhamra Sarayı'nı belki de Bin bir Gece Masalları'nın da etkisiyle aşırı meraktan kaynaklanan bir duygu bu medeniyete karşı içimde buruk ama sönmeyen bir ilgi uyandırdı. Özellikle Washington Irwing'in Elhamra Endülüs'ün Yaşayan Efsanesi kitabı bu heyecanı doruğa çıkaran son hamle oldu. Yaklaşık bir yıl süreyle Elhamra sarayında kalan ve bu eseri yazan Irwing'in o büyülü cümleleri karşısında dayanmak mümkün değildi. Aslında çok daha önceleri İspanyol şair Lorca'nın şiirlerinin etkisini de buna eklemek gerekir. Irwing'in kitabını okurken dürüst olmak gerekirse onu çok kıskanmıştım. Adeta Bin bir Gece Masalları'nın sırrını çözen bir kişi gibi önem kazanmıştı gözümde. İçimden çok sönük bir biçimde Endülüs'ü ve özellikle Elhamra Sarayı'nı görmek ve bununla ilgili bir kitap yazmak hayali geçtiğinde kendi kendime gülüp geçmiştim. Olaylar öylesine hızlı ve ilginç bir biçimde gelişti ki, sonunda bu bölgeyi görmek ve onunla ilgili bazı yazılar yazma hayalim gerçekleşti. Endülüs Bölgesinden döndükten sonra aylarca içimi yakan bir hüzünden kurtulamadım. Bir şeyler yapabilmeyi çok istiyordum. Sonunda bu baskı beni ister istemez bir kitaba doğru yönlendirdi. Ama işin ilginç yanı Washington Irwing'in kitabı ile benim kitabımın aynı yayınevinden çıkmış olmasıydı. Bu beni daha çok mutlu etti. Kitabın önsözünde tarih okumanın ve bilmenin önemine yapılan bir atıf var. Bunun nedenlerini biraz açabilir miyiz. İnsanımız ne yazık ki, günübirlik bir yaşam temposu tutturmuş durumda. Geleceğe ait bir vizyonu olmadığı gibi geçmişle olan tüm bağlarını da koparmış. Her insan ve özellikle yöneticiler, karar vericiler mutlaka tarih okumalı ve geçmişi iyi bilmelidir. Bunu yaptıklarında geçici olan dünyadaki on yılların, yüz yılların ve menfaatlerin aslında bir insan, bir millet için ne kadar komik ve bitiveren şeyler olduklarını göreceklerdir. Önemli olanın kaldırmak değil, taşımak olduğunu anlayacaklardır. Sürdürülebilirliğin ne kadar önemli ve dünyayı etkileyen bir fenomen olduğu, kalıcı olanın geçici olanlardan uzak durmakla mümkün olduğu gerçeğine ulaşacaklardır. Kalıcı olan her eserde mutlaka samimiyet, aşk, vefa, yoğun ve beklentisiz bir çaba ve kıvamını bulmuş bir tefekkür ve tecessüs görmek mümkündür. Rutin faaliyetlerle bir yere varılamayacağı bilinmekte iken en küçük bir hedef için bile kılını kıpırdatmayan insanımızın geleceğe sağlam bir miras bırakabilmesi zordur. Helikopter bir bakışla Endülüs'ün günümüzdeki genel manzarası ve İslami kimliğini koruma ve geliştirme açısından durumu nedir. Günümüzde Endülüs eskiye oranla Müslüman nüfusu hızla artan ve bu nüfustan aldığı güçle eskiye dönme özlemini de paralel olarak geliştiren bir konumda denilebilir. Son yirmi beş yılda sadece Grenada'da yirmi beş bin kişinin Müslüman olduğu tespitleri var. Birçok inançlı insan özellikle bu bölgeden ev alıyor ve asırlardır sessizce bekleşen, uçsuz bucaksız bir azınlığa destek için bu bölgeye yerleşiyor. Tarihi geçmişi olan yerlerde o hüznü ve tarihi sürdürülebilir hale getiren, geleceğe taşıyan eserler olmalı. Endülüs bölgesinde az sayıda da olsa halen yaşayan bu tarihi eserler oradaki Müslüman nüfusun en önemli dayanağı konumunda. Öyle ki bu eserleri her gün binlerce insan ziyaret ediyor ve bu misafirler orada yaşayanlara güven ve huzur veriyor. Örneğin, Elhamra Sarayı'nı her gün altı bin kişi ziyaret ediyor. Birçok insan ise göremeden geri dönüyor. Düşlerin son sığınağı Endülüs, İspanyol yazar Francisco Villaespesa'nın Elhamra'nın Pomegranates Kapısı'na yazdığı Her ne kadar bu duvarların gölgesi uzun süre önce kaybolmuş olsa da, onların hatırası düşlerin ve sanatın son sığınağı olarak yaşayacak. Sonra dünyada nefes alan son bülbül, yuvasını buraya kuracak ve Elhamra'nın muhteşem kalıntıları arasında elveda şarkısını söyleyecek sözünden esinlenerek bulduğum bir isim. Endülüs tarihine bakıldığında en son kalenin Grenada ve Elhamra Sarayı olduğu görülmektedir. En son teslim edilen bu mekanın ve özellikle Elhamra Sarayı'nın asırlarca süren bir medeniyetin elden çıktığı nokta olarak önemi çok büyük. Endülüs medeniyetindeki en güçlü eser olan Elhamra Sarayı'nın bir medeniyetin tekrar dirilmesi hayalini ve düşünü yaşatması, onun masalsı güzelliğine ve konumuna son derece yakışıyor. Çünkü geçmişle bağı en güçlü olan eser belki de bu saray. Zaten burayı dolaşırken eski sakinlerinin ruhlarının, perilerle karışmış vaziyette günün belirli saatlerinde halen buralarda uçuştuğunu hissediyorsunuz. İnsanın ruhu olduğu gibi mekanların da bir ruhu olduğu gerçektir. Bu eser, o muhteşem medeniyeti son gören eserdi ve eminim ki hala bağlantısını sürdürüyor. Bunu tek kelime ile anlatmak isteseydim; uyum derdim. Parçaların sonsuz uyumu ve ahengi. Dünyada birçok saray var ama Elhamra çok farklı. Daha ilk görüşte, bütün parçaların birbiriyle aklı zorda bırakan uyumu karşısında onun bu dünyaya ait olmadığını, göklerden adeta yere zorla indirildiğini düşünmeden edemiyorsunuz. Asla birinin ötekini rahatsız etmediği, her parçanın, sütunun, ayetin, mermerlerin, alçının, ahşabın, gökyüzüyle birleşen tonozların ve diğer sayısız unsurların ilahi bir bütünde bir araya gelerek tekrar şekillendiğini, yeni bir form kazandığını ve sonsuza dek uzadığını gördüğünüzde olduğunuz yerde