Yazarlık serüvenimi özetlemeniz beni edebiyat türleri alanında ucu sonu belirsiz arayışlarıma aldı götürdü. Aradıklarımı bulabildim mi, yapmak istediklerimi yapabildim mi? Bu sorunuz karşısında düşünüp kalmaktayım. Evet, buldum ya da hayır, hiç diye kestirip atmakta dara düşmekteyim. Çünkü, önünde sonunda her yeni adımımı bir öncekini yeterli bulmadığım için atmış bir yazarım. Tiyatro oyunlarından romana, romandan hikayeye geçişlerimde de denemeler, değiniler derken yıllar sonra bir sahne oyunu daha yazışımda aynı yetmezlik duygum baskın olmuştur. Hayatın somutlukla akışı çerçevesinde daha farklı kışkırtılar da var tabii. Örnekse ruhsal bunalım, daralma, kaygı ya da ani bir aydınlanmaya uğramışlık hali gibi... Özellikle, bir trafik saldısına uğramam nedeniyle tanışmak zorunda kaldığım çaresizlik, bunun yanısıra mahcubiyet halleriyle yatıp kalkmaya başlamam gibi. Zamanın akışıyla okur sayısı, kalitesi, tutumu değişmiş olsa da, nihayetinde ben onunla hep elele yürümüş, değişip dönüşmüşüm duygusu içindeyim. Kısacası galiba kendi okurumun yazarıyım. Bunun böyle altını çiziyorum, çünkü herhalde biliyorsunuz, ilkinden sonuna kadar bütün eserlerimin içlerinden parçalar eşliğinde ele alındığı Seçmeler kitabımın yeni basımı İş Kültür Yayınları tarafından Okurunun Yazarı diye yapılmıştır. Bir bakıma aynı okur edebiyat incelemelerini, eleştirmenlerini de kendine kattığına göre, ona olan borcumu çeşitli engellemelere rağmen sabrım ve enerjim oranında ödemiş bulunduğumu düşünüyorum. Bu anlamda içim oldukça rahat. 'Kırılma anı'nı 'Aydınlanma anı' ile eşdeğerde tutmuşumdur. Sorunuz da zaten bunu böyle içermekte. Hani bir şey için elimizi alnımıza vurarak: Hay Allah yahu!. dediğimiz bilince çıkma anı... 'Kırılma' ise yükselip gelen bir dalganın tepe noktasından kırılarak parça parça dağılması anı olduğu kadar, insanın ani bir düşkırıklığına uğrayarak yıkıma uğrama hali... R. May'ın insanın en hayırlı laneti daralmadır, dediği şeyi açıklaması işte böyle: Kaos'un içinden insanın insan gibi yaşama hakkını çıkarmak. Bir yerde de: Geçiş ve değişim dönemleri psikolojisinin bütün olumsuzlukları daha iyi, daha güzel bir geleceğin göstergeleridir demekte. Ben de buna karşı: Çok iyi, ama teşhise dikkat! uyarısı yapmadan geçemiyeceğim. Zaman aşımı ya da anakronizm bağlamındaki endişelerinizde bir haklılık payı var. Ancak, hayli gülesim gelmekte ama özellikle içinde bulunduğumuz bu zaman parçasında şuna da dikkat edelim: Haliyle tavrıyla günümüzde nerdeyse her şeyi işgal etmiş bulunan postmodern etiketli edebiyat, roman 'her zaman her şey olabilir, tarih de, toplumsal yapılar da değişebilir; değerler sistemi görecelidir, yapılan yapılmış, yazılan yazılmıştır, anlatılacak olan çoktan anlatılmıştır; yani artık zaman zamansızdır; yerkürenin dışındadır' vbg. kendine has 'ilkelerle' yazılmakta, hani sanki bunlar yepyeni bir yaratıymış gibi sunulmak istenmekteyse de onu buraya getirenin dünlerde, uzaklarda kalmış, 'unutulmaya mahkum' sayılan birikimin 'özgürce' kullanılmasından ibaret bulunduğudur. Değil mi? Aydınlanma döneminin başlarında, hemen hemen aynı 'tarihi' zamanlarda, Ortaçağ'dan Rönesans'a geçişin, öyleki bir günden ertesi güne olmayan bir geçişin sınırlarında ortaya çıkmış Rabelais ile Montaigne'in, yetmedi, Cervantes'le Shakespeare'in ağlarken gülen, gülerken ağlayan insanlarının ruhundan esinlenememiş birinden bugünün sahici anlamındaki postmoderni de çıkmaz. Çünkü ne olsa, hazırına konmak da burun deliklerinin şöyle şöyle oynamasını gerektirir. Olup bitmişin kokusunu almayı... 'Tarih olup bitmiş bir şeydir' diye bakmamak lazım. Bugün ben, hatta yeniden beslenmek için dönüp dönüp Tolstoy'un Savaş ve Barış'ını, Stendhal'in Kırmızı ve Siyah'ını, nasıl desem mesela Günter Grass'ın Teneke Trampet'ini Orleans Dükü'nün özel sekreteri subaydan yazar Choderlos de Laclos'un Tehlikeli Alakalar'ını okuyor, okumak istiyorsam bu herhalde yaşadıkları dönemi, günübirlik olup bitenleri estetik boyutlarla ruhuma ve beynime nakşettikleri için oluyor. Alegorileri bugünkü gözlüğümle ufku daha geniş biçimde anlamlandırabiliyorum. İçinde yaşadığım zamanın zihniyetini daha derinliğine kavrayabiliyorum. Hatta Aaa, Stendhal bizim çıkarcı-dönek Şefik beyi tanımış mıydı ki Julien Sorel'i böyle yazabildi! gibi bir şeyler dediğim de oluyor. Hatta durup dururken Tarık Buğra'nın romanlarından 'Firavun İman'ındaki ruhunu şeytana satmış Yusuf 'bey' aklıma düşüvermekte... Yok canım, zamanın ilerlemesi günceli anlatan eserlerin mutlaka eskimesine, yokolup gitmesine yolaçmaz. Taş değerliyse değerlidir. Zaman ilerledikçe değeri de artar. 'Tarihle oynamayı' göze almak gerekir; 'Ateşle oynama' tehlikesini içerse de geleceği hayal etmekte çok işe yarayabilir... Siyasal tutum ile yaşamsal/sanatsal gerçekler arasında bir çelişik durum yaşadığınız oldu mu? Döneminizin kadın yazarlarında görülen temel çelişki sizin öykünüze de yansıdı mı? Bu yazarlar siyasi anlayış/tutum adına yoksulların yanında yer almak isteseler de bireysel seçimleri burjuva duyarlığıdır... Hayatla sanat arasındaki asıl büyük çelişkiyi üniversiteyi bitirdikten sonra çalışmaya başladığım Ankara Radyosu'nda ve bunun süreği olarak TRT'de geçirdiğim yıllarda yaşadım. Hem kadının ikinci sınıflıktan kurtuluşunun her şeyden önce ekonomik bağımsızlığa kavuşmasıyla mümkün olacağı düşüncesi taşıyor hem de acaba ben toplumu aydınlatmaya radyo yayınları yoluyla mı katkıda bulunabilirim, yoksa yazdığım kitapların yayınlanması yoluyla mı diye düşünerek. Ne olsa bir kadının hem yazarak kitapların geliriyle geçinmesi olanaksız hem de genelde okur/yazarı çok az olan bir toplumda insanımıza parayla satın alacağı kitap yerine her evde bulunan radyonun sesiyle ulaşmak daha iyi, gibi bir ikilem içinde bir yandan evi çekip çevirirken geceleri sabahlara kadar radyo metinleri yazıyor, radyo, sahne oyunları yazmaya çalışarak günlükler doldurup duruyordum... Bendeki bu ikilemin ortadan kalkması sanırım 'demokratik sola' yatkın ve yakınlığım nedeniyle, yani siyasal bağlamda oldu. TRT'den istifa etmek zorunda bırakıldım. Asli yazarlığıma da böylece kavuşmuş bulundum. Açıkça söyleyeyim, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ilk kuşak üyelerinden olmasaydım, yazmayı bu kadar istekle sürdüremezdim. Ne de olsa, Cumhuriyet'in Batılılaşma ideolojisi karşısında eskinin yükünü henüz içinden çıkarıp atamamışların kızlarından biriyim. Fakat gariptir, 'Küçük burjuva hümanizmasını' sadece duygusal bir güdü diye algıladığımdan olacak, devlet için halk değil, halk için devlet düşünceme, genelde bu yönden işleyen muhalefetime rağmen hiçbir zaman popülist bir duyarlıkla yazmadım. Kadınlık durumum bakımından ise ezen erkek-ezilen kadın formülünün kesinliği de benim temel çelişkilerimden biri olmadı. 'Erkeği bu erkek yapan' bütün koşullara gözümü dikmek, insanı kendi varlık koşullarının belirlediği insan makamında anlamaya çalışmaktan büyük heyecan duydum. Yaratıcı yazarlara, edebiyatçılara 'kadın', 'erkek' diye cins ayrımı kullanmak yerine 'yazar cinsi' denmesi bana tam anlamıyla bütünleştirici geliyor. Tabii benim bu yaklaşımıma eğilen radikal feminist 'kadın' incelemecilerden birinin yazısında yani siz cinsiyetsiz misiniz? sorusuna göğüs gererek... Kendisi de yaratıcı yazarlardan biri olsaydı: Biyolojik olarak kadınsınız, ama galiba çok cinsli bir kadınsınız da diyebilirdi pekala. Yine de 'yazar cinsi' gibi bir kavramın yanına şu kadarcık yaklaşamamış olurdu doğrusu... Nerdeyse aynı zamanda ilk romanınız ve ilk öykü kitabınız yayımlandı. En çok da ikisinin içeriğine yaslanarak öznel bir gözlemi aktarmama izin verirseniz; genelde öykülerde yoksul, mahpus bireyler veya onların yakınlarının dram ve çelişkileri, onlar üzerinde hayatın/kapitalizmin/sosyal düzenin eziciliği ve edilgenleştirici ağırlığı işlenirken, romanlarda daha gelişmiş bireylerin iç dünyası, yaşamı ve seçimleri irdeleniyor. Merak ettiğim şu: Edebi tür olarak romanın imkanları nispeten gelişmiş bireyi veya aydını işlemeye öyküye oranla daha uygun mu görünür size? Veya hayatın/sosyal nizamın kişi üzerindeki eziciliği yoksullar üzerinde daha keskin etkiler bıraktığı için öyküye daha uygun mudur sizce? Fikrimin İnce Gülü'nü dışarıda tutarak soruyorum. Gözleminiz, hikayelerimle romanlarım arasındaki farka bakışınız bütünüyle geçerli. Bunlara şunu da ekleyebilirim: Eminim biliyorsunuzdur; ben alışılmışın dışında kaldım. Romana hikayeden sonra geçmiş değilim. Oldukça tanınmış bir oyun yazarıyken birden romana kucak açtım; burdan da tek hikaye yayınlatmaksızın yedi hikayelik bir kitap olan Yüksek Gerilim'i yayınlattım. O sıralarda edebiyat alanında çok tartışılan konu 'toplumsal gerçekçilik' idi. Hikaye olarak somut örnekleri ortada pek görülmeyen bu tartışmalar bana sürekli Gramci'in hapishanede yazdığı satırlar arasında bulunan 'Gerçek her zaman devrimcidir' sözünü hatırlatıyordu. İçimde 'toplumsal gerçekçilik', 'edebiyat/ideoloji' tartışmalarına bir cevap hazırlama hevesi uyandı. Sorunuzda hikayeler bağlamında değindiğiniz sınıfsal durumların, burdaki olgu ve olayların herbirinin kendilerine özgü anlatımına, içeriğine uygun bir üslup bir biçim yaratma deneyine giriştim. Bu kitaptaki öykülerin her birinin anlatımı birbirinden hemen hemen farklıdır. Bu deneyleri yedi ayrı örnekle romanda yapamazdım. Hemen göze alınamayacak kadar uzun iş... Bunu daha sonraki yıllara bıraktım, derken kuşkusuz, gele gele Fikrimin İnce Gülü'ne toslamam da bir anlamda kaçınılmaz oldu. Bir kadın yazar tarafından yazılmış ve yazarla sınıfsal, düşünsel, kültürel hiçbir yakınlığı bulunmayan bir 'erkek' kahramanla karşılaşmak okur katında bir şaşkınlık yarattı yaratmasına. Kapitalist sistemin kendine yabancılaştırdığı insanı Bayram'la zamanın en gözde markalarından arabası arasındaki tutkulu aşk bağlamında GÖSTERMEK ya işime geldi, ya kolayıma gitti. Herhalde kolayıma gitti, çünkü sorunuzda parmak bastığınız gibi yetim, öksüz, parasız pulsuz köylüden işçi bir yurttaşa 'üst kültür' sahibi bir 'aydın kimlik' gömleği giydiremezdim. Bayram'a üstten bir gömlek giydirmek yerine kendisi gibi olması gerektiği gibi bıraktım. İtiraf edeyim, bu da yazarın düşünsel kurtlarını dökmekten fedakarlık ettiği anlamına gelmelidir. Aaa bakın, bu çok tuhaf... Benim romanlarımın ironi yüklü olduğu çok söylenmiş, yazılmıştır da, hikayelerimin neşe dolu olduğundan söz açan pek olmamıştır. Ancak romanlarımın 'ağır' olduğu, anlayıp anlamlandırmanın her okurun harcı olmayacağı bana epeyce hissettirilmiştir. Sizin dediğiniz 'öyküler'in romanlarıma göre, hadi diyelim ki içaçıcılığı, umut aşılayıcılığı şundan ileri gelmiş olabilir. Hikaye'yi başından beri hep küçük bir olguyu, bir olayı, bir bakışı, bir duruşu, bir anlık iççekişi, bir ut sesini, parodik bir hali ANLATMAK diye anlamışımdır. Hikaye kelimesinin yerini 'öykü'ye bırakmasına da bu nedenle bir türlü ısınamamışımdır. 'Öykü'nün fiili yok. Hareketsiz. Karşımızdaki birine; Dur sana bir hikaye anlatayım da gör. denilip durulması her şeyi açıklar sanıyorum. Biri birine 'öykü' değil bir 'hikaye anlatırken' dinleyeni de kendine katmak ister. Anlatacağını daha çekici kılmak için mimikler, jestler yapar, işin ağlanacak yönlerinden çok gülünecek yanlarını ortaya çıkarmaya çalışır. Kişiler arasındaki huy farklarını ortaya çıkarmak da, birini ötekiyle karşılaştırmak da bunun en işlek yanlarından biridir. Cimriyle cömertin bir dilenci karşısındaki farklı tutumlarını göstermek, meseleyi acıyı unutturacak kadar gülünç kılmaya yeter de artar bile. Tabii bu arada yazarın içindeki muziplik yanı da hesaba katılmalı. Ben üç erkek kardeş arasında tek kız çocuğuyum. Biz dört kardeş babamızı açık açık eleştirmediğimiz için onun oturup kalkmasına kadar her şeyini gülünçleştirirdik; bütün söyleyip ettiklerinin bir gülünç yanını bularak kıkırdaşırdık. Hikayelerimde görünen acılı neşe böyle bir alışkanlıktan da ileri gelebilir ve herhalde gayet iyi bilirsiniz, romanlar pek çok hikayenin adabınca yan yana dokunmasıyla bütünlenir; bu dokunuşlar romanların çok boyutluluğunu, düşünsel derinliğini sağlamak için 'işe yarar.' Kısaca şöyle de diyebilirdim: Hikayeler anlatılır, romanlar okunur. Romanlarımdaki 'intihar' izleğinin öne çıkması üstüne görüşünüzde haklısınız. Bu kitaplarımın hemen hepsinde zamanla, mekanla hesaplaşmanın yanısıra kimliklerin karakterleşmesi, birer kişi olunabilmesi/olunamaması ile hesaplaşılması da söz konusudur. Kütle ve birey arasındaki uçurum derinleştikçe yalnızlaşan 'kişi'ye kendi kendini ortadan kaldırmaktan başka çıkar yol kalmayabilir. Dikkat etmişsinizdir; romanlarımdaki 'intihar' izleği hep 'aydın hesaplaşmaları' üstünedir. Artık içinde yaşadığımız 'nükleer çağ'ın değerleriyle hesaplaşan Hayır... romanım da durum dönüp dolaşıp Aydın İntiharları ve Geleceğin Başkaldırısı hesaplaşmasına kadar dayanmıştır. Mecburen! İzninizle size bu romandaki şöyle bir çığlığı hatırlatayım da bu sorunuz burada bu kadarla kalsın: Her durumda özgür kimliğimizi koruyabilmek ancak edimle söylenebilecek şu tek ve son söze bağlı: Hayır... Hay Allah, böyle bir sorunuz olduğunu önceden bilseydim, bundan öncekilerde o kadar uzunboylu konuşmazdım. Anlatmaya çalıştığım gibi işte, bir türden ötekine geçişler elbette bilinçli bir seçimimdi. Oyun yazarlığından Ölmeye Yatmak'la romana