Yapıtlarında özellikle iktidar, medya, güç, popüler kültür eleştirisi yapan ve klasik tuval resmine çağdaş bir yorum getiren Ali Elmacı, son dönemdeki çalışmalarını desen, video ve heykel ile zenginleştiriyor. Renkli çalışmalarında genellikle fantastik öğeler kullanarak hem toplumsal hem de bireysel pek çok durumu izleyiciye sarkastik bir yorumla sunan Elmacı, çalışmalarıyla kalıplara meydan okuyarak, onları karikatürize ediyor. Kendi deyimiyle 'çirkini resmettiği' yapıtlarıyla dramatik bir ironi sunan sanatçı, seriler halinde ele aldığı çalışmalarıyla günümüz dünyasını tüm yönleriyle irdelemeye devam ediyor. Son dönemdeki kağıt ve tuval eserleriyle birlikte ilk yönetmenlik deneyimini de sunacağı Dudaklarımı Öp Kalbimi Hançerle sergisiyle yaratımına boyut atlattıran Elmacı, sanatına dair yeni bir kapı aralıyor. Pilevneli Galeri'de 14 Ocak-18 Şubat 2023 tarihleri arasında izleyiciyle buluşacak olan bu sergi, Bulut Reyhanoğlu prodüktörlüğünde hayata geçiyor. 3 kısa metrajlı sanat filmi, sanatçının özel koleksiyonlarından derlenen eserlerle birlikte serginin kurgusunu da destekliyor. Hatice Aslan, Barış Demiröz, Gülnara Golovina, Hakan Meriçliler, Alper Saldıran, Melisa Şenolsun ve Ömer Ülger'in rol aldığı Tadına Bakınca Kokusunu da Aldım; Ahmet Rıfat Şungar ve Onur Ünsal'ı bir araya getiren Bahçeye de Çıkarız ve pop şarkıcısı Aleyna Tilki'nin oynadığı Beni Kendinden Fazla Sev olarak ayrılan filmler, 18 Şubat'a kadar izlenebilecek.


İtalyan asıllı ressam ve heykeltıraş Amedeo Modigliani, hiç kuşkusuz ki modern sanatın en etkileyici figürlerinden biriydi. Kariyeri boyunca birçok sergi düzenlemiş ve modern sanatın yayılmasına katkıda bulunmuş Fransız sanat tüccarı ve sanat koleksiyoncusu Paul Guillaume da Modigliani kadar 20. yüzyıl sanat anlayışının gelişimine neden olan bir diğer önemli isimdi. Bugün "Amedeo Modigliani: An Artist and His Merchant" adını taşıyan bu sergi, iki yetenek arasındaki dostluğu onurlandırıyor. 20 Eylül 2023 - 15 Ocak 2024 tarihleri arasında Musee de l'Orangerie'de sanatseverlerle buluşacak olan proje, sanatçı ile koleksiyoner arasındaki ilişkiyi inceliyor ve bu ilişkinin Modigliani'nin kariyerine ve eserlerine olan etkisine odaklanıyor. Paul Guillaume'un, Modigliani'yi Montmartre'de bir stüdyo kiralamaya teşvik etmesi ve onun eserlerini Paris'in sanat ve edebiyat çevrelerinde tanıtarak bu bağlamda oynadığı önemli rolü görmek isteyenler, iki farklı vizyonun kesiştiği noktadan doğan yaratıcı dünyayı bu sergi aracılığıyla keşfedebilirler!


Mimar, tasarımcı, otelci, çevreci, vizyoner... Bill Bensley'in kariyerini tanımlayacak pek çok kelime varken tüm bu sıfatlara bir yenisi daha eklendi. Pandemi boyunca yaptığı resimleri, "LOVE CAMP EXPLORE DREAMS" isimli sergisiyle sunan Bensley, geleceğe renkleri üzerinden yeni bir alan açıyor. Çoğunlukla masif tuvaller üzerine canlı akrilik boyayla yapılan eserler, ilhamını Paul Gaugin, Claude Monet, Pablo Picasso ve Brice Marden gibi ressamların çizimlerinden alıyor. Çalışmalarının temeline; LGBT, ırkçılık, Covid'19 ve seyahat konularını alan Bensley, sergi aracılığyla toplumsal yapı içinde sıkışmış kimliklerin duygularını anlamaya, kişinin kendini bulma ve yeniden kurgulama süreçlerini anlamlandırmaya odaklanıyor. Bensley'in kişisel deneyimlerinden oluşan hikayelerle örülü bu sergi, 28 Şubat 2022 tarihine kadar "River City Bangkok" galeride izleyicilerle buluşacak. Görsel bir harmoniyi 'ressam' Bill Bensley ile keşfedin!


Hem gerçeküstü resim çalışmaları hem de fotoğrafçı kimliğiyle tanınan Eileen Agar, Arjantin doğumlu İngiliz bir sanatçı. Yeni bir sistemin yaratılması için kaosu tekrar yaratmak gerektiğini düşünen Agar, kendi döneminde yaptığı alışılmışın dışına çıkan işleriyle bunu kanıtlıyor. Gerçeküstücülük ekolünün başta gelen isimlerinden Andre Breton ve Paul Eluard ile yakın arkadaş olan Agar, erken dönem işlerinde sürrealizm akımını alaylı bir şekilde ele alan işleriyle formlara yeni boyut kazandırdı. Otomatik teknikleri yeni malzemeler kullanarak harmanlayan sanatçı, kolaj çalışmalarını fotoğraflayarak üretimini gerçekleştirdi. İngiliz sanatçı Eileen Agar'ın 1936 yılında yaptığı 'Angel of Anarchy' adlı yapıtı Tate'in koleksiyonunda yer alan önemli heykellerden. Londra'da yer alan Whitechapel Gallery'de açılan retrospektif, sanatçının 1920'lerden 1990'lara kadar süren çığır açıcı kariyerini ele alıyor. Sergide The Slade'deki öğretilerinden etkilenen ilk çalışmalardan Kübizm denemelerine kadar, 150'den fazla eser yer alıyor. Yazar Andrew Lambirth'ün: Bu, sürrealist bilinçaltının spontane bir dışavurumu değil; oldukça bilinçli ve yapılandırılmış bir süreç. Bu Agar metodu. sözleri sürrealizmin kilit ismi olan Eileen Agar'ı özetler nitelikte.


Yaratıcı dünyalarını yaptığı her işte ortaya koyan The Haas Brothers, yeni heykel sergisi "Snails in Comparison" ile 27 Mayıs tarihine kadar Lora Reynolds galeride! Uygulamalarında yeni bir malzeme olan cam ile hayal gücünün boyutu artıran ikili, salyangozların kabuklarında kullandığı el oyması mermerle de zanaatkarlık becerilerini kanıtlıyor. Çift yumurta ikizleri Niki ve Simon Haas'ın ayrı kaldıkları iki yıl ise, bu üretimin itici gücü. 2017'de Niki'nin ilk çocuğu Fox'un dünyaya gelişi ve Niki ile Simon'ın 2020'de ayrı kalmak zorunda kaldıkları izolasyon süreci, onlar için hayatlarında neyin en önemli olduğuna dair yeni bir anlayışa yol açıyor. Son derece kişisel bir büyümenin yansıması olan sergideki her "yaratık" ise, yaratıcıların tasarım persona'sını yeniden tanımlıyor. The Haas Brothers'ın son on yıldır yarattığı tuhaf karakterlerin yanında kendilerini evlerinde gibi hisseden bu tasarımlar, tüm yeniliklere rağmen bir harmoni içinde renkli bir evren yaratıyor. Çünkü heykeller gülünç, komik, ara sıra yaramaz ama her zaman samimi!


Kendine özgü motifleri ve cesur renkleriyle tanınan Japon sanatçı Yayoi Kusama'nın enstalasyonları önce Londra'da, sonrada Hong Kong'da sanatseverlerle buluşuyor. Tate Modern'de 23 Temmuz-29 Ağustos tarihleri arasında görülebilecek Obliteration Room adlı enstalasyon katılımcılarla birlikte renkli noktalar denizine dönüşüyor. Tate Modern Turbine Hall'da bulunan, bembeyaz mobilyalarla döşeli odayı görmeye gelen ziyaretçilere üzerlerinde renkli beneklerin olduğu çıkartmalar verilecek. Sanatseverler sticker'ları odanın istedikleri yerlerine yapıştırarak alanı renklendirecek. İlk kez 2002 yılında Avustralya'daki Queensland Art Gallery'de gerçekleştirilen enstalasyon, bu defa Londralılarla buluşacak. Bu enstalasyonla birlikte, sanatçının Infinity Mirror Rooms enstalasyonlarından ikisi de eş zamanlı olarak müzede yer alacak. Kusama'nın çalışmalarının bir retrospektifi de bu yıl Hong Kong'daki M+ müzesinde! 12 Kasım-14 Mayıs 2023 tarihleri arasında gerçekleşecek olan ve sanatçının bugüne kadarki çalışmalarının en kapsamlı araştırması olacak Yayoi Kusama: 1945 to Now isimli retrospektif, belki de son noktayı koyacak.


"Bu bienal tatlı, olgun meyvelerle kaplı ulu bir ağaç olmak yerine kuşların uçuşundan, bir zamanların bereketli denizlerinden, yerküreyi yavaşça yenileyen ve besleyen kimyadan bir şeyler öğrenme arayışında. Belki bu bienal büyük bir toplanma ya da tek bir zaman ve mekanda yapılan planlı bir buluşma değil, bir dağılma, gözden uzak bir mayalanmadır. Bırakın bu bienal kompost olsun. Vaktinden önce başlayabilsin, bittikten çok sonra da devam edebilsin." sözleriyle karşılıyor her bir Bienal mekanı bu sene izleyicisini. Küresel bir sağlık krizinin ortasında kurgulanan; toplumsal, siyasal, ekonomik ve ekolojik kaygılar üzerinden farklı düşünme biçimlerine ihtiyacımız olduğunu söyleyen bienal, üretimden ziyade süreçlere odaklanmayı tercih ediyor ve bu sürece "kompostlaşma alıştırması olarak yaklaşıyor. Ve bu tasarı ile, farklı coğrafyalardan benzer konular üzerine düşünen ve üreten katılımcıları bir araya getiriyor. 500'ün üzerinde katılımcının yaklaşık 50'yi aşkın projesiyle izleyiciyle buluşan 17. İstanbul Bienali, önceki bienallerden farklı olarak; katılımcılara ve izleyicilere, haber dolaşımı için kullanılabilecek alternatif araçlar, öğrenme yolları, arşivleme gelenekleri, insanların dünya üzerindeki etkileri, duyuların iç içe geçtiği deneyimler ve çok eski zamanlardan kalma uygulamaların bugüne nasıl taşınabileceğiyle ilgili bazı sorular soruyor. Ve bu soruları bir uzlaşma çabası olarak değil; önerinin, merakın, rastlaşmanın ve tartışmanın ortak alanı üzerinden kurguluyor. Beyoğlu'ndaki Pera Müzesi'ndeki işler; kadının kamusal hayattaki yerine, Nepalli kadınların mücadelelerine, Afganistan savaşı sonucunda yerinden edilen insanlara, yıkımlara, feminist stratejilere odaklandığı gibi, video, arşiv kayıtları ve entalasyonlar aracılığıyla da kollektif bellek oluşturmaya dair alternatif yollar öneriyor ve kaybolan, sözü edilmeyen tarihsel olaylara yeni bir ses oluşturuyor. 1999'da yeterli öğrenci olmadığı için kapan İstanbul'un en eski Rum okullarından olan Merkez Rum Kız Lisesi'nde; küratör ve sanat kuramcısı Marco Scotini'nin, 2005'ten bu yana üzerinde çalıştığı 'İtaatsizlik Arşivi' adlı çalışması yer alıyor. Bu arşiv, sanatsal pratikler ile siyasi eylemler arasındaki ilişkiye yoğunlaşan, çokevreli, gezici ve sürekli gelişen bir video arşivi ve platformu. Can Altay'ın tasarladığı bir mimari düzen içinde sunulan çalışma; küresel ekolojilere ve kökleri çok derinlerde bulunan feminizm karşıtı, normatif toplumsal cinsiyet söylemleriyle mücadele eden kadın özgürleşmesi hareketlerine odaklanıyor. Bienal boyunca düzenlenen kamusal program yoluyla pek çok temaya ışık tutan SAHA Studio, tasarımcı ve web sitesi geliştiricisi Yehwan Song'un yaşayan bir organizmayı taklit ederek sürekli büyüyen ve izleyicileri katılımcılarla bir diyaloğa davet eden "Cascading Spiral" adlı üretimini deneyimleme fırsatı sunuyor. Performistanbul Canlı Sanat Araştırma Alanı, 17. İstanbul Bienali'nin ana mekanlarından biri. Ute Meta Bauer, Amar Kanwar ve David Teh'in küratörlüğünde gerçekleşen 17. İstanbul Bienali kapsamında PCSAA'da, Merve Elveren ve Çağla Özbek'in Hem Zemin / Hem Zaman ile Evrim Kavcar ve Elif Öner'in Hassas Sesler Sözlüğü adlı çalışmaları yer alıyor. Geleneksel sanat mekanlarının dışına çıkarak kitapçılar, sahaflar, hastaneler, huzurevleri, kafeler, metro durakları ve özel bir radyo istasyonunun da aralarında olduğu onlarca farklı mekana yayılan İstanbul Bienali, 17 Eylül 20 Kasım 2022 tarihleri arasında görülebilir.


Sanatı için her zaman "bakması eğlenceli olan şeyler yapmak isteyen" Amerikalı heykeltraş ve ressam Alexander Calder, erken dönem işlerinden itibaren kesintisiz tek bir çizgiyle hareket duygusu veren çalışmalar ortaya koydu. Sirklerden esinlenerek hayvanları, akrobatları ve palyaçoları işlediği çalışmalarıyla sonsuz bir hareket içinde sürekli devinen eserleriyle de hep yeni anlamlar aradı. Mobillerini doğanın ortasına, bahçeye, açık bir pencerenin kenarına rüzgarla işleyen bir arp gibi titreşsinler diye rüzgara bırakan Calder, çalışmalarını havayla besledi ve eserlerin kendi yaşamlarını atmosferin belli belirsiz yaşamından ödünç aldı. Kendisini Alexander Calder'in sanat eserlerini ve arşivlerini toplamaya, sergilemeye, korumaya ve yorumlamaya adayan Calder Foundation da, NFT satış platformu ve üretim stüdyosu olan TRLab ile iş birliği yaparak Calder'in sanatını dijital dünyaya taşıyor. The Calder Question adı verilen bu NFT deneyimi, katılımcıların sanatçı hakkındaki varsayımlarını sorgulayacak, Calder'in sanatına ilişkin olan anlayışlarını derinleştirecek ve proje için özel olarak oluşturulan sınırlı sayıdaki NFT'leri toplamak için etkileşimli bir eğitici koleksiyon yolculuğuna çıkaracak. Calder'in imzası olan dört sanat formunu katılımcıların ayrıntılı olarak keşfetmeleri için sanatçının yaşamına ve çalışmalarına dair çevrimiçi bir harita çıkaran vakıf, The Calder Question'da ilerlemek için her bir kullanıcıdan hazır bir kripto cüzdanına sahip olmasını bekliyor. Elde edilecek geliri sanat eserlerinin restorasyonu için kullanacak olan vakıf, yolculuğa katılacak katılımcılara imzalı kitaplarla birlikte, projenin başlangıcında tanıtılan sınırlı sayıdaki NFT serisi için de özel avantajlar yaratacak. The Calder Question'ın tüm seviyelerini tamamlayan belirli sayıdaki katılımcıya ise, Calder'in Roxbury'deki korunmuş stüdyosunu ve özel konutunu rehberli bir tur ile deneyimleme şansı sunacak.


