Şengül Gülbahçe, Kürt kökenli Elazığlı bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi'nden mezun oldu. Düşünsel anlamda ve inanç ekseninde yaşantısında köklü değişikler üniversite yıllarında oldu. Çocuk edebiyatı üzerine çalışmalarını sürdüren yazar, özel bir kuruluşta halen editör olarak çalışıyor. -Kendi ailem Tokat'a Erzurum'dan gelmiş. Babamın sülalesi, Kürt İmamoğulları'ndan, annem Cılazlar sülalesinden ve Karamanoğulları'ndan olarak hep söylenir. Neredeyse üç dört kuşak öncesinden bahsedilen köklerimizden, bizde ne Kürtlüğe dair ne de Lazlığa dair bir iz kalmamış. Lehçe, gelenek ve görenek noktasında bir asimilasyon yaşanmış. Siz ailenizi nasıl tanımlarsınız diye soracak olsam neler söylersiniz? -Anadolu, farklı milletlerin, kültürlerin, dillerin bir arada yaşadığı, bir olduğu bir coğrafya... Ve belki de tarihin her döneminde, bugün olduğu gibi birçok acının, gözyaşının yaşandığı çok değerli bir coğrafya. Ben de tıpkı senin gibi o coğrafyanın bir parçasıyım. Köylü bir ailede dünyaya gelmişim. Çocukluğumun ilk dört yılı köyde geçmiş, belki de Türkçe bir tek kelime işitmeden büyümüşüm. Babam, askerden döndükten sonra dedemin bütün itirazlarına rağmen, annemi ve beni alarak İstanbul'a göç etmiş. O sıralar henüz dört yaşındaydım. Sonrasında ilkokul yılları... Benim ailemde Kürt olmamız çok dillendirilmezdi, daha doğrusu buna vurgu yapılmazdı, Kürt ya da Türk olmak diye bir ayrım yoktu, bu çok doğal bir şeydi. Böyle bir anlayışla yetiştirildik. Evimizde annem ve babam bazen kendi aralarında Kürtçe konuşurlardı. Babam, Türkçemizin güzel olmasını çok isterdi, eğitime büyük önem verir, kendinizi iyi yetiştirin derdi. TRT çocuk radyosunu, arkası yarınları, radyo tiyatrolarını ailece dinler, Cumhuriyet gazetesi okurduk. Babamın, solcu bir kimliği vardı; ancak buna rağmen her zaman ideolojik çevrelerden kendisini ve bizi uzak tutmaya çalışmıştır. İstanbul'da yaşıyorduk, çevremizde Kürt'ten çok Türk komşularımız vardı. Hatırlıyorum, Eyüp'te ilkokula başlamıştım, ev sahibimiz Türk'tü ve annemlerin deyimiyle bize çok iyiliği dokunmuştu. Sonra babamın memuriyeti sebebiyle İstanbul'dan ayrılmak zorunda kaldık. Anadolu'nun birçok yerini dolaştık. 80'lerin ortalarıydı, çok karışık günlerdi, sıkıyönetim vardı. Her yerde asker kontrolleri olur, zaman zaman siren sesleri duyardık, huzursuz uyuduğumuz, gecenin bir yarısında askerlerin postallarıyla evde aramalar yaptığı zamanları hatırlıyorum. Annem ağlardı, babam sükunetini korumaya çalışırdı; biz ise çocuktuk, bilmez, anlamaz, sadece korkardık. Çocukken büyüklerini çaresiz görmek kadar acı veren bir şey yoktur... Evet, ideolojik olarak, tamamen bir devlet politikası olarak yıllardır uygulanan ulusçuluk ayrımı ve baskısı vardı, bunu herkes gibi biz de yaşadık. Ancak doğuda ya da batıda insanlar nazarında Türkçülük-Kürtçülük diye bir ayrım, bir karşıtlık olduğunu düşünmüyorum. Belki bazı şeyleri uzaktan yaşadığımız ya da bilinçli olarak uzak durduğumuz için derin ayrılıkları çok anlayamadık. Belki de arada kaldık... Birleştirici olan paylaşımlarımızdan yana olduk. İşte böyle bir zamanda, ben edebiyata sığındım, kitapların dünyasını insanların anlamsız ayrılıklarına tercih ettim; daha ziyade Rus yazarların eserleriyle beslendim. Dostoyevski, Tolstoy okudum, dünya klasiklerine, insanların ortak aklına hayran okudum. Belki de ailemin, özellikle de babamın iyiden, doğrudan yana olan tutumu ve adalete olan bitmek tükenmek bilmez inanıcı nedeniyle hep umudumu diri tuttum, bu yüzden hukuk ve gazetecilik alanlarına ilgi duydum. Dün olduğu gibi bugün de doğduğum, büyüdüğüm, canımdan çok sevdiğim coğrafyada Türk-Kürt ayrımı yapmadan, her birimizin üzerimize düşeni yapmamız halinde herkes için iyi şeyler olacağına inanıyorum. -Üniversite yıllarında belki de kendi ailemde hiç görmediğim bir şeyle karşılaştım. Türkçü-Kürtçü-İslamcı ayrımıyla... Büyük bir şaşkınlık yaşadığımı söyleyebilirim. Yaşlıların namaz kılıp, oruç tuttuğu geleneklerine bağlı, akrabalık ilişkileri kuvvetli bir kültürden geliyordum. Kökenimi vurguladığım bir yer hiç olmamıştı. Oysa üniversitede, hele de basın-yayın bölümünde bütün gruplar ayrışmıştı. Birçok taraf vardı. Tanıdığım Kürt arkadaşlar genelde solcuydu, ancak arkadaş olasak da kendimi onlara yeterince yakın hissetmedim. Aslında belki de insanların kimliklerini ırka indirgemesini, sadece milliyetleriyle hayata tutunma çabalarını yanlış bulduğum için böyle gruplardan uzak durdum. İşte o dönemde, İslamcı denilen kesimle tanıştım. İlk kez Kur'an-ı Kerim'in mealini okudum, şaşırdım. Anlamak istedim. Anladıkça da sevdim, inandım, bağlandım. Çünkü İslam'da bütün insanlar eşitti, zencisi, beyazı, Türkü, Kürdü... Ayrılık, hele de üstünlük diye bir şey yoktu. Irkçılık, bölüp parçalıyor; İslam ise birleştiriyordu. Bugün de hassas dengelerin yaşandığı günlerdeyiz. Şuna kesinlikle inanıyorum ki insanlık için barış ve esenlik getirecek tek birleştirici unsur İslam kardeşliğidir. -İlahi öğretinin, tüm dinlerin ortak düşüncesinde, ırkların kardeşliği söz konusu iken, kanın ve toprağın kutsanarak üstünlükler atfedilmesi evrensel anlayışa ters düşmekte ve cahiliyenin tezahürü olarak görülmektedir. Sizin bu konudaki düşünceleriniz nelerdi? -Irkçılık ve diğer herhangi bir konuda Peygamber Efendimiz nasıl bakıyorsa, öyle bakıyorum. Irkçılık peygamberimiz tarafından, bütün peygamberler tarafından ayaklar altına alınmıştır. Şu kısacık yaşamda, kimsenin kimseye üstünlüğü yoksa sorun da yoktur. -Beraberliklerimiz, uzun süreli dostluğumuzun her deminde birbirimize duyduğumuz kardeşlik hisleri öylesine yoğundu ki hiçbir zaman ırksal bir ayrıcalık duyumsamadık. Bunu yaşamak demek ki mümkün... Böylesine ahret soluklu kardeşlikleri yaşamak demek ki olabiliyor. Bizden sonraki kuşaklara kardeşlik ve dostluk bağlamında nasıl bir duruş sergilemeliyiz, onlara beraberlikler noktasında mirasımız ne olmalı diye sorsam neler söylersiniz? -Evet, bizimkisi ahret kardeşliği... Çocuklarımıza bırakabileceğimiz en güzel miras. Bugün, insani değerleri yeniden hatırlamaya ihtiyacımız var. İnsanlığımızı canlı tutmaya ihtiyacımız var... Modern dünyanın insanı düşünce, duygu, yaşantı anlamında tüketen, insanlıktan çıkaran, insanlıktan utandıran yeni bir hayat anlayışı var. Sadece ben... Yalnızlık, sorumsuzluk, insani duyarlılıktan yoksunluk, evsizlik, yolsuzluk gibi... Hayat boşa harcanmayacak kadar değerli. Birbirimizi sevmek, değer vermek, bizden farklı düşünse de karşımızdakinin düşüncesine değer vermek, tahammül etmek, ne olursa olsun insana yakışır şekilde yargılamak, empati kurabilmeyi başarabilmek gibi hasletlerimizi güçlendirebilirsek belki yarınlara güvenli bir miras bırakmış olacağız. -Öncesinde aynı cephede savaştık. Kız alıp kız verdik... Bunlar hep söylenir. Bu minval üzere soracak olsam, siz de Trakyalı bir aileye gelin gittiniz. Ve üç evlat yetiştiriyorsunuz. Ailenizin huzur ve sükunu ırksal farklılıklar, ayrılıklar noktasında sarsıntılar yaşadı mı, yaşamış dahi olsa bu durumu hangi duyarlılıklarla aştınız? -Şunu açıkça söylemek gerekirse, genelde Trakyalı kardeşlerimizde Kürtlere karşı bir antipati vardır. Bu da aslında yıllarca terör nedeniyle dökülen kandan kaynaklanıyor. Biz, eşimle birçoklarına göre zor olan bir şeyi başardık. Kökenimizi, milliyetimizi belirleyici kılmadık, yok da saymadık. Birlikteliğimizi zenginleştiren bir etken olarak gördük. Ve evlendik. Bunu yaparken bizi birleştiren en önemli faktör, İslami kimliğimiz oldu. Geleneklerimiz, yemek kültürümüz, bazı değerlerimiz birbirinden farklı, ancak biz daha önce de söylediğim gibi bunu bir zenginlik olarak gördük. Şimdi de sevgi ve saygı çerçevesinde çocuklarımızı her iki kültürün unsurlarıyla barışık olacak şekilde ve her şeyden önce İslami terbiye çerçevesinde yetiştirmeye gayret ediyoruz. 1971 Reşadiye Tokat doğumlu yazar Lise ve Üniversiteyi İstanbul'da bitirdi. Kısa süre muhabirlik ve öğretmenlik yaptı. Bağcılar ve Bahçelievler Kültür Mdlüklerinde görev aldı. Pamuk Şekeri Çocuk Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. Edebistan Sitesi'nin söyleşi editörlüğünü bir süre sürdüren yazar İstanbul Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu.


Şeref Yılmaz'lailk hikaye kitabı Konsolos'un Köpeği üzerine konuştuk. Şairliğinden deneme yazarlığına ve en son da hikayeye yöneliş serüvenini sorduk. Bu serüvende yaşadıklarını, nasıl bir yol izlediğini, kendisine eşlik edenleri, yüreklendirenleri sorduk. O da bütün içtenliğiyle cevapladı sorularımızı. Bundan sonraki yazı serüveninde kendisine başarılar diliyoruz. -Önce şiir, sonra deneme ve şimdi de hikaye. Şeref Yılmaz'ın bilinçli bir tercihi miydi bu serüven, yoksa ilham perisinin büyüsüne kapılışı mı? -İlham Perisi ne demek bilemeyeceğim... Kastedilen ilham ise eğer o zaman sorunun cevabı hayır olur. İlhamı önemsiyorum. İlham olmazsa şiir ve yazı çok zor yazılır. Yazılsa bile sağlıklı olmaz; sığ kalır. Bununla beraber ilham her şey değildir. Günümüzde edebiyatla meşgul olan birtakım insanlar, ilhama vahiy muamelesi yapıyorlar. Yeni yeni bir şeyler yazmaya başlayan birisi Şu yazdıklarım bir şeye benzemiş mi bir bakar mısınız? diye kanaatimizi almak için geliyor. Diyoruz ki : Şu kelime buraya oturmamış, başka bir kelime bulsanız... Daha sözünüzü bitirmeden yerinde fırlıyor: Aman ha! diyor. Ben bunu ilhamla yazdım, değiştiremem. Böyle düşünen ve davranan insana söylenecek bir şey yoktur. Bütün yolları baştan kapatıyor. Tepkisini görünce Gökten kendisine suhuf inmiş sanırsınız. Ne olmuş yani ilhamla yazdıysan? İlhamla yazılanın değişmeyeceğini kim söyledi? İlham gölgeli, vahiy gölgesizdir. diyor Bediüzzaman... Öyleyse işin aslı şudur: Edebi eserler, ilhamla yazılır ama daha sonra işçilik gerektirir. Onun için bugüne kadar hiçbir yazıma veya şiirime İlhamla yazdım, değiştirmem... diye kutsiyet atfetmedim. İlhamla yazılan yazılar, işçilikle daha kaliteli hale getirilebilir. İşçiliği, edebi ürünün olmazsa olmazı gibi görüyorum ve önemsiyorum. Sorunuzdaki eserlerimize dair sıralama tamamen bir tevafuktur. Şiir, ilk ilgi alanımız ve meşguliyetimiz idi. Doğal olarak onunla başladık... Deneme ise uzun yıllardır meşgul olduğum bir edebi tür idi. Denemeyi, baştan beri hep kendimden bir parça olarak gördüm. Üzerimde zoraki duran bir edebi aksesuar değildir. Şiir yazarken çoğu kere hırçınlaşıyorum, sıkılıyorum, sancı hissediyorum ama deneme yazarken rahatlıyorum. Denemeyle isteyerek meşgul oldum bu zamana kadar. Bu süre içinde bir