geçişim gibi: Türkiye Cumhuriyeti'nin doğu-batı gibi iki kültür arasında sıkışıp kalmasını, Cumhuriyet toplumunun hemen bütün katmanlarında hissedilen rahatsızlığı teşhis edip ameliyat masasına yatırmayı sahne oyunu olarak yazamazdım. Tiyatro sanatı toplu yapılan bir iş ve yazarın metni daha ortaya çıkmadan sansüre uğrama ihtimali bile çok fazla. Roman ise yazarı tarafından tek başına yaratılır. Yeter ki virgülüne kadar tam olarak basılsın. Basıldıktan sonra artık o, o'dur. Yazarın dediği dedik, öttürdüğü düdüktür... Ben bir de Göç Temizliği ile 'anı-roman' türü icat etmişimdir. Bilinçle aranıp bulunmuştur. Çünkü burda sözkonusu olan çocukluk anılarını, hayat hikayesini falan yazmak değildir; içinde yirmi beş yıla yakın çalışılmış bir odanın 'hafızasından' dökülenlerin kurgulanıp Ruh Üşümesi'ne 'oda romanı' demeyi seçmem de böyle: Bu roman çok çalgılı orkestral bir roman değil, az çalgılı, olup olabileceği kadar intim bir oda müziği kıvamında olsun istenmiştir tarafımdan... Kurtuluş savaşının ilk haberleşme merkezi olup Cumhuriyet'in ilk fabrikası 'Şeker'in sahibi, demiryolunun ilk istasyonlarından biriyle ilk motor atölyesinin yeri olan Eskişehir'in taşra esnaflığından fabrikasyona geçme hevesi taşıyan Ferit Sakarya'sı... Memleketin kalkınma çaresinin ulusal ekonomiyle kendine yetmekte yattığı görüşüne bağlı. Bunun yarattığı heyecan kendisini ne kadar aceleciliğe itmişse, 1980 darbesinin yarattığı kaotik ortamda romanın bu kahramanını notlamak da sevgili Ahmet Oktay ile edebiyatımızın başı sağ olsun değerli Fethi Naci'nin de o kadar acelesine gelmiştir. Önünde sonunda kalkınma yolundaki atılımcılardan Ferit Sakarya hiç değilse şimdiki 'laik ve ulusal', AB dışında kalıp kendi içine kapalı ekonomi kalkınmacılarına' bir ibret ışığı yerine geçebilse bari. Roman yazarını böyle böyle şeyleri işlemeye iten umut, bu umut olabilir... ama dişi cinsten yazarların 'romanlarıyla falan' böyle ciddi ciddi meselelere burunlarını sokmalarını kim takar!!! Yine de şuna bile değineyim: Üç Beş Kişi'nin figürleri arasındaki kolej-üniversite mezunu, akademisyen, bilim adamlarımızın yanlarına öğrencilik yıllarından o güne kadar yakın dostları olan Ferit Sakarya'yı da katmak farz olmuştur! Cumhuriyet döneminin ilk esnaf kuşağı kendisine yeterli değil de kamu üretimi 'milletini' sağlıklı, insanca yaşama şartlarını yerine getirmekte yeterli mi? Sıtma ile mücadele başarılmış, 'demiryolları yurdu bir uçtan bir uca saracak'ken Batı motorlu araçlarla, traktör, otomobil, otobüslerle dünyayı bir uçtan bir uca sarmaya başlamıştır. Sarmıştır. Eh buyursun artık üç beş tarlanın sahibi ve Cumhuriyet milletvekillerinden birinin oğlu Ferit Sakarya! İnsanlar 'hadi gel, hadi gel!' deyip durmakta. Aranmakta. Beklemekte... Fethi Naci bir yazısında: Bu romanın Ankara'daki bir evin terasında toplanmış 'aydın takımı' sahnesinde bunların arasında neden Kenan Somer yok ki? diye sormuştu. Ona: Sevgili Fethi Naci, Kenan bey herhalde 'o takımın' ulusalcı Ferit Sakarya'ya yakın duran 'solculuklarını' beğenmiyordu ki toplantıya katılmadı, diyebilseydim, ense tokat güle güle barışırdık herhalde. İçimde kalmıştır. Hiç değilse katı feministlerimiz Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'nin 'Herkes Okula' kampanyası desteğindeki kitap adlarıyla bütün çiçekçi ve manav adlarının ansızın nerden nasıl 'Kardelen'ler kesildiğine mim koymuş olabilselerdi romandaki Kardelen karakterinin estetik boyutuna saygıyla... Üç Beş Kişi'yi okumuş bulunduğunuza göre farkında olmuşsunuzdur: Ben burada olması çok istenen, özlenen bir şeyi o an oluyormuş gibi de yazdım, olmasından çok korkulan bir şeyi, sırtınızı ter basarmışçasına oracıkta oluyormuş gibi de... Havada asılı kalan boşluklar okur duyarlığına dokunuşlardır. Ruh Üşümesi sırf bunu konu edindiği halde orada fanteziye girmediğinizi, cinselliğin bile daima hoşa gitmeyen gerçeklerle gölgelendiğini, oysa Hayır'da olduğu gibi ölümün/intiharın fantezisini yaparken çok rahat olduğunuzu düşünüyorum. Kaçınılmaz olana karşı bir acelecilik var mı burada? Ne olacaksa bir an önce olsun veya nasılsa gelecek, bari hemen gelsin gibi. Başka türlü soracak olursak Adalet Ağaoğlu ölüm karşısında nasıl bir tavır takındığını düşünüyor? Mesela Bileyici öyküsünde öldürmeyi adeta haklı gösteren bir son var. Beşir Fuad gibi ölümün felsefesini önceden, nerdeyse temrinlerini yaparak ölümü seçenlerinkine intihar diyebilirim ben. Ölüme biyolojik bir gereklilik diye serinkanlı, 'akılcı' bir yaklaşımla bakmak da var, yakınlarınızdan birinin can çekişe çekişe öteyana doğru kayışı karşısındaki büyük çaresizliği yaşayarak ölümle duygusal anlamda tanışmak da... Ben cennete, cehenneme inanan biri değilim. Ölmek korkum yok, ama sürünerek gitmekten korkum her korkumun üstünde; o da başucunuzdaki yakınlar şu büyük çaresizlik çilesini çekecekleri için. Yeri ve zamanını doğru seçtiğimi sandığım intihara yakınlığım ya da yatkınlığım var. Çekindiğim de ya tutturamazsam diye... Bileyci adındaki hikayemde baskıcı, soysuz, faşist 'mülk sahibi'nin insanoğlunu kıyıma sevkettiğini, kendi mezarını kendisinin kazdığını söylemek istemişimdir. Yoksa bana olabilecek en büyük kötülüğü dokunmuş birini yok etmek üzere kiralık katil tutabileceklerden değilim. Tartışmaya çok açık olsa da kurban eti yiyemem; yemedim. Gözünü canlıyken ıpıl ıpıl gördüğüm balığın etini hakezaaa. Depremde yıkıntılar altında kalmış olanlarla birlikte yaşadığımı söylersem, lütfen inanın. Hayır...'daki yaşlı şair yazarın Aysel'in ölüm biçimlerini hayallemelerini yazarkense inanın pek keyiflenmiş, hatta gülüp durmuşumdur. Eh, önünde sonunda fantezi fantezidir. Bu romanın sonu da belirsizdir ya? Aysel'in başına ne geldiğini, nereye kalkıp gittiğini soran okurlar olmuştur. Üniversitelerdeki konferanslarım dahil. Valla ben de bilmiyorum. demişimdir. Kimbilir, beki de bir an'ın romanını yazmayı isteyip durmuş, bir türlü de yazamamış yaşlı şair yazar biliyordur. Aysel'in ölüm sahnelerini o hayal edip durduğuna göre?.. Yazarın yazdıklarını belirleyen hiç kuşkusuz düşünceleri, hatta inançları bağlamında hayatta duruş biçimidir. İnsan haklarına tecavüzde bulunan her tutuma karşı durmak, görüyorum, biliyorum çığlığı atmak, bunları insani bakımdan inandırıcı kılmak benim hiç üstümden atamadığım bir sorumluluk duygumdur. Ortalıkta boşu boşuna kalabalık ederek dolaşıp durmak yerine hayatta olmanın borcumu ödemek gibi bir şey. Dar Zamanlar'la uğraşmak, darlığın, daralmanın ana damarına inmeye çalışmak bana iktidar, parti, dernek, hücre, çete mete'ler tarafından verilmiş bir görev değil. Bu da Dosto'nun çelişkilerin kötü meyvesi olan şiddete karşı durması anlamına gelebilir. Orhan Kemal 'kaçış' mecburiyetine düşen, Jean Valjan gibi çalıp çırpan insanlar için derinlemesine anlayışlıdır. Ondaki bu empati hep yerli yerindedir, ama asla şiddet öğütlemez. Orhan Pamuk yazarak keyifleniyor, bundan haz almış oluyorsa; bu da onun tek ihtiyacının içini dökerek ferahlaması anlamına gelebilir. Canım işte önünde sonunda hepimiz 'varız' demeye, varlığmızdan sevinç duymaya getirmekteyiz Bu da kuşkusuz el ve kol kuvvetiyle beş çocuk beslemeye çalışanlara göre bir keyif değil. Ancak sayısı onlardan çok daha az fikir emekçilerine layık bir teselli neşesi... Benim için bir romana başlarken ağır basan neyse, yazarken de odur. İnsanları eğitmek gibi didaktik bir fikirle başlamam işe; çok satsın, çok okunayım; öyleyse şundan şu kadar, bundan bu kadar koyayım diye de sıvamam kolları. Aklımdan bile geçmez. Bütün mesele içime düşeni nasıl inşa edeceğim, bilinir kılacağım meselesi. Diyelim ki, hızla yavaşlığın bir köşebaşında çarptığı anın bilinci beni tam şuramdan yakaladı; işte artık bu bilinç anı girdisi çıktısıyla bir polisiye yazıyormuşum gibi kovalar durur beni. Bu da zaman denen şeyle hesaplaşmak demeye gelir. Başlarda dediğiniz 'tarihle oynama'nın yazara bahşettiği bir keyif de yok değildir. Bir anlamda şöyle: Nerede sanki durup dururken bir çarpışma, bir çatışma, işte orada ateş basarcasına muhalif bir silkinişin sesi... Bu sesin yankılanışlarına kulak vermeden duramam. İçine düştüğüm haller bunlara benzer şeyler işte... Yazarın kitaplarını okumuş, bunlar üstünde olumlu olumsuz fikirleri olanlarla, genel anlamda edebiyat, sanat, kültür üstüne görüşleri bulunan kişilerle konuşup tartışmak şimdi olduğu gibi zevkli, güzel bir şey aynı zamanda da sohbeti koyultucu. Bu şimdiki sorunuza bir yanıt olabilir belki. Romanlardaki zaman ve kelime ekonomisine bir kapı aralama açısından, demek istiyorum. Başka söyleşilerde de belirttim sanıyorum: Tiyatro oyunu yazmak demek, zamanla sınırlılık demek; bunu gözönünde tutmak. İzleyiciyi bir tiyatro salonunda üç saatten fazla oturtamazsınız. Müzikaller, şiirler, danslar, film/kukla gibi görsel avlayışlarla belki, ama metinle, diyaloglar, yani sözler, kelimelerle asla... Bazı roman yazarları kendi düşüncelerini kahramanlarından birinin ağzına verir, anlattırır dururlar. Sahne oyununda bu olamaz. Burda 'evet ve 'hayır'lar bile boşuna söylenmemeli. Öyle bir 'peki' dedirtmelisiniz ki, bunun altında sekiz on cümlelik bir anlam yatmalı. Çehov'un dediği gibi: Eğer oyunda bir tabancadan bahsedilmişse, o tabanca mutlaka patlamalıdır. Ben bazı romanlardaki; şu buna dedi ki:.... O da ona dedi ki:..... Bu sefer öteki de:..... diyorsunuz ama:...... diye cevap verdi vb. zamanın gerekli akışına ve anlamına tek katkısı bulunmayan diyaloğları okurken şöyle bir baş hareketiyle bunları kitaptan silip çıkardığımı farketmişimdir. Bu bana romandaki diyaloğları olabildiğince azaltma uyarısı yerine geçmiştir. Roman okurunu zora koşmak için değil bunun böyle oluşu. Onu bu noktaya gelene kadar leb denmeden leblebiyi anlamasına hazırlamak. Eskiden romanların son sayfasına 'Son' veya 'bitti' diye yazılırdı. Sanki romanın namazı kılınmış, mezarına gömülmüş gibi. Böylece yazar okura apaçık el koymuştur. Haberiniz olsun, bu iş burada böylece bitmiştir, demekte; onun tasavvur etme özgürlüğüne el koymaktadır. Ben 'final'in açık uçluluğuna ilk romanımla başlamışımdır. Fakat yayıncı okura bir yardımda bulunmak istemiş olacak ki, son sayfanın sonuna bir 'Bitti' kelimesi attırmıştır. Ayıptır söylemesi; kahrolmuştum. Doğrusu hayatım roman değil ama, romanım hayattır. Sanırım sorunuzun yanıtı işte bu 'nasıl?'da yatmakta. Kapitalist değerler baskını sonucu toplumumuzda pek çok şey 'değiştiği' gibi 'kadının yazgısı da 'değişmekte... Bütün dünyada böyle bu. Bizde daha yakından gözlemleyip görebildiğim kadarıyla şu otorite sahibi olma eğilimleri yanısıra 'özgürleşme' halleri de yüzeysel. Yani biçimsel. Günümüz değerler sistemine bakarak söylenebilir ki, nerdeyse genel anlamda kadınlar şöyle noktalar çevresinde dönenmekte, döne döne ölesiye yorulup düşmekteler: Eros, Aşk adına Göze girmek, dolayısıyla Tüketim, Tüketim dolayısıyla Lüks, Lüks dolayısıyla Kazanç, Kazanç dolayısıyla düşünce ürünlerinin üstünü örten biyolojik sermayenin, açıkcası Beden'in pazara sürülmesi: Haydan gelen huya gitmekde... Bu da bir türlü büyüyememiş, kendinden kurtulamamış erkek cinsin hala daha cinsel objeye bağımlılığının yarattığı bir piyasa. Ezilmişliğin en ezilmişi olan kadının 'özgürleşmekten', yani kurtuluştan anladığı yazık ki gecekondudaki komşusuna filanca firmada mankenlik 'kazandığı'nı, falanca yarışmada güzel göğüs yıldızı seçildiğini muştulayabilmek... Piyasanın malı. Aydınlanmış, feminist bilinç edinmiş erkeklerimiz de kadınlarla tüketim yerine daha yaratıcı ilişkilerinde sık sık yaya kalmakta; çünkü kadınlar da onlara sık sık ana kucağı ikram edip epeyce de onların çağdaş kahramanlıklarına aşık olmakta: Haydi buna da eşitlik peşindeki aydınlanmış bizlerin zaferi, diyelim! Eski destanların Giyom Tel aşkına, Ortaçağların Külkedisi masalına kavuşmanın zaferi. Tevekkeli Milan Kundera zamanımızın Ortaçağa dönüş zamanı olduğu düşüncesi üstünde öyle uzunboylu durmakta... Doğrudur. 'Nükleer çağın değerleri'ni 'tüfek icat oldu, mertlik bozuldu'yu bilmeden anlayamayız. Sanayi devrimi, teknolojik girişimler çevreyi de yaşanmaz, soluk alınamaz hale getirmekte. Yazsonu'ndaki betimlemeleri özellikle bunun için öyle inceden inceye uzun uzun yazmışımdır. Aslında bu romanı salt bu amaçla yazdım. Bakir, tertemiz kumsalların üstündeki TİT şifresini bile gözden kaçırmamaya çalışarak. Bilinsin ki dünya denen yerde bir zamanlar böyle cennet misali yerler de vardı yaaaaa, lakin işte... demiş olabilmek için; yerküremize bir çeşit şahsi tanıklık. Kuşkusuz, her şey biter, ama yazı bitmez, gibi saf safalak, çocuksu bir hayale belbağlayarak... Varlıkla yokluk arasındaki kaygan bir zamandayız. Değişimlerin hızının yarattığı belirsizlik. Düşünsenize ortalıkta daha postmodern edebiyatın P'si bile yokken yayınlanmış bu romanın Avrupa üniversitelerinden birinde incelenerek bir 'Pre Postmodern' roman olduğunun ortaya çıkarılmış bulunması aklımıza gelir miydi? Yazsonu'nun İngilizcesi bu yılın Nisan ayında New York'da yayınlanmış bulunuyor. Bakarsınız elin okuru bu betimlemelerin tuzağına düşmüş de tatillerini oralarda geçirmeye heveslenivermiş! Aman sakın yine ırza geçme olayının kurbanlarından biri olmasın da. Modern edebiyatımızın gelişimini, sizin başladığınız günlerden bugün ilk kitabını çıkaran yazarlara gelene kadar nasıl buluyorsunuz? Özellikle de romanda...


