Alparslan Üniversitesi Türkçe Eğitimi Bölümü'nün çağrısıyla yolum yine Muş'a düştü. 'Yine' diyorum ama '90'lı yıllarda işim gereği sıkça uğradığım bir yer olmasına rağmen Muş'a uğramayalı neredeyse on beş yıl olmuş. İstasyon Caddesi'ndeki hareketin artması dışında şehir merkezinde fazla bir değişiklik görmedim. Asıl ve büyük değişiklik adeta bir uydu-kent gibi konuşlanmasıyla Muş'un genel çehresini değiştiren Alparslan Üniversitesi'nin kampüsüydü. Muş'un deprem kuşağında olması nedeniyle azami beş katta sabitlenen ve çoğunluğu üç katlı olarak inşa edilen kampüs binalarının sade yapılarından henüz altı yaşında olan Alparslan Üniversitesi'ndeki hareketlilik, atılım çabası, geleceğe sağlamca tutunma niyeti kolayca okunabiliyordu. İlk satırda Türkçe Eğitimi Bölümü'nün çağrısıyla gittiğimi belirtmemin nedeni gelince. Üniversitelerdeki sanatsal ve kültürel faaliyetler eğitim dönemlerine mahsus ve zorunlu oryantasyon planları gereğince yapılır. Seyirci, dinleyici toplamanın zorluğu nedeniyle ilgililerince genellikle bir ek külfet olarak görülen söz konusu faaliyetlerden o üniversite adına en azından bir reklam yararı hedeflenir. Bunun için de şöhretli topluluklarla, şahsiyetlerle sınırlanmış gösteri faaliyet i gerçekleştirilir. Alparslan Üniversitesi'nin aynı zamanda 'Kurucu Rektörü' olan Rektör Nihat İnanç, oryantasyon planlarındaki faaliyetlerin yapılmasıyla birlikte, doğrudan akademik bölümlerin ihtiyaçları ve talepleri doğrultusundaki faaliyetlerin kendi içlerinde gerçekleştirilmesinde yarar görmüş ve ilk denemelerden elde edilen somut faydalar üzerine bu uygulamayı yaygınlaştırmış. Genelden kısmi bir özel yarar üretmeyi gözetmekle birlikte, asıl özelde tam yararın tahakkukunu sağlamak şeklinde özetleyebileceğim bu yöntemin savunucusu olarak Türkçe Eğitim Bölümü'nün çağrısına tereddüt etmeden 'evet' demiştim. Belirttiğim şekilde sanat-edebiyat dışındaki bilim dallarında öğrenim gören birkaç öğrencinin de sanata ısındırılabileceğinden hareketle 'Sanat-edebiyat Bizim Neyimize' başlığı altında 'genel', 'Modernleşme Sürecinde İslami Edebiyat' ve 'Cumhuriyet Devrinde Öykü ve Roman' başlıkları altında iki özel oturumu ilgili hocaların nezaretinde o bölümdeki öğrencilerle birlikte gerçekleştirdik. Dolayısıyla farklı bir terminolojiye ve içeriğe muhatap olunması bakımından beş, on kişi yararlanabilmişse, diğer iki oturumdan anlatıcıyla dinleyicinin temadaki ve dildeki mütekabiliyetleri nedeniyle tamamı yararlandırılmış oldu. Elbette buradaki ilk yarar da benim kendime yönelik olan yarardır. Çünkü, bu tür oturumlar yüz yüze konuşabilme, zamanında sorma ve sorgulayabilme imkanıyla asıl beni beslemiş, eksiliklerimi anlamama neden olmuştur. Eğer yönetimlerinin emanet edilebileceği başka Nihat İnançlar bulunabiliyorsa değil on yedi üniversite bin yedi yüz üniversite açılmasında hiç tereddüt edilmesin. İkinci bereket ise Nurullah Ulutaş, İsmail Süphandağı, İsmet Kesen, İskender Dölek, Süleyman Aydeniz, Ferhat Çiftçi, Mehmet Ali Yıldız, Fahrettin Yüksel, Mehmet Özger ve Ahmet Ayhan Koyuncu ile geceleri yarılatan sohbetlerimizle tahakkuk eden berekettir. Bu sohbetlerimizin sadece sanat-edebiyatla sınırlı kalmayıp genelde ülkenin, özelde bölgenin durumunu doğru anlamaya, mevcut problemleriyle ilgili doğru teşhise ve teklife yönelik olması ise akademisyenlerin bu konudaki hassasiyetlerini öğrenmem, isabetli görüşlerini yerinde tespit edebilmem bakımından kendi adıma bir ayrıcalık, som bir kazanç haliydi. Alparslan Üniversitesi'nde görmem gereken iki yeri, zaman darlığı nedeniyle göremedim. Bunlardan birisi Kütüphane, diğeri Bilgi Merkezi. Benim bu zamana kadarki seyahatlerimde hep önemli bir yerler eksik kalmış ve ben de bu eksiklikleri oralara tekrar gitmenin bir vesilesi sayarak teselli olmuşumdur. İnşallah belirttiğim yerler için de durumum böyledir. Bu arada zahmetini Nurullah Ulutaş ve İsmail Süphandağı'na yükleyerek Ahlat'taki mezarlığı gezebildiğimi de söylemeliyim. Türkiye'de gezme imkanı bulduğum 'turistik' beldeler içindeki en düzenli ve en temiz yer olan bu mezarlığın değeri Türklerdeki 'ölüm imgesi'nin değişme safhalarından en önemlisini en somutunu temsil ediyor olmasıdır. Bu yanıyla Edward Tryjarski'nin 'Türkler ve Ölüm' (Çeviren: Hafıze Er, Pinhan, İstanbul 2011) adlı kitabındaki kimi tezleri güçlendirmeye ve daha doğrularını inşa etmeye neden olabilecek bir mezarlıktır Ahlat mezarlığı. Hadisat ve gündem eleverişli olursa konuyla ilgili kimi belirlemelerimi de yine burada sizlerle paylaşmak isterim. Muş'ta geçirdiğim üç günle ilgisi bulunan herkese, teşehhüt miktarı da olsa görüşebildiğimiz Adilcevaz İlçe Milli Eğitim Müdürü Ahmet Kurbani Özdaş'a ve Alparslan Üniversitesinin çok şanslı, kıymetli öğrencilerine teşekkür ediyorum. Türk yazar, eleştirmen İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı. Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi.


Her sabah Şair, Sabah Yıldızı'na içini dökmekte, üzüntülerini paylaşmaktadır. Bunun belki de başlıca sebebini bize şiir söylemekte: "Bütün dünya mahkum, bizim kolumuz ve kanadımız, her yanımız zincirle bağlı olmasına rağmen, yalnız sabah yıldızı özgürdür." Dünyadakiler mahkumdur kimi mazlumların hayatını kararttıkları ve kimi de karanlıklarla mücadele etmedikleri için. O ise özgürdür, ışıklarını saçabildiği, her sabah sadakatle insanlara şafağı haber verdiği için. Nasıl Şair, dünya yüzündeki işgallere, katliamlara, zulümlere üzülüyorsa Sabah Yıldızı da üzülmektedir. Ama Şair';in gönlü, Sabah Yıldızı'nın üzülmesine razı değildir. O üzülmemelidir; çünkü masumdur, görevini her sabah mütemadiyen yerine getirmektedir. Şair, masumluğuna halel gelmemesi için Sabah Yıldızı'nı aziz bir dost olarak teselli etmektedir. Aslında şiir boyunca her şey bizlere söylenmektedir. Şiirin sanatla ortaya koyduğu şey, Attar'ın Simurg'u gibi bize kendimizi göstermekte, insanları işaret etmektedir. Değil mi ki şair onu bizim için kaleme almıştır, bütün anlatılanların asıl muhatabı biziz, biz insanlar. Bütün yazılanlar bizlerin farkına varması, görev ve sorumluluklarımızın bilincine ermemiz içindir. Çünkü bütün bu olanlar, asıl farkında olmayanlar yüzünden meydana gelmiştir. Eğer farkında olunsaydı önlem alınacak, örneğin Müslümanlar birlik olacaklar, yapılması gereken yapılacaktı. Bu açıklamadan sonra diyebiliriz ki: Üstad Sezai Karakoç'un, şiirden düşünceye bütün eserleriyle dile getirdikleri, bizler adına, hep sabah yıldızıyla konuşmadır. Taze sabahın habercisi, parlak ışığıyla gecenin karanlığını delen sabah yıldızı, nasıl karanlıkların şafakla birlikte aydınlığa dönüşeceğinin delili ise Üstad Sezai Karakoç'un eserlerinin de görevinin bu olduğunu düşünüyorum: Bilinçlerdeki, zihinlerdeki, ruhlardaki karanlıkları aydınlığa kavuşturmak. Aslında insanlığın hayrına olacak her söz, her eylem karanlıkları delen bir ışıktır. Sezai Karakoç bunu bütün bir külliyatıyla ortaya koymuş, sabah yıldızı gibi aydınlığın, şafağın habercisi olma sorumluluğunu yerine getirmeye çalışmıştır.


Ekim 2011'den bu yana yayınına istikrarlı bir şekilde devam eden aylık edebiyat ve fikriyat dergisi İtibar, Mart sayısında da zengin ve nitelikli bir içerikle okur karşısına çıktı. Derginin bu sayısı özellikle şiir sayfalarıyla dikkat çekiyor. Süleyman Çobanoğlu, Osman Konuk, Cevdet Karal, Hüseyin Atlansoy, İbrahim Tenekeci ve Ali Emre gibi Türk şiirinin günümüzdeki çıtasını yükselten usta isimlerin yeni şiirleri İtibar'da bir araya geliyor. Haşmet Babaoğlu, İsmail Kılıçarslan, Salim Nacar, Murat Küçükçifci, Abdüssamed Bilgili, Muzaffer Serkan Aydın, İlker Nuri Öztürk, Gökhan Ergür, Fatih Muhammet Atasever, Samed Karataş, Emel Özkan ve Tuba Kaplan İtibar'ın bu sayısına şiirleriyle katılan diğer isimler. Mart sayısı usta çizer Hasan Aycın'ın kıymetli çizgisiyle açılıyor. Bu sayının diğer bir görsel sanat ürünü ise Bünyamin Küçükkürtül imzalı suluboya resim. Ayrıca, 80 sayfalık dergi boyunca Selçuk Sümer Özel, Kerim Akbulut ve İlker Çokgör'ün fotoğraf çalışmaları da edebi ürünlere eşlik ediyor. İtibar'ın Mart sayısının kapağında Prof. Dr. İhsan Fazlıoğlu ve Fatma Barbarosoğlu ile yapılan söyleşilerin duyuruları yer alıyor. Felsefe-bilim tarihi alanında çalışan en muteber isim olan Fazlıoğlu'yla yapılan söyleşi Derdimiz Yolda Olmaktır, Çadır Kurmak Değil başlığını taşıyor ve özellikle gelenek, kültür, kadim, modern, ilim gibi mühim kavramlar etrafında ilerleyerek derinleşiyor. Fatma Barbarosoğlu'yla geçtiğimiz ay okura sunulan yeni öykü kitabı Rüzgar Avı'ndan hareketle yapılan söyleşi ise yazarın öyküye bakışı kadar romancılığına ve edebiyata bakışına da ışık tutuyor. Mart sayısının öyküleri Mihriban İnan Karatepe, Müzeyyen Çelik, İsmail Isparta ve Betül Nurata imzalarını taşıyor. Düzyazı sayfaları ise Hüsrev Hatemi'nin Ortak Payda İnsan Kalbidir başlıklı denemesiyle açılıyor. İtibar'ın Mart sayısında, kadimden moderne kitap mefhumunu işleyen üç yazının bir araya geldiği özel bir bölüm de mevcut. Bu bölümdeki yazılar ise Nazife Şişman'ın Bildiğimiz Kitabın Sonu, Mustafa Ruhi Şirin'in Frankfurt Kitap Fuarı'nda Üç Gün ve Sait Mermer'in Tarihin Doğuşu ve Kitab'ın Hareketlenmesi. Bu sayının diğer deneme, inceleme ve eleştiri yazıları ise Atasoy Müftüoğlu, Işık Yanar, Lütfi Bergen, Ercan Yıldırım, Said Yavuz, Doğukan İşler, Neşe Kutlutaş, Tarık Tufan ve Mustafa Akar'a ait.


Cumhuriyet tarihinin en önemli edebiyatçı ve fikir adamlarından Üstad Necip Fazıl'ın manevi ve kültürel mirasını yaşatmak amacıyla Star Gazetesi tarafından düzenlenen Necip Fazıl Ödülleri'nin 2020 yılı kazananları açıklandı. Kültür sanat dünyasında büyük yankı uyandıran ve bu sene 7'ncisi gerçekleşecek Necip Fazıl Ödülleri'nde 6 ayrı dalda 7 ödül belirlendi. Türkiye'nin edebiyat ve düşünce dünyasında önemli yeri olan adayları belirlemek üzere bir araya gelen Necip Fazıl Ödülleri Jüri Heyeti, pandemi nedeniyle çevrim içi yapılan toplantıların ardından ödüle layık görülen isimleri açıkladı. Ödüller, daha sonra ilan edilecek bir tarihte düzenlenecek törenle sahiplerine takdim edilecek. Edebistan öykü editörümüz Mahmut Coşkun'u Edebistan ailesi olarak tebrik ediyor ve başarılarının devamını diliyoruz. Modern hayatın açmazlarını, insan ruhunun karmaşıklığını anlattığı eserlerindeki yüksek gözlem gücü, derinlikli çözümlemeleri ve insan doğasına ilişkin sırları aktarmadaki başarısı ile Necip Fazıl İlk Eserler Ödülü'ne layık görülmüştür. Açıklaması yapıldı.