yandan hikayeler deniyordum. İlk hikayemi üniversiteye girdiğimde denemiştim. Nitekim birçok hikayemi eleyip kitaba almadım ama o ilk hikayeyi aldım. Hem ilk olduğu için hem de orada hikayeye dair önemli unsurlar bulunduğu için kitapta yer alsın istedim. Ahım şahım bir şey olmadığını görmeme ve bilmeme rağmen aldım kitaba... O hikayeden sonra on sene hikaye ile meşgul olmadım. Bu sürede sadece şiir ve deneme ile meşguldüm. Daha sonra hikaye yazma gereği duydum. Bu ilham geldiğinden filan değildi, sadece bazı olayları şiir ve deneme ile değil de hikaye ile anlatmak gerektiğine inandığım için böyle oldu... Çünkü her edebi türün kendince rahat anlatım imkanları var. Bazı olayları hikaye kadar hiçbir tür anlatamaz. Bazı konular da deneme ile yazılmalı... Soyut bir konuda fikir yürütürken denemeyi tercih ederim. Ama trajik bir olayı her zaman şiirle veya denemeyle anlatamayabiliriz. Burada hikayenin imkanlarından yararlanmak gerekir. Yani bu tercih ne bilinçlice ne de ilhamın esintisine kapılarak yapılmıştır. Tamamen kaderin sevkidir. Zamanı geldi hikayeler de kitaplaştı ve kaderini yaşamaya başladı. Kitaptaki hikayeler ve hikayelerdeki kahramanlarla birlikte tabi... -Son kitabınız Konsolosun Köpeği'ni okurken çoğunluk itibariyle hayatın kıyısından devşirilmiş hikayelerden oluştuğu izlenimini uyandırdı bende. Ne dersiniz? -Hayata nereden baktığımızla ilgili bu... Bazı hikayeler bence hayatın içinden devşirilmiştir... Gerçi kurgudur onlar... Bunu yeri gelmişken zikredelim. Çünkü kurgu olmasa hatıra olurdu. Ama bir gerçekten yola çıkan hikayelerdir çoğu... Gerçekle hiçbir ilgisi olmayan tamamen kurgu olan Bülbül gibi hikayeler de var. En çok beğenilen hikayelerden biri oldu bu... Demek ki edebiliğin ölçüsü gerçek değil gerçekçi olmadır. Gerçek denilen kavram edebiyattan daha çok tarihin meselesidir. Kirli Araba, Delilik Bulaşıcıdır, Filateli Servisi gibi birtakım hikayeler hayatın kıyısında değil içinde durur bence... Gurbet, Sürgün, Sultanın Hizmetkarı, Bir Hasret Ülkesi gibi hikayeler belki bugün hayatın kıyısında gibi duruyor olabilirler ama onlar da maziye döndüğümüz zaman hayatın içinde değil tam ortasında olan tragedyalardı. Kırım Sürgünü hayattan kopuk olabilir mi? Hayatın içindeki insanların, hayatın ağırlaştığı ve tükendiği bir coğrafyaya sürülmesidir o sürgün... Ama hayatın ta kendisidir aslında... Öyleyse şunu demeliyim: Bu hikayelerin bir kısmı hayatın içinden, bir kısmı da hayatın kıyısından devşirilmiştir ama hayatın uzağından devşirilen hikaye yoktur. -On hikayenin yarısı gurbet teması etrafında örgülenmiş. Neden gurbet? Gurbet mi sizi buldu, yoksa siz mi gurbeti konuk ettiniz hikayelerinize? -Doğru... Gurbet teması ağır basıyor hikayelerde... Şairin, Ben gurbette değilim/Gurbet benim içimde dediği gibi demek lazım belki de... Ben uzun süre gurbet yaşadım. Bu istemeyerek yaşadığım bir ömür dilimi değildi; bir sürgün hiç değildi... Belki bir hicretti. Birtakım sıkıntılara isteyerek katlanma demekti. Dolayısıyla hayatımda iki defa gurbet yaşadım. Ruhumda yaşadığım gurbeti kastetmiyorum; coğrafi anlamda bir gurbetten söz ediyorum. Vatanda bile ruhumuzda gurbeti hissederiz bu ayrı bir konudur ama coğrafi anlamda üç yıl Özbekistan'da, iki yılda dünyanın dibinde bir ülke olan Avustralya'da bulundum. Bu milletin kimliğini koruması adına isteyerek yaşadığım bu gurbetin burada ve ötelerde bir şey ifade edeceğine inanıyorum. Dolayısıyla gurbet mi beni buldu, yoksa ben mi gurbeti buldum bilemeyeceğim. -Gurbet hikayeleriniz yer yer bir hatıra havasına bürünüyor. Bazı hadiseler var ki ortak paydaları çok fazla. Mesela Bülbül, Gurbet, Bir Hasret Ülkesi gibi hikayelerinizde hikaye kahramanı, tanıştığı insanlarla muhabbeti ilerletiyor, hatta onların evlerine misafir oluyor, koyu sohbetlere dalıyor. Bu ortak payda dikkatimi çekti. Bunlar, sizi de az çok tanıdığım kadarıyla, size ait yaşanmışlıklar gibi geliyor. -Benzer soru daha önce de sorulmuştu. Önce kestirmeden şunu söylemeliyim: Bu hikayelerin içinde tamamı gerçek olanı yok; gerçekten hareket edeni var... Onun için hatıra diyemem, Hatıra üslubuyla yazılmıştır. diyebilirim. Bu üslupla yazılmasının bir mahsuru yok teknik olarak... Çünkü edebiyatımızda hatıra üslubuyla yazılmış hikaye ve roman çoktur. Cengiz Dağcı'nın romanları böyledir mesela... Halide Edip'in Handan romanı mektup tarzındadır... O karakterleri benimle bütünleştirmenize bir şey diyemem ama bunu ben dememeliyim. Yoksa Flaubert'in Madem Bovary benim. demesi gibi bir şey olur bu... O doğru olmaz. Belki de siz, beni tanıdığınız ve gurbette bulunduğumu bildiğiniz için böyle düşünüyorsunuz. Ben o hikayeleri yazarken Bir karakter ortaya koyayım beni yansıtsın. diye düşünmedim. Ama benzer olaylara şahit olduğum için metin gerçekçi duruyor olabilir. Bu teknik açıdan bir artıdır. Zaten bazı hikayelerin hatıra üslubuyla yazılmasının sebebi de budur. Bu üslupla yazıldığı için daha gerçekçi duruyor belki de... -Hikayelerinizde bir de dikkatimi çeken şey, anlatılan ülkelerle ilgili çok ciddi bilgilerin verilmiş olması. Hikaye kıvamında dağarcığımıza da değişik bilgiler aktarıyorsunuz. -Onlar çok ciddi bilgiler midir bilemeyeceğim. Eğer öyleyse bu bir zaaf aslında... Hikayenin maksadı bilgi vermek değil; iyi bir olayı, etkileyici ve gerçekçi bir üslupla vermektir. Bilgiler, okuru tedirgin etmiyorsa mesele yok demektir. Bu türdeki hikayeler bilgi vermeden yazılabilir miydi düşünüyorum ama galiba zor bir yol olurdu. Bir gurbet hikayesinde okur, olayı takip ederken bazı bilgiler de edinmek ister diye düşünüyorum ama bu coğrafya kitabının bilgilerinden farklı bir üslupla verilmelidir. -Delilik Bulaşıcıdır, Kirli Araba gibi öykülerinizde ironik bir dil kullanıyorsunuz. Diğer hikayelerinizle karşılaştırınca değişik duygu yoğunluğunu aynı eserde farklı bir üslupla yaşatmanız neye dayanıyor? Bu, Şeref Yılmaz'ın üslubudur diyebilir miyiz? -Bazen başkaları, bizi bizden daha iyi tanıyabiliyor. Benim ironili bir üslubum vardır. diyemem ama yazılarımı okuyanlar bunu diyor. Denemede de bunu çok dediler. Bunu inkar etmenin bir anlamı yok. Demek ki ben fark etmesem bile böyle bir üslup kullanıyorum ve bu fark ediliyor. Hikayelerdeki bu tür ironili üslup belki de deneme yanımızın depreşmesine dair bir tecelli olabilir. Çünkü o hikayelerle ilgili birçok okur deneme yanınızı hissettiren hikayeler bunlar dediler. Belki de bu ironi bizim denemedeki üslubumuzdur. -Hikaye serüveninizde kimler size eşlik etti? Hangi hikayecilerin etkisinde şekillendirdiniz bu serüveni? -Baştan beri Sait Faik ve Refik Halit'in hikayelerini severek okuyordum. Ama doğrusu ben filan hikayeciyi okuyup onun gibi hikayeler yazacağım. diye bir plan yapmadım. Ama yazdığım hikayelerde bunların etkisi olduğunu tahmin ediyorum. Sait Faik, modern hikayede iyi bir isim... Refik Halit ise çok kıvrak bir üsluba sahip... Sanırım üzerime yıkılmak istenen ironi meselesi bana Refik Halit'ten bulaştı. Çünkü o konuda Refik Halit'e bayılıyorum. Böylece daha önceki sorudaki ironi meselesinin kaynağını da sizin sorunuz sayesinde bulmuş olduk. -Bir bakıma ithaf sayılacak iki cümle var kitabınızın ilk sayfasında. Bu hikayeler, uzun süredir kendini gizliyordu. Ortaya çıkışını Ömer Lekesiz'in ısrarına ve teşvikine borçludur. diyorsunuz. Bu nasıl bir ısrar ve teşvik, biraz bahseder misiniz? -Birilerinde bir yetenek varsa onu ortaya çıkarmak önemli, zorlu ve ciddi bir iştir. Bugün edebiyatımızın en çok muhtaç olduğu bir meseledir aynı zamanda... Kaç usta, kaç çırağın elinden tutuyor? Herkes kendi derdinde... Acemiyle uğraşmanın ne demek olduğunu Yazarlık Okulu'nda ders veren birisi olarak çok iyi biliyorum. Ama sabırla bu meselenin üzerine eğilmeden ortaya ciddi bir şey çıkmaz... Ben hikayelerimi yazıp bir kenara koyuyordum. Son yazdığım hikayelerden biri olan Filateli Servisi isimli hikayemi Recep Şükrü'ye göndermiştim. O da beğendiğini söyledi ve Ömer Lekesiz'e göndermemi istedi. Ben de o ısrar ettiği için gönderdim. O da hikayeyi Hece Öykü'ye göndermiş. Diğer hikayelerimi de görmek istediğini söyledi. Bunu ben mükemmel olduğu için gönderdi şeklinde anlamadım asla... Belki bir ışık, pırıltı, yetenek gördü ve ciddiye aldı. Nitekim hikayenin Hece Öykü'de yayımlanması beni ciddi motive etti ve hikaye yazıp kenara koyan birisi olarak yazdığım hikayeleri defalarca tashih etmeye başladım. Bir yandan Yazarlık Okulu'nda yazı tekniklerini anlattığım için kendi hikayelerime teknik açıdan da baktım. Bazılarını zayıf buldum, eledim. Elimde kalanları o gözle tekrar ele aldım. Defalarca tashihten geçirdiğim hikayeleri Hece Öykü'ye gönderdim. Onlar da yayımlandı. Bir tür testten geçtiği için kitap haline getirmeye karar verdim. Eğer onların yayımlanmasına vesile olunmasaydı ya da onlar ciddiye almasaydı, o hikayelerimi ben de ciddiye almayacaktım. Çünkü yazdıklarım bir boşluk doldurmayacaksa ve edebi açıdan bir yere oturmayacaksa yazmanın anlamı yok. Zaman kaybı demektir bu... Edebi olmaz ama kıssadan hisse çıkarılır. denilecek belki... Doğrudur. Edebi yönü zayıf ama ders veren birçok eser var. Ama ben böyle bir şeye hiç ilgi duymadım. Edebi yönü olmayan eserin ders vermesini ciddiye almadım. Edebi olup da ders veren eserler çok daha makbuldür. Belki muhatabı değil de başka birisi bu hikayelerin yayımlanmasına vesile olsa bu kadar ciddiye almazdım. Çünkü ben Ömer Lekesiz Bey'le edebiyat adına ciddi meseleleri konuşuyordum. Doğrusu bilgi arttıkça endişe de artıyor. Elli defa yazboz oluyor. Yazılanları insan kendi de zor beğeniyor. Bundan sonraki hikayelerin teknik açıdan daha derli toplu ve göz dolduran şeyler olacağına inanıyorum. -Bundan sonrası için ufukta neler gözüküyor? İbre neyi gösteriyor. Şiiri mi, denemeyi mi, hikayeyi mi? -Yakınlarda hikaye ile okurun karşısına çıkacağımı sanmıyorum. Zaten öyle birikmiş hikayeler de yok elimde... Bu hikaye kitabı çıktığında bile okur bana denemeyi sordu... Demek ki bizden bir deneme kitabı bekleniyor. Başka bir röportajda da demiştim 2008 yılının güzünde kendimin de iyi bulduğu denemeleri kitap haline getirmeyi düşünüyorum. Şiirler de aslında kitap olacak kadar birikti. Üstelik edebiyat dergilerinde yayımlanan şiirler bunlar... Kitap haline gelmemesi için bir engel yok... Benim daha fazla emek verdiğim ve değerli bulduğum şiirler ama beklesin... Şiiri kapı kapı dolaştırmamak lazım... Birileri sahip çıkarsa kitap haline gelir. Zamanını bilmiyorum. Yani sırada deneme kitabımız var. -Teşekkür ederim. -Ben teşekkür ederim.