-Virginia Woolf, yayımlama konusunda, otuz yaş uyarısı yapar. Michel Foucault, yazma isteğinin otuz yaşında uyandığını söyler. Ahmet Büke de ilk öyküsünü, otuz iki yaşında yazar ve yayımlar. Yazma ve yayımlama konusunda, otuz yaş bir sınır olarak görülebilir mi veya bir tılsımı var mı bu yaşın? -Böyle bir kural yok tabii. Çok genç yaşta büyük eserler vermiş sanatçılar da var. Ama galiba yazmak için belli bir olgunluğa erişmek avantaj sağlıyor. Düşünsel olarak ve yaşam tecrübesi anlamında. Bir de okuma süreci o yaşlarda daha bir saflaşmaya başlıyor. Dediğim gibi bunlar sadece ihtimaller. Benim yazma uğraşım biraz tesadüflerle oldu. Otuzlu yaşlara kadar baştan sona kadar düzgün, okunabilir bir mektup bile yazamamıştım. İnternetin sunduğu blog, e-dergi gibi imkanlar biraz da şekillendirdi bu sürecin başlangıcını. -Yazı yazarken etrafla ilişkiniz nasıldır? Ses yapan birileri veya ilgi isteyen bir çocuk, sabrınızı taşırabilir, o an yazmış olduğunuz yazıyla aranıza mesafe koyabilir mi? Yoksa dinginleşince kolayca kaldığınız yerden devam edebilir misiniz? -Kendime ait bir odam yok. Önce bunu bir ön şart olarak görmekten vazgeçtim. Olsa güzel olur tabii ama olmaması bana engel değil, diye düşündüm. Kitaplarımın çoğunu iş yerinde öğle tatilinde, kahvelerde, yolda ya da kalabalık evlerde yazdım. Zamanım hep sınırlıydı, yapacak başka işlerim çoktu, geçim derdi herkes gibi yakamdaydı. Ama insanın en büyük özelliği verili duruma razı olmaması galiba. -Kısa öyküler yazıyorsunuz ama görebildiğim kadarıyla farklı teknik ve denemeler peşinde değilsiniz. Mümkün olduğu kadar sade, imgeye boğulmamış, klasik bir anlatımdan yana olduğunuzu düşünüyorum. -Aslında epey bir deneme yaptığım öyküm var ama temel olarak bir edebi metnin baştan sonra kendini okutacak sağlam bir hikayesi olması gerektiğini düşünüyorum. -Bir kitap hakkında yazılan değini/inceleme yazıları, o kitabın başarısından kaynaklı olmuyor yalnızca. Başka etkenler de var. Güncel bir kitap üzerine birçok değini ve inceleme yazılması, o kitabı, edebiyat mecrasında bir yere taşımaya yetiyor mu? -Bizim talihsizliğimiz edebiyat eleştirisinin geri çekildiği ya da daha az görünür olduğu bir çağa denk gelmemiz. Sosyal medyanın bu denli mızrak ucu haline geldiği şimdiki zamanda eleştirinin geri geleceğini düşünmek de mümkün görünmüyor. Belki de bu nedenle yazarlar giderek daha fazla yazdıkları üzerine konuşma ihtiyacı duyuyorlar. Bu da edebiyat için çok iyi değil aslında. -Çocuklara dair yazdığınız öykülerde yetişkinler de kendileri için bir şeyler bulabiliyor. Çocuk öyküleri yazma fikri nereden doğdu? -Yakın çevreme, aileme yeni katılan bireyler oldu. Onlarla birlikte büyümeyi yeniden deneyimlemeye başladım. Biraz da onlar için yazmak istedim. -Kadın yazarların, anne olduktan sonra yazma konusunda neler yaşadığı merak edilir. Ahmet Büke'nin, baba olduktan sonra yazı hayatında ne gibi değişiklikler oldu? -Mesela bugünler de okuma yazmayı nasıl öğrendiğimi hatırlamaya çalışıyorum sürekli. Fişlerle boğuşuyorduk ve cümleden heceye; heceden sözcüklere ve seslere doğru gidiyorduk. En büyük kabusum fişleri kaybetmekti. Sarsak bir çocuk olduğum için bir gün ceketimi, ertesi gün çantamı unutup geliyordum eve ama fişler her zaman cebimde olurdu. Annem her akşam onları ütüyle düzeltirdi. Şimdi, yakınımdaki çocuklar farklı tekniklerle öğreniyorlar. Fişsiz bir hayat çok güzelmiş aslında. -İnsan Kendine De İyi Gelirisminde bir öykü kitabınız var. Bu cümle, bazı öykülerinizde de karşımıza çıkıyor. Yara yaraya benzedikçe kabuk tutar. O zaman insan insana iyi gelir diyorsunuz mesela. Kendine iyi gelmek, üstün bir beceri ve herkesin vakıf olamayacağı bir hayat felsefesi değil mi sizce de? -Büyük laflar etmeyeceğim. İnsana ne iyi gelir, insanı ne mutlu eder bilmiyorum. Felsefe ve politika bu soruya yanıt için var. Ama o hikayedeki kahraman kendi yanıtını bulmuş, kendi gerçeğini açığa çıkarmış. -Şöyle sorabilir miyiz o halde, öykü de Ahmet Büke için kendine iyi gelmenin bir parçası sayılabilir mi? -Yazma sürecindeki o kısa zaman parçasında öyle, evet. -Kitaplarınız, Can, Günışığı, Ağaçkakan, ON8 Kitap, Kanat Kitap gibi yayınevlerinden çıktı. Bütün kitaplarını tek bir yayınevinden yayımlayan yazarların, bu konudaki ısrarı düşünülünce farklı yayınevlerinde görünmek ve yayımlamak, yazarı için bir risk taşıyor mu? -İlk kitabımı, İzmir Postası'nın Adamları'nı, hiçbir yayınevi basmadı. Bugün aklınıza gelebilecek hemen her yere yollamıştım. Kanat Kitap, biz kimsenin ilgilenmediği iyi dosyaları kitaplaştırmak için kurulduk, dediği için okudu ve yayımladı. 2010 yılında Can Yayınları'ndan teklif gelince oradan çıkmaya başladı kitaplarım. Günışığı, ON8 Kitap ve Ağaçkakan, işsiz kaldığım bir dönemde bana kapılarını açan, bana hüsnü kabul gösteren yayınevleri oldular. Hepsinden de bir şeyler öğrendim. -100 Tuhaf Kitapisimli eseriniz, sahaflarda bile bulunamayacak kitaplardan oluşan bir seçkiyi içeriyor. Pek de kitaplara dair yazılar kaleme alan biri olmadığınızı düşününce böyle bir kitabı neden çalıştığınızı ve hazırlamak istediğinizi merak ediyor insan. -Dediğim gibi telifle yapabileceğim her işin peşine düştüğüm bir dönemdi. Metin Solmaz, 100 Serisi çıkarıyordu. Koleksiyoner bir arkadaşım da bana kütüphanesini açmıştı. Metin'e bahsettim aklımdakinden. Pek satmaz bu kitap ama fikir çok güzel, dedi. Gerçekten de serinin en az satan kitabı oldu. -Zeytin ağaçları, zeytin çiçeği, Ekmek ve Zeytin gibi ifadeleriniz üzerinden soracak olursak zeytin, muhayyilenizde nasıl bir yerde duruyor? -Rahmetli dedem bahçemizdeki zeytinleri topladıktan sonra gidip bellerine sarılır, teşekkür ederdi ağaçlara. Çünkü zeytin hayat demektir. Yaprağından çay, çiçeğinden esans yapılır; dalıyla, çırpısıyla fırın yakarız; yağı zaten büyük nimettir ama en asitli halinde bile kalıba döküp sabun yapılır; gübre olur, hayvanlara yem olur hatta küspesini yakarız. Ölmez ağacıdır üstelik. Beş yüz yaşında verimlidir hala. Bizim sadık yarimiz zeytindir. -Bir paylaşımınızda, sosyal medyada birçok yeni ve güzel kitap keşfettiğinizi söylemiştiniz. İzmir'de, Yerdeniz isminde bir kitapçıya da sıklıkla gittiğinizi bilmekteyiz. Sosyal medyadan keşfetmekle kitapçıda keşfetmek arasında yine de bir fark olmalı değil mi? -İyi kitapçıların yerini hiçbir şey tutmaz. İyi kitapçılar iyi okurdur. Okuru iyi kitaplara yönlendirirler. Çok çok az kaldılar artık. -Varamayan Ahmet isimli öykünüz, bence, şimdiye kadar yazdığınız öyküler içinde en çağrışımlı öykü. İçimde kaldı deriz ya, bir şeye varamamanın ve bir şeye ulaşamamanın, insanın içinde nasıl bir ukdeye dönüştüğünü anlatıyorsunuz bu öykünüzde. Öyküyü okuyunca varamayanlar zümresinden olmayı, bir ayrıcalık olarak görmek işten bile değil. Varamama duygusunun, Ahmet Büke'deki karşılığını sorsak neler söyler? -Bence yazarlar metinleri üzerine ne kadar az konuşsa o kadar iyi olur. Çünkü orada kendini anlatacak ve gerekirse savunacak bir metin var ve okuyucuya ait artık. Her okur, iyi bir öyküyü yeniden yazar okurken hatta her okuyuşunda yeniden üretir. Ben Varamayan'da rahmetli babamın anlattığı çok eski bir anı parçasını alıp yeniden yazdım sadece. -Notos dergisinin bir sayısında, geleceğe kalan yazarlar arasında isminiz yer alıyordu. Nasıl bir duyguydu? Ayrıca bir yazar için geleceğe kalacak yorumunda bulunmanın birtakım sakıncalarından da söz edilebilir mi? -Bunları görmek, duymak bir yazarı mutlu eder elbette. Aynı zamanda onaylanmak için de yazıyoruz. Yazarın bunlara çok inanmadığı ya da kapılmadığı sürece pek zararı yok. İskenderun'da doğdu. Kahramanmaraşlı. Hece Öykü, İtibar, Yedi İklim, Türk Dili dergilerinde öykü ve deneme yazdı. Milli Gazete, Dünya Bizim ve Edebistan isimli kültür sanat sitelerinde, kitap incelemeleri ve söyleşiler yaptı. Nuri Pakdil'in Tiyatrolarında Vicdan isimli yüksek lisans tezini hazırladı.