Nur, kalbimize inendir... Aydınlatan, yol gösterendir o. Nur'un aydınlatmadığı gönüller viranedir. Nur'un açmadığı yollar çıkmaz yollardır. Nur'un izi değmemiş yüzler kapkaradır. Hayatında nurdan nasibi olmayan kimse hiçliğin kıyısından kurtaramaz kendisini. O'na en çok ihtiyaç duyduğumuz bir zamanda çıkageldi 'Nur'. Gönüllerin kırıldığı, dillerin keskin kılıç gibi kalpleri hançerlediği, kardeşlik hukukunun çiğnendiği, gözyaşı pınarının kurumaya yüz tuttuğu zamanlarda çıkageldi 'Nur'. Nur, müennes bir varlıkla tesmiye edilmiş Mustafa Kutlu'nun hikayesinde. Kim ona yaklaşmışsa nura ermiş! Kim ondan uzaklaşmışsa karanlığa gömülmüş! Ona hem bu dünyada ihtiyacımız var, hem ahirette. O bir tükenmeyen arayıştır ki, Allah kalplerimize yerleştirmiştir. 'Allah göklerin ve yerin nurudur. Onun nurunun temsili şudur: Duvarda bir hücre; içinde bir kandil, kandil de bir cam fanus içinde. Fanus sanki inci gibi parlayan bir yıldız. Mübarek bir ağaçtan, ne doğuya, ne de batıya ait olan zeytin ağacından tutuşturulur. Bu ağacın yağı, ateş dokunmasa bile, neredeyse aydınlatacak tır. Nur üstüne nur... Allah dilediği kimseyi nuruna iletir. Allah insanlar için misaller verir. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.' (Hac: 35).. Modern insan huzursuzdur. Bir arayış içindedir, lakin ne aradığının da farkında değildir. Maddenin peşinde koşarken de huzurlu değildir, kendi iç sesini ararken de. Kutlu'nun hikayesinde Nur, modern, zengin ve güzel bir kızdır. İyi eğitim almış olması, zengin bir çevrede bulunuyor olması onun bir insan olarak arayışlarına tam olarak cevap vermiyor. Ruhu başka iklimlerde dolaşıyor, kalbini hüzne boğan bir sürü cevapsız sorularla boğuşuyor. Tasavvufun çetin meselelerine ucundan kıyısından yaklaşsa da derinliğine inemediği için, kalbindeki arayış bir türlü itminana ermiyor. Nur'un kapı kapı dolaşması, bir nasip araması aklın tek başına insana yol gösterici olamadığını gösteriyor. Nur, büyük bir arayış içerisindeyken bir şeyhe intisap ediyor. Maddi olarak elde edemediği huzuru, bu yolda bulacağına inanarak şeyhin viranesine giriyor. Bir hakikat arayıcısı olarak insanlara iyilik yapıyor. Şaşalı bir hayatı terk edip, küçük badanalı bir odada huzuru arıyor olması Nur'un maddi alemden kaçıp sonsuz alemin sırlarının peşine düştüğünün göstergesi oluyor. 'Az uyuması, geceleri namaz kılması, sabahın seherinde bahçeye çıkıp bülbül dinlemesi, sessizliği koklaması...' bu arayışın tezahürleri oluyor. Nur, bir bütün olarak bu yolda olmanın zorluklarının farkında ama yine de arayışları dur durak bilmiyor. Babasının süfli bir hayatı terk edip, manevi yönelişlerinin izlerini sürerken bile, o yalnız başına bu arayışı terk etmiyor. Nur'un arayışı bir şeyhin dizinin dibinde oturup kişisel serüvenini tamamlamasıyla sınırlı değil. O Müslüman olmanın sorumluluğunun farkında; yetimhaneler, yurtlar, talebeler, fakirler ile durmadan ilgileniyor. Şehir şehir gezerek fakirlere yardım yapıyor. Yaptığı iyilikler için kendisine 'karanlığı aydınlatan ışık' dense de, o bunu pek umursamıyor. Hikayenin başında Şeyh Vefa camiinin avlusunda kendisi gibi mimar olan Sinan'la karşılaşması ve bir hayatı ayrı ayrı ama içten içe ikisinin de kalbinde büyüyen bir aşkla yaşamaları, bu da Kutlu'nun hikayesini tasavvufi aşk hikayesi olarak okumaya değer katıyor. Alegorik olarak Nur'la tesmiye edilen bir kız 'Nur': Zengin, güzel ve zeki... Sinan taşralı, yoksul ve mahcup... Gizliden gizliye gözlerine bakıp içini kavuran hülyalara dalsa da, aşkını bir türlü söyleyemiyor. Anadolu insanının temiz, mahcup ve müeddep yönünü açığa çıkaran bir özellikte Sinan. Aşkı, tasavvufu, geleneği ve sözü sade, anlaşılır bir dille basitten derine doğru bir akışla ilerleten bir kitap, 'Nur'. Okurken bir filmin adım adım ilerleyen sahnelerini takip eder gibi, biraz sonra ne olacağını merakla bekliyorsunuz. Nur intisap ettiği şeyhin medresesinde baharı koklamak için dışarı çıktığında uzakta arazinin bitiminde 'beyaz bir leke' görüyor. İçini kaplayan tedirginlik ve huzurla birlikte heyecanı doruğa çıkıyor. Hızla medreseye gelip odasında eşyalarını toplayarak dergahı terk ediyor. Mustafa Kutlu mekan tasviri yaparken aynı kare içinde tasavvufun önemli sembollerini kullanıyor ustalıkla. 'Beyaz leke', tasavvuf literatüründe letaifler sıralanırken 'Latife-i sırrın nuru beyaz' şeklinde bir tasnif yapılmıştır. Nur'un gördüğü 'beyaz leke'den sonra sırtını bir ağaca dayayıp tırpan biçen ırgatların alemin zikrine karışmış 'Ya Allah, Ya Allah, Lailaheillallah' seslerini dinliyor ve aklına koyduğunu yapıyor. Şeyhin viranesinden ayrılıyor!


Nurullah Koltaş Eskişehir'de doğdu, Konya'da büyüdü ve İstanbul'a geldi. Çeşitli liselerde Yabancı Dil dersleri verdi. Frithjof Schuon, Seyyid Hüseyin Nasr gibi büyük mütefekkirlerin eserleri dahil çeşitli çevirilerde bulundu. Tasavvuf ve kelam alanında yüksek lisans ve doktorasını tamamladı. Şu an Trakya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tasavvuf Anabilimdalı Öğretim Üyesi. -İslam düşüncesinin tarih içerisinde şekillenmesini tanımlamak istersek neler söylersiniz? -Asr-ı Saadetten sonra muhtelif fetihlerle birlikte gerek inanç gerekse kültür bakımından değişimler gerçekleşti. Yaklaşık bir asır içinde Müslümanlar kendi kurumlarını oluşturup bulundukları muhitteki hikmet unsurlarını kendi inanç sistemlerine entegre etmeye gayret ettiler. Bizans'tan Sasani diyarına, Hint'ten Mezopotamya'ya kadar olan bölgede kurulu olan ilmi organizasyonlar asırlardır hummalı bir derleme ve tasnif gayretiyle meşgul olduklarından, Müslümanların kadim bilgilere ulaşmaları nispeten daha rahat olmuştur. Adı geçen çevrelerde yer alan tercüme okulları, Yunanca ve Süryanice'den Sanskritçe'ye kadar çeşitli dillerde yazılan değerli eserlerin Arapça'ya naklini kolaylaştırmışlardır. Bu dönemlerden itibaren hayli önemli bir güç elde eden İslam toplumu, bu düşünceleri sanılanın aksine yalnızca merak yüzünden inceleme cihetine gitmemiştir. Asıl saik Tevhidi anlamaya yöneliktir. Yeterince güç kazanmış olan Müslümanlar, bu yoğun tercüme faaliyetlerini 'Daru'lHikme' gibi gözde kurumlarla daha da genişletmişlerdir. Halife sarayında yapılan felsefi tartışmalar da etraftaki düşünce akımlarının incelenmesi ve bunlara İslam'ın vereceği karşılığın tespiti anlamında büyük rol oynar. Unutulmamalıdır ki, ilim Müslümanın yitik malıdır ve Müslümanlar Tevhidi anlamaya ve özümsemeye yönelik her ilmi çalışmaya iştirak etmişlerdir. Böylece yaklaşık yüzelli yıl içinde kurumlar tesis edilir. Farabi, ibn Sina, Kindi, Razi, Gazali, ibn Arabi ve yüzlerce alim ve mütefekkir kelam, felsefe ve tasavvuf alanlarında muhteşem çalışmalara imza atmışlar, matematikten metafiziğe kadar çeşitli disiplinlerin faal bir şekilde özümsenmelerine öncülük etmişlerdir. Sonraki dönemlerde hızda nisbi bir azalma olması, adı geçen mütefekkir ve alimlerin gayretlerinin devasalığından kaynaklanmaktadır. Yoksa bir durma söz konusu değildir. Günümüzde durum bu devasa mirası yemek gibi görünse de içten içe bir birikme söz konusu. Yeterli kıvama gelip bir patlamayla ivme kazanması en büyük umudumuz. -İslam düşüncesi skolastik düşünceden ne derece etkilenmiştir. Bu etkilenmenin bir dezenformasyona yol açtığı iddia edilebilir mi? -Müslümanlar tevhid'in tek olduğuna inandıklarından, önceki toplumlara ve onların barındırdıkları hikmete önyargılı yaklaşmamışlar, hanifleri de bu daire içinde değerlendirmişlerdir. Ehl-i kitaba yönelik yaklaşımlarında bu durum daha da açık görülebilir. Bizans'ın dili Yunanca olsa bile, kendi kadim bilgilerine Müslümanların yaklaştıkları gibi yaklaşmamışlardır. Zira Müslümanlar herhangi bir siyasi, iktisadi ve askeri baskı olmamasına rağmen her daim ilim arayışında olmuşlardır. Batı, Orta Çağ'dan itibaren engizisyon gibi düşünceyi inkıtaa uğratıcı girişimlerde bulunurken, İslam aleminde Hindistan'dan Orta Asya'ya, Mezopotamya'dan Mısır'a ve Endülüs'e kadar ilim merkezleri faal kalmışlardır. Bir dezenformasyonun olduğu doğrudur ancak bunun nedeni sekteryen bakış açısıdır. Kısmi olan bu bilinçsizlik ve bilinçsizleştirme, toplumun çoğunluğu için mecra bulamamıştır. Skolastisizm gibi görünen olgu, belki siyasi gücün kimi devirlerde alim ve arifler üzerindeki baskısından ileri gelmektedir. İslam'da magisterium gibi kurumlar da söz konusu olmadığı için ilmi çalışmalar kendilerini engelleyici kimi güçlüklerin üstesinden gelebilmiştir. -İslam, ortaya çıkışından itibaren merhale merhale değişime uğradı, tamamlandı ve süreç içerisinde de çeşitli ekollere ayrıldı. Bu durumun İslam'ın geleceğini tehdit eder bir durum arz ettiğini iddia edenler olduğu gibi, İslam'ın yayılmasını sağladığını da iddia edenler var. Siz bu konuda neler söylersiniz? -Bir değişim değil bir tenevvür hali desek daha doğru olacak. Zira İslam'da merkezi olan vahiy ve nebevi örneklik asla değişime uğramadı. Değişim gibi görünen tüm gelişmeler daha ziyade vahyi özümseme adına ortaya konduğundan, bu farklı ekollerin gayretleri toplumdan birkaç adım ileride düşünce bakımından onların önünü açma rolü üstlendi. Çekilme ve daralma olarak tarif edebileceğimiz kimi sıkıntılar, varlığa taalluk eden meseleleri halletme adına girişilen kapsamlı bir taakkulün neticesidir. Anlık ele alındığında tehdit olarak görülebilentartışmaların uzun vadede bir hayatiyet unsuru barındırdığı gözden kaçırılmamalıdır. Bu tartışmalardan kaynaklanan durağanlık dönemlerinde İslam düşüncesi güç kazanmış ve bir ileri merhaleye geçmiştir. Tarihin seyri içinde 30-40 yıllık gelişmeler malumunuz üzere doğru karar vermede yeterli değildir. Zira sonraki nesil üzerindeki tesirin tahlili için en az iki nesil beklemek gerekir. İslam'ın Allah tarafından muhafaza edileceği müjdesi, vereceğimiz anlık kararların önüne geçmelidir. Her hal ve karda Hak var olacak ve batıl zail olacaktır. Dolayısıyla tartışmalar bizi bir adım daha ileri götürecektir. Yani vincitomniveritas. -İslamın etrafında başlayan/başlatılan tartışmaların öbeğinde yer alan konulardan biri de tasavvuf. Tasavvufun İslam'ın özünü tahrife yöneldiği yönündeki iddialar hakkında ne düşünüyorsunuz? -Burada vuzuha kavuşturulması gerekli olan husus, tasavvufun İslam bünyesine sonradan ilave edilen bir unsur olmayıp İslam'la yekpare oluşudur. Sanırım tartışmaların özü, tasavvufun mistisizmle karıştırılmasına dayanmaktadır. Mistisizm beşeri bir disiplin olup tamamlayıcı ya da tamamlaması arzu edilen bir unsur olarak alınabilir; oysa tasavvuf, menşe itibarıyla ilahidir. Dolayısıyla tasavvuf söz konusu olduğunda bir dikotomi söz konusu değildir ve tasavvuf İslam'ın karşısına alternatif bir din teklifi de getirmemektedir. Tasavvufun hakikate yani Kadim-i Mutlak'a vasıl olmaya yönelik uygulamaları, tahrif değil imanın pekişmesine ve içselleştirilmesini içerir. -Tasavvufla ilgili olumsuz değerlendirmelerde bulunanların genel iddialarından birisi de Batı mistisizmi ve Budizm vb. gibi Doğu sufizminin, sızıntıları sonucu ortaya çıktığı iddialarıdır. Bu iddianın gerçeklik payı var mıdır? Tasavvuf bir misyoner üretimidiriddiaları için neler denilebilir? -Haccın nesiller ve inançlar boyu benzer şekilde icrası, Yahudi inancının bir sızıntısı mıdır? Benzeri ibadetler diğer dinlerden mi gelmiştir? Burada Et-Tevhiduvahidun yani Tevhid tektir ilkesi yeniden ifade edilmek durumundadır. Benzeşimler suri olup tasavvufun muhtevası İslami'dir. Hucviri, Kuşeyri, Kelebazi, Suhreverdi gibi klasik tasavvuf büyüklerinin eserleri incelendiğinde, devirlerinin keşmekeşine karşı tasavvufun ciddiyet ve adanmışlık gerektiren uygulamalarının deva biçiminde sunulduklarına şahit oluruz. Lakin Hindistan ve Mezopotamya gibi kadim geleneklerin tesirlerini muhafaza ettiği muhitlerde kimi karışmalar söz konusu olabilir. Bununla birlikte ortodoks olarak nitelendirilebilecek tasavvufi hareketler, şeriatı merkez alırlar. Bu da herhangi bir sızıntının önüne geçer. Mistisizm ve tasavvuf arasındaki ayrım netlikle ortaya kondukça, tasavvufun yeni karşılaşılan kültürlerden alınan unsurlardan değil, bizzat İslam'dan beslendiği görülecektir. Zira İslam ayrı bir şey, tasavvuf ayrı bir şey değildir. Her düşüncede olduğu gibi tasavvuf periferisinde de aşırı uçlara rastlanabilir. Bunlardan hareketle tasavvufun ithal olduğunu düşünme ameliyesi bizatihi bir misyonerlik faaliyetidir. -Bugün İslam düşüncesini yeniden inşa için kültürel anlamda neler yapılabilir, neler yapılmalı? -Öncelikle yeniden inşa mı yoksa yeniden anlama mı gereklidir sorusuna cevap vermemiz gerekmektedir. Yeniden inşa, çökmüş bir yapının tecdididir. Oysa İslam düşüncesi derununda felsefeden metafiziğe, estetiğe devasa bir hazineyi barındırmaktadır. Bünye içinde değil de dışarıda bir şeylerin aranışı, zamanla bizi bu hazineye bigane kılmış görünüyor. Burada klasik eserlerin yeniden anlaşılması büyük önem arz ediyor. Öncelikle bu muazzam hazinenin dil bakımından güncellenerek anlaşılmasının sağlanması gerekmektedir. Aksi takdirde kütüphanelerde sadece özel bir alanda araştırma yapanların hizmetine sunulmuş metruk eserlere dönüşmektedirler. Anlaşılma daha sonra özümsenmeyi kolaylaştırarak birkaç nesil sonra konunun sadece lafzen değil özü itibarıyla da pratiğe dökülmesini sağlayacaktır. Bir anlamda faziletler şehrine yönelik bu gayret, İslam düşüncesinin canlı bir şekilde yaşanması ve daha önemlisi aktarılmasını kolaylaştıracaktır. -İslam düşüncesi bilhassa sanat/edebiyat alanında dünya üzerinde o muhteşem günlerinden oldukça uzakta. Bu durumun nedenleri neyle açıklanabilir? -Fiziki kırılma noktaları -sözgelimi Çanakkale Savaşı- yazar ve şairlerin miktarında nisbi azalmalara yol açtı. Sonraki dönemlerde dünyanın diğer bölgelerindeki kaotik durumun bir benzeri bizde de baş göstermiş olup önceki dönemlerdeki gerilimlerin ardından urefa ve ulemanın mikdar bakımından azalmasıyla dinle alakalı çalışmalar daha ziyade imanın muhafazasına odaklandı. Bu dönemde İslam düşüncesinden kopuş, tabiidir ki sanat/edebiyatın tali olarak anlaşılmasına yol açtı. Düşüncenin yeniden canlanışı, üretim hissini tetikleyecek ve estetik algısı yeniden tanımlanacaktır. -İslam düşüncesi bir dönem oryantalizmin olumsuz etkileri altındaydı. Bu etkinin hala sürdüğünü iddia edenler var. Bununla birlikte şimdi de mezhepsel dokulu eserlerin yaygınlığının yeni bir bozgun yaratma tehlikesinden bahsediliyor. Bu konuda endişe edilecek bir durum söz konusu mu? -Çeşitli devirlerde zuhur eden akımlar, karşılıkları olan hareketleri baskı altına almıştır. Asr-ı Saadetten sonra dahili ve harici çalkantılar, gruplaşmaların mezheplere dönüşmesini ve mihne benzeri olumsuzlukların yaşanmasını da beraberinde getirmiştir. Tarihi açıdan olumsuzluklar sonrasında yenilenme ve serpilme de ortaya çıkmaktadır. Yekpare bir İslam alemi İslam'dan hazzetmeyenlerin korkulu rüyası olduğundan, birliği bozmaya yönelik çeşitli desiseler tertip edilmektedir. İlmi ayrılıkların tartışmalarla halledilebileceği ispatlanmış, ancak mezhepsel ayrılıkların beraberinde kan ve kaos getirdiği de tecrübe edilmiştir. Günümüzde Ortadoğu'da yaşananlar bunun en bariz misalidir. Her ne kadar bu durum benzerlerine tarihimizde şahit olduğumuz kargaşaları çağrıştırsa da uyanışın hızı daha büyük. Şüphesiz Allah plan yapanların en iyisidir ve kurulan tezgahları tersyüz edecektir. -Siz tasavvuf konusunda yetkinliği olan bir isimsiniz. Günümüzde İslam ile demokrasi arasında köprü kurmak isteyenler tasavvufun insancıl özünden medet umar durumda. Gerçekten de tasavvuf demokrasinin gelişmesinde etkin bir faktör olabilir mi? -Haşa, yetkinliği olanları anlamaya gayret ediyorum. Sadece Batı'da değil Doğu'da da irfani boyutun kaybolması ve/veya geri plana atılmasıyla merkezde olması zorunlu olan İlah'ın yerini beşer almış durumda. Oysa tasavvufta merkezde Allah yer alır. Her şey vahiy ve nebevi örneklik çerçevesi içinde ele alınır. 'Men bend-i Kur'an'em' diyen Mevlana kimi inanç tacirlerince 'insancıl bir düşünür!' gibi yansıtılmakta. Oysa Mevlana ve tasavvufun önde gelen büyük isimleri şeriat dairesinden kopmamaya gayret göstermişlerdir. Büyük mütefekkir Rene Guenon'nun kullandığı çember sembolizmini kullanacak olursak, tasavvuf söz konusu olduğunda çember şeriatı, merkez hakikati ve merkeze giden sayısız yarıçap da tarikatı temsil eder. Merkeze ulaşan sayısız yarıçap, sufiler arasında yaygın olan 'Hakk'a giden yollar ademoğlunun nefesi sayısıncadır' deyişini akla getirmektedir. Dıştaki çember ayrıca bir sınır olan şeriatı temsil ettiğinden, çemberden ayrılış da içe doğru değil çemberin dışına doğru hareketi yansıtır. Tasavvuf sekteryen ayrılıkları kendi içinde bertaraf ettiğinden, yerel değil evrensel bir hüviyet taşır ve bu noktada birleştiriciliği ayan olur. Çanakkale'de İslam aleminin dört bir yanından gelip savaşanlara baktığınızda, bunları bir araya getiren unsurun ırki bir birlik değil manevi bir hissiyat olduğu da sarih olacaktır. İbn Haldun'dan miras aldığımız Medinetü'l-Fazıla'da bir irfan toplumu öngörüldüğünden, tasavvufi irfan demokrasiyi de aşarak içinde faziletlerin hüküm sürüp reziletlerin bertaraf edildiği bir toplum inşasını amaçlar. Kısaca, eğer tasavvuf neşvü nema bulursa, birleştiricilik de söz konusu olacaktır. Ancak burada aslolan tasavvufun pasif bir boyun eğiş değil irfani bir direniş olduğudur. -Adonis'in Sufizm ve Sürrealizmadlı kitabını çeviriniz kitap kadar enfesti. Türkçe'de şevkle okunan/okunabilen bir eser oldu. Dünyayı her yönüyle etkileyen ve etkilemeyi sürdürecek olan bu iki akım arasında siz de önemli bir yakınlık görüyor musunuz? Farzedelim ki; böylesi bir yakınlık var, bundan edebiyat ve sanatımız adına nasıl bir olumluluk çıkarabiliriz? -Hayli mahcup oldum. Bizimki yalnızca bir aktarımdan ibaret. Alet işlerken el'in övünmesi garip olur. Tarih fasılasız ilerliyor. Bu zaviyeden bakıldığında özlerinde sınırsızlık barındıran hareketlerde benzerlik de görülebilir. Adonis'in yetiştiği muhit her iki akımın da bayındır olduğu bir iklim. Dolayısıyla Adonis hem içeriden hem de dışarıdan bakabiliyor. Tasavvuf batıni bir yönelim olup zahirin sınırlayıcılığından uzaktır. Bu sınırlı olmayış, iki yönelim arasında benzeşimler kurulabilmesine imkan tanımaktadır. Her iki akım da gerçekliğin görünenin ötesinde olduğunda mutabıktırlar. Zahirin ötesine geçildiğinde ufuk da genişler ve ufuktaki genişlik algıda da genişliği sağlar. Neticede her iki akıma mensup olanlar bu açıdan birbirlerini daha iyi anlayabilir. Ortaya konan edebi ürünlerin anlaşılması da böylece daha kolay hale gelir. -Batı'da bu gibi eserler ilgiyle okunurken ülkemizde arzu edilen ilgiyi görmüyor. Bunu neyle izah ediyorsunuz? -Popüler olanın reklam edilip entelektüalitenin toplum arasında 'entel-dantel' gibi müstehzi ifadelerle boş bir uğraş olarak lanse edilmesi, günden güne gençler arasında akılla alakalı faaliyetlerin angarya biçiminde algılanmasına neden oluyor. Ancak önce ebeveynler sonra da çocukların irfanla yoğrulması, onların alırlık seviyesini yükseltecek ve ilgi de kendiliğinden oluşacaktır. Bu alırlık olmadan söz konusu eserlere de ilgi hayal olur. Toplum boşluğun farkına varırsa, boşluğun doldurulması için arayış da gerçekleşir. Henüz farkındalığımız yeterli seviyeye ulaşmamış görünüyor. Ümidimiz bu uyanışın en kısa sürede gerçekleşmesi. -Söyleşi için teşekkür ediyorum. -Ben müteşekkirim Semiha Hanım. Ayrıca ifade etmek isterim ki Edebistan'da yayınlanan ÖZGÜNLÜĞÜN DEPREMİ: SUFİZM VE SÜRREALİZM başlıklı yazı harika bir inceleme ortaya koymakta. İstanbul doğumlu. Edebiyat alanında, kitap eleştiri, analiz, deneme yazıları yazıyor. Ayna İnsan Kültür ve Edebiyat Dergisi'nin İmtiyaz Sahibi ve Genel Yayın Yönetmenliğini yaptı. Halen serbest düzeltmenlik ve editoryal çalışmalar yapıyor. Star Gazetesi, Yeni Şafak Gazetesi, Karar Gazetesi, Hece Edebiyat Dergisi, İtibar, Şiar, MOCCA Dergisi, Edebistan'da aktif olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Yazarın spesifik portre çalışmaları da bulunmaktadır.