Çalışmalarım roman ve öykü alanında devam ediyor. Çocuk okurlarımız için de yazmış olduğumuz çalışmalarımız bulunmakta. Sizin de belirttiğiniz gibi polisiye ve fantastik kurgu edebiyat kategorisinde iki ayrı serinin ilkleri olarak okurla buluştu. Kalemim değişim değil ancak gelişim gösterdi diyebilirim. Yazı atölyemdeki katılımcılara zaman zaman söylediğim; Önce yazdığınız metinden siz keyif almalısınız ki sizin sıkılarak yazdığınız bir dosyayı başkalarının beğenmesini bekleyemezsiniz. Kaleme aldığınız metinde önce karar vereceğiniz konuyu nasıl seçtiğiniz önem taşır. Diğer yazarların da konu ile ilgili çalışmaları önemli tabi. Yazmış olduğunuz dosyanız ile ortaya nasıl bir fark koyuyorsunuz? Bu soru yazar olma yolundaki adayın kendisine soracağı ilk soru sayılabilir. Belki ülkemizde en büyük sorun kadınların kaleminin özgür olmamasından kaynaklı. Toplum yargıları keskin, ticari endişe ile basılan kitaplar zehirli bir sarmaşık gibi genç okurları sardı. Bu doğrultuda yazarların sorumluluk sahibi olması gerekiyor. Çünkü yazarlık sadece kurgu ya da teknik bilgi vs toplamı değildir. Yazar aynı zamanda yazdıklarıyla toplumsal bir yaraya da merhem olma potansiyeline sahiptir. Bu doğrultuda kitaplarımla özgün bir çizgi yakaladığımı düşünüyorum. Roman ve öykü kitaplarımda sinematografik bir akış ile modern hayatın çıkmazlarını görerek projeler oluşturmaya çalışıyorum. Çalışmalarımda etnik unsurlara, meteforlara, idealist ve maddeci imgelere, sıklıkla rastlanabilir. Son romanımız ise hayali-fantazi imgeler içeriyor. Önceleri bir kısım öykülerimde hayali imge denemelerim olsa da, 'hayali-fantazi imge de son romanlarımda daha cesur olduğumu söyleyebilirim. Popülerite tenkit değil taklit içeren bir algıdır, bu halde düşünenler yazabilir. Ancak malumunuz bu durum yazan kişinin kalemi için uzun soluklu olmaz. Dünya ve Türk edebiyatında tarz olarak farklılıklar ortaya koymuş yazarlar var. Hemen hatırıma gelen Edgar Allan Poe, Ali Rıza Seyfioğlu, Necati Cumalı. Yazarın gerçekliğinin kalemine tezahürü bu çeşitliliği sağlayabilir. Beslendiği kaynaklar ve yaşam dinamikleri bu akışı etkiler. Zaman ve gerçekliğimiz sabit değildir. Yazmış olduğum romanlar ciddi bir araştırma ve okuma evresiyle birlikte, kendi zihin ve ruh iklimime yolculuk şeklinde gerçekleşiyor. Örneğin polisiye serimizin ilkinde sadece gizem içeren bir cinayet çözümlenmiyor. Dönemi yansıtan kahramanların zavisinden haraketle kullandıkları mataryeller üzerinden oluşan kişilikleri okur için de zaman terazisinde kendisini bulmasına olanak sağlıyor. Romanda dönemin siyasi gerçekliğini göz önüne alan okur, hikayenin içerdiği zaman diliminin kültür şemasını da çıkarabiliyor. İkinci örneğimiz olan fantastik kurgu serimizin ilki günümüz Türk Edebiyatında Kur'an kıssasından yola çıkılarak yazılmış ilk fantastik kurgu özelliğine sahip. İtikadi sınırlara özenle yaklaşarak ve kimsenin din algısını örselemeden kitabın ütopik atmosferinde, aynı zamanda mantık çerçevesinde kaleme aldığım bir eser. Yazma aşamasında romanların takvim aralığı aslında çok da kısa değil. Şu sıralar ne kadar az kitap basıldığını ve satıldığını da düşünürsek, edebiyat okuru tarafından kitaplarımın kabul görmüş olması ayrı mutluluk. Karıştırılan nokta şu ki; fantastik ve fantastik kurgu edebiyat farklı özelliklere sahiptir. Fantastik kurgu edebiyatını bilim kurgu olarak da kabul edenler var. Aynı düşüncede değilim. Bilim kurgu edebiyatın cihaz ya da mekanik olarak daha fazla teknik detay gerektirdiğini düşünüyorum. Bilim kurgu genelde gelecek zamana yönelik kurgu içerir. Tabii ki Dünya Edebiyatında genel anlamda yazım sektörü daha profesyonel ve kapsamlı işliyor. Dev projeler şeklinde kitaplar siparişle yazılıyor. Çünkü oluşuturulmak istenen bir sanayi var. Film ve oyuncak ya da çeşitli elektronik oyunlar bu kitaplardan yola çıkarak kurgulanıyor. Tabiri caizse yazardan önce yapımcılar tüm konuyu kurgulamış oluyor. Bu da işin ironi içeren tarafı. Kimse yazara bu eser edebi mi, değil mi sorusunu yöneltmiyor. Okumadan önyargılı davranmıyor. Burada önem arz eden konu; dünyanın vizyonu hızla gelişmekte ve tabii değişmekte. Bu değişim aynı zamanda ortak bir bilgi havuzu oluşturuyor. Dünya insanı gayr-i ihtiyari teknolojinin sağladığı imkanlarla oluşturduğu zeminde ortak değerler oluşmasına sebep oluyor. Sadece kendi sınırlarının yazılı tarihinden ya da etnik kültüründen haberdar olmakla yetinmiyor; epizodik, ezotorik ve semantik bellek havuzunda tüm dünya insanı ile bir arada değer biriktiriyor. Bizler başkalarının hayallerini sorgulamak yerine kendi hayallerimizin mimarı olmalıyız! Evren başlı başına bir gizem, önce içimize doğru bir keşif yolculuğu yapabilmeliyiz. Son zamanlarda oldukça fazla dosya-pdf okuduğum için, ancak yazmaya ara verdiğim zamanlarda kitap okuyabiliyorum. Şu ara okumakta olduğum, İbn Arabi'nin Alemin Yaratılışı adlı eseridir. Türk ve Dünya edebiyatından yeni dönem yazarların romanlarını okumayı seviyorum. Değerler noktasında hareket ediyorum. Milli ve dini değerler; bir toplumun entelektüel gelişim gösterebilmesi ve bireylerin vizyon kazanabilmesi için öncelikle çocuklarımıza okuma bilinci vermemiz gerekir. Avrupa'ya kıyasla değerler eğitimine biz çok geç başladık! Bir anne olarak söylemeden de geçemeyeceğim, geç kalmış olmamız her önümüze gelen çalışmayı çocuğumuza almalıyız anlamı taşımıyor. Mevcut çocuk kitapları özellikle ilköğrenim okuma grubunda mutlaka pedogojik bir gözlemden geçmiş olması gerekir. Bu noktada ebeveynler daha dikkatli olmalı! Bu doğrultuda kitaplarımı yazarken yetişkin ya da çocuk okur olsun öncelikli kriterlerim var. Kitaplarım hakkında son zamanlarda sıklıkla söylediğim bir sözdür; 'kıssadan hisse, hisseden kıssa'çıkarma gayretindeyim. İngilizce ve Felemenkçeye olarak çeviri için girişimimiz oldu. Türk edebiyatının dünya okuru ile buluşması harika olur. Birkaç çeviri yapılmış olsa da yeterli değil. Biyografi romanım Kösem Sultanın şu an birkaç dile çevirisi devam ediyor. Yazmaya gönül vermiş her kişi gibi uzun soluklu eserler ortaya koymak istiyorum. Muvaffak olursam ne mutlu bana. Taltif okurdan, lakin takdir Allah'tandır. Bu keyifli söyleşi için çok teşekkür ederim. Edebiyat dünyamıza yeni eserler vermenizi heyecanla bekliyor olacağız. Ben teşekkür ederim. Sevgi ve dua ile kalın.


Yazmak başlı başına bir eylemdir. Hayata karşı duruşunuzu belirler. Yazmak aynı zamanda aşktır. Herhangi bir kimyada hapsolmamış aşkın kelimelerle vucut bulmasıdır. Kelimeleri onunla giydirirsiniz. Kelimelerin de mevsimleri vardır. Sizin iç dünyanızda bu mevsimler ahengini oluşturur. İnsanların üzerine yağar ya da doğar. Özetle; yazmak, soylu bir eylemdir hayata karşı. Edebiyatın yelpazesi geniştir aslında. Bir yazar her dalda eserler verebilir. Bu yazarın ruh ve düşünce dünyasının doğurganlığı ile orantılıdır. Bu alanda en güzel örnek Sait Faik ve Peyami Safa'dır. Kelimeler mevsimler gibidir demiştik. Kelimeler sihirlidir aynı zamanda. Okuyanları da dinleyenleri de büyüler. Büyü kişiye göre değişkenlik gösterir. Kimi büyünün etkisinden çabuk kurtulur kimi ise bir ömür kurtulamaz. Türkçe korunması gereken bereketli bir lisandır. Ben yazarlığı hiç meslek olarak görmedim. Bu yaşadığımız ülke şartlarından ve kitap piyasasının gelir olarak yetersizliğinden olabilir. Genel anlamda kitaplarımı ücretli bastırmadım. Ama yine kitaplarımdan herhangi bir doyumluk gelir de elde etmedim. Fikriyatımı ve manevi değerlerimi, hayata dair gözlemlerimi başka insanlarla paylaşmaktan keyif aldım hep. Kalemimi herhangi bir kategoriye sokmadan yazıyorum. Meslek olarak görmüyorum. Öncelikle yazar yazmaktan keyif almalı ki bu okuyucuya da sirayet etsin. İlk kitabımı on sekiz yaşındayken yazmıştım. Onu yazarken lise dönemi ve sonrasında okuduğum edebi eserlerin etkisi muhakkak olmuştur. Ömer Seyfettin, Peyami Safa, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ahmet Günbay Yıldız... Dostoevski, Kafka, Wirginia Wolf, Ernest Hemingway... Hatırı sayılır bir okuma listem vardı. Yazmanın ve okumanın ilk adımları daha okumayı öğrendiğimiz senelerde başlar ve ben kendimi bu anlamda çok şanslı buluyorum. Çevremde bana okumayı sevdiren ve meraklı olmanın olağanüstü bir meziyet olduğunu öğreten, öğretmen ve büyüklerim vardı hep. Kalemimde çeviri kitapların etkisi oldukça fazladır. Bunu hem avantaj hem dezavantaj olarak görüyorum. . Avantaj olması devrik cümle şiirselliğinin okuyucuyu daha çok sarması dezavantajı ise az okuyan ve yeterli gözleme sahip olmayan okuyucunun bunu farketmekte zorlanması. Ben yazarlık hayatımı iki kısım olarak değerlendiriyorum. Birinci bölümde yayımlanan dört kitabım var ve sonrasında ara vermek zorunda kaldığım yedi kocaman sene. İkinci kısımda da dört kitap var. Ve ben ikinci kısmı daha çok sahiplendim. Bu iştiyakımın sebebini yıllar ve tecrübeye bağlıyorum. Bu anlamda kalemim de benle birlikte tecrübe edindi ve yaş aldı! Yurt dışında yaşamanın resmi zorluklarından bunun kalemime olağanüstü ayrıcalık katacağının çok farkında olmamıştım. Ancak gördüm ki memelketime dışardan bakmak kadar türkçeme ve edebiyat sahasına da uzaktan bakmanın kalemime kazanımları oldukça fazla olmuş. Öykülerimi insan merkezinde örüyorum. Zira insan, sadece sanatta, edebiyatta değil, bilimde ve modern dünyaya ait her platformda tam anlamıyla, henüz keşfedilmiş değil. İnsanın sosyal yaşam içindeki gerçekliğini işleyen birçok kitap ya da yazar var. Ben insanın sıra dışı olan yönlerini gözler önüne sermeye çalışıyorum. Bir erkeğin zaviyesinden hayatı gözlemliyorum. Ya da depresif bir karakterin rüyalarında geziyorum. Farklı bir ülkenin kültürünü kendi kültürümüzle kaynaştırmayı, şehirlerin sessiz ve mistik kardeşliğini vurgulamayı çok seviyorum mesela. Aslında hayatın birebir içinden ama çoğu edebiyat çatısı altında yazarlardan kaçan konular. Çünkü bayan yazarlar daha çok bayanı erkek yazarlar da kendi hemcinslerinin duygu ve düşünce dünyasını işlemeyi tercih eder. Bende ise empati kavramı oldukça baskın diyebilirim. 'Bumerang'da fantastik kurgu var. Fakat tezgahında reel dokuma var. Tarihsel şehir efsanelerini nesnelleştirdim. Romanı oluşturan temel omurga fantastik düzlemde ancak kullandığım anlatım uslubu gereği, postmodern bir roman denemesi oldu diyebilirim. 'Bumerang'ı yazma fikri tamamıyla bir rüya üzerinden gerçekleşti. Herhangi bir format belirlemeden başladığım ve severek yazdığım bir roman oldu. Kitapların basımı ve yayını günümüzde çok değişti. Bunda on beş yıl önce yayınevleri daha idealist düşünüyordu. Bu anlamda çizgilerinden ödün vermiyorlardı. Şimdilerde maalesef yayıncının maddi koşulları ön planda düşündüğü, bir kısım yazarın da kitap basmış olarak egosunu tatminden öte gitmediği bir dönem yaşıyoruz. Çünkü popülarite her şeyin önüne geçmiş durumda. Popüler diye adlandırılan kitaplar ise daha çok batılı değerleri baz alan, şuurdan yoksun, kendisi ile barışık olmayan kitaplar. Tabi madalyonun bir de diğer yüzü var. Genç nufusu ağırlıkta olmasına rağmen okumayan, daha çok görsel medya ve elektronik sosyal ağlar ile avunan bir okuyucu kitlesi var. Reklama değil de yazara ya da o yazarın kalemine inanıp parasını veren okuyucu çok az. Madalyonun öteki yüzünde ise yayınevlerinin endişeleri haksız da sayılmaz. Arz talep ilişkisi. Bundan on beş - yirmi sene öncesinde elektronik ve internet gibi baskın bir saha yoktu. Bu tür etkinliklerin bizim ülkemizde değeri yeni yeni anlaşılıyor. Oldukça kıymetli çalışmalar. Organize ettiğiniz programlar dolayısıyla en iyi siz bilirsiniz. Bu tür çalışmalar Avrupa da workshop adıyla ya da özel kurslar adı altında hem de ücretli bir şekilde yapılmasına rağmen talep oldukça fazla. İlgili kişi sadece yazar olmak amacıyla başvurmuyor buralara. Eğitim ve iş hayatında dönüşümünün ve gelişiminin daha fazla olacağının bilincinde. Vizyonlarını geliştirmek amacıyla, yaşları ne olursa olsun, fırsat buldukları her sahada öğrenme arzularını yitirmesinler. Zihinlerini genç ve dinamik tutmak için devamlı okusunlar. Okumanın faydasını ilerleyen yaşlarında daha çok fark edecekler. Kalemden korkmasınlar. Kalem klavyeden daha dürüst ve samimi bir dostur!.. Sorularınız ve desteğiniz için teşekkür ederim Fahri Bey. Estağfurullah. Her şey edebiyat ve dostluk uğruna Şeyda Hanım. Siz de, bir gün sizden genç yazarlara benzer katkılarda bulunursanız ödeşmiş oluruz.