kalakalıyorsunuz. Bu muhteşem uyumu bir insan elinin aksine perilerin ortaya çıkardığına inanarak rahatlıyorsunuz. Belki de bu yüzdendir ki bu sonsuz uyum sayesinde bu harika eser, hücumlara, ilgisizliklere, yıkımlara, koyun ağılı olarak kullanılmasına ve daha sayısız gadre uğramasına rağmen ayakta kalmayı başarmıştır. Bir yazar, malzemesini kendi kafasından kendi müşahedelerinden çıkarmadıkça okunmaya değer değildir der Schopenhauer. Bu nedenle bu kitaptaki yazıların dergilerde yayınlanan ilk halinde alıntılar yoktu. Alıntılar kitaplaşma aşamasında ortaya çıktı. Bu tür dünyaya mal olmuş tarihi yerlerle ilgili yazarın düşüncesi önemli olmakla birlikte daha önce bu yerleri gören meşhur insanların ve yazarların da neler hissettikleri neler gördükleri perspektif zenginliği açısından önemli. Bir nakışa, sütuna, saraya, birçok insanın gözüyle bakmak, okur açısından değerlendirildiğinde bir yerde bilgiyi kaldıraçlamak gibi bir şey aslında. Onca insanın tecrübelerini bir kitapta elde etmek az şey mi? Eserin akademik alana kayması konusu bu eserde yok. Çünkü önsözde de belirtildiği gibi bu çalışma daha çok gezi ve deneme karışımı bir görüntüye sahip. Ama konu Endülüs ve de Elhamra Sarayı olunca bunun edebi bir dille desteklenmesi kaçınılmazdı. Ben de aynı yöntemi denemeye çalıştım. İnşallah bir şeyler yapabilmişimdir. Endülüs medeniyeti için çok küçükte olsa bir katkı yapabilmeyi çok istiyordum. Bu kitapla inşallah bu gerçekleşir. Osmanlı'yı, tarihi ve geleceği anlamada ve anlamlandırmada Endülüs gerçekten çok yol gösterici. Samimiyetin ve beklentisizliğin neler başarabildiğinin en güzel örneklerinden birisi de diyebiliriz. Özünden ve tözünden uzaklaşmış insanımızın yeniden sağlam bir çıkış rampası yakalaması için Endülüs Medeniyeti, görülmesi ve bilinmesi gereken en önemli yerlerden birisidir. Endülüs medeniyeti, Müslüman coğrafyanın kanayan bir yarasıdır. İnsanlık tarihinin en görkemli medeniyetlerinden biri, bugünkü İspanya topraklarında kurulmuş ve asırlar boyunca medeniyetin gelişmesine çok önemli katkılar sağlamıştır. Ancak 15. yüzyılla birlikte bu medeniyet Avrupa topraklarına veda etmek zorunda kalmıştır. Dönemin yıkıcı zihniyeti sebebiyle, günümüze ulaşan izleri pek azdır. Halihazırda kalanların önemi yeni yeni anlaşılmakta ve yaşatılmaya çalışılmaktadır.


-Yazarlığımın sıkı sıkıya bağlı olduğu -olmasını dilediğim- iki şey var: İçtenlik ve hakkını vermek... Bu aynı zamanda yaşantımın da bağlı olduğu iki ilke. Birçok defalar öyküye başlama şeklimin deneme yanılma yoluyla, bir ders atmosferi içinde olduğunu söylemişimdir. Esasen öykü türünün öğretilebilir bir şey olduğuna inanıyorum. Ancak öykü yazarlığı 'sürdürülebilirlik' de istiyor ve bunu hiçbir üniversite, hiçbir yazarlık atölyesi öğretemiyor. Bu sadece kişinin kendi savaşımından ibaret. Bir sonuç değil bir süreç. Bir süreç olunca da yukarda saydığınız amaçlar da -ki hepsine ben bir araç gözüyle bakarım, çünkü hepsi sadece öykü için değil herhangi bir kompozisyon için de söylenebilecek anlatım biçimleridir: Açıklayıcı, betimleyici, tartışmacı, soru-cevaplı vb.- yaşımıza ve başımıza bağlı olarak değişiyor. Hani halk arasında; insan Rabbine her nefeste iki can borçludur, derler. Yani bizler nefes alıp verirken bile aynı kişi değiliz; vücudumuzun kimyası, hücrelerimizdeki oksijen miktarı farklı. Bir yazarın, örneğin, yirmi yılını mercek altına alıyorsanız, bir durağanlıktan asla söz edemezsiniz. Sıkı sıkıya bağlı olduğu ya da olduğunu zannettiği ilkelerini bile terketmiş yenilerini bulmuş olabilir ve bu aynıyla eserine yansır. Ancak hepimizin bir yaradılış hamurumuz var ve bu hamurun bir potansiyeli, bir esneme kabiliyeti var. Bu verili. Kimi kendini bu anlamda zamanında keşfediyor ve enerjisini doğru kanalize ediyor. Hz. Ömer örneğini düşünün, Müslüman olunca o sert tabiatı yumuşamadı aslında sadece kime ve neye karşı sert olması gerektiğini bildi. Yazarlık serüvenimiz de aynı... Dış etkilere açık, olmalı da... S. Karakoç'a atfedilen; 'Büyük şiir okuyan asla aynı kişi değildir', sözünü hatırlatarak bunca okumalarımız dilimizi değiştirip dönüştürmüyor olamaz, olmamalı diyorum... Şunu bilir ve söylerim, ahirimiz evvelimizden hayırlı olsun. Biz son'a bakalım da sona kalmayalım. O yüzden çalışmaya devam etmeli... Evet, beni tanımasanız da öyküm beni tanıtıyor olmalı. Çünkü bölünmüş kişiliklerimiz yok. Yazarken kimliğimizi ve kişiliğimizi askıya almıyoruz. Aksine yazdıklarımızdan da sorumlu tutulacağımızı bile bile yazıyoruz... hatta yazmadıklarımızdan da... Ama ben'imiz durağan değil, benlik zaman içinde oluşuyor, dediğim gibi... Kurmaca türlerden söz ediyorsak özellikle yazar ve anlatıcı ayrımını gözardı etmemeli... Metnin sesi olan anlatıcıyı yazarın beni gibi görmek ve metinden yola çıkarak yazarın hayatına gitmek birçok yanlışı da beraberinde getirebilir. Elbette yapısalcı bir yaklaşımla; 'yazar ölmüştür, sadece metin vardır' da demiyoruz. İnsan elinden, dilinden sadır olan her şeyden sorumlu olduğuna göre -bunu sadece dini argümanlarla söylemiyorum- edebiyat da bundan soyutlanmış değildir. Sadece metne dönük bir eleştiri getirirken aslında insana dair umudumuzun altını çizmiş oluyoruz. Çünkü edebi eser donmuş bir yapıdır, edilgendir, çağının dil ve kültürüne eklidir ve okurunun algı düzeyine emanet edilmiş hatta insafına kalmıştır ama insan öyle mi, son nefesine kadar ondan ümit kesilmez. Yazdıkları yaşantısının bir izdüşümüdür kuşkusuz ancak bıraktığı izlerden bir izdir... Tümü değil. Dil ve hakikat ilişkisine gelince, 'hakikat' vurgunuzdan dolayı çok teşekkür ediyorum öncelikle. 