Bu kavramlar artık insanların karşısına çıkınca muhtemelen büyük bir bıkkınlık duyuyorlar. Çünkü son zamanların popüler kavramları. Artık herkes bir şekilde bu kavramları kullanarak bir şeyler yazıyor ya da bu kavramları ilerlemek, kendini göstermek için bir basamak görebiliyor. Ancak bu kavramların birçoğu bugün popüler olsa da, yeni kavramlar değiller. Öncelikle meseleye bu noktadan bakmamız gerekiyor. Özellikle uzayın keşfi, bilgisayar teknoloji alanında yapılan çalışmalarla bu kavramlar bir şekilde insanlığın gündemine girdi. Bu da eşyanın tabiatına uygun olacak şekilde gerçekleşti. Her biri kendi zamanı ve gerçekliği içerisinde kendilerine var ettiler. Bugün 2020 dünyasında değil de 1900'ler dünyasında olsaydık, bu kavramları olmasa da hayatı tamamen dönüştüren, o dönemin yeni kavramları üzerine konuşacaktık. Örneğin Ford Model T, sanayi tesislerinin insanları işsiz bırakması, teknoloji karşıtlığını vb. Bugün bu kavram setleri karşımızda çünkü her biri, gelişen İnternet bant teknolojileri ve güçlenen işlemci kapasitelerimizle bağlantılı. Yapay zeka teknolojisi 1970'lere kadar geriye gidiyor. O dönem Amerikalı bir grup bilim adamı bir mektupla, insan gibi düşünen ve karar verebilen makinalar geliştirme arzusunda olduklarını ve bunun için bütçe istediklerini meclise sunuyorlar. Bu istekleri kabul edilince çalışmalara başlanıyor. Ancak çalışmalar kısa sürüyor çünkü makinaların öğrenmesi için gerekli olan verileri sağlamak o gün için mümkün değildi. Bunun için her bireyin yazılı izni gerekliydi. Ayrıca bu verileri toplamak da milyar dolarlara mal olacaktı. O günden sonra bu çalışmalar durmadı ama yavaşladı. Yapay zekanın kara kişi denen bir döneme girildi. Ta ki 2008 yılına kadar. 2008'le birlikte 3G bant genişliği teknolojisinin yaygınlaşması, akıllı telefonların piyasaya çıkışı ve buna bağlı olarak sosyal medya ağlarının geniş kitleler tarafından kullanılmasıyla birlikte 1970'lere ihtiyaç duyulan verilerin hepsi kullanıcılar tarafından paylaşılmaya başlandı. Artık yapay zekaları eğitmek için elde milyarlarca fotoğraf, metin, ses ve video vardı. Buna paralel olarak da yapay zeka çalışmalarında patlama yaşandı. Çünkü artık bu teknoloji çok ucuzlamıştı. Tam olarak burada karşımıza büyük veri çıkıyor. Büyük veri internete bağlı cihazların anlık olarak ürettiği her bir iz için kullanılan bir kavram. İnternette yaptığınız tık, çıktığınız girdiğiniz siteler, hangi videoyu ne kadar izlediğiniz ve benzeri. Şehirlerdeki MOBESE kameraları, internete bağlı araçların konum bilgileri, telefonları vb. Bugün büyük veri petrol kadar değerli çünkü bu veriler yorumlandığında her türlü bilgi elde edilebiliyor. Bu verilerin yorumlanmasıyla birlikte politikalar oluşturulabiliyor. Örneğin sadece İnternette veriler kullanılarak bir bölgedeki yakın zamandaki doğum durumu, satın alınacak ürünlerin mahiyeti, siyasi yönelimin yoğunluğu vb. Bu verilere sahip olmak ve verilerle bir çıkarımda bulunmak yetmiyor. Bu bölgedeki insanları piyasa, küresel sistem, yerel politika üzerinde yönlendirmek için hikayeler kurgulanmış gerekiyor. Burada da devreye elbette post-truth giriyor. Post-truth her ne kadar bire bir Türkçeye çevrilmesi zor bir kavram olsa da, gerçeğin yitimi olarak karşımıza çıkıyor. Aslında gerçek yitmiyor, var olan veriler etrafında kitleyi yönlendirmek için alternatif gerçeklikler yaratılıyor. Hikayeler kurgulanıyor. Örneğin o bölgedeki siyasi sonuç önemli ise bir grubun sandığa gitmesini engellemek ya da sandığa gitmeyenler sandığa götürmek için sürekli kişiye hikayeler kurgulanıyor. Bu hikayeler, sosyal ağlar, haber siteleri üzerinden kişilerin ekranlarına düşürülüyor. Bir süre sonra bu alternatif gerçekler kitleler tarafından inanılan hakikatler haline geliyor. Bir süre sonra kullanıcılar, kendi fikirleri etrafında değil, kendileri için kurgulanmış alternatif gerçeklikler etrafında düşünmeye başlıyor. Hangi ürünün en iyisi olduğu, neye ihtiyacı olduğu, yatırımını neye yapması gerektiği, oy verme zamanı nasıl bir davranış geliştireceği, toplum içindeki gruplara nasıl bakacağı vb. Bu üç kavram seti birbirine göbekten bağlı kavramlar olarak karşımıza çıkıyor ve insanın gündelik hayatını dönüştüren yegane araçlar olarak öne çıkıyor. Post-hümanizm kavramı da yine son yılların popüler bir kavramı. Hümanist düşünce karşısında yer alama tek bir tanım ve yaklaşımı olmayan bir kavram. Bugün kendi içinde ayrılmış birçok post-hümanist görüş var. Ama temelde her biri, insanın dünyanın egemeni olmadığını, insan merkezli bakış yerine evren, doğa, nesne, hayvan vb. gibi doğayı paylaştığımız her şeyin de önemli olduğunu iddia etmekte. Bunların içinde trans-hümanist görüşsek teknolojiyle insanlığı ileriye taşımayı, bedensel engellerinden arındırarak daha iyi bir dünya varolacağını iddia ediyor. Post- hümanistlerin bir kısmına göre Post-hümanizm hep vardı. Transhümanizse 1970'lerde yine hayatımıza giren bir kavram. Fazlaca spekülatif ve doğaya teknoloji ile hükmetme gayesinde olan bir düşünce. Bir anlamda Post-hümanizmin tam karşısında, hümanizmin bir devamı olarak kendisini inşa ediyor. Bütün bu kavramlar neden önemli? Çünkü doğayı, insanı, mekanı, eşyaya bakışı şekillendiriyor. Kitleleri yönlendirmek için kullanılıyor. Öncelikle sözlü kültür hala bitmedi. Özellikle Doğu toplumlarında hala hakim bir anlatı, anlayış, düşünce yönlendirici. Bugün büyük oranda Batı yazılı kültür üzerinden düşünüyor. Doğu toplumlarında okur-yazarlık oranları, okullaşma fazlasıyla az. Batı kelimelerle, kurallarla düşünüyor, çünkü yazılı kültür oturmuş durumda. Doğuda hala gelenek, görenek, töre, kültür önemli çünkü bilgi hala bir şekilde sözlü kültür etrafında aktarılıyor. Doğuda hala birçok şey sözlerle ve davranış kalıpları içerisinde varlığını sürdürüyor. Bu durumda tedricen, küreselleşmenin etkisiyle, bir dijital kültüre geçiş söz konusu. Dijital dönem de şüphesiz yazı kadar büyük değişimlere, ama belki yıkıcı, sebep olacak. Özellikle son zamanlarda tartışılan Metaverse evreni ile birlikte artık bedenen de sanal dünyada var olma deneyimi yaşayacağız. Dijitallik her şeyi veriler üzerinden kuran, veriler sayesinde sistemdeki kişiyi tanımlayıp, öngörebilen bir kültür olacak. Varlığını, ekonomisini tamamen öngörmek üzerine inşa ediyor. Sürprize yer yok. Kullanıcı ne isterse önüne ona paralel bir şeyler sunuyor çünkü dijital evrende ne kadar süre geçirirsek o evren de o kadar var olabilir. Burada sözlü ve yazılı kültür organikken dijital kültür karşımıza sanal, sahte bir gerçeklik çıkartıyor. Kokusu, şekli, tadı olmayan bir görüntüler yumağı. Yazılı kültürün en büyük dönüşüm yaptığı yer düşünce şekilleriydi. İnsanlar bir süre sonra paragraflar etrafında düşünmeye başladı. Bu konuşmayı da etkiledi. Yazılı olan bir kültür varsa eğer zamanla ritim, söz, müzik değer kaybeder. Sebebi de elbette artık hatırlamak için belli oyunlara gerek duyulmayışı. Ne de olsa artık söz uçsa da kayıt altına alan bir yazı var. Dijitallik sözlü kültürün bir devamı değil. Aksine yazılı kültürle ortaya çıkan kayıt sisteminin devasa şekilde yeniden var olması. Artık sadece kelimeleri değil, imajları, sesleri, sinyalleri, videoları her şeyi kayıt altına alıyor dijital kültür. Bu elbette büyük bir dönüşümü beraberinde getirecek. Ama sadece düşünceyi değil mekanı, zamanı da dönüştürüyor dijitallik. Yazı ritüelleri değiştirmişti. Öğrenme şekillerini. Devlet sistemlerini, yapılarını. Dijitallik de elbette bunlarda değişime sebep olacak ama en büyük dönüşümü mekanda gerçekleştirecek. Zamanı dönüştürerek gerçekleştirecek. Öngörülebilirlik, insanın en temel arzusu, dünyanınsa mümkün kılmadığı yegane arzu. Öngörülebilirlik, yasak meyveden yemeyi meşru kılan bir duygu. Stabilite, istikrar sağlama, sürprizi, yaralanmayı, zararı minimize eden bir kavram. Bu arzu yeni değil. Aslında hep istenen budur. Astroloji, fal okları, bilimsel çalışmalar, günümüz dijital teknolojileri, 1900'lerde öne çıkan işletme fikirleri ve daha nicesi, tek bir şeyi arzuluyorum esasında öngörmek. Neden öngörmek istiyoruz? Çünkü sürprizlere hazır değiliz. Hayatsa tam olarak bunun üzerine varolan bir yapı. Her birimiz fal bakıyoruz çünkü gelecekte başımıza gelecek sürprizlere hazır olmak istiyoruz. Belirsizlik, insanın en büyük korkusu. Piyasanın da. Bugün her yere hakim olan piyasa, belirsizliğin, öngörülemezliğin olduğu bir yerde işlemez. Mevcut iktisadi yapının sürekli büyümesi, gelişmesi için sürprizin az olması gerekir. İnsan için de bu böyle, şapkadan ne çıkacağını bilmemek insanı yorar. Sanatsa tam olarak öngörülemezliğin üzerinden kurgulanır çünkü istisna anını var eder. Sanatı sanat yapan şey, içerisinde barındırdığı patlama anıdır. Patlamadan sonra artık asla eski kişi değilizdir. Sanatla ilgisi de aslında sanatın öngörülebilirlik dışına çıkan bir üretim olması. Sanat yaralar. Yaralı bir insan öngörülemez. Aşık bir insanın ne yapacağını bilemeyeceğimiz gibi, bir sanat eseri karşısında yaralanan insanın da ne yapacağını bilemeyiz. Çünkü aşkın bir ruh halidir o etkilenme anı. Günümüzde dijital platformlarla birlikte, sanatsal üretimler, bu platformlarda yer almak için belli kalıplara giriyorlar. Platformlar ayakta kalmak için kullanıcıları sürekli sistemde tutacak, her yerde izlenebilecek, her yerde dinlenebilecek, anlamdan çok akışı mümkün kılacak üretimleri zorunlu kılıyor. Sanat, her yerde izleyicisini çarpmaz. Bunun için mekan, zaman çok önemlidir ve sanat metni alıcısını her zaman bekleyebilir ve anlamını yıllar sonraya aktarabilir. Dijitallikle birlikte, veri ekonomisi içerisinde her şeyin hemen şimdi izlenmesi seyredilmesi, beğenilmesi gerekir. Çünkü yeni olana da yer açılmalıdır. Çünkü sürekli yeniler olmazsa akış sağlanamaz ve akışın kesilmesi iktisadi anlamda zarar demektir. Öngörülebilirliğin sanatla alakası tam olarak burada devreye giriyor, artık sanat üretimi ya da paylaşımında eserden çok, kitleler tarafından ne kadar alınacağı önplana çıkmış durumda. Film kültürünü Netflix, müzik kültürünü Spotify, YouTube, TikTok, okuma kültürünü de Wattpad vb. Uygulama yönlendiriyor. İster istemez. Çünkü sürekli onlara maruz kalıyoruz. Belli standart kalıplar içinde üretilen eserlerle besleniyoruz. Her yerde, dilediğimiz zamanda tüketebilme kültürü geliştiriyoruz. Oysa sanat eserleri durmayı, durup seyretmeyi, üzerine düşünmeyi zorunlu tutar. Modern zamandaysa durmak haramdır. Duran kaybeder. O zaman akış içinde tüketilecek şeyler üretmek gerekir. Sanat öngörülemezdir, tıpkı insan gibi. Ama artık insan öngörülmesi kolay bir varlık haline geliyor. Doğal olarak sanat da buna evriliyor. İnsan, cennetten kovulmasına sebep olan kudret ağacından yiyerek hikayesini başlattı. Neydi kudret ağacı meyvesi. Onun içinde bulunduğu bedensel/fiziksel sınırları aşmasını sağlayacak olan özü içinde taşıyan şeyi. O öz şüphesiz ölümsüzlüktü. İslam anlatılarındaki Lokman Hekim, Sümerlerdeki Gılgamış destanı ve daha pek çok anlatı insanın ölümsüzlüğe duyduğu inanç ve bu inanç için giriştiği maceraları anlatıyor. İnsan neden ölümsüz olmak istiyor? Çünkü beden/zaman/mekan insanı kısıtlıyor. Birçok acı, yetişememe, arzu vb. durumları nedeniyle insan dünyadaki gerçekliği aşmaya çabalıyor. Bu çaba da doğal olarak onu teknik ya da felsefi birçok aracı kullanarak ölümsüzlüğü ya da sınırsızlığı araması yolculuğuna çıkartıyor. 1957'lerle birlikte bu çaba ve arayışın aracısı olarak transhümanizm kavramı ortaya çıkıyor. Kavramı ortaya atan kişi Julian Huxley. Huxley kavramı insan olarak kalan fakat kendisini aşarak insan doğasının yeni imkanlarını, yine kendi doğası için keşfeden insan olarak tanımlıyor. Tabii bu kavram tanımı 1957'lerde ortaya atılıyor ancak transhümanizmin köklerini aydınlanmaya kadar götüren tartışmalar da var. 1957 ve sonrasındaki yıllar önemli zira bu yıllar, soğuk savaşın zirve yaptığı her alanda çatışma ve ilerlemenin etkisiyle dünyanın, evrenin, insanın sınırlarının aşılmaya başlandığı zamanlara denk geliyor. Uzaya gönderilen mekikler, yavaş yavaş genişleyecek uydu teknoojileri vb. birçok konuda teknoloji insanın sınırlarını aşmasının bir imkanı olarak karşımıza çıkıyor. 