Dizginlenemeyen bir merak, sınırsız bir çalışma gücü... Yazma yeteneğinin yanında bu özellikler olmasa, yazarlık ne kadar sürer, kim bilir. Seyit Göktepe'yi de genç yaşta durulmuş, olgunlaşmış bir yazara dönüştüren bu özellikler kuşkusuz. Bir yazarı en fazla yansıtan kitabının ilk kitabı olduğu varsayılır. İlk kitap, yazarın ta yüreğinden kopmuştur ve kendiliğindendir. Oysa, Seyit Göktepe, üçüncü kitabı Ben Ol da Gör'de daha fazla kendini bulmuş ve ancak anlatabilmiş görünüyor. Göktepe bu kitabında dil oyunlarından uzak duruyor, sadeliği bilerek ve isteyerek tercih ediyor. -Ben önce yazma serüvenin nasıl başladı diye sormak istiyorum. Gerçi biraz biliyorum ama... -Anlatayım tekrar. 1990'ların ortası (1994-1995), ortaokul yıllarımda şiir yazmaya başladım. O şiirlerden hiçbiri bir yerde çıkmadı. Daha o yıllarda ben, öykünün ne olduğunu bile bilmiyordum. Saime hocanın bana önerdiği birkaç kitap vardı. Birisi Şeker Portakalıydı, birisi Mercan Adasıydı. Bir de Aziz Nesin kitaplarını okumamı önermişti. Aziz Nesin'lere ulaşamadım ama Mercan Adası'nı, bir de Şeker Portakalı'nı yeni yıl tatilinde okumam için bana getirdi. Ve söylediği bir şey var, o kitapları getirdiği gün: Senin şiirin pek şiir değil, öyküye daha yakın, sen öykü yazmalısın, bir dene, dedi. Ama ben öykünün ne olduğunu bile bilmiyorum, hakikaten ne olduğunu bilmiyorum. Ne ki, bu olayın üstünden dört sene geçtikten sonra, öykü yazarken buldum kendimi. 1998'in Eylülü, hiç unutmuyorum. O ortaokul yıllarından 1998'e varana kadar, yani geçen üç yıl içinde şiir yazdım yine. Büyük bir defterde o şiirleri tuttum. Yine okuttum lisedeki öğretmenlerime. Onların da söylediği bir şey vardı: Düzyazıya yakındı benim şiirlerim. 1998'de bu öyküyü yazdıktan sonra bir cesaret geldi bana. Yazmaya böyle cesaret ettim sanıyorum ama önce şunu hep bildim: İyi bir yazar olmak istiyorsan, iyi bir okur olacaksın. Yazarlığımı hep bir hayal olarak tuttum kafamda, önce iyi bir okur olmaya çalıştım. Sait Faik'i, ondan sonra Sabahattin Ali'yi tanıdım. Onları tanımamla beraber ve Selim İleri'yi tabii, onu ve yazdıklarını tanımamla beraber öykünün üzerinde çok daha ciddi düşünmeye başladım. Selim İleri'yi, Hulki Aktunç'u tanıdıktan, onlara yazdıklarımı götürdükten, onların da beğenisini kazandıktan sonra, 16 yaşında bir genç olarak, bu işe tamamen kapılmış buldum kendimi. Kapılmış buldum, bilinçli olarak, isteyerek, Ben öykü yazayım, beğeniliyor, beğeni kazanmak için yazayım, diye bir durum yok, kendiliğinden oraya doğru sürüklendiğimi hissettim. Şimdi bunu daha iyi anlıyorum, oraya doğru sürüklendim ben. Bir ihtiyaçtı sanıyorum bende yazmak. Sanıyorum değil, kesin bir ihtiyaçtı. Çünkü öğrencilik hayatı boyunca, diğer arkadaşların katıldığı toplantılar, eğlenceler, şunlar, bunlar, nedense onlara katılmayı çok istemedim. Hep köşesinde, içinde, odasında, evinde... Böyle sakin bir hayatım oldu. Üniversite yıllarında da değişmedi bu. O sakinliğin içinde öykü, o iç dünyamın içerisinde tamamen bir ihtiyaç olarak başladı bende, öyle de sürdü. Bugünlerde birazcık daha dışarıya açık, birazcık daha dışarıya dönük bir adam olduğumu hissetmemle beraber yine de sakladığım bir dünya var evin içinde, odanın içinde, öykü de, yazma da öyle bir kapanışın içinden geliyor, sanıyorum. Benim hayatımda, yani bu yazma serüveni içerisinde çok önemli iki isim var: Birisi Selim İleri, birisi de Hulki Aktunç. Bunları özellikle her yerde söylüyorum, yine söylemek isterim. Hulki Aktunç... Onun daktilosuyla yazmaya başladım biliyorsun, bana armağan ettikten sonra. O daktiloyu armağan olarak aldıktan sonra, benim için ihtiyaç olan öykü, adeta bir borç oldu. O daktiloya layık olmak için yazmam gerekiyor diye düşündüm kendi kendime. Hakikaten öyle oldu. Yani, evet, Hulki Aktunç gibi bir usta daktilosunu hediye ediyor, demek ki bir şeyler görüyor bu çocukta, bende! Benim bu daktilonun borcunu ödemem gerekiyor, diye düşündüm. Sonra daha bir sıkı sarılmaya başladım işe. Ona daktiloda yazdığım öyküleri götürürken hep içimde şu ses vardı: Bakın, daktilonuz emin ellerde. Bir kenara atılmış, kıymeti bilinmez, unutulmuş bir halde değil. O daktiloda bir şeyler yazılıyor. Onu söylemeye çalışıyordum sanki her yazdığımda. Tabii onun da beğenisini, övgüsünü aldıktan sonra daha bir cesaretle, daha bir cesaretle derken derken, ilk kitaba kadar bu, böyle sürdü. Evet, ilk kitabın çıkması... Kitap çıkınca, Acaba yazar mı oluyorum ben giderek? diye düşünmeye başladım. Hala da düşünüyorum, yazar mı oluyorum ben acaba diye... Kendimi asla yazar olarak görmüyorum. Yazar denildiğinde bana, yüzüm kızarıyor. Öykücü denilmesi daha hoşuma gidiyor benim. Yazar deyince aklıma hep Dickens geliyor nedense. Dickens'in o sakallı hali ya da Dostoyevski... Daha kırk fırın ekmek yemem gerekiyor yazar olmak için. Ben öykücüyüm. Öyküler yazan bir adamım. -Ustalarını söyledin, etkilendiğin yazarların bir kısmını da söyledin. -Ama etkilenmek deyince... Hiç kendi kendime şunu demedim: Bu ya da şu yazar gibi yazmalıyım. Etkilenmek bende şöyle oldu: Yazdıklarından heyecan duyduğum, coşku duyduğum yazarlar oldu. -Zaten onu kastediyorum. Yani, onun gibi yazayım diye değil de... -Evet, heyecanlandığım, yazdıklarını okuduktan sonra bende yazma isteği uyandıran... -Evet, Hulki Aktunç'un dediği gibi... -Kışkırtan yazarlar oldu yani. Mesela, kışkırtmak deyince benim aklıma hemen gelen isim: Mehmet Zaman Saçlıoğlu. Onun öyküleri kadar beni sarsan çok az öykü sayabilirim. Onun her satırı, her sözcüğü benim için gerçekten bir ufuk açtı, kapı açtı. Hasan Ali Toptaş da aynı şekilde. Bunlar hep ilk öykülerimi yazdığım dönemin ustaları oldu. Sonraki yıllar içerisinde dünya edebiyatını da elimden geldiği kadar tanımaya başlayınca, hem ufkum açıldı, hem de başka beni heyecanlandıran ve kışkırtan yazarlar tanıdım. Bunlardan bir tanesi Milan Kundera'dır, biri de Beckett'tir. Beckett'i ve Kundera'yı, öncelikle Beckett'i okuduktan sonra, o 3-4 yıl, ilk kitaptan sonra bir yere kadar getirdiğim o öykünün artık çok başka bir yere gitmesi gerektiğini hissettim. Çok başka bir dünya vardı Beckett'te. O dünyayı kıyısından, köşesinden kurcalamaya başladım. Sezgilerimle kurcaladım tabii, ne bileyim, derin okuma, içini görme durumu yok. Sezgilerimle sadece, nasıl böyle bir yazı olabilir, nasıl böyle bir öykü olabilir diye... Kendi öyküme dönüp baktım. Beckett benim öykümü okusaydı, acaba ne derdi ya da Beckett benim hissettiğim durumları anlatacak olsaydı, nasıl anlatabilirdi acaba diye düşünmeye başladım. O benim için bir kırılma oldu. Ondan sonra yazdığım öykülerde de, kendim dönüp baktığımda bir değişiklik görüyorum. Kundera'yı da Beckett'ten 2-3 yıl sonra okudum. O da başka bir kırılma noktası oldu benim için. Beckett okuduktan sonra getirdiğim öyküyü, Kundera'yla birlikte başka bir kanala doğru taşıma ihtiyacı hissettim. -Son kitabında özellikle ailenin erkeklerini işlemişsin. Özellikle onlarla iletişiminin çok derin olduğunu gördüm ben. Anneden, kardeşten de bahsediyorsun ama baba, amca, dede gibi kavramlar oldukça ön plana çıkıyor. Onları güzel anlatmışsın. Ben etkileyici buldum. Ne düşünüyorsun? -Zaten edebiyat tarihi içinde baktığınızda, baba-oğul ilişkileri, her zaman bir konu olarak işlenmiş. Turgenyev'in ilk akla gelen Babalar ve Oğullarından, sonraki yıllar içerisinde yazılanlara değin... Sanıyorum orada bir iktidar ilişkisi giriyor devreye. Baba/oğul, amca/yeğen, dede/torun, dede/baba... Orada sanıyorum böyle bir iktidar da değil de, bir anlayış, bir hissediş farklılığı doğuyor, neredeyse bir içsel çatışmaya dönüşüyor o ilişkiler... Ben öyle hissediyorum, öyle görüyorum. Öykü de bir anlamda benim için uzlaşma değil, bir çatışma ortamı... Dünyayla zaten uzlaşmış, insanlarla uzlaşmış, belki doğayla uzlaşmış insanın yazıya çok fazla ihtiyaç duyacağını sanmıyorum. Öyle bir ihtiyaç duymaz. Okur olarak da duymaz, yazma ihtiyacı olarak da duymaz. O aile içerisindeki ilişkilerde doğan çatışmanın bendeki ifadesi olarak belki öykülerimde baba, dede, amca çok yer ediyor. Baktığınızda da zaten o ilişkilerde, hep bir anlaşmazlık vardır fakat içten içe de o anlaşmazlığın arkasında, aslında söylenememiş sözler vardır. Söylenememiş sevgi sözleri, söylenememiş kabuller vardır. Evet, ben kabul ediyorum, ama ancak burada söyleyebiliyorum, yazıda söyleyebiliyorum. Çünkü öteki türlü, sözle, konuşarak olmuyor ya da olamıyor. Öyle demek lazım belki... Yani öykünün o iç dünyasındaki çatışma, aile bireyleri içerisindeki ya da sokağa çıktığınızda arkadaşlarınızla, diğer insanlarla aranızdaki çatışma, öyküde kendini bir araya getiriyor sanki. Anneyle de ilişkiler var, kardeşle de ilişkiler var. Ama onlarla hep sanki daha sıcak bir ilişki, daha fazla yakınlık varmış gibi... Bana öyle geliyor kendi yazdıklarıma baktığımda. Sanıyorum o, çocukluğun izlerinden de kaynaklanan bir şey. Anne şefkati mi demeli ona, yoksa anne ilgisi mi demeli, çok başka bir şey... Açık söylemek gerekirse, baba şefkatine, baba ilgisine çok benzemiyor anneninki. Zaten deyimlerimize, o yerleşik anlayış biçimimize baktığımızda da, annenin, ananın, ana nedense, anneden daha bir toprağın içinden geliyor sanki... O ilişkinin, daha fazla ilgiye, şefkate dayandığını hissediyorum. Anneyi arıyorsunuz belki de, sevdiğiniz kızda da belki anneyi arıyorsunuz, arkadaşınızda da anneyi arıyorsunuz. İlgiyi, şefkati, samimiyeti arıyorsunuz. Hani öyküdeki samimiyet, annenin sesiyle ilerliyor ama aynı zamanda da öyküdeki o çatışma, çelişki, o da babanın sesiyle ilerliyor sanki. İkisinin ortasında da öykünün kendisi vücut buluyor. Bana öyle geliyor. Ama hakikaten öyledir, değil mi? Canımız acıdığında, hep anneyi anarız. -Sen anlattın, benim fazla sormama gerek kalmadı. Edebiyat anlayışın hakkında söyleyeceğin bir şeyler var mı?.. -Var. Tabii edebiyat anlayışı denilen şeyin oluşması için kesinlikle bir birikimin olması gerektiğine inanıyorum. Okumayan, ustalarını bilmeyen ya da sanatın diğer kollarıyla birebir ilişki içerisinde olmayan bir yazarın çok fazla kendisini okutabileceğini düşünmüyorum. Yine Spielberg'in sözünü anmadan geçemeyeceğim. Bunu bana Hulki Aktunç söylemişti. Demiş ki: Ben çocukluğumda görmek istediğim, hayatım boyunca görmek istediğim filmleri çekiyorum. Belki ben de okumak istediğim öyküleri yazıyorum. Öyle de diyebilirim. Böyle bir şey, evet, rahatlıkla diyebilirim: Okumak istediğim öyküleri yazıyorum. Bir de, bir anlayış olarak değerlendirilebilirse bu, şunu söylemek istiyorum: Olaya dayalı öyküyü yazmayı çok fazla sevemedim. Olay hep biraz daha alttan akar, asıl belirleyici olan durumlardır bende. Özellikle ilk iki kitapta durumlar daha belirgindir de, olaylar az, hatta kimi öykülerde yok denecek kadar azdır. Son kitapta yine olayları biraz daha ön plana çıkardım. O da, az önce bahsettiğim okumalar ekseninde gelişen bir damar olarak açıldı bende. Durumlar vardır, durumların altından akan olaylar vardır. Olayların çok ön plana çıktığı öykülere, nedense başından beri kalemim gitmedi. Sonraları fark ettim ki, durum öyküsü yazarken, olaysız bir öykü de yazarken, -daha doğrusu ona olaysız öykü mü demeli, anlatı mı demeli, onu da bilemiyorum- fark ettim ki, okuduklarımla yavaş yavaş olayı da sevmeye başlamışım. Evet, baktım ki, olaya dayalı romanları, birebir olayı aktaran romanları, öyküleri daha çok sevmeye başlamışım giderek... Sonra o sevmeyle beraber benim öyküme de, olay öğesi girmeye başladı. Bu konuda Tarık Dursun K., gerçekten benim için bir kırılma noktası oldu. Benim Sait Faik'imdir diyebilirim Tarık Dursun K. için. Çünkü Türk öyküsü için Sait Faik'in açtığı kapıyı çok dar alanda, çok dar anlamda Tarık Dursun K. benim için açmıştır. Onun bir tek cümlesi, Beckett'in bile, Kundera'nın bile yapamadığını yaptırmıştı. Çok basit durumların öyküsünü yazmak konusunda bana tek bir cümlesiyle ilham verdi. Bir gün vapurla karşıya geçiyoruz: Nursel Duruel, Necati Güngör, ben ve Tarık Dursun K., Alkım'dan çıkmışız. Vapurda gidiyorduk, Beşiktaş İskelesi'ne yanaştı vapur ve inerken tek bir şey söyledi: Son yolcular da indi vapurdan... Kendi kendine bunu söyledi, o durumu ifade etmek için... Ben bir an şöyle kaldım. İleride yazabileceği bir öykünün ilk cümlesi de olabilirdi. Onun gözüyle oraya baktığımda, bir yazarın algılayış biçimini kavramak açısından da benim için müthiş bir ufuk açtı. Yani, bir yazar demek ki bu gözle bakıyor. Halbuki ben o güne kadar vapura, Sesi var, denizin üstünde gidiyor, deniz diyelim ki bir çocuğun oynadığı bir leğenin içerisinde kopan bir fırtına, aslında büyümüş, deniz olmuş... Ama burada gizli şeyler ararken, hep böyle zorlarken denizi, vapuru, çok başka dünyalarda onları kendimce görmeye çalışırken, bir baktım, son derece sıradan bir durum içerisinde, son derece sıradan bir atmosferin içerisinde, öykü çok rahatlıkla doğabiliyormuş demek ki... Tarık Dursun K. yı o güne kadar okumamıştım. Ondan sonra, 7-8 kitabını peş peşe okudum ve hep o cümlesi kulağımda kalaraktan, okuduğum her öyküsünde, her romanında o içimdeki, kafamdaki sıradan durumların da, sıradan insanların da, çok anlık durumların da öyküsü, eğer iyi bir kalemin varsa, çok güzel bir şekilde yazılabilir, dedim kendi kendime. Ondan sonraki öykülerimde zaten, özellikle ikinci kitabın üçüncü bölümündeki öyküler, o etkiyle, o kapıdan açılmış öykülerdir. Yani, önceki öykülerde olduğu gibi, cümleleri alt alta yazmak, kırmak, birtakım deneysel şeyler yapmaya çalışmak ki hepsini ayrı bir heyecan duyarak yaptım, hala da çok severek okuyorum, o ayrı... Ama geleneksel, yani, bizim Sait Faik'ten, Sabahattin Ali'den, Orhan Kemal'den, Oktay Akbal'dan gördüğümüz o damarın, o deryanın içinde küçük bir damla da olsa, oraya bir eklenme çabası sarf ettim, diyebilirim. İkinci kitabın üçüncü bölümü, üçüncü kitabın bütün öykülerine, baktığımız zaman, daha kısa cümlelerle, olayı daha ön plana, birinci kitaba göre ön plana çıkaran öyküler ve sıradan denilebilecek, herkesin yaşayabileceği ama benim de yaşamış olabileceğim durumları aktarmaya çalıştım. Bu damardan da, içten içe geliştirerek öykümü sürdürmeye çalışıyorum. -Peki, son olarak söylemek istediğin bir şey var mı? -Evet. Yazmak istiyorum, ne olursa olsun, yazmak istiyorum. Dışarıdan çalışıyor olmanın bana kazandırdığı zaman o kadar bol ki, onun içinde hem okumaya, hem de yazmaya fazlasıyla zaman ayırabiliyorum. Bir işe başlamış, başlayacak olmakla da, zaman darlığı yaşayacağım durumlar olacak, belki uzun süre yazamayacağım. Bunların hepsini düşünüyorum ama... Yazmak istiyorum. Ne olursa olsun, yazmak istiyorum. Çünkü o, başka hiçbir şeye benzemiyor. Yani, yazmaktan aldığım lezzet, yazmanın o gerilimini hissetmek, yazıp bitirdiğin bir şeyi okumak, onu başkalarının da okuyacağını düşünmek, o öyküyü, o yazıyı, beni çok mutlu ediyor. İşte hayatın o kadar acısının, sıkıntısının içinde, çok bencilce bir şey söylüyorum belki ama herkesin tutunacağı bir dalı vardır: Benim de herhalde, sevdiklerim ve yazıdır. Başka bir destek arama ihtiyacı da duymuyorum zaten. Yakın çevrem, dostlarım, arkadaşlarım ve yazı, bu bana yetiyor.