Müziğin iyileştirici gücünü 6'ncı senesinde de yanına alan Bozcaada Caz Festivali, 26-27-28 Ağustos 2022 tarihleri arasında şifa gibi bir programla adaya adeta ayrı bir ses getiriyor. Paribu ana sponsorluğunda gerçekleşen festival; toplumsal cinsiyet eşitliği, ekolojik dönüşüm ve erişilebilirlik alanları üzerinde durduğu gibi; adanın yerel ve kültürel tarihi, iyi yaşam, girişimcilik, sanat ve gastronomi de dahil olmak üzere pek çok farklı ilgi alanına hitap eden zengin bir program seçkisi sunuyor. 3dots ve fermente tarafından gerçekleştirilen Bozcaada Caz Festivali; Türkiye'de ilk kez sahne alacak soul, pop ve indie rock notalarını bir araya getiren ödüllü sanatçıları, pop kültür esintilerini caz notalarıyla buluşturan grupları, dinleyen herkeste ortak hisler uyandıran Türkiye'nin en köklü müzik gruplarını, Fransız cazının en önemli isimlerini ve Türkiye'nin en önemli davulcularını bir araya getiriyor. 50'yi aşkın etkinliğin yer aldığı Keşif programıyla da festivalin şifa temasını her adımda yansıtan organizasyon; üç gün boyunca devam edecek atölye, panel, yürüyüş, pop-up konserler ve gastronomi deneyimleriyle farklı disiplinleri bir araya getiriyor. Gustosu yüksek deneyim anları yaşatacağı gibi kolektif üretmenin bilincine de inanan Bozcaada Caz Festivali, bir bütünün parçası olabilmenin iyileştirici gücünü tam da bu yüzden merkezine alıyor ve herkese iyi gelmeyi amaçlıyor. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'nın katkılarıyla, 3dots ve Fermente tarafından gerçekleşen 6. Bozcaada Caz Festivali'nin biletleri Passo'dan satın alınabileceği gibi; Kendine Has, Volkswagen, Jack Lives Here, Metro Türkiye ve Organics by Red Bull'un destekleriyle düzenlenen festivalin duyuruları bozcaadacazfestivali. com adresi ve sosyal medya hesaplarından takip edilebilir.


2016 yılında The Currency adlı koleksiyonuyla puantiye motifli 10 bin eser yaratan sanatçı, eserlerini NFT'ye çevirip, her birini 2 bin dolar karşılığında satışa çıkardı. Üstelik eserlerin NFT'lerini satın alanlara isterlerse fiziksel versiyonlarıyla değiştirilebileceklerini söyledi. Eseri alan 10 bin kişiden 4 bin 180'i elindeki NFT'leri fiziksel edisyonlarıyla değiştirdi ve bu kişilerin NFT'leri imha edildi. Eseri alan diğer çoğunluk ise, NFT versiyonlarını istediklerini söyledi. Hirst'ün altı yıl önce başlattığı 'The Currency' adlı bu deneysel NFT projesinin son aşamasında ise, eserin aslını seçmeyen yani NFT'yi elinde tutmayı tercih edenlerin eserleri 9 Eylül'den itibaren Londra'da yer alan Newport Street Galeri'de her gün belirli sayıda yakılacak. Proje kapsamında, Proje, sanat ve para biriminin sınırlarını yokluyor: Sanatın değişim gösterip para birimi haline dönüşmesini ve para biriminin sanata dönüşmesini. Hükümetlerin banknot ve demir paralarda sanatı kullanması tesadüf değil. Bunu paraya inanmamız için yapıyorlar. Sanat olmadan hiçbir şeye inanmak kolay değil diyen Hirst projesini 'ilginç bir deney' ve 'küresel bir enstalasyon' olarak tanımlıyor.


Ketabi Bourdet, "Sculptures" adlı sergisiyle, 80'li yıllardan on beş tasarımcının hayal ettiği heykelsi koltukları sergileyerek dönemin estetik çeşitliliğine tanıklık etti. Rei Kawakubo'nun minimalist yaklaşımı ve Philippe Starck'ın Stool WW'si gibi ikonik tasarımlar, ziyaretçilerin ilgisini çeken çalışmalar arasındaydı. Amerikalı galeri Friedman Benda, Faye Toogood'un "Roly-Poly Chair/Water"ını, 1966'da Wendell Castle tarafından tasarlanan "Squid Chair with Table"ı ve Misha Kahn'ın bir bronz yaratımını bir araya getirerek, tasarım dünyasında klasikleşen parçaları bambaşka bir zeminde yeni bir diyaloğa soktu. Scene Ouverte, çağdaş koleksiyon tasarımını ve sanatsal el işçiliğini ön plana çıkaran çeşitli tasarımlarla dikkat çekti. Lea Mestres'in aydınlık seramik heykelleri ve Abel Carcamo'nun tasarladığı ayna çerçevesi galerinin öne çıkan koleksiyonları arasındaydı. Jacques Lacoste, 1950'ler ve 1960'ların üç önemli tasarımcısının ve sanatçısının eserlerini sergileyerek tasarım tarihine saygı duruşunda bulundu. Jean Royere ve Alexandre Noll'un tasarımları piyasada ilk kez sunulan parçalar arasında yerini alırken; Diego Giacometti'nin "La Table aux Caryatids" adlı yaratımı da şovun en iyi tarihsel parçası olarak ödüllendirildi. Morentz Galeri, İtalyan tasarımcı ve mimar Paolo Buffa'nın çalışmalarını yeniden keşfetmeye odaklandı. Como Gölü'ne yakın bir villadan toplanan parçalarla Buffa'nın neoklasik ve art deco tarzlarını birleştiren kabartmalı ahşap mobilyalar fuarın en gözde işleri arasında yerini aldı. Galerie Kreo çağdaş toplanabilir tasarım parçalarının üretimine adanmış bir galeri olarak çeşitli tasarımcıların eserlerini sergiledi. Virgil Abloh tarafından tasarlanan World Leaders ölçeği, Jean-Baptiste Fastrez tarafından tasarlanan Rio mozaik aynası ve Konstantin Grcic tarafından geliştirilen sınırlı sayıdaki transformer modüler lamba koleksiyonu galerinin çarpıcı seçkileri olarak izleyiciyle buluştu. İskandinav sanatı ve tasarımında uzmanlaşmış Parisli Maria Wettergren, çeşitli malzemeleri ve zanaat tekniklerini karıştıran büyük bir örnek sundu. Camilla Moberg'in parlak ve renkli cam yaratımı, Norveçli Gjertrud Hals'ın geometrik tekstil tasarımları ve Danimarkalı ikili Akiko Kuwahata & Ken Winther'ın minimalist ahşap işçiliğiyle ortaya çıkan kahve masası galerinin dikkat çekenler tasarımlarındandı. Yves Gastou ilk kez katıldığı etkinlikte, 20. yüzyıl objelerini çağdaş tasarımlarla harmanlayan eklektik bir seçki sundu. Max Ernst'in kafes yatağı, Agnes Debizet'in "Azteque" koltuğu ve Andre Dubreuil'in Paris konsolu galerinin seçkisini oluşturan en önemli tasarımlar arasındaydı. Fransız tasarımcı François Laffanour, 20. yüzyılın önemli tasarımcılarından biri olarak kabul edilen Charlotte Perriand'ı doğumunun 120. yıl dönümünde bu etkinlik ile andı. Perriand'ın stüdyosu için yaptığı ve bugün hala kendi zamanının ötesinde bir tasarım olarak kabul edilen "Las Cases" dolabı izleyici ile buluştu. Charlotte'un minimalizm ve işlevselliği bir araya getiren tasarım anlayışıyla öne çıkan bu eser, etkinliğin en dikkat çeken parçalarından biriydi. Yine aynı sahnede klasik raf sistemlerine alternatif bir yaklaşım sunan Ron Arad'ın "Bookworm" tasarımı da endüstriyel tasarımın sınırlarını zorlayan, işlevsel ve sanatsal bir örnek olarak izleyiciyle buluştu. Ghaya Bin Mesmar ve Mermelada Estudio'nun iş birliğiyle palmiye yapraklarından yapılan Safeefah Chair, el işçiliğini ve sürdürülebilirliği vurgulayan tasarımlar arasındaydı. Mirasını modern tasarım çizgisiyle birleştiren ikili, Birleşik Arap Emirlikleri'ne özgü dokuma tekniklerini vurgulayan sandalyeleriyle geleneksel motiflerini onurlandırdı.


Yalnızca çağdaş sanata ve yaşayan sanatçılara odaklanmasıyla öne çıkan dünyanın en önemli çağdaş sanat fuarlarından Frieze London, 20. yıl dönümünde! 11-15 Ekim 2023 tarihleri arasında The Regent's Park'ta ziyaretçilerini bekleyen etkinlik, Frieze Masters ile de eşzamanlı olarak gerçekleşiyor. Küratörlüğünü dünyanın önde gelen isimlerinin yaptığı fuarda sergilenen galeriler, günümüzdeki ünlü sanatçıların yanı sıra yeni sanatçıları da ziyaretçilerle buluşturuyor. Üstelik Frieze London 2023, Frieze'in şu ana kadar gerçekleşen en uluslararası fuarı olma özelliği taşıyor. 20. yıl kutlamaları kapsamında çağdaş sanatta yeni sesleri duyurmak amacıyla tasarlanan Artist-to-Artist, fuarın bu seneki en dikkat çekici bölümlerinden biri. Son yirmi yılda çalışmalarıyla çağdaş sanata katkı sağlayan dünyaca ünlü sekiz sanatçı, yeni seslerin duyurulması için elçilik görevi üstleniyor. Sanatı bir mesaj verme aracı olarak değerlendiren feminist sanatçı Tracey Emin, çağdaş fotoğrafçı Wolfgang Tillmans, çalışmalarında iplik ve ahşap gibi malzemeler kullanan Alvaro Barrington ve etkileyici sadeliğiyle Olafur Eliasson'ın yanı sıra Anthea Hamilton, Simone Leigh, Rirkrit Tiravanija ve Haegue Yang da bu sekiz ismin arasında. Fuarda sergilenen yağlı boya çalışmalarının hepsinde ortak iki özellik var: İki çıplak beden ve bir doğa manzarası. Vanessa Raw da çalışmalarında özellikle kadın bedeninin manzara olarak tasvir eden yaratıcılar arasında! Örneğin, işlerindeki ağaçlar sıradan bir ağaç formunda değil. Ağaçların gövdeleri tıpkı kadınların bedenleri gibi kıvrımlı; dalları ise saç gibi dalgalı... Çalışmalarının bir kısmında fotoğraf kağıtlarını çerçeve olarak kadrajın içine dahil etmiş. Kullandığı malzemeler arasında; sigara külü, kömür, grafit, gıda boyası ve suluboya yer alıyor. Çalışmaları gerçekçi tarzda olmadığından ilk bakışta anlaşılması güç olsa da bir o kadar sadeler. Bu ödülün kazananı, eserlerini ilk kez Frieze London'da sergileme şansı elde ediyor, yani kariyerinde bir dönüm noktası yaşıyor. Ödülün bu yılki kazananı ise, And these deceitful waters isimli çalışmasıyla Adham Faramawy. Faramawy, çalışmasında video ve heykeli bir arada kullanıyor ve Thames Nehri çevresindeki göç ve ekolojik çöküş temalarına dikkat çekiyor. Ziyaretçilerin, fuarda sergilenecek eserleri dijital ortamda incelemesine olanak sağlayan Frieze Viewing Room 4 Ekim'de erişime açılsa da, 18 Ekim'e kadar herkese açık olacak. Bu sayede dünyanın dört bir yanından ziyaretçiler Frieze'deki galerileri gezebiliyor ve hatta eserleri satın alabiliyor olacak.


Yarattığı cesur ve sağlam karakterli kadın portreleri, maskülen ve feminen arasındaki çizgiyi bulanıklaştıran bakış açıyla sanat dünyasına yeni bir 'perspektif' sunan 20. yüzyılın en büyük fotoğrafçılarından Helmut Newton, hikaye anlatma biçimiyle her zaman zamanın ötesinde bir sanatçı oldu. Pandemi nedeniyle ertelenen ve aslında fotoğrafçının 100. doğum günü için düzenlenen bu organizasyon şu anda Avrupa'yı turluyor. Fotoğrafçının kapsamlı bir retrospektif olan "Helmut Newton Legacy" sergisi, Helmut Newton Foundation'ın küratörü Matthias Harder ve Museum @xpo. sure_ iş birliğiyle yarısı ilk defa izleyiciyle buluşan yaklaşık 300 eser ile Newton külliyatının az bilinen yönlerini aydınlatıyor. Helmut Newton'ın otobiyografik girişini takip eden, porte ve moda çekimleriyle sanatçının kariyerini bir zaman tüneline dönüştüren sergi; çeşitli arşiv malzemeleri, polaroid ve negatif fotoğraflar sayesinde de fotoğrafçının üretim sürecine ve iç dünyasına yakından şahitlik etme fırsatı veriyor. Işıklandırma tarzı, gölgeler ve yarattığı pozlar aracılığıyla 1960'lı ve 1970'li yıllara damgasını vuran, klasik stüdyo çekimleri kadar sokaklarda ve dış mekan çekimlerinde de şahane açılar yakalayan Newton, tüm yaratıcılığı ile 'sosyal ve ahlaki' sınırları bazen zorlasa da onların yeniden tanımlanmasını da sağladı ve ikonik fotoğraflarıyla toplumsal görsel hafızamızda yeni yerler açtı. Toplama kampları, mülteci hayatı ve Nazi Almanyası'ndan kaçış hikayesiyle hayatın başka karelerine de şahitlik eden fotoğrafçı, provokatif olmak için kasıtlı olmayan çabasıyla hem tatmin edici bir görsel estetik sunuyor hem de özgürleşebilmiş zihninin yansımalarıyla keşfedilmeyi bekliyor. Vakfın arşivlerinde yapılan yoğun araştırmalar sonucunda unutulmuş fotoğrafları gün yüzüne çıkaran bu sergiyle, bilinenin ardında bir yolculuğa hazır olun!


Kojo Anim, Gana'da yaşayan yirmi iki yaşında bir fotoğrafçı. Kojo, insanların kültürel miraslarını ve çeşitliliklerini kabul eden bir dünya hayaliyle üretimini gerçekleştiriyor. Her bireyin eşit insan haklarına sahip olması gerekliliği üzerinden yolunu Afrika'daki ikiz olarak doğan kardeşlere çeviren Kojo, sanatı aracılığıyla tabuları yıkmayı amaçlıyor. Afrika'da yer alan bazı topluluklarda ikiz olarak doğan kardeşler, toplulukları bölen uğursuz kişiler olarak görülüyor. İkizlerin kötü ruhlara ait olduğu, ailelerine ve toplumlarına utanç getireceği düşüncesiyle yıllardır pek çok aile yaşadığı yerden uzaklaşmak zorunda kalıyor. Hatta bir kadın eğer ikiz çocuk doğurursa onu terk etmesi bekleniyor. Madagaskar'ın güneydoğu bölgesinde yer alan Antambahoaka kabilesi de onlarca yıldır ikiz yetiştirmeyi yasaklayan bölgelerden biri. Son yıllarda pek çok aile bu tabulara karşı çıksa da geleneğin derinliği tıpkı bir kuyu gibi karanlık olduğundan, topluluklar tarafından hala dışlanmaya devam ediyorlar. Uzun zamandır çalışmalarının odağına ikiz kardeşleri koyan Kojo da, geçmişin düşmanlıklarına karşı ikizlerin bütünlüğüne inanan yeni nesil bir sanatçı. Bilinmeyene ve açıklanamaz olana karşı mücadeleyi geri kalmışlığın bir simgesi olarak gören Kojo, sanatsal üretimiyle farkındalık yaratmaya çalışıyor. İkizlerin neden mistisizmin nesnelerine dönüştüğünü araştıran, bunu yaparken de toplumun 'kültürünü' karşısına alan sanatçı, bu inançlara dikkat çekmek adına da bölgeden gönderilen ikizleri fotoğraflıyor. Bölgede öğreti olarak kabul görmüş bir atasözü ise, genç sanatçıyı hareket geçiren önemli bir detay: "İkiz doğuranın ruhu yoktur." İkililiği bir tabu olarak gören hatta bunu bir kültür haline dönüştüren atalarının inancını insan dışı bulan Kojo, fotoğraf sanatıyla bugün hala geçerli olan bu yaklaşımı alt üst ediyor ve ikizlerin güzel ruhunu işleri aracılığıyla ortaya koyuyor.


"Mischievous" yani muzip trend olarak geçen kavram, cam parçalarını renkli büyümelerle bir araya getiriyor. Helle Mardahl Studio, özgün ve sanatsal cam tasarımlarıyla tanınan Danimarkalı bir tasarım stüdyosu. Camın benzersiz ve şaşırtıcı özelliklerini vurgulayarak, renkleri ve formları cesurca bir araya getiren Helle Mardahl, eğlenceli ürünleriyle her günü ayrı bir parti havasına sokuyor. Stüdyonun en ünlü tasarımlarından biri olan "Bon Bon" kokteyl bardakları da bunun bir kanıtı. Şeffaf camın içine yerleştirilen renkli boncuklarla süslenen koleksiyon, her detayıyla şıklığın anahtarını evinizde diyor. Tasarım dünyasında özgün tarzıyla tanınan Kelly Wearstler, iç mekan tasarımındaki cesur ve lüks estetiğiyle ünlü bir yaratıcı. Kendi markası altında pek çok ürün tasarlayan Wearstler, bu kez de New York merkezli Sticky Glass stüdyosunun kurucusu Grace Whiteside ile iş birliği yapıyor. İkilinin ortak vizyonuyla şekillenen koleksiyon, zarafet ve yaratıcılığı bir araya getirerek cam tasarımına yeni bir soluk kazandırıyor. Şeftali ve karamel tonlarındaki şık bardaklar, altın büyümeler ve sürahiler ise iş birliğinin parlayan yıldızları arasında! Tasarımlarında geometrik formlar ve renklerin gücünü vurgulayan Sabine Marcelis, camın özgün özelliklerini keşfederek çağdaş ve estetik açıdan çarpıcı eserler yaratıyor. Işığı ve renkleri malzemenin doğasına göre kullanan Marcelis'in tasarımları, minimalist bir estetikle beraber işlevsellik ve estetik arasında benzersiz bir denge kuruyor. Yaratıcının Ikea için tasarladığı Varmblixt koleksiyonu da, yuvarlak cam objelerden oluşuyor. Tasarlanan her bir parça, zarafeti ve renkli büyülemesiyle evinize mistik bir hava katacak! La Romaine Edition, uluslararası alanda tanınan tasarımcı Sophie Lou Jacobsen ile yaptığı iş birliğiyle harikalar yaratıyor. Bu ortaklık sonucu ortaya çıkan Les Coraux koleksiyonu, Biot'taki cam ustalarının emeğiyle şekilleniyor. Doğanın renklerini referans alarak pek canlı bir evren vadeden bu tasarımlar, "nokta atışı tercih yapmayı sevenlerin aradığı parçalar olmaya aday. Özellikle el yapımı cam ürünleriyle tanınan Maison Balzac'ın, renkli camları, zarif desenleri ve nostaljik dokunuşları markanın karakteristik özellikleri arasında. Günlük anlardan neşeli kutlamalara kadar hayatın her anına eşlik edebilecek koleksiyon şıklığı ve eğlenceyi bir araya getiriyor. Renkli ya da beyaz toplarla zenginleştirilmiş transparan versiyonlarıyla her partiye canlılık katmaya aday tasarımlar, yılların eksitemeyeceği parçalardan.


Performanslarında sürekli olarak kendi fiziksel ve zihinsel dayanıklılığının sınırlarını test eden ve izleyicileri kendisiyle yüzleşmeye davet eden Marina Abramovic, Bir sanat eserinin birçok canı olabilir diyerek NFT dünyasına giriyor. Dünyanın en önemli performans sanatçılarından olan Abramovic, 2001 yılında gerçekleştirdiği The Hero adlı performansını NFT'ye dönüştürerek babasını dijital dünya üzerinden de selamlıyor. 15 dakikalık bir performans olan ve Tezos blokzinciri üzerinde NFT olarak yer alan The Hero, Abramovic'in II. Dünya Savaşı'nda Yugoslavya'da ulusal kahraman olan babasına adadığı bir çalışmaydı. Abramovic'in, NFT'ye dönüştürülen bu performansında sanatçı beyaz bir atın üzerinde beyaz bir bayrak tutarak oturuyor ve kahramanlık üzerine bir Sırp halk şarkısı duyuluyor. Eserini NFT'ye çevirirken Londra merkezli The Cultural Institute of Radical Contemporary Art ile iş birliği yapan sanatçı, bu çalışması aracılığyla sanat yaparken geleceği düşünmek gerektiğini ve sanatın geleceğe bakması gerektiğini de söylüyor aslında. NFT'ye çevrilen bu eser, 13 Ağustos tarihine kadar Londra, Berlin, Los Angeles, Milano, New York ve Seul'un önemli meydanlarında her gün saat 20.22'de dev ekranlarda gösteriliyor.


Hala fizik kurallarının geçerli olduğu dünyamızda değil de sanal bir ortamda yerçekimi inkarı yapan bir eve sahip olmak nasıl olurdu? Gerçeklik algısına sanal alemde boyut atlatan metaverse teknolojisi, bilim kurgu filmlerindeki gibi bir dünyaya sahip olma şansı veriyor. New York City ve Miami'deki ünlü emlakçı kardeşler Oren ve Tal Alexander'ın metaverse dünyasındaki "The Row" adlı projesi; Daniel Arsham, Misha Kahn, Andres Reisinger ve Alexis Christodolou gibi önemli sanatçılar tarafından tasarlanan birtakım sanal evleri içeriyor. Metaverse dünyasında emlak satışı yapan Everyrealm isimli şirket ile hayata geçirilen bu projedeki evler, sadece özel bir davetiyeye sahip olanlar tarafından satın alınabiliyor. Topluluğa dahil olmak için de platformun sitesi üzerinden davetiye talebinde bulunuluyor. Mimarinin dijital formu üzerine görsel bir manifesto sunan "The Row" projesindeki lüks sanal evler, Mona adlı dijital platform üzerinden satışa çıkarılacak. 30 sanal konutun bulunduğu projede sadece özel davetiyeye sahip olan müşteriler evlerin NFT versiyonlarını alabilecek. Dijital mimari tasarım anlayışına yeni bir küratörlük alanı açan bu teknolojiler, insan zekası dışında metaevrende hiçbir fiziğin ve hava durumunun geçerli olmadığını sanal evler aracılığıyla göstermiş oluyor...


Dijital galeri Adorno, Ürdün'ün zanaat gelenekleriyle çağdaş tasarım anlayışı arasındaki bağlantıyı Departures sergisiyle araştırıyor. Wadi Rum çölünde sergilenen bu koleksiyon, H. M. Queen Rania Al Abdullah Ofisi ile Design Week'in kurucu ortağı Rana Beiruti tarafından oluşturuldu. Çöl kayaları arasında çarpıcı bir şekilde fotoğraflanan ve on parçadan oluşan koleksiyon, Beyrut'un hem köklerine hem de tasarımların fütüristik biçimlerle olan ilişkisine odaklanıyor. Ahşap, taş, seramik, metal ve yün gibi organik malzemeler kullanılarak oluşturulan ve yerel zanaat tekniklerine övgü niteliği taşıyan bu tasarımlar, sonsuzluğa uzanan Wadi Rum çölünde yepyeni bir görsel dil ortaya koyuyor. Koleksiyon kapsamında multidisipliner stüdyo Twelve Degrees tarafından oluşturulan ve eski kil çömleklerindeki su soğutma geleneğini referans alan Jarra vazolar, modern cam teknikleri kullanılarak yeniden yorumlanıyor. Ya da, SNC Design Studio'nun kayın, akçaağaç ve cevizden yapılan Hammer & Chisel kek standları, zanaatkarlar tarafından rastgele işaretlerle oyuluyor. Çölü vitrin olarak kullanan bu koleksiyonda Ammanlı Mimar Rula Yaghmour'un Petra vazosu, küçük nesneler için düzenleyici bir işlev gören taret şamdanı ya da endüstriyel tasarımcı Ahmad Jarrar'ın pembe seramik ve pirinçten yaptığı balon şeklindeki kumbaraları koleksiyonunun eğlenceli dilini de ortaya koyuyor.


Yaşamın sıradanlığını alan ve onu olağanüstü bir deneyime dönüştüren sanat; yaratıcılığın sınırsızlığına, hayal gücüne ve yeni perspektiflere her haliyle alan açan iyileştirici bir dönüşüm. Estetik deneyimlerin perdesini aralayan bu kavram duygu ve düşüncelerinize şekil verirken, aynı zamanda evrensel bir bağ kurmamızı sağlar. Sanatı bir köprü olarak kullanan Beymen de, çağdaş sanatın etkili olduğu çemberin sınırlarını genişletiyor ve Beymen Art Room projesiyle yepyeni bir keşif alanı sunuyor. Beymen Art Room; resim, kolaj ve heykel olmak üzere üç farklı disiplinden 20 sanatçı ve 200'ü aşkın eserin yer aldığı kürasyonuyla değişime ve gelişime açık dinamik bir sanat platformu. Yaratıcı dehaların izdüşümlerine yepyeni bir kapı aralayan proje; keşif, duygusal etkileşim ve artistik dışavurum temalarını odağına alan Illusory Superiority iş birliğinde sanatseverler ile buluşuyor. Farklı disiplinlerde yer alan sanatçıların eserlerini sergileyen ve yeni fikirleri yeşerten bu renkli evren; yaratıcılığın, değişimin ve gelişimin kesiştiği yeni bir alan olarak keşfedilmeyi bekliyor!


Sanatçılarla moda dünyası arasındaki flörtün her geçen gün artması ortaya çıkan yaratıcılıkların formunu da değiştiriyor. Farklı disiplinlerden yaratımlarını ortaya koyan pek çok sanatçı, özgürleşmeye alan açan bu yeni dünyanın gerçekliğinde güçlerini birleştiriyor ve markalarla kurulan ilişkilenme haline yeni anlamlar kazandırıyor. Çünkü markalarla kurulan ilişki artık sadece ortaya koyulan ürünlerle ilgili değil, yaklaşımlarla da ilgili. Bu yaklaşımlar bazen doğa dostu bir tavrın altını çizerken bazen de o kültürün farklı iş kollarıyla birleşebilme gücünü gösteriyor. İngiliz moda evi Alexander McQueen de bu iş birliklerinin önemine inanan markalardan.12 kadın sanatçıyı 2022 Pre-Sonbahar/Kış koleksiyonundaki look'lardan ilhamla kendi kişisel eserlerini yaratmaya davet eden marka, yaratıcı bir diyaloğu "Process" projesiyle ortaya koyuyor. Defilelerini performans sanatına dönüştürmesiyle tanınan McQueen'in sonbahar öncesi koleksiyonundan ilham alarak eserlerini üreten on iki sanatçı, proje için koleksiyondan bir look seçiyor ve modaevinin DNA'sıyla iletişim kurarak seçtiği look'u kendi yaratıcılığıyla yeniden şekillendiriyor. Markanın kültürünü yaratıcı kimlikleriyle birleştiren ve kültürün bir parçası olan bu yaratımlar da durumun iyi bir özetini sunuyor. Alexander McQueen Kreatif Direktörü Sarah Burton; Bu sezon, koleksiyonla yeni bir yaratıcı diyaloğa girmek ve yarattığımız tasarımlarımızı sanatçıların nasıl yorumladığını görmek istedim. Bu kadar çok farklı bakış açısının yaratıcılığını, çeşitli ve güzel sonuçların nasıl elde edildiğini görmek çok ilginçti. Sanatçıların, eserleriyle cesur ve kışkırtıcı diyaloglar kurarak Alexander McQueen look'larını yorumlama konusunda tam bir özgürlüğe sahip olmalarını istedik. Bu yaratıcı süreçlere tanıklık eden izleyicilerin bizim kadar ilham almasını umuyoruz diyerek moda ile sanatın yaratıcı gücünü aynı sahneye taşıyor.


Evinde çıplak oturan biri bile dijital evrenin moda ikonuna dönüşebilir desek? Bu fikir ilk etapta biraz tuhaf gibi görünse de artık mümkün. Çünkü Metaverse ve NFT gibi kavramlar moda dünyasındaki yaratıcılığın, teknolojinin sınırlarıyla oynuyor ve ucu bucağı olmayan sınırsız bir evrenin kapısını aralıyor! Yapılan araştırmalara göre, gelecekte dolaplarımızın %10-15 kadarının dijital kıyafet ve aksesuarlardan oluşacağı tahmin ediliyor. Bu evrenler bazıları için sınırları bulanıklaştırsa da dijital kıyafet satın almak için pek çok sebep gibi görünüyor. Çünkü insanlar dijital ortamda NFT olarak satın aldıkları bir ürünü, çeşitli filtreler ve artırılmış gerçeklik sayesinde üzerlerine giydirerek o kıyafet, aksesuar ya da ayakkabı ile fotoğraf paylaşabiliyorlar. Fiziksel ürünü satın almak isteyenler ise, bu teknoloji sayesinde parçanın kendilerine yakışıp yakışmayacağını görebiliyorlar. Dijital kıyafetlerin bir diğer ve en yaygın kullanım alanı ise, Metaverse. Bu evrendeki oyuncular avatarlarını giydirmek için dijital moda dünyasının imkanlarından faydalanarak aslında kendilerine sanal bir kimlik yaratıyorlar. Nike, Adidas, Ralph Lauren, Gucci, Louis Vuitton, Prada, Balenciaga, Dolce&Gabbana ve Hermes gibi dijital moda sektöründeki sayısız marka da açtığı sanal mağazalar ile Metaverse evrenlerinde varlık göstererek buralardaki alanlarını genişletmeye devam ediyor. Hızla büyüyen bu inovatif sektöre yatırım yapan lüks markalar, dijital moda pazarının büyümeye devam ederek sektörde lider konuma gelebileceğinin farkında. Tekstil atıklarını azaltmak başta olmak üzere çevreye duyarlı, sürdürülebilir çözümler sunan ve dijital moda dünyasında bulunup çeşitli markaların ürünlerini satın alanlar yalnızca oyun tutkunları ya da kripto para kullananlar değil. Çünkü dijital moda, çoğunluğunu 18-34 yaş arasının oluşturduğu her kesimden alıcı buluyor. Hatta bu dünyadaki sanal kıyafetlerin ve ayakkabıların koleksiyonerleri bile var! Sanal mankenlerin sanal defilelerde tanıttığı kıyafetler, aksesuarlar ve ayakkabılar ile dolu bu dijital evren, moda dünyasına yepyeni sürdürülebilir bir anlayış katarak sektörün geleceğini şekillendirecek gibi görünüyor.


Geçen sene Eylül ayında tanıtımı yapılan, Fendi ile Versace'nin iş birliğinden doğan Fendace koleksiyonu, her iki moda evinin de kendi özgün tavrını ortaya koyduğu sentez parçalardan oluşuyordu. Arkadaşlık, özgürlük ve eğlenceye odaklanan koleksiyon, 12 Mayıs'ta satışa çıkıyor. Dubai, Londra, Los Angeles, New York, Paris ve Tokyo gibi şehirlerde bir dizi küresel etkinlik ve pop-up mağazalar aracılığıyla tüketiciyle buluşacak olan Fendace koleksiyonu, Fendi ve Versace'nin mağazalarıyla birlikte internet sitelerinde de satışa sunulacak. Fendace koleksiyonuyla birlikte, her iki markanın kreatif direktörleri tarafından hazırlanan diğer koleksiyonlar da, Versace by Fendi koleksiyonu ismiyle Fendi mağazalarında, Fendi by Versace koleksiyonu ismiyle de Versace mağazalarında satılacak. Fendi'nin Moda ve Kadın Giyim Sanat Direktörü Kim Jones Versace ile yaptığı iş birliğiyle ilgili; Bu bir iş birliğinden ziyade bir takas ve hepsinden öte, arkadaşlıktan dolayı yapılmış bir iş diyerek moda dünyasının iki güçlü isminin birlikte neler yapabileceğini ortaya koyuyor. Jones'un hazırladığı Versace by Fendi koleksiyonu, Versace'nin imza niteliğindeki; süper kısa elbiselerini, mayo üzerine cesur Barok baskılarını, Versace baskısına sahip sahte kürkleri içeriyor. Tasarımcı, ikonik medusa sembolünü çevreleyen Fendi logolu tasarımıyla da ayrıca iki köklü markanın güçlü desenlerini altın dokunuşlarla buluşturuyor. Versace Kreatif Direktörü Donatella Versace ise, Fendace koleksiyonu için; Kampanya, koleksiyonu tasarlarken sahip olduğumuz dostluk ve enerjiyi yansıtıyor. Kim, vizyon sahibi bir tasarımcı ve yenilikçidir. Benim için Fendace her zaman aşk anlamına gelecek diyerek doğru bir birlikteliğin ortaya çıkardığı harmoniyi ortaya koyuyor. Fotoğrafları Steven Meisel tarafından çekilen koleksiyonun tanıtım kampanyasında Naomi Campbell, Kristen McMenamy, Adut Akech, Amar Akway, Anja Rubik, Anok Yai, Imaan Hammam ve Lina Zhang gibi ünlü modeller yer alıyor. Kod adı Fendace olan bu koleksiyonun rol değişimini bir şova dönüştüreceği kesin.


Moda bir sanat biçimidir ve dansla yakından ilişkilidir diyen Hollandalı moda tasarımcısı Iris van Herpen, zanaatkarlık ve teknolojiyi bir arada sunan koleksiyonları aracılığıyla her zaman zihin açan bir isim oldu. Yarattığı tasarımları koreografilerle sunarak kreatif yaklaşımının hareket alanını büyüten tasarımcı, bu kez de kadın cesareti ve aziminden ilham alan bir film yaratmak için Fransız sanatçı Julie Gautier ile iş birliği yapıyor. Dünya çapında kadınların devam eden direncine, gücüne ve İranlı kadınların gücüne bir övgü niteliği taşıyan bu koleksiyon, statükoya meydan okumak için kadınlık ve kadın güzelliği fikrini bir kontrol biçimi olarak araştırıyor. Özgürlüğü talep etmek için bir araç olan film, koreografide kullanılan su metaforuyla direnmenin resmini çizerken, kadının kendini var etme biçimleriyle de dans ediyor. Okyanusun dibinde kendi bilincinin derinliklerine tek başına sürüklenen dansçılar, kadının bedeninin gücünü gösteren güçlü komzopisyonlarla 'derinlere' dalarak biçilen rollerin boyunu aşıyor. Bu sezon defilelerini dijital platforma taşıyan tasarımcı Iris van Herpen da, geleneksel podyum şovu yerine daha fazla yaratıcı özgürlük ve hikaye anlatımına izin veren dijital sunumuyla koleksiyonunu sergiliyor.


Moda evi Louis Vuitton'un 160 yıllık tarihini ve sürükleyici yolculuğunu keşfetmeye imkan tanıyan ilk gezici sergisi Re-starting from Wuhan adıyla Çin hükümetinin virüsü yenen şehri Vuhan'da gerçekleşmişti. Gezici serginin 2020 yılında dünya çapındaki açılışının ardından ikinci durağı ise, zengin kültürel mirası ve canlılığıyla ünlü olan Hangzhou oldu. Moda evinin Heritage Collection'daki arşiv nesnelerini son kreasyonlarla harmanlayan "SEE LV", ziyaretçilerin Louis Vuitton evrenini sürükleyici ve dijital deneyimlerle derinlemesine keşfetmelerine olanak tanıyor. Louis Vuitton'un tarihinin ve yaratımlarının tüm yönlerini çağdaş bir mercekle ortaya çıkaran sergi; modern koleksiyonlarını ve yirminci yüzyılın başlarından kalma sandıklarını, markanın klasikleşen deri kreasyonlarıyla olağanüstü bir şekilde bir araya getiriyor. Yeni medya sanatçısı ve tasarımcı Refik Anadol tarafından Yapay Zeka teknolojisi kullanılarak tasarlanan genç Louis Vuitton portresi ise, ziyaretçileri girişte karşılayan bir başka sürpriz. Maison'un moda dünyasına derinden bakan sergi, sanat yönetmeni Nicolas Ghesquiere ve Virgil Abloh'un hazır giyim parçalarından oluşan ve ters kronolojik bir seçkinin yer aldığı bir odayla devam ediyor. Steamer Trunk'tan Speedy'ye kadar, moda evinin önemli bir parçası olan haline gelen çantalarının yer aldığı duvar, tüm mirasını ve kimliğini lüks seyahat üzerine kuran markanın yüzyıllık yolculuğuna saygı duruşu niteliğinde. Özel yapım sandıklar, Louis Vuitton'ın torunu Gaston-Louis tarafından tasarlanan vitrinler, Karl Lagerfeld, Cindy Sherman, Rei Kawakubo ve Frank Gehry gibi yaratıcı zihinler tarafından yeniden tasarlanan ikonik monogram çantalar da moda evinin zengin tarihini sergileyen diğer parçalar arasında. Yolculuğuna sandık üretim ustası Monsieur Marechal'ın yanında çırak olarak başlayan Louis Vuitton'un kıtalar arası yayılan tasarımları, rafine dokunuşlarla vurgulanıyor.


Yıllarca Chanel ile pek çok güzel işe imza atan Makyaj Direktörü Lucia Pica, İtalya'dayken makyaj üzerine bir kariyer düşünmese de yolunun Londra'ya düşmesiyle kendine yepyeni bir dünya yarattı. Karşılaştığı projelerdeki yüzleri kanvası yapan, onu zarafetle işleyen, farklı doku ve renkleri karıştırmaktan korkmayan Pica, 2006 yılında kurulan lüks koku evi Byredo'daki yeni rolünü kutluyor. 2020'de kozmetik sektörüne açılsa da kısa sürede kült bir marka haline gelen Byredo tıpkı Lucia Pica gibi, zarif ve güçlü bir karaktere sahip. Markanın minimal tasarım çizgisini ve parfüm felsesini kozmetik ürünleriyle uyumlu hale getirmek için sanatını bir köprü olarak gören Pica, bu birliktelikle yeni bir hikaye yaratmanın peşinde! İş birliği kapsamında oluşturulan ve bu ay piyasaya sunulacak ilk koleksiyonda, sıcak tonlardan oluşan bir palet yer alıyor. Parfümün şeffaflığı ve akışkanlığını referans alan 10 parçalık likit dudak seti ise, Pica'nın güçlü renkleriyle parlıyor. Doğadan ilham alan tonlar sade bir ışıltı ile parlarken, seride yer alan terakota rengi Vesuvio da, Pica'nın memleketinin volkanik dünyasına saygı duruşunda bulunuyor. Byredo'nun kurucusu ve kreatif direktörü Ben Gorham ve Pica'nın ortak tutkularının bir sonucu olan bu açılış koleksiyonun makyaj endüstrisine ayrı bir renk katacağı kesin. Ne de olsa Lucia, İtalyanca'da "ışık" anlamına geliyor ve ışık olmadan renk olmuyor.


Valerie Messika'nın Amerikan sinemasından ilham alan 2023 kampanyasında Kendall Jenner ile dansçı ve aktör Alton Mason başrolleri paylaşıyor. Renkleri ve tasarımları karıştırarak çağdaş mücevherlerle bir araya getiren sanat yönetmeni, birden fazla ilham kaynağını birleştirdiği kampanya çekiminde Kendall Jenner'ın güçlü pozlarını, modelin ikonik Amerikan arabalarına olan tutkusuyla birleştiriyor. Kampanya çekimini için Amerikalı dansçı Alton Mason'ını da yanına alan Messika, çekimin ateşini böylece daha da körüklüyor. Kampanya çekimi, moda fotoğrafçısı Chris Colls tarafından Palm Springs çölünde ustaca yönetiliyor. Valerie Messika ve Chris Colls, Kendall Jenner ve Alton Mason'un elmaslara hayat verdiği bu kampanyada ön plana çıkan üç renk var: Kırmızı, mavi ve mor. Çöl, lateks, altın ve elmasların parlaklığıyla tezat bir kompozisyon oluştururken, Pontiac arabasının parlak renkleri ve kadife iç dokuları ise çekime retro bir dokunuş katıyor. Koleksiyonlar için zıt öğeleri birleştiren ve Amerika çölünün vahşi dünyasını kendine fon yapan Messika, kontrast yaklaşımıyla modern çağın görsel diline direksiyonunu kırıyor. D-Vibes, vücut kıvrımlarını takip eden bir koleksiyon. Modern ve cesur parçalar; geleneksel elmas nehrinde sınır tanımıyor. Altın ve elmaslar yer değiştiriyor, mücevherler yeni bir tempo oluşturuyor. Siyah lateks, kadife ve mavi rengiyle XL kolye, Kendall Jenner ve Alton Mason'un Palm Springs çölünde güçlü bir şekilde poz verdiği bir bilim kurgu atmosferi yaratıyor. Kendall Jenner, Matrix'teki Trinity veya Catwoman'dan esinlenen özgür ve bağımsız bir kadın kahraman olarak kurgulanıyor. Valerie Messika, ikonik bir parça ile moda olan bir parça arasındaki mükemmel dengeyi temsil eden Move bileziği ise, cinsiyetsiz bir yaklaşımla tekrar yorumlanıyor. İkonik Move motifini güçlü ve cesur bir zincirle birleştiren bu cinsiyetsiz mücevher yeni bir varyasyon ile hayal ediliyor. Morun farklı tonlarından oluşan tablo, gerçeklik ve fanteziyi sınırlayan retro-fütüristik bir hava yaratıyor. Renkler, materyaller ve hipnotize edici mor lateks Kendall'ı avangart bir distopyaya götürüyor. Kampanya, Blade Runner 2049 veya Welcome to Gattaca gibi Hollywood bilim kurgu filmlerine atıfta bulunuyor. Valerie, atmosferi karıştırıyor ve gizemli bir dokunuş ortaya çıkarıyor. Göz kamaştırıcı bir kadın kahraman olan Kendall Jenner, Move Iconica High Jewelry Koleksiyonu'ndan parçalar taşıyan Kendall Jenner'ın kelepçe bilekliği ise ilhamını eski Mısır'dan alıyor.


Gece, yüzyıllar boyunca gökyüzü bilginlerine ve gemilere rehberlik ettiği gibi, çeşitli efsanelere de ilham verip hem umutlarımız hem de hayallerimiz için bir depo görevi gördü hep... Hindistan'ın trend belirleyen tasarımcılarından Ashiesh Shah da, maneviyata açılan yeni bir pencere olarak tasarladığı kilimleriyle mitoloji ve maneviyatı kesiştiriyor. Eski bir Hint dili olan Sanskritçe'de evren olarak adlandırılan ve Shah'ın meditatif suluboya tablolarına dayanan Brahmmand koleksiyonu, ilhamını gökyüzünde bulunan astral desenlerden ve onlarla olan bağlantımızdan alıyor. Gökyüzünü temsil etmek için çivit mavisi, gezegenimiz için bej tonları ve insanlığı çağrıştırması adına da kızıl bir alt dokumaya sahip bu tasarımların uygulama tekniği ise, Hindistan geleneklerinden geliyor. Yüksek ve düşük dokuma etkisi yaratmak için ipliğin dikkatli bir şekilde kesilmesini içeren ve aslında zaman alıcı bir süreç olan gul-tarashi gibi pek çok klasik teknik içeren tasarımlar, dokuz gezegen ve sayısız takımyıldızının birer yorumlanması olarak düşünülebilir. Metal ipliklerle ipek, saten ya da kadife kumaşlar üzerine incelikle işlenen ve bir nakış türü olan Zardozi ile işlenen koleksiyon, gelenekler üzerinden kozmik bağlantılara saygı duruşunda bulunuyor. Rajasthan'daki zanaatkarlar tarafından el yapımı olarak sınırlı sayıda üretilen tasarımlar için Ashiesh Shah; Kültür olarak yıldızlarla ilişkimiz hem mitolojik hem de bilimsel. Onlara rehberlik etmeleri için baktık, astrolojiye öncülük ettik ve kozmik geometrinin ilkelerini nesiller boyunca Hint mimarisinde kullandık. Ancak nereli olursanız olun, yukarıya baktığınızda zaten huşu ile dolacaksınız diyerek doğanın döngüsünü ayaklar altına alıyor.


Amazon yağmur ormanlarında doğan fotoğrafçı Rafael Pavarotti tıpkı doğduğu yerin ormanları kadar zengin bir bakış açısına sahip genç bir yetenek. İlk fotoğraflarını 16 yaşında çekmeye başlayan Pavarotti, yolunu Londra'ya çevirerek kendi kadrajını büyütüyor ve yaptığı işler aracılığıyla manifestosunu ortaya koyuyor. Moda sektöründe siyahi insanların daha fazla temsil edilmesi gerektiği fikriyle geleneksel algılara meydan okuyan fotoğrafçının çalışmaları, fotoğraf tarihinde siyahi temsilinin yokluğunu ele almaya yönelik derin bir ihtiyaçtan hareket ediyor ve onların yaşamlarına dair geniş bir perspektif sunuyor. İlk olarak 2018 yılında Amerikan Vogue kapağı için Beyonce'un fotoğraflarını çeken 23 yaşındaki fotoğrafçı Tyler Mitchell, bugün filizlenmekte olan yeni nesil siyahi fotoğrafçılarının ilk örneğiydi hiç şüphesiz. Mitchell'den sonra moda dünyasında değişen dinamikler pek çok yaratıcı zihne alan açarak 'çeşitliliği' kutlamaya devam ediyor. Zihninin pencerelerini açan, içeri rüzgarın girmesinde korkmayan Pavarotti de bunun iyi bir örneği. Canlı tonları cesur kompozisyonlarla birleştirerek karakterize eden Pavarotti, fotoğraflarının zengin renk paletini ise, yetiştirildiği yerin gündelik manzaralarından alıyor. Yetersiz temsil edilen nüfusların gelecekte adil bir temsil bulabilmesi adına tutkusunu ortaya koymaktan çekinmeyen fotoğrafçı, yarattığı dünyası ve verdiği mesajlarıyla da bunu kanıtlıyor. Pavarotti gibi bir yere varmanın gücü hiç kuşkusuz ki sadece oraya varmakla ilgili bir durum değil. Gerisinde, şu anında ve ileride olacak her şeye dair yeni bir bellek yaratabilmekle ilgili. Sınırların, toplumsal kodların ve öğrenilmiş yaklaşımların hayatın derinliğine ket vurduğu gerçeğiyle kendi dışına çıkarak aslında kendine yaklaşan fotoğrafçı, yaratmanın birleştirici gücüyle çalışmalarını ortaya koyuyor. Deklanşöre bastığı an şu an sadece geçmiş bir an'a dönüşse de, etki yaratma tutkusu tüm bu tanıklıkları geleceğe taşıyor.


Fransa'nın trend belirleyen moda evlerinden Saint Laurent, Paris'teki Rive Droite mağazasında kaydettiği podcast serisiyle açılmayan kapı bırakmadıktan sonra, şimdi de Saint Laurent Productions isimli yapım şirketiyle sinemaya açılıyor! Saint Laurent'in kreatif direktörü Anthony Vaccarello tarafından kurulan Saint Laurent Productions 16-27 Mayıs 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan 76. Cannes Film Festivali'nin resmi seçkisinin bir parçası olarak, yönetmen Pedro Almodovar ile anlaşıyor ve yönetmenin 30 dakikalık kısa western filmi "Strange Way of Life" filmiyle klakete basıyor. Almodovar imzalı bu filmde Pedro Pascal ve Ethan Hawke gibi büyük isimler yer alırken, şirketin David Cronenberg veya Paolo Sorrentino gibi ünlü yönetmenlerle de çeşitli projeler için görüştüğü söyleniyor. Markanın vizyoner bakışını yeni bir evren ile kurgulayan Anthony Vaccarello, sinema tarihine yön veren isimlerden bazılarının kendi yaratıcı dünyasını şekillendirdiğini, ona görsel ve kültürel bir miras bıraktığını hatta tam da bu yüzden ilham veren tüm büyük film yetenekleriyle çalışmak ve onlara yeni bir alan sunmak için bu girişimde bulunduğu söyleyerek markanın çok yönlü dünyasını ortaya koyuyor. Kendi film yapım şirketini kurarak lüks bir moda markasının nasıl bu ekosisteme dahil olabileceğini kanıtlayan modaevi, girişimiyle kışkırtıcı marka imajını gene ispatlamış oluyor. Ayrıca tüm filmlerde Vaccarello'nun hazırladığı kostümlerin yer alacağı bilgisi de söylentiler arasında, takipteyiz!


Bugün dışarıda koşuştururken stresten kulağımdaki çınlamayı fark edip durmayı akıl ettim ve biraz oturup nefesimi dinledim. Su sesi; suyun her halinin sesi.. Bu bir atölye çalışması, dolayısıyla hep birlikte deneyimlerimizi sunup, paylaşacağız. Adada seslerin içinde sessizce yürüyeceğiz, belki daha önceden fark etmediğimiz adaya ait ses katmanlarını ayırt etmeyi öğreneceğiz ve aralarından seçtiğimiz sembol sesleri kaydedeceğiz. Ardından kaydettiğimiz bu seslerle dijital ortamda kompozisyon yaratmayı deneyimleyerek mekanın işitsel izdüşümünü yaratıcı bir yöntemle ortaya çıkaracağız. Bu zevkli bir yolculuk; en güzeli de bundan sonra etrafımızdaki sesleri farklı algılamaya başlayacağız. Bir ses peyzajının, içinde yaşayanların fiziksel tepki ve davranışsal özellikleri üzerinde yarattığı etkileri araştıran alan olarak açıklayabiliriz akustik ekoloji kavramını. Bu alanın öncülerinden Murray Schafer bu kavramı insanlar ve sessel çevreler arasındaki sistematik ilişkileri inceleyen alan şeklinde ifade ediyor. Akustik ekoloji çalışma alanının bileşenlerinden, benim uzmanlık alanım olan ses yürüyüşü; mekanın işitsel peyzajını ve ses unsurlarını tanımlamaya yönelik kullanılan ampirik bir yöntem olarak kullanılıyor. Bu sosyolojik yöntem, aslında insanların içinde bulundukları akustik alana dair algılarını ve deneyimlerini tanımlamaya yarıyor. Bu kapsamda ilgilendiğim çalışma alanları; biz mekan kullanıcılarının, mekana dair ses kaynaklarını ve genel işitsel ortamı nasıl algıladığı, dolayısıyla mekan kimliğini bireysel ve kolektif olarak nasıl oluşturduğumuzu kapsıyor. Bunun için öncelikle kulaklarımızı açarak dinlemeye yönlenmemiz, sesi ve mekanı nasıl algıladığımızı anlamamız önemli. Yaptığım çalışmaları bu vizyonda geliştiriyorum. Caz müziği, sanıyorum ki özellikle son kırk yılda gittikçe artan globalleşmeyle, Türkiye'de müzik medyasının, yayıncılığının ve festivallerinin çoğalması sayesinde bir tür kültüre dönüşmeye başladı. Ülkemizde cazı önemseyen plak şirketleri var olmaya başladı, büyük şirketlerin, öncelikle özel bankaların sponsorluğuyla uluslararası ölçekte festival serileri başlatıldı ve bu sayede caz, Türkiye'de büyük kitlelere ulaşmayı başardı. Zaman içinde az da olsa hem caz okullarının hem de caz bölümlerinin açılması ve kaliteli caz eğitiminin oluşmaya başlaması çok başarılı yerel sanatçıların bu topraklarda doğmasına olanak sağladı. Son birkaç yılda, özellikle pandemi ile festivaller ve konserler dijitalleşerek adaptasyon yeteneğimizi zorlasa da üretilenler bu sayede daha büyük coğrafi alanlara yayılabildi. Bu arada ben de bir yandan Koç Üniversitesi'nde sanat yönetmenliği yapıyorum ve Pandemi döneminde hem tanınmış hem bağımsız sanatçılarla #EvdeSalıCaz! adlı; üniversite'deki SalıCaz! serilerinin dijital versiyonu konser serilerini yürüttüm. Benim gibi birçok kültür yöneticisinin ve inisiyatifinin de dijital alanda bu kültürü desteklemek için elinden geleni yaptığına inanıyorum. Şimdi tekrardan, kriz ve ilgili tüm zorluklara rağmen eskisinden daha da büyük üretim motivasyonuyla konserlerin ve festivallerin fiziksel ortamda yapılabilmesi gerçekten sevindirici. Günümüzde şehirlerin yanı sıra Bozcaada gibi daha alternatif ve 'ruhlu' coğrafyalarda yeni caz mekanlarının açıldığını, BCF gibi güzel girişimlerin sürdürülebildiğini, bu sayede artık konserlerin yanında caz kültürünü destekleyici atölyelerin, seminerlerin ve deneyimlerin geniş vizyonda gerçekleşebildiğini ve tüm bunlar olurken bağımsız sanatçılara ve alternatif üretimlere daha da çok alan açıldığını gözlemliyorum ve seviniyorum. Çalışmalarımda kamusal mekanların işitsel algı haritalarını çıkarıyorum. Bir mekanı işitsel algı verilerine göre haritalandırmak çok bilinen bir metot değil, yurtdışında belli bölgelerde işitsel peyzaj çalışmaları kapsamında bu yapılıyor. Örneğin, Londra'nın belli bölgelerinin ses algı haritası mevcut. Berlin'in, Vancouver'ın, Kudüs'ün bazı alanları için de çalışmalar var. Ses algı haritaları, bir mekanın kullanıcısının orada ne tür sesler algıladığına ve o seslerle ilgili nasıl hissettiğine odaklanıyor. Bu haritalar mekan kullanıcıları ve odak gruplarla gerçekleşen anket ve gözlem çalışmaları sonucunda ortaya çıkıyor. Ben açık alanda yürüttüğüm çalışmalarda haritalama evresine geçmeden önce, anket yerine ses yürüyüşlerini kullanıyorum: Katılımcıların gözlerini kapatmasını rica ediyorum, sonrası ise bambaşka bir yolculuk. Rehberler eşliğinde önceden tasarlanmış bir rotada, yaklaşık 45 dakika boyunca sessizce gezen katılımcılar, belli noktalarda gözlerini açmadan kendilerine yöneltilen soruları cevaplıyorlar. Derin dinleme yaparken, o sırada mekana dair algılanan sesler, çağrıştırdıkları anlamlar ve hatıralar ile ilişkileniyorlar. Böylece deneyimleyeciler, mekanı farklı katmanlar üzerinden okuyor, dinliyorlar. Kullanıcının bize verdiği bu veriler mekansal tasarım planları için çok değerli veriler aslında. İngiltere'de The Positive Soundscape adlı yüksek bütçeli araştırma-yatırım çalışmasında, işitsel algı çalışmaları, kentsel tasarım çalışmalarına önemli veriler sağladı. Ses ve algı ilişkisi, günümüzde tasarım, mimarlık, şehircilik, psikoloji, sinirbilim, sosyoloji ve daha birçok disiplinde araştırılan, ilgi çekici bir alan. Görsel hakimiyetin yıllarca hüküm sürdüğü bir dünyada ses nispeten bakir kalmıştı. Bu tür çalışmalarla birlikte yeni bir duyular arası keşif çağına giriyoruz diyebiliriz. Coğrafyaların işitsel izdüşümü olduğu kadar, işitsel olanın da coğrafi izdüşümü olabilir. Duyduğumuz sesler, müzikler bizi belli mekanlara, coğrafyalara götürebilir. Bu hem kolektif / kültürel, hem de kişisel hatıralar anlamında o coğrafya ile ilişkilendirdiğimiz ses örüntüleriyle ve müzikal unsurlarla bağlantılı olabilir. Bazen bir beste dinleriz ve dinlediğimiz, bizi çağrışımsal olarak bir mekana götürür, o mekan etrafında duygusal bir alan oluşuverir ve biz o alanda gezeriz. Bazense hiç tanımadığımız, bilmediğimiz bir coğrafyada bizi keşfe bırakır.. Belki de öyle bir coğrafya yoktur bile, o ses dünyasıyla baştan yaratılır. Müzik, bilinen coğrafyalardan çok daha geniş frekans aralığında yepyeni evrenler yaratabilme gücüne sahiptir. Enter the Void, Cinema Paradiso, Tenere, Kuşlar Kanatlı Uygarlık filmlerini sayabilirim. Nu Park grubumun ilk albümü Promise'i hala çok severek dinlerim. Yakın zamanda Apple 'ın AR projesi Speaking Vessel için yaptığım ses tasarımları da beni heyecanlandıranlar arasında. Akbank Sanat Elementler üzerine Doğaçlama adlı dans projesi için elektro çellist dostum Yaren Eren Budak ile birlikte canlı yarattığımız doğaçlama ses dünyası ise en sevdiklerimden.. 13 yaşımda Fahir Atakoğlu'na bayılırdım. 16 yaşımda ise, Portishead'in Roads parçasını dinlediğim an ruhumu evrene teslim ettim. Açıkçası yakın zamanda yolculuk yaparak Michael Jackson'ı canlı izleyebilmek isterdim. Daha eskilerden Doris Day'i de. Bir de bambaşka ekol ama John Cage ile tanışmak, performanslarında bulunmak isterdim. Hem müzik grubum Nu Park olarak, hem de Oğuz Öner adıyla solo ses tasarım çalışmalarımla kendi derinliğimi keşfetmeye devam edeceğim. Bunun için bazı yurtdışı festivalleri, konser - atölye çalışmaları ve performans sanatları için tasarım planlarım var. Öte yandan disiplinlerarası ses araştırma, tasarım odaklı çalışmalar çok ilgimi çekiyor. Özellikle bilimsel destekli araştırmalar; tıp ve ses ilişkisine yönelik projeler. Sinirbilim ve ses algısı üzerinde uygulamalı araştırmalar yapmak istiyorum. Son dönemde de bununla ilgili girişimlerim var, bakalım. Ayrıca çocuklarla daha fazla çalışmak istiyorum. Onların mekansal ses algılarını oyuncu yöntemlerle araştırmak son dönemdeki merak konularımdan.


Gate 27, yaratıcı düşünceyi ve üretimi teşvik eden, farklı disiplinlerden kişi ve kurumları bir araya getiren genç bir platform. Amacı sanatçılar, akademisyenler ve kültür üreticileri için özgürce üretim yapabilecekleri ve paylaşımda bulunabilecekleri bir alan yaratmak. Yeniköy ve Ayvalık'ta yer alan konuk evlerimizde Türkiye'den ve yurt dışından katılımcıları ağırlıyor ve onlara üretimlerine odaklanabilecekleri atölye ve kaynaklar sunuyoruz. 2019 yılı sonundan bu yana da etkileşim alanımızı ve iletişim ağımızı her geçen gün genişletiyor ve uluslararası bir sanat köprüsü inşa ediyoruz. Yeryüzünde var olan binlerce krizin çözümünde yaratıcı düşüncenin, sanatın ve kültürün önemine inanıyorum. Özellikle kendi jenerasyonumun, yaptığı her işte sosyal bir etki yaratma sorumluluğuna sahip olduğunu düşünüyorum. Daha adil, doğayla uyumlu, farkındalığı yüksek bir gelecek hayal ediyorum. Gate 27 de bu hayalin bir ürünü. Bunun etkilerini kendi projelerimde ve çevremde görmek beni bu alanda çalışmaya daha da motive ediyor. Kültür ve sanat, sadece sanatçılar ve sanatseverler nezdinde değil, her anlamda düşünce ve değişimin alt yapısını oluşturuyor. Sosyal etkinin insanların birbirleriyle kurdukları güçlü ilişkilerde başlağını düşünüyorum. Ve bu diyalog kurmaktan geçiyor. Sanat da bir diyalog biçimi, insanlar arasında etkileşim başlatan güçlü bir kıvılcım. Buna alan açmanın ve benzer ilkelerle yola çıkan farklı gruplarla iş birliği yapmanın önemine gönülden inanıyorum. Bu anlamda sanat kurumlarının esas rollerinden birini sosyal bağlar geliştirmek, farklı özgeçmişlere sahip bireylerin etkileşimini teşvik etmek olarak görüyorum. Örneğin, Gate 27'nin gündemindeki projelerden biri geçmişte programda yer almış yerli ve yabancı katılımcılardan oluşan bir sosyal ağ yaratmak. Farklı dönemlerde konuk olmuş olsalar da bu kişilerin birbirleriyle tanışmalarını ve birbirlerinin projelerinden haberdar olmalarını istiyoruz. Gate isminde de atıfta bulunduğumuz gibi, insan ilişkilerine aracı olarak katkıda bulunmak, insanlara birbirlerinin dünyasına açılan bir kapı sunmak istiyoruz. Konuk sanatçı programlarının ilginç tarafı, katılımcıları gündelik hayatın düzeni ve sorumluluklarından kısa bir süreliğine çıkarması ve yeni bir günlük rutin sunabilmesi. Bunun amacı, üretimi desteklemek ve teşvik etmek. Bu zaman diliminin katılımcılara daha sürdürülebilir alışkanlıklar aşılaması ve kolektif bir yeşil düşünce yapısı oluşturabileceğini de öne sürüyoruz. Gate 27 olarak, öncelikle kendi yapımız ve kaynakları kullanımımız üzerine düşünüyor, çalışıyor ve hedefler koyuyoruz. Enerji tüketimini ve karbon salınımını azaltma yöntemlerinden, besinlerin tedarik edildiği yerlere kadar araştırmalar yapıyor, programımızı ve işleyişimizi çevreye daha duyarlı bir hale çevirmeye çabalıyoruz. Hayalimizde plastik tüketimini minimumda tutan, yemek atıklarını kompost yaparak toprağa çeviren, hatta belki de kendi mahsullerini yetiştiren bir Gate 27 var. Bunun yanı sıra, sosyal etki ve sürdürülebilirlik gibi kavramları önemseyen, hayata bilinçli bir noktadan yaklaşan sanatçıları konuk olmaya davet ediyoruz. Üretimlerini sürdürmeleri için onlara gerekli alan ve imkanları sağlamanın yanı sıra, fikir ve üretimleriyle çevrelerini ve toplumu etkileyen bu kişilerle bilgi alışverişine girerek ortak sosyal ve ekolojik değerlerimizi gerçekleştirmeyi amaçlıyoruz. Sürdürülebilirlik, üretim ve çeşitliliğin devamlılığı sağlanırken insanlığın yaşamının doğa ile uyumlu kılınabilmesi olarak tanımlanıyor. Bu anlamda biz de sürdürülebilirliği iki alanda ele alıyoruz; ilki inisiyatifin yani sanat konuklama programının sürdürülebilirliği, ikincisi de varlığımızı ve faaliyetlerimizi sorumlu ve duyarlı bir şekilde devam ettirmek, doğayı korumak ve daha yaşanabilir bir dünya oluşturmak adına gösterilen çabaları kapsayan çevresel sürdürülebilirlik. İnisiyatifin sürdürülebilirliğine baktığımızda, Gate 27'nin programlarını bir kişiye bağlı olmadan devam ettirebilmesi önemli. Yarattığım oluşumun ben olmadan da var olabilmesini, kendi ayakları üzerinde durabilmesini ve attığı adımları kendi başına atabilmesini istiyorum. Çevresel sürdürülebilirlik konusuna ise, ekip olarak çok önem veriyoruz. Zaten ekip olarak içselleştirmezsek, bu konudaki hedeflerimize ulaşmamız çok zor olur. Bu konuda gerek profesyoneller ve uzmanlarla görüşüyor, gerek Gate 27'deki günlük hayatın karbon ayak izini azaltmak için hedefler oluşturuyoruz. Böylece gelecek sanatçılarımızın da bu konudaki farkındalıklarını geliştirmeyi umuyoruz. Gate 27 bir atölye, çalışma alanı olmanın yanı sıra farklı açılımları ve bileşenleri olan bir sosyal ağ ve öğrenme noktası. Her şeyden önce üretimler kapalı, bireysel bir atölyenin dışında, katılımcıların birbirleriyle etkileşim içinde olduğu, birbirlerinden öğrendikleri bir ortamda gerçekleşiyor. Bu yönüyle çeşitli iş birliklerine açık, biriktiren, yapılanların üzerine ekleyen, sorgulayan, araştıran herkes için bir ilham kaynağı olma potansiyeline sahip. Aynı zamanda farklı kurumlarla yaptığımız iş birlikleriyle, konuk ettiğimiz sanatçı ve araştırmacılara atölyenin ötesinde kendilerini geliştirebilecekleri yeni kapılar açan bir alan sunuyoruz. Sabancı Üniversitesi ve Sabancı Müzesi ile olan yakın bağımız, Türkiye'de güçlü kurumlarla geliştirdiğimiz projeler her bir konuğumuza ayrı bir fırsat sunuyor. Katılımcıların programa gelmeden önce tanışmak istedikleri kişi ve kurumlar hakkında bizi bilgilendirmelerini istiyoruz ve bu kaynaklarla katılımcılar arasında bir iletişim kanalı işlevi görüyoruz. Hedefimiz sanata daha çok kaynak yaratabilmek. Sanatçılar Gate 27'ye, burada kalacakları süre boyunca üzerine çalışacakları bir projeyle başvuruyorlar. Bu projenin ihtiyacı olan süre, ana belirleyici faktör oluyor. Çoğu zaman belirli temalar üzerinde çalışan sanatçıları araştırarak biz davet ediyoruz ve benzer konular üzerinde çalışan sanatçıları bir araya getirmeye çabalıyoruz. Bu konuda güçlü bir danışma kurulumuz var, adayları onlarla birlikte değerlendiriyoruz. Bazen de iş birliği içerisinde olduğumuz kurumlardan tavsiyeler alıyoruz. Sanatçının programının yoğunluğu ve Gate 27'deki atölyelerin uygunluğu da diğer önemli faktörler. Örneğin, yakın zamanda Covid-19 salgınında ara verdiğimiz Yeniköy programına, Şubat ayında İKSV'nin düzenlediği 5. İstanbul Tasarım Bienali kapsamında Türkiye'ye gelecek Portekizli sanat inisiyatifi Colectivo Berru ile devam edeceğiz. Planladıkları proje kapsamında 15 günlük bir atölye ihtiyaçları olacak, bizimle kalacakları süre de o kadar. Ardından üretimleri Gate 27'nin bahçesinde izleyiciyle buluşacak. Gate 27 sanatçılara hayatın normal akışında endişe duydukları konuları bir kenara bırakıp üretimlerine odaklanabilecekleri bir alan, geniş bir sanatçı ve uluslararası profesyonel ağı ile akademik anlamda da araştırma yapabilecekleri bir ortam sağlıyor. Bu olanaklar yalnızca konukların Gate 27'de kaldıkları süre için geçerli değil. Sanatçılarla süregiden bir iletişim halinde olmayı, onların üretimlerini takip etmeyi ve birbirleri arasında bir iletişim kurulmasını da önemsiyoruz. Türkiye'de büyük kurumların dışında faaliyet gösteren sanat ve kültür girişimlerinin, özellikle de sanatçılar tarafından başlatılan ve yönetilen organizasyonların sesini duymak zor. Bu anlamda iş birliği geliştirebileceğimiz farklı girişimleri araştırıyoruz ve Gate 27'yi bu tür oluşumlarla ilgili bir bilgi kaynağına dönüştürmeyi de istiyoruz. Yakın zamanda bizim gibi yeni bir konuk sanatçı programı olan TAPA'nın, yeni bir girişim ve alternatif bir sergi mekanı olan Barın Han'da düzenlediği sergisini ziyaret etme şansı bulduk. Değerlerimizin bu denli uyuştuğu insanlarla tanışabilmek çok güzel bir fırsattı, özellikle de herkesin birbirinden uzaklaşmak zorunda kaldığı bu dönemde. Şu anda somut bir projemiz olmasa da, geleceğe dönük etkinlikler geliştirmek adına bu tür ekiplerle iletişim halindeyiz. Gate 27 gibi bir sanat platformu oluştururken, başka girişimlere de alan yaratmak ve uzun vadede sanatçıların yararlanabileceği bir sistem oluşturmak bizim için çok önemli. Farkı ülkelerde kültür sanat alanındaki tüm girişimlere devlet ve özel girişimlerin desteğinin çok daha yoğun olduğunu görüyorum. Ülkeler, sanatsal gelişimin ve özgür düşüncenin önemini ve topluma etkilerini doğru bir şekilde ölçümleyerek ona göre programlar geliştiriyorlar. Türkiye'de ise maalesef bu alanda yetersiz kalıyoruz. Özellikle Türkiye'den sanatçıların seslerini dünya çapında duyurmaları ekonomik imkansızlıklarla giderek zorlaşıyor. Öte yandan dünyada disiplinler biraz daha geçişken, Türkiye'de ise herkesi ve her şeyi sınıflandırma konusunda sabırsız davranıyoruz. Bu da bizi yeniliklere kapatıyor ve potansiyelimizi ortaya çıkarmamıza engel oluyor. Her şeye rağmen, burada kendini adamış sanatçılar ve kurumlar son derece motive bir şekilde üretmeye, kendilerini geliştirmeye ve tartışmaya devam ediyorlar. Umuyorum bu çabalar dünyada da hak ettiği yeri bulur. Sanatın ulaşılabilir olması çok önemli, pandemi döneminde bunu hep beraber tecrübe ettik. Bu anlamda dijitalleşmenin de sanata ulaşım için büyük bir kolaylaştırıcı olduğunu gördük. Fakat aslında dijital mecrada sunulmak adına üretilmemiş her sanat eseri izleyicinin birebir deneyimlemesine ihtiyaç duyar; bir sergiyi dijital olarak gezmekle mekanın atmosferini solumak, bir parçayı bilgisayardan dinlemekle konserde dinlemek veya bir performansı canlı ya da ekrandan izlemek arasında aşılmaz farklar var. Dolayısıyla dijital dünyaya kendimizi bu kadar kolay teslim etmek doğru gelmiyor. Gate 27 de elbette şu anda pandemi koşulları sebebiyle kimi buluşma ve etkinlikleri dijitalde organize ediyor ancak gelecekte dijitale dair herhangi bir projemiz yok. Sanatın dijital olarak deneyimlenmesinin yanı sıra, dijital sanat projeleri elbette bizi de heyecanlandıran bir olgu. Ayvalık'ta ağırladığımız, Selçuk Artut ve Alp Tuğan'ın RAW adlı grubu bize dijital yaratıcılığı birebir deneyimleme şansı verdi. İzlediğimiz dijital 'canlı kodlama' performansı, gelecekte destekleyebileceğimiz üretim biçimleri hakkında vizyonumuzu genişletti. Belirli bir açık çağrı sürecimiz yok, sanatçıların başvurusuna her daim açık bir yapımız var. Bu dönemde daha çok ekoloji, sürdürülebilirlik, erişilebilirlik ve yerel yaratıcı ağlar etrafında diyalog kuran projelere öncelik veriyoruz. Başvurmak isteyen kişilerin internet sitemizi incelemesi ve hazırladığımız sanatçı videolarını izleyerek daha önce kimleri, ne tür projeleri desteklediğimizi araştırması yararlı olacaktır. Başvuru hakkında bilinmesi gereken her şeye gate-27. com adresinden ulaşılabilir. Bizim tavsiyemiz, başvurmadan önce sunduğumuz kaynakları nasıl değerlendirmek istediklerini iyice düşünmeleri. Böylece biz de onlara ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılayacak bir program tasarlayabiliriz. İş birliklerine odaklanacağımız bir sene bizi bekliyor. Bu sene İKSV ile hem Tasarım Bienali hem de İstanbul Bienali kapsamında bir iş birliği içerisindeyiz. Nisan-Haziran aylarında Marina Abramovic Institute iş birliği ile performans üzerine yoğunlaşan iki sanatçı inisiyatifini ağırlamayı planlıyoruz. Farklı ülkelerde yaşayan sanatçılardan oluşan ve normal şartlarda internet üzerinde bir araya gelen bu kolektifler, ilk defa Gate 27'de yüz yüze tanışacak ve projelerini hayata geçirecekler. Yiannis Pappas, Come Ledesert, Virginia Mastrogiannaki ekibi ile Indigo Perry ve Maria Herranz ikilisi bu programın konukları olacaklar. Dünya ile Türkiye arasında bir köprü olma ve yeni iletişim ağları kurma amacıyla bu tarz iş birliklerini geliştirmeye odaklandığımız bir yıla hazırlık yapıyoruz.


Harika bir çocukluk geçirdim! Ancak o zamanlar bunun ne kadar özel olduğunun pek farkında değildim. 8 erkek ve bir kız kardeşle büyüdüm. Çok fazla şeye sahip değildik ama birbirimize sahiptik; bu da beni bugün olduğum kişiye dönüştürdü. Birbirimize değer vererek bir nevi birbirimizi büyüttük. Sanırım bu yüzden bugün ailem hala hayatımdaki en önemli şey. İşimi ve kariyerimi seviyorum ama yarın onlar için bundan vazgeçmek zorunda kalsam, bunu hiç düşünmeden yaparım. Bunun dışında çocukken çok geniş bir arkadaş çevrem vardı ama okulla aram pek iyi değildi. Şimdi geriye dönüp bakıyorum da, gençliğimin tamamen eğlenmekle ilgiliymiş. Liseden sonra ise kendimi suçlu hissettim, ancak okul için hiçbir zaman elimden gelenin en iyisini yapmadım. Bu yüzden liseden sonra okula gitmediğim her zamanı telafi etmeye çalıştım. Üniversite yıllarımda iç mimarlık okumak benim için zordu, çünkü çok fazla çalışmaya alışkın değildim. Ancak akademide olmak, kendimi evde gibi hissettirdi. Yaratıcılığı bu dönemde soludum ve ilk kez doğru yerde olduğumu hissettim. Hem bir sanatçı olarak neler başarabileceğimi hem de kreatif düşünmeyi öğrendim. Daha sonra da çok hızlı bir şekilde yaratıcı düşünme konusunda takıntılı hale geldim. O zamanlar iç mimarlık okumayı sevsem de, iş sahasındaki yaratıcı alanın sınırlı olduğunu fark ettim ve fotoğrafçılık, JR'ın bir belgeselini izlediğimde bir takıntı gibi ilgimi çekti. Ertesi gün kendime ikinci el bir fotoğraf makinesi almaya karar verdim. O kadar heyecanlıydım ki o gece uyuyamadım. Profesyonelleşmek istediğim şeyin bu olduğuna %100 emin gibiydim ama... Eğitimimi tamamladıktan sonra da bir fotoğrafçıya asistanlık yapmaya başladım ve birkaç yıl asistanlık yaptıktan sonra kendimi fotoğrafçı ilan ettim. Çocukken her yaz Fas'a dönerdik. Bu yazlardan kalan anılar, bugün hala en sevdiğim hatıralar arasında... Bununla birlikte, Belçika'da büyüdüğümüz için çoğu zaman geldiğimiz yerden utanırdık çünkü insanların pek çok önyargısı olurdu. Orada olduğum için gurur duymuyordum ama aynı zamanda bir Belçikalı olarak kabul edildiğimi de hissetmiyordum. Bu yüzden hepimiz gibi mümkün olduğunca "normal" olmaya çalışıyordum. Fotoğrafçılığımda da durum aynıydı. Çok fazla risk almıyordum ve sanırım kendi işimden sıkılmam bir yılımı aldı. Moda fotoğrafçısıydım ve benzersiz bir şey yapmıyordum. Fotoğrafçılığı bir süre bıraktım. Fas'a geri gitmeye ve orada zaman geçirmeye başladım. Fotoğraf çekmediğim 10 aydan, yaklaşık 5 ayını Fas'ta geçirdim. Ülke bana çok iyi davrandı, her gün ayrı bir ilham verdi: Renkleri, kültürü, insanları ve estetiğiyle... Birdenbire her şey kendiliğinden bir araya geldi. Bu süreç bana kişiliğimi tam olarak ifade etmem gerektiğini gösterdi, yalnızca bazı parçalarımı değil. Biz biziz ve ancak tüm parçalarımızı kucaklarsak benzersiz olabiliriz çünkü. Bu, doğduğum yerden büyüdüğüm yere, çocukluğumdan aileme, arkadaşlarımdan dinlediğim müziğe kadar... Bu nedenle ilhamımın büyük bir kısmı Fas'tan geliyor. "Faslı olmak" kavramını, kendi dünyamdan göstererek bir tür elçilik yapmaya çalışıyorum. Çektiğin ilk fotoğrafı hatırlıyor musun; bunun ardındaki hikayeyi duymak isteriz... Beni üzen veya rahatsız eden konuları ele almak benim için doğal bir eğilim. Fotoğraflarım benim çıktımdır! Dünyada çoğu zaman gerçekten başa çıkamadığım veya beni depresyona sokan pek çok şey oluyor. Fotoğrafçılık yapmak ise dünyanın dehşetiyle baş etmeme yardımcı oluyor. Bu konular söz konusu olduğunda oldukça hassasım. Eğer çözebilsem kesinlikle çözerdim ama ben sadece bir kişiyim. Gene de bu sorunları ele alan sanat eserleri yaratarak birtakım mesajlar vermeye çalışıyorum. Bunula birlikte, insanların artık bir sanat eserine haber görsellerinden daha uzun süre baktığını düşünüyorum. Artık haberler bizi etkilemiyor çünkü ona karşı bağışıklık kazanmış durumdayız. Bu konulardan bazılarıyla ilgili sanat eserlerinin haberler kadar dünyayı dolaştığını düşünüyorum. Bu yüzden bu mesajları nasıl ileteceğiniz konusunda yaratıcı olabiliriz. Logoları sevdiğimi rahatlıkla söyleyebilirim. Çocukken, Nike spor ayakkabı kadar istediğim bir şey yoktu, ama bütçemiz buna izin vermiyordu. Çocukluğumda bizim için havalı olan pek çok marka vardı ve biz bu logoları kıyafetlerimize işlerdik; o zamanlar nakışın ne olduğunu bile bilmiyordum üstelik... Aynı şekilde işimde de nesneleri ait olmadıkları yerlere koymayı seviyorum. Bu logolar, nesnelerin nerede olmamaları gerektiğini net bir şekilde gösteriyor. Bu nedenle insanlar Nike veya McDonald's logosuyla süslenmiş geleneksel bir giysi gördüğünde etkileniyor. Bu aynı zamanda "batı dünyası" ile iletişim kurmayı da kolaylaşıyor! Dürüst olmam gerekirse o kadar çok ki! Pek çok insan hala işlerini eskisi gibi yapıyor. Ancak dünya değişiyor ve biz gelişiyoruz, bu nedenle her zaman önde olmaya çalışmalıyız. Beni tanıyanlar gerçekten bir balonun içinde yaşadığımı bilir. Bu balonun dışına pek çıkmıyorum. İnsanların ne yaptığının ya da diğer yaratıcıların pek farkında değilim. Mesala bazı eserleri biliyorum ama işi yapan kişinin kim olduğunu bilmiyorum. Başkalarının çalışmaları hakkında daha fazla araştırma yapmam gerektiğini biliyorum ama başka bir deyişle bu bir zorunluluk mu? Ya da bir sanatçının adaya taşınıp sanat üretmesi ve dış dünya hakkında hiçbir şey bilmemesi günümüzde sorun değil mi? Yine de Kanye West'i hala seviyorum; bence çok yaratıcı bir deha. İlham veren pek çok yer var, dolayısıyla görmek ve yaratmak istediğim o kadar çok yer var ki... Bu röportajı hayatta başarılı olmuş ve istediği yerde çekim yapabilen bir fotoğrafçı gibi yapıyorum. Ama asıl mesele bu değil. Bu durumda cümlenin sonuna "henüz" eklemek isterim ama kibirli görünmek de istemem. Kişisel çalışmalarım için ise, Fas çok işe yarıyor. Orada çekim yapmak, kendimi rahat hissettiriyor çünkü arkadaşlarımla çalışmayı seviyorum ve onlar bana güveniyorlar. Eğer süper ünlü modelleri çekmek zorunda kalsaydım, ne yapmak istediğim konusunda daha güvensiz hissedebilirdim, bu nedenle kendimi geri çekerdim. Bu mantıklı mı bilmiyorum, ama hala bu şekilde düşünüyorum. Afrika'da açlıktan ölmek üzere olan bir çocuğu bir akbabayla fotoğraflayan bir belgesel fotoğrafçısı var... Bu fotoğraf gerçekten kalbimi kırıyor. Görünüşe göre fotoğrafçı, çocuğa yardım etmediği için hissettiği suçluluk duygusundan sonra intihar etti. Bu fotoğrafı asla unutmayacağım. Hepimiz önce insan, sonra fotoğrafçı kalmalıyız bence. Her zaman! Bu anlara "zihinsel fotoğraf zamanları" diyorum. Sık sık seyahat ediyorum ve gördüğüm her yerde birçok fotoğraf fırsatı görüyorum. Ancak bir belgesel fotoğrafçısı bu fotoğrafları gözünü kırpmadan çekebilecek cesarete sahip; ben ise insanların alanını istila ediyormuşum gibi hissediyorum. Bu nedenle, bu güvensizliklerle lanetlenmiş olabilirim diye düşünüyorum. Bu yüzden kendi çalışma yöntemimden keyif alıyorum, çünkü sosyal kaygılarla başa çıkmak zorunda kalmıyorum. Gerçekten yaratıcı bir yönetmen olarak daha sık çalışmayı planlıyorum. Hala birçok fikrim var, ancak bu fikirleri hayata geçirecek insan gücü her zaman etrafımda bulunmuyor. Bu nedenle, kariyerimin nasıl gelişeceğine dair bir hayalim varsa, bu şekilde olurdu. Ayrıca nisan ayında çıkacak olan ilk kitabım üzerinde çalışıyorum. Bu oldukça heyecan verici bir adım. Benim için bir nevi bir bölümün sonu ve yeni bir bölümün başlangıcı. Dürüst olmam gerekirse, yeni bölümün ne olduğunu henüz bilmiyorum ama sadece onu ortaya koyuyorum.


Çağdaş sanatın keşfedilmesini hedefleyen, sanat ve sanatçının görünürlüğünün yanı sıra ulaşılabilirliğini arttırmayı amaçlayan yeni bir platform shopi go ART. shopi go, kurulduğu ilk günden itibaren çağdaş tasarım anlayışını benimseyen bir dünya yarattı. shopigo ART kürasyonunda da tamamen shopigo DNA'sını yansıtan şekilde, aynı bakış açısından esinlenen çağdaş sanat eserlerini bünyesinde bulunduruyor. Sanatın ancak toplumun tüm kesimleri tarafından sahiplenilirse varlığını sürdürebileceğini düşünüyoruz. shopi go ART'ı bu bilinçle kurduk. Sanatın yatırım aracından ziyade hayatın bir parçası olarak görülmesini istiyoruz ve de herkesin en az bir sanat eserine sahip olması için çalışıyoruz. shopigo ART'ı ulaşılabilir bir sanat platformu olarak yaşatacağız. Teknoloji ve internetin kullanımının hızla yayıldığı günümüzde kişiler ve markalar arasındaki iletişim de büyük oranda sanal medyaya kaydı. Sadece bilgisayar ekranlarında sınırlı kalmadı, mobil ekranlara da geçti. Dolayısıyla aynı anda farklı kanallardan -ve ekranlardan- aynı kullanıcıya ulaşma fırsatı doğdu. Sanat dünyası biraz daha geleneksel yapısı dolayısıyla geriden ve bu yapısını fazla bozmadan dahil olmaya çalıştı bu dijital dünyaya. Biz gördük ki galerilerin bu köşeli yapısını kırmak, sanata olan erişimi kolaylaştırmak gerekiyor. shopi go ART projesine başlarken ilk bu durum bizi harekete geçirdi. Sanatın toplumun tüm kesimleri tarafından sahiplenebilmesi felsefesiyle birçok sanatçıyla iş birliği yaptık. Bu kapsamda; Ada Tuncer, Ali Kanal, Ali Şentürk, April Key, Arslan Sükan, Artin Demirci, Ayda Demirci, Begüm Yamanlar, Begüm Yetiş, Beril Gülcan, Beril Gür, Berkin Gülten, Beyza Yıldırım, Kerem Ardahan, Candan İşcan, Candost Öztürk, Cansu Güvenkaya, Çağlar Bıyıkoğlu, David Doğan Levi, Deniz Gül, Doruk Kumkumoğlu, Ece Cangüden, Ece Özel, Ecem Yüksel, Eda Şarman, Elif Biradlı, Elif Kahveci, Erdem Varol, Erkut Terliksiz, Esk Reyn, Etem Şahin, Gizem Akgönül, Hasan Baran Kurtoğlu, Haydıroket, Hilmi Can Özdemir, Huo RF, Joana Kohen, Kaan Fıçıcı, Kerem Ardahan, Kerem Durukan, Kerim Zapsu, Kıvılcım Güngören, Lal Batman, Lara Kamhi, Mehmet Kösemen, Meltem Şahin, Merve Erman, Mesut Öztürk, Murat Bulut Aysan, Murat Burhanoğlu, Murat Önen, Nihat Karataşlı, Oğulcan Kuş, Oğulcan Sürmeli, Özgürcan Taşçı, Özlem Ünlü, Pınar Baklan, Pınar Birim, Selver Yıldırım, Sezer Arıcı, Sinan Logie, Sinem Mucur, Tamer Nakışçı, Toygun Özdemir, Tom Fellows, Ünal Bostancı, Vildan Hoşbak, Yılmaz Şen, Zeynep Severge gibi sanatçılarla çalıştık. shopi go Art seçkisini yapmaya başlamadan önce detaylı bir şekilde çalışmak isteyeceğimiz sanatçıları içeren uzun bir liste hazırladık. Hazırlanmış olduğumuz bu liste üzerinden mutlaka seçkimizde olması gerektiğine inandığımız sanatçılar ile iletişim kurduk ve projemizi detaylı bir şekilde kendilerine anlattık. Sürekli olarak yeni sanatçılar ve yeni pratikleri seçkimize dahil etmek istiyoruz. Küratör ekibimiz keşfetmeye devam ediyor. Plan ve programımız dahilinde hem ekibin önerileri hem de dışarıdan gelen iş birliği teklifleri değerlendirmek için bir araya gelip seçkimizi genişletiyoruz. Dijital teknolojiler sayesinde sanat eserlerini, müze ve galeride gördüğümüzden çok daha interaktif şekilde ve zengin seçeneklerle inceleyip değerlendirebilmemiz mümkün oluyor. Örneğin, eserlerin tasarım sürecini en başından izleyebiliyor, bu eserleri üç boyutlu olarak inceleyebiliyor ve gerek müzik gerekse farklı filtreleme teknikleri ile eserlerin farklı versiyonlarını deneyimleyebiliyoruz. Mevcut durumda bu inanılmaz bir değişim. Dijitalleşmenin, galerilerin işlerini azaltmak bir yana, daha da artıracağı beklentisi çok yüksek. Dijitalleşme ile beraber insanların sanata erişimi daha kolaylaşıyor. Sanatçılar için ise, sanat eseri yaratma konusunda yeni boyutlar, yöntemler ve sergileme imkanları ortaya çıkıyor. Cinsiyetsizleşen sadece moda değil, yakın zamanda tüm dünyanın kabul edeceği ve her endüstriye yayılacak bir cinsiyetsizleşme yaşayacağız. Son derece natürel bir şekilde ilerleyeceğini düşünüyorum bu geçiş sürecinin. Bu konuda en dikkat ettiğimiz konu, ister tasarımcı ister sanatçı olsun söyleyecek bir hikayesinin olması. Bu hikayeler bizi tasarımlara ya da sanat eserlerine bağlıyor artık. Hem hissetmemezi hem de daha iyi anlamamızı sağlıyor ve bir bağ kurmamızı sağlıyor. Yeni nesil tasarımcı ve sanatçılar yerleşik kalıpların tamamen dışında özgür, sıra dışı yöntemlerle çalışıyorlar ve kavramsal sorgulamaları ele alıyorlar. Bu hissiyat ve çalışma biçimi tamamen shopi go ruhunun kendisini oluşturuyor. Bizim gibi dinamik, sınırları zorlayan ve her daim yeniyi arayan karakterlerle iş birlikleri yapıyoruz. Birlikte çalıştığımız sanatçılarla görünürlüklerini artırabilmeleri adına onların atölyelerinde üretim süreçlerini görüntülüyor ve platformumuzun bütün mecralarında paylaşıyoruz. Türk sanatının, sanatçılarının daha geniş kitleler tarafından bilinir olmasını istiyor ve dijital dünyanın gücünü kullanarak global sanat sahnesinin bir parçası olmaya çalışıyoruz.


Ankara'da doğsam da Kuzguncuk'ta dünyaya geldim. Kuzguncuk; atölyelerin, sanatçıların, mimarların, zanaatkarların yaşadığı bir bölge. Ben de çocukken o bölgede bulunan atölyelerde çıraklık yapmaya başladım ve hayatım boyunca bu işi yapmak istediğimi daha o yaşta keşfettim. Güzel sanatlar lisesinin ardından gelen Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde aldığım heykel eğitimi sonucunda ise, profesyonel hayatım başladım. Kuzguncuk hayatımda çok önemli bir temsil eğer o bölgede yaşamasaydım kariyer hayatım bu yönde ilerler miydi diye arada soruyorum kendime. Hayatında karşılaşmaların çok önemli olduğunu düşünen biri olarak, bu karşılaşmaların hayatın kendisini çizdiğini düşünüyorum. Bu kadersel yaklaşımın büyüsüne inanıyorum çünkü. Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi gibi köklü bir kurumda eğitim aldım. Hikayeye heykel açısından bakarsak, plastik kısmında; form, espas, biçim ve estetik kaygı olarak pek çok farklı dinamiğin üzerinden geçiyorsunuz çünkü forma dayalı bir sanat prensibi. Günümüzde pek çok disiplin iç içe geçmiş durumda. Tüm bu disiplinlere baktığımızda bazen estetik kaygıların ortadan kalkabildiğini daha kavramsal kaygıların öne çıktığını görebiliyoruz. Ancak benim için bu iki durumun birlikte hareket edebilmesi önemli. Hem kavramsal altyapıyı azaltmadan hem de estetik kaygıyı da ortadan kaldırmadan bir denge bulmak gerektiğine inanıyorum. Çünkü, işin sadece estetik kısmıyla ilgilenmeye başladığınız zaman hikayenin alt metni de kaybolmaya başlıyor. O da sizi dekoratif obje yapma durumuna götürüyor. Kavramsal düşünceyi üstelik soyut çalışan biri olarak heykel özelinde izleyiciyle buluşturmak çok kolay değil ama ben bu meydan okumayı çok seviyorum. Örneğin, figüratif bir resme ya da forma baktığınız zaman izleyicinin ilişki kurması çok daha kolay, benim derdim soyut bir işte de bu ilişkiyi yaratabilmek. New York'ta açtığım sergide bir seyirci çalışmamın karşısında ağlamıştı mesela... İşte başardım dediğim bir andı benim için. Üniversite dönemimdeki işlerimle daha sonrasında yaptığım işleri karşılaştırdığımda, kendiliğiyle akan bir süreç olduğunu görüyorum. Üniversitede çalışma yaparken bir imgeyi soyutlamak fikrinden ilerliyordum. Bu çalışmalar yıllar içerisinde daha da soyutlaştı. Örneğin, Mevlana'nın birden bütüne felsefesi çok sevdiğim bir bakış açısı. Heykellerim de bu felsefe üzerinden şekillenmeye başladı. Bir birimin tekrar ederek bir bütüne ulaşması fikri, bana ait olan duyguların, dertlerin aynısını bir başkasının da yaşadığını hatırlatıyor hep; kelebek etkisi gibi birden bütüne varıyorsunuz. Çalışmalarım yıllar içerisinde soyutlaşmaya başlasa da birden bütüne felsefesi hiç değişmedi. Disiplinlerarası çalışmayı seven biri olarak bu kavramların iç içe geçmesi beni besliyor. İşlerin boyutu büyüdükçe, mühendisliğe olan ihtiyaç daha da artıyor. Örneğin, yakın zamanda Maldivler'de Joali Being'in karşılama alanı olarak "Gate of Zero" isimli bir proje tasarladık. Ben bir projeyi tasarlarken, mühendis perspektifiyle bakmadığım için teknik açıdan bazı detayları kaçırmış olabiliyorum tabii ki. Projelerde mühendislerle yapılan beyin fırtınaları sonucunda, yaptığım işin formunu kaybetmeden ancak mühendislerin teknik bilgisini de kullanarak kolektif bir üretim gerçekleştiriyoruz. Teknolojinin çok ilerlediği bir çağda yaşıyoruz onu doğru kullanmayı öğrendiğinizde ufacık sapmalarla istediğinizi yapabiliyorsunuz. Hem özel hayatımda hem de üretim sürecinde teknolojiyi kullanmayı seviyorum bu yüzden. Louis Vuitton bana ilk başta ''Bize bir cephe tasarlar mısın?'' diye sorduğunda ''Ben size bir cephe tasarlamak yerine içine girilebilen bir heykel yaparım.'' demiştim. İlk başta üç ayrı proje sundum. Ardından hep birlikte üç seçeneği ikiye indirdik. İki proje arasında çok gittik geldik. Louis Vuitton hangi projenin benim içime sindiğini sordu ve o proje üzerinden ilerledik. Sanatçıya inanılmaz saygı duyuyorlar. İşin teknik kısımları devreye girdikçe mimari olarak zorluklar oluştu. PIN Architecture böyle projelerde bana mimari konuda destek veriyor. Malzememiz ilk başta mermer değildi, kendi heykellerimde kullandığım teknik bir malzemeyle çalışacaktık. Louis Vouitton'un Hong Kong'da çalıştığı tüm cephelerini yapan bir firma var onlarla çalışacaktık. Fakat ben ülkemizle de bir bağı olsun istedim çünkü gerçekten ikonik bir şey yaptığımız. Bu projenin geçmişle ve gelecekle bir bağı olması için Louis Vuitton'a ''Türkiye'den çıkan bir taşla yapabilir miyiz?'' önerisinde bulundum. Louis Vuitton tarafı benim Türkiye'den çıkan taşlarla yapma teklifimi kabul etti ve mermer kullanarak çalıştım. Tüm taşlar Antalya Demre'den geldi. Projenin detaylarının Türkiye'de Sunstone tarafından gerçekleştirilmesi ise ayrı bir keyif oldu. Louis Vuitton ile gerçekleştirdiğimiz bu proje benim için müthiş bir deneyim oldu. Dünyadaki tüm büyük sanatçılarla iş birliği yapmış, sanat koleksiyonu olan, sanatçılara destek veren ve saygı duyan bir marka. Yaklaşık 14 ay süren projenin sonucundan gayet memnunum. Benden daha çok onların memnun olması ise beni en çok mutlu eden şey. Çalışmalarımda kullandığım renkler de kendiliğinden ortaya çıkıyor. Üniversite hayatında rock müzik dinlemeyi seven biri olarak bütün heykelleri siyaha boyuyordum. Daha sonra vitrinde gördüğüm mavi bir tshirt'ü beğenmen ve bu rengi heykellere uyguladıktan sonra uyandırdığı hissiyatını da sevmem yeni bir serinin çıkmasına neden oldu. Meditatif sürece girdiğim bir dönem heykeller beyaz, tutkuların artığı bir dönemimde ise, heykeller kırmızı olmaya başladı. Renklerin değişimi hayatımda yaşadığım majör şeylerin birer yansıması olarak şekillendi. Kullandığım bu dört renk hiç değişmese de, materyallerim projelerle birlikte değişebiliyor. Örneğin, Louis Vuitton'un binasında kullandığımız mermerden sonra, bu malzemeye karşı ciddi merakım başladım. Döneme göre değişebiliyor ancak bu değişim karşılaşmalar sonucunda ortaya çıkıyor. Kağıt benimle çok özdeşleştirilen bir materyal. Kağıdı çok seviyorum sonsuz bir olanak sunuyor size ama o malzeme de hayatıma kendi doğallıyla girdi. Askerlik yaptığım zamanlarda yazıcıydım ve bütün gün kağıt işleriyle uğraşıyordum. Sürekli kağıtla uğraşan biri olarak, o kağıtlardan heykeller yapmaya başladım ve askerde bir sergi açtım. Yazıcı olmasaydım belki de bu malzeme hiç olmayacaktı hayatımda. Benim için dünyada iki insan profili var; biri iyi insan, diğeri kötü insan. Bütün hayatımı iyilik ve paylaşım üzerine kurdum bu da Mevlana felsefesinden geliyor aslında. Bir kişinin duygusunun ya da düşüncesinin bütün dünyayı etkilediğini düşünüyorum çünkü. Bu düşünce biçimi heykellerime de yansıyor ve giderek daha minimal çalışmalar ortaya koyuyorum; azalarak çoğalıyorum. Maldivler'deki Bodufushi Adası'nda yer alan inziva merkezi olan Joali Being için kalıcı bir yapıt ürettik. Gate of Zero adını taşıyan ve adaya açılan tek geçit olan bu yapı, ziyaretçilerin içinden geçebildiği büyük ölçekli bir heykel. Tekrarlı formlardan oluşan içi boş, helezonik bir yapı olan Gate of Zero, pratiğimde de benimsediğim birden bütüne olan anlayışın bir yansıması. Ve adaya kalıcı olarak kazandırılan bu heykel, inziva merkezine ayak basan ziyaretçiler için geçit işlevi görüyor. Dönen bir Mevlevinin etek formundan ilham alan bu yapıt; ruhu temizleme, egonu geride bırakma ve sıfır noktasına ulaşma anlamlarını misafirlerin otele varır varmaz hissetmesini sağlıyor. Heykelin içinden geçip adaya girerken benliğini dışarıda bırak, içeriye geçtiğin anda artık başka bir benlikte ol diyor aslında. Esin Güral ile çalışmak çok keyifliydi; çok vizyoner, açık fikirli, sanatçıya hakkını veren bir isim kendisi. Michelangelo. Hatta kendisi günümüzde üretimini gerçekleştiriyor olsaydı nasıl çalışmalar yapardı onu da merak ediyorum. Duygusal olarak çok yakın hissettiğim bir kavram değil ancak çağın getirdiği yeniliklere de açığım. Sanatçının bir üretim materyali değil NFT. Bu kavramı bir üretim biçimi olarak değil de, işlerin satılmasını sağlayan sanal bir galeri olarak görüyorum. İstanbul. İstanbul dünyanın belli başlı şehirlerinden biri. Böyle olmasına rağmen mekanlarda ya da kamusal alanlarda çağdaş heykel adına pek bir çalışma yok. O yüzden İstanbul için böyle bir çalışma yapmak, ona olan 'borcumu' ödemek isterim. Uluslararası bir alanda da bir heykelimin olmasını çok isterim tabii ki. Seyahat etmekten çok beslenen biriyim. Sanat üzerinden destinasyonlar çiziyorum genel olarak. İş dışında gitmek istediğim yer ise, Japonya. Japonya'daki Zen kültürünü çok merak ediyorum. Oraya gittiğimde kendimde yeni bir açılım yaratacağım duygusu var hep içimde. Bir de Paul Gauguin hayranıyım; çocukken adı Markiz Adası olan cam bir kavanozum vardı. O adaya gitmek için paralarımı biriktirirdim. Bu adaya en yakın zamanda gitmek istiyorum. Çok güzel büyük bir sergiye hazırlıyoruz ve bu sergiyi Türkiye'nin üç ayrı şehirde gerçekleştirmeyi planlıyoruz.


Üniversite eğitimimden sonra Türkiye'ye dönüp sanat sektörünü gözlemlediğimde sanat ortamının hızla geliştiğini ve dinamikleştiğini, ancak yurt dışıyla kıyaslandığında hala pek çok eksikler olduğunu farkettim. Bu alanda dikkatimi çeken ilk şey, genç sanatçıların kariyer adımlarını atarken çektikleri zorluklar oldu. Bu ve bunun gibi sorunları fark ettikten sonra bir süre boyunca bu alanda tanıdığım, ulaşabildiğim herkesle konuştum ve fikir aldım. Tüm bunları aklımdaki konsept ile birleştirdikten sonra genç, bağımsız sanatçıların katılımlarıyla giderek büyüyen bir aile, onlara yolun başında ve sonrasında destek olmayı, görünürlük kazandırmayı amaçlayan bir kurum yaratmak üzere yolumu çizdim. Sonrası zaten çok hızlı gelişti. Bu yıl Yapı Kredi Bomontiada'da üç farklı mekana yayılıyoruz. Geçen sene Mamut'u gerçekleştirdiğimiz binanın giriş katındaki Galeri, 4. Kat ve yan binası B Blok'ta da Dreamscapes sergimizi izleyicilerle bir araya getireceğiz. Bu sene, özellikle dokuma ve video çalışmalarında olan artış dikkatimizi çekti. 'GAN' tekniğinin de sanatta kullanımının arttığını gelen başvurularımızdan çıkarabiliyoruz. Video sanatçılarının ise sadece görsel değil, ses ve metin üzerinde de çalıştıklarını ve bunları harmanlayarak üretim yaptıklarını görüyoruz. Tema olarak tabii ki pandemi konusunu işleyen sanatçılar karşımıza çıkıyor. Hem pandeminin dışarıdaki hayatımızı nasıl etkilendiğine dair izler taşıyan hem de üretim alanını tamamen eve dönüştüren, sanatçının kendi ve kendi alanındakilerle uğraştığı üretimler var. Her yıl farklı sanatçıların hikayelerine yer vermek, hayallerine ortak olmak ve bir çok farklı izleyiciye ulaşmak çok heyecan verici. 28 illüstratörün yer alacağı ve Mamut Art Project'in içerisinde ayrı bir alanda sergilenen eserleri eş zamanlı olarak Mamut internet sitesinden de görebileceksiniz. Sergide; Burak Beceren, Burak Tozkoparan, Bülent Gültek, Can Dağlı, Cins, Cosmicnutz, Dilara Akbal, Doğa Can Ertürk, Ece Haskan, Efe Akarca, Erdem Yıldız, Hande Koçhan, Hürkan Alcan, Kübra Su Yıldırım, Mert Tugen, Merve Atılgan, Merve Yiğit, Murat Kalkavan, Ozan Atalay, Selin Çınar, Serçin Çabuk, Somonzi, Tolga Tarhan, Tuğçe Türksoy, Ufuk Barış Mutlu, Uğur Acil, Yiğit Yerlikaya ve Vardal Caniş'in eserleri yer alacak. Aynı zamanda, mekanda sizleri 'Dream Gigs Illustrated' projesinin devamı olarak bir sürpriz de bekliyor olacak. Mamut olarak uzun zamandır yeni bir projeye başlamak istiyorduk. Yıllar içinde edindiğimiz deneyimler sayesinde hayata geçirmeye karar verdiğimiz Mamut Limited, sene sonuna kadar izleyicilerimizle buluşacak. İlk olarak kendi alanlarında önemli işlere imza atmış fotoğraf sanatçılarının çalışmalarına internet sitesi üzerinden erişim sağlayacak olan proje, önümüzdeki aylarda fotoğrafın yanı sıra baskılar ile üç boyutlu çalışmaları da kapsayacak. Limitli edisyon başlığı altında değerlendirilebilecek birçok farklı alanda üretim yapan sanatçılarla çalışmayı planlayan Mamut Limited, ayrıca fiziksel etkinlikler, farklı iş birlikleri ve danışmanlık hizmetlerine de açık olacak. Her sene farklı ve önemli isimlerden oluşan jürimiz gelen başvuruları değerlendiriyor ve sergide yer alacak sanatçıları belirliyor. Sanatçı ne kadar özgün, ne kadar kendi dilini yaratabilmiş/yansıtabilmiş, hangi konuyu irdelemiş ve bunu nasıl aktarmış, tekniği nasıl gibi bir çok farklı etken var. Bu sene 43 sanatçımız var seçkimizde. Bu doğrultuda yukarıda da bahsettiğim gibi birçok farklı nokta değerlendirilerek sanatçı seçkimizi oluşturuyoruz. Bu sene geçtiğimiz senelerden farklı olarak pandemi sürecinde eser üretmiş ve bu süreçte başvurularını ileten sanatçıların eserlerini görüyoruz. Pandemiyle birlikte evlerde kaldığımız süreçte sanatçıların malzeme seçimlerindeki değişimi gözlemleyebiliyoruz ve fotoğraf, video, nakış gibi farklı tarzlarda eserler dikkat çekiyor. Bunlar dışında bu sene ilk defa HOOD Base ile bir araya gelerek illüstrasyon sanatçılarının, müzikle olan kişisel bağlarından yola çıkan hayali konser afişlerini sergilediğimiz Dreamscapes sergisi seçkimizde yer alıyor. İçsel dünyalarını bizimle paylaşmaya açık, korkmayan, cesur bir yeni nesil var. Birbirlerine de biraz daha anlayışlı, her anlamda algıları çok açık bir nesil. Bu nesil sayesinde Mamut da her sene yeniliklere ayak uydurarak, gelişerek, geride kalmaktansa bu neslin yanında, onlarla birlikte yer alabiliyor. Bu bizim için çok değerli. Türkliye'de ve yurt dışında da yaşayan yeni nesil Türk sanatçıların neler yaptığını, hangi konulara, tekniklere yöneldiğini, tüm bu gelişim ve değişimi Mamut'tan takip etmeniz mümkün. Bu da bence her sene Mamut'ta yer alacak sanatçıları görmekte büyük bir heyecan yaratıyor. Sanatçılar sadece bir yere ait olmayacaklar. Farklı ülkelere açılmak çok daha ulaşılabilir olacak. Hem kendilerini tanıtmak adına hem de üretimlerini farklı yerlerde sergilemek adına, eskiye göre çok daha fazla olanakları olacak. Aynı zamanda farklı tekniklerle, özellikle yazılım kullanılan çalışmaların artışını, gelişimini hep birlikte göreceğiz. Her şeyin dijitalleşmesi ile beraber eğitim konusunda da çok şanslı artık sanatçılar. Eskiye kıyasla, çok daha fazla öğrenim, araştırma kanalına sahipler ve bunu iyi değerlendirirlerse çok hızlı gelişebilirler. Sektördeki en önemli değişim, sanatçıların kendilerini sosyal medya üzerinden de tanıtabilmeleri ve koleksiyonerlere ulaşabilmeleri için bu ve benzeri kapıların açılmış olması olabilir. Aynı zamanda, özellike yeni nesil koleksiyonerler de bilinçli, daha ne istediğini bilen, soru soran, araştıran bir kitle. Bu da, sektördeki bir çok diğer kurumu, kişiyi buna yönelik bir değişime sürükleyebilir. Aslında özgünlüktür. Bir sanatçının kendi dili olmasıdır ve ne amaçla ürettiğidir. O döneme ait ya da sanatçının iç dünyasından bize neler söylediğidir. Bizde uyandırdığı hislerdir. Her bir işi diğerlerinden daha değerli kılacak ana faktör bence bunlar olmalıdır. Ama size göre çok değerli bir eser başkaları için aynı şeyi ifade etmeye bilir. Burada da sanırım belirleyici faktör arz talep oluyor. Mamut pandemide yeni mekanı Yapı Kredi Bomontiada'da gerçekleşmeye başladı. Geçen sene vaka sayıları çok yüksek olduğundan tüm planlamımızı kısıtlı sayıda ziyaretçi ağılayacak şeklide ve çok kompakt bir halde yapmak zorunda kalmıştık. Mimarlarımız Ceren Özşahin ve Zeynep Tümertekin hem geçen sene hem de bu sene mekanı kullanmamızda en verimli olacak şekilde bize yol gösterdi. Tüm bunlara paralel olarak, sanatçılarımıza ve eser görsel ve bilgilerine internet sitemizde de yer vermeye başladık. Çevrimiçi olarak da Mamut sanatçıları ve eserlerini görebiliyorsunuz artık. Bununla beraber, sanatçılarımızı biraz daha yakından tanıma fırsatınız olması için sosyal medya çalışmaları gerçekleştiriyoruz. Bu da izleyicilerimiz tarafından çok ilgi gördü. 10. yılımızda tüm Mamut sanatçılarını bir araya getirebildiğimiz bir proje hayal ediyoruz. Şu an için birkaç fikir üzerinde yoğunlaştık, tam netleşmeden hangisi olacağını maalesef söyleyemiyorum.