Kelimelerin kağıt üzerinde çizilmiş harfler olmadığı, içime dokunulduğunda uyanan bir ümmet olduğu bana öğretilmeden evvel yalnızlıktan korkardım. Çünkü o vakit, yalnızlığın kendini yalnız kılmak olduğunu, daha doğrusu oldurulduğunu bilmezdim. Şimdi senin bilmediğin gibi. Oysa bilmek, bilinmeyi isteyenin seni varlığın kalbinden geçirdiği nur. Deveyi iğnenin deliğinden geçiren o sırlı geçit! Her şey yanlış öğretildi bize. Bilgi ve tarih, eşyanın hafızasından değil, insanların hakikati tahrif ettiği kelime yığınlarıyla serildi önümüze. Eşya susturuldu! Semboller, eşyanın kalbini ve bilgisini saklamak için bir kanlı örgüt kesildi. Hakikat bilgisiyle arandaki sır kitaplarda değildi oysa. Eşyanın ve varlığın kalbinden kainata açılmış tünellerin içinden mütemadiyen akış halinde olan 'nur'daydı. Bilgi de ancak son Nur'un yeryüzüne teşrifi ile kapatmıştı kapılarını karanlığa. Karanlığın bilgisi gotik katedrallerin soğuk kuytularında hala. O sesi, kantrato sopranoların kilisenin homo seksüel iştihasına kurban edilmiş o esrarlı hüzünde duymak pekala mümkün. Bilgi şifrelenmiş sembollerde değil, şahitin, müşahitin, maruzun yani eşyanın hafızasında. Onunla konuşma unutturuldu sana. Ona dokunma yasaklandı. Oysa sualler de, cevapları da kendi içinde. Şimdi, hiç çekinmeden, deli midir nedir denmesine aldırmadan sor lütfen! Sen Piyer'e git mesela. Ya da İngiltere'de bir Şapel'in içinde, derinde, kuyularda, kuytularda, azizlerin küflü kafataslarına dokunarak sor anlatsın sana. Tarihin, geçmişin kalıntılarından değil, eşyanın hafızasından intikal ettiğini, gözsüz görmenin, kulaksız duymanın tecrübesini yaşa, korkma! Çünkü cana dokunmandan canlanmaz içindeki mana. Uyanmaz, yanmaz o ışık. İnsanın içindeki ışıktan mahrum yaşamasının adı modernlik bu çağda! Bunca sembole, bunca kelimeye ne gerek var! Dokun taşlara, dokun, notalara, dokun yaratılana ki, Hayy olanla irtibatın olsun. Korkma, dokun sen insanlık uykuda olsa da! Elohim'le dünyayı ve alemleri yaratan Allah'ın Tevrat'tan niçin kaybolup gittiğini anlatsın! Allah'ı görmek için Tur'a çıkan Musa'nın kavminin döndüğünde altın buzağıya neden taptığını anlatsın! İnananları tarihe sürgün edilmiş bir kavmin, peygamberleri niçin katlettiğini anlatsın! Vatikan'ın yüzyıllardır saptırdığı gizli dini, papaların kan ve parayla nasıl semirdiğini, şeytan tarikatlarını, ayinleri, cinayetleri anlatsın! Anlatsın ama iç yüz tarafıyla anlatsın sana! Eşyanın kalbini dinlersen, hadiselerin dehşete düşüren dış yüzüne odaklanmazsın! Hipnoz olmazsın! Çağın kara büyüsüne tutulmazsın! Papalık yüzyıllardır saliklerini İsa tanrıdır diyerek aldattı! Onun insan olduğunu kanıtlayacak her şeyini, en küçük eşyasına kadar sakladı. Hakikati bilenleri öldürdü. Galile dünya yuvarlaktır dediği için değil, nur tünellerini fark ettiği için cezalandırıldı! Yeni Dünya Düzeni engizisyon değil, Fatıma'nın sırrını saklayan papaların Mesih vaadi değil, deccaliyetin bizzat kurduğu bir bilim kilisesidir! Tanrı parçacığını bulma vaadi ile aldatılan insanlığın maruz kaldığı değil, kendini maruz bıraktığı toplumsal zulumattır! Telkinlerin ve tahakkümün kara büyüsü! Oysa hakikate temas, hakikatin de sana teması ile, yani o nur ile mümkün! O nur ve hikmet, geçmişte değil sadece şimdide! Bırak İblis Cern duvarı önünde ağlayıp tepinsin bir kıymık bilgi için! Nur'dan nasibi olmayanın çoğalttığı kelimelerdir Yecüc Mecüc. Her yerden fırlayan, üstüne akan, seni boğan, boğazlayan! Sonra dokun Süleymaniye'deki mermerlere, git ta uzaklara, Orhun Kitabeleri'ne dokun, kurganlara gir konuş onlarla. Yüzünden değil, kalbinden dinle sonra Yüce Kur'an-ı. Yüzünden okurken anlayamadığın manalar o vakit dokunur canına. Anlarsın! Uyanırsın!


Akif hasan Kaya'nın ikinci öykü kitabı "Ölmüş Oyuncaklar Müzesi" İz Yayıncılık'tan çıktı. Akif Hasan KAYA, öykülerinde insanı, insanın hallerini sürekli olarak toplumsal bir zemin üzerinde anlatıyor. Ülkemizde ve Ortadoğu'da yaşanan acılar, zulümler ve göçler onun öykülerinin başat temaları arasında yer alıyor. Öykülerindeki tematik zenginlik, insani olanı bütün yönleriyle anlatmanın doğal bir sonucu. Onun öyküleri, sürekli olarak gözden kaçırılan sorunları yeniden yeniden gündemimize taşıyor. Öykülerinde görsel bir dil kullanan Akif Hasan KAYA, Ölmüş Oyuncaklar Müzesi'nde öykünün bütün imkanlarını deniyor. Dilin sınırlarına yaslanıyor, yokluyor, onu genişletmenin yollarını arıyor. Dilin ve öykünün dünyası genişledikçe, bu dünya okuru da kendi içine çekiyor. " Gece mi, gündüz mü! Ayıramıyorum. Hep karanlık? Bir martı çığlığı duyuyorum. Kanatları yüzümü yalayıp geçiyor. İyot kokusu genzimi yakıyor. Şükran, martı oluyor. Günbatımına doğru uçuyor, uçuyor. Nasıl dururum? Gitmeliyim.


Evrenin yükselerek derinleşen nihai yöneticisinin kim olduğunu iyi bildiğimiz halde, alçalarak derinleşen derin devletinin kim ya da kimler olduğunu bilmiyoruz. Bilindiği sanılan ve süper oldukları iddia edilenlerin de o bilinmeyen alçaklıklardan yönetildiğini, büyük büyük kuklalar olduğunu, paravanlar olduğunu da biliyoruz. Ve biliyoruz en azından bencillik kelimesinin kifayet etmeyeceğini onları tanımlamak için. Kaderi Hakk belirlerken, çoktan seçmelileri bütün insanlığın önüne sermişken, insan doğru seçeneği, yani üstüne düşen sorumluluk seçeneğini işaretlemiyor. Görev kaçkını olarak keyif yapmak ve ödevlerini haklarını gasbettiği insanlara yüklemek içindir bu kaçış. Asgari düzeyde her insan, eşitsizliklerinden yola çıktığında, üst gelir grubunun uzatması gereken eli tutarak pekala yaşamının altından kalkabilecekken, pekala ayakta ve hayatta durabilecekken, o elin uzanmaması bir yana, kendi batağına terk edilmesiyle başlıyor dram. Bütün eşitsizlikler insana adaleti ipucu olarak verirken, evrensel bütün değerler, insan vicdanı ve İlahi Öğreti onu varsın hep adalate çağırsın dursun, o dram, tam bir trajediye dönüştürülüyor. Ne kadar kasıtlı bir koca tiyatrodur bu. Fakat ilahi kelamı dikkate alan kesimlerin kendi dokuz adamlarını bilmeleri gerekir en başta.


Ömer Seyfettin Hikaye Ödülü'nü Mürekkep adlı kitabıyla Cemal Şakar aldı. 24 yıldır Gönen Belediyesi tarafından düzenlenen Ömer Seyfettin Kültür-Sanat Haftası etkinlikleri hikaye yarışmasıyla bu yıl da ayrı bir heyecana sahne oldu. Hikaye yarışması yanında, son iki yıldır yayınlanmış bir kitaba da ödül veren jüri bu yıl, 2012'de çıkan kitaplar içinden yaptığı değerlendirmede Cemal Şakar'ın Mürekkep isimli kitabını ödüle değer gördü. Öğrenciler bölümünde Sevgi Akkaya birinci, Sıla Mutlu ikinci, Esmanur Kılınç üçüncü oldu. Yetişkinler bölümünde ise Caner Çaylak birinci, Yusuf Turan ikinci, Ünal Geçeci üçüncü oldu. Hikayecilere ödülleri 9 Mart'ta Gönen'de düzenlenecek törende verilecek. Cemal Şakar, yazı hayatına 1982 yılında Aylık Dergi'de yayınlanan öyküsüyle başladı. Daha sonra öykü ve denemeleri; Aylık Dergi, Mavera, Yönelişler, Kayıtlar, Yedi İklim, Ğ, Tasfiye, Eski Yeni, Söz ve Adalet, Kurani Hayat'da yayınlandı. Esenlik Zamanları öykü kitabıyla 1999 yılında TYB tarafından yılın öykücüsü seçildi. Mürekkep adlı kitabı ESKADER tarafından 2012 yılın öykü kitabı seçildi. Halen öykü ve denemelerini Hece, Hece Öykü ve İtibar dergilerinde yayınlamayı sürdüren Cemal Şakar, e-edebiyat dergisinin www. edebistan. com 'un da Genel Yayın Yönetmeni. Öyküler: Gidenler Gidenler (1990), Yol Düşleri (1996), Esenlik Zamanları (1999) Pencere (2003), Hayalperdesi (2008), Hikayat (2010), Sular Tutuştuğunda (2010), Sel ve Kum (2011). Mürekkep (2012). İncelemeler: Yazı Bilinci (2006), Yazının Gizledikleri (2010), Edebiyatın Sırça Kulesi (2011), İmge, Gerçeklik ve Kültür (2012).


Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi ve Küçükçekmece Belediyesi işbirliğiyle düzenenlen Özü Yüzden Okumak Büyük Doğu'nun Kapakları adlıpanel 9 Mayıs 2013 tarihinde Cennet Kültür Merkezi'nde yapılacak.


Popüler kültür kavramı etrafında geniş bir literatür oluşmasına karşın şimdiye kadar ortak bir tanımda buluşulamamıştır. Popüler kelimesinin Latince karşılığı halk olduğuna göre ilk bakışta halka ait, yaygın olarak beğenilen, tüketilen anlamları önceliklidir. Halk'ın genellikle yüzeysellikle özdeşleştirilmesi nedeniyle popüler kültür zımnen yüzeysel kültürü gösterir. Yüzeyselin karşısında derin ya da yüksek kültür kendiliğinden var olur. Zaten Batıda kültür yüksek-seçkin şeklinde ayrışmıştır. Gerçi Doğudaki havas-avam ayrımını da bu noktada hatırlamak gerekir. Popüler kültür için geniş anlamıyla gündelik hayat kültürüdür denilebilir. Kökleri halkın inançlarına kadar uzanır; bu inançtan doğan gelenekleri, pratikleri ve buna bağlı olarak üretilen nesneleri, eşyanın düzenlenişini içerir. Daha çok oyun, eğlence, haz ve coşkunun doyumu gibi alanlarda tebarüz eder. Popüler kültür, halk arasında hem yaygın hem de etkin olması nedeniyle kültür endüstrisinin dikkatini her zaman üzerine çekmiştir. Çünkü kültür endüstrisi malzemesini yaşamın kendisinden alır. Halkın bağlı olduğu gelenekler, ürettiği pratikler ve elde ettiği deneyimler kapitalistlerin iştihanı kabartır. Popüler olandan devşirilerek üretilen metaların müşteri garantisi vardır. Tam bu noktada medyanın üretip halka aktardığı içerik, popüler kültürle kültür endüstrisi arasındaki ilişkiyi apaçık gösterir. Orada her şey 'halk böyle istediği için' üretilir, her şey 'halka göre'dir. Başta televizyon olmak üzere, radyo, sinema, gazete, dergi, bilboard gibi mecralar popüler kültür için en uygun araçlardır. Bu yüzden de popüler kültür dendiğinde akla daha çok yerel ve etnik değerlerden ziyade büyük sermaye kontrolündeki ana akım medyada yer bulan kültürel unsurlar gelmektedir. Çünkü halk arasında yaygın ve etkin olana medya bigane kalamaz. Ama burada diyalojik bir ilişki söz konusudur; medya bir yandan halka ait olanı kendisine taşıyıp yeniden halkla buluştururken, malzemesini önceden belirlenmiş kurallara göre yeniden şekillendirip imal eder ve halka takdim ettiği de değiştirip dönüştürdüğüdür. Medya halka ait olanı, halka iade ederken sadece aracılık etmez, onu yeniden inşa eder. Kitlenin üretilmesinde başat rol oynayan medya, popüler kültürün imalinde ve dağıtımında böylesi bir rolü üstlenince ortaya kitle kültürü çıkar. Medya, halk-kitle ve popüler kültür-kitle kültürünün buluştuğu bir kavşaktır. Popüler kültür halkın geleneklerinden, pratiklerinden doğarken; kitle kültürü yapay, sentetik, imal edilmiş bir kültürü temsil eder. Halk belli inançlara, geleneklere, değerlere ve etnik kimliklere bağlı ve bu bağlarından kültür üreten bir yapıyken; kitle tek tip, edilgen, manipülasyona ve etkiye açık bir kalabalık olarak tanımlanır. Kitle medyanın imal ettiği bir kalabalıktır denilebilir. Aslında bu kalabalık sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıkmıştır. Hızla büyüyen kentlere çalışmak için gelen insanların yaşadığı kültür şokuyla birlikte insana has sıkı bağların zayıflaması, fabrikalaşmanın yarattığı monotonluk, ahlaki değerlerin değişmesine ve yeni bir toplum yapısına yol açmıştır. Yeni oluşan sanayi toplumunun tek tip olduğu düşünülen kültür yapısına ise kitle kültürü adı verilmiştir. Aynı yazının izini sürerek medyanın kitle insanını nasıl yarattığını görebiliriz: Medya kitle insanına kim olduğunu anlatır ona kimlik kazandırır. Medya kitle insanına ne olmadığını anlatır ona hırs, beklenti ve tutkular kazandırır. Medya kitle insanına buna nasıl ulaşacağını anlatır ona tekniği kazandırır. Medya kitle insanına öyle olmadığı halde öyle olduğunu nasıl düşüneceğini anlatır ona kaçış imkanı verir (s. 24). Popüler kültür eleştirmenleri onu halk kültüründen ayırırlar. Popüler kültür her ne kadar halkın geleneklerinden, göreneklerinden, pratik ve deneyimlerinden doğarsa doğsun, medyayla buluşması nedeniyle kendi kökünden kopar. Zira medya daha önce de söylediğimiz gibi kültürü önceden belirlenmiş kurallara göre yeniden inşa ederler. Bu bağlamda popüler kültür yazılı kültürle, halk kültürü de sözlü kültürle ilişkilendirilebilir. Medya tarafından taşınan ve aktarılana popüler kültürün formel veçhesi; halk arasında kulaktan kulağa taşınan kısmını da informel veçhesi diyebiliriz. Kültüre dair bütün bölünmeler modernizmle birlikte ortaya çıkmıştır. Özellikle üst kültür-alt kültür ayrımı yapılan ayrımların en belirginidir ve belli bir anlayışın omurgasını teşkil eder. Üst kültür has sanata beşiklik eder ve içerdiği metafizik nedeniyle gündelik olanı aşar; alt kültürse gündelik, gelip geçici olana bağlıdır ve beşiği halk ya da kitledir. Kitle kültürüyle popüler kültür arasında ince bir fark vardır ve bu farkın en belirginleştiği yer kitle kültürünün öncelikle ticari amaçla üretilmiş; popüler kültürünse ticari/siyasi manipülasyonlara açık olmakla birlikte halkın yöneliminden, kendi tercihinden doğmuş olmasıdır. Popüler kültür her zaman insanı hedef alır; onu kendince değiştirip dönüştürmek bir anlamda kültürlendirmek ister. Popüler kültür, kitle kültürü ve kültür endüstrisinin organik bir bağla birbirlerine bağlı olduklarını söylemiştik. Kitlenin bir kültür içinde hazır kıta hale gelmesi elbette kapitalistlerin dikkatini çeker. İşte bu dikkat kültür endüstrisini doğurmuştur. Adorno ve Horkheimer kültür endüstrisi kavramını, kültürün her şeye benzerlik bulaştırması olarak kullanırlar. Film, radyo ve dergiler bir sistem meydana getirirler. Her bir dal kendi içinde ve hep birlikte söz birliği içindedir. Siyasal karşıtlıkların estetik ifadeleri bile aynı şekilde bu çelikten ritmin övgüsünü ilan ederler. (T. W. Adorno M. Horkheimer, Aydınlanmanın Diyalektiği, çev. N. Ülner E. Ö. Karadoğan, Kabalcı Yay. İst. 2010, s. 162). İki yazara göre, kültür endüstrisinin her tezahürü kaçınılmaz olarak insanları, bütünün onları dönüştürdüğü biçimde yeniden üretir. Eğlence sektörü kültür endüstrisinin şahikasıdır. Eğlence endüstrilerinin profesyonel işletmeler olarak yükselmesi, kültürel biçimlerin standartlaşmasıyla ve kitle kültürünün yaygınlaşmasıyla sonuçlanmıştır. Kültür endüstrisinin asıl getirdiği yenilik kültürün uzlaşmaz iki öğesini, sanat ile eğlenceyi amaç kavramına, yani tek bir yanlış formüle, kültür endüstrisinin bütünselliğine tabi kılmış olmasıdır (s. 182). Frankfurt Okulu, özellikle kitle iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte kültürün kendisinin de bir sanayiye dönüştüğünün altını çizmiştir. Kültür endüstrisi tarafından üretilen kültürel ürünler, doğal olarak egemenlerin isteklerine hizmet eder ve toplumsal kontrol için birer araç vazifesi görür. Günümüzde birçok eleştirmen popüler kültürü Amerikan kültürüyle özdeş kullanmaktan yanadır. Daima güçlü kültürler bir vakum etkisi yaparak zayıf olanları üzerine çeker. Özellikle küreselleşen bir dünyada bu durum daha kuvvetlenmiştir. Amerikan kültür endüstrisinin yarattığı sinema, pop müzik ve yaşam tarzı gibi popüler kültüre ait unsurlar bugün bütün dünyada zayıf kültürleri kendine benzetmektedir. Yeni Dünya Düzeni adı verilen küreselleşmede sermaye, teknoloji ve kültür sınır tanımaz bir şekilde serbestçe dolaşmaktadır. Hollywood ve McDonald's küreselleşmiş kültürün en önemli göstergelerindendir. Gittikleri her yere Amerikan popüler kültürünü taşırlar ve yerel unsurları ezerek, dönüştürürler. Çünkü uluslararası medya holdingleri bir merkezde toplanarak devasa bir yapıya bürünmüşlerdir. Bu durumda medya merkeziyetçi bir hale gelmiştir. Çoğu Amerika'da bulunan dev medya şirketleri artık ulusal değil uluslararası üretim ve dağıtım modeline yönelmişlerdir. İşte bu yönelim yerel kültürleri Amerikan kültürüyle çerçeveler. Açıkça görüleceği üzere bu birleştirici bir kültür değil, teslim alıcıdır. Karşısındaki kültürden tam bir teslimiyet beklemektedir; teslim olmayanları rahatlıkla düşman ilan edebilmektedir. Amerika'nın çerçevelediği, biçimlendirdiği bir çerçevede kendi olarak kalmak ne kadar mümkünse yerel kültürel unsurlar ancak o kadar kendidir. Postmodernlikle birlikte gündeme gelen yerellik vurguları da hep bu çerçeve içinde düşünülmelidir. Toplumların 'neden anımsadıkları' sorusunun yanıtı çoğu zaman aynıdır. Ayinler, kutlamalar, festivaller, ritüeller yılın belirli zamanlarında hep tekrarlanarak toplumsal hafıza tazelenir ve insanlar hem kendilerine yönelik sorularına hem de beraber yaşamanın nedenlerine cevap bulurlar. Tarih boyunca toplumlar anımsamaktan hiç vazgeçmemişlerdir. Ancak 'nasıl anımsadıkları' değişen dönemlerle birlikte değişmiştir. Bir dönem ebedi dönüşe uygun olarak anımsayan toplumlar için modern zamanla birlikte ebedi dönüş çevrimi kırılmış ve modern zaman içinde şaşakalmışlardır. Artık zamanı alemlerin çevrimine göre değil de belirlenmiş, sabitlenmiş, saatin kadranında ve takvimlerde gösterilmiş bir aynılık içinde bilir olmuşlardır. Bu bağlamda mevlit kandillerinin ebedi dönüşe; Kutlu Doğum etkinliklerinin de modern zamana uygun bir anımsama biçimi olduğunu söyleyebiliriz. Modern zamanlarda yapılan etkinliklerin topluma duyurulmasında ve iletilmesinde medya çok etkin olduğu için vazgeçilmez değerdedir. Etkinliklerin medyayla buluşması popülerleşme yolunda atılan ilk adımdır. Popülerleşme yolunda atılan ilk adımdır, zira daha önce de belirttiğimiz gibi medyanın kendi dili ve mantığı vardır; ele aldığı konuyu kendi diline dönüştürerek topluma aktarır. Yazımız boyunca tartışmaya çalıştığımız sorun da buradan doğar. Çünkü medyanın birincil koşulu göstermek, görünür hale getirmektir; işte bu nedenle medyanın takdim ettiği konuların sadece gösteri değeri vardır. Ele aldığı konular, onun pırıltılı yüzeyinde görünürlüğe kavuşur. Modernliğin görsel bir alem meydana getirdiği söylenegelmiştir. Bu görsel çağda, görünürlük var olmanın tek yolu olmaya başlamıştır; artık göründüğümüz kadar varız. Bu nedenle Hz. Peygamberi sürekli olarak bu görünürler alanına dahil etmeye çalışıyoruz. Bir anlamda onu unutuşun kör karanlığından korumaya çalışıyoruz. Çünkü unutulmamak, artık göz önünde olmakla ilgilidir. Ama günümüzde görünürü medyanın kurguladığını ve ancak ekran içinde var ettiğini unutmamak gerekir. Bugün medya, gerçekliği, gerçekliğin görsel, sessel, yazısal temsilini ekranına/sayfalarına konu etmez; onu değiştirir, dönüştürür; bizler için yeni bir gerçeklik üretir. Medyanın bize sunduğu temsil, sadece medya vasıtasıyla haberdar olabileceğimiz; medyanın kendisi için ürettiği temsildir. Ancak ekranda var olabilen temsil, gerçeklikten, aslından kopmuş, stüdyoda sadece kendisini göstermek üzere kurgulanmıştır. Böylece ekran giderek bir perdeye dönüşür. Temsilin sadece aslından kopması değil, dahası sadece ekranda kendisini göstermek için kurgulanmasıyla dünyada olup bitenle aramıza bir perde çekilir. Temsil, bakışı kendi üzerinde toplar, herhangi bir çağrışımı ya da göndermesi yoktur. Temsil ekranda giderek aslının yerini almaya başlar, sadece ekrana yaslanır, oradan doğar ve yine orayı besler. Temsilin ikinci boyutu, gören, izleyen boyutudur. Çünkü temsil ancak, onu gören biri olunca tamamlanır. Temsil göze, kulağa sunulan olunca, süreç ancak gözde, kulakta tamamlanır. Sürecin gözde, kulakta tamamlanması temsilin gerçekliğidir. Temsil kendini bakışa, duyuşa sunduğu için, onun arzusuna, taleplerine, beklentilerine boyun eğer. Kutlu Doğum Haftası bağlamında baktığımızda üretilen imgeler, simgeler ve peygamber tasavvurları oldukça masumanedir. Niyet halisanedir; Hz. Peygamber tüm insanlığa anlatılacaktır. Buradaki sorun aracın mesajı belirlemesidir. Anlatmayı seçtiğimiz araç bize bir form sunar, dahası formu dayatır, ne yapacaksanız bu form içinde yapacaksınızdır. İşte bu zorunluluk nedeniyle sürekli olarak imgeler, simgeler üretiriz. Çağımızda yaşadığımız sorulara, sorunlara cevap üretebilmek için çeşitli peygamber tasavvurları üretiriz. Gerek anlatmayı seçtiğimiz aracın dayattığı form, gerekse soru, sorun karşısında kurduğumuz tasavvur aslında sınır kere sınır demektir. Öncelikle peygamberliği insanların gündeminde tutabilmek için görünürlüğü seçmek, seçtiğimiz ifade aracının formu ve insanların beklentisi, kurduğumuz peygamber tasavvurunun sınırlarını belirler. Bu durum peygamberin imgeleştirilmesini zorunlu kılar. Biz onu imge marifetiyle görünürlüğe sunarız ve imge vasıtasıyla bilen ancak imgenin bildirdiği kadarıyla bilebilir ki, bu durumda imgenin hep daha fazla görünme istediği onu yüzeyselleştirir, popülerleştirir. Zaten görünmemek, saklı kalmak, sadece ilgilisine kendisini açmak üzere bir imge kurulmaz. Popülerleşen imge, kendini popüler olanın düzeyine göre kurar, giderek kendisinden yine kendisini üreterek aslını saklar, gizler. Çünkü görünmeyen bir imge düşünülemez, görünür olan, daha fazla görünürlük kazanmaya çalışan imge giderek aslının yerini alır. İmgeler üretmek, bu vasıtayla peygamberi anlatmaya, yeni pencereler açmaya yaramaz, tersine, imgeler kendileri aracılığıyla pencereleri kapatmaya, her şeyi kendi üzerinde toplamaya hizmet ederler. Popüler imgeler, seçtikleri iletişim düzeyleri nedeniyle popüler olana itaat ederler, onun taleplerini karşılamayı hedeflerler. Mesaj alabildiğine basittir, yalınkattır. Bu durum imgenin mesajının görselliğin kendi metafiziğine ram olması ve popüler olanın ihtiyaçlarına itaat etmesi demektir. Bu da her şeyin medyada temsil edilebilir olmasını kabul etmek demektir. Görülebilir ve bilinebilir olan her şey ekranda olup bitmektedir, ancak verilen ve alınan sadece stüdyolarda kurgulanandır. Ekranın dışında olan biten hiçbir şey yoktur. İmgenin geniş halk kitleleri arasında şöhret bulması, yaygınlık kazanması imgeyle imgelediğinin tam bir denklik haline gelmesi demektir. Bu durumda imgeyi aşan hiçbir şey yoktur, imgelenen de imgenin gösterdiği kadardır. Buna imgenin hükümferma olması da diyebiliriz, imgenin egemenliği de. Bu durumda zihnimizi, algımızı imge hapseder; imgeler hapishanesine mahkum oluruz. Gerçeklikten, asıldan bir sürgün gibi. İmge görünürlükle ilgili olduğu için Peygamberimizin imgeleştirilmesi onu görünürlük alanına indirgemek demektir. İmge marifetiyle onu görünmezden görünüre indirgeyerek, insanların dikkati ona çekilmek istenir. İmge yoluyla göstermeyi, anlatmayı seçmek demek, aslında medya vasıtasıyla görünürlüğün kullanılması demektir. Görünür olan, algımızın menzili kadardır; menzilimize girenlerle kurduğumuz ilişki de birikimimiz kadardır. Dolayısıyla popüler imge her zaman geniş kitlelere ulaşmak hedefinde olduğu için kendini kitlenin birikimine göre kurar. Hiçbir popüler imge bu bayağılıktan kaçınamaz, aksi halde popülerleşemez zaten. Hz. Peygamberi imgeleştirmek, görünürlüğe sunmak, yani ona bir suret kazandırmak daima bu tezada mahkumdur. Bir yandan o örnek bir şahsiyet olarak kılına zarar gelmeden yaşatılmak, hafızalarda tazelenmek istenir; ama bu çaba aynı zamanda onun sunulan kitlenin tasavvuruna indirgenmesine yol açar. Bu tür imgelerde asıl-suret ilişkisi alabildiğine gevşektir, imgenin aslıyla arasındaki bağlar zayıftır. İmgenin imlediğiyle ilişkisini daha çok seyircinin kendi birikimine uygun olarak doldurması beklenir. Bir anlamda seyirci gevşek ilişkinin verdiği rahatlıkla imgeden asıla doğru dilediğince gidebilir, imgeye dilediği değeri ve anlamı atfedebilir. Bir anlamda imge giderek öznelleşir, seyirci kendileştirdiği bu imgede, imgeleneni değil kendini bulur, kendini tanır. Böylesi imgeler izleyicinin beklentilerini, hayallerini, tasavvurlarını fazlasıyla karşıladığı için etkindir, yaygındır. Hz. Peygamberi görünür alana dahil etmeye mecbur kalışla birlikte, dinin bütün mümkün anlamları, çağrışımları onun siretinde toplanır; onun sireti de belli bir imge etrafında somutlanmaya çalışılır. Böylece görünmez olan, görünürün sahasına çekilmek istenir. Görünmez görünür kılınırken, aynı zamanda görünür olanlara da derinlik kazandırılmış olur. Hz. Peygamberi tekrar tekrar anlatma çabasının altında biraz da onu yeni zamanlara ya da zamanın ruhuna uygun bir şekilde anlatma ihtiyacı yatmaktadır. Her yeniden anlatma çabası beraberinde yeniden inşa etmeyi de getirir. Zamanın ruhuna uygun yeniden anlatma çabalarında, farklı zamanlarda anlatılmış başka peygamber tasavvurlarını da Kutlu Doğum etkinlikleri etrafında bir araya getirmekten söz edebiliriz. Çünkü zamanın ruhu dediğimiz şey bu tür anlatılar için yeni bir ortak payda oluşturur; bu aynı zamanda tasavvurun oturtulduğu yeni bir bağlam anlamına gelir. Her yıl tekrar edilen etkinlikler bu anlamda yeni bir bağlamdır. Hz. Peygamber bir yıl merhamet bağlamında anlatılırken, ertesi yıl da eminlik, adillik sıfatıyla anlatılır. Burada aslında yapılan o yıl ülkenin ya da daha genel anlamda Müslüman dünyanın genel sorunları etrafında ele almaktır. Hz. Peygamber tasavvurunu her yıl yeni bir bağlama oturtma gayreti zamanla bağlamların bütünden koparak kendi içine kapanmasıyla sonuçlanır. Her şeyi bölüp parçalayan modern aklın refleksi olan bu kompartımanlaştırma edimi, zaman içinde parçalanmış bir peygamber tasavvurunun doğmasına yol açar. Bu alabildiğine parçalanmış bir peygamber tasavvuru demektir. Örneğin kimilerine göre Hz. Peygamber merhametin timsalidir, kimilerine göre adaletin, kimilerine göre eminliğin. Her türlü anlatı dilin içinde kurulur ve dil her zaman iktidarların demir pençesinin altında şekillenir. İktidarların yaslandığı paradigma dilin de meşruiyet kaynağı olur. Örneğin adalet ve zulüm ya da fetih ve işgal söz konusu paradigmaya göre içerik kazanır. Egemen paradigma değiştikçe dil de değişir ve yeni kuşaklar değişen dil içinde anlatıları yeniden kurarlar. Değişen dönemlerde peygamber anlatıları da dönemin dil dünyasına uygun olarak kurgulanır. Örneğin bir dönem merhametin faziletlerinden söz eden hadisler, başka bir dönem de birlikte yaşama öne çıkarılır. İktidarın belirlediği dilsel atmosferdeki her anlatı aslında halkın homojenleştirilmesine yöneliktir; halkı giderek kitleye dönüştürme çabasıdır. Bir yandan böylesine 'meşru bir dil'in kullanılması diğer yandan da Hz. Peygamberi etkinlikler vasıtasıyla tek bir paydada toplama gayreti farklı anlatıları masseder. Farkları silikleştiren anlatılar aynı zamanda çağdaş mitlerin üretilmesine de yarar. Üretilen çağdaş mitler sayesinde toplum ortak hedefler, ortak arzular, ortak hayaller etrafında bir arada tutulur. Ortaklıklar toplumun inşasında en önemli yapı taşlarıdır. İnsanlar yapı taşlarıyla bildiklerini yeniden anımsarken, bazı şeyleri yeniden düşünürler ve kendilerini mitlere ait hissederler. Toplumlar ve insanlar kriz anlarında mitlere atıf yaparak krizi çözmeye çalışırlar. Böylesi zamanlarda rüya en işlevsel yollardan birisidir; rüyalar sayesinde Hz. Peygamber bugüne taşınır, bugünde yaşar ve bugünün sorunlarına çözümler üretir. Rüyayı kimin gördüğünün, ne zaman, nerede gördüğünün bir önemi yoktur. Çünkü çağdaş mit üretiminde herkes hikaye anlatıcısıdır, mitler ortak bir muhayyileden doğar ve anlatıla anlatıla yeniden ortak muhayyileyi besler. Kimse hikayenin kaynağını, niteliğini, niceliğini sorgulamaz; herkes yeniden anlattığı için hikayeyi kendi krizine göre değiştirir; hikayeye kendince inanılabilir bir içerik kazandırır. Çağdaş mitler dönemden döneme, insandan insana değişerek anlatıldığı için hep 'çağdaş'tırlar. Bu çağdaşlıkları sayesinde toplumsal hafıza sürekli olarak tazelenir ve insanları diğer insanlarla ortak anıları olduğuna ikna eder. Ortak anılar, ortak bellek, ortak muhayyile kimliğin de temelini oluşturur, insanları özelde mikro cemaatlere, genelde de birlikte üretilen büyük anlatıya bağlar. Yılın belirli günlerinde, belirli nedenlerle düzenlenen anma törenleri, sözünü ettiğimiz ortak belleğin sürdürülebilir olması için elzemdir. Hz. Peygamberin çeşitli vesilelerle ve çeşitli araçlarla anlatımı aynı zamanda ona dair tasavvurun kültürelleşmesine yol açar. Aslında her toplum onu anlatırken, kendi kültürel kodlarını kullanır. Kültürel kodlar vasıtasıyla toplum giderek onu içselleştirir, değiştirir, dönüştürür ve kendine benzetir. Zaten kültüre ait unsurlar ancak bu işlemden sonra popülerleşir. Popülerleşen kültürel unsurlar da bu sayede halk arasında yaygınlık ve etkinlik kazanır. Popüler kültürün bugün için Amerikan kültürüyle özdeşleştiğinden söz etmiştik. Amerikan kültürü bir üst bağlam gibi, yerel unsurları kuşatır ve tanımlar. Örneğin bu üst bağlamdan, önce doğum gününü kutlamayı öğreniriz; sonra da Kutlu Doğumu bu bağlama oturturuz. 'Happy birthday', 'iyi ki doğdun güllerin efendisi'ne dönüşür. Pasta bu ritüelin vazgeçilmezidir ve gerek evlerdeki gerekse toplu kutlamalarda ortaya getirilir ve ilahiler eşliğinde kesilir. Popüler kültür bağlamında Kutlu Doğumun bugün geldiği noktayı görebilmek için, internet arama motorlarına 'kutlu doğum hediyeleri', 'kutlu doğum haftası' gibi ibareleri girmek yeterli olacaktır. Akıl almaz çeşitlilikte ürünler karşısında insanın aklı şaşar; sadece bu ürünleri pazarlamak için kurulan sitelerin çokluğu bile söz konusu popülerleşmeyi göstermektedir. Kültürel unsurlar popülerleştikçe yavanlaşır, sığlaşır, sıradanlaşır ve giderek birer kiçe dönüşür. Hatta kimileri kiçin bile estetik değeri olabileceğini iddia ettiğine göre, bunlar sadece 'hap yap para kap' türünden şark kurnazlığının basit göstergeleridir. Basittirler çünkü bu nesnelere en azından kiç niteliğini kazandıracak taklit becerisinden yoksundurlar. Ayrıca ürettiklerinden bir kültür endüstrisi yaratacak donanıma da sahip değillerdir. Kültür endüstrisini yolu çok güçlü, merkezileşmiş medyadan geçer ve şimdilik bu ürünleri medyaya taşıyacak mekanizmalara uzaktırlar. Zaten hitap ettikleri kitle daha çok dindar kesim olduğu için cami, türbe etrafındaki örgütlenmeleri şimdilik kitleye ulaşmak için yeterlidir. Popüler kültürün eşya düzenini de belirlediğini söylemiştik, üretilen bu bayağı eşyalara aktarılan kutsallık sayesinde toplumsal bellek görünürlük, somutluk kazanır. Üretilen çağdaş mitler sayesinde toplumsal hafızaya ait ortak anılar eşyada da yaşar. Birer hikaye anlatıcısı olan insan, bu eşyalar sayesinde hem kişisel hikayesine hem de katıldığı büyük hikayeye somutluk kazandırır ve eşya onun anımsamasına yardımcı olur, vesile olur. Ne kadar halisane niyetlerle olursa olsun düzenlenen etkinliklerin toplum arasında yaygınlaşması için her aracı kullanmanın sonuçları vardır. Sonuçları gözetilmeyen niyetler her zaman tartışmaya açıktır. Belki de şu iki kolye, iki gösterge üzerinden düşünmek geldiğimiz noktayı göstermek bakımından yeterlidir. Karesi İlkokulu'nu (1973), Atatürk Ortaokulu'nu (1976), Muharrem Hasbi Lisesi'ni (1979), Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'ni bitirdi (1983). Balıkesir'de aile şirketinde çalıştı. Halen İstanbul'da bir kamu kuruluşunda çalışıyor; e-edebiyat dergisi www. edebistan. com'un yayın yönetmenliğini ve Muhayyel Dergisinin yayın danışmanlığını yürütüyor. Edebiyat hayatına, 1982'de Güldeste Dergisinde yayımlanan "Beyaz Gömlek" adlı öyküsüyle başladı. Bir grup arkadaşıyla birlikte Kayıtlar, Hece ve Hece Öykü'nün çıkışında yer aldı. Portakal Bahçeleri ve Pencere adlı öykü kitapları Arnavutça'ya; bazı öyküleri de Farsça, Korece ve Azerice'ye çevrildi. İlk öykü kitabı Gidenler Gidenler adıyla Yedi İklim Yayınları tarafından basıldı. "Esenlik Zamanları"yla Türkiye Yazarlar Birliği 1999 Hikaye Ödülü'nü kazandı. 2012'de çıkan kitaplar içinden yapılan değerlendirmede "Mürekkep" adlı öykü kitabı; Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği ve Ömer Seyfettin Hikaye ödülünü aldı. 2016 yılında Dede Korkut Edebiyat Ödülüne layık görüldü. Şu sıralar Şakar'ın bütün eserleri İz Yayıncılık tarafından basılmaktadır.