İkinci kitap sendromu diye bir şey var gerçekten. Yaşamadım desem yalan olur. İlk kitabın, beklentinin çok üstüne çıkması da buna sebep olmuş olabilir. Çok defa üzerine yazılan tartışılan bir kitap oldu o. Yazar sonunda okunmak ister. Bu gerçekliği bir yere koyarak şunu da söylemek isterim: Bu durum metni etkileyen bir şey olmamalı. Yani öyle ya da böyle metin kendi kalesini inşa eder. Girişler ve çıkışlar tamamen yazarın kontrolündedir. İlk kitaba nazaran ikinci kitaptaki birçok öyküyü dergilerde yayımlamadım. Galiba artık sabırlı biriyim Dağlarda dolaşan herkes bilecektir ki süreç kendisini doğurur. Siz zaten yoldasınızdır. Önünüzde hazır bulmak zor olsa da yürüdüğünüz yol size hediyeler gönderir. Evet sıyrılmak istedim. Bunun için çabaladım. Başardım mı bilmiyorum. Öyleyse ne mutlu. Bunu sadece ilk kitap özelinde söylemiyorum, yazarın metniyle uğraşması gerekiyor. İlk kitap için biraz kolaya kaçtığım düşünülebilir. İkinci kitapta bunu yapmak istemedim. Adına ne dersek diyelim her varlık gelişmek ister. Yenilenmedikçe nostalji kokan havalarda kaybolur gider. İki kitabı da kendi içinde değerlendirmek lazım. Kitap içeriğinden bağımsız olarak kapak çalışmak da doğru değil bunun tam tersi de. Bu değişikliği tabii ki metne yoracağız. Kapakta köze duran bir ateş var. Biraz önce duman çıktı. Biraz sonra kül olacak. Hayatın kendisi yarımdır zaten. Burası dünya burada işler hep yarım kalır diyor büyük şair. O minvalde bir hadis-i şerif de var. Her çağın kendine göre zorlukları var. Her çağ zor. Kamil olabilmek ise nasip. Geçmişe özlemle bakmak, anmak yetmeyecek bize. Gelecek için yalvarıp yakarmalıyız. İşin teknik boyutunda böyle bir değerlendirme yapılabilir. Ancak tek muradım bu değildi. İnsanın kendisiyle olan savaşı var. Bu savaş ömür boyu sürecek. Şeytanı öldürmek mi şeytanı eğitmek mi? Ki tüm şeyler şeytanlaşabilir. Birinci bölümde janti bir duruştan bahsetmeye çalıştım. İkinci bölümde ise ilk bölümden sağ çıkmış insanların izdüşümü var. Artık toplumun içinde. Toplumun kendisi. İyi bir sonu yaşamak istiyorum. İyi bir son yazmak ise henüz benim anlayabileceğim bir şey değil. Okurun karşısına bir fotoğraf karesiyle çıkmak istemiyorum. Binlerce fotoğraf karesi olsun. Okur içlerinden birini seçsin. Bu bir risk değil. Aksine okuru öyküyle muhatap etmek benim için. Evet akan bir nehir var. O nehirde yıkanmak isteyen herkes buyursun gelsin. Son olarak okumak-yazmak Sıddık Yurtsever için ne ifade ediyor. Okumak büyük bir konfor. İstediğiniz gibi eleştirebilirsiniz mesela. Bu, dünyanın en büyük yazarı da olabilir yeni yazmaya başlamış bir çömez de. Ama yazmaya başladığınızda bütün bıçaklar bilenmiş gibi hissedebilirsiniz. Çünkü o konfor alanından çıktınız. Gözler üzerinizde. Her an her şey olabilir. İşte o zaman ah keşke dediğiniz oluyor. Ah keşke insanları eleştirirken biraz daha dikkatli davransaydım. İPEK 1982 Ağrı Patnos doğumlu. ilk orta ve lise öğrenimini burada tamamladıktan sonra Malatya İnönü Üniversitesi'nden 2004 yılında mezun oldu. Bursa'da MEB'e bağlı bir okulda öğretmen olarak çalışmaktadır.


-Ebuzeran uzun soluklu bir şiir. Yoğun, ertelene ertelene birikmiş bir nefesin kün deyişteki, hu deyişteki bir ses ve anlam zenginliğiyle zorunlu olarak zuhura çıkması diyebilir miyiz onun için? -Evet, Ebuzeran 40 şiirden oluşan tek bir şiir. Elbette böyle uzun soluklu şiirler yazmanın hem kendine özgü zorlukları hem kendine özgü imkanları var. Şiirin ritmi ve imgeleri şiir boyunca hiç kesintiye uğramıyorsa, şiir bütün mısralarıyla güçlü bir ırmak gibi akıyorsa, işte o zaman uzun soluklu bir şiirden söz edebiliriz. Ben bütün şiirlerimde ritim ve imge akışının güçlü olmasını her zaman çok önemsedim. Bu yüzden şiirlerimde ses ve musikinin çok fazla öne çıktığı hatta öyle ki bunun zaman zaman şiirin künhüne varmaya engel olduğu söyleniyor ki bu doğrudur. Ebuzeran şiirinde musikinin böyle bir engel oluşturmaması için ses ve anlam dengesini gözetmeye çalıştım. -Kimi dizelerin tekrarı, pekin bir söyleyişi beraberinde getiriyor. Bu pekinliğin yanısıra aslında tekrarla tekranlanmaz olana ulaşma hedefi de mi gözetiliyor içten içe? -Yer yer nakarat gibi tekrarlanan mısralar uzun soluklu şiirlerin tabii unsurlarından biridir bence. Bunu bütün uzun soluklu şiirlerde görebiliriz. Bu, şiirin bütünlüğüne, ana damarına şiir boyunca bağlı kalmamızı sağlar. Ebuzeran şiirindeki ey bütün zamanların çıldırtan gözyaşları / şimdi bir tek damlanla tufandır yüreğimiz / şimdi kıyam / şimdi aşk / şimdi secdedeyiz mısralarının yer yer tekrarlanmasının da bu bağlamda değerlendirilmesini isterim. -Neden Ebuzeran, neden bütün zamanların bütün devrimcilerine? -Çünkü bana göre aşk, sürekli bir devrimdir ve en devrimci söylemdir şiir, şair de aşkın yeryüzündeki pençesi ve bu yüzden Ebuzaran şiirinin ithafı bütün zamanların bütün devrimcilerine... Haksızlığa baş kaldıranlara, zulme boyun eğmeyenlere... Mazlumdan, garipten, yoksuldan yana olanlara... Sahabe Ebuzer bu duruşun sembol isimlerinden biri. Ebuzeran da Ebuzerler demek ve ben Ebuzerlerin şiirini yazmaya çalıştım; yalnız, garip ve mazlum bütün devrimcilerin. -Az şiir yazıyor ve uzun aralıklarla kitaplaştırıyorsunuz onları. Ama biz biliyoruz ki hep şiir üzeresiniz. Hangi kaynağın sütüdür ki onu içimenin doyumsuz keyfinden siz mutmain olmadan erişmiyor bizlere? -Şiirimi besleyen kaynakların en başında ağır acılarıyla, çetin sorularıyla yaşanılan hayat var. Tabii ki bütün okuduklarım, dinlediklerim de bu hayatın içinde. Başta Kutsal Kitap Kur'an olmak üzere mütefekkirlerin ittifakla kabul ettiği hayatı yorumlayan tüm fikir kitapları, çocukluğumun masalları, öyküler, romanlar, filmler ve elbette şiirler ve şairler. Şair Lebid'den Sezai Karakoç'a şiirin bütün başkentleri... Ebuzeran şiiri de bu beslenmeye, bu birikime dayanarak gelenekselle aykırıyı, destanla ağıtı, modernle klasiği bir potada eritmenin, bütün zamanların bütün şiirlerini en ortak damarı yakalayıp özetleyerek yeniden yeni bir sesle Sıtkı Caney diliyle söylemenin çabasıdır. -Ebuzeran'da söylenenle görünen arasında sıkı bir ilişki var hatta sesin bir tür görünürlüğe tebdili... ne dersiniz? -Doğrudur, sadece Ebuzeran'da değil bütün şiirlerimde var bu görsel taraf. Bazen bir sinema filmi sahnesi, bazen bir fotoğraf karesi, bazen bir resim gibi kendilerini etkilediğini söyleyenler oldu. Bunun nedeni sadece sinema ile olan yakın ilgim değil elbette. Resimle fotoğrafla uğraşmamın da bir payı var sanırım. Ebuzeran şiirinde bu görselliğin daha da belirgin olması biraz da tarih ve coğrafyayla ilgili. Geçmişten geleceğe birçok farklı zamanı dolaşan ve birçok farklı mekana uğrayan bir şiir Ebuzeran. şimdi sonsuz sabah öncesi bu son akşamda / kar yağar yağar kan akar akar yeni bir bahar olur / mekke'de kudüs'te bağdat'ta şam'da / aşk bir gün her yerde iktidar olur / yeniden buluşuruz mescidiaksa'da beytülharam'da / yetime yoksula iman yine yar olur mısralarını örnek olarak söyleyebilirim. -Ebuzeran için eşzamanlılık ve süreklilik içinde Ebuzer Hazretlerinden Sıtkı Caney'e erişen şiirin kıyam halidir diyebilir miyiz? -Şiir, bana göre öncelikle varoluşumuzun künhüne, aşk'a hakikat'e varma çabasıdır ve bu anlamda şiir, insan aklının nefsiyle yoğurduğu bütün ideolojilerin, bütün istismarların, bütün firavunlaşmaların karşısındadır. Ebuzeran şiiri de Ebuzer'iyle, Che Guevara'sıyla, Kur'an ayetleriyle, bu bağlamda okunmalıdır. Ne Marksist şiir ne İslamcı şiir diye yaftalanmalıdır. Yıllar önce bir yazıda İslamcı şair diye söz edilmişti benden. Birilerine benim için o Komünistin şiirlerinde ne buluyorsunuz diyenler de oldu. Yeri gelmişken söylemek istiyorum, ben kendimi sadece Müslüman ve Devrimci olarak tanımlıyorum, İslamcı ya da Komünist olarak değil. Bütün önyargıların tam karşısında yer alan ön yargıları parçalayabilecek en önemli güce, sanata, özellikle de şiire önyargıyla yaklaştığınız sürece onu anlayabilmeniz asla mümkün olamayacaktır ki ben düşüncesi mezhebi ve meşrebi ne olursa olsun önyargılı kimselerin Ebuzeran şiirini okumasını da anlamasını da beklemiyorum. -Ebuzeran'ın kapağı ve alt başlığı daima isyan mı diyor? Ateş kırmızısından Ebuzeri bir dağlayıcılığı imgeleyen söz alevine geçişi çevrenizde aşırı bulanlar oldu mu?