2000'lerle birlikte de yapay zeka, büyük veri ve ücretsiz internetle birlikte dönüşün dijital dönüşüm süreciyle transhümanizm feslefesi çok fazla tartışmacı ve fanatik kazanıyor. Transhümanizmin amacı, insan merkezci, insanı teknoloji ile güçlendirerek doğa ve evren karşısında yenilgisiz olmasının hayalini büyütmek ve hatta bunu bir gerçeklik haline getirmek. Bugün başta ABD olmak üzere baktığımızda birçok çip teknolojisi ya da vücuda eklenen araçlarla süper insan yaratma çabasının sürdüğünü görüyoruz. Kahramanın sonsuz yolculuğu kendi içerisinde bir döngüyü içeriyor. Nedir o döngü? Sıradan dünyada yer alan karakter, bir şekilde maceraya çağrılır, bunu reddeder daha sonra yola düşmek zorunda hisseder kendisini, bu sırada bir akıl hocasından akıl alır, yola koyulur, aşması gereken eşikle karşılaşır. O eşiği aşmak isterken aslında sıradan dünyaya geri dönme ihtimali de artık kalmamıştır. Eşikten sonra düşmanlar, dostlar ve maceralarla karşılaşır. Başka bir insan olarak bulur kendisini. Daha sonra bölüm sonu canavarı öncesinde son bir hazırlık safhası vardır. Bu evrede derin bir kuyuya düşer burada hikayesinin de finaline doğru ilerlemektedir. Bu kuyudaki macerası sonrasında bir ödül kazanır. Ardından sıradan dünyasına geri döner ve son olarak da yeniden doğduğunu fark eder. Trenden indiğinde trene bindiği kişi değildir artık. Transhümanizm tam olarak bu çemberi yok eder. Çünkü transhümanizm dünya sıradan bir dünya değildir. Seçilmiş bir grup içerisinde birçok maddesel kısıtı aşmış bir kişidir o artık. Onun için bir maceraya girişmesine gerek yoktur. Kaldı ki ona yol gösterecek bir akıl hocası da olamaz çünkü transhuman birey teknoloji sayesinde ulaşılması en zor noktadadır. Burada zaten çok temel bir soru ortaya çıkıyor, sanala insan neden ilgilenir? Sanat insanı ne yönlerden tamamlar ya da insan sanata neden ihtiyaç duyar. Bu sorulara vereceğimiz cevaplar da zaten transhümanizmin kahramanın sonsuz yolculuğunu neden akamete uğratacağını da bize açıklar. Öncelikle tüm amacım, yaşadığım çağı anlamak. Bana sunulan yükü, üstelik bu çağda neden yüklendiğime bir cevap arıyorum. Cevap bulma çabamda yazının her şubesi bana bir yol/yöntem gösteriyor. Farklı türler arasında düşünmeye çalışıyor gibi gözüküyorum ama aslında tek bir şeyi düşünüyorum. Bu çağın anlamı/kavgası ne? Ben bu çağda, inandığını iddia eden biri olarak, Allah'ın dinine nasıl yardım edebilirim? Bunu yaparken de kolaya kaçmadan, ezbere cümleler kurmadan, sözün bir etkisi olduğunu unutmadan nasıl çalışabilirim sorusu etrafında ilerliyorum. Çocuk edebiyatı benim bir anda dahil olduğum bir alan aslında. Neden peki? Çünkü dijitalleşme karşısında en güçsüz ve savunmasız olan çocuklar. Tıpkı 2006 yılından beri internet dünyasında sürekli bir şeyler arayan, bir yerlere giren, birçok tehditle karşı karşıya kalmış ben gibi, bugün de çocuklar dijital dünyada tehlikelerle karşı karşıya. Onlara hem bu dünyayı anlatmak, anlatırken kendim öğrenmek hem de bir bilinç kültür oluşturma idealinin bir yansıması. Ayrıca da yazmanın belki de en eğlenceli olduğu alan çocuk edebiyatı. Yazarken, çocukken oyun oynarken aldığım keyfi alıyorum. Öykü benim çocukluk idealim. En büyük hayalim ödüllü bir öykücü ve kaymakam olmaktı. Buna da sebep olan Yaşar Kemal'in Teneke romanıydı. Lise birde okumuştum ve beni derinden etkilemişti. Sonra okudukça öykü okumanın romandan daha çok keyif verdiğini fark ettim. Öykü, geldiği form itibariyle, aslında dijital dünyada da karşılık bulabilen bir tür. Şüphesiz roman da karşılık buluyor ve bulacak ancak, öyküde bir şeyi kısa bir zaman diliminde hemen anlatma pratiği, öyküyü yazması zor ama anlamlı ve değerli kılıyor. Ne kadar az kelime ne kadar doğru yerde kullanırsa bir sanat eseri ortaya çıkıyor. Dijitalliğin veri bombardımanında yerini koruyabiliyor. Ben her iki alanda ve farklı alanlarda da yazmak gerektiğini düşünüyorum zira her soru aynı yöntemle cevaplanamıyor. Her sorunun kendine has gereklilikleri ve araçları karşımıza çıkıyor. Böyle olunca da dijitalliğin merkezinde her alanda, her mecrada, elbette niteliği kaybetmeden, sözün değerini düşürmeden, seri üretime kaçmadan bir şeyler yapmayı anlamlı buluyorum. Bu alanda üretmek için biraz erken olduğunu fark ettim kendimi. Zira önce bu işle ilgili kavramsal bir çerçeve çizmek gerekiyor. Mekanik üretimle sanatı birbirinden ayırabilmek için. Hele ki yaptığınız üretim görsel değil de metinselse, burada sınırları doğru çizmek, tanımları eksiksiz yapmak zorundasınız. Ama elbette bir yandan ilerleyen teknoloji de hayalleri mümkün kılacak bir noktaya geliyor. Geçtiğimiz aylarda açıklanan metaverse meselesi bir yanıyla üretim süreçlerinde bir şeylere cevap bulmayı ya da bir takım tartışmaları anlamlı kılacak ortam oluşmasını kolaylaştırıyor. Kendi dünyamda bu konuda henüz sorularım ve sorulara vermeye çalıştığım cevaplarım olsa da, bir gün inşallah bu konuda bir üretim yapmak hala en büyük hayalim. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


Bunu kesinkes söylemem zor. Çünkü şiirime belli bir mesafeden bakmamı gerektiriyor, zorluk da bundan kaynaklanıyor. Şiirimde, ses, ritim, imge, benzetme gibi yapıyla ilgili meseleler söz konusu olunca, belli bir tutarlılık ve bütünlük görüyorum. Şiirlerimi tek ciltte toplasam yadırgamam. Ama tema gibi, bence yapıyla doğrudan ilgisi olmayan bir meselede bazı değişimler var. Yıllar içinde şiirimin tematik bir çeşitliliğe uğradığını, hatta tematik bir çeşitlilik aradığını söyleyebilirim. Kitapta neredeyse yarı yarıya politik ve bireyci şiirler var. Burada okurun dikkatini politik olana çekmek istediğimi düşünüyorum. İçinde bulunduğum zamanla, bu zamanın insanıyla, bu insanın toplumuyla ilgileniyorum ama şiirin bu ilgiyi kaldırabilecek ya da göğüsleyebilecek bir tür olmadığını da daha çok fark ediyorum. Sebebi de şiirin artık toplum için bir anlam ifade etmiyor olması. Bu ilgisizliğe itiraz etmek de istedim. İkisi arasındaki farklılık benim her ikisine de yatkınlığımla ilgili. Şiir okumalarım beni lirik şiire yaklaştırırken, teorik okumalarım beni ironik ve epik olana yaklaştırıyor. Son yıllarda teorik okumalar poetik okumalara baskın olduğu için de ikinci tür şiirler haliyle artıyor. Aslında bu kitapta da yapılabilirdi o bölümleme. Ama bu kez karıştırmayı, iç içe geçirmeyi, okurun aklını karıştırmayı tercih etmiş olabilirim. Senin ifadenle lirik ve ironik iç içe olsun istedim. Bu şiirler benim mesleki yaşantım ve ilgilerimle doğrudan bağlantılı. Bunlardan keşke daha çok yazsam. Bunlarla kendimce bazı hesapları kapatmaya çalışıyorum. Burada ilginç olan şudur: Bu şiirler bariz toplumsal dertlerimle ilgili ama yine de okur, yani karşımdaki toplumsallık, lirik şiirlerimle daha ilgili. Bu da böyle bir anımdır. Bu markaların ve diğerlerinin üzerine yazmayı sürdürmek istiyorum. Bunlar 19. Yüzyıl Batılı seyyahının deneyimini tersinden kurcalamak gibi. Yeni, yabancı, egzotik doğuyu yazmışlardı. Ben de piyasanın yeni devlerini, cinlerini, haremlerini egzotikleştirmek için yazmak istiyorum. Biraz büyülenerek, daha çok da kendimden öteye bir yere iteleyerek. Bir şiir kitabı yazmak istiyorum, tek şiirden oluşan. Bir de mekanın poetikası tarzında bir kitap var yazmaya çalıştığım. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


Akif Hasan Kaya, uzun zamandır dergilerde yayımladığı öykü birikimini kitaplaştırdı. Islak Kibritler, Okur Kitaplığı tarafından yayımlandı. Öykülerinde sade bir dil kullanan Kaya, şiirsel anlatımıyla dikkat çekiyor. Eserlerinde öykünün bütün imkanlarını kullanmaya çalışan yazar, fantastiğe dair de güzel örnekler vermiş. Akif Hasan Kaya'yla kitabını ve öyküyü konuştuk. -Konuşmamıza genel bir soruyla başlamak istiyorum. Öyküyü hayatınızda nasıl bir zemine oturtuyorsunuz, öykü sizin için ne anlam ifade ediyor? -Bir dil ve imkan olarak, söylemek istediklerime ortam sağlayan bir araç olarak görüyorum öyküyü. Ama araç falan dememe bakarak, öyküyü küçümsediğim sanılmasın. Ben öyküye inanıyorum ve güveniyorum. Bu sebepten öyküye çok zaman harcıyorum, kafa yoruyorum. Okumalarımı hep öyküyü merkeze alarak yapıyorum. Okuyucuya bir şeyler söylemeye anlatmaya çalışıyorum. Bunun bir sorumluluğu var. Bunu bilerek ve hissederek eser vermeye çalışıyorum. Okuyucu okuduğunun kurgu olduğunu biliyor ama bir taraftan da yazarın söylediklerini, öykünün anlattıklarını dikkate alıyor. Bu basit bir şey değil. Buradan bakınca, öykü bir araç evet, ama önemli bir araç. -Öyküleriniz genel itibariyle vicdani hassasiyetin en uç noktalarından örnekler içeriyor. Neden daha genel geçer konulardan bahsetmiyorsunuz? -Aslında cevap sorunuzun içinde saklı. Malum genel ve geçer olan, gelir ve geçer. Ondan geriye bir şey kalmaz. Sizin deyiminizle söyleyecek olursak Vicdani hassasiyet önemli bir nokta. Madem yazıyorum, bir yer işgal ediyorum, beni rahatsız eden şeyleri yazmalıyım diye düşünüyorum. Bazı olayları öyküleştirerek edebiyatın alanına çekmek ve edebiyatın da meselesi yapmaya çalışmak lazım. - Yok adlı öykünüzde: eskiden ölmekten korkardım, şimdi yaşamaktan ödüm kopuyor diyorsunuz. Kahramanınıza, yaşamın hangi yönleri korkutucu geliyor? -Öykünün göndermeleri hemen herkesin malumu. Yok adlı öyküde, otuzlu yaşlarını yaşamakta olan birinin, gençliğinin bir kesitini sorgulamasını anlatmaya çalıştım. Kahramanın, yaşadığı derin hayal kırıklıkları sonucunda söyledi bir söz bu. İnsan olarak acizliğimiz, zayıflığımız, güçsüzlüğümüz... Öykü bir bütün olarak okunduğunda söz konusu cümle daha iyi anlaşılacak sanıyorum. -Peki, neden Islak Kibritler? -Islak Kibritler'in bir imge olarak bende bir karşılığı var elbette. Ama bunu burada paylaşarak, okuyucunun muhayyilesindeki Islak Kibritler imgesine müdahale etmek istemem açıkçası. Her okuyucu kendine göre bir yere koyacaktır. Kısaca bir şey demem gerekirse; belki de kibritlerin ıslak olması, çıkması muhtemel yangınları engellemek için iyidir. Başka; kibritler ıslak bile olsa aslını yitirmemişse kuruduğunda işe yarayabilir. -Özellikle Siyah, Fısıltı, Eflatun gibi öyküleriniz okuyanın damağında şiirsel bir tat bırakıyor. İleride bu tip öykülere devam mı edeceksiniz; yoksa Bir Kış Masalı veya Dönüş öyküsü gibi gerçeküstücülüğe veya fantastiğe kayan öyküler mi okuyacağız kaleminizden? -Bir meseleyi öyküleştirirken, bunu şöyle yapayım, böyle yapayım diye düşünmüyorum açıkçası. Öyküyü kurgularken en iyi nasıl anlatacağıma inanıyorsam, o yöne doğru bir eğilim oluyor. Fantastik, olağanüstü veya sizin değiminizle şiirsellik öykünün imkanları içinde var zaten. Yazarken bütün bu imkanları sonuna kadar zorlamaya çalışıyorum. Burada asıl önemli olan, öykünün bileşenlerini en iyi şekilde kullanarak ortaya iyi bir eser çıkarabilmek. Yoksa sadece şu türde öyküler yazacağım demem yanlış olur. Kısmet diyelim. -Öykümüzün bu günü konusundaki düşünceleriniz? -Aşkar dergisinin öykü editörlüğünü yürütüyorum. Gelen öyküler beni sevindiriyor, umutlandırıyor. Dergilerde yazanlar çoğalıyor. Öykü kitapları ilgi görüyor. Nitelikli eserler verenler çoğaldıkça öykü daha iyi yerlere gelecek diye düşünüyorum. Kısaca, öyküde iyi şeyler oluyor.


Islak Kibritler ve Ölmüş Oyuncaklar Müzesi adlı öykü kitaplarından sonra, Akif Hasan Kaya'nın üçüncü öykü kitabı Uzun ve Lacivert Günler yakın bir zaman önce İz Yayıncılık'tan çıkarak okuyucularıyla buluştu. Yazarla son kitabını ve öyküyü konuştuk. -Önceki kitaplarınızda olduğu gibi bu kitabınızda da insanı sarsan acılar ve toplumsal konular ön planda. Bu konulara yönelik ısrarınızın sebebi nedir? -Aslında sosyal olayları işlediğim politik öyküler yazarlık serüvenimde zannedildiği kadar bir yer tutmuyor. Bu bağlamda kitaplara yeniden baktım. İlk kitabım Islak Kibritler'de yirmibir öykü var ve bunlardan sadece altı öykü bahsettiğiniz temaya sahip. Ölmüş Oyuncaklar Müzesi'nde yirmibeş öykü var ve sadece dokuz öykü bu temalar etrafında kurgulanmış. Yine, yeni kitabım Uzun ve Lacivert Günler'de de durum yarı yarıya gibi. Bunların öne çıkmasının, dikkat çekmesinin en önemli sebebinin, az yazılıyor olması olabilir. Bundan şikayetim yok aslında. Ama yalnızca böyle öyküler yazıyormuşum gibi bir algının da üzerime yapışıp kalmasını da istemem. Elbette özellikle insanın hiçe sayıldığı, dini, dili, ırkı ne olursa olsun insan onurunun aşağılandığı her mesele konusunda yazmaya devam edeceğim. Öyküyü yazma sebeplerim arasında bunlar var zaten. Yani öykü, bunlar karşısında yerimi belirleyen bir araç aslında. Bütün olup bitenlere karşı muhalif duruşumu anlatabileceğim yegane araç. Ama dediğim gibi hemen her konuda yazmaya gayret ediyorum. -301 adlı öyküde güncel bir meseleye değinirken Koleksiyoncu öyküsünde konuyu mizahi bir bakış açısıyla ele alıyorsunuz. Yine Siyah Mavi adlı kısa öyküden sonra Göl adlı uzunca bir öyküye yer veriyorsunuz. Bunları öykü alanında bir arayışın sonucu olarak değerlendirebilir miyiz? -Elbette. Yalnızca bir temaya bağlı kalmadan geniş bir yelpazede öykülerimi yazmaya gayret ediyorum. Uzun, kısa, olay, durum, mizahi, dram... Böyle olunca da dediğiniz gibi bir çeşitlilik ortaya çıkıyor. Ömrüm oldukça da bu arayışım sürecek. -Ben Yapmadım adlı öykünüzü okumaya başladığımızda ilkin mizahi bir öykü okuduğumu zannediyoruz. Ancak öykünün sonunda gerçeklerin yüzümüze tokat gibi çarptığını görüyoruz. Yani mizahi olmaya müsait öykülerinizde bile acı gerçeklerle bir şekilde bağ kuruyorsunuz. Bunu sorumluluk bilinciyle yaptığınızı söyleyebilir miyiz? -Aslına bakarsanız öyküleri kurgularken önce mizahi bir dille başlayayım, arkasından şöyle yapayım gibi bir düşünceyle başlamıyorum yazmaya. Her hikaye bir yerde kendi biçimini de dayatıyor sanırım. Bu durum öyküye bakış açımla da alakalı. Sanat anlayışı olarak durulan yer öykünün içyapısını da etkiliyor. Sorumluluk meselesine gelince, elbette o yurtta olanlarda benim de bir sorumluluğum var. Kendi zamanımın olaylarına elbette sessiz kalamam. Özellikle doğruluğu ya da gerçekleştirilen eylemin içeriği alacalı değilse. Bazen birçok meselede tereddütte kalıyoruz. Ne yapsak bilemiyoruz. Ama bu olay öyle değil. İyi ve kötü açıkça belli. Öyleyse elimdeki tek şeyle; öyküyle bunun karşısında durmak benim sorumluluğum diye düşünüyorum. Daha doğrusu öyle olsun istiyorum, öyle umuyorum. -301, Sınır, Gecenin İpi gibi öykülerde güncel konuları öyküleştirmişsiniz. Güncel olan gündemden düşünce öykülerinizde değerini yitirmez mi sizce? -Keşke bu olaylar bir daha olmasa, öyküler de unutulsa. Ama öyküleri kısa bir zaman önce yazmış olmama rağmen, geçen bu kısa zaman içinde bile aynı olaylar tekerrür etmeye devam ediyor. Zaten burada anlatılan, olaydan ziyade meselenin yalnızca bir anıdır. Olay daha çok bir araç olarak öykünün içinde yer alır. Böyle olunca da insanda meydana gelen tahribat her zaman, her devirde devam ediyor. Dediğim gibi keşke değerlerini yitirseler, yerin dibine batsalar da bir tek çocuğun, bir tek saç teline bile zarar gelmese. -Öykülerinizdeki şiirsel dilden hareketle öykü şiir ilişkisi konusunda ne dersiniz? -Öykünün şiirle roman arasında olduğunu düşünüyorum. Eksiltili anlatım, kelime tasarrufu derken şiire daha fazla yaklaşıyoruz sanırım. Öykülerimde şiirsel bir dil kullanmak gibi bir gayretim yok aslında. Ama dediğim gibi birçok şeyi denerken böyle bir dile yaklaşıyor olabilirim. -Aşkar Dergisi'nin öykü editörüsünüz. Bu bağlamda günümüz öykücülüğünü nasıl değerlendiriyorsunuz? -Son yıllarda öyküye ilginin arttığı bir gerçek. Hem okurlar açısından hem de yazarlar açısından bu ilgiden söz etmek mümkün. Ama bu ilginin niteliğinin hemen test edilmesi zor. Bunun için belki belli bir süre geçmesi gerekir. Sonra geriye bakıp değerlendirmek ve bunun bir yükseliş mi yoksa bir çöküş mü olduğuna karar verilebilir. Nicelik açısından dediğim gibi öykü yazmaya karşı ilgi artıyor. Okuyucu da öykü dergilerine ve kitaplarına ilgi gösteriyor. -Teşekkürler. -Ben teşekkür ederim.


Aslında geriye dönüp bakmak yerine her zaman an'a ve yarına bakmayı tercih ettim. Oysa dün olup bitenler, an'da olanlardan ve gelecekte olacaklardan daha fazla veri içerir. Distopik bir meseleyi ele alırken bile aslında dünün mirasının yarına yansıması üzerinden sözümüzü söylemeye çalışırız. Bu anlamda geçmiş gelecekten daha canlıdır. Bizi biz yapan, sahip olduğumuz değerleri kıymetlendiren de yaslandığımız müktesebattır diyebiliriz. Her yeni gün elbette yeni tecrübeleri de beraberinde getiriyor. Islak Kibritler bir ilk kitap olmaktan öte, yıllarca verdiğim emeklerin toplamı ve ortaya koyduğum bir eser olarak benim için ayrıca kıymetli. Ve fakat dünya dönmeye devam ediyor ve söylenecek sözlerle birlikte yeni öyküler birikiyor. Bu birikim bahsettiğin gibi dokuz yıllık zaman içinde beş kitap olarak önümüzde duruyor. İnsanlığın hikaye ırmağı da gürül gürül akmaya devam ediyor. Edindiğim bütün tecrübeler aslında beni o hikayeye daha fazla yaklaştırıyor. Bir insan olarak bundan beri olmam zaten mümkün değil. Öyleyse, insanlık hikayesinden payıma düşenlerin öykülerini yazmaya ömrüm yettiğince devam etmek istiyorum. Hz. Adem'le başlayan ve kıyamete kadar sürecek olan o soy hikayeye ben de bir katkı yapabilirsem kendimi bahtiyar addederim. Kurduğum cümlelerin bana şahitlik etmesini dilerim. Diğer taraftan insanlık hikayesinin büyük bir baskı ve saldırı altında olduğunu düşünüyorum. İnsanın, saf ve soy bir varlık olarak kalmasının gittikçe zorlaştığına inanıyorum. Alın teri ve emeği sömürülen milyarlarca insana vaat edilen, diğer insanlardan daha fazla konfora sahip olma seçkinciliği. Böylece kurulan bu acımasız sistem, Kamboçya'da günde bir dolara çalıştırdığı bir çocuğun ürettiği ve ömrü boyunca asla giyemeyeceği ayakkabıyı iki yüz dolara satarak büyüyor. Üstelik bu çocuklar maruz kaldıkları kimyasallar yüzünden daha otuzlu yaşlarında ölüyor. Adaletsiz gelir dağılımı ile beslenen bu doymak bilmez sistem, medya ve reklam aracılığı ile insanı bir çeşit bağımlı haline getiriyor. Böylece daha fazla edinme isteği ile eşitlik, hak, paylaşma, adalet gibi kimi insani değerler yavaş yavaş geriye çekiliyor. Elimizde ise arsız, doymak bilmez bir tüketim şiddeti kalıyor. İşte o zaman da birisi çıkıp Avrupa'nın geleceği Afrika'nın fakir kalmasına bağlıdır. Afrika'nın fakir kalması için elimizden geleni yapacağız. diyebiliyor. Bunu da üst perdeden ve fütursuzca söyleyebiliyor. Bu baskı ve kıstırılmışlık içinde, insanlığın hikayesinin üzerindeki baskı ve aldığı yara edebiyatın meselesi olmayacaksa kimin meselesi olacak diye düşünmeden edemiyorum. Evet, hikaye bu ve ben buradayım. İnsanlık hikayesine yapılan her müdahalede sorumluluğum olduğunu düşünüyorum. Çünkü biz yaşarken oluyor her şey. Ve güneşin altında bugün varsak, taşıdığımız vebal omuzlarımızda bir emanet olarak durmaktadır. Geriye dönüp zaman zaman kitabı çıkmamış halime kimi tavsiyelerde bulunuyorum. Bazen kendimi payladığım da oluyor. Geçmişte oyalanmak, bir çeşit nostaljik coşumlar olarak değil ama Şunu acaba şöyle yapmak daha mı güzel olurdu? dediğim zamanlar oldu. Ama sonra olabileceklerin en güzel şekilde olduğu konusunda bir mutmainlik içinde yeni öykülere yöneldim. Bundan başka ne söylesem fazla kişisel kalır. Öykü yazmayı, kurguyla oynamayı seviyorum. Bazen öykülerin birbirini çağırdığı oluyor. Mayalanıyor. Böyle olunca da kayıtsız kalamıyorum. Kimi devam öyküler çıkıyor. Ama bunlar da en fazla üçleme olarak kalıyor. Fakat belli bir yerden sonra fazladan bir cümle kursam bütün öykü bozulacak ve emeklerim heba olacak gibi hissediyorum. Daha doğrusu o noktaya geldikten sonra bir cümle daha kursam sırıtacak, böylece de öyküye hakaret etmiş gibi olacağımı düşünüyorum. O yüzden bazı küçük bağlantılarla üçleme olarak kalıyor. Bu da belki bir tarz olarak haneme yazılabilir. Bundan başka ne söylesem zorlama olur. Daha önce de roman yazmak istediğimi, hatta kimi notlar aldığımı söylemiştim birkaç yerde. Bundan vazgeçmiş de değilim. Ama paçamızdan çekip duran maişet derdi, hayat hengamesi şimdilik bunu ertelememe sebep oluyor. Bir gün inşallah diyeyim. Ya Hak. Savaş görüntülerini, insanların başında patlayan bombaları bir simülasyon gibi konforlu ve güvenli evlerimizden bize izletenlere, elindeki kumanda koluyla binlerce kilometre uzaktaki insanların yaşamları hakkında karar verip onları hayattan koparanlara, bizim gerçeklik algımızı sakatlayanlara karşı elimde olan tek şeyle, yani öyküyle itiraz etmeye çalışıyorum. Soruna en yalın cevap bu olabilir. Diğer taraftan şunu da mutlaka eklemem gerekiyor. Sanatçının olaylar olmadan önceki tutumuyla, olaylardan sonraki tutumu arasında bir fark yoktur. Olmamalıdır. Çünkü sanatçının sahip olduğu değerler, müktesebatı ve estetik bilinci ona zaten bir sabite sağlamıştır. Tam da bu sabite üzerinden sanatını icra eder. Elinde olan ve yaslandığı bu zemin onu olaylar ve durumlar karşısında daha korunaklı bir konuma getirir. Böylece icra ettiği sanat kıymetlenir. Bir olay gerçek olsun ya da olmasın, sanatçı ele aldığı meseleyi derinlikli bir dille anlatmaya mecburdur. Yalnızca inandırıcılığı artırmak, okuyucuyu gerçekliğe yaklaştırmak anlamında değil, sahip olduğu estetik bilinç sanatçıyı derinlikli olmaya zorlar. Özellikle, itiraz ettiğimmeseleleri edebiyatın, daha doğrusu öykünün alanına çekmeye çalışırken bazı klişelere de dokunmuş oluyorum sanırım. Bugün bize acayip ambalajlarda gerçek diye sunulanlara karşı uyanık kalmanın sanat üzerinden yolu bu gibi geliyor bana. İnsanlığın acılarıyla beslenenlere karşı isyanımı ancak böyle dile getirebiliyorum. Bir ideolog tavrıyla konuşmak istemem. Ancak pragmatik kimi günlük telaşlara kurban edilen insani değerlerin asli hüviyetini korumak ve kendi gerçekliğini iade etmek de sanatın bir meselesidir bana göre. Yoksa bu kadar politize olmuş bir dilden kendimizi sakınmak imkansız hale geliyor. Umut çok büyük bir şey. Bütün olup bitenlere karşı koşarak sığındığımız bir liman. Ne olursa olsun bizi diri tutan bir cevher. Bir umut güzellemesi yapmak değil maksadım ama bence insanın taşıdığı canın bağlı olduğu iptir umut. Bu bağlamda, bir yazar olarak öykü kahramanlarımın umutlu olması gayet doğal bana göre. Umut karanlığın, zulmün ve insani değerlere karşı işlenen her suçun panzehiridir diye düşünüyorum. Fıtri hikayesine dönmesini umduğum insandan ve de her şeye rağmen bizden ümidini kesmeden her gün güneşi doğuran Allah'tan ümidimi kesemem. Bahsettiğin öyküyü Acaibü'l Mahlukat atölyesi için yazmıştım. Bir gulyabani öyküsü olduğunu kitap zaten söylüyor. Bundan başka benim öykülerin ne söylediği ya da ne anlattığına dair kuracağım her cümle okuyucuya haksızlık olur diye düşünüyorum. Sen böyle anlamışsın. Bir başkası daha farklı bir anlam çıkarabilir. Bu zenginliğe halel getirmemek için başkaca bir şey söylemekten imtina ediyorum. İnşallah koruyabiliyorumdur. Gayret ediyorum diyeyim. Ağlak metinler okumayı hemen hiçbirimiz sevmiyoruz. Okumayı sevmediğim metinler yazmak istemedim hiçbir zaman. Bundan özenle kaçındım. Bazen yazmak istediğim bir meseleyi yıllarca ertelediğim oldu. Öykü kendi dilini bulsun diye beklettim. Bu sabrın karşılığını aldığımı düşünüyorum. Benim bilinçli yaptığım ilk okuma yazılı bir metin değildi; bir çizgiydi. Demiryollarında çalışan babam, ilkokulda okumaya yeni başladığım günlerde bir akşam elinde bir dergiyle geldi eve: İslam dergisinin Hac özel sayısı. Yakın zamana kadar duruyordu o dergi ama taşınırken kaybettim sanırım. Derginin küçücük yazılarını okuyamadım elbette ama içinde benim yaşımda bir çocuğun ilgisini çekecek bir şey vardı: Bir Hasan Aycın çizgisi. O çizgiyi merakla uzun süre incelemiştim. Onun üzerinden kendimce hikayeler kurmuştum. Şimdi böyle bugünden geriye bakınca farkında olmadan sağlam bir temel atmışım kendime göre. Uzun yıllar sonra aynı çizgilerle yeniden karşılaşınca aramızdaki ünsiyetten mülhem hiç yabancılık çekmemiştik. Ezelden bir tanışıklık vardı aramızda. Daha sonra Hasan Abi ile tanıştık. Ben de o çizgileri daha sağlıklı okumayı öğrendim zamanla. Kitabın takdim yazısında da dediğim gibi, bu çalışma aslında eskilerin komşu tabağını boş çevirmeyip elde olandan bir şeyler, hiç olmadı bir yemelik tuz koymaları gibi de anlaşılabilir. Öykücünün hediyesi öykü olur elbette. Bu çalışma uzun zamandır aklımda vardı. Öykü yazarı arkadaşlarıma bahsettim. Hemen hepsi olumlu cevap verdiler. Böylece ortaya Çizgi ile Yazgı çıkmış oldu. Çizgilerden hareketle öykü yazılması anlamında bildiğim kadarıyla ilk çalışma bu. Umarım yeni ve farklı kitapların önünü açar ve örnek teşkil eder. Kitapta çok kıymetli ve yetkin isimler yer aldı. Çağrıma cevap vermelerine çok sevindim. Hepsine buradan yeniden teker teker teşekkür ederim. Biz yazdığımız öyküleri iki kapak arasına alıp ortaya koyduk. Takdir okuyucunun ve eleştirmenlerindir. Sürpriz yok. Yine kısmet olursa öyküler yazacağım. Dergilerde yayımlayacağım. Kitaplık çapa eriştiğinde dosyamı yayınevine göndereceğim. Ama şunu söylemek isterim, tezgahta her zaman yazılacaklardan çok okunacaklar var. Şimdi bu son sorunu da cevapladıktan sonra hızlıca okumalara dönmek istiyorum. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


Öykülerime bakıp -hacim olarak değil belki ama genişlemeye elverişli içyapısı itibarıyla- benim bir gün roman da yazacağım öngörüsünde bulunanlar olmuştu. Hatta kimi söyleşilerde bu yönde sorular da gelmişti. Elbette bunlar da beni teşvik etmiş olabilir ama Kehanetin İlk Günü birdenbire ortaya çıkmadı. Yaklaşık beş yıldır üzerine düşünüp notlar alıyordum. Böyle uzun soluklu bir demlenmeden sonra yazdığım Göl gibi öykülerim de var malum. Yazım süreci kısa olsa da romanın hazırlığı bir hayli uzun sürdü aslında. Kimi dost sohbetlerinde roman yazma fikrimi anlatmış ve hikayesinden de bahsetmiştim. Bu fikir aklıma ilk düştüğünde zaten bir romana dönüşeceği belliydi. Zihnimde tasarlarken de roman olarak vücut buldu. Yazım süreci, öykülerimden bağımsız olarak yeni tecrübeler edinmemi sağladı. Bu kadar geniş bir kurmacanın kendi ritmini koruyarak kopmadan ilerleyebilmesi için sarf ettiğim dikkatin beni olgunlaştırdığını düşünüyorum. Artık daha cesur hissediyorum kendimi. Roman yazmayı, bir metin üzerinde hemen her gün disiplinli bir şekilde çalışmayı sevdim. Bu bağlamda arkası gelir diye umuyorum. Geçtiğimiz aylarda Şükran Divanı adını taşıyan uzun bir öykü yazmıştım. Bu öyküde yüz binlerce insanın öldüğü 1864 Büyük Çerkez Sürgünü'nü ana tema olarak aldım. Baktığımız zaman o olayın üzerinden yüz elli yıldan fazla zaman geçmiş. Asıl soru şu bana göre: Geçmiş gerçekten geçiyor mu? Daha birkaç gün önce İtalya açıklarında batan bir göçmen teknesinde de 41 kişinin öldüğünü okudum. Dünyanın bütün denizleri bu kayıp insanlar için bir mezarlığa dönüşmüş durumda. Yurtlarından sürülürken yollarda can veren bu insanların net bir kaydı bile tutulamıyor yazık ki. Bana göre geçmiş; bugünden, şu andan daha canlıdır. Üzerinde derinlikli olarak düşünmeye, bazı noktaları yeniden yeniden tahlil etmeye, buradan bazı hisseler çıkarmaya, yani incelikli olarak çalışılmaya daha müsaittir. Zaten Kehanetin İlk Günü de salt bir mitolojik anlatı değil. Tam da az önce değindiğim gibi, geçmişin bugüne uzantılarını ve etkilerini konu alan bir metin. Aslında ben hikayemi bugünden anlatıyorum. Oradaki tarihi hikaye, sadece anda yaşadıklarımıza yaptığı katkı nispetinde var. Yani o geçmiş bir türlü geçmiyor. Ve biz insanlık olarak her nesilde bazı şeyleri yeniden tecrübe ediyoruz. Bu tecrübeler bazen büyük öfkelere neden oluyor bende. Çünkü bırakın yüzyıllar önce yaşanmış büyük acılardan ders almayı, daha dün meydana gelen elim bir hadiseden bile ders alamıyoruz. Bunun nedenlerine girmek bu söyleşinin hacmini aşar. Ama bir yazar olarak, ortaya koyabildiğim öykülerimde ve romanımda bu meseleleri işlemeye gayret ediyorum. Çok net söyleyeyim, katılmıyorum. Deneysel metinleri ayrı tutarak söylüyorum, bana göre öyküleyici bir metin tahkiyesiz olmaz. Burada belki de eleştiri konusu olan şey, tahkiyenin niteliği olabilir. Kimi metinler biçim itibarıyla tamamen tahkiyeye yaslanırken kimileri de bunu metnin içine gömerek yapıyor olabilir. Ortada bir hikaye olmalı ki yazar bunu anlatma iddiasında olabilsin. Hikayenin metne yedirilmiş olması o metinde tahkiye olmadığı anlamına gelmez. Kimi arayışlarla yazılan metinlerde tahkiye geri çekilmiş gibi görünse de toplamdaki hacimleri itibarıyla bunun zorlama bir yorum olduğunu düşünüyorum. Evvelemirde edebiyat, insandaki değişmeyeni anlatır. Güncele dair yazıyor olsak da, tarihi bir meseleyi ele alıyor olsak da insandaki değişmeyen temelinde baktığımızda esasında hep insanı anlattığımızı görürüz. Mesela kadim çağlara ait bir roman kahramanı olan Yuşa, yaşadığı şehri bir sebepten terk etmek zorunda kalıyor. Başka bir bölümde ise günümüzde yaşayan başka bir roman kahramanı da işsizlik, hayat pahalılığı ve artan kiralar sebebiyle büyük şehirden kaçarak küçük bir Anadolu kasabasına yerleşiyor. Bu iki kahramanın arasında binlerce yıl var. İkisinin refleksleri ve hareket sebepleri temelde çok farklı olsa da benzer nedenlere dayanıyor. Sorunda kaygı olarak tanımladığın şey belki bu olabilir. Bütün bunların gelecekte de böyle olacağını öngörerek küçük uyarılar yapmaya çalışıyorum diyebilirim. İkisini de gerektiği kadar, kurguya ve olay örgüsüne sağlayacağı katkı kadar kullanıyorum. Burada anlatma iştahı olarak gördüğün şey, roman kişilerinin karakterlerinden kaynaklanıyor olabilir. Yani geveze birini anlatıyorsam ya da çok hareketli bir sahneyse buna göre anlatmak gerekiyor. Diğer taraftan böylesi bir durumda bile fazlalıklardan arındırılmış bir sıkılığı ve sadeliği gözetmek gerekir. Bu durumda da senin hem sıkılık hem de anlatma iştahı dediğin şeyle karşı karşıya kalıyoruz diye düşünüyorum. Edebiyatın önceliği elbette ki ne anlattığımız değil, nasıl anlattığımızdır. Sanat bir formdur ve sağladığı biçimsel çeşitlilik onu daha da kıymetli hale getirir. Her metin kendi içyapısı itibarıyla yazarına bir dil imkanı sunar. Bence iyi metinler, yazarların bu imkanı ele aldıkları meseleyle ne kadar bütünleştirdikleri ile alakalı. Ben her metnin bir müziği ve matematiği olduğuna ve bunları iyi harmanlamanın da bir metni iyi bir metin yaptığına inanıyorum. Klişe olacak ama sürpriz yok. Ağırlık her zaman olduğu gibi okumaktan yana. Bir yandan öyküler yazmaya ve yayımlamaya devam ediyorum. Bu öyküler kitap olacak bir çapa ulaştığında ise yine iki kapak arasına girer diye umuyorum. Diğer taraftan da notlarını aldığım bir roman var. Dilerim onu yazmak da nasip olur. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.


Şair Ali Emre ile Okur Kitaplığı'ndan Çıkan Yeni Şiir Kitabı Yeryüzüne Dağılan Hakkında Konuştuk. - Şiir kitabınız üç bölümden oluşuyor. Okumaya başladığımda şiirlerin bir süre sonra bireyselleşmeye doğru gideceğini düşünüyordum ama karşıma ciddi bir duyarlılıkla ele alınmış kanayan yaralarımız çıktı. Ali Emre hep meseleleri olan ve onlara kayıtsız kalamayan bir şair mi? Herkesin ontolojik sorunlarla boğuştuğu ve bunun popüler olduğu bir çağda neden meseleler? - Bir derdi, meselesi, çabası, kavgası olmayan insanı kim ne etsin? Böcek gibi yaşamak, asla yüceltilemeyecek bir tercihtir. Ben inançlarım, düşüncelerim, hayata bakışım itibariyle öteden beri insanlığın yaşadıklarına bigane kalmamaya çalışan biriyim. Gündelik hayatımda da zihnim, yüreğim hep bunlarla iç içedir sonuçta. Diğer edebi türler gibi şiir de son çözümlemede şairinin bakış, algılayış ve yaşayışından izler taşır. Sonuçta o da insani bir eylemdir. Bu kitapta, meselelerimizin, kanayan yaralarımızın biraz daha öne çıktığını, merkezi bir yer edindiği de doğru bir tespit. İyiliğe arka çıkmak; zulme, kıyıma, haksızlığa, zorbalığa karşı durmak kim olursak olalım bizim en temel insani ödevlerimizden olmalı zaten. Şiir de bu eksende bir anlama ve tanıklık eylemiyle birlikte bir şahitlik bilinci ve inşirah açılımı sağlıyor bana. - Kitaptaki ilk şiir Kazadan Beladan Sakınır Gibide klasik bir biçim dikkatimizi çekiyor. Diğer şiirlerde de benzer biçimleri ve halk şiiri sesini hissediyoruz. Serbest gibi görünen ama geleneğe de biraz bağlı şiirler diyebilir miyiz? Ayrıca bu biçimleri tercih sebebiniz nedir? - Evet. Koçaklamalardaki sesi andıran söyleyişlerin yanı sıra beyit birimiyle yazılmış şiirler var kitapta. Bunlar bir araç, bir imkan sonuçta. Anlatacaklarıma uygun düştükleri için kullanmışımdır onları. Form, biçim önemli olmakla birlikte temel öğe değildir. Bir gerekçesi, anlam evleği olan söz, kendine uygun bir biçim bulmakta zorlanmayacaktır. Bu bağlamda ben de edebiyat, sanat alanındaki insani birikime yabancı, mesafeli durmam. Sözün, anlamın üstünü kapatmamak, onları örtüp karartmamak kaydıyla geleneksel biçimleri de modern biçimleri de kullanırım. Önemli olan kabın içini neyle, nasıl, hangi yetkinlikte, nasıl bir vüs'atte doldurduğunuzdur zaten. - 80'lerde İstanbul'da şiiri hem panoramik hem de öyküsel anlamda bize dönemi özetliyor. Seksenler birçok insanda nostalji sizde daha çok acı bırakmış gibi. Aslında ilk gençlik çağlarınıza tekabül ediyor ve belli ki dönemin sorunları yine sizi teğet geçmemiş. Seksenlerde güzel şeyler de oldu mu hatırınızda kalan? - Yeryüzüne Dağılan; seksenlerin, doksanların, iki binlerin tümünden izler taşıyan şiirler içeriyor. 80'lerde İstanbul'da şiiri ise ağırlıklı olarak bunların ilkine yoğunlaşan, hem ilgili döneme hem de benim ilk gençlik yıllarıma retrospektif bir bakışla ışıklar düşüren bir şiir. Benim de severek yazdığım ve okuduğum bir şiir bu. Bugünümü biçimlendiren olayların, tercihlerin, kararların, yönelişlerin neredeyse hepsi orada, o yıllarda saklı. Aynı zamanda önemli toplumsal olayların, altüst oluşların yaşandığı bir dönem 80'ler. Şiir de birbiriyle kesişen bu iki düzlemde akıyor zaten. Bir tarafta darbe atmosferi var. Kenan Evren var, acılar var, işkenceler ve mahpusluklar var. Herkesin bir parça etkilendiği Ahmet Kaya var. Çernobil var. Turgut Özal var. Waldo kitabını yeni yayımlayan İsmet Özel var. Turgut Nereden Koşuyor adlı sıradan kitabıyla büyük bir gürültü koparan Emin Çölaşan var. Suların üç günde bir akması var. Öğrenci yurtları ve evleri var. Edip Cansever'in, Cahit Zarifoğlu'nun vefatı var. Korkuyu ve mahcupluğu üstünden atmaya çalışan ideolojik silkinmeler var. İnsanı boğan bir üniversite müfredatı var. Bunlar, genel atmosferden kesitler. Benim için de yeni, farklı bir hayat var elbette. Taşradan gelip büyük şehirde tutunmaya, okumaya çalışan bir gençsiniz. Yeni birçok olguya, görüntüye, ilişki biçimine çarpa çarpa, yeni birçok sıkıntıyla çarpışa çarpışa büyüyorsunuz. Gurbettesiniz, yoksulsunuz, okuyabilmek için aynı zamanda çalışmak zorundasınız. Çok heyecanlı, istekli ve meraklı fakat aynı zamanda utangaç ve yalnızsınız. Taşrada ağır ağır akan ve değişime henüz büyük ölçüde direnen hayatın İstanbul'da ne kadar hızlı ve acımasız aktığına tanık oluyorsunuz. Okuyor ve tartışıyorsunuz. Düşünceleriniz değişiyor. Eylemlere katılıyorsunuz. Coplanıyorsunuz. Takip edildiğinizi düşünüyorsunuz. Böyle ilginç bir zaman dilimi yani. Güzel şeyler de yaşadım elbette o yıllarda. Her şeye rağmen İstanbul'u sevdim. Farklı insanlarla tanıştım. Fakat acı ve hüzün daima galip geldi bende. Şiir eşliğinde geriye dönüp baktığımda bunlarla buluşmam doğal elbette. - Kanamalı Gazel Turgut Uyar'dan esinlenilmiş. Turgut Uyar Ali Emre'de nasıl ve nerede duruyor? - Turgut Uyar, Türkçe şiirde büyük bir yükselti kuşkusuz. Beğenmediğim, sevmediğim, yakıştıramadığım bir sürü yönü de vardır fakat şiiri her halükarda bereketli ve besleyicidir. Sezai Karakoç gibi, Cahid Zarifoğlu gibi, İsmet Özel gibi. Bu isimler günümüz şiirini etkilemeye devam ediyor zaten. Kanamalı Gazel, Uyar şiirinin bende nasıl ve hangi yönde karşılık bulduğunun da bir göstergesidir. - Şiirlerin geneline baktığımızda modernle geleneksel iç içe. Milenyum ile Aşkar aynı cümlenin içinde geçebiliyor örneğin. Bir sentez mi amaçladınız yoksa gelenekten kopmak istemiyor musunuz? - Bu; şiirin gerçekliğiyle, uzamıyla, coğrafyasıyla ilgili bir durum sanırım. Bir saat gibi içinde yaşanan zamanı, aynı zamanda bir pusula gibi gidilecek yeri, yönü, gelecek zamanı işaret eden şiirin gelenekten, tarihten, insanlık deneyimlerinden tümüyle kopması da mümkün değil. Üstelik ben tarihe büyük bir ilgi duyan biriyim küçüklüğümden beri. Kaçış da arayış da, bağlılık da hesaplaşma da tarihsel bir düzlem arar kendine zaten. Şair dağılmış, kendi yerini ve gücünü yitirmiş bilgi ve duyumsamalar arasında insani duyarlığı yeniden birleştirir, toparlamaya ve anlamlandırmaya çalışır. Şiir biraz da bu durumun, insanla ilgili bu çok yönlü, bu karmaşık ve değer aşılayıcı oluşun serencamıdır, didişmesidir, erincidir. Acımasızca geçip giden zaman ile çok güçlü bir istekle gelmesi beklenen, arzulanan arasında kalan insanın yaralı, yarılmış da olsa bir anlatım yolu, bir dil bulma ihtiyacıyla bir bağlantısı vardır şiirin. Kökü yerde, dalları gökte bir söz ağacı; yeryüzü konukluğumuzun bütün tortusunu yedeğine alarak zamanın dibinden gülümsüyor bize hala. - Bu şiirleri okuyanların en azından bazı kişi ve kavramları bilmediğini varsayarsak ciddi bir merak duyacaklarını düşünüyorum. Örneğin genç arkadaşlar bir ansiklopedi olmasa da Google'a bir Nurettin Zengi, İbn-i Hazm, Godiva yazarlar mı? Yoksa okuyup geçerler mi? Ümitli misiniz genç okuyuculardan? - Aklı başında her şair okuyucusunu kutsamaktan da küçümsemekten de uzak durur. Hepimiz bir gün yazdıklarımızın ucundan kıyısından birilerinin tutacağı umudunu da taşıyarak yazıyoruz. Üstelik ben, bütün eksiklerine, yetersizliklerine rağmen günümüz şiirinin oldukça canlı, gürültülü ve direngen olduğunu düşünüyorum. Edebiyatın, sanatın, kültürün, düşüncenin bütün dünyada maruz kaldığı gerilemeye bakarak umutsuzluğa düşmemek lazım. Edebiyatın geneli için de söylenebilir belki ama ben özellikle şiirin kendisini kuşatan koşulların, kendisine ayrılan imkanların, kendisine layık görülen çapın ötesinde bir işlevi olduğuna inanıyorum. Sayıları az olmakla birlikte duyarlığı da birikimi de yüksek gençler olduğunu biliyor ve görüyorum. Hiçbir tasmayı sevmeyen gençler, surda gedikler açmaya bundan sonra da devam edeceklerdir. Kimi zaman sevinç, kimi zaman acı eşlik etse de kendisine, insan tükenmez gerçekliğinin bilincinde olarak, uzanıp her sabah bu gürbüz insan ağacının yanaklarından öpmeyi asla ihmal etmemeli şair. - Bıraktığın Yerden şiirini temel alırsak insanlara Biz birçok şey kaybettik hala da kaybediyoruz; bak ne idik ne olduk! diye sesleniyorsunuz. Şiir kaybettiklerimiz hakkında ne yapabilir? - Şiir işaret eder, gösterir, dikkat çeker, eşlik eder. Onun ötesinde bir şey