Portakal Bahçeleri, Cemal Şakar'ın onuncu öykü kitabı. İnsani hizayı ve gerçekliği daima dikkate alan, sahici insan seslerine, yüzlerine, yaşamlarına, acılarına ve umutlarına yer veren ve aynı zamanda yeniliği önemseyen, biçim ve söyleyiş olanaklarını zenginleştirerek okuyucunun imgelemini kesintisiz bir şekilde uyarıp ateşleyen 18 öykü yer alıyor kitapta. Göçü, mültecileri, açlık ve yokluk içinde yeryüzünün dört bir tarafına tespih taneleri gibi savrulanları, özgür ve insanca bir yaşam için canını feda etmekten çekinmeyenleri, yeni bir yurt ve gelecek arayanları, zindanlarda işkenceye, korkuya ve yılgınlığa direnenleri, çöp toplayan çocukları, savaşın acımasızlığı içinde ömrünün baharındayken aramızdan ayrılanları, tüketim çılgınlığının kurbanlarını, sürekli farklı renklere bürünen modern hayatın girdaplarında çırpınanları anlatıyor Şakar. Bir parçası olduğumuz coğrafyaya ait insan manzaralarını; bizim arayış, çırpınış, savruluş, diriliş, tutunuş, dikleniş, kayboluş ve buluşumuzu dile getiriyor. Bütün bunlar, dilin konvansiyonel kalıplarının dışına çıkılarak, aritmik bir tutumla türün sınırları sürekli zorlanarak ve yer yer şiirin, şiirselliğin olanakları gözetilerek gerçekleştiriliyor. Parçalı bir iç müzik, farklı bir orkestrasyon anlayışı hatta görsel sürprizler öykülere farklı tatlar ve boyutlar katıyor. Sıçramalı bir zekanın ve güçlü bir duyarlığın birlikte ördüğü öyküler içeren Portakal Bahçeleri, okuyucuyu bitimsiz bir gerilimin ve ruhsal burkulmaların derinlik ve yükseltilerinde dolaştırarak sarsmakta gecikmiyor.