-Öncelikle okurlarımız için şiirle buluşmanız, yazının kıyılarına gelme serüveniniz nasıl başladı, hangi saikler sizi şiire taşıdı diye sorsam bizlere neler söylersiniz? -Her şairin kendine ait bir şiire başlama hikayesi var. Ne kadar ortak noktalar da bulunsa her şiire başlama hikayesi şairin yaşadığı zamana, bulunduğu ortama ve şahsiyetine bağlı olarak değişir. Aynı kuşaktan, benzer ortamlarda büyüyen şairler arasında bile bazı farklar bulunur, birbirine hiç benzemeyen çevrelerde büyüyen şairler arasında dahi ortak paydalar yakalamak mümkündür. Ben kendi adıma içe kapanık ve sessiz bir çocukluk geçirdim. Şiir, o içe kapanıklıktan sonra dünya ile iletişim kurma vesilesi gibi oldu başlangıçta. İlk şiir teşebbüsünü ilkokul dördüncü sınıftayken yazmaya cüret ettim. Bir şiir yarışması vardı. Sınıftaki arkadaşlardan özenip ben de bir şeyler karaladım. O arkadaşların çoğunun ilk ve son şiir denemesi o vesile ile yaşandı. Bense devam ettim. Niçin böyle oldu sorusuna şöyle dört başı mamur bir cevap verebilmiş değilim aslında. Bu yüzden de şiire başlama ve devam etme saikleri listesi hazırlayamadım size. Tek söyleyebileceğim şiirin paramparça algıladığım dünyayı bana daha bütünlüklü görme imkanı sunması. - 'Sebepsiz Serçe', Taş Suya Değince', 'Heves' ve son olarak da 'Tövbe Gölgeliği' ile şiirde yürüyüşünüz devam ediyor. Bundan sonra şiirle mi devam edeceksiniz yazı yürüyüşünüze, deneme, öykü, roman alanlarında yeni çalışmalar var mı? - Şimdiye kadar farklı türlerde de yazsam eninde sonunda kürkçü dükkanı şiire geri döndüm. Bundan sonrası için de ancak gaybı bilemem diyebilirim. Diğer türlerde ise damla damla biriken metinler var. Ancak onların da kendilerine ait kaderleri var ve kitaplaşıp kitaplaşmayacaklarını bu satırları yazarken kesinlikle bilmiyorum. -Siz edebi kamuda mütevazı ve sakin duruşunuz, samimi, doğal ve sade yaşantınızla varoldunuz ve şiirlerinizi de bu ruh hali, bu tavizsiz duruşla yazdınız. Mustafa Kutlu son yazılarının birisinde: Sanatçıya yüce bir makam verilmesi, onun takdis edilmesi deha mertebesine çıkarılması pagan adetlerindendir. Sanatçı eylemi ile kuşların sesine, suların şırıltısına, rüzgarın uğultusuna, bulutun rengine, denizin dalgasına ne kadar yaklaşıyorsa; bu hamleyi bir iman ateşi, gözyaşı ile ıslanan bir aşk ile yapıyorsa o kadar yol alır diyor. Üstadın sanat ve sanatçıya bakışı böylesine veciz anlaşılmayı bekliyor. Siz bu ifadeler hakkında neler söylersiniz, sizin dünyanızda sanatın ve sanatçının karşılığı nedir? -Mustafa Kutlu edebiyatı doğal olana alabildiğine yaklaştırıyor. Bir sahicilik, sahihlik arayışının ürünü olarak görüyor edebiyatı. Bu elbette yazarın hayatının ve poetikasının bir neticesidir ve saygıdeğerdir. Ancak sanat tek anlayışa ve mecaza sığdırılamaz. Trum trum trum makinalaşamak istiyorum diyen Nazım Hikmet'in de eleştirel okumaya açık başka poetik ve siyasi tercihler söz konusudur. Bence sanat da bu dünyadaki fiillerden bir fiildir sanatçı da bu dünyadaki insanlardan bir insandır. Sanat sanatçının bu dünyadaki amellerinden bir ameldir. Diğer amellere göre bir üst anlam ve değer taşımaz. Her insanın her ameli gibi sanatçı da mahşer günü sanat amelinin karşılığını görecektir. - Şairin bir misyonu vardır; bir kabile içinde, bir millet içinde, ya da insanlık içinde. İnsanın, ya da insanlığın din kaynaklı törenlerinde, ilahi musikiye, onun sesi karışmalıdır diyor Üstad Sezai Karakoç Edebiyat Yazıları kitabında, Şuara Suresi'ndeki şairlere yapılan vurguyla üstadın mezkur vurgusunu aynı düzlem anlayışında okumamız mümkün müdür, ne söylersiniz bu bakış açısı konusunda? -Süleyman Çelebi'nin Mevlid olarak bildiğimiz Vesiletül Necat'ı tam da Karakoç'un bahsettiği şiirlerdendir. Miraçnameler, münacaatlar, naatlar hep hayatın ve elbette duaların da içinde yer alan şiirlerdir. Şuara suresinin vurgusu sadece şiirle sınırlandırılamaz. Her kişinin her işi bu tanımla iki kısımda incelenebilir. Neyin eleştirildiği neyin bu eleştirinin dışında tutulduğu ayette açıktır. Kişi hangi işi yaparsa yapsın Şuara Suresi'nde şairler için öngörülen ölçüler onlar için de ayniyle geçerlidir. Allah nasıl başka ayetlerde sinekten örnek vermişse bu ayette de şairlerden örnek vermiştir. Şairlerin de her yazdığı amel defterlerinde yer alır ve şiirlerinin akıbeti de diğer amellerinin akıbetinden farksızdır. -Bizler doksanlı yılların gençliği olarak yolumuz dergilerden geçen bir nesildik. İlk yazılarımızı, ilk şiirlerimizi dergilerin adeta bir dergah gibi eğiten, bizleri yazının kıyılarına getiren ince eleğinden geçtik. Üstatlar bize hep yol gösterdi, elimizde müşahhas halde taze metinlerimizle onların izinden yürüdük. Şimdilerse bu dönemin gençliği çok yazıyor, az okuyor gibi, sanal alemlerde yine sanal dostluklar ve uçup giden uçucu metinlerle boğuşuyorlar ve varolma savaşı veriyorlar. Sizce böyle bir ortamda yazı nasıl filizlenir, sanatçı kendini nasıl keşfeder ne denli geliştirir bu konuda neler söylemek istersiniz? -Sanatçı zamanının çocuğudur ve ne yapar eder bir yolunu bulup sanatını ortaya çıkarır. Eski dönemlerde yaşayan şairler ve yazarlar da bizi görselerdi bizim sonraki kuşaklara verdiğimiz tepkilerin bir benzerini bizim için verirlerdi bence. Ben şahsen 90'lı yılların geride kalmasından çok memnunum. Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz. Şimdinin yadırgadığımız bütün özellikleri de gelecek kuşağın bir sonraki kuşakta bulamadıkları güya erdemler olacak ve bir nostalji hammaddesi olmaktan öteye gidemeyecek hiç biri. Eğer 90'lı yılların bizi büyüten tüm özellikleri aynen şimdi de varolsaydı asıl o zaman endişe etmemiz gerekirdi gelecek adına... - 'Tövbe Gölgeliği 'şiir kitabınızda, 'Kayboluş' şiirinizde: seni anlatmak için bir gölge bekledim günden güneşin kavuruculuğundan uzak demli bir gölge gece geldi onun yerine soğuk ve uzak ifadelerinde ve pek çok şiirde 'gölge' imge olarak belirgin, sarih, bazen de gizemli ve ironi içeren anlamlarıyla yer alıyor. Kitabın ismi 'Tövbe Gölgeliği' gerçekten kitaba çok yakışmış, ben çok beğendim kitabın ismini. Kitabın ismiyle beraber de düşünürsek anlam dünyanızda imgesel olarak ve gerçek anlamıyla 'gölge' neleri çağrıştırıyor. Bu konuda bize neler söylersiniz? -İmam Busiri'nin Ve sığın tövbe gölgelerine, odur en serin hurma altı mısraı kitapta işlediğim temaların birçoğuna başlık olabilirmiş gibi geldi bana. Bu yüzden de Tövbe Gölgeliği isminin kaynağı, kitabın hemen başına epigraf olarak da alıntıladığım bu mısra oldu. Kitapta pek çok yerde tövbe ve gölge geçiyor elbette. Gölge benim için iltica edilebilecek bir yer. Beri yandan peygamberimiz de bir hadisindeBenim dünya ile ilgim, bir ağaç altında dinlendikten sonra, yoluna devam eden yolcu gibidir. diyor ki farklı bağlamlarda ve farklı anlamlarda söylenen bu iki cümle benim şiirim içinde bir ilham kaynağı niteliğinde. -Söyleşi için tekrardan teşekkürlerimi sunuyorum. Kaleminiz bereketli ve kavi olsun her daim hayırlar kuşansın duasıyla... 1971 Reşadiye Tokat doğumlu yazar Lise ve Üniversiteyi İstanbul'da bitirdi. Kısa süre muhabirlik ve öğretmenlik yaptı. Bağcılar ve Bahçelievler Kültür Mdlüklerinde görev aldı. Pamuk Şekeri Çocuk Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. Edebistan Sitesi'nin söyleşi editörlüğünü bir süre sürdüren yazar İstanbul Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu.


-Öncelikle merhaba. Umarım iyisinizdir. İlk öykü kitabınız Kör Yarış hayırlı ve bahtı açık olsun. Kör Yarış'ta bir araya gelen öyküleriniz daha önce edebiyat dergilerinin tezgahından geçerek okura ulaştı. Peki edebi hikayeniz nasıl başladı? Merhaba, oldukça iyiyim, çok teşekkür ederim. Nasıl başladığı sorusuna cevap vermek ne zaman başladığı sorusuna cevap vermekten daha kolay. Ne zaman başladığını kestiremiyorum çünkü. Ortaokul yılları olabilir. Yazdığım bir metin Türkçe öğretmenimi duygulandırmıştı ve yanılmıyorsam sınıfta alkışlanmıştı. Zorlasam daha da eskiye götürebilirim. İçimdeki dünya ile dışımda akan dünyayı bir türlü barıştıramadım ve bu barışmazlığı fark ettiğimde inanmayacaksın ama altı yaşındaydım. Belki o zaman başlamıştır, edebi yolculuğum. Nasıl başladı? Bazı metinler yazdım. Abdullah Harmancı'ya gönderdim. Güzel şeyler söyledi. Cesaretlendirdi, daha çok gönder dedi, teşvik etti. Fakat ben öyle yapamadım. Yedi yıl filan hiçbir şey yazmadım. Elbette bu süreçte edebiyat dergilerini takip etmeye, okumaya devam ettim. Ben yazacağım demek için otuz yaşıma gelmeyi beklemem gerekiyormuş. Böylece ilk öyküm 2018 yılında Mahalle Mektebi Dergisinin 39. sayısında yayımlandı. -Dinleyicisini bulan her anlatıcı usanana kadar anlatır. Döker içinde ne varsa. Anlatmak kolay, dinlemek güçtür. diyorsunuz kitabın ilk öyküsünde. Dinlemenin hayatınızdaki yeri ve önemi nedir? Bu öykü okur için bir mukaddime mi yoksa? Dinlemek fiilinin öykülerde pek çok yerde tekrar ettiğini ben de sonradan fark ettim. Dinlemek sadece kulağımızla yaptığımız fiilin adı değil aslında. Bir şeyi anlamak, bir şeye dikkat kesilmek, bir şeyin özüne mahiyetine vakıf olmak açısından bakıldığında, fiilleri birbirinden ayıramayız. Okumak, görmek, dinlemek... Konu bir şeyin hakikatini anlama çabası olunca bunlar birbirinin yerini tutabilir. Eskilerin nazar, müşahede dediği şey. Bir müziği seyredebilir, bir tabloyu dinleyebilir, bir insanı okuyabilirsiniz. Benim için dinlemek etrafımdaki oluşu, hayatı ve insanları anlama çabası, varoluşa kulak kesilmek. Ayrıca hayatımda aralıksız yarım saat konuşmuşluğum yoktur. Çok konuştuğumda kendimi açık etmiş gibi hissediyorum. Dinlemek her zaman daha emniyetli. Özetle dinlemek fark etmek, zamanı yavaşlatmak benim için. -Dostoyevski bir mektubunda iyi eserin sırrını şöyle açıklar: Üzerinde uzun uzun çalışılıp düzeltilerek bir kerede yazılmış gibi durması sağlanmalıdır. Düzenli olarak yazar mısınız? Bir yazma ritüeliniz var mı? Düzenli olarak yazamıyorum hayır. Bir çalışma masam yok evde, günlük tutmadım, not defteri taşımadım. Bunları yapabilmeyi istiyorum, bir gün yapabilirim belki. Öykü fikri oluşunca yazmaya oturmadan önce olgunlaşmasını bekliyorum, zihnimde pürüzlerini gideriyorum. Beni ve okuru ikna etmeyeceğini düşündüğüm kısımlar için çözümler arıyorum. Öykünün duygusu beni tamamen sardığında yazıyorum. Başından, sonundan, neresi beni etkilemişse, neresinden başlayabiliyorsam yazıyorum. Karakter öykü içinde sadece o bir cümleyi kurabilsin diye tüm kurgu şekillenebiliyor. Bir aldanış, bir hayal kırıklığı, bir yenilgi, bir iyilik öykünün yazılma motivasyonunu oluşturabiliyor. Yarım haldeki öykü tatlı bir sıkıntı gibi duruyor içimde, bazen bir hafta sürebiliyor tamamlanması. Bittiğinde bir şaheser yaratmışım illüzyonuna kapılıyorum, ertesi sabah tekrar okuyup beğenmiyorum öyküyü. -Öykülerinizin genelinde mevcut karakterler birtakım zorluklar çeken, mahcup, hayata tutunamayan kimselerden oluşuyor. Fakat bunu yaparken ajitasyona kaçmadan, duygu dozu dengeli ve sade bir dil kullanmışsınız. Ayrıca yaşadığınız yer olan Kayseri'nin izlerine de rastlıyoruz öykülerde. Realite ile kurmaca arasındaki bu dengeyi nasıl sağlıyorsunuz? Belli bir kıstasınız var mı? Gerçekliği hissetmeyi seviyorum. Ne kadar acı olsa da ölüm hayatımızdaki en önemli gerçek. Onunla yüzleştiğim anlarda gerçekle yüzleştiğimi hissediyorum. Çaresizlik, yenilgi, yokluk bizi gerçekle yüzleştirdiğini düşündüğüm diğer bazı anlar. Kitabın son üç öyküsünü saymazsak, metinlerde bu gerçekliği yansıtmaya çalışıyorum. Edebiyatta ve sinemada beğendiğim eserlerin ortak yönünün de genel olarak gerçeklik olduğunu fark ettim. Elbette bir şeyin gerçek olması ile gerçek hissettirmesi farklı şeyler. Kurguyla bir gerçeklik deneyimi sunabilmeyi istiyorum. Bir belgesel gerçekliği değil elbette kastettiğim. Atmosferle, biçimle desteklenmiş gerçeğe benzeyen kurgular. Hissettiğim gerçekliği hayal dünyamda biçimlendirip yeni bir surete büründürmeye çalışıyorum. Gerçekliğin kendisinin tesir gücü var, doğru kesitler, vurucu olduğu düşünülen sahneler doğru sıralandığında etki ettiğini düşünüyorum. Sözü de hikayeyi de yormadan olabildiğince yalın ve minimalist ilerlemeyi seviyorum. Bazen de bir acıyı anlatmanın en doğru yolu mizah ve ironi olabiliyor. -Genelde çocuklar veya çocukluğa/gençliğe dayalı mazi öykülerinizin yolunu açmış gibi duruyor. Alüminyum Folyo öykünüz eğlenceli, iyimser; bunun yanında biz gerçeklikten kitapların dünyasına kaçarken öyküleriniz bizi yaşadığımız hayatla yeniden yüzleştiriyor. Fakat bir yandan da gerçeküstü yazanlar var. Ne dersiniz? Bu sadece bir tercih meselesi mi? Evet farklı öykü tarzlarının oluşumunda öncelikli sebep tercihler olabilir. Okur için de yazar için de ne bekliyoruz, ne istiyoruz, neye ihtiyacımız var, ne okumak istiyoruz, soruları belirleyici. Beklentilerimize göre bir damar bulup ilerliyoruz. Bir tarz diğerinden üstün değil. Çünkü dert aynı, anlatmak. Farklı tarzlar, farklı imkanlar sunuyor. Bazen bir gerçekliği anlatmanın, bir acıyı anlatmanın yolu gerçeküstü bir tarz ile mümkün olabiliyor. Kurt Vonnegut'un Mezbaha Beş romanını okuduğumda öyle düşünmüştüm. Bir çılgınlığı ancak çılgınca anlatabilirsiniz. Yazar anlatmak istediği hikayeyi en etkili nasıl anlatabileceğini düşünüyorsa, hikayenin hakkını hangi yöntemle en kamil manada verebileceğine inanıyorsa o yolu tercih eder. Farklı tarzlar hem bir tercih hem de bir imkandır diye düşünüyorum. Kitaptaki son öyküde ben de bu yolu tercih etmiştim. Bir imkansızlığı biri sürünen diğeri uçabilen iki canlı üzerinden en doğru şekilde aktarabileceğini düşünmüştüm. -Bir de öykülerinizde sıkça sorguladığınız bir gerçek var. Allah'ın bizi yaratmakla ne murad etmiş olduğuna dair... Hepimiz kendi hikayemizin kahramanı olarak yaşayıp gidiyoruz. Öte yandan yarattığımız kahramanlara da hikayeler biçiyor, onlara çeşitli elbiseler giydiriyor, dünyalar kuruyoruz. Dahası, Allah kitabında kıssaları kullanarak mesajını iletiyor kullarına. Yani bu biçim çok önemli bir fonksiyona sahip. Ne dersiniz? Sizce Allah hikayeler yaratmakla ne murad etti? Hakikatte nasıldır bilmiyoruz ama bir zamansal çizgi üzerinde ilerlediğimize inanıyoruz. İnanıyoruz diyorum çünkü biz bilime de inanıyoruz. Bir zamansal çizgi üzerindeyiz yani tüm oluşlar bir öncelik sonralık ilişkisi içerisinde ilerliyor. Bana öyle geliyor ki bir önce ve bir sonra varsa hikaye de vardır. Sanki varoluşun mayası hikaye. Sonsuz bir karanlıkta ve boşlukta saniyelik bir ışık yandıysa ve buna bir göz şahit olduysa, artık bir hikayemiz vardır. Hikayemiz şöyle olur, yıllarca zifiri karanlıktı ve sonra ansızın bir ışık yandı. Hikayelerle örülüyüz. Var olan, hareket eden her şeyin bir hikayesi var, bir şey anlatıyor. Bir ağaç bile duruşuyla bir şey anlatıyor. Dediğiniz gibi, Allah da iyi, doğru ve güzelin kaynağı olarak en güzel metot hikaye olmalı ki bu yolla anlatıyor. Kaçınılmaz taklitçiler olarak biz de hikayelere başvuruyoruz derdimizi anlatmak için. Burada tür olarak hikayeden bahsetmiyoruz elbette. Diğer bütün sanat dalları da bir şey anlatıyor, bir şeyi hikaye ediyor. -Sorularımı yanıtladığınız için teşekkür ederim. 1996 yılında Adana'da doğdu. Ortaöğreniminin büyük kısmını Seyhan Çukurova Anadolu Lisesi'nde tamamladı. Haziran 2019'da Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi bölümünden mezun oldu. Öykü ve yazıları Muhayyel, Aşkar, Mahalle Mektebi dergilerinde ve Edebiyat Burada sitesinde yayınlandı. Şimdilik Kayseri'de ikamet ediyor.