'Gerçeklik'le arasında dağlar kadar fark var malum olduğu üzere; gerçek çokluğu, hakikat tekliği imliyor. Hatta ayrı ayrı gerçeklikleri birbirine bağlayan, onları bir bütün halinde anlamaya yarayan yasalar dizisine hakikat dememiz tam yerinde. Çünkü gerçeklik daha çok nesnellikle beraber anılırken, hakikat; görünmeyenin ardındaki özü, görünenleri birbirine bağlayan asıl bağı temsil anlamında kullanılıyor. Duyular düzeyinde gerçeklikten, akıl düzeyinde ise hakikatten söz edebiliyoruz. Tabii bir de 'akleden kalp' (Hac:46) meselesi var ki aklın lazım olduğunu ancak akılla değil kalple bir sonuca varıldığını söylüyor bize ve bu cihetle kalple yazılan öyküler de kalple okunuyor. Bu bağlamda öykümüzün bileşenleri tek tek duyular düzeyinde bir gerçekliği temsil ederken, öykümüzün bütünü bir hakikat arayışı olarak tezahür ediyor. Ama sadece arayış... Arayışlar da çeşit çeşit... Öykü de bunlardan biri sadece ve Hasan Aycın'ın kulaklarını çınlatarak elimizdeki 'bir asa' dersem öykü için nereye konumlandırdığımı da söylemiş olur muyum... Modern anlatı bu değişimden zerrelerine kadar etkilenecek. Onun zerreleri kimine göre harflerdir, kimine göre sesler, heceler, kelimeler, cümleler... Yeni düzenlemeyle artık x, q, w harfleri kullanıma girmiştir madem, öyküye de girmesin mi? Bunca görsel malzemeyle her gün burun buruna yaşarken, sürekli anı fotoğraflayıp paylaşırken, birtakım simgelerle 'gülüp, ağlarken' kurmaca anlatıların doğası gereği bu yanılsamadan nasibini almaması düşünülemez. Bir de bilhassa 'her insan kendi çağının çocuğudur' ve çağının argümanlarını kullanır. Mesele çağının argümanlarını hangi kıstasa vurduğudur. Yani birileri yemek yemeden önce tabağın resmini çekip 'paylaşıyor'sa bu paylaşımdan yoksulların karnı doymak şöyle dursun, tokların bile iştahı kabarıyorsa bu tuhaf paylaşım biçimi değildir öyküye yansıması gereken, bunun bir 'paylaşım' olmadığıdır. Bekleyip göreceğiz. Öykümü savunmak istemem. Bir ize rastlamamışsanız sadece saygı duyarım. İnsan 'anlatmaya' olduğu kadar hatta daha da önce 'anlamaya' kendi gözünün gördüklerinden başlıyor kanımca. Malum kurmaca türler bir çeşit şifreli yapılardır ve her okur verili kodları çözebildiği oranda edebi eserden estetik haz alır. Okur yelpazesi de oldukça geniş, 'Herkes kendi kabınca dolduruyor', ne de olsa... Bize düşen yerinde saymamak ve gün gün çıtayı yükseltmek... kendi çıtamızı. Tıpkı dünyaya getirdiğimiz çocukların gelişimini izlerken heyecan duyduğumuz ama sadece bir seyirci olmadığımız gibi öykümüzün de evrelerini takip etmeli. Birçok yazar kendini okumuyor zaten. Ama ben okuyorum. Daha ne kadar değişip dönüşecek hayta, merakla bekliyorum. Güray Süngü, 1976 yılında İstanbul Kadırga'da doğmuştur. İlk eserlerini Hece Edebiyat Dergisinde yayımlamıştır. Daha sonraki yıllarında Hece Öykü, Vio Edebiyat, Kaçak Yayın Özgür Edebiyat gibi dergilerde kısa öyküler yazmıştır. Güray Süngü, öykülerinde en fazla ölüm, yalnızlık ve yabancılaşma temalarını işlemektedir. Çoğunlukla zihin bölümleri ile gelişen kurgu ağırlıklı öyküleri tercih etmektedir. Güray Süngü, Düş Kesiği adlı romanını 2010 yılında yayımlamıştır. Roman Oğuz Atay roman ödülünü kazanmıştır. Yazarın son romanı olan Kış Bahçesi 2011 Türkiye Yazarlar Birliği roman ödülüne layık görülmüştür.


-Sevgili Mukadder, yeni kitabın; 'Nuh'un Kızı' hayırlı olsun, bahtı açık olsun. Geleneği bozmadan sana da ilk olarak; yazma serüvenin nasıl başladı ve hangi saikler seni yazının kıyılarına getirdi diye sorsam bu konuda bize neler söylersin? -Evvela amin diyeyim dualarına. Bir kaza neticesinde -evet tamamen bir kaza- Radyo TV Yayımcılığı okudum. Okula başladığımda derslere şöyle bir baktığımı hatırlıyorum. Yönetmenlik, Montaj, Halkla İlişkiler, Metin Yazarlığı-Senaryo.... Ben dedim kendi kendime, bu işlerden yapsam yapsam sonuncusunu yaparım. Hemen arkasından okulla beraber televizyonculuk başladı. Programların yapım-yönetiminde çalışırken kendi kendime senaryo yazma işi ile epey bir uğraştım. Ama Allah'ın takdiri, hepsi, istisnasız hepsi kağıt üstünde kaldı. Oradan bir yol açılmadı bana. Nasip. Hikayenin devamında kahramanımız kamu kurumunda çalışmaya başlıyor. Ve burada çalışırken bir taraftan da gayet tuhaf, gayet nedensiz bir şekilde tuhaf ve nedensiz iş yoktur kainatta, sevk-i ilahi ile diyelim buna- hikaye yazıp çekmeceye atıyor. Okuyan birkaç kişi var, biri Gülçin Durman, o da hikayeci, çok çok eski arkadaşı kahramanımızın, diyor ki bak bunlar güzel hikayeler Mukadder, sen bunları -zaten tanıyorsun televizyondan- Dergah'a, Mustafa Kutlu'ya gönder. Kendisiyle ilk telefon konuşmamızı anlatmak isterim. İki hikaye gönderdim Dergah'a, ertesi gün iş yerinde masa telefonum çaldı. Alo, Mukadder Gemici ile mi görüşüyorum? Evet, buyrun benim. Ben Mustafa Kutlu. İlk hikayende şu şu düzeltmeleri yap bakalım sen. İkinci hikaye tamam. Peki Mustafa Bey, yapmaya çalışırım. Bu arada ben bekliyorum ki ne var ne yok Mukadder, ne yapıyorsun, nasılsın filan desin Mustafa Bey. Yani ne bileyim, hem Mukadder hem Gemici, pek de öyle benzerlikle yan yana gelecek isim ve soy isim değil. En son, telefonu kapatırken soruyor Mustafa Bey, sen bizim Mukadder misin? Evet ben oyum. Tamam görüşürüz. Telefon konuşmamız bu kadar. Önce hikayelerle ilgili yorumunu söylemesini, tanış olma halini sonraya bırakmasını, konuyu uzatmamasını okuyucunun takdirine sevk edelim. Hikayemizin devamında kahramanımız, şu anda burada sorularını cevaplıyor. -Genelde bütün hanım yazarlara seslenir yıllar öncesinden sanki 'Kendine Ait Bir Oda' kitabında Virginia Woolf : Para kazanın, kendinize ait ayrı bir oda ve boş zaman yaratın. Ve yazın, erkekler ne der diye düşünmeden yazın! diye. Sen kendine ait müşahhas bir oda edindin mi evinde bilmiyorum. Ama benim gözlemlediğim, edebi kamu içerisinde kendine ait bir duruşun, bir konumun var ve bu kendine ait özel alandan yazıyorsun sanki eserlerini. Bunu bile isteye mi yapıyorsun, kendine ait bir dünyada varolma çabanı biraz bize anlatsan. -Kendime ait bir duruşum olsun, konumum olsun, özel alanım olsun hiç düşünmediğim işler. Bile isteye yaptığım tek şey iyi yazmaya çalışmak. Ama şunu çok iyi biliyorum, dünyanın neresinde hangi dille yazıyor olursa olsun, bir yazar kendine ait duruş ve konumla, kendine ait özel bir alandan yazıyorsa, dışarıdan bakan göz böyle görüyorsa, yazar doğru bir yolda demektir, daha ne ister? Kendime ait dünyamda var olma çabam evet tam adıyla bir çaba bu, sürekli bir gayret içinde olma hali. Var olma çabamda hayatın kendisi çok daha mühim benim için. Yani evim, eşim, çocuklarım, annem babam, kardeşlerim.... Hayat dediğim bu taraf, her şeyden önce gelir. Edebiyat ve iş ise sonra. Edebiyattaki var olma çabasında çok okumak var. Çok beklemek var. Çok düşünmek var. Her sorulduğunda söylediğim gibi, yazdıktan sonra maden işçisinin fiziki yorgunluğunu hissederim bazen ben. Çalışmakta olduğum mesaili bir işim var. Hele şu son yıllarda meşgalesi çokça artan bir iş bu. Yani hepsinin aynı anda işlemesi gereken çarklarım var. Yazı çarkını da, işler tutmak kolay olmuyor her vakit. Bazen hızlı, bazen yavaş ama sürekli bir tur atmak zorunda o da. Okumak çok güzel, ne tatlı. Yazmak ise hiç kolay değil, sen de çok iyi bilirsin zaten. -Hikayeler yazıyorsun ve bunlar kitaplaşarak okurla buluşuyor. Hikaye dalında ısrarlı olduğunu düşünüyorum. Bu ısrar devam eder mi, acaba edebiyatın diğer türlerinde örneğin roman veya deneme alanında da kalemin gezinir ürünler verir misin, bu konuda nelerdüşünüyorsun? -Ben asabi ve tez canlı bir karaktere sahibim. İşler çabuk bitmeli. Roman yazmak hiç istemedim bugüne kadar. Arzu etmedim bunu. Beni sevenlerse sürekli roman yazman lazım diyorlar, piyasa böyle, canları sağ olsun. Ama iki hikaye var ki, tabiatları gereği beni romana doğru sevk ettiler, itiraf edeyim. Biri üçüncü kitaptaki Nuh'un Kızı. Ustalar zaten seziyor; Mustafa Kutlu da yayımlanınca okumuştu hikayeyi; Fırsatı kaçırmışsın, bu roman olabilirmiş pekala demişti. Diğeri Türk Edebiyatı Dergisi'nin Nisan sayısında yayımlanan Esir Şehrin Annesi adlı hikaye. Okuyanlar hikayeler böyle kalmamalı diye sıkıştırıyorlar, senaryosunu yaz, film olsun, uzat roman olsun, talepler envai çeşit. Bilmem ne olacak? Düşüncesi bile beni sıkıyor itiraf etmem gerekirse. Kendimi bir hücreye kapatılmış gibi hissediyorum, roman da senaryo da ne geniş imkanlara sahiptir halbuki. Bir de dönem işi, 12. yy'da geçiyor, okumak ve araştırmak en hafifinden altı yedi ay demek. Allah yardımcım olsun! Deneme yazıyorum, kitaplar, olaylar, insanlar hakkında... Zaman zaman yayımlanıyor dergilerde. Önceleri zor gelirdi, giderek daha çok seviyorum böyle yazılar yazmayı. -Mustafa Kutlu'nun senin yazın dünyanda önemli bir yeri olduğunu biliyoruz. Yazdığın hikayelerde de bu yakınlık kendini ele veriyor. Biçim ve biçem olarak olsun, anlatımda canlılık ve hayatın damarlarından büyük bir heyecanla akıp gelen kahramanların hikayelerini anlatırken de bu benzerlik göze çarpıyor. Mustafa Kutlu'nun senin yazın dünyana katkısı nasıl olmuştur, bize bu konuda neler söylersin? -Bir yazar Mustafa Kutlu'ya benzetiliyorsa daha ne ister diyeyim bu soruya da. İltifat kabul ederim, bir ustaya hele Mustafa Kutlu'ya benzetilmek kalemime bir madalya takmak demektir, iftihar ederim ancak. Her şey bir yana, onun yaptığını kaç kişi yaptı, yani şark hikayeciliğinin anlatım tarzına bugünden, bu zaman diliminden dümen kırmayı kim akıl etti daha önce? Ama asıl soru bu da değil, kim bunu yapmaya cesaret etti? Ahmet Hamdi Tanpınar Beş Şehir 'de Erzurum'da bir kahve anlatır, o eşsiz ifadesiyle hayal ve harikuladeden nasibini almaya gelen dinleyicilerden bahseder. O ne şahane bir anlatımdır, o ne efsunlu bir dinleme halidir, mest olur insan okuduğunda. İşte o tat var Mustafa Bey'in hikayelerinde. Mustafa Kutlu'nun benim hikayelerime çok katkısı olmuştur, bu uzun uzun anlatılacak bir katkı. Çünküçoğu yazar onun söylediklerini kalemlerine bir müdahale olarak görüyormuş meğer, sonradan anladım ben bunu. Mesela bir hikaye yazmıştım, ilk yazdığım hikayelerden birinde övgü cümleleri beklerken -çünkü genellikle böyle olurdu- baştan yaz, sadece şu paragraf kalsın, geri kalanın tamamını at, baştan yaz dedi. 