Bereketli bir ilk sayıdan sonra Post Öykü yeni yılda yeni sayısıyla raflarda yerini aldı. Remzi Şimşek'i yayın kuruluna ekleyen dergi, yolculuğuna eksilmeyen bir heyecanla devam ediyor. Serhat Aslaner'in Ömrünü İstibdada Mukavemetle Geçirmiş Bir Tali'siz: Şehbenderzade Filibeli Ahmet Hilmi Bey Merhumun Ardından yazısıyla katkıda bulunduğu Amak-ı Hayal dosyasında N. Ahmet Özalp A'mak-ı Hayal Nasıl Yanlış Tanıtılabilir? diyerek kitaptaki yazım hatalarının altını çiziyor. Nurseli Gamze Korkmaz ise Campbell'den de yardım alarak Raci'nin Sonsuz Yolculuğunu anlatıyor. Zeynep Ekşi Özel, Farsçadan Zoya Pirzad'ın 'Karşı Bank' öyküsünü çevirirken, dergide geçen sayıda olduğu gibi bu sayıda da Holst ve Barthelme çevirilerine yer veriliyor. Elli Karakter Atölyesine katılan Betül Sezgin, Osman Cihangir ve İsmail Isparta'nın yanı sıra Arda Arel, Güray Süngü ve Ertuğrul Emin Akgün özgün öyküleriyle dikkati çekiyor. Remzi Şimşek, Saflık ve Tesla isimli öyküsünün yanı sıra diğer dergilerdeki öyküleri inceleyip izlenimlerini okuyucuya sunuyor. Her metnin bir hikayesi olduğuna hatta hikayelerimizle var olduğumuza inanan yayın kurulu bu sayıda şiir ve roman hikayelerine yer veriyor. Ali Emre Mehmet Akif'in 'Kocakarı ile Ömer' şiirini kaleme alırken Işık Yanar 'Şemsiye Tamircisi' romanının hikayesini yazıyor. Sıkıntısız bir İlhami Algör söyleşisine yer veriliyor dergide. Arda Arel, Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku romanı geçtiğimiz günlerde sinemaya uyarlanan İlhami Algör'le samimi ve keyifli bir sohbet gerçekleştirdi. Aynı samimiyette Necip Tosun seksenli yıllarda tuttuğu günlüklerin bir kısmını okuyucu ile paylaşıyor. Cemal Şakar'ın öyküdeki gerçeklik kavramını postmodernist çerçevede irdelediği makalesine ek olarak Selman Bayer'in hakikate ulaşmada sanatın bir yol olup olmadığını sorgulayan yazısı okuyucuyu bekliyor. Abdullah Başaran'ın 'Genç Gaspard Winckler'in Acıları: Sahte Resimde Hakikat' başlıklı makalesi ve Habil Sağlam'ın Fransızcadan çevirdiği Michel Tournier'in 'Vampirin Uçuşu' makalesi okuyucuya sunulan diğer makaleler. İlk sayıda postumuzu serdik diyen Post Öykü ikinci sayısıyla da kaybolmaya pek niyeti olmadığını ispatlıyor.


Yeni bir öykü dergisi daha 1 Kasım itibariyle raflarda yerini aldı. Yayın yönetmenliğini Aykut Ertuğrul'un yaptığı Post Öykü'nün editörleri; Arda Arel, Burcu Bayer, Ertuğrul Emin Akgün ve İrem Ertuğrul. Dergi, ilk sayısında, yakın zamana kadar edebi kanonun görmezden geldiği, çok anılıp hiç okunmayan, adı bilinip içeriğinden pek de bahsedilmeyen Amak-ı Hayal'i kapağına taşıyor. Filibeli Ahmet Hilmi'nin bu talihsiz eseriyle ilgili; N. Ahmet Özalp ile yapılmış bir söyleşi bulunuyor. Özalp ayrıca Amak-ı Hayal'in serencamı ile ilgili aydınlatıcı bir yazıyla katkı veriyor Post Öykü'ye. Öykücü ve eleştirmen Necip Tosun'un Rüya Hikayeleri: Amak-ı Hayal başlıklı incelemesi ise arşivlik. Amak-ı Hayal ile ilgili yazı ve söyleşiler sonraki iki sayıda devam edecek. Derginin öne çıkan bir diğer başlığı Elli Karakter Atölyesi. Post Öykü, Elias Canetti'nin aynı adlı kitabından ve bu kitaptaki karakterlerden yola çıkarak öykü yazarlarını bir atölyeye davet ediyor. Öykücülerden, Canetti'nin belirlediği karakterlerin öyküsünü yazmasını isteyen derginin çağrısına öyküleriyle cevap verenler; Cemal Şakar, Akif Hasan Kaya ve Arda Arel. Genç ve dinamik kadrosuyla dikkat çeken Post Öykü'nün diğer öykücüleri; Osman Cihangir, Fatma Akkubak, Samet Doğan, Aykut Ertuğrul. Dergide ayrıca Şule Gürbüz söyleşisi, Cemal Şakar'ın Öykücülerin Sınavı başlıklı yazısı, Abdullah Başaran'ın Kurmacanın Sonuna Tanıklık Etmek yazısı, Yıldız Ramazanoğlu'nun, Derin Siyah'ın yazılış hikayesini anlattığı yazısı, Güven Adıgüzel'in Japon Savaş Kültüründe Samuraylık mitini incelediği makalesi dikkat çekici. Post Öykü dergisi, putları kıracağını, edebiyatın merkezinde olacağını, rakiplerini yere sereceğini, küçükleri ezip büyüklerin ellerinden öpeceğini, ülkemizi mutlu yarınlara taşıyacağını, ikinci yeniyi aşacağını filan iddia etmiyor. Tek bir iddiadan söz edebilirim; iyi öyküye, iyi yazıya, iyi dergiye, iyi kitaba, iyi fikre yüz çevirme gücümüz yok. Kötülüğün, küçük hesapların, edebiyat ortamı ile ilgili kuruntuların fazladan bir çaba istediğini düşünüyorum. Ve fakat bu enerjiyi kendimde bulamıyorum, bulamıyoruz.


Ertuğrul Emin Akgül: Baktığımız yüzyılın perspektifine göre değişebilen bir hal alıyor; gerçeklik ve zarafet. Bu nedenle aslını düşünecek olursak hakiki olan bir alanın birliği tasdik ettiğini rahatlıkla görebiliriz ve bu ikilemin yapay / üretilmiş olduğu gerçeğine bizi ulaştırabilir. Büyük sezgi değişmez olduğundan ikilemden yola çıkarak oluşturulacak sorular da boşluğa düşecektir. Bu sorudaki eski tanımının tecrübeyle kuvvetli bir bağı olduğunu söyleyebiliriz. Buraya yaslanarak gerçekle, zarafet tanımlarının birbirinden ayrı olmadığını görmeye çalışmak gerek. Biz dergi olarak çalışıyoruz. Arda Arel: Öncelikle, geleneksel öyküden ne kastediyoruz, bunu tartışmalıyız. Geleneksel öykü çok havada bir tabir, bizim geleneğimizde öykü yok. Biz öyküyü batıdan aldık. Ve öykü yazarlarının, geçen zamanla, batıdaki biçem değişikliklerini takip etmesiyle öykücülüğümüz şekillendi, dahası şekillenmeye devam ediyor. Bu durumda öykünün gelenek halini alması da söz konusu değil. Çünkü günümüzde öykücülük, yine yazarının üslup anlayışına göre çeşitlilik göstermekte yani ortak bir kaide yok. Burada değinmek istediğimiz nokta veya 'gelenek'ten kastettiğimiz şey İslami öykü ya da diğer bir deyişle Müslüman yazarın öyküsüyse... Ama yine aynı kapıya çıkıyoruz. Klasik anlatıyla tevhidi kovalayan yazar da post-modern anlatıyla tevhidi kovalamasa da bol bol gönderme yapan yazar da elimizde mevcut. Konuyu bu bağlamda ele alırsak yazar ile okuyucu arasındaki 'geçişkenlik'lerden söz etmeye başlayabiliriz. Modern öyküyle İslami öykünün zıt kutuplardan yola çıktığını da düşünürsek, geriye sadece klasik ve post-modern tekniklerle yazılmış öykülerdeki yazar-okur ilişkisini sorgulamak kalıyor. Bu noktada, klasik öykülerin, post-modern öykülere nazaran, okurla aralarında kurduğu ilişki daha mesafeli ve ciddi olsa bile, okuru rehabilite etme noktasında, post-modern öykülere göre, daha idealist bir tutum içinde olduğunu görebiliyoruz. Bu durum, özellikle İslami kaygı güden, klasik teknikle yazılmış öykülerde had safhada mevcut. Post-modern tekniklerle çalışan öykü sevdasına kapılmış yazarların konuya aynı refleksle yaklaştığını düşünmüyorum. Ama İslami bir kaygı yine post-modern teknikleri kullanan yazarda da söz konusu ise meselesizliklerini/meselesizliklerimizi parodi, pastiş, gönderme gibi metotları kullanarak, yani klasik / geleneksel metinlerle kendi metni arasında bağ kurarak okura bir şeyler verme arzusuna matuf olduğunu söylemek abes kaçmaz. Öyküyle tanışıklığımız henüz çok yeni, bundan dolayı hali hazırda bugüne kadar gelmiş ve devam edecek bir süreç hakkında yorum yapmak, bana pek sağlıklı gözükmüyor. Yine de bu yolda kalıcılığımızı da ciddiyetimizi de zaman gösterecektir. Burcu Bayer: İnsan bir şey söylerken hep başka bir şey anlatmak ister. Ya da beylik ifadeyi yumuşatarak söylersek, insan zihni, söylenenin arkasında başka bir anlam, daha derin, daha farklı ikincil, üçüncül anlamlar aramak eğilimindedir. Tüm mecazlar, semboller, istihareler, mazmunlar, alegoriler ve metaforların kaynağında insanın bu temel temayülünü görmek mümkündür. Yer ve yön fark etmeksizin modern öncesi tüm edebi metinlerde, masallarda, fabllarda, mesnevilerde ya da romanslarda bu izleği takip edebiliyoruz. Yüzeysellik, anlamın boşaltılıp yalnızca dışarının cilalanması, derinliği olmayan iki boyutlu metinler yeni zamanların başımıza açtığı belalardan biri. Çokça kullanılıp eskitilmiş bir benzetmeyle söylersek, istiridyenin kabuğunun parlaklığı ve güzelliğiyle yetinip, içini açmaya tenezzül etmeyip inciye ulaşmamak modern zamanın trendi. Belki de şimdiki istiridyelerin içinde inci de yoktur. Onu bilemiyoruz. Ama bir de şöyle düşünün, biz insanın doğalı beri taşıdığı meraka güveniyoruz: Merak size o istiridyeyi açtırır, inciyi buldurur. İster hermeneutik, ister yorumbilim yahut okur-merkezli eleştiri diyelim, bunların hepsi okurun metinle ister istemez bir yorum ilişkisine gireceğine bizi ikna etmeye uğraşıyor, biz de pek karşı çıkmıyoruz açıkçası, katılıyoruz bile. O nedenle, metinle girilen yorum ilişkisi, öykü ister yüzeysel olsun, ister pek alegorik, kaçınılmaz olarak gerçekleşecektir. Bu yorum ilişkisinde de birkaç handikap olabilir. Biri, kabuğun parlaklığıyla yetinip içini açmaya yanaşmamak olacaktır. İkincisi ise, kabuğun içinden inci çıkmaması. Her iki durumda da yazar ya da metin neye niyet ederse etsin, anlam olarak okurun eline geçen ancak okurun müktesabatı kadarıncadır. Yani herkes denizden kendi kabınca doldurur. O yüzden Doğunun ve Batının ister en yetenekli yazarları en girift öyküleri yazsınlar, ister pop-artçılar en yüzeysel metinleri yayımlasınlar, bunun okurdaki karşılığından emin olamazlar. Ertuğrul Emin Akgün: Bu tip dönemsel ayrımların -dergi ekibi olarak-, bir takım çalışma disiplinlerini ve bazı baskın ideolojik dönemleri konuşurken kolaylık sağlamasından öteye bir anlam taşıyıp taşımadığından emin değiliz. Burkina Faso bozkırında göçebe hayatı süren bir kabile çağdaş batılı düşünceye mi ya da Afrika'ya mı dahildir ya da aynı kabileyi yönetenlerin lüks Japon arabalara binmelerini neyle açıklayacağız? Bu ayrımların onlar için hiçbir önemi olmadığını da düşünecek olursak tanımların sadece bizi bağladığı ortaya çıkıyor. Barıştırmaya çalışmıyoruz. Barışmak için gereken küslük hangi konuda ortaya çıktı ya da hangi kavganın sonunda ortaya çıktı onu da tespit edemedik. Bu süreçlerdeki kötü tarafların tamamının insanın zaaflarından kaynaklandığı ve ilk cinayetten beri de aynı hesaba tabii olduğumuzu görebiliriz. Bir şeylerin iyi ya da kötü olmasını dönemleriyle değil insanlarla ilişkilendirmek daha doğru bir sonuca ulaştırabilir. Bu yüzden iyi/ güzel her zaman aynıdır. Arda Arel: Biçim-öz meselesinin kadim bir mesele olduğunu düşünmüyorum. Öz tek başına kadim olarak kabul edilebilir. Ama biçim, birilerinin onu zorlaması, bilindik olanı yıkmaya çalışmasıyla gündeme gelmiş bir mesele. Bu da, Modernizm'in sınırları aşma, tabuları yıkma, engellere boyun eğmeme aşkından kaynaklanıyor. Bizim böyle bir iddiamız yok. Az çok dilimizdeki güzel kavramının, 'gerçek' güzele yaklaşması için bulanıklıktan, kaostan uzaklaşıp belirli bir nizama yerleşmesi gerektiğini düşünen insanlarız. Kaosun ince çalımlar ve ufak sürprizler taşıdığını ben şahsım adına düşünsem de, -ki yazarın bile bazen yakalayamadığı şık hareketler bunlar- sonuç olarak top oynayacağımız sahanın çizgilerini çizmekte fayda var. Bizim, ekip olarak, ortak kanaatimizin şu olduğu düşüncesindeyim, sahanın çizgileri çizildikten sonra içeride biçimi zorlayabildiğimiz kadar zorlamalıyız ama yine gelişi güzel değil, hikayeyi destekleyecek ve güçlendirecek doğrultuda. Sözü daha da uzatmayıp sadede getirirsek biçimsel hareketler, hikayeyi zenginleştirmek, özü taşımak için var. Bu konuyu daha da uzatıp Aykut abiyle fikir ayrılığına düştüğümüzü açık etmek istemiyorum. Burcu Bayer: Yeteneğin sınıfsız, imtiyazsız, bütünleşmiş bir kitle olduğunu düşünmüyoruz. Bizim dergide de, halen eser üretmeye devam eden yazar çizerlerimizde de, farklı farklı yetenekler müşahede ediyoruz. Bazılarında müthiş bir öykücü gözü var. Siz baktığınızda sıradan bir olay gördüğünüzde, onlar orada insan ilişkilerinin dinamiklerini gözlemliyorlar, ya da bazıları en alelade olayda bir fevkaladelik görüyor. Kimisi bu gözlemi olağanüstü bir sadelik ve bu sadeliğin çarpıcılığıyla ifade etmeyi beceriyor, kimisi de üslubunun inceliğiyle. Bazılarımızda yazının tekniğine dair matematiksel denebilecek bir zekayla olay örgüsünü ve kurguyu ince ince örme yeteneği, bazılarımızda ise hikaye etmeye dair çok insiyaki bir yetenek mevcut. Önemli olan ise, bu yetenekleri teşhis ve takdir edecek yeteneğe sahip olmak ki, ülkemizde en az yetişen yemişlerin başında geliyor. Yazık ki, ithal de edemiyoruz. Bir yerde bir güzellik, fevkaladelik gördüğünde şahsi kaprisleriyle üstünü örtmek yerine takdir etmeye yavaş yavaş da olsa başlasak, ilerletsek, bize bu yeter. İstanbul doğumlu. Edebiyat alanında, kitap eleştiri, analiz, deneme yazıları yazıyor. Ayna İnsan Kültür ve Edebiyat Dergisi'nin İmtiyaz Sahibi ve Genel Yayın Yönetmenliğini yaptı. Halen serbest düzeltmenlik ve editoryal çalışmalar yapıyor. Star Gazetesi, Yeni Şafak Gazetesi, Karar Gazetesi, Hece Edebiyat Dergisi, İtibar, Şiar, MOCCA Dergisi, Edebistan'da aktif olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Yazarın spesifik portre çalışmaları da bulunmaktadır.