yapamaz. Hayat, edebiyattan daima daha üstün ve önemlidir. Şiir bize neyi kaybettiğimizi hatırlatabilir, yitiklerimizi gösterebilir. Arama ve bulma çabamızı güzelleştirebilir. Fakat hayatı kararlı ve inançlı insanlar kurup değiştirebilir. Benim şiirim de geçmişin, tarihin avlularında epeyce dolaşır fakat oraya saplanıp kalmaz. Oradan güç alırız, orada başarılabilenleri görürüz. Umutlanırız. Yekiniriz. Silkiniriz. Fakat yüzümüz hep hayata ve geleceğe dönüktür. Biz yaşadığımız zamana da tarihe de hayata da kendi gerçekliğimize de bütüncül bir anlayışla bakarız. Ders alırız, ye'se düşmeyiz, çözülmeyiz. Düştüğümüz yeri görür ve oradan sıçramaya çalışırız. Sınav bilinciyle hareket ederiz. Bu tutum sonuçta muhkem ve devrimci bir bilincin içimizde sımsıkı durmasıyla ilgilidir. En zor durumlarda bile özne merkezli düşünmeye çabalarız. Bu nedenle, kendini zehirleyen, ısırgan otları gibi dilimizi, dimağımızı dalayan her şey bizden uzak durmalıdır. - Oturma Grupları şiirinde ülkemizden dünyaya açılıyorsunuz. Samimiyet eksikliğine bir eleştiri sezdim şiirde. Dışarıdan her şeye duyarlı gibi görünen ama içi kof duyarlılıklar sizi neden rahatsız ediyor? Pekala, size ne diyebilirler? - Evindeki mobilyalara, oturma gruplarına taparcasına bağlanan insanlarla oturma eylemi yapan insanlar bir aradadır o şiirde. Yemekhane, yatakhane, abdesthane arasında bir hortum gibi yaşayan insanlar bilerek ya da bilmeden zulme, zorbalığa, ahlaksızlığa, kötülüğe güç katan yahut bunları bizzat gerçekleştiren kişilerdir. Ben bir insan ve şair olarak bir inancın, dünya görüşünün tarafıyım ve bu beni aynı zamanda eleştirel düşünmeye, tavır almaya hatta bir savaşım vermeye yönlendiriyor elbette. - Ganimete Giriş, İslam tarihinin yaralarına gidiyor. Hepsinin yükü şairin omuzlarında mı? Uhud mağlubiyetine hala üzgün mü Ali Emre? - Biz o tarihin de sonuçta bir parçası, bir tarafı, iyi kötü bir aktörüyüz. Bugünden bakınca da böyle bu. O evren içinde konumlanarak hala sevinmeye ve üzülmeye devam ediyoruz. Bize hala anlam ve değer katan, bize bir kimlik ve kişilik kazandıran organik, canlı süreç bu. Ganimetçilik yapan, fırsat düşkünü, mülkiyete tapan, iyiliği emredip kötülükten sakındırmayan, yetimi ve öksüzü itip kakan, hakkın ve adaletin tanıklığını önemsemeyen, yoksulu doyurmaya önayak olmayan, komşusu açken kendisi tok yatan, çocuklarımızın diri diri gömülmesine ses çıkarmayan anlayışlardan ve kişilerden de uzak durmalıyız. Söz gelimi inşaat ya resulallah anlayışla özetlenebilecek düşkün ve kirli yaklaşımlar da ganimetçiliğin günümüzdeki yansımaları olarak yorumlanabilir. Sorumluluk bilinciyle yola çıkan şiirin mahalledeki yaralara, yozlaşmalara gözlerini yumması beklenmemelidir. - Genç İşi şiirinde hem yazgıya hem iradeye inanan adam diyorsunuz? Bu ikilemler de şiir yazdırıyor mu size? - Söz konusu şiirdeki adam, ikilemi aşmış, yazgı ve iradeyi barıştırmış biridir. Fakat ferdi ve toplumsal ikilemler, düşüş kalkışlar, çırpınmalar şiirin de çıngılandığı alanlardır. Birçok şiirin enerji kaynakları arasında bu çok yönlü gerilimin, bu çatışma ve yarılmanın etkisi görülür. Şairin şarkısı hiç bitmez bu yüzden. Yara kapanmaz. Merhem bulunmaz. Üşüme geçmez. Çırpınırken de, yenilirken de, kazanırken de ne çok yol veriyoruz şiire. Mutluyum, çünkü beynim yok! diyemeyenlerin harcı biraz da şiir. - Kırk yaş vurgusu ve bir üzgünlük dikkatimi çeken bir diğer konu oldu. Yaşlanmak demeyelim de büyümek sizde ne ifade ediyor? Ali Emre büyüyor mu? Büyüdükçe dünya nasıl görünüyor? - Bu kitaptaki şiirlerin neredeyse tamamı, kırkı geçtikten sonra yazdığım şiirler. Bir insan hayatı için kuşkusuz önemli bir dönemeç bu. Bunu bazen ben de düşünüyorum. Belki bu soruları başkalarına, yanımızdaki, çevremizdeki kişilere sormak lazım. Büyüdükçe, yaşlandıkça dünyanın daha fazla değiştiğini, başkalaştığını, bizden çalmaya başladığını görüyoruz belki. Bu bir taraftan bir dinginlik, teslimiyet, güngörmüşlük hissi veriyor. Bir taraftan da öfkemizi, direncimizi, kavgamızı bilemeye yönlendiriyor bizi. Belki artık tutulamayanlardan olmak için biraz geç ama hiç değilse tutunamayanlardan olmamak için uğraşıyor insan. - Acıyla Sınanan şiirindeki yola düşen bismillah bir hicretin habercisi mi? Ali Emre nereye gitmek istiyor ve nasıl bir gidişle gitmek istiyor? ALİ EMRE: Murdar baltalı Kabillerle dolu hala dünya. Birçok bölgede insanlar onlara direnmeye başlıyor yeniden. Biz de direneceğiz. Kötülükten, zulümden, pislikten hicret edeceğiz. Durmak bunamaktır çünkü. Teslim olmaktır. Kanaralaşmaktır. En iğrenç yenilgi biçimi de gönüllü köleliktir. Ölüm bize değene kadar koşturacağız, konuşacağız, yazacağız, tanıklık edeceğiz, iyiliğe arka çıkacak ve kötülüğe direneceğiz. Bismillah boylu çocukların elinden tutmaya, kendi sesimizle kendi şarkımızı söylemeye devam edeceğiz. Yeryüzüne Dağılan umudun, bilincin, sevincin yoldaşı olacağız.


Okuryazarlığın insana sunabileceği en önemli imkan sanırım arama gayretini sürekli hale getirmesidir. Ne bulduğundan ve neye ulaştığından bağımsız olarak bu gayretin insanı diri tutan bir tarafı var. İnsanın kendisini sıradanlaşmaktan ve sele kapılmaktan korumasının bir hayli zor olduğu bir çağda yaşıyoruz. Ben de ne zaman arama ve anlamlandırma gayretinden uzaklaştımsa öykü elimden tuttu diyebilirim. Düş kurmaya devam etme isteğimi yazdığım, üzerine düşündüğüm öyküler harladı. Düş kurmayı unutmaktan, dünyaya kendimi kaptırmaktan oldum olası korktum. Öykülerle metafizik irtibatımı kuvvetlendirdiğimi düşünüyorum. Elbette içinde yüzdüğünüz mekandan ve zamandan ayrılmanın farklı yolları ve yöntemleri de var. Benim için şimdiden ve buradan ayrılabilmenin, uzaklaşabilmenin yolu öykü düşünmek ve yazmak oldu. Takdir edersiniz ki zamanla ve eşyayla aranıza mesafe koyabilmeniz kolay olmuyor. Bu noktada öykü yazmanın faydasını gördüm. Ayrıca öykünün insanın yalnızlığını serinleten bir tarafı da var. Bu serinliğe ihtiyacımız var. Tema hususunda seçici olduğumu söyleyebilirim. Bu seçiciliğin işimi zorlaştırmakla birlikte beni tekrardan ve çalakalem yazılmış metinlerden kurtardığını düşünüyorum. Yazarların yazma motivasyonları, gerekçeleri zaman zaman değişiyor, yenileniyor. En temel motivasyonum beni daha düzenli bir okur haline getirmesi ve hayretimi zinde tutmasıdır diyebilirim. İnsan bir hiç olarak yaşamak ve ölmekten de korkuyor açıkçası. Başkalarının hissettiklerini anlamak, onların penceresinden dünyaya bakmak için de yazıyoruz. Çünkü insan, ötekini kavrayarak kendine bakabiliyor. Meselemiz de kendimizle zaten. Kendimizi ömür boyu keşfetmekle meşgulüz. Nitekim kendini keşfeden, insanı keşfediyor. Bunun da en sağlıklı yöntemi ötekini keşfetmek. Her öyküden sonra yenisini, daha iyisini yazamama endişesi insanı üretken kılıyor. Bu durum doğal olarak sizi motive ediyor. Öykü yazmayı, işin acemisi olarak sürdürmek gerekiyor. Böyle olunca yeni öyküler dışarda sizi bekliyor zaten. Yazmadan, onlardan kurtulamıyorsunuz. Bilakis genişletiyor. Sözcüğün uzandığı yer, metinde kapladığı alandan ibaret değildir. Genişliği ve derinliği göründüğünden ileriye gidemeyen sözcüklerin metne faydadan çok zararının olduğunu biliriz. Çünkü söz çoğaldıkça etkisi azalıyor. Okur, sözün gölgesinin mesafesinde kendisine geniş bir alan bulur. Edebiyat metninin başlıca görevi de okuru tanımadığı ya da geçip gittiği alana çekmek. Ona bir şeyler söylemek, buyurmak ya da öğretmek değil. Okur metinde ne görüyorsa bu alanda görüyor. Ne hissediyorsa sözcüğün gölgesinin uzandığı o uzaklıkta hissediyor. Her kitabın ayrı bir ad koyma hikayesi oldu. İlk kitabım dosya bütünlüğüne ulaştığında öykülerin ilkinin adı Bekleme Salonu'ydu. Kitabın adı olabileceğini yazarken hissetmiştim. Öyle oldu. Beni Hikayeden Çıkart, benim o günlerdeki halet-i ruhiyemin içinde yüzen bir başlıktı. Hem o öyküleri yazarken hem de başlığı belirlerken zorlanmadığımı hatırlıyorum. Uzaklık Yaralar, uzaklardan yazdığım öykülerin bütünüydü. Sanırım başka bir ad koyamazdım. Üç Günlük Dünyanın İkinci Günü de dünya üzerine, zaman ve hayat üzerine çokça kafa yorduğumuz günlerde doğdu. Pandemi günleriydi. Kitap adlarını belirlerken elbette dostlarımla da istişare ediyorum. Dosyanın öyküleri yazılırken yavaş yavaş zihnimizde beliren kitap adı, sonradan pek değişmiyor aslında. Dönüp dolaşıp yazarken kitap adı olabileceğini düşündüğüm isme geliyor. Eskiden dergiler yeni yazmaya başlayan yazarların yetişme yerleriydi. Genç yazarlar için adeta okuldu. Şimdi böyle bir okul neredeyse kalamadı. Hiç kalmadı demek iddialı olur. Elbette birkaç dergi bunu sürdürmeye gayret ediyor. Ama genel olarak edebi kamu bu meseleyi ıskalıyor. Metnin ya da dar anlamda öykünün derdini anlatmak kolay bir mesele değil. Burada elbette yazarın buyurgan bir aziz görevi üstlenmesi gerektiğini kastetmiyorum. Öykünün arka dünyasını şekillendiren sesten, duygudan bahsediyorum. Ayrıca edebiyat metni dil bakımından da tema bakımından da demlenmiş, damıtılmış metinlerdir. Demlenme ve damıtma işlemine pek zaman ayrılmıyor. Dolayısıyla dil demlenmiyor ki dert, mesele demlensin. Elbette var. Ama bunun edebiyata yararı mı olacak zararı mı olacak, onu zaman gösterecek. Temalar çeşitlendi, zenginleşti. Buradan bir hayır murat edilebilir. Mesele öykünün çok yazılması değil aslında. Nitelikli öykünün azalmasında. Öykünün okura ulaşmadan herhangi bir eleştiriye, düzeltiye tabi tutulmamasında. Günümüz genç yazarlarının bir kısmının, bir yolculuğa talip olmamasında. Yoksa neticede iyi edebiyat metni her zaman gayretli okur tarafından keşfedilir. Bir şekilde bugüne bir şey söyler ve yarına da kalır. Bahsettiğiniz öykü enflasyonun tehlikesi okuru vasatla oyalıyor. Onun işini bir nebze daha zorlaştırıyor. Artık bir çaresinin olduğunu düşünmüyorum. Hikayenin ve hikaye anlatıcılığının etraflıca incelendiği bu metinler için ilk olarak Neden anlatırız? sorusunun peşine düşerek bir çerçeve oluşturduk. Hikaye anlatıcılığıyla pratik ilişkisi olan yazarların katkılarıyla hikayeye teorik perspektiften yaklaşan hocalarımızın katkılarını harmanladık. Metinlerde mükerrer hususlardan kaçınmak için yazıların sınırlarını yazarlarıyla birlikte belirledik. Yazıların tamamı, İnsan Neden Hikaye Anlatır? sorusu merkeze alınarak seçilip sıralandı. Hikaye anlatmayı merkeze alarak hayata, hikayenin işlevlerine, anlatmanın zorunluluğuna, anlatmanın bin bir yoluna, hayatı kavrama biçiminde hikayenin rolüne, büyük hikayeyi oluşturan küçük hikayelere, kıssalarla masalların açtığı dünyaya, hikayenin manevi boyutuna, postmodern toplumda, dijital dünyada hikayenin durumuna, sese, düşünceye, resme, göçmenliğe, hikayenin fantastik yapısına odaklanıldı. Her yazar kendi zaviyesinin hakkını vererek tahkiye serüvenini boyutlandırdı ve ortaya bu eser çıktı. İnsanın neden hikaye anlattığı elbette bu metinlerden ibaret değil. Ancak anlatma düzeyimize kayda değer bir katkısı olacağını düşünüyorum. 1972 İstanbul doğumlu. İlk şiiri 1991 ekim ayında Türk Edebiyatı dergisi okur mektupları sayfasında yayınlandı. Pek çok dergide dergi ve gazetede yazı, şiir ve röportajlarıyla yer aldı. Sebepsiz Serçe, Taş Suya Değince, Heves ve Tövbe Gölgeliği isminde dört şiir kitabına, Kırk Gri Hırka ve Dünyanın Çekmeceleri isminde iki hikaye kitabına imza attı. Ayrıca Pierre Karton namı-ı müstearıyla Horkhaymır'dan Alzhaymır'a Türk Aydını isimli bir de mizah kitabı mevcut.