Tahsin Yıldırım sıkı bir edebiyat ve kültür tarihçiliği yapıyor. Kendisi öğretmen ama, adeta bir ayaklı kütüphane gibi. Onun öğretmenlikten arta kalan gününün çoğu kütüphanelerde geçiyor. Tefrikalar, geçmiş dönemelerde yayınlanan ilginç röportajlar, haberler ve kitaplar araştırma konularının başında geliyor. Hangi kütüphanede neler var diye Tahsin Beye rahatlıkla sorabilirsiniz. Eşlerinin Gözüyle Edebiyatçılar, Şehzade Yusuf İzzettin Öldürüldü mü İntihar mı Etti, Ermeni Olaylarının İçyüzü: Hatıralarım, Yıldız Sarayında Bir Papaz gibi birçok unutulmuş tefrikayı gün yüzüne çıkardı. Tahsin Yıldırım'la, gazetelerde polemik konusu olan son kitabı Edebiyatımızda Müstear İsimler üzerine konuştuk. - Takma isimlerin peşine düşme merakınız nasıl başladı? -1995 yılında Gazi Üniversitesinden mezun olduğum yaz bir gazetede müstear isim kullanan bazı yazarlar hakkında bir haber okuyup bu gazete kupürünü saklamamla başladı. -Bu kişisel bir merak mıydı, yoksa ta başından beri kitap olarak neşretmek fikri var mıydı? -Yani başlangıcı benim adıma bir merakın giderilmesi ve zamanı gelince ihtiyacımı görmesi düşüncesi ile başladı. Önceleri bunu bir kitap boyutunda düşünmüyordum. Bahsettiğim gazete kupüründen sonra bulabildiğim diğer müstear isimleri toplayıp küçük kağıtlara yazmaya başladım. Ancak bu durumun zamanla sadece bir merakın tatmini için olmadığını gördüm. Daha sonra bu konuda yapılmış çalışmaları aramaya başladım. Gördüm ki bu konuda sadece birkaç kitapçık ve birkaç yazı mevcutmuş. Bunu öğrendikten sonra edebiyat tarihimizdeki bir ihtiyacı gidereceği düşüncesi ile ulaşabildiğim müstear isimleri toplamaya başladım. - Tam olarak kaç yıldır iz sürüyorsunuz? -Yani 1998 yılında İstanbul'a gelince bu çalışma bilinçli ve programlı bir şekilde başladım. Dolayısıyla 1998 yılını esas alırsak 8 yıllık bir çalışmanın ürünüdür, bu eser. -Peki 8 yılda kaç müstear isme ulaşabildiniz? -20 bin isim tespit ettim ancak bitmiş değil. Hala devam ediyorum. Kitap yayınlandıktan sonra gerek kitabın içerisinde hiç müstearı olmayan yazarlar, gerekse bir iki müstearı olup da tespit edemediğim müstearlarını söyleyen yazarlar var. Görünen o ki 20 bini aşacağım. -Kitapla ilgili Ertuğrul Özkök'ün bir eleştirisi oldu. Edebiyatımızda Müstear İsimler kitabının aslında içeriğiyle alakası yok diyerek, hem sizi överken diğer taraftan kitabın içeriğine itiraz etti. Edebiyatçı olmayanların kitapta ne işi var, diye de sordu? Sizce de kitabın ismi ile içeriği arasında bir çelişki var mı? -Ben bu fikre katılmıyorum. Çünkü bu sizin edebiyat kelimesine nasıl bir anlam yüklediğinize bağlıdır. Eğer edebiyat kavramını klasik anlamı ile estetik bir kaygı ile ortaya konmuş roman, hikaye, şiir gibi türlere indirgerseniz bir çelişkiden bahsedebilirsiniz. Edebiyatımızda başlığının kapsamını tabii ki hemen akla gelen, edebi eser vermiş şahsiyetler olarak değerlendirebiliriz. Ancak ben bir metin oluşturan herhangi bir metni yazmış olan yazar vasfına sahip ve herhangi bir müstear kullanmış olan herkesin -hangi düşünce dünyasından olursa olsun- kitabıma girmesi gerektiğine inanarak çalışma yaptım. Benim için o kişinin siyasi kimliği asla bir ölçüt olmamıştır. Aslında Ertuğrul Özkök'ün köşesinde bahsettiği ismi alıp almamakta tereddüt etmiştim önce, ama bakış açım tamamen herhangi bir yazılı metin kaleme almış olmak kriterine göre genişleyince, ulaşabildiğim isimlere kitabımda yer verdim. -Yani... -Tekrar ifade etmek gerekirse bu kitapta amacım, ne şekilde olursa olsun, bir yazısı bile yayınlansa, müstear isim kullanmış tüm herhangi bir metni yazmış olan kişilerileri bu çalışmanın içine dahil etmekti. Bunda da bir araştırmacı olarak hiçbir fikri ayrım yapmadan, her türlü kaynağa ulaşmaya çalıştım. Geniş kapsamıyla yazar ifadesini kullandım ama kitabın ismi Edebiyatımızda Müstear İsimler olunca, haliyle edebiyata yüklenen klasik anlam çerçevesinden bakarak burada ne işi var denilecek isimler eserde yer almış oldu. -20 bin isim arasından Ertuğrul Özkök'ün Öcalan ismini hemen fark etmesi çok dikkatli bir okuyucu olduğunun bir göstergesi mi sizce, şaşırdınız mı bu duruma? -Sayın Ertuğrul Özkök iki isimden yola çıkarak kitapla ilgili yazı yazmıştır. Kimdir bunlar, Yekta Güngör Özden ve Abdullah Öcalan. Şimdi şöyle bir durum sözkonusu, kitabı eline her yazar hemen öncelikle kendi ismine daha sonra merak ettiği isimlere bakıyor. Kitap yayınlandıktan sonra bunu gözlemledim. Ertuğrul Özkök'de sanıyorum öyle yapmış. Ertuğrul Özkök'e yazısından sonra bir mail gönderdim. Kullandığınız müsetar isim ve isimler varsa bildirirseniz çok sevinirim diye. Bunun için hala çabalıyorum. - Size bu türden eleştirilerin gelebileceğini tahmin etmediniz mi? -Hiçbir çalışma mükemmel değildir. En dikkatli kalemlerin bile hazırladığı metinlerde eleştiriye mahal olabilecek yerler vardır. Dolaysıyla kitabımın da bu tarz eleştirilere maruz kalması gayet doğaldır. Bildiğiniz üzere eleştiri kuramlarında farklı bakış açılarından hareketle değerlendirmeler yapılmakta. Bundan dolayı eleştirmenin durduğu yer önemlidir. Bütün eleştirmenlerin ortak kabulünü ortaya koyacak bir çalışma yapmanın güçlüğünü bildiğimden eleştirinin gelmesini doğal karşılıyorum. Olumlu ya da olumsuz eleştirilerin geleceğini tahmin ediyordum. -Aslında bir anlamda da kaçak güreşenlerin kodudur müstear. Müstear isimlerin arkasına sığınarak davalık yazılar yazan yazarları deşifre ettiğinizi ve kızdırdığınızı düşünüyor musunuz? -Bu çok acımasız bir yaklaşım. Ben bu kitabı ard niyetle hazırlamadım ki. Bilakis Edebiyatımızda Müstear İsimler'in yayınlanmasına yazarların teveccühü olmuştur. Kullandıkları müstear isimleri çeşitli vesilelerle bana ulaştırıyorlar. Çünkü bu sayede edebiyat tarihleri açısından önemli olan birçok takma ad ortaya çıkmış oldu. Bu durum beni sevindiriyor. E tabi, bunun yanında müstear isimlerin arkasına sığınarak ölçüsüzce yazılar yazanların da ortaya çıkması onları ister istemez rahatsız etmiştir. Deşifre olmanın verdiği huzursuzlukla bana karşı kızgın olan yazarların varlığının da ihtimalden uzak olmadığı bir gerçektir. Ancak bu rahatsızlığını etik kuralların dışında ileten kişiler olmadı. -Kaçak güreşenler dedik ama çok da ilginç bir durum sözkonusu. Görünen o ki erkek yazarlar kadın isimleri kullanırken, kadın yazarlar da erkek isimlerini tercih etmişler... -Erkek müstearıyla yazan kadınlar ya da kadın müstearıyla yazan erkekler her zaman var olmuştur. Edebiyat ortamının bir kadın yazarın eserine hoş bakmayacağı endişesinin ilk kadın yazarları bir erkek isminin arkasında yazmaya ittiği ifade edilebilir. Her ne kadar bizim geleneğimizde müstear erkek ismine sığınan kadın yazarlar azsa da müstear isim kullanarak kendini saklayan ama kadınlığını saklamayan yazarlar da vardır. İlk kadın yazarlarımızdan Fatma Aliye Hanım eserlerini "Bir Kadın" imzasıyla yayınmıştır. Üzülerek belirtelim ki bu tür örnekler çok değildir. En azından benim tespitlerim öyle. Ancak Kadın müstearıyla yazan erkeklere ait örnekleri çoğaltabiliriz. Mesela bunlardan en dikkat çeken isimlerden bazıları şunlardır: Ayşe Nesrin, Vedia, Nesin, Ayşegül, Jale Baysal, Leyla Feride ve Mübeccel Halit. Erkekler yazdıklarını her yerde yayınlatma imkanına sahipken kadınların yazılarını yayınlatmakta güçlüklerle karşılaştığı önceki dönemler için söylenebilir. 1883 yılında çıkan İnsaniyet adlı dergiye gönderilen "Mektepli Kız" imzalı mektupta kadın dergilerinde kadınların yazdıklarına öncelik verilmesi isteniyor, kadınların yazılarını yayınlatmakta güçlük çektikleri, hatta sırf bu nedenle erkek imzası kullanmak zorunda kaldıkları belirtilmişti. -Peki bu kitabın okura ne gibi fayda sağlayacağını düşünüyorsunuz? -Her şeyden önce, araştırmacıların bazı soru ve meraklarını karşılamak üzere duyulan bir ihtiyaçtan doğan bu eser bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Edebi metin kadar yazar da değerli olduğundan araştırmalarda kimliğin tespitine her zaman önem verilmesi gereği bilinmektedir. Bu durum bazen içinden çıkılmaz bir hal alır. Bu soruların hiç olamazsa bir kısmına cevap veren bir çalışma olması yönüyle okura önemli hizmetler sunmaktadır. Bu kitabın yayınlanmasına kadar bir meçhul olan nice isimler okurun istifadesine sunuldu. Kitap ayrıca bir bulmaca merakı içinde her zaman dikkatle okunmalı ki okurda yeni hayretler doğursun.