R4BIA simgesi sosyal medyada göründüğünde ilk tepkim 'işte bu! demek oldu ve hemen ilgili profil fotograflarımı kaldırıp oralara R4BIA simgesini ekledim. Kültürel kodlardan, semavi bir aidiyetten, şimdiki zamanı som bir hüzün olarak yaşamaktan beslenen öyle duygular vardır ki dilsizliğin dili olan hal dilinin dışında hiçbir lisan onu kuşatamaz. İşte bu duygu öyle yoğun, öyle benim ve öyle bendendi ki düşünmek yerine onu seyretmeyi daha uygun bulmuştum. Ancak şimdi şimdi R4BIA'nın bendeki söz konusu karşılıklarına dair düşünmeye başladım; merakım R4BIA'yı benim öz'ümle kendiliğinden, koşulsuz buluşturan izlerin niteliğiyle ilgiliydi. Onunla birlikte Esma el-Biltaci'nin gözleriydi gözlerimin önüne hemen geliveren. Hani Sibel Eraslan 'Firavun'a karşı çıkan Asiye'nin kızı' diyordu ya onun için, işte o Şehide Esma! Esma'nın ve ona bakan vakur, mütevekkil babasının gözleri, kan bağına dair bir uyumu; ölüme ve hayata dair bir ünsiyeti; Allah'a teslim olmakla acılarından kurtulan bedenin, Allah için kıyama devam eden bir bedene delil olarak Tevhid'te buluşmasını temsil ediyorlardı. Sanki Hz. Yusuf, Hz. Musa, Hz. İsa ve Hz. Muhammed isimlerini yükleniyordu Beytullah'ta R4BIA'daki o dört. R ki, benim için merhamet kavisiyle eğilmiş bir Elif'tir. Dimdik bir duruşa karine olan o kavis, el-Kadir ile er-Rahman isimlerinin bir figürde tecellisi gibidir. 'Rabe'a' kökünden gelen kelimelerin yüklendiği çok çeşitli anlamlarıyla 'R' 'uzanarak tutulan taştır, ikamet etmedir, orada oturup kalkmaktır; attarların ıtırlarını doldurdukları sepettir ve bir tavşan deliğindeki dört çıkıştır. İşte bu nedenlerle o zalimlerin kan gölüne çevirdikleri meydana yakışan kan gülü bir ismin tam karşılığıdır. O meydan ki en az oradaki kardeşlerim kadar benimdir; kıyamıma vesile olan topraktır; gök yüzüne uzanan ellerimdir; Firavunların korkusudur, küfür kurşunlarının hedefidir; gül gül dizilen şehidlerdir... O şehidler Rabiatü'l-Adeviye'nin kuzularıdır; o hepimizin annesidir ve işte ancak ve ancak o R4BIA'dır. B Besmele'nin kainatın yaratılışını ve mimarisini temsil eden ilk harfidir; benim adı kainat olan şu geçici menzilimi gösteren bir ayettir. Boşlukta çekiminin cazibesiyle var olabildiğim ve ahirete kadarki 'asılı kalma' halimi temsil eden bir berzahtır. 'İ', Allah lafzıyla başlayan Kelam-ı Kadim'in 'İnsan' kelimesiyle bitişine dair kesin bir hatırlatmadır. Rab ile merbub, İlah ile meluh ilişkisini kendisinde toplayan Tevhidi öz'dür. Konu 'A'ya gelince aslında R4BIA hakkında henüz fazla bir şey düşünmediğimi, söylemediğimi gördüm. Çünkü asıl görmek ayn'la mümkündür. R4BIA şehide ölü diyemeyen dilimin vedayı söylemeye alışmak zorunda kalışından doğan hüznümdür. R4BIA, İsrail'in, Amerika'nın, Avrupa'nın, SuudiAmerika'nın elbirliğiyle kurdukları canpazarımdır. R4BIA şahidliğimdir; seyretme acizliği içinde boğulduğum; gözyaşlarımla suladığım insanlık ve müslümanlık fidanımdır. O içine kader haritamın çizildiği elimdir. Türk yazar, eleştirmen İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı. Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi.


Dünyanın en büyük ve en kapsamlı Leonardo Da Vinci sergisi 'Leonardo Da Vinci Expo: Dahi İstanbul'da', 14 Aralık'ta UNIQ İstanbul'daki UNIQ Müze'de açılıyor. Sanatseverler bu sergide, Madame Tussauds İstanbul'un meşhur Leonardo Da Vinci balmumu figürüyle karşılanacak ve 3 boyutlu sanal gerçeklik gözlükleriyle Flying Machine'i deneyimleyebilecekler. UNIQ İstanbul, Rönesans döneminin en büyük dahisini keşfetmeye davet ediyor. Leonardo Da Vinci'ye adanmış en önemli sergi olarak tasarlanan uluslararası bu sergi, prömiyerini yaptığı Brugge'ün ardından dünya turuna ilk olarak İstanbul'da başlıyor. Da Vinci'nin orijinal eskizlerinden yola çıkılarak oluşturulan 100 replikasıyla birlikte; el yazması, tablo ve çizimlerin de replikalarının dahil olduğu 200'e yakın eseri sanatseverlerle buluşturacak olan 'Leonardo Da Vinci Expo: Dahi İstanbul'da' sergisi, 14 Aralık'ta UNIQ Müze'de kapılarını açacak ve 7 Nisan 2018'e kadar devam edecek. Belçika ve Lüksemburg'dan mühendis, tarihçi, grafik sanatçıları ve zanaatkarlardan oluşan 22 kişilik bir ekip, 10 yıllık titiz bir çalışmanın ardından bu benzersiz koleksiyona imza attı. Leonardo Da Vinci'nin hayatı boyunca yaklaşık 6.000 adet icat, icat geliştirme ile tablo eskizi yaptığı ve bunların çok az bir kısmını hayata geçirdiği tespit edilmiştir. Daha önce keşfedilmemiş birtakım konuları örnekleyerek Da Vinci hakkındaki bilgileri artırmak isteyen sergide, Da Vinci'nin orijinal eskizlerinden yola çıkılarak oluşturulan 100 replikasıyla birlikte; el yazması, tablo ve çizimlerin replikalarının dahil olduğu 200'e yakın eser bulunuyor. Serginin dünya turuna ilk olarak Türkiye'den başlamasına vesile olan ve organizasyonunu üstlenen TurkMall Yönetim Kurulu üyesi Alper Eyüboğlu; Dünyanın en kapsamlı Leonardo Da Vinci koleksiyonu unvanı ile ziyaretçilerin huzuruna çıkan bu serginin, 7'den 77'ye herkese hitap ettiğini vurguluyor. Dünyanın en büyük 'Leonardo Da Vinci Makineleri Koleksiyonu'nun en önemli özelliği; sergide yer alan replikaların orijinal tasarımlara bağlı kalarak ahşap ve metalden yapılmış olması. Sanayi tipi hiçbir birleştirici unsurun kullanılmadığı replikalarda tek bir vida kullanılmadı. Da Vinci'nin orijinal eskizlerinden yola çıkılarak hayata geçirilmiş olan bu çalışmaların bazıları orijinal boyutlarında olup, kalan çalışmaların ise ebatları 60 cm ile 5 metre arasında değişen replikalardan oluşmakta. 'Leonardo Da Vinci Expo: Dahi İstanbul'da' sergisinin en önemli ve 5 metre boyutuyla en büyük parçası; Da Vinci'nin Sultan II. Beyazıt döneminde inşa etmek istediği Haliç Köprüsü'nün replikası. 1502 de dünyanın en büyük, en güzel köprüsünü inşa etmek isteyen Da Vinci, Sultan II. Beyazıt'a bu talebiyle ilgili bir mektup göndermiş ancak köprü inşa edilememiştir. 2001 de, Norveç'te üstgeçit olarak inşa edilen köprü, küresel ısınmaya dikkat çekmek amaçlı buz maketleriyle de dünyanın çeşitli yerlerinde sergilenmektedir. Sergi, sanat ve tarihi keşfetme misyonu ile çocuklarla ve okullarla paylaşma konusunda yararlı bir öğretim yardımı görevi yürütecek. Koleksiyonda yer alan birkaç eseri ve makineyi çocuklar kendi başlarına inceleyebilecek. Sergi; Michelangelo, Albrecht Dürer, Giorgio Vasari, Donatello, Verrocchio, Giambologna, Raphael, Francesco Guardi ve Canaletto gibi Rönesans'ın diğer önemli sanatçıları ile Da Vinci'nin çağdaşlarının Da Vinci eserlerinden ilham alarak sunduğu örneklere ve orijinal belgelere de ışık tutuyor. Da Vinci'nin 200'e yakın eserinin sergileneceği 'Leonardo Da Vinci Expo: Dahi İstanbul'da sergisinin ziyaretçileri için hazırladığı bir de sürprizi var! 250 yıllık tarihi boyunca farklı kültür ve medeniyetlerin sanat, tarih, spor, bilim alanlarında çığır açmış; dünyaca ünlü isimlerinin figürlerini ziyaretçiyle bir araya getiren Madame Tussauds İstanbul'un meşhur Leonardo Da Vinci balmumu figürü bir ay boyunca sanatseverlerle buluşuyor. İtalya Rönesansı'nın en önemli ressamı, mükemmelliğin ve insan zekasının en son noktasının gelmiş geçmiş en büyük temsilcisi olarak kabul edilen Da Vinci'nin balmumu figürü, sanatçının 1500'lü yıllara ait otoportresi kullanılarak, 2016 yılında Madame Tussauds sanatçı ekibi tarafından tasvir edildi. Figürün yapım sürecine sanatçıya ait tüm portre ve eserlerin araştırılması ile başlandı, sanatçıya ait tarihi nitelikteki tüm görseller 360 derece incelendi. Balmumu figürün sadece taslağı için 150 kg kil kullanıldı ve figür yaklaşık 350 saatte tasvir edildi.


Hacı Bayram Veli Hazretleri de ne öğrenmişse Somuncu Baba Hazretleri ile çıktığı O hac yolcuğunda öğrenmiş. Kapısında bekleyen Eşref Rumi Hazretlerini ise Emir Buhari Hazretleri Hacı Bayram Veli'ye göndermiş. Nuh'un gemisinden inen ruhların şehrin yedi kat manası içinde tektonik bir hicapla kendini sırladığı kayıp kelimeler yurdu. Süleyman Peygamber henüz Estefanya'ya teşrif etmeden 1700 sene evvel inşa edilmiş İznik. Ne ki, Madyan oğlu Yanko'nun kızkardeşi İznika, İshak Nebi'nin zamana sıkışmış o ince nurdan yaldızı ve kadim ruh kuyusunu Sam'ın yurdunun üstüne kurmuş yeniden. İnsan ki gerçekte de aşk ve murad yurdundan düşmüştür bu gölgeler yurduna. İznik Gölü, bir çini tabağına doldurulmuşta üzerine mavi bir sır çekilmiş gibi ketüm bakıyor yüzyıllardır insanlara. Yuttuğu şehirler hala kursağında mıdır bilinmez fazla sokulmaz şairlere, kimseye sırrını açmaz! Oysa asırlık mahmurluğundan uyanmış artık Ayasofya, namaz kılanlara yeniden secdegah olmuş. Lüzumsuz bir taş gibi gövdesinde taşıdığı tuğlalar yeniden mana kuşanmış, böylece zaman nehrinin üzerinde sürüklenmekten kurtulmuş, çok şükür. Izdırap ve keder yüklü dünya mes'elelerinden bunalıp yorulmuş, kul sohbetlerinden başı şişmiş olanların mutlaka seyehat etmesi gerekli ruhani ve kutsal bir belde İznik. Kimi kapıyı gösterdi... Kimi eşiğinde bekledi... Kimine açılmadı kapılar.... Kapılar hafıza mahzenleriydi... Zekeriyya Peygamber zamanın hafızasını sarmalardı... Kimse bilmez onca kelimeyi nasıl ve ne vakit yazardı... Belki de buydu en kutsal yasa.... Hafıza birliğin zaman ve mekan ibrişimiydi. Bu ibrişim olmasa kim geçmişi hatırlayabilirdi? Hatırlamak; hayal kurmak değil, bilinç nehrinde bir seyirdi. Var olmakla yok olmak tehlikesi içinde olan milletler için bir "talep"di kapılar... Arafta salınanlara bir "kapı" ve "hafıza" gerekti. Kapıların ardında toplumsal inanç, kapıların ardında toplumsal güven vardı... Ve şehre Lefke Kapı'dan girilirdi... Hikayeler ve kayıp kelimeler şehridir İznik. En esrarengiz kapıların aralandığı, şarkın en şarkı, doğunun en doğusu kadar hem de... Şirazi'nin nefesini hissetmek de mümkün burada, en kadim mitoloji masallarını da... Bütün kadim diyarları kendi ikliminde biriktirmiş bu şehir hiç kuşkusuz Tanpınar'ın zamanın duruşunu seyrettiği bir ışın selidir. Şair ki, arayan değil, aranandır. Şair ki, seçen değil, seçilendir kelimelere. O ki, namütenahiye dalan gözleriyle ötelere, hep ötelere, durmaksızın daha ötelere b/akan insandır. Tarçın ve zencefilli çayların demlendiği şehrin fakir dekorunun ortasında her daim Eşref Rumi Hazretleri var, gayb var, evliya var, himmetleri var... Daha ne olsun... Somuncu Baba Hazretleri ki; somunlar, mü'minler! diye dolaşırdı şehirde. Ağızlarını yeme açmış kuşlar gibidir insanlar. İnsanların konuşması gıybet ve ateş, susması nefret ve kindi. Oysa büyüklerin adımları gizli izler bırakır geride. İnsan o izleri takip ettiğinde anlıyor gözleriyle dünya dekorları arasında binlerce perde olduğunu. Veliler kemankeştir aynı zamanda. Çünkü onlar zamana gerili mana oklarını şiir, nakış ve desenleriyle gönderirler sana. Somuncu Baba Hazretleri'nin yedi farklı manada yaptığı tefsir ve Eşrefiye tacının yedi terkli keçesi dahi bize gösteriyor ki, gönül ehlinin aklı ve yürüyüşü ile avamın aklı ve yürüyüşü bir değildir. Büyüklerin yolu bu izleri örten çaputlarla örtülü görünse de, gerçekte bir hazire içi, bir çini parçası, kavuklu bir mezar taşı ve süslü kemerlere, yıldız tozlarıyla deveran eden eski kubbelere kadar çoğalmış manalar İznik'te. Kafile kafile ziyarete gelen insanlar şimdi bakıyorlar garip garip tarihi mekanlara. Çünkü yabancılaşmışlar kendilerine ve geçmişlerine. Ve insanın yabancılığı ne kadar aşikarsa, aradıkları da o kadar meçhulleşmiş, kaybolmuş.. Gözlerim ikindi vakti İsmail Bey Hamamının kubbesinde, kainatla yaşıt bir bilgenin, fezadan daha derin kalbi gibi mütemediyen dönüyor zihnimle birlikte.... Bu kubbe, bu tezyin Avrupa'nın Rönesans denilen bela yağmuruna rağmen insanlığın ruhunun bir dayanağı olmuş sanki. Çünkü Hemedan'dan yola çıkan ontik bağımız köklerimizle gözlerimizin aynı fikirde olduğuna bir delil! Çünkü ta Kutadgu Bilig'den beri bize görünenin görünmeyene bir gölge, bir işaret olduğu, varlığı kaldırdığında kalanın yaradan olduğunu öğretildi. Çünkü ilahi murad ta başından beri böyleydi. Allah Ademe kelimelerin batınını öğretti. Batından kaçan gotik katedrallerin ve devasa portrelerin tahkiki iman ve tefekküre engel teşkil ettiği bir vakıa. Zaten anlamak gerek; şiir ve san'at aklı uyandırmıyorsa nasıl ve neyle bulunur hakikat? Çünkü esasında hakikat bulunmaz, hakikate u/yanılır... Aşık olunmadan, san'atında mecnun olunmadan olunmaz san'atkar! Tuhaf... Bu şehirde ölüler ve diriler aralarında nasıl anlaşmışlar ki; bazısı yaşadığı halde ölü, bazısı da asırlarca diri kalabiliyor. Hasılı; zamanın aklı eski bilimlerin kırıntıları üzerinde bina edildi bu hakikat. Sedden fırlayan nevzuhur bütün modern bilimler, simyadan sapmış yecüc-mecüc aklı ve bencilliği... Eşref Rumi himmetine muhtaç bir niyazla... Resim 1: Tarihi İsmail Paşa Hamamı kubbesi, İznik.


'İyi kitap okumak istiyorum, tavsiyede bulunur musunuz?' diyen bir gence, ikisi de Büyüyenay Yayınları'nca kitaplaştırılan Filibeli Ahmed Hilmi'den 'A'mak-ı Hayal' ile Yurdagül Mehmedoğlu'ndan 'Sen de Rivayet Etsen' adlı 'rüya roman'larını okumasını önermiştim. Tekrar karşılaştığımızda okuyup okumadığını sordum. Okumuş okumasına ama ikisini de anlamamış. 'Bir gariplik var' diye belirtti; rüyanın her iki kitapta da merkeze alınmasını kendi gerçeklik bilgisiyle bağdaştıramamış. Doğrusu zikrettiğim iki kitapta da 'iyi okurlar için, iyi kitaplar.' Ortalama bir okurun velev ki Müslüman da olsa kolay okuyabileceği, hazmedebileceği kitaplar değil. Her ikisini de doğru okuyabilmek, anlayabilmek için tasavvufu ve ancak onun bahçesinde boy verebilen İslam sanatını bilmek gerekiyor. Dolayısıyla burada farklı bir kültürle yüz yüzeyiz; 'iyi ama biz Müslümanız, kültürümüzü biliriz' dediğimiz yerde bile kültürsüzlük kültürüyle kuşatılmış olduğumuzun farkında değiliz. Bu bağlamda, asıl kültürümüzün açığa çıkması için Hüsn-ü Aşk vb. kimi meşhur mesnevilerin, divanların yayınlanmasını da başka zorluklara gebe bir çaba olarak görüyorum, çünkü 'hal olarak' onların dünyasından çok çok uzakta olmamızın yanı sıra, dil olarak da onların çok uzağındayız; daha net bir söyleyişle mevcut zihniyetimizin sıkleti o zihniyeti içerecek bir yeterliliğe sahip değil. Mazmunları unuttuk, dilsel simgeleri bilmiyoruz, 'Istılahat-ı Edebiyye'den haberimiz yok. Şairin ay ve yıldızdan söz ettiği yerde aslında Hz. Peygamber'denve Çehar-yar-i Güzin'den söz ettiğini bile bilmeyince söz konusu metinler okuyana zevk vermiyor. Çünkü risalet, sıdk, ilim, sezgi ve edep kelimelerinin 'ay ve dört yıldız'da gömülü olduğunu ıskalamakla onların çağrışımlarını da ıskalamış oluyor ve dolayısıyla mananın kendini geriye çekmesiyle metinlerdeki kuru lafza yani kabuğa tosluyoruz. Rüya dedim örneğin. Öyle sanıyorum ki kendisine kitap tavsiye ettiğim kişi öncelikle 'rüya terbiyesi' eksik olduğundan zikrettiğim o kitapları okudu ama anlayamadı. Sürrealist bir sanatçıyla Müslüman sanatçı arasındaki fark demektir öncelikle. İlki onu sanatsal yaratımında orijinal bir araç olarak görür, ikincisi ise zahir ile batını birleştiren bir berzah olarak benimser. Bu Hadis, Hz. İbrahim'in 'rüyayı tabir etme' zorunluluğuyla birleşince bir rüyadan ibaret olan dünya hayatı, yaşadığımız gerçekler bir tabir ihtiyacına bağlanır ve İslam sanatları dediğimiz sanatlar da son tahlilde bu 'tabir etme' eyleminden doğar. Rüya bir şeyi vasıtasıyla bildiğimiz bir araç değildir, bilakis haberde / bilgide bizi araca dönüştüren şeydir. Diğer bir söyleyişle rüya bizi bilgilendiren bir şey olmaktan önce bizi bir bilginin vasıtası kılan şeydir. Çünkü bilgi geneldir, rüya bizim özelimizi genele çevirir. Tıpkı atamız Hz. İbrahim'in kurban rüyasının onun milletine emir olarak dönmesindeki gibi. Biz rüyaya çık mayız, rüya isterse bize iner. Bize inende hükmümüz yoktur ancak bize inenin ne olduğunu anlamak ve onu bilgi olarak bir şeye delil kılmakta bir hükmümüz vardır. Öte yandan hayalin zaptettiği şeylerin sureti olması bakımından rüya, gerçekle da yer yer örtüşmesi bakımından zahir ile batını kendinde toplayan bir berzahtır. 'A'mak'ı Hayal' ile 'Sen de Rivayet Etsen'i bu rüya terbiyesinin içinden okuduğumuzda ancak o metinler kendilerini bize açabilirler çünkü onlar rüyayı bilenen bir bilgi olarak değil, bilgininin tarzına bağlı olarak merkeze almışlardır. Mustafa Kutlu'nun Nur'uyla ilgili yazdığım yazı üzerine şair Fatma Şengil Süzer, sosyal medyadan 'rüyaya değinmemişsiniz' diye uyardı. Haklıydı çünkü tasavvufi aşkın konu edildiği yerde rüyanın konu edilmemesi eksiklikti. Ama ben de haklıydım çünkü bitişik olan şeyden birini ayrıca öne çıkarmakta bir tür düşünsel haşive uğrama tehlikesi görmüştüm. 'Rüya terbiyesi' diyorsam kastettiğim, yukarıda zikrettiklerimle birlikte bu iki hassasiyettir. Değilse rüya romanı, mesnevi vb. okumak, anlamak için kimse kendini yormasın. Hele hele STV dizlerinde ayyuka çıkan müptezelliği kimse rüya sanmasın. Her hazinenin sandığı kendi anahtarıyla açılır. Türk yazar, eleştirmen İlk ve orta öğrenimini Yozgat'ta tamamladı. Ankara Meslek Yüksekokulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü'nü bitirdi.


Zaman; an havliyle la havle çeker... Ona bir anlam katmadıkça. Anlamsızken koşar adım yaşar o da. Arkasında kalan insana bakmadan. Çünkü insan da koşmaktadır ona aldırmadan. Bir koşuyu haketmeyen pek çok şeyin peşinde. Hayatlar iş-güç, kazanma-harcama, tüketim-yatırım-birikim-gelecek-iş bulma-kariyer-ekmek-fatura-sınav sorusu-cevap anahtarları-ev-araba, alım-satım ve buna benzer kelimelerin çevresinde say ve tavafa dönüşür. Bu oruçla dinginleşecek olan bir aylık zaman durup düşünme ve davranma zamanı! dır. Bir dahaki hilale kadar aylarca bu kadar düşünme zamanı bulamayacak olma ihtimaline karşı bir tedbir gibi... merkezinden kopup kaçmış bu koşturmacalarını bir g-özden geçirme zamanı. Aslında oruç; doğru koşabilmek için biraz durmaktır. Ve yakalayıp kendini, o sobeleyişte kendini tutmayı öğrenmek, bütün bir yıl bu ilkeli/bilinçli tutuklukla.. az.. öz.. düşünerek... yalana yanlışa çekingen, iyiye-doğruya atılgan, yalnızca insanlığa mecalli biri olmaktır. İlk on gün açlığın epey zor bir şey olduğu anlaşılır. Şükredilmemiş tokluklar dizilir boğaza. Açlık gözüyle görür; nasıl da donatıldığını binbir yiyecek ve içecekle.. Sonrasında tek açlığın bilinen açlık olmadığı anlaşılır. Şimdiye kadar neden tek yönlü açlık duygusuna kapıldığını sorgular. Başka susuzlukları, açlıklarını farkeder... Nasıl da aç bi'l aç bıraktığını görür kendini. Hissettiğinin bir tek karnı olmasına içerler. Kendine yabancılaşmasına... Utanır. Utancına çareler arar. Utanılası kör koşturmacalarından arınma çareleri. Bir bir akla gelir artık daha önce o kadar da düşünmedikleri. Yoksulun onbir ay yakalandığı zorunlu orucuna belki de kendisinin açgözlüğünün neden olduğunu... İhtiyaç diye ihtiyacı olmayan her şeyi tıka basa doldurduğunu kalbine, eline, cüzdanına, kasasına, evine, dolabına.. Birilerinin açlık sınırına dayanan, başkalarının aç gözlülük ve sınırsız tüketim istilasıdır. Daha çok, daha iyi düşünebilmek için daha bir kendine kaçmak ister. Ve itikaf kıyılarından kendine çekilmektir. Kendini köşeye sıkıştırmak için s-on günlerdir... Benliğinle halvet halidir. Kendini, eksiğini, gediğini boykot etmenin s-on günleri... Kimliğini kendine göstermeden sokaga, hayata çıkmamak... Aldatan kalabalıktan dogru sözlü yalnızlığa yürümek. İçiçe katlanarak yalnızlığına sarılmak. Evrenden çevreye.. çevreden merkezine çekilmek... Geri çekilip en ileriye atılmaktır. Allah ile kapalı görüşmedir. S-on günler... Şimdi o önderin peşine düş ona göstermeden. Yaptığının aynını yap! Çünkü o senin için, sana bunu öğretmek için yaptı ne yaptı ise. Ütopyana kaç! Ki senin ütopyan gerçekleşmemeye hususen nazlanandır. Sen hep daha iyiye, daha doğruya ve güzele değiş, dönüş, ol ve öylece öl diye. Sığın mağarana! Kent diye uygarlık diye sürüldüğün bütün barbarlıklardan... İçindeki okuma, anlama, anlamlı yaşama isteği ve bu arzuyla kendini sıkıştırıp durman senin cebrailindir.


Köln'de, Islamische Gemeinschaft Milli Görüs e. V. / İslam Toplumu Milli Görüş Sabah Ülkesi Derneği tarafından Ahmet Faruk Çağlar'ın Genel Yayın Yönetmenliğinde yayınlanan SABAH ÜLKESİ'nin 36. (Temmuz 2013) sayısı çıktı. Hemen her sayısında dünya Müslümanlarının önemli meselelerini, yetkin imzaların inceleme, araştırma ve değerlendirmeleriyle dosya konusu olarak sunan SABAH ÜLKESİ, Temmuz 2013 sayısında da, çoklarının bildiği ancak nitelik ve niceliğine fazlaca vakıf olmadığı GELENEKSELCİLİK'i dosya konusu olarak seçmiş. Sanayi devrimi sonrasında Batı insanının içine düştüğü keşmekeş onun dine yönelik zayıf halde bulunan temayüllerini daha da uzak kılmış ve bu dönemde profan alan dini alanı ihata etmeye başlamıştır. İnsanlığa asırlarca ışık tutan dini geleneklerin özünde mukim olan ezeli hikmet ya da Perennial Wisdom, Batı insanını girdiği darboğazdan çıkarma imkanına sahip yegane reçete olarak ortaya çıkmaktadır. Batı insanıyla alakalı yapılan bu tespitler elbette bir genelleme olup zikredilen ezeli hikmete vasıl olmaya matuf hararetli gayretler göze çarpmaktadır. Dinin handiyse arkaplana itildiği bu kesif devrede Gelenekselci ismiyle maruf bir oluşum tarih sahnesine çıkar. Gelenekselci ifadesi elbette yeni bir kavram değildir. Ancak Gelenekselci Ekol tarafından sistemleştirilmiş ve ilkeleri daha uygulanır bir hale gelmiştir. Bu ekolün büyük temsilcileri bir Fransız mütefekkir ve mutasavvıf olan Rene Guenon, Hint Metafiziğinin büyük bir temsilcisi olan Ananda Kentish Coomaraswamy, İsviçre ve Alman asıllı bir ressam, şair, mütefekkir ve mutasavvıf olan Frithjof Schuon'dur. Gelenekselci ekolün mensupları elbette ismi geçen mütefekkirlerle sınırlı değildir. Yakınlarda vefat eden bir İngiliz edip, mütefekkir ve mutasavvıf olan Martin Lings, Huston Smith ve özellikle ekolün şu an hayatta olup en fazla ürün ortaya koyan üyesi İran asıllı mütefekkir Seyyid Hüseyin Nasr, Gelenekselci Ekolün en tesirli sözcüleri arasındadır. Gelenekselci Ekol dinlerin özünde mukim olan ve suretler değişse de kendisi değişmeyen Ezeli Hikmetin insanı asli haline döndüreceği ve modernizmin ona yüklemiş olduğu tüm nakıslık ve şerleri de defedeceği fikrinden hareketle, dinlerin özünde bulunan bu asli hakikati günyüzüne çıkarma çabasını taşımıştır. Gelenekselci Ekol mensupları arasında her gelenekten düşünürler var olsa da, baskın olan görüş İslam dini çerçevesinde olup Kelami, Metafiziki ve Tasavvufi görüşler bize bu ekole mensup olan mütefekkirlerin yüzeysel bir yaklaşımdan ziyade özlü ve derinliğine çıkarımlarda bulunduklarını göstermektedir. SABAH ÜLKESİ, Ahmet Faruk Çağlar'ın Seyyid Hüseyin Nasr ve William Chittick; Muazzez Tümay'ın Mark Sedgwick ile yaptığı söyleşilerle zenginleşen GELENEKSELCİLİK dosyasını Numan Rakipoğlu, Melek Paşalı, Serap Kılıç, Zeynep Kot Tan, Nurullah Koltaş, Ercan Alkan, Nuri Sağlam, Özay Aslan ve Kadri Akkaya'nın incelemeleriyle tahkim etmiş. SABAH ÜLKESİ'nin tıpkı önceki sayıları gibi bu sayısını da sadece okunmak için değil, yıllarca saklanmak için mutlaka temin etmelisiniz.


SANART II. Türkiye Estetik Kongresi, SANART Görsel Kültür ve Estetik Derneği, Mersin Üniversitesi Mimarlık Fakültesi ve Güzel Sanatlar Fakültesi tarafından 24-26 Ekim 2013 tarihleri arasında Mersin'de Büyükşehir Belediyesi Kongre Merkezi'nde gerçekleştiriliyor. 24 Ekim Perşembe günü saat 09.20'de bir konserle açılacak olan Kongre, 26 Ekim Cumartesi günü saat 13.00'te SANART Yönetim Kurulu Başkanı, Mersin Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Cana Bilsel'in değerlendirme ve teşekkür konuşmasıyla kapanacak. Kongre estetik ile ilgili tüm disiplinlere, sanat ve tasarım alanlarına açık bulunuyor. Bu Kongre'de estetiğin felsefi, sanatsal, kültürel, toplumsal, politik ve diğer tüm boyutlarıyla Değişen Coğrafyalar, Değişen Paradigmalar teması çevresinde tartışılması amaçlanırken, Türkiye'de güncel estetik araştırmalarını bir araya getiren bir platform oluşturulması hedefleniyor.