3-4 sayfa atılacak yani, Oturup tekrar yazdım. Sonra çok inandığım ve çok sevdiğim başka bir hikaye için de; Her şey tamam, her şey çok güzel ama final böyle olmaz dedi, finali değiştir dedi. Ben hikayeyi o hali ile hangi dergiye göndersem yayınlanırdı, bundan çok çok emindim. Göndermedim, yeni bir final eklemek için yazın ortasından kışın ortasına kadar uğraştım. Mustafa Bey'in direksiyona dokunuşları her hikayede oldu mu, tabii ki hayır. Yol buyunca, her virajda, her tümsekte, her hikayede oluyorsa ortada bir problem var demektir zaten. -Söyleşiye başladığımdan bu yana hep 'hikaye' diyerek sorularımı yöneltiyorum. Tartışılan bir konu; 'hikaye' ve 'öykü' ayrımı noktasında bize neler söylersin, senin yazdıkların hikaye mi? -Hikaye efendim, baştan sona hikaye, sadece hikaye, hep hikaye çünkü hepsi hikaye! Ben hikaye yazıyorum. Kafam çok net. Hikaye ve öykü ayrımı nedir, anlayamıyorum ben. Fransızcada var mı böyle bir ayrım? İngilizcede? Çok modern yazıyoruz o yüzden öykü diyoruz, acayip fantastik yazıyoruz öykü diyoruz, bana mesnetsiz geliyor. Elin adamları niye yeni ad vermiyor yahu modernliği icad etmişken? Ama bu ben bağnazın tekiyim demek de değil. Vay sen nasıl öykü dersin kavgası çok gereksiz, çok anlamsız. Artık yerleşmiş bir isim öykü. İsteyen istediğini desin. Ama ben demem. Çünkü öykü kelimesinin ortaya çıkışında bir kasıt var, beni ait olduğum kökten koparma kastı. -'Nuh'un Kızı', kitaptaki ilk öykü aynı zaman da kitaba da adını vermiş. Dingin, duru bir anlatımla devam eden hikayenin sonunda derin bir ironi yakalıyor okuru. Bu bağlamda soracak olsam, 'Nuh'un Gemisi' yaşadığımız çağda, ahir zamanda da var mı sence, bu gemiye binmeye çalışanlar hakkında bize neler söylersin? -Hepimiz o gemiye binmeye çalışıyoruz. Her devrin bir tufanı var. O kıssalar bunun için anlatılıyor Kur'an'da. Çağ, zor bir çağ. Çoluk çocukla uğraşmak, onları insan etmek çok zor. Çeldiriciler insanlık tarihi boyunca hiç olmadığı kadar sayıca çok ve kuvvetli. Allah yardımcımız olsun. Tufan çeşit çeşit. Evde ayrı, işte ayrı, sokakta ayrı. Hepsi birer sembol; Nuh, tufan, gemi. Denk düştü kalemime, hamdolsun. -'Hak Edilmiş Bir Ölüm' hikayesi yakın zamanda yaşadığımız travmatik acılara bizi sürükleyen, toplumsal anlamda bizi ihanetlerle yüzleştiren darbeyi anlatıyor. Sen bu konuyu, Anadolu'dan kopup gelen iki kardeş üzerinden, ana-baba duyarlılığı ve safiyetini, düş kırıklığını, yaşanan travmayla o ana babanın eşsiz acısını ve teslimiyetini hikayende duyarlı bir hüzünle harmanlayarak anlatmaya çalışıyorsun. Bu hikayeyi kaleme almak zor oldu mu senin için? -Çok zordu o hikayeyi yazmak. Çünkü millete ihanet edenin cezasını vermek gerekir, kardeşin bile olsa. 15 Temmuz'dan kısa bir süre sonra yazmaya başladım, altı ay sonra bitti. 15 Temmuzun üzerimde derin bir etkisi oldu. Yaralandım. Bu ihanet, beni daha fazla asabileştirdi, tahammülümü azalttı. Yakınlarıma, arkadaşlarıma değil, devlete, millete kast eden davranışlara. İç güdülerimi aklımın önüne koyuyorum artık. Yayınlanmadan önce hikayeyi okuyanlardan biri, sonu ağır olmamış mı dedi. Yok dedim, ihanetin cezası tarih boyunca hiç değişmedi. -'Ameliyattan Önce' hikayen aile içi iletişim, anne baba evlat duyarlılığı etrafında kurgulanmış. Ölüm öylesine yakın kahramana. Acaba modern ve post modern dağılmalar yaşayan insanlığa her an ona kadar geriye saydığını yaşıyor olduğunu hissettirmek için mi kaleme alındı bu hikaye diye sorsam bize neler söylersin? -Babacığım çok sağlam bir adamdır. Ruhen ve fiziken inanılmaz kuvvetli, devrilmez, yıkılmaz, engellenemez. Artık yaşlandı. Hastanede yattı bir keresinde. Onu öylece görünce, aman Allahım dedim babam nasıl hasta olur? Kuvvetli, sağlam bir babanın hastalığını anlatma fikri oradan çıktı. Anlattığım başka bir adamdır elbette. Hiç öyle modern, postmodern dağılmalar peşinde değildim. Hikaye daha doğrusu edebiyat böyle kuvvetli bir şey işte, her okurun kavrayışıyla bambaşka anlamlara bürünen bir zenginlik. Tatlı, güzel, bir parça hüzünlü bir aile hikayesi yazmaktı derdim. Baba olma hali. Aile, o bütünlük, çok mühimdir çünkü benim için. -'Hür Bir İnsan', 'Yıldızlar Kadar Uzak' ve 'Dönüş' hikayelerinde kahramanların yüzeysel yaşantılarından ziyade yüreğindeki eşsiz seferlere doğru sanki kalemini yolculuğa çıkarmış ve o seferlerden de nice zengin yaşanmışlığı veya yaşanmamışlığı, pişmanlığı, kini, öfkeyi, tövbeyi, duayı dışa vurmaya çalışıyor gibisin? Bu yazınsal arayışa kabuktan öze doğru biryürüyüş, özde olanı gösterme çabası da diyebilir miyiz? -İlk kitaptan sonra korkmuştum ben biraz. O vakitlerde biraz bocalamalar, boğulmalar yaşıyordum yazmakla ilgili. Yazmazsın olur biter noktasına sık ziyaretlerim vardı. Elimde fersiz bir fener, satırların arasında kendi dilimi arıyordum. Birinci kitapla ikinci kitap arası uzundur bu yüzden. Bir taraftan da sürekli okuyorum. Yazar dediğin daha baştan, en baştan bir niyetle başlıyor. Kimi diyor ki sen bu aptal dünyaya fırlatılıp atılmış bir varlıksın, kimsenin umurunda değilsin. Zaten Tanrı yok. Varsa da çok zalim. Yaşamak boş bir iş, var olma anlamsız. Cümlesine haşa! Ben karşı taraftayım. İnancım var. Kendi dilimi bulma arayışına bu haller eklendi, yazmak, dert oldu bana. Hasılı, özde olanı gösterme çabası veya yazınsal arayış dediğin, iyi yazarak davamı gütmeden ibaret yani benim için. Her cümle en yukardaki bu niyete bağlı. -'Dayan ve Çok Yaşa' hikayenle, hemen yanıbaşımızda yaşanan insanlık dramına, Ortadoğu halklarının yaşadığı tarifi imkansız acılara da yer veriyorsun. Sinema dilinin de imkanlarını kullanarak adeta yaşanmışlık okurun gözünde öylesine canlı ve dinamik. Sence yaşanan bu acılar yeterince edebi kamuda yer aldı mı? Bu konuda bize neler söylersin.? -Canlı ve dinamik diyorsun inşallah öyledir. Dünyanın bu sıkışmış hali yeni bir çağın eşiğinde olduğumuz hissini veriyor bana. O yüzden bu savaş bir gün bitecek, o vakte kadar dayan ve çok yaşa diyorum. Suriye'deki savaşın edebi kamuda yeterince yer alıp almadığını ise bilmiyorum. Elimden geldiğince takip ediyorum ama yetişemiyorum. İnşallah hakkıyla, çokça yazmışızdır, çokça okunmuştur, temennim bu. Ama çok büyük bir nitelik meselemiz var. Sabahtan akşama kadar hikaye yazalım, film çekelim, çizelim, boyayalım, nitelik olmadan ne işe yarar? Hamaset olmasın, didaktik olmasın, hakiki olsun, dert bu, bütün derdim bu. -Söyleşi için teşekkürlerimizi sunuyoruz. Kaleminize yüreğinize bereket diyoruz sevgili Mukadder... -Ben de teşekkür etmek istiyorum. Zaman zaman röportajlar veriyorum. Bazen maksadın, değil okurda daha soruyu soranda hasıl olmadığını görüp üzülüyordum. Bu sefer mutlu oldum doğrusu. İşin mutfağından gelmenin tesiri belli, bu sorular için asıl ben teşekkürlerimi sunuyorum. 1974'de Çankırılı bir ailenin çocuğu olarak, İstanbul'da dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu Radyo-TV Bölümü'nü, daha sonra da işletme fakültesini bitirdi. Üniversite ile birlikte 1994'te Kanal 7 televizyonunda çalışmaya başladı. 2001 yılına kadar ağırlık olarak belgesel, kültür-sanat programları olmak üzere yapım, yönetmen, metin yazarı olarak farklı programlarda görev aldı. 2003 yılından itibaren İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi/İSKİ Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde çalışmaya başladı. Hikayeleri ilk olarak Dergah Dergisi'nde yayımlanmaya başladı. "Asla Pes Etme" adlı ilk kitabı 2011'de yayımlandı. Asla Pes Etme ile Türkiye Yazarlar Birliği Hikaye Ödülü'nü ve ESKADER tarafından verilen yılın hikayecisi Ödülü'nü aldı. Kadınların Şehirleri, Yazmak ve Yaşamak, Sessiz Harfler, Korkut Ata Ne Söyledi, 28 Şubat'a 28 Öykü kolektif kitaplarında yer aldı. Dergah Dergisi'nin dışında, Hece, İtibar, Dil ve Edebiyat dergilerinde de hikayeleri yayımlandı. Lise öğrencilerine yönelik yazarlık okulunda atölye dersleri verdi.. İkinci kitabı "Kar Makamı" 2016'da, üçüncü kitabı "Nuh'un Kızı" 2017'de Dergah Yayınları tarafından yayımlandı. Evli ve üç çocuk annesidir. 1971 Reşadiye Tokat doğumlu yazar Lise ve Üniversiteyi İstanbul'da bitirdi. Kısa süre muhabirlik ve öğretmenlik yaptı. Bağcılar ve Bahçelievler Kültür Mdlüklerinde görev aldı. Pamuk Şekeri Çocuk Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. Edebistan Sitesi'nin söyleşi editörlüğünü bir süre sürdüren yazar İstanbul Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu.


Eyvah ki eyvah! Bir cevap yok çünkü cevaplar var; iyilik, vicdan, tevekkül, umut, gerçeklik... Çaresiz hatta panikle bakıyorum aynaya. Cevap ararken iyice giriftleşti her şey çünkü. Söyleyeceğini söyleyip aynada görüntüsü kayboluyor okurun. Ama dur kaçma, gitme, birinde karar kıl. Hangisi? Peşine düşüyorum. Kayıveriyor elimden. Kahkaha atıyor giderken. Oynuyor benimle. Ha ha ha!.... Hiçbiri, anlamadın mı hiçbiri! Bir sırrın içinde alay ediyor aynalar artık. Birinin önünden diğerine atıyorlar beni. Kah şişman gösteriyor, kah uzun, kah zayıf, eciş bücüş, ışıklı, loş, karanlık, çok güzel ve çok çirkin... Hangisiyim ben? Gerçeğim hangisi benim? Biri, bir tanesi hakikat ama hangisi? Birinden ötekine koşuyorum, hikayelerimi o aynalara tutuyorum. Yarım yamalak yansıyor. Renkler renk, şekiller şekil değil.... Yoruldum, bulamadım, ne anlatacağım, ne yazacağım ben şimdi? Susuzum, açım, güneş de battı. Nereye gideceğim? Hiç kimsenin yazmayacağı bir masal kahramanıyım artık, aynaların sırrı içine hapsoldum, hani evim, hani kalemim kağıdım? Nihayet yüzümdeki ve ellerimdeki kırışıklarıma bakıp, bir ayna acıyor bana. Parlıyor, fısıldıyor, içinden bir el uzatıp davet ediyor karşısına. Bilimkurgu severim oldum olası. Bize altın tabaklarla, şatafatlarla sunulan bilimkurgu hikayelerine öyle yağma yok demek için yazıyorum saydıklarına benzer hikayeleri. O robotlar senin dediğin gibi olmayacak, olmamalı, olmasın davası benimki. Ruhsuzluk içinde ruh arayışı diyerek anlaşalım. Farkında olmadan toplaman lazım, başka türlü olmaz ki. On yıl önce gördüğün, duyduğun bir söz, bir manzara, bir hal bir bakarsın bugün bir cümle ile girivermiş metne. Kendi halinde bir akışla olması lazım ama bunun, öbür türlüsü işe yaramaz. Roman yazmayı beceremiyorum. Çok açık ve net olarak yazarak duyurmuş olayım. Ha denedim mi, ondan da emin değilim açıkçası. Bazı hikayelerimi roman sandım uzatırsam. Uzattım mı? Uğraştım mı? Hayır. Bahanelerim çoktu daha önce ama artık, benim hayatımın fiziki şartları mı müsait değil, benim düşünme biçim mi, yazma tekniğim mi bilmiyorum. Roman isteyenler dua etsinler, ol denilince olur çünkü. Aynı söyleşide şu cümleler de var; Vay sen nasıl öykü dersin kavgası çok gereksiz, çok anlamsız. Artık yerleşmiş bir isim öykü. İsteyen istediğini desin. Ama ben demem. Çünkü öykü kelimesinin ortaya çıkışında bir kasıt var, beni ait olduğum kökten koparma kastı. Ben böyle düşünüyorum. Dilim döndüğünce hikaye demeye devam ediyorum, daha fazla kullanılmasından dolayı benim dilim de bazen öyküye kaçıyor. Öykü ve hikaye farklıdır deniyor, ben aradaki farkı bilemiyorum, anlayamıyorum. Gerçekten anlamıyorum. Yüz yıl öncesinden örnekle Ömer Seyfettin'in yazdığı hikayedir, Mukadder Gemici'nin yazdığı öyküdür deniyorsa, bu bana anlamsız geliyor. İç monolog moderndir deniyor, hikaye anlatılır, öykü ise anlatılamaz deniyor. Samimiyetle söylüyorum, benim buna da aklım ermiyor. Hikaye mi öykü mü ikileminin bir gündemi olduğunu sanmıyorum, ona da cevap vereyim. Bir gündem yok ama benim daha önce bu soruya verdiğim cevabın netliği nedeniyle, bana sık sık soruluyor. Tekrar edeyim bu vesile ile; Türk modernleşmesinde bir entelektüel çevre vakti zamanında, kısa anlatıma hikaye yerine öykü demeye başlamış, bu kullanılmaya başlanmış, kamusal gibi, kanıt gibi, olasılık gibi yaygınlaşmış, hemen herkes tarafından kabul görmüş. Ancak ben hikaye demeyi tercih ediyorum. Konu kapanmıştır. Öyle mi yapıyor muşum? Bir keresinde de günahkara müsamahakar davrandığımı söylemişlerdi. Şefkat hepimize lazım. En çok da yaşayanlara geçsin diye yazdığımız, yaşamayan kurgu kahramanlara. Hem şefkat ne güzel bir kelime! Aferin bana becerebiliyorsam. Uyandırıyor, koruyabiliyor ve sağlıyor muymuşum? Gülmeyin şimdi bana böyle yazdım diye. İlk okur tepkilerini -Kaf Dağı'nın ardında, altın kafeslerde sakladığım ilk okurlarım var benim, onlara okutuyorum önce- nasıl korkuyla beklediğimi bir bilseniz, bunu böyle sormazdınız. Altın kafes üstündeki efsunlu perde kalkar, bir kağıt uzatılır birkaç çift göze. Beklersin neticeyi, işte güçte, evde uğraşırken. Telefona bakarsın, ne yazdılar ne söylediler diye. Abuk subuk bir sürü mesaj vardır da Kaf Dağı'nın ardından mesaj yoktur. Süklüm püklüm beklersin. Eşim mesela biri, onu markette canından bezdirecek listeyi söylerim de, boğazım tıkanır, dilim tutulur okudun mu baktın mı diye soramam. Öyle ayağımda pranga şakırtılarıyla bekler dururum. Men çi guyem tamburem çi guyet diye Farça bir deyim var, ben dedim tamburum ne söyledi, siz ne söylediniz ben ne dedim? Okura geçen şeyler, sıcaklık, yaşanmışlık, vallahi bilmiyorum. Bir sır saklamıyorum. Formülünü bulan varsa bana da yazıversin ölmüşlerine rahmet. Olumlu etkisi şöyle, hayatın daha içinde yer alıyorsunuz diyeceğim ama edebiyat tarihindeki bazı yazarlara bakınca bu tezim çürüyor. Jane Austen mesela, küçük bir kasabada, öyle kendi halinde yaşayan bir kadın ama romanlarındaki zeka, espri, kadın-erkek, aşk-evlilik tahlilleri hala parmak ısırtır. Olumsuz etkisi, e iş çok diyeceğim, bu sefer de Tarık Buğra, Kemal Tahir gibi hayatları boyunca öyle çok rahat imkana kavuşamamış ama iz bırakmış büyük yazarlar tezimi yerle yeksan ediyor. Ama ev işleri, beni işten daha fazla yoruyor itiraf etmem gerekirse. Nasıl bir kara değirmendir hala anlamadım. Başta anacığım olmak üzere, bütün ev hanımlarının önünde saygıyla eğiliyorum. Hayatımın, evimin tam ortasından enteresan bir tespit paylaşayım bu konuda. Kızım, küçücük çocuk bence, geçenlerde şu mealde bir şey söyledi; bence dedi sen o yoğunluk içinde yazabiliyorsun. Cevap vermedim, hatta tabi canım falan diyerek işimin gücümün çokluğundan dem vurdum gene üstten üstten. Ama sonra şöyle bir düşündüm, dedim galiba çocuk haklı. Mesaiydi, vakit vardı, yoktu derken, yormayayım okuru. Bazen kendimi Atla Gel Şaban filmindeki karaktere benzetiyorum diyorum arkadaşlara da gülüyorlar bana. İşe yetişmem için koştur koştur durağa gitmem, tıkış tıkış bir minibüsün içinde olmam lazım, arkamda insanların vır vır konuşması gerek, tepemde istavrit, işkembe mumbar karışımının kokusu.... İşte orada acayip bir müzik eşliğinde hep tutan at yarışı tahmini yapıyor ya Niyazi, benim de o anda tutan bir hikaye yazmam lazım, hayat o yolda akıp giderken.... 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


Yayıncılık sektörü kültürleri birleştiren rengarenk bir gökkuşağı niteğindedir. Diğer bir deyişle yayıncılık sektörü entellektüel merkezin temelini oluşturmaktadır. Yayıncılık gelişmiş ülkelerin en önemli unsurlarındandır. Yayıncılık iğneyle kuyu kazmaktır. İyi yayıncılar tutkuyla iyi edebiyat ve iyi kitap yayımlayan inatçı ve sabırlı insanlardır. Cumhuriyetin ilk yıllarında hemen her alanda olduğu gibi yayıncılık sektörü de ağırlıklı olarak devlet eliyle yapılmış ve gelişmiştir. 1960'ların özgürlük havası hiç kuşkusuz edebiyat ağırlıklı kültür yayıncılığımızıngelişmesine neden olmuştur. 1990 sonrasında yaşanan gelişmelerle yayıncılığımız ivme kazanmaya başlamış. Bu dönemde masaüstü yayıncılık ve baskı teknolojilerinin gelişmesi bu ivmenin en önemli etkenlerinden biri olmuştur. Doksanlı yıllar, büyük sermayenin kısmen yayıncılık alnına girmesinin yanı sıra batıdaki gibi modern kitap mağazalarının açılmasıyla beraber yayınlanan kitap başlık sayısı ilk defa 10.000 leri yakalamıştır. 2000 li yıllarda Türk yayıncılarının dünya yayıncılarıyla entegrasyonu gerçekleşmeye başlamış. Yayıncılık sektörüne çağdaş bir bakış açısı hakim olmuş ve yeni yayınevleri kurulmuştur. Teknolojik gelişmeler yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmış. Kısaca yayıncılık hızlı bir gelişim göstermiştir. Kültürlerarası diyaloğun sağlanmasında kitabın önemli bir işlevi vardır. Bu özellik manevi açıdan da ulusları birbirine yaklaştırır. Biz hem doğu kültürünü hem de batı kültürünü birlikte yaşamış bir ülke olarak, uluslararası diyaloğu sağlayabilecek Kültürel-Coğrafi ve Siyasal birikime sahibiz. Bu birikim 21. Yüzyılda Türkiye coğrafyasında kendini göstermektedir. Son yıllarda Kültür Bakanlığı ve Sivil toplum kuruluşları arasındaki yönetişim ilkesi bizlere ulusal ve uluslar arası alanda başarılar getirmiştir. Bu işbirliğinin oluşmasında ve gelişmesinde büyük katkıları olan başta kültür bakanımız Sayın Ertuğrul Günay'a, Kültür Bakanı Müsteşarı Sayın, İsmet Yılmaz'a Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Sayın Aytekin Yılmaz'a ve Genel Müdür yardımcımız Sayın Ümit Yaşar Gözüm'e yürekten teşekkür ediyoruz. Yayıncılık alanında yeni kurulan sivil toplum kuruluşları bizlere güç vermektedir. Çevirmenler Meslek Birliği, Yayıncılar Meslek Birliği, Basım Yayın Meslek Birliği ve diğer sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri takdire şayandır. Son yıllarda telif ajanslarının sayısındaki artış da sevinç verici bir gelişmedir. Özellikle genç yazarlarımızın yazdığı kitapların hem içerik hem de satış olarak karşılık bulması; Elif Şafak, Murathan Mungan, Murat Gülsoy, Nazan Bekiroğlu, Sema Kaygusuz, Şebnem İşigüzel, İskender Pala ve Aslı Erdoğan'ın başarıları ülkemizde edebiyata olan ilgiyi artırmaktadır. Ayrıca edebiyatımızın yapı taşları Ahmet Hamdi Tanpınar, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Mehmet Niyazi, Mustafa Kutlu, Yakup Kadri, Reşat Nuri Güntekin ve Adalet Ağaoğlu'nun yarattığı etki bizlere güç vermektedir. 2008 yılında 35.000 yeni başlıkta kitap yayımlayan yayıncılarımız bir çok Avrupa ülkesi ile yarışır haldedir. Türkiye'de kitap çeviri oranının %35 civarında olduğunu ve ülkemiz okuyucularının global seslere açık olduğunu bilmemiz yayıncılarımız için önemli bir veridir. Evet küçük bir girişten sonra, biraz da hayallerimizden söz etmek istiyorum. Yayın sayısı yıllık 250.000 yeni başlık olan büyük bir sektör, Cirosu 10 milyar avro'yu geçen bir yayıncılık endüstrisi, Ülkenin her yerinde kitabevleri açılmasını özendirici teşvikler getirilmesi, Okuma alışkanlığı üzerine kurulmuş bir eğitim sistemi, Kreşlerden başlayarak, İlköğretim, Lise, Üniversite ve Halk kütüphaneleri tarafından sarılmış bir Türkiye, Reel sektör içerisinde tanımlanmış bir Yayıncılık Mesleği, Yayıncılık sektörünün istatistik verilerinin kayıt altına alındığı bir sistem, Yatırım gücü artmış bir yayıncılık sektörü, Yayıncılık mesleğine nitelikli personel sağlamak için yüksek eğitim düzeyinde mesleki ve teknik eğitim olanakları sağlanmış üniversiteler, Reklam verirken kara kara düşünmeyen büyük bir sektör, Yazar ve sanatçının hakları korunma altına alınırken yayıncılık mesleğine yatırım yapmış ve yapacak olanların önünü açan, yayıncıların da haklarını koruyan yeni bir Fikir ve Sanat Eserleri kanunu, Yazar ve Yayıncıların yazdıkları ve yayınladıkları kitaplardan dolayı yargılanmadıkları özgür bir ülke, Korsan yayıncılığı önlemek amacıyla bandrol ve sertifika zorunluluğu olmayan bir yeniden yapılanma, Korsan yayıncılığın neden yapıldığını sorgulayan yayıncılar, Korsan yayıncılığa karşı irade koyabilen emniyet, maliye ve belediye güçlerimizin etkinliği, Korsan yayıncılığa karşı etkin ve caydırıcı karar alabilen bir yargı sistemi, İyi Düşünce ve Güzel İfade Özgürlüğü ödüllerinin verildiği bir sektör, Üniversite yayınevleri dışında Özel yayınevleri tarafından kitapları yayımlanan ve ödül alan Akademisyenlerin eser verdiği bir özgürlük ortamı, Fotokopi yoluyla çoğaltmaların yapılmadığı Üniversitelerimiz ve okullarımız, Öğretmenlerin Öğrencilerine rahatça kitap tavsiye edebildiği özgür bir eğitim sistemi, Öğrencilerimize kitap sağlarken yayıncıyı, dağıtımcıyı ve kitapçıyı mağdur etmeyen, ders kitabı yayıncılığını özel sektöre bırakmış bir Milli Eğitim Bakanlığı, Erkeklerin okuyucu, kadınların yayıncı olduğu bir Türkiye, Yayıncılarla birlikte ortak üretim yapan Belediyeler, Odalar, kurum ve kuruluşlar, Kitabın promosyon malzemesi olarak dağıtımının yapılamayacağının yazılı medya tarafından kabul edilmesi, Yayıncının fatura keserken %8 fatura alırken %18 gibi dengesiz oranlardan arındırıldığı bir mali yapı, Üreten insanlara Yazar ve Çevirmenlere getirilmiş vergi muafiyetlerinin olduğu bir maliye sistemi, Kültür Bakanlığı, İTO ve İBBB nin katkılarıyla açılışının yapıldığı KİTAP KENT projesinin hayata geçmesi, Dijital yayıncılığı anlamış ve onunla senkronize olabilmiş bir yayıncılık sektörü, Frankfurt'a, Londra'ya ve dünyanın diğer kitap fuarlarına öz sermayeleriyle katılan yayınevleri, Uluslar arası Tüyap kitap fuarına katılan 70 ülke, Türk Edebiyatını Dışa Açan ve yaptığı kitap telif satışlarıyla holdingleşmiş ajanslar... Frankfurt da, Paris te, New York ta, Tokyo da, Şam da ve dünyanın önemli şehirlerinde faaliyet gösteren Yunus Emre Kültür Enstitüleri, İnanın çok şey istemiyoruz... Bu potansiyel bizlerde var...