-Öyküleriniz hakkında kısa bir değerlendirmede bulunur musunuz? -Bir yazarın kendi öyküleri hakkında değerlendirme yapması bana prospektüs ya da kullanma kılavuzunu çağrıştırır. Bu nedenle hiçbir zaman öykülerimi yeniden anlatamam. Değerlendiremem. Nasıl okunması gerektiğini söyleyemem. Zaten değeri de değersizliği de öykünün içinde. -Öykü anlayışınız nedir, nasıldır? -Ben, renkleri kelimelerden oluşan tek bir fotoğraf olarak görürüm öyküyü. Yaşayan ya da yaşamayan her insanın bir öyküsü, öyküleri vardır. Eğer insan kendi öyküsünü yazmaz, yazamazsa birileri onun yerine, kendi adıyla yazar. Bu da artık yazanın öyküsüdür. O öykünün ruhu yazarındadır artık, yaşayanda değil. Bir atımlık kurşun gibidir öykü. Hedefi ya etkiler, ya etkilemez. Bazı öyküler vurur geçer. Bazıları bir yere saplanır kalır. Bazıları da ıskalar. En derine giren en iyi öyküdür. -Dil işçiliğini öykülerinizde öncelikle olarak hissedilen bir durum. Öykü dili/öyküde dil hakkında ne söylersiniz? -Dili ciddiye almadan edebiyat olmaz. Öykü hiç olmaz. Düşünün ki, bir bina yapıyorsunuz ama demirin çapını, harcın çimento oranını ciddiye almıyorsunuz. Ya kafanıza çöker, ya da başkalarının kafasına. Her durumda siz de yanarsınız. Öykü söz konusu olunca, birçok yazınsal alanda sıkça görüldüğü gibi iskeleti çatıp bir editöre teslim etmek ve yeniden yazılmasını kabullenmek söz konusu değil. Mesela romandan daha öte dil işçiliği ister öykü. Çünkü yayma değil yoğunlaştırma vardır. Yani bir tasvir yapacaksınız mesela ve o tasvirle bir kasvet yaratmak istiyorsunuz... Romanda bunun için sayfalarca yeriniz var. Okuru o havaya sokmak zor değil. Ama romanda bu sayfalarca yazıyla verdiğiniz duyguyu öyküde bir cümle ile verme gayesi vardır. Hatta bazen iki kelime ile. Bunu başarınca mutlu olursunuz. Hal böyle olunca kelimeler çok daha önem kazanıyor. Ben, dilin en kıymetli halinin öyküde bulunacağını düşünüyorum. Ve dilin öyküyle geliştiğine, gelişeceğine inancım tam. -Yerel söyleyişler, sözler, deyimler kullanmışsınız. çok da yerinde kullanmışsınız. Bu ihtiyaç nereden doğdu? -İşin aslı bu mesele, özellikle de argo, ilk kitapta da (Yol Ağrısı, Varlık, 2004) gündeme gelmişti. Bu benim özel çabam değil. Yani yerel söyleyişler, deyimler diye bir ayrı kulvar yok benim anlayışımda. Bir öykünün mekanı Orta Anadolu ise o ağzı kullanacaksın. Kurtuluşun yok. Bilmiyorsan, yazamazsın. Eğer bir Doğu Anadolu Ermeni'sini İstanbul Türkçesiyle konuşturursan olmaz. Kurgu, mekan, zaman hepsi birden sallanır. Bunların örneklerini çokça görebilirsiniz. Televizyon dizilerinden çok farklı olmayan edebiyat metinleri var. Yani cümleleri mişik, -mışık'la bitirerek Doğu Anadolu ağzını başardığını sanıyorsan, her şeyin çok kolay olduğuna inancın tamdır ve her şeyi yazarsın! -Öykülerinizde ağırlıklı olarak sosyal konuları işliyorsunuz. baba, dayı ve ölüm konusu bu kitabınızda öne çıkıyor; buna göre kendinizi Türk öykücülüğü içinde hangi akıma yakın görüyorsunuz? -O dayı, ilginç bir şeydir bende. Amcaya yakıştıramıyorum mesela o hikayelerin konularını. İlk kitapta vardır aynı kahramanlarla geçen bir öykü. Ama bunun öyle irdelenesi bir yanı yok. Toplumculuğa gelince... Öyküler size bunun yanıtını vermiş olmalı. İlk kitaptan sonra Nursel Duruel benim için yeni bir Orhan Kemal demişti. Cumhuriyet'in kültür-sanat manşeti de bu yöndeydi. Ölüm... Kopamadığım bir tema. Ölüyoruz ya! Yani bir gün yok oluyoruz. Öyle ki, bu cümle bile anlamsız ölüm için. Yani ölene ölüm yok, gibi bir şey. Öyle anlar olmuştur ki, şunu da demişimdir kendi kendime: Ölüm gibisi var mı? Şimdi ölmek vardı anasını satayım! Böyle bir şey varken kainatta, adam birkaç kahramanı öldürmekten kaçınır mı Ben ölemedikçe onları öldürüyorum! Yani ağzımdan bunlar çıkıverdi işte. Konu o kadar ciddi ki, ciddi olamıyoruz. Ölüm işte... Ben birkaç kişiyi kaybetmekten çok korkuyorum. O hikayelerde sayın ki ben de musallanın arkasında saf'tayım. Bu acıyı hissediyorum. Kendimi çelikliyorum! -İstanbul öykülerinizde ana unsurlardan biri. istanbul tutkunluğu nedir, biraz açar mısınız? -Bana yaz diyen şehir... Öyküde de geçiyor ya bu. Bir önsöz gibi okunabilir aslında ilk öykü. Bu nedenle onu başa aldım. Aslında dil ve kurgu olarak da diğer öykülere pek benzemez, onlar hakkında ipucu vermez Ufka Bakan Gemiler. Ama bir şey anlatıyorum orada. Sanki, bunları kim yazdı?nın ipucu mu ne? Bilemiyorum. Ama öyle şairane bir İstanbul tutkum yok benim. Herkesin bir yaşam alanı var, yaşama alanı daha doğrusu. Benimki de burası. Ama bir İstanbul öykücüsü olmadığım kesin. Bir ara üç yıl başka bir ilde yaşadım. 3 yılda anca iki öykü yazabildim. Ama bana öykü yazdıramayan o şehirde 40 yıldır öykü yazanlar da var. Hatta o şehir ki Sait Faik'in, Faik Baysal'ın, Necati Mert'in memleketi! -"Şehir İçi Yolcuları" öyküsünde siyasal eleştiri yapıyorsunuz. diğer öykülerinizde bu tavır yok. öyküde veya diğer edebi metinlerde siyasi eleştiri konusunda ne düşünüyorsunuz? -Vallahi bana sorarsan doz falan diye bir şey yok. Dozun olduğu yerden edebiyat çıkmaz. Ben bütün öykülerimde siyaset görüyorum oysa! Yani nereden yazdığım, nasıl baktığım belli. Vagon fabrikasında iş yavaşlatmada siyaset yok mu? Ya da İstanbul da Memleket öyküsünde ve daha birçoğunda... Yani doz değil mesele, üslup. Milleti üç kuruşa çalıştırıyorsunuz. Üçü de iki yapmanın yolunu arıyorsunuz! dersek daha mı siyasi olacak mesela. Bu pek yavandır benim öyküm için. Anca bir kahvehane diyaloğu olur. Köşe yazısında iyi yoldur, tutar.


-Sizi size sorsak: Şair Ümit Zeynep Kayabaş kendi portresini hangi kelimelerle çizerdi? -Teatral bir metaforun nesnelliğini, Noktürn ün sermayesini, hüzünle ritimlemek ne kadar realiteyse; sanatçının tanıtım penceresi de o denli ezoterik olabilir. Derin bir sancıya süzerken ruhumu yeniden doğuş, evvelden ahire uzanış, tükeniş ve diriliş... Şiirde çoğalmadır hepsinin özeti. Yudumladığımız hüzne doyamayış. -Eleştiriyle mesafenizin fazlasıyla açık olduğ söylenebilir. Şiiri bir bağlanmadan ve eleştirden azade mi görüyorsunuz ki, çok özgür, çok serbest koşullarla yürüyor şiir mecaranız? -Sanırım buzlu suyu yudumladıktan sonra bu soruyu yönelttiniz... Suyun saflığı ve duruluğu ne kadar inandırıcıysa toprağın sakinliğinde o kadar tehlikelidir. Biliriz ki tohum, çiçek, meyve, deprem avuçlarının içindedir. Toprağa sarılış insana ilk kendi olması gerektiğini öğretir. Gerisine teferruat diyoruz. 'Şairlik, manayı lafza tahvil etmek sanatıdır. Şiirde esas lafızdır, yani ' le verbe'. Fakat lafız kelimelerin istifinden ibaret değildir. Kelimelerin hususi bir ahenk husule getiren terkibinden şiir doğar. Burada en mühim unsur mısradaki '' ondulation''lardır, ahenk dallanışlarıdır.' Yahya kemal'in görünebilir kıldığı şiir ahengine İstinasız katılıyorum. 'kelime yığınından mutevellit şiir; zayıftır. Şairin gösterdiği efor ne kadar yüksek olursa olsun mananın perdelenişi şiiri eksik kılmakla bırakmayacak şiirin estetiği de bozacaktır. Ben buna kelime örgüsü diyorum manayı zedeleyen biraz daha ileri gidildiğinde şiirin şuurunu ret eden... Zekanın temayülü ile kelimeler etrafında dönüp duran zümrede ruh derinliği yoktur. Ve ortaya çıkan eser çeşitli dimağlarla şekillense de tek bir kalıp olarak yerini alır dahası da arka saflar bir gölgeden ibaret. Fiktif bir duruşla gür ses- ana damar yakalama çabaları şiire bir tat katmıyor olması şiiri daha sığlaştırır. Bu güzergahta şiirin korunmaksızın eleştiriye ihtiyacı var. Lakin eli kalem tutan herkes aynı aynadan kendini izliyor. Harabe ruhun ego patlaması olarak nitelendirdiğimiz bu sınıfın söylediklerine takdir edersiniz ki ne ben, ne de siz eleştiri diyemezsiniz. Bir kitap önce tatmak için okunur, sonra eleştirmek, nihayet bir bütün içine yerleştirmek, yani edebiyat tarihi yapmak için' Mantıklı okurun düzgün, sıkı okuma serüveni tam da bu şekil olmalı bence. 'Tenkitçinin işi, her eseri bir mihenge vurmak. Demek ki tenkitçi, yazara yol gösteren bir hocadır, Yunan'da, Avrupa'da on yedinci yüzyıla kadar bu anlayışa sadık kalır'. Tenkitçinin iki vasfı olmalı :1) Psikolojik yetenek, yani kendi içinden çıkmak, yabancı bir düşünceyi kavrama gücü. 2) Kişiliğini korumak, yani hem başkası, hem kendisi olabilmek. Objektif bakamadığımız için mi eleştirmenliği göğüsleyecek gücümüz yok. Ya da bu vasıflara tekabül edecek gücümüz mü yok. Olsaydı eğer bugün Türk edebiyatı çok daha gür ve şah eserlerle öne çıkardır. Fakat batının da bizden pek farkı yok. Bu eksikliği ciddi ciddi düşünmeliyiz. 'Ben dairesinden 'sıyrılan eleştirmen çok yönlü kişiliğini oluşturarak analize gider. Eser ve ismi iyi gözlemlemesi ve müthiş bir bilgi birikimi tenkit için ana elamandır. . Ancak bu vasıfları taşıyan tenkitçiler edebiyatı ileri boyuta taşıyabilir. Tenkitçi önce yazdıklarının ne kadar sanat değeri taşıdığını çözümleyebilmeli. Esin, gözlem- sezme- düşsel boyut, ve nitelikli kavrama gücüyle sunum)- eserden kopmak nerdeyse zaruri bir hale gelir. Toparlarsak bizim bu şemada yer alanların karamalarına eleştiri diyecek bir edebiyatımız yok. Kendini tüketen guruba Muhammed İkbal'in: Bu cihan av, biz avcı mıyız? Yoksa biz mi avız? Sözünü kavramlarını önemle rica ediyorum. -Her şairin bir şiir tanımı vardır; sizin tanımınız nedir diye sorsak? -Ruhu mest eden, kalbi titreten mısralara doğru yolculuk yaparım zaman zaman. Dostlarımı ziyaret ederim. Sevmem ben öyle vefasızlığı. -Ontolojik bir algının içinden dünyevileşiyor gibi şiiriniz. Hem göksel bir bağlamın hem de tümüyle dünyanın içindesiniz. İlk bakışta çelişkili gibi görünen bir durum değil mi bu? Ya da siz bundan kaynaklanabilecek bir gerilimi nasıl dengeliyorsunuz? -Bugün eril dille, dişil dili birbirine karıştıran oldukça çok. Unutmayalım Eril dile yakışır karizmatiklik Bu eksikliğimizi şiiri yeteri kadar süzemediğimize bağlıyorum. İkinci defa tekrarlıyorsunuz eleştirel dili... Her dergi ve yıllıkta birbirinin hemen hemen aynısı olan şiir dilinden ayrıksı olanı tenkit etmek isteriz. Şiirinde uçuruma yaklaştırıp ümit ışığı sunanı, ne çok eleştirmek istiyoruz değil mi? Şair dönemindeki şiir kalıbında değilse ve ısrarla kendi sesini sunabiliyorsa şairdir. Edebiyata yenilik katabiliyorsa sanatkardır. Bu ölçümleri zaman içimde daha net göreceğimize inanıyorum. Her yeni üretimin geçmişle kombine edilmesi gerekliliğini bir üs yapı olarak görürsek sanatkar ruhun varlık evine varoluş niteliğiyle çizimler yaparak açılımı genişletir. Labirentlerdeki başlangıç noktasını tahammül sınırına yaklaştırmadan pasifize etmeli ki disiplinli bir ses yükselebilsin. Kalemin işaret noktası ilk insan olan Adem ile Havva'nın sesiyle bütünleşmesi, dilin hegomanyasını ve türevsel işlevini temellendirmede etken bir rol oynamaktadır şair ve yazar sesin tanımlılığını, ilk sesteki vurguyu, tonlama ve duygusallığı ardındaki kapının empoze edilişini yaşam sırrı olarak kabul ettiğinde zengin bir dünyayla bütünleşir. . Bu sağlamada sanatkar kendini bir yere oturtturamıyorsa doğal dengeyi yakalayamaz... Sanatkar bocalarken dahi direnir... Varlığını koşulsuz kabul ettirme çabasını verirken tanımını ve duruşunu unutur. 'en iyiyi bulmak için uğraşırken iyiyi kaybediyorsunuz' diyor ya Shakespare sanatçı önce kendine sorumludur tüm insanlığın yükünü omuzladığından duyumsal niteliği dilde ve ruhta etken kıldığından. Dünya hayatı acının başlangıcıdır. Bizim yaramız kapanmaz. Yara da hep ölümü hatırlatır. -Uygarlık ve şiir ilişkisinde değişimlerin, yeniliklerin nabzını nasıl tutar şair Ümit Zeynep Kayabaş? - 'Her uygarlık bir kurum gibi şiirde de doğup gelişmesine başlayınca bir takım arketiplere, insanlık ömrüne sahi bir ömürdeki laytmotiflere kavuşmuştur. Belirgin temalar vardır ki, insan ruhu psikolojisine paralel olarak çağdan çağa kalırlar. Her çağın şartları içinde bu arketipler ve laytmotifler yepyeni kılıklarla doğarlar' Sezai Karakoç, değişim ve yeniliği güzel özetlemiştir. Hatta 'ölüp yeni baştan dirilir' diye de güçlü bir vurguyla şiirde olması gerekeni bize sunmuştur. Bu bağlamda sanat çizgisini oluştururken nerde durulması gerektiğini ve gelenek zincirini rikkatle ruhta süzmeyi diriliş olarak kaydetmek gerekir. Bu musikinin ruhta nasıl yankı bulacağı önemlidir. -Paris'te yaşamak şiir için farklı bir bedel ödemeyi gerektiriyor mu? -Değişik şiir alanları, ancak değişik düşüncelerle, düşünme yöntemleriyle kurulur' diyen Cansever, düşüncenin şirini önerir. Her sanatkar devrinden sorumludur. Devrindeki kirlenmeyi eserine yansıtmayan sanatçılar düşünceyle eser arasında bağlantı kurmak istemeyenlerdir. Gelenekten beslenen, özünü terk etmeyen kalemlerin sesi daha gür çıktığında bu tarz sorulara da gerek kalmayacaktır... -Batıda yaşayan ve şiir yazan bir Doğulu olarak medeniyetler çatışması gibi bir problem hissediyor musunuz? Diğer bir soruşla uygarlık kelimesi size ne söylüyor, sizi nereye yöneltiyor? -Kritik bir süreçten geçiyoruz. Daha kendi içimizdeki pozun nasıl göründüğünü çözümleyebilmiş değiliz. Dayatma programlarının şifrelerine giremedik henüz. Geçmişteki insanlığa sunduğumuz medeniyeti bugün fazlasıyla arar hale geldik. Bir yandan da teknoloji insanlığı metalleştirdiği gibi bunalıma da sürükleyişi yani bir nevi duyguların teknoloji ile takasıyla karşıyayız... -Zaman ayırdığınız ve bu güzel söyleşiyi gerçekleştirme imkanı verdiğiniz için teşekkür ederiz. -Ben teşekkür ederim. Türk yazar, eleştirmen İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı. Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi.