Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Vampire Weekend'den Rostam Batmanglij'in Flickr'da New York City 83 diye arama yaptığında bulduğunu söylediği1 kapak görseli; 2015'te vefat etmiş, New York'tan fotoğrafçı ve film yapımcısı Tod Brody'nin 83 yılının yazında çektiğini ve lisansını aldığını iddia ettiği dönemin foto modellerinden Ann Kristen Kennis'in Polaroid fotoğrafıdır. İddialara göre grup fotoğrafı Brody'den 5 bin dolara satın almıştır. Fakat, Kennis kendisinden izin alınmadığını ve Brody'i hayatında hiç tanımadığını söyleyerek Brody'e, Vampire Weekend'e ve XL Recordings'e 2 milyon dolarlık dava açmıştır. 13 yaşındaki kızının fark etmesiyle fotoğrafının kullanıldığından haberdar olan Kennis başta umursamasa ve durum hoşuna gitse de kendini gazetelerde ve dev konser afişlerinde görünce dava açmaya karar verdiğini belirtmiştir2. Sonrasında grup da Brody'e dava açmış3 ve 2011'de Kennis, grup ile açıklanmayan bir meblağda anlaşmaya vararak açtığı davayı reddetmiştir4. Tarihte Fela Kuti, Miriam Makeba, Youssou N'Dour, King Sunny Ade, Osibisa, Tabu Ley Rochereau gibi isimlerin rock, pop, R&B ve caz'ı entegre ederek görünür kıldıkları Afrika müziğinin batılı müzisyenlerdeki yansımalarına baktığımızda öne çıkan albümler nedense hep 80'lere ait: Talking Heads'den Remain in Light, Paul Simon'dan Graceland, Peter Gabriel'den So, Lizzy Mercier Descloux'dan Mambo Nassau, vb. Ve bu mükemmel birlikteliğin 20 yıl sessiz kaldıktan sonra New York'tan Vampire Weekend adında bir indie pop grubunda tekrardan gün yüzüne çıkmasını güzel bir sürpriz olarak yorumlamaktan başka şansım yok. Aradaki bu uzun sessizliğin varlığının ve sadece Vampire Weekend'de son bulmasının şüphesiz nedenleri var fakat bunun başka bir yazının konusu olduğu da aşikar. Grup debut'sundan sonra ikinci albümü Contra'da da Afrika ritimlerini renkli punk yapıları ile buluşturarak indie pop içinde eritiyor ve damakta kuvvetli, neşeli ve sofistike tatlar bırakıyor. Müzikleri, şarkı sözleri, klipleri, imajları ve yaşamları ile beyaz insan algısı yaratarak whitest band in the world, privileged white elitists, vb. ithamlara hatta Afrika müziklerini kullandığı için kültürel emperyalistler yaftalamalarına maruz kalacak düzeyde inanılması güç tartışmaların konusu olmuş grup, albümün çıkışından üç gün sonra gerçekleşen bir röportajda, bu saçma konudan ne kadar sıkıldıklarını verdikleri şu cevapta özetlemiş: Don't call us white5. Indie müziğin 2007-2012 yılları arasını kapsayan son altın çağını yaşamasında katkısı olan albümlerden Contra, bugünden bakıldığında Vampire Weekend için neden son büyük indie grubu denildiğini kanıtlar nitelikte. Albüm kapak çalışması: Jamie xx'e ait bir tasarım. Daha önce çıkardığı bütün albümleri temsil etmesini istediği için renk spektrumu yaratmak istemiş. Kapağın ön yüzünde The xx'den Romy'nin tasarladığı x'in beyaz renk tek bacak logosu, arka yüzünde ise siyah renk logo bulunuyor. Beyaz ve siyah logolar The xx'in iki albümünü sembolize ediyor1. Rave müzik devriminin yaşandığı yıllardan 1988'de doğan elektronik müzik sanatçısı ve The xx grubu üyesi Jamie Smith, bilinen diğer adıyla Jamie xx, özellikle 90'lı yıllara hükmeden bu müzik gece kulüplerini domine ederken daha çok küçüktü fakat o zamanlarda hayli etkin olan Plastic People gibi mekanların yıllar sonra içine girerek elektronik müziğin etkisi altına girdi2. Smith'in üzerindeki bu sarsıcı etki, sanatçının The xx ile kaydettiği fevkalade indie pop/indietronica albümlerinden sonra Young Turks etiketli ilk solo albümü In Colour'da tamamen somutlaştı. Sanatçı albümde sampling, synth kullanımı, prodüksiyon, ritim yaratma, vb. alanlardaki yeteneklerini ve fikirlerini göz alıcı şekilde sergiliyor. Bu albümün bilinirliğinde tabii ki Jamie xx'in grupla edindiği itibar da etkili fakat tüm bunlardan bağımsız değerlendirildiğinde karşımızda ayakları yere çok sağlam basan bir UK bass/future garage albümü duruyor. In Colour'ın serüveni en basit ifadeyle Jamie'nin bu kadar The xx yeter biraz da kendim bir şeyler yapıyım hikayesinden çok uzak bir gerçekliğe dayanıyor. Öyle ki sanatçı daha The xx'in yeni kurulduğu zamanlarda Florence and the Machine, Adele gibi isimlerin parçalarına çeşitli remix'ler yapan bir isimdi. 2011'de Gil Scott Heron'ın parçalarını remixlediği We Are New Here isimli albümü çıkardı. Ardından ilerleyen senelerde bazıları In Colour'da da yer alan birçok single çıkardı. 2014 yılından bu yana da çeşitli DJ performansları sergilemekte. Jamie xx, In Colour'da siyah giyinen pozitif insanlar olduklarını göstermek istediğinden bahsederken, belli bir akım dahilinde parçalar üretmektense zamandan bağımsız olan bir klasik ortaya koyma amacında olduğuna ve dans müziğin tarihi çok eski olmadığından çılgın şeyler yapmak için daha çok yeni alan bulunduğuna değiniyor3. Albümün içeriği bu söylenenleri kanıtlar nitelikte. Depresifliğin tam zıt kutbunda, güçlü bir karanlığın kontrolündeki oturaklı parçalara sahip. Ayrıca; Justice, Kanye West, M. I. A gibi isimlere hazırladığı ultra sorunlu fakat dehşet güzellikte klipler ile bilinen Romain Gavras'ın çektiği Gosh'ın klibine de göz atmak ihmal edilmemeli.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Fotoğraf Andrew Zaeh'a aittir1. Sanatçının kafasındaki The Archandroid Crown ise 500 yıl önce sanatçı, heykeltıraş ve mucit Zoman Ignatius tarafından yaratılmış bir tasarım. Sadece Archandroid tarafından takılabilen ve ona birtakım doğa üstü güçler sağlayan bu taç, Metropolis antik kentini içermekte2. 25 yaşında yayınladığı debut'nun bir konsept albüm olması ve bunun yılın en öne çıkan çalışmaları arasına girmesi gerçekten büyük bir olay. Yaratılan müzikal kompozisyonun konsept anlatının yoğunluğu altında ezilmemesi ve tam tersi bu iki elementin birbirini beslemesi ise bu olayın patlak vermesindeki itici güç olsa gerek. Amerikalı müzisyen Janelle Monae, The Archandroid ile bunu başarırken Big Boi, Of Montreal ve daha birçok ismi albümünde ağırlamayı ihmal etmiyor. Esasen Monae 1927 tarihli Metropolis filmini baz aldığı ve bir insana aşık android olan Cindi Mayweather'ın alter egosu olduğu3 konsepte 2007 tarihli ilk EP'si Metropolis'te başlamıştı ve bu albümünde de ikinci ve üçüncü süitleri konu aldı (2013 tarihli ikinci albümü Electric Lady'de de konsept süitler üzerinden devam etmiştir). Albüm sizi 90'ların kalite kokan R&B denizinin içine sokuyor ve denizin içinde gözlerini açtığınızda funk, art pop, soul, saykedelia gibi çok çeşitli canlılarla çevrili olduğunuzu fark ediyorsunuz. Bir kutupta coşkunun diğerinde romantizmin yer aldığı bu bilim kurgu evreninde her şarkı her ülke gibi kendine özgü, ayırt edilebilir ve hafızada kalıcı. Monae 2010 tarihli The Washington Post'ta yayınlanan röportajında4, ben androidden bahsediyorum çünkü bu ötekiyi temsil ediyor ve ben bir noktada öteki gibi hissediyorum yani azınlık gibi diye belirtiyor. Ona göre gelecekte androidlerle birlikte yaşayacağız çünkü çoğunluk ile azınlık arasındaki çatışmada bir arabulucu gerekli. Metropolis filminden şu repliği hatırlıyor: The mediator between the hand and the mind has to be the heart. O kendini bir kalp olarak görüyor ve insanları bir araya getiren sanatçı olduğu kanısında. Albüm kapak tasarımı: Samuel Muir'e aittir1. Gruplar Khruangbin'in bandcamp sayfasında yaptığı gibi doğrudan müziklerini tanımlayınca ve birtakım açıklamalar yapınca bunun hem olumlu hem de olumsuz sonuçları oluyor. Olumlu sonuçları sizi araştırma, fikir üretme zahmetinden kurtarması ve öznel yoruma gerek olmadan doğru bilgiyi direkt vermesi; olumsuzları ise müzikleri hakkındaki hayal gücünüzü sınırlaması ve insanlarla tartışacağınız alanı daraltması. Ama bu noktada da müziğin en güzel yönü beliriyor ki o da ortaya çıkan işin artık üreticisinden bağımsız olması ve dinleyici için müzisyen ile aynı şeyleri ifade etmek zorunda olmaması. Ben yine de bu albüm için müzisyeni referans alacağım çünkü başka bir dinleyici için müzisyenin görüşlerinin benimkilerden daha anlamlı olduğu kanısındayım. Tayca'da engine fly anlamına gelen Khruangbin, ilk albümü Universe Smiles Upon You'yu bas ittirmeli saykedelia, Tarantino film müzikleri ve surf-rock'ın bir araya gelişi olarak tanımlıyor. 60'ların ve 70'lerin Tayland kasetlerini dinleyerek Güneydoğu Asya'nın pop, rock ve funk müziklerinden etkilenen Texas'tan üçlü, bu müziklerle eyaletlerinin ferahlığını birleştirdiklerini belirtiyor1. Sadece Güneydoğu Asya ile sınırlı kalmayan, Meksika'dan Batı Afrika'ya kadar çok çeşitli kültürleri harmanlayan grubun gitaristi Mark Speer, yaptıkları müziği Earth Music diye adlandırarak World Music teriminin kullanılmasıyla, benim ifademle İngilizce sözlü müzik dışındaki her şeyi tek bir kutuya atarak farklı ülkelerin ve kültürlerin müziklerinin küçümsenmesindeki hatayı vurguluyor. Mümkün olduğunca evrensel olmaya çalıştıklarını belirtiyor2. Grubun Türkiye'deki konserlerinde çaldıkları Sezen Aksu'dan Geri Dön parçasıyla olan uyumu amaçladıkları evrensellikte hayli başarılı olduklarının kanıtı. Aynı derecedeki uyumu dünyanın kıta fark etmeksizin herhangi bir ülkesinden şarkı örneğiyle de sergileyecekleri kanısındayım. Bu, aynı anda hem hiçbir yere hem de her yere ait olma durumu gruptaki saykedelik havanın ve yarattığı egzotik atmosferin en önemli sebebi. Bu albüm dingin tınıları ve pürüzsüz akıcılığı ile sizi hafifleten bir tür meditasyon.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Serinin diğer albümleri göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Brian Eno'nun kariyerinin ihtişamını anlamak için yaptıklarından ziyade yapmayı reddettiklerine bakmak yeterlidir. Mesela ilk akla gelen Souvlaki ve Californication gibi albümlerin prodüktörlüğünü reddetmiştir. Kim bilir bilinmeyen daha neler vardır. Bir ikinci dikkat çekici noktası ise kültleşmiş solo albümleri ve prodüktör olarak birlikte çalıştığı muhteşem sanatçıların yanında collaboration konusundaki iştahı desem abartmış olmam. Robert Fripp ve David Byrne başta olmak üzere birçok isimle tarihe geçen müzikler ortaya çıkarmıştır. Özellikle My Life in the Bush of Ghosts kendi isminin geçtiği tüm albümler arasında belki de en tüyleri dikleştireni. Eno bir kez daha iştahına yenik düşerek bu sefer de bu albüm sonrası yaptığı Immunity ve Singularity albümleriyle dikkat çekecek elektronik müzisyen Jon Hopkins ve ambient üzerine yoğunlaşan Leo Abrahams ortaklığında bana kalırsa 21. yüzyıldaki en iyi işi olan Small Craft on a Milk Sea'yi ortaya koyuyor. Ritimlerle dinamikleştirilmiş ambient ağırlıklı bu çalışma Eno'nun tabiriyle kompozisyonlardan ziyade çoğunlukla doğaçlamalara dayanmasının yanında, film müziği fikri ve yer zaman çağrışımıyla şekillendirilmiş. Eno doğaçlamalarda kişi faktörü olmadığını çünkü söyleyen, anlatan veya yönlendiren olmadığını belirtiyor. Bir nevi, doğaçlamalar bir kişilik dayatmasına izin vermeden, müziğin herhangi bir filtreden geçmeden kendi yolunu bulmasını sağlıyor. Eno ayrıca albümdeki parçaların eğer sessiz bir filmde kullanılsalardı filmin görüntüyü tamamlayacağını yani filmde müziğin kendisinden başka ekstra bir sese gerek olmayacağını söylüyor2. Son olarak, bu karantina günlerinde Eno'nun 2015 tarihli, yaratıcı işler ortaya koymak için yapılması gerekenleri anlattığı konuşmasından şu cümlesini anımsayalım: Don't get a job!3. Albüm kapak çalışması: Havuzun içine yatak odası kurulmuş ve Weyes Blood'ın fotoğrafı Brett Stanley tarafından çekilmiştir1,2. Natalie Laura Mering profesyonel adıyla Weyes Blood Sub Pop etiketli, son albümü Titanic Rising ile kariyerinde önemli bir sıçrama yaparak çağımızın kalburüstü şarkıcı/söz yazarları arasına giriyor. Bu albümle insanların ona 'Welcome to the music industry!' dediğini fakat esasen niyetinin hiçbir zaman solo müzisyenlik olmadığından, o egoyla doğmadığından aslında kadın üyeler içeren Sonic Youth, Talking Heads gibi grupları dinleyerek büyüdüğü için vaktinde bir grupta kadın olarak katkı sağlayan bir tür feminine support force olmayı istediğinden bahsediyor3. Öyle ki eskiden math-metal grubunda vokalistmiş. Hatta o dönemde katı bir misogynst olduğuna da değiniyor. Kadınlara bakış açısının Hemingway veya Bukowski'ninki gibi olduğunu ve kadınların zayıf olduğunu, güçlü olmak ve bir müzikal ortama dahil edilebilmek için sert, erkek agresifliğinde olmak gerektiğini düşündüğünü belirtiyor4. Tabii büyüdükçe doğal olarak bu düşüncelerinden sıyrılıyor fakat çevresini gözlemleme ve eleştirileri çerçevesinde kendini farklılaştırma yönteminden vazgeçmiş görünmüyor. Ne de olsa insanın düşünceleri değişse de genleri değişmiyor. Weyes Blood çevresindeki sıradan müziklerle ilişkisinde izolasyonu tercih ediyor. Kendi tabiriyle kendi şarkısını yazmayan büyük bir marka olmak istemiyor3. Amaçladığı farklılık ve orijinallik Titanic Rising'te olağanüstü. George Harrison'ın All Things Must Pass'i seviyesinde bir 70'ler pop kudretine ulaşmakla yetinmeyip, bu kudretli müziği 60'ların muzur saykedelia'sına ve çeşitli denemelerle elde etmeye çalıştığı ana akım dışı seslere bulayarak aslında çağ dışı kalarak yarattığı özgünlük ile çağın ötesine ulaşmış görünüyor. Bu albüm Weyes Blood'ın sesiyle büyülediği, her saniyesinden spiritüel ve masalsı estetik fışkıran müzikal yapıların karşınıza çıktığı hayali bir dünya. Aynı zamanda uçaktan paraşütünüzle atlamakta tereddüt ederken aniden arkanızdan iten ve kendinizi istemsizce görkemli bir manzaranın içinde bulmanızı sağlayan bir el gibi.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kapak fotoğrafı yönetmen Charles-Andre Coderre'e aittir. Karl Lemieux tarafından yakma gibi birtakım teknik işlemlere tabi tutulmuş ve Yannick Grandmont yeniden fotoğraflamıştır1. Montreal'den Godspeed You! Black Emperor kariyeri boyunca hep yolculukta bol bol manzara seyrettiren, uzun soluklu, sizi bir senaryonun ögesi yapan, durağan, kısaca film gibi enstrümantal albümler yaptı. Buhranlı, kasvetli, iç karartan, tanımsız, umutsuz pasajlar ördü fakat ilk defa kıyamet gününe bu kadar yakın hatta ilk defa o günün geldiğini haber veriyor. Giriş şarkısı kıyamet gününü tüm dünyaya haber veren bir marş adeta ve devamında, albümün bitişine kadar bu sonu kutlar gibi. Hüzünlü bir şölene çeviriyor ve herkesi bunun bir parçası olmaya devam ediyor. En son 2002'de yayınladığı stüdyo albümünden bu yana geçen 10 yıllık araya son veriyor ve tekrardan dinleyicileri yarattığı trajedinin tanıkları haline getiriyor. 1997-2002 arası yayınladığı kültleşmiş üç albümüne eşit görkemde bir çalışma bu. Post-rock, drone, noise gibi türleri katmanlar haline getirerek bir tür kolaj sunan grubun müziğinin arkasındaki mantığı anlamak için bazı açıklamalarına bakmakta fayda var. Müzik endüstrisine karşı muhalif tavır sergileyen, gazetecilerin konserlerine bedava girmesini engelleyen, bağımsız şirket ve mekanlarla ortaklık yapan ve neredeyse tüm röportaj taleplerini reddeden grup sayılı röportajlarından birinde; herşey yolundaymış gibi davranmanın her geçen gün daha da zor hale geldiğini ve zenginin daha fazla, fakirin daha az almaya devam ettiğini söylüyor. Ülkelerinde yaratılan yığından kaçıp kıyılarına gelen insanların ülkede hırsız muamelesi gördüğüne değinen grup, radyoyu açtıklarında duyduklarının korku şovu olduğu kanısında. Heyecanlı ve dehşet içine olduklarını belirtiyorlar. Yaptıklarını özetlemek gerekirse şu şekilde ifade ediyorlar: We sit down and try to make a joyous noise in the direction of resistance and freedom2. Bu albüm; 90'ların başında doğup, ikinci yarısında filizlenen ve 2000'lerin ikinci yarısında artık solmaya başlayan post-rock hadisesinin kendi adıma son güzel örneklerinden. Bir başka deyişle, 2012 yılı belki de post-rock kelimesini duyduğumda meraklanmam gerektiğini söyleyen son yıldı. Albüm kapak çalışması: Makaya McCraven'ın olduğu kapak fotoğrafını Nathan Michael çekmiştir. Tasarım ise Craig Hansen ve Leah Ball tarafından yapılmıştır1. Son dönemde caz sahnesinden çıkmış en yaratıcı ve sahneye farklılık katan isimlerden Chicago'dan davulcu ve prodüktör Makaya McCraven'ın In The Moment albümü için konser kaydı deyip geçmek çok büyük bir hata olacaktır çünkü mekan, süre, kayıt, vb. unsurlar düşünüldüğünde bir tür stüdyo kaydı olarak bile düşünülebilir. Tıpkı bir stüdyoya kapanıp aylarca müziğe yoğunlaşıp çeşitli denemelerde bulunmak, kayıtlar almak ve bunlardan parçalar oluşturmak gibi bu albüm de aynı mekanda 12 ay boyunca gerçekleştirilen 28 performansın ayıklanması, kesilip parçalanması ve remikslenmesi ile elde edilmiş 2 saate yakın süre işgal eden 19 parçanın üretilmesi ile ortaya çıkmış. Eğer performansların gerçekleştirildiği mekanı stüdyo olarak düşünürsek, bu live albüme insanlara açık şekilde gerçekleştirilen doğaçlamaya dayalı bir stüdyo kaydı bile denebilir. Hatta farklı insanların kayıt sürecine şahit oldukları bir yöntem izlendiği söylenebilir. Üstelik, bu albümde çoğu konser albümünün kaydında hissedilen sizi konser atmosferinden uzaklaştıran yapay cilalardan eser yok. Yüksek kaliteyi organikliğini kaybetmeden sağlayabilmiş, McCraven'ın ghost note'larından ziller üzerindeki tuşe değişimlerine her ayrıntıyı dibinden dinliyormuş gibi yansıtan olağanüstü bir doğallıkta. Bu doğallığı yaratan önemli bir diğer etken de arka planda mekandaki dinleyicilerin seslerinin, aralarındaki konuşmalarının performansın içinde bir tür katman olarak kullanılması. Sanatçı amaçladığının teknik değil sosyal açıdan bir meydan okuma içerdiğini belirtiyor çünkü ona göre hiçbir yanlış nota o hissi değiştiremez2. Caz sahnesinde sayısız müzisyenle birlikte çalmış, projelerde yer almış McCraven'a albümde Marquis Hill, Jeff Parker, Junius Paul başta olmak üzere birçok isim eşlik etmekte. Bu isimlerin birlikte çalarken anlık ortaya çıkardıkları müzikleri içermesi sebebiyle albümün ismini de In The Moment koymak hayli uyumlu bir seçim. Hiphop beat'lerinin de varlığını gösterdiği, groove hissiyatı yüksek albüme cazdan ziyade basitçe enstrümantal ritim müziği de denebilir. McCraven caz müzikte canlı performansın tümünün türlü doğaçlamalardan meydana geldiğini anlatabilmek için hayatımda duyduğum en güzel benzetmelerden birini yapıyor: Her günümüzün her anını doğaçlayarak geçiririz fakat bu belli bir programımız veya planımız olmadığı anlamına gelmez3.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Dünyaca bilinen enstalasyon sanatçısı, aynı zamanda Nicolas Jaar'ın babası Alfredo Jaar'ın Batı ve Doğu Berlin arasındaki çorak alanda bir New Yorklu bebeği çektiği fotoğraftır. Oğul Jaar albüm üzerinde çalışırken kendini bu fotoğrafa tekrar bakarken bulmuş ve kapak olarak kullanmak istemiştir1 (benim yorumum: Berlin Duvarı'nın yıkıldığı 9 Kasım 1989 ile Batı ve Doğu Almanya'nın birleştiği 3 Ekim 1990 tarihleri arasında bir tarih olan Ocak 1990'da, New York'ta doğan müzisyen resimdeki bebek ile kendini veya üzerinde çalıştığı ilk albümü eşleştirmiş olabilir). Dave Harrington'ın yer aldığı ikili projesi Darkside'da elektroakustik ile art-pop'u huzur içinde harmanlayan, diğer solo projesi Against All Logic ile house müziğin hareketini ve coşkusunu şaşırtarak sunan Şili kökenli New York'tan elektronik müzik sanatçısı Nicolas Jaar, ruhunda geriye kalan karanlığı ve gizemi de on yılı aşkın süredir kendi adını taşıyan solo albümleriyle dolduruyor. Bunlardan 2010'larda yaptığı solo albümleri arasında favorim olan debut'su Space is Only Noise'da çoktan farklı akustik alanlardan beslenerek kendi elektronik dünyasını kurmaya başlamış görünüyor (bahsi geçmişken 2021 yılından bakarken benim için kariyerinin tepe noktasının 2020'de çıkan Cenizas olduğunu söyleyebilirim). Bu albümde sanatçı sessizlikte şiddeti ve belirginliği artan küçük sesler üzerinde yoğunlaşıyor. Normalde anlaşılmayan detayların değerini fark ederek, bunları büyüterek görünür kılıyor ve vurguluyor. Bu detayları müziğin ana ögeleri haline getirerek dinledikçe daha da keyif veren formlar oluşturuyor. Bu formları oluştururken bir önceki paragrafta sözü geçen çeşitli alanlar ise synthpop'tan trip hop'a, soul'dan pop'a kadar geniş bir yelpazede. Bu alanları ambient, glitch, downtempo gibi elektronik türler içinde yoğuruyor. Buna ek olarak kullandığı sample'lar ve minimal yaklaşım ile sade fakat histerik bir atmosfer yaratan sanatçı, albümün çıktığı New York'taki şubat ayı kadar gri ve kapaktaki ortamın hissettirdiği kadar kasvetli bir evrenin içine sizi atıyor. Bu albümün akustiği, prodüksiyonu ve işlediği temalar insanı mekan, gürültü, ses ve sessizlik gibi birçok kavram üzerinde düşünmeye itiyor. Sessizlik meselesine kafa yormuş John Cage'in müziğine bir dönem eğildiğini belirten Jaar, amaçladığının sessizliğin kendisi veya mekanik bir sessizlik olmadığına değiniyor ve şunu söylüyor: Sesin olmadığı bir mekanla ilgilenmiyorum. Ben sessizlikteki ruhlara ilgiliyim. Dolayısıyla, müzikte sessizliğe değil, ruhani bir sessiz ana inanıyorum2. Albüm kapak çalışması: Post Typography adlı tasarım ajansına aittir. Grup, ajanstan karanlık ve distopik hisse uyması için albümün rahatsız edici, bilim kurgu temalarını taşıyan bir kapak tasarlamasını istemiş1. Baltimore'dan dream pop ikilisi Beach House, yedinci stüdyo albümleri 7 ile kendi ifadeleri ile yeniden doğuyorlar ve gençleşiyorlar. Eski yöntemleri yeniden düşünmek ve önceden kendilerine koydukları, canlı performanslarda çalınabilecek şekilde şarkı yazmak ve bu yönde prodüksiyon ve enstrümantasyon düzenlemeleri yapmak gibi sınırlamaları ortadan kaldırmak istediklerini belirterek yaratıcı ruh hallerinin albümün hissini belirlemesine izin verdiklerinden söz ediyorlar2. Açıkçası bu benim ilk 100'de yer verdiğim iki Beach House albümünden biri ve birçok fan neden Bloom değil diyebilir. Kanımca, Bloom her ne kadar muhteşem bir çalışma olsa da, Teen Dream'den sonra çıkmasına rağmen onun bir alt modeli veya seviyesi gibi. Farklılaşma açısından 7 albümü kendine has bir alana hükmediyor. Albümün, grubun dream pop/indie pop eksenindeki yapısını shoegaze gibi türlerle dinamikleştirirken, ambient ve saykedelia gibileriyle de daha hacimleştirdiği bir noktada durduğunu düşünüyorum. Beach House her zamanki gibi spiritüel, karanlık, melankolik ve şiirsel fakat bu sefer savunma pozisyonunda değil de saldırıyor sanki. Masum bir karanlıktan ziyade içine girmeye çekineceğiniz, tehditkar bir tutum barındırarak onunla yüzleşmenizi istiyor. Daha öncesinde yıl boyu şarkı yazımını tamamladıktan sonra kayda girdiklerini ve kayıt almanın ekonomik şartlarından dolayı tüm albümü stüdyoda mümkün olan en kısa sürede kaydetmeye çalıştıklarını belirten grup, bunun kayıt sırasında daha eski şarkılara besledikleri heyecanın kaybolmasına sebep olduğunu ve bundan nefret ettiklerini belirtmekte. Bu sefer bir ev stüdyosu inşa ederek tüm şarkılara burada başlamışlar ve böylece, orijinal fikir ile şarkının kaydedilmesi arasında geçen süre hayli kısalmış2. 7. albümü ile kuruluşundan bu yana neredeyse 15 yılı deviren gruptan Victoria Legrand'ın kariyer üzerine görüşü ise şu şekilde: An artist's career is really nothing but a giant process3.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kapak tasarımının kime ait olduğu konusunda herhangi bir bilgiye ulaşamadım. İzmir'den enstrümantal rock/metal ikilisi Balina'nın kendi ismini taşıyan debut albümü, çıktığı zamanki mevsimin iklim koşullarına zıt şekilde barındırdığı atmosfer ile albümü loop'a atarak dinlediğim 2013 kasım-aralık aylarında Ankara ayazı ve sisine uyumlu bir eşlikçi olmuştu. Sadece içerdiği müzik ile değil, kapağındaki İskandinav black metal gruplarınınkini anımsatan logosu ve bir buz dağı görseli ile soğuğu içinize işliyor. Açıkçası Balina ikinci albümü Kaybetmenin Mitolojisi ile daha ayakları yere basan, cilalı prodüksiyonlu ve farklı alanlara yelken açan başarılı bir işe imza atsa da, bu albüm barındırdığı yaratıcılık ile surata tokat gibi çarpıyor; ham ve çiğ tonlarla bir nevi rif, melodi ve ritim şöleni yaşatıyor. Saptığı yollarla sizi şaşırtan trafik akışları içinde davulun ve gitarın müthiş paslaştığı bir müzik. Bu birbirini çok iyi tanıyan ve komplike paslaşmaları kusursuzca yerine getiren enstrüman ikilisi ürettikleri müzik ile sadece başka herhangi bir enstrümana ihtiyacın kalmadığını anlatmıyor aynı zamanda başka bir enstrümanın eklenmesinin işin büyüsünü bozacağı izlenimini veriyor. Ben her ne kadar enstrümantal rock/metal desem de aslında bunun sebebi grupta sludge metal'den post rock'a, progresif rock'tan post-metal'e uzanan çeşitlilik. Sanki metal ve rock arasında kalmış gri alanda kendi enstrümantal dillerini keşfetmişler. Grup ise kendisi için basitçe rock duo demekte ve okyanusun derinliklerinden yükselen çiğ metal diye tanımlamakta1. Ben bu albümü, bu toprakların üretmede çok başarılı olduğunu düşündüğüm, genel anlamda enstrümantal gitar ve ritim müziği diyebileceğim kültürünün başarılı örneklerinden biri olarak görüyorum. Bu kültür, Moğollar'dan Erkan Oğur'a, Okay Temiz'den Replikas'a, Nekropsi'ye uzanan ve 2010'larda da Kes ve Balina gibi gruplarla kendini gösteren ve devam eden, köklü ve bereketli, uluslararası kaliteye sahip bir kültür. Albüm kapak çalışması: Kapak fotoğrafı Nick Knight'a aittir, grafik tasarımı ise Bryan Rivera tarafından yapılmıştır1. Kolombiya asıllı Amerikalı sanatçı Karly Marina Loaiza, bizim bildiğimiz ve babasının koyduğu takma adıyla Kali Uchis, ilk albümü Isolation ile modern R&B'den soul'a uzanan çizgide, albümdeki şarkıların yazım ve prodüktörlük ayağında katkı sunan Damon Albarn, Kevin Parker, Alexander Sowinski, Thundercat başta olmak üzere birbirinden değerli sayısız isimle birlikte çalışıyor ve albümdeki her şarkının kendine haslığını garanti altına alıyor. Yalnızca saygı duyduğu müzisyenler ile çalışabildiğinde ilham geldiğini belirten sanatçı2, zihnimde bu isimler ile çalışıp da ilham gelmemesi mümkün mü sorusunu da yaratmaktan çekinmiyor. Uchis, İngilizce ve İspanyolca'yı bir arada kullandığı albümde eğlenceli, renkli ve yüksek kalite kokan kısaca Türkçe karşılığı sanırım olmayan- dope parçaları peşi sıraya dizerek dinleyiciyi Los Angeles'ın lüks kulüplerinden Cartagena'nın kızgın kumlarına ışınlıyor. Ayrıca, bu yolculuğun süresini o kadar kusursuz ayarlamış ki albüm tam bitmesi gereken zaman bitmiş. Normal zamanlar için biraz daha kısa olsa içiniz buruk ayrılacağınız, biraz daha uzun olsa sıkılmaya başlayacağınız tatil gibi. Sanatçı albümü yaparken güncel müzikten veya kendi jenerasyonundan etkilenmek istemediğini söylüyor ve aslında bazen müziğinin diğer insanlar tarafından beğenilmeyeceğini düşündüğünü çünkü yaptığının şu anki müzikal eğilimler ile bağının olmadığına değiniyor. Fakat albümünün ismine de ev sahipliği yapan bu izolasyonu ve riski almayı kucaklamanın müziği heyecanlı kıldığı kanısında. Ona göre bu sadece müziği değil hayatı da heyecanlı kılıyor ve bu sanatçı olmanın bir parçası3.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kendrick Lamar'ın bebekliğinin yer aldığı bir fotoğraftır. Soldaki iki kişi Lamar'ın amcaları, sağdaki kişi ise dedesidir. Lamar, gözlerin çizili olmasını kişisel sebeplerden kaynaklandığını ve fotoğrafın onun yaşamı ve Campton'da büyümesine dair çok şey anlattığını belirtir. Çizili olmayan gözlerini masum gözler olarak tanımlar ve fotoğrafa bakıldığında bir tek ben gözlerimi masum görürsünüz ve neler döndüğünü anlamaya çalışırsınız diye söz eder1. Kendrick Lamar'ın hayatıma devam edebilmek için bu albümü yapmalıydım dediği ikinci albümü Good Kid, M. A. A. D. City, bugünden bakıldığında bir hayatta tutunma mücadelesinin ürününden 2010'lara damga vuracak krallığın ilk zaferine evrilmiş gibi görünüyor. Bahsettiğim ilk 100 albüm içinde üç albümle yer alan tek isim olan Kendrick Lamar, kendi ülkesinden Türkiye'ye kadar bile yayılacak hiphop hareketlenmesini başlattığı ve Birleşik Krallık'ı vuracak caz saldırısının tohumlarını attığı yolculuğuna bu albümden başlıyor. Lamar, büyüdüğü şehir Compton'ı ve kendisini ele alarak çeşitli sosyal ve ekonomik sorunlara kusursuz hiphop parçaları içinde değiniyor; bir nevi hikaye anlatıcısı rolünde. Bu açıdan sanatçı sadece hiphop'a yeni bir ivme kazandırmıyor bunu entelektüel bakış açısıyla yaparak 30 yıl öncesinde en verimli zamanlarını yaşanan golden age of hiphop dönemi karakteristiğini de tekrardan görünür kılmış oluyor. Albümün müzikalitesi üzerine söylenebilecek çok şey var ama cümle cümle teknik taraflarını övmek yerine şunu diyebilirim ki hiphop'a dair aklınıza ne geliyorsa, hiphop'tan beklentiniz neyse onun en mükemmel haliyle karşılaşacaksınız. Bu albüm Kendrick Lamar'ın son veya en başarılı albümü olsaydı belki şu anki kadar aşırı ünlü olamazdı ama hiphop severler içinde hala yüksek takdir gören ve fazlasıyla kült bir albüm çıkarmış bir insan olurdu. Ün konusunda zaten Lamar'ın 2014 yılındaki fikirleri bugün neden GOAT olacağının işaretlerinden. En iyi özelliklerimden biri ne kadar ünlü olduğumu bilmemem diyen sanatçı, vaktinde Lauryn Hill'in ona egosunu tamamen bir kenara atmaya çalışmasını tavsiye ettiğini belirtiyor ve egosu için bulunan büyük spotlarla, büyük etkinliklerle, ışıklarla savaş içinde olduğuna değinerek şunu söylüyor: You've always been somebody. You don't need the lights2. Lamar'ın ilk paragrafta bahsettiğim yolculuğu hala devam etmekte ve belki de en heyecanlı zamanlara henüz gelinmedi. Onu bu kadar büyük kılan da zaten ulaşabileceği son noktanın bilinemez oluşunun insanlarda yarattığı merak duygusu. O hep kendine hastı ve öyle olmayı amaçladı. Bu albümü kaydederken bile kimseden etkilenmemek için radyoyu hiç açmamış2. Albüm kapak çalışması: Sven Grot'a aittir1. Film ve dizi müzikleriyle tanınan İzlandalı multi-enstrümantalist besteci Hildur Guonadottir, Chernobyl dizisine yaptığı müzikler ile o kadar büyüleyici bir atmosfer yaratıyor ki tüm çalışmalarını dinlememiş olsam da gönül rahatlığıyla en etkileyici solo çalışması diyebileceğim bir işe imza atıyor. Bir sonraki işi Joker film müziğiyle daha fazla ilgi ve ödüle boğulsa da ben Chernobyl'de yaptığını daha etkileyici ve dark ambient türünde klas bir çalışma olarak görüyorum. Umutsuzluk, keder ve kasvetin yoğunluk derecesinin, Chernobyl felaketini deneyimleyen insanlarla empati yapmaktan öteye giderek bunu yaşatacak düzeyde tutulduğu albümde sanatçı, dizinin çekimleri sırasında müzikler üzerinde çalıştığını belirtmiş. Dizi Litvanya'da yapım için hizmet dışı bırakılmış bir nükleer enerji santralinde çekilmeden önce, Guonadottir ve David Attenborough gibi isimlerin de filmlerini kaydetmiş usta saha kayıt mühendisi Chris Watson, tehlikeli madde kıyafeti giyerek santralden çeşitli sesler kaydetmişler. Sanatçı, dizi müziğindeki her bir sesin santralde alınan kayıtlardan yapıldığını ve o alana giderek bir nükleer enerji santralinde olmanın nasıl bir his olduğunu deneyimlemek istediğini belirtmekte. Ona göre bir hikayeden müzik yaratabilmenin büyük kısmı dinlemekten geçiyor ve o alana gidip her bir sesi dinlemeyi altın kazmak diye tanımlıyor2. Guonadottir o kadar güzel altın kazıyor ki gürültü bulutlarını uzun soluklu ve katmanlı melodiler haline getiriyor. Kısaca, sanatçı bir felaket içinde olma hissini müziğiyle aktarabilmek için öncelikle onu mümkün olduğunca yaşamaya çalışmış. Bu aslında bazen oyuncuların, yazarların veya ressamların yaptığı bir şey fakat müzisyenler için benim çok karşılaştığım bir durum değil. Bu deneyimleme isteği sanatçının ürününe duyduğu saygının bir yansıması. Bu tarz ayrıntıları öğrenmek şüphesiz dinleyiciyi ürüne daha da fazla bağlıyor. Sanatçının işine verdiği değer otomatik olarak dinleyicinin de o işe bakış açısını şekillendiriyor. Bu albümü pandemi döneminde dinlemenin müziği daha anlaşılabilir kılma noktasında faydalı olacağı açık fakat pandeminin yaşattığı olumsuzlukların farklı felaketler ile empatiye güç bıraktığını söylemek pek mümkün değil.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Rus ressam Yakov Fyodorovich Kapkov'un 1850 tarihli Young Widow adlı çalışmasıdır1,2. Dallas'tan üçlü True Widow, haklarında yazdığım müzisyenler arasında varlığından en son haberdar olduğum bir grup. Hatta pandemi döneminde bir arkadaşım sayesinde duydum kendilerini. Ne takip ettiğim müzik dergileri ve platformlarında ne başka müzisyenlerin konuşmalarında ne de büyük birader Spotify'da karşıma çıkan bu grup sadece fanzinlere ve kitlesi çok sınırlı organlara röportaj vermiş. Bunu da büyük ölçüde üçüncü albümü Circumambulation ile elde etmiş. Kısacası tertemiz bir hak ettiği değeri görmemiş grup ve albümü ile baş başayım. Circumambulation, 90'lar ve 2000'lerin başı en güzel günlerini yaşamış slowcore, stoner, shoegaze gibi türlerin bir araya getirildiği, orta tempoda hiç rotasını bozmadan ilerlerken size karanlığın ağırlığını hissettiren, sabit bir gerilim aşılayan ve bu durumdan kurtulup huzura kavuşmak için kötülüğü seçmeniz gerektiğini söyleyen bir albüm. Grup, hem en karanlık hem de en pop albümümüz diye tanımladığı çalışmasındaki müziği basitçe stonegaze diye adlandırmış ve albümün gece yarılarına ve pazar sabahının erken saatlerine iyi eşlik edeceği kanısında3. Ben açıkçası haftanın her günü her saat dinlemişimdir ve hepsinde de çok keyif aldım. Circumambulation kutsal bir obje etrafında dolaşmak anlamına gelmekte; tavaf da denebilir. Albüm kapağını ve barındırdığı atmosferi düşününce bu bilgi, işin içine gizemi de katıyor. Grup ise albümün isminin şarkılardan ziyade albümün genel havasıyla alakalı olduğundan söz etmekte3. Yazın ortasında çıkmış albüm yazın ortasında dinlemek için mantıklı bir seçim olabilir. Güneşin ve güzel havanın mutluluğundan sıkılanlar için biçilmiş kaftan. Albüm kapak çalışması: KC Woolf Haxton ve Kenturah Davis'e aittir1. Müzik tarihinde bazen dönüm noktalarında tek başına bir albüm durur; en azından görünen öyledir. Öyle anlatılır ve öyle de bilinmiş olur. Klasik müzikte modernizmin bardağını taşıran en büyük damla Le Sacre Du Printepms, grunge patlamasının mimarı Nevermind, protest hiphop müziğinin devrimini yapan It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back, post punk'ı yükselten Unknown Pleasures veya 2000'ler indie rock'ı harekete geçiren Funeral bunlardandır. Örnekler çoğaltılabilir. Caz'ın 2010'larda yeniden doğuşunu sağlayan da kuşkusuz Kamasi Washington'ın debut albümü The Epic'tir. Bunda sanatçının aynı yıl çıkan To Pimp a Butterfly ve bir önceki yıldan You're Dead! gibi albümlerde yer almasının etkisi de yadsınamaz fakat The Epic sadece kendi ülkesinde bir reaksiyonun ortaya çıkışını tetiklemedi, okyanusu geçerek caz müziğin yaşadığı British Invasion'a sebep olan fitili de ateşledi; bu yüzden albümün caz adına coğrafyaları aşan bir etkisi var. 3 saate yakın süren bir caz albümünün böyle bir etki alanının olması, hem klasik caz köklerine bağlı, ayakları yere basan hem de yenilikçi bir profil çizmesinde saklı. Sayısız müzisyenin dahil olmasıyla ismi gibi bir destan yaratan Washington'ın en büyük eşlikçisi de kuşkusuz Thundercat. İnsanlar bu 3 saatlik külliyatı iştahla dinledi ve kulaktan kulağa bir virüs gibi yayıldı. Övmeyen müzik eleştirmeni, onu listesine dahil etmeyen müzik dergisi, gazete, herhangi bir yayın kalmadı. The Guardian bu durumu albüm için ayırdığı yazısının ilk satırında çok güzel özetlemiş: You wouldn't expect a three-volume jazz album that clocks in at more than 170-minutes to be anywhere close to making the Guardian's end of year list. Bu harika spiritual jazz örneği, cazın geçmişi ile geleceğini birbirine bağlayan bir köprü gibi de görülebilir ve bu köprü, Pharoah Sanders, Alice Coltrane, McCoy Tyner gibi ustaların 40-50 yıl önce yaptığı spiritüel işlerle eşit seviyede bir ihtişama sahip. Albümün uzun süresi Washington'ın ne kaydetse yayınladığı izlenimini doğurmasın. Çeşitli müzisyenlerle gerçekleştirdiği, kendi ifadesiyle hergün sabah 10'dan gece 2'ye kadar çalıştıkları 1 aylık stüdyo kapanması sonucunda 8 farklı proje ve 190 parça ortaya çıkmış. Sanatçı bu ağırlığı 45 şarkıyla devam ederek azaltmış ve sonunda 17 şarkıyla noktayı koymuş3. Punk is not dead, metal is not dead, vb. klişe kalıplar her müzik türü için kullanılmıştır. Jazz is not dead cümlesine en çok yakışacak albüm de The Epic olurdu sanırım. The Epic belki caz müziğin içinde bir devrim yapmıyor, yepyeni bir söylem getirmiyor fakat eskilerin yaptığı gibi caz müziğin görkemini ve farklılığını tekrardan hissettiriyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Aphex Twin, The Orb, Warp Records, MTV, Rockstar Games, Nickelodean, Adidas, Coca-Cola, Sony gibi isimlere/şirketlere iş yapmış ve Autechre'in daha önceki birçok albümünün kapağına da imza atan, Sheffield merkezli grafik tasarım stüdyosu The Designers Republic'e aittir1. Ayrıca çeşitli forumlarda kapağın kodlanmış mesaj içerdiği ve matematikçi John Conway tarafından icat edilen Game of Life simülasyonuna dayandığı spekülasyonları yer almaktadır. Manchester'dan IDM ikilisi Autechre, 90'larda yaptığı Amber, Tri repetae, LP5 gibi elektronik albümlerle önce Radiohead'in rock müzikten çıkıp elektronik müzik diyarına kafasını sokmak istemesine sebep olan ilhamın kaynaklarından oldu, yaklaşık 15 yıl sonrasında da bana kendimi dünyaya dair her şeyden soyutlayabileceğim bir müziğin varlığını tanıttı. Bu tanışmadan birkaç yıl sonra ise Exai albümü çıktı ve gözümde kısa sürede grubun 90'lardan sonra yaptığı en heyecan verici çalışması ve 2010'ların en başarılı IDM işlerinden biri olarak ayrıştı. Öte yandan, IDM'in öncülerinden grup, her ne kadar IDM kavramıyla bir sorunları olmadığını belirtse de, bu kavramın bir tür Amerikan buluşu olduğu ve adadakilerin asla bu şekilde kendilerini tanıtmayacakları kanısında. Gruba göre Amerikan doğası türleri denemek ve rasyonelize ederek kurgulamak üzerine ve Amerikalıların 90'larda Warp Records'dan çıkan sanatçıları, yapay zeka konseptinden yola çıkarak Intelligent Dance Music etiketiyle grupladığı görüşünde2. Exai iki saatlik süresiyle devasa bir külliyat. Albümü düşününce aklıma gelen ilk özellikleri genel olarak Autechre dediğimde düşündüklerimden çok da farklı değil: katmanlı, soyut, kompleks, fütürist, zihin açıcı. Yürüdüğünüz zeminin veya içinde bulunduğunuz boyutların anlık olarak farklı yüzeyler ile yer değiştirdiği ve geometrik açıdan saptığı yanılsamasını yaşamak gibi. Albümü kulaklıktan dinlemek bu etkiyi yaratıyorsa, bir Autechre konserinde dinlemenin hissi hayal gücümün ötesinde. Konserden laf açılmışken grup 2013'te verdiği bir röportajda konserlerin evrimi konusunda güldürmeyi ihmal etmemiş: Eskiden sahnede laptop kullanmak saf anarşiydi. Şimdi günümüz folk müziğinin esası olarak görülüyor3. Grup aynı röportajda yaptıkları müzik konusunda iç güdülerine güvendiklerinden söz etmekte ve onlar hoşlandıysa illa ki başka insanların da seveceği fikrinde. Eğer siz de benim gibi o başka insanlardansanız, bu albümü sadece sevmeyecekseniz, her fırsatta övmek isteyeceksiniz. Albüm kapak çalışması: Tony Hung'a aittir. Albüm kapağında Çince blur ve magic whip yazmaktadır. Damon Albarn, Hung'a Hong Kong seyahatinden fotoğraflar göstermiş ve albümün çok yönlülüğünü gösterebilmek adına kapakta Birleşik Krallık'a karşılık dondurma, Çin'e karşılık havai fişek ve politik anlam amacıyla kırbaca yer verilmiştir. Grubun Hong Kong'ta küçük bir stüdyoda kaydettiği ve bir önceki albümü Think Tank'ten tam 12 yıl sonra çıkararak uzun süren sessizliğine son verdiği The Magic Whip, 2013 yılı mayıs ayındaki Tokyo Rocks festivali iptal edilmeseydi var olmayacaktı çünkü grup, iptal olan konserleri neticesinde ortaya çıkan beş günlük boş vakti öldürmek için Hong Kong'a gitmeyecek ve ani bir dürtüyle orada stüdyoya girmeyecekti. Tokyo'daki festival iyi ki iptal olmuş ki yeni bir albüm çıkarma fikri bile akıllarından geçmeyen dörtlü, 90'larda yaptıkları albümlere meydan okur kalitede bir iş çıkartmış. Prodüktör koltuğuna da o dönemki albümlerde yer alan Stephen Street'i oturtarak doğru bir karar vermişler. Albüm çok kısa bir süre içerisinde kaydedilmiş ve gruptan Alex James bu durumu, albüm yapım sürecinin anlatıldığı 30 dakikalık kısa filmde eğer müziği dinlerseniz, aciliyet duygusunu anlarsınız diye ifade etmekte3. Herhangi bir program baskısı altında olmadan Hong Kong'ta kafalarına göre topluca stüdyo girip, tamamen doğaçlamaya dayalı şarkılar yapan grubun muhteşem bir albüme imza atması, doğaçlama sırasında beliren bereketli anları kaydetmenin veya unutmamanın önemini de bir kez daha gözler önüne sermekte. Özetle amatör bir ruhla, bambaşka bir ülkenin atmosferinin etkisinde ortaya çıkan, çoğunluğu renkli ve azınlığı hüzünlü alternative rock kıvamında şarkılar; Blur'ü Hong Kong'a koyarsak nasıl bir müzik doğar veya Hong Kong'un Blur müziği üzerindeki etkisi ne olurdu gibi bir deneyin sonucu olduğu kadar, uzun süredir üretimde bulunmayan grubun farkında olmadan yıllardır biriktirdiklerinin de hayli yaratıcı bir dışavurumu. Bir şey planlamadan gerçekleştiğinde sonuçlarının ne kadar şaşırtıcı ve tatmin edici olabileceğinin kanıtlarından olan albümü, özellikle benim gibi Oasis ve Blur'ün Britpop çekişmesinde yıllarca Londra'nın entelektüellerinin safında yer alanların beğenmemesi çok düşük bir ihtimal.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kelly Seagraves ve Margaret Graves'e aittir1. Resmi çizilen kedi gruptan Nathan Williams'ın kedisidir2. İlk iki albümüyle lo-fi ve noise'un şatafatlı dünyasına dalan California'dan garage punk üçlüsü Wavves, üçüncü albümü King of the Beach ile surf, indie ve saykedelia'yı işin içine sokarak güneşin üzerimizdeki deniz tuzunu parlattığındaki ferahlık hissini ve deniz tuzunun da genzimizi yaktığındaki acı tatlı duyguyu aynı anda veriyor. Bu tanımlardan ve piyasaya çıkış tarihinden yola çıkarak albümün tam bir yaz albümü olduğu kolaylıkla iddia edilebilir fakat aynı zamanda eğlenceli, enerjik ve optimist havasıyla soğuk günlerin geride bırakıldığı bahar dönemine giriş modu taşıdığı da gayet söylenebilir. Pop ile punk'ın ortasında harika bir denge kuran fakat pop-punk olmayan bu albüm, üzerinde çok fazla konuşamadığınız, sadece beyninizde oluşan <çok güzel> kutucuğuyla her anın keyfini çıkardığınız albümlerden. Gürültünün içine yerleştirilen bu müthiş yazılmış hit şarkılar, kendini saykedelik katmanlar ve karışık ses süzmeleri içine hapsederek, mükemmelliği sizle arasına bir miktar mesafe koyarak deneyimlemenizi istiyor. Prodüktörlüğünü Modest Mouse'ın albümlerini de kaydeden Dennis Herring'in yaptığı albüm için Nathan Williams, tamamen farklı bir şey yapmayı istediğinden ve bu amaçla stüdyoya girmese de tek isteğinin yapabilecekleri en iyi albümü yapmak olduğundan söz etmekte. Ona göre çoğu müzisyen insanların sevdiği şekilde devam etmeyi tercih ediyor fakat bu hayli sıkıcı3. Plajda öğle güneşinin dik dik baktığı saatlerin en ideal eşlikçisi bu albüm, güneşli bir bahar günü esen serin rüzgarları da ısıtan bir etkiye sahip. Barındırdığı çeşit çeşit sos ve kokularla, ağza takılıp gitmek bilmeyen melodileri kışçı bir post punk'ı veya black metalci'yi bile güzel havaların bağımlısı yapacak güçte. Albüm kapak çalışması: Kimin tasarımı olduğuna dair bilgi bulunmamaktadır. Grubun bir üyesi veya plak şirketi Heist Or Hit Records tarafından yapılmış olması mümkün. Liverpool'dan indie pop/rock ikilisi Her's, debut'su Songs of Her's ile indie dünyasının umut vaad eden isimleri arasına kolaylıkla girmişti. Indie müziğin düşüşe geçtiği bir dönemde, indie'nin yukarıdan aşağı doğru ilerleyen yürüyen merdivenlerini tersine çıkan bir gruptu adeta. Bu çıkış maalesef Arizona'da meydana gelen trajik bir hadise ile son buldu. Grubun ABD turu sırasında, 27 Mart 2019 tarihinde gerçekleşen trafik kazası sonucunda 20'lerinin ortasındaki gitar/vokal Stephen Fitzpatrick ve bas/vokal Audun Laading ile tur menajerleri Trevor Engelbrektson hayatını kaybetti ve grup geriye artık dinlemekten korkulan şarkılarını bıraktı. Bazı şarkıları insan dinlemeye korkar çünkü karşılaşacağı kusursuz duygusallığa hazır hissetmez, kendini korumaya alır. Her's'ün buruk, hafif hareketli ve naif şarkıları acı bir gerçeklikle birleşince işte böyle bir etki doğurdu fakat bu muhtemelen grubun dinleyicilerinden isteyeceği son şey olurdu. Şu an bir şekilde dünya ile bağlantıya geçip röportaj yapabilseler söyleyecekleri şey bizi korkarak değil neşe ile dinleyin demek olurdu. Dalgalı gitarları ve yumuşak tınılarıyla müziğinde bazen romantizmi, bazen kasveti bazen de eğlenceyi hakim kılan grup, slacker rock'tan bedroom pop'a uzanan bir çizgi üstünde dinleyiciyi samimiyet ve doğallıkla tavlamakta. Grup 2019'da gerçekleştirilen bir röportajda grubun bir tür kaçış olduğundan söz etmekte ve bu kaçıştan it's zoning out to dreamy love songs or entering some kind of fantasy world diye bahsetmekte1. Grubun dünyadan ayrılışının 2. yıl dönümünde yazdığım bu yazıyı siz de What Once Was performanslarıyla noktalayabilirsiniz2.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Bradford Cox'ın yer aldığı fotoğraf; David Bowie, Lou Reed, The Stooges, Queen, Talking Heads, Ramones ve daha birçok efsane ismin fotoğraflarının altında imzası olan Mick Rock tarafından çekilmiştir1. Cox albümü yaptığı dönemde rock 'n' roll'a tutkusu sebebiyle kapak fotoğrafı için Michael Stipe aracılığıyla Mick Rock ile iletişime geçmiştir2. Üyesi olduğu Deerhunter grubuyla yaptığı kült indie rock albümleriyle tanınan, verdiği demeçler, Marfan sendromu rahatsızlığı ve sahne kostümleriyle bu tanınırlığı kamçılayan Atlantalı Bradford Cox, solo projesi Atlas Sound'dan çıkma 2009 model Logos albümüyle bizleri Deerhunter'ın işleri ile kıyaslamalara itecek düzeyde güzelliklerle karşılamıştı. Yatak odasında kaydettiği lo-fi kayıtların gücüyle bir sonraki hamlesi Parallax ise tekrardan iştahları kabartıyor. 2011 yılında bu albüm hakkında yazıyor olsaydım şu an yazmakta olduğumdan daha iyi bir tablo çizmeyeceğim kesin olurdu diyebilirim. Çünkü Deerhunter'ın 2008'de çıkmış neo-saykedelik/shoegaze klasiği Microcastle/Weird Era Continued'ın, 2010'da çıkmış Halcyon Digest adlı muhteşem indie rock klasiğinin ve daha önce belirttiğim Logos albümünün varlığı o zaman için Parallax'ı gölgede bırakır ve muhtemelen albümün haksız yorumlara maruz kalmasına sebep olurdu. Neyse ki, o zamandan bu yana yıllar geçti ve MGMT'den Andrew VanWyngarden'ın da yer aldığı albüm, benim gözümde tüm ihtişamıyla kendini sergileyebiliyor. Cox albümün çıktığı dönemde verdiği bir röportajda3 Bowie'ye gönderme yaparak ben birçok yönden dünyaya düşen adamım demiştir. Amorf diyebileceğim Logos'tan sonra bu albümün daha dünyevi olduğu açık. Cox bu sefer birinci tekil şahıstaki şarkı sözleri ile benliğini ortaya koyuyor. Albüm, akılda kalıcı pop yapılarının karanlık bir güç tarafından ele geçirilip çeşitli saykedelik ve dreamy efektlerle süslenmesi gibi. Aslında çok neşeli olmak isteyen bu yapılar, karanlık tarafından hapsedilerek depresyona sürüklenmiş. Deerhunter, Cox'ın birçok insanla ortak işlere giriştiği bir projeyken, Atlas Sound kendi mabedi. Tüm duygularını, etkilenimlerini, deneylerini, yönelimlerini sonsuz özgürlük ve saflıkla yansıttığı bir alan. Maalesef Cox bir daha böyle bir fırsat yakalayamadı çünkü bu albüm hala Atlas Sound'ın son üretimi olma özelliğini koruyor. Albüm kapak çalışması: Radiohead'in albüm kapaklarına imza atan Stanley Donwood ve Tchocky ismini kullanan Thom Yorke'a aittir1. Günümüzde birçok kişiye kolaylıkla dahi denebiliyor fakat Thom Yorke gerçekten dahi olan -20. yüzyıla kıyasla artık çok daha daralmış o küçücük azınlıktan. 25 yıldır insanlar ne kadar dahi olduğuyla ilgili konuşuyor ve artık kamuoyunda öyle bir noktaya gelindi ki Thom Yorke'a dahi demek Çin'e kalabalık veya İskandinav ülkelerine gelişmiş demeye eşdeğer zaten bilinen aşırı gereksiz bir bilgi haline geldi. Ben yine de takdir etme dürtüme yenik düşerek bir kez daha vurgulamak istedim. ANIMA bana göre Yorke'un şu ana kadar yaptığı en başarılı solo albümü. İlk olarak artık Radiohead ile kendi solo projesini hem müzikal anlamda hem de yapım süreci açısından iyice ayırarak doğru bir hamlede bulunmuş. Öncesinde, solo sunması gereken üretimleri Radiohead'e, Radiohead'de durması gerekenleri de solo albümüne dahil ediyordu. Bu iki farklı küme ayrıldığı zaman her iki taraf için de çok daha heyecan verici işler belirmeye başladı. Radiohead kendi kimliğini çok daha ön plana çıkarabildiği A Moon Shaped Pool'u, Thom Yorke ise en vurucu solo albümü ANIMA'yı üretti. ANIMA için Yorke'un elektronik müzikler deneyenden elektronik müzik sanatçısına evrildiği çalışması diyebilirim. Tabii ki albümde sanatçının tutkulu olduğu IDM ve kendine has sünen vokallerinin olduğu glitch/ambient altyapı mevcut ve sanatçı elektronik müziğin bambaşka bir alanına geçmiş de değil ama bu albüm çok daha ayakları yere basan, bağımsız ve özgün tınlamakta. Müziği sanki özgürlüğüne kavuşmuş gibi. Yorke elektronik müziğin büyük oyuncuları arasına adım atmış diyebiliriz. Albümün başarısında, 95 tarihli The Bends albümünden beri birlikte çalıştığı prodüktör Nigel Godrich'in de payını unutmamak lazım. Yorke, Zane Lowe ile yaptığı röportajda2 Kid A albümüyle birlikte Godrich'e tamamen güvendiğinden bahsediyor. Şarkıları yapmaya başladığında bir çocuğun legoyla oynaması gibi olduğunu söylüyor. Plansız, dürtüsel, çok düşünmeden içinden gelen şekilde yaptığı ürünleri sergiliyor ve Godrich aralarından beğendiklerini seçiyor. Seçilenlerin üzerinde birlikte kafa yoruyorlar. Dream kavramına takıntılı olduğundan bahseden Thom Yorke, ismini Jung'un erkeğin ruhunda/duygularında bulunan, bilinçaltındaki kadınsı tarafı diye tanımladığı anima konseptinden alan albüm ile eski zamanın modern klasik veya caz sanatçıları gibi: Yaşlandıkça üretim alanı genişliyor ve yaratım gücü olgunlaşıyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: ABD'den aktör, sanatçı ve yazar Leigh J. McCloskey'e aittir1. Kapakta; yaratımın doğası ve yolları üzerine düşündüğünü belirten sanatçının eliyle çizdiği görselleri barındıran Codex Tor adlı kitabındaki resimler kullanılmıştır. Sanatçı albümü modern ve antik zamanların birlikteliği olarak yorumlamıştır2. Flying Lotus ismini duyunca aklıma çoğunlukla Tokyo şehri geliyor çünkü yaptığı müzik Tokyo metro ağını ilk kez gördüğümde yaşadığım kaos hissiyle bağdaşıyor. Fakat başlangıçta kaybolacağınızı düşündüğünüz bu karmaşık metro ağının işleyişi aslında bir düzen ve matematiğe dayanıyor. İşte Cosmogramma'yı dinlerken de başlangıçta karşılaşılan kaotik durum, alıştıkça zamanla kendini bir uyuma bırakıyor ve ilk başta karşılaştığınız şeyin esasen bir kaos olmadığını, sanatçıya hazırlıksızlığı ve onun müziğini anlamak için çaba sarf etmeniz gerektiğini gösteren bir uyarı işareti olduğunu anlıyorsunuz. IDM, glitch ve caz gibi türlerin fütüristik ve ruhsal bir girdap içerisinde etrafa saçıldığı albüm, zamansız bir evren sunuyor. Bu formun ortaya çıkışında efsane müzisyen Alice Coltrane'in payı ne düzeydedir hayal etmesi güç. Öyle ki sanatçı, Flying Lotus'un büyük halası ve Lotus albümün ismini Coltrane'in dünya hakkındaki bir konuşmasından etkilenerek koymuş3. Ailende Alice Coltrane gibi bir isim varsa spiritüel anlayıştan ne kadar uzak kalabilirsin ki? Ne tür müzik yaparsan yap bu alana bulaşmaman için yüksek bir direnç göstermen gerekir. Albüm kapak çalışması: David Rudnick'e aittir1. Black Midi, henüz 20 yaşlarında, mezunları arasında Adele, Amy Winehouse, King Krule gibi isimlerin de olduğu sanat okulundan yeni mezun olmuş dört kişiden oluşan2 ama dinlediğinizde ne yaptıklarının fazlasıyla farkında olan, şarkı yapımında gereğinden fazla yaratıcı ve olgun tınlayan, aşırı heyecan verici bir grup. İlk albümleri Schlagenheim kendi içimde birçok tartışmayı beraberinde getirdi: Black Midi geleceğin müziğini mi yapıyor, grup 2020'lerde punk'a yön mü verecek/müzikal yönelimleri mi belirleyecek, günümüzün yeni kült grubu mu ve dahası... Öyle bir grup ki daha albüm çıkarmadan Can'in efsane vokali Damo Suzuki ile verdikleri bir konserdeki performansları onlara Rough Trade Records ile sözleşme imzalatıyor. Bununla kalmıyor, dünyanın en önemli festivallerinden SXSW'de çıkıyorlar3. Schlagenheim'de o kadar çok şey aynı anda karşınıza çıkıyor ki, hayatınızda ilk kez duyduğunuz ve muhtemel ki bir daha duyamayacağınız bu eşsiz güzellikteki müziğin ne olduğunu idrak edememenin tatminini yaşıyorsunuz. Virtüözlük seviyesinde kompleks denemeler, This Heat gibi grupların başını çektiği deneysel post-punk'ın bereketli zamanlarını anımsatan sound estetiği, math rock'ın agresif değişken halleri, krautrock'ın tekrarlayıcı dinamik düzenleri, Talking Heads'i hatırlatan çok katmanlı groovy yapılar, Swans derinliğinde çiğ müzikal tutum, vokal kullanımında cesaret gerektiren ayarsızlık ve muzurluk, sakinlik ve huzur arasında absürtçe mekik dokuyan yapılar, progresif rock'ın hikaye anlatan pasajlara dayalı parçalı/bölünmüş şarkı trafikleri, bolca aksak ritim ve albüm geneline yayılmış atonal ses egemenliği... Alfred Schnittke'den Stravinsky'e avangard klasik seven4, uzun yıllar birlikte çalmış insanlardan buna yakın şeyler çıkması gayet normal ama bu derecesi beklentimin ötesinde. Tıpkı şimdi şaheser dediğimiz, klasik olmuş Remain In Light, Loveless ve benzeri albümler gibi. Hem bu kadar genç olup hem bu kadar profesyonel tınlayan hem de yaratıcılık fışkıran rock/punk alanında bir albüm çıkabilme ihtimali en son 20 yıl öncesinde kaldı sanıyordum. Albümde duyduğum türü birkaç kelimeyle tanımlayacak olursam bu karmaşa içinde tek yapabileceğim avangard gitar müziği demek olurdu. Grup üyelerinin üstün teknik becerileri, alışılmışın dışı fikirlerini kolaylıkla pratiğe dökebilmelerini sağlıyor. Bunu canlı performanslarını izlediğinizde daha da net görüyorsunuz.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak tasarımı: Run the Jewels 'ın her albüm kapağında olan ve Double Dragon filminden yola çıkarak El-P ve Killer Mike'ı sembolize eden silah ve yumruk konseptinin grubun ilk albümündeki yaratıcısı Vice'ın sanat editörü Nick Gazin, ikinci albümde elleri bandajla sarıyor. Kan lekelerinin, ellerin bir şeylerden kurtulduklarını gösterdiğini ve tüm görselin yere serildikten sonra geri gelmekle ilgili olduğunu söylüyor1. New York'tan rapper, prodüktör El-P ve Atlanta'dan gangsta rapper ve aktivist Killer Mike'dan oluşan RTJ, ikinci albümleri ile bende yine her albümündeki hissi oluşturuyor: Sizi eğlenmediğinizde işkence edecek bir insanla aynı koğuşa koyuyor fakat bu bir sorun olmuyor çünkü müzik o kadar güzel ki gerçekten eğleniyorsunuz ve numara yapmanıza gerek kalmıyor. Asıl sorun yorulsanız bile karşınızdakinin sürekli sizin eğlendiğinizi görme isteği. Yalnız bu albümü sadece bir eğlence konseptine sıkıştırmak çok büyük hata olur. İlk profesyonel müzik işine Outkast'in Stankonia albümünde adım atan Killer Mike'ın, Outkast'in 1995-2005 yılları arasında yaptığı şeyi RTJ ile 2010'larda yapmaya başladığını ve hala buna devam ettiğini düşünüyorum. O şey, eğlenceyi farklı fikirlerin uçuştuğu yüksek müzikalite, güçlü sözler ve cilalı prodüksiyon ile sunması. Belki biraz daha fazla isyan, sinir ve enerji ile. Run the Jewels 2, bunun tarihteki en şeffaf örneklerinden ve bu albümde hata veya eksiklik aramak art niyetli, boşuna bir çaba olacaktır. Zack de la Rocha, Travis Barker, Gangsta Boo gibi isimlerin yer aldığı, entelektüel banger diye tanımlayabileceğim albüm ile ilgili El-P, sıfırdan işe koyulduklarından, çevreden aldıkları iyi enerjiye bağımlı olduklarından ve dinleyicinin grubun limitlerini zorlamasını beklediğinden bahsetmekte. Bu noktada The Low End Theory, De La Soul Is Dead gibi albümlerden söz ederek, grupların kariyerinde ikinci albümün oynadığı, grubu bir üst seviyeye taşıma rolüne değinmekte2. Grupların en iyi albümleri incelendiğinde istatistikte muhtemelen ikinci albümler en tepede yer alabilir fakat Run the Jewels için kaçıncı albümlerinin en iyi olabileceği öngörülemez bir durum. Albüm kapak çalışması: Kapak fotoğrafı Kiel Adrian Scott'a aittir1. New Orleans doğumlu, Berklee Colloge of Music'ten Christian Scott aTunde Adjuah, 2017 yılı içinde yayınladığı üç albümü bir araya getirdiği The Centennial Trilogy adlı devasa işle, sürünün lideri ve bölgesinin hakimiyetini sağlayan güçlü bir aslanı çağrıştırıyor. Tabii onun aslan olma süreci kısa bir süre değil. İlk albümünü 2006'da yayınlayan sanatçı, kendinin zamanla daha iyi bir dinleyici, grup lideri, öğretmen ve öğrenci olduğunu ve bunların müziğini daha özgün noktaya taşıdığını belirterek, sürekli geliştiğini ve bu yüzden müziğinin hangi noktaya geleceğine dair bir fikrin olmadığını söylüyor2. Sanatçı bu albümlerde caz, fusion, trap, afro-beat gibi farklı elementleri bir araya getirerek gerçekten de müziğinin son noktası hakkında bir belirsizlik yaratıyor. Kazdığı yüksek bas ve trap beat çukurları içine gömdüğü trompet melodileri ve soloları çukurun içinden yankılanarak göğe yükseliyor adeta. Üstüne ne kadar toprak atarsanız atın, çukuru ne kadar derin kazarsanız kazın, o müziğin sesini duymasanız bile ruhunu hapsetmeniz mümkün olmayacaktır. Scott esasen yaptığını tam olarak caz olarak görmüyor. Farklı türler keşfetmeye ve onları müziğine dahil etmeye açık ve kendini belli bir tür içine yerleştirdiğinde onun iyi veya kötü tüm özellikleriyle bağdaşacağı fikrine sıcak bakmıyor. Çok yaratıcı caz müzisyenleriyle kendisi arasında yüksek seviye bir bağ görmüyor. Ona göre çoğu, diğer türleri aşağıda gören elitistler ve aşırı yetenekli, teknik olsalar da kimse müziklerini oturup bir dakika bile dinlemek istemez. O ise insanları sadece hareket ettirmek değil, düşündürmek de niyetinde3. Caz müzik özellikle son on yıldır kendi içinde bir devrim yaşıyor ve bunun da meyvelerini topluyor. Bunu da temelde yeni nesil caz müzisyenlerinin türe dair eleştirilerine ve bu eleştirileri veya hataları yok etmek için geliştirdikleri yeni yaklaşımlara borçlu. Zamanımızın yükselen cazcılarının röportajlarına baktığımda hep içinde eleştiri olan parlak fikirler ile karşılaşıyorum. Bu açıdan düşününce, müzik konusunda Türkiye'nin kaderi coğrafya olmaktan ziyade toplumsal kültür haline gelmiş öz eleştiri noksanlığı gibi geliyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Hopkins'in biyokimyager sanatçı Linden Gledhill ve sanat yönetmeni Craig Ward ile iş birliğinin sonucudur1. Kapak için mikroskopik kimyasal reaksiyonlar kullanılarak yaratılan çeşitli görseller daha sonra The Creators Project ortaklığıyla video halini almış2. Üretim için gıda boyaları ve renklendiriciler üzerinde deneyler yapan Gledhill bu süreci, görüntü ölçekleri açısından mikroskobik organizmalara ve çevremdeki dünyaya hayran kaldım diye ifade etmekte. Londra'dan müzisyen Jon Hopkins beşinci stüdyo albümü Immunity ile hem kariyerinin hem de elektronik müzik sahnesinin en özgün işlerinden birine imza atıyor. Hatta genelde bir müzisyenin kendi albümleri arasında ayrım yapmadığı düşünüldüğünde, Hopkins'in Immunity'i favori albümü olarak adletmesi bendeki sempatisini arttırıyor. Albümde fiziksel dünyadan doğal sesleri kendi yarattığı evrenine dahil eden Hopkins, albümü 8 ayda kaydetmiş ve bu süreci öforik olarak tanımlıyor. Kısaca, bu harika müziğin yaratım süreci aşırı bir mutluluk, haz vermiş ve bu duygular da oluşmakta olan müziğin güzelliğini arttırmış. Uzun senelerdir meditasyona benzer bir teknik olan otohipnoz yapan Hopkins, bu durumda müziğin çok daha net algılanabildiğini belirtmekte. Müziğiyle amacının hızlı tüketilen, tek dinlemelik şey yaratmak olmadığından, tam tersine belli bir dönem boyunca var olabilecek bir yer ya da hikaye oluşturmak olduğundan söz ediyor. İlginçtir ki daha önceden birlikte çalıştığı ve hayranlık duyduğu sanatçılardan Brian Eno hastanede çalışan bir psikolog ile albüm hakkında konuşmuş ve Hopkins'e, psikoloğun bu müziği hastalarına dinlettiğini ve albümün tedavi edici etkilerinden bahsettiğini söylemiş4. Birçok albümü kolaylıkla sakinleştirici, huzur verici veya meditatif diye nitelendirebiliriz fakat Immunity, bunun uygulamada desteklendiği muhtemelen nadir örneklerdendir. Aynı anda hem dinamik, hem dokusal, hem de dinlendirici bir müzik nasıl olurun cevabını veren Jon Hopkins, beyninin içine yerleştirdiği dinleyiciyi kontrolün tamamen kendinde olduğu microhouse ve IDM karışımı bir yolculuğa çıkarıyor. Albüm kapak çalışması: Gün batımında yol alan uçağın izinin yer aldığı fotoğrafı1 kimin çektiğine dair net bir bilgi bulunmamakla birlikte, Reddit'te King Krule'un babasının çektiği konusunda yorumlar vardır2. Benim nedense çoğu kez gerçekliği unutarak inatla Güney Afrikalı bir beyaz olarak farz ettiğim fakat işin doğrusu doğma büyüme bir İngiliz olan Londra'dan Archy Marshall, bilinen adıyla King Krule, aşırı başarılı ilk albümü, ergen zamanlarından 6 Feet Beneath the Moon'un ardından büyümesinin verdiği etkiyle ikinci albüm The Ooz ile artan beklentileri fazlasıyla karşılıyor. Esasen bu albümü de diğer Krule albümleri gibi aslında sanatçının babasına borçluyuz çünkü Krule'a göre müziğin içine girmesinin sebebi babasının çoğu zaman birlikte çalacak birilerini istemesi3. İlk albümdeki toyluğun ve hamlığın verdiği samimiyetin ve agresifliğin yerini bu albümde ayakları yere basan bir prodüksiyon, daha oturaklı bir duruş, daha hacimli bir müzikalite ve daha bilinçli ve hesaplı yaratıldığı izlenimini veren bir karanlık alıyor. Dalgalı gitarlar ile kendine has koyu vokallerin üstüne binen üflemeliler ve çeşitli efektlerle bir nevi rock ve caz müzik arasındaki alanlarda gezinen sanatçı, şiirsel ve içine kapanık bir atmosfer yaratıyor. Aslında The Ooz için ilk albümü de denebilir çünkü sanatçı, bu sefer gerçekten benim albümüm oldu, her şey benim tarafından inşa edildi4 diye belirtmekte. Evinde Fela Kuti tablosu asılı dub-caz kaydı bulunan bir annenin, ska gruplarında çalan bir dayının, klasik rock seven sanat yönetmeni bir babanın ve karikatürist bir dedenin olduğu aileden5 King Krule'dan daha orijinal kim çıkabilirdi hiçbir fikrim yok. The Ooz gibi karanlık bir albüm ile bile, çoğu optimist müziğin barındırdığı renkten çok daha fazlasını bir arada gösteriyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Billy Benson'a aittir1. California çıkışlı Nails'in debut albümü, önemli ölçüde Entombed erken dönemden fırlamış European old school death metal ekolü yoğun, boğuk ve uğursuz gitarları ile Melvins'in sludgy gitarlarının aynı potada eritildiği bir gitar sound'ı, yer yer Minor Threat koşturmacası groovy hardcore punk ritimleri ve çoğunlukla Napalm Death'den Barney Greenway öfkesinden aşağı kalır yanı olmayan şekilde nefret kusan vokalleri ile leziz bir powerviolence bulamacı. Yaklaşık 15 dakikalık süresi şaşırtmasın. Çünkü 10 şarkıdan oluşan bu LP, 50 dakikalık kalburüstü bir albümden çok daha fazlasını sunabiliyor. Bu kısa sürede verilen doygunluk hissinin nereden geldiğini grubun vokal/gitaristi Todd Jones'un albümdeki verse ve chorus'ları iki üç kez tekrarlayarak daha uzun süren şarkılar yapabilirdik ama bu momentumu azaltırdı açıklamasından anlamamız yeterli olur2. Fakat bu hissin bir başka nedeni de albüm içindeki tempo ve mod değişimlerinin yarattığı dinamizm. Albüm, Grindcore'dan hardcore punk'a ordan death metal'e sonra tekrar hardcore punk'a uzanan bir tür kısa süreli ve yüksek enerjili yolculuk ağı üzerine inşa edilmiş. Ekstrem ve tehlikeli bir parkur gibi. Sizi balçıklı bir göle sokup ardından eğimli patikada peşinizden kangallar yollarak koşturuyor ve albüm içindeki yer yer orta-tempo death metal yapılarını anımsatan düşüşlerde sizi aşağı o kadar hızlı bırakıyor ki yüzeye çarptığınızda kendinizi çok daha derinlere gömülü buluyorsunuz. Albümün kayıt tarafına da değinilmeden kesinlikle olmaz. Prodüksiyon tek kelimeyle eldeki müziğin potansiyelini nasıl en yüksek verimde yansıtabilirimin cevabı. Ham ve agresif dokunun en önemli etkenlerinden. Özellikle canlı ve gaddar davul tonları tek kelimeyle şahane. Punk ve yakın türlerde son yıllarda duyduğum en iyilerden. Jones Restraint is a big part of our sound. diyor. Grup için istedikleri sound'a dair belli fikirlerinin olduğunu bu yüzden çok fazla ses deneyerek ve eleyerek 15 dakikalık bir albüm ortaya çıkarmanın yıllar sürdüğünü belirtiyor3. Jones aynı zamanda IT çalışanıymış ve grubundan iş arkadaşlarına bahsetmediğini söylüyor2. Aralarında hardcore punk, death metal vb. seven birileri varsa çok büyük kötülük yaptığı açık. Albüm kapak çalışması: Tyler'ın Igor karakterine büründüğü fotoğrafı ve tasarımı yıllardır birlikte çalıştığı Luis Perez'e aittir. Luis Perez aynı zamanda albümden A BOY IS A GUN 'ın klibini de çekmiştir. Albüm kapağında griyle IGOR yazmaktadır ve altında tüm albümün Tyler Okonma tarafından yazıldığı, kaydedildiği ve düzenlendiği yazar1. 62. Grammy ödüllerinde rap dalında en iyi albüm ödülünü alan Tyler, the Creator'ın şimdiden klasik olarak anılmaya başlamış son albümünün ilginçtir ki Tyler'ın rap yaptığı zamanlar olsa da pek de rap albümü olduğu söylenemez. Ödül başka hangi dal altında verilebilirdi ona da emin değilim açıkçası. Türler birbiri içine o kadar girmeye ve birbirini bozup yeni sesler yaratmaya başladı ki artık belki de müziği kategorize etmemek gerekiyordur. Albüme dönmek gerekirse, bir önceki çalışması Flower Boy ile hiphop'ın yanına entegre ettiği farklı tatlardan sonra bu sefer soul, saykedelia, R&B, funk gibi tatları müziğin odak noktasına koymuş görünüyor. Pürüzlü ve güçlü synth seslerle ile bezeli, IGOR karakteri üzerine yaratılan albüm karıncalanma sesleri eşliğinde ilk şarkı IGOR'S THEME ile bir film veya gösterinin açılışı tadında dinleyiciyi albüme hazırlıyor. Albüm kendinizi gün içinde her defasında başka bir şarkının sözlerini mırıldanırken bulduracak kadar akılda kalıcı, hit kalitesinde şarkılarla dolu. Bu şarkılar albüm boyunca Tyler'ın alter ego'su IGOR ile kendisinin içinde oldukları sorunlu aşk hikayesini anlatıyor. Albüm boyunca komedyen Jerrod Carmichael'ın replikleri hikaye anlatımını yönlendiriyor2. Tyler'ın Helping Hands diye bahsettiği Kanye West, Pharrell, Solange gibi birçok müzisyenin çorbada tuzunun olduğu albümde3 Jack White da son şarkıda gitar çalmıştır fakat Tyler sesini duyamadığı için albümde kredi verilmesini istemediğini belirtmiştir4. Bu albüm dinledikçe daha da seveceğinizi size hissettiren bir albüm. Uzaktan size doğru gelmekte olan bir silüetin yaklaştıkça belirginleşerek tanıdık gelmeye başlayacağını bilmek gibi. IGOR sadece bir müzik albümü değil. Şarkıları, sözleri, görselleri, klipleri ile bütün halinde bir sanat projesi.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kime ait olduğu ile ilgili net bilgiye ulaşılamamakta fakat grup ile yapılan 2013 tarihli röportajda ilk teklilerindeki yüz çiziminin menajerlerinin arkadaşına ait olduğunu ve ondan sonrakilerde de kapak tasarımı için paraları olmadığından yüz konseptine devam ettiklerini belirtiyorlar1. Buradan hareketle yan yana oturan kardeş ikiliyi yansıtan bu kapağın da seçtikleri bir fotoğraf üzerine yaptıkları beyaz çizimlerle gruba ait olduğu çıkarımını yapmak mümkün. Guy ve Howard Lawrence kardeşlerden oluşan elektronik müzik ikilisi Disclosure'un ilk albümü Settle seçkin bir house çalışması. Bu albümü dinlerken sanki 90'larda yaşıyormuşum da dönemin en hit parçalarını duyuyormuşum gibi hissediyorum. 80'ler ve 90'ların house müziğine ve club kültürüne yakışır kalitedeki ve o dönemdeki gruplardan çıkma kült işlerle rekabet edecek düzeyde klas parçalara ev sahipliği yapan bir albüm. Bu lüks dans müziğine eşlik eden vokal düzenlemeleri ise akılda kalıcılığın karesini aldırtan cinsten. Vokallerde çoğu şarkıda farklı bir müzisyenin katkısı mevcut ve önemli ölçüde de sampling'e yer verilmiş. Hem retro tarafı yoğun olan hem de orijinal tınlayan bir müzik ortaya koymak zordur. Genelde esinlendiğin dönemin ortalama bir kopyası olmaktan ileri gidemezsin fakat Disclosure, Settle ile aslında retro etiketini bile hak etmiyor çünkü kusursuz bir kopyadan çok daha fazlası. Bu albümü 18 ve 22 yaşlarındayken yapan kardeş ikili, Chicago house'un ve Detroit techno'nun altın dönemlerinde bu müziğin içinde olmayı arzulayacak kadar yaptıkları işin farkındalar1. Hiphop prodüktörlerinden ilham alan2, davul ve bas gitar gibi enstrüman geçmişleri olan ve müzikal sınırlarını soul, funk, caz gibi geniş çerçevede tutan ikili yer yer Burial'ı anımsatan UK Garage çıplak beat'ler ile 2010'ların şahit olduğu en güzel synth yürüyüşlerine yer veriyor. Bu albüm ulaştığı müzikalite sonucu elde ettiği dans müzik üzerindeki değiştirme ve müzik sektörü içinde türü konumlandırma gücü ile 2010'ların Homework'ü gibi. 3000 yılına gidilip elektronik müzikten bahsedilecek olunursa, Settle'ın adının anılmamasının haksızlık olacağı aşikar. Albüm kapak çalışması: Zeynep Kış ve Şakir Kış'a aittir1. Öncelikle şunu belirtmem gerekir ki, bu albüm 2010'lardan albümler listesinde yerli işler de olsun mantığıyla dahil ettiğim bir albüm değil. Uluslararası düzlemde 2010'ların 100 albümü içinde yer aldığını düşündüğüm için yer veriyorum. Mümkün olduğunca yerli bakış açısından sıyrılmaya çalışarak seçmeye çalıştığım yerli albümlerden biri. Bu doğu tınısı duyduğu için bedavadan sempati kazanılan bir batılı gözü olma çabası da değil tabii ki fakat kendi ülkesinden çıktığı için yapılan bir torpil de değil. Kamlama, KES'in post-metal ve avangard rock arasında gezinen, umarım son albümü olmayacak, 2010'ların ortasına düşmüş ilk enstrümantal güllesi. Bir açıdan sanki aksak çalımın yasak olduğu distopik bir toplumda yıllar sonra ilk kez sadece 3 kişinin aksak müzik yapmasına izin vermişler ve yılların açlığı taşmış gibi. Bundan kastım aksak yoğunluğu değil kullanımının etkinliği, üretimindeki yaratıcılık. Sadece ritmin aksak olması değil, bazen de 4/4'lük düzen içinde de aksak tınlayan vurgulara başvurmak ve bunu diğer düz şarkı trafikleriyle harika dengelemek. Diğer bir açıdan ise bu muhtemelen albüm kapağının yaptığı çağrışımın da etkisiyle ormanda yaşayan insanlar nasıl modern hayata uyum sağlayamıyorsa Kes de düz ritimlere uyum sağlayamıyor gibi. Aksak hislerle o kadar bütünleşmiş ki, kulağıma gelen ses kesinlikle virtüöz vari bir çaba değil, müziği zenginleştiren doğal bir dürtü. Bu albüm siniri bir türlü dinmeyen davulları, hikaye anlatan gitar melodisi çeşitlemeleri ve vahşi baslarıyla albüm kapağına da yansımış kırsallığı, ilkelliği ve çetin iklimi dinleyicinin içine işliyor. Fakat bu bir Anadolu kırsallığı, Utah kırsallığı değil. Emre Kula'nın kasvetli gitar melodileri ve nağmeli soloları Anadolu'nun kaotik geçmişini aktarıyor sanki. Bu hissiyatının bir başka sebebi de şaman ayini anlamına gelen Kamlama isminde2 ve kapaktaki logo tasarımlarında saklı olabilir. Kamlama, kendi kültüründen yararlanarak folklorik bir üretimde bulunmama becerisinin güzel bir örneği. Bu açıdan Sepultura'nın erken 90'lar işlerini anımsatıyor. Coğrafyanın kader olduğu ülkelerde, bana göre dünyada birinci ligde olabilmek için sahip olunması gereken özelliklerden biri.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Fotoğraf Jed DeMoss ve tasarım Matt de Jong'a aittir1. Elektronik müzik sevmeyen insanlara solo albümleriyle büyülü bilgisayar müziğinin kapısını açtığını ve insanlar içeri girdikten sonra o kapıyı yok ettiğini düşündüğüm Nicolas Jaar ve multi-enstrümantalist Dave Harrington'dan oluşan ikili Darkside, 2011 ile 2014 yılları arasını kapsayan 3 yıllık müzikal kariyerinde 30 yıllık kariyere sahip olanların başaramadığı şahanelikte bir çalışma ortaya koyuyor. Psychic, adeta gökyüzünden aşağı savrulan milyon dolarlar gibi bir defaya mahsus ve kısa süreliğine mutlu eden fakat ömür boyu hakkında konuşulacak bir hadise. Elektronik, pop, ambient, saykedelik yönelimlerin krautrock'ı anımsatan, tekrarlayan ritim yapıları ve deneye dayalı enstrüman kullanımları ile harmanlandığı kompozisyonlar üzerine inşa edilen albüm, üst kalite elektroakustik şarkılar yaratmasının yanında loş vokal düzenlemeleri ile de art-pop kıvamında sürprizler sunuyor. NPR Music'ten Rachel Martin'in ikili ile yaptığı röportajda Jaar albümün güzel görünümlü fakat içine girince garip işlerin döndüğünü fark ettiğiniz bir ev olmasını istediğini belirtmiş2. Bunu okuduğumda albüm ile yaşadıklarımın benzer olduğunu anımsadım: Psychic başlarda çalışırken, yürürken veya genel olarak arka fonda hoş tatlar bırakan masum bir müzik iken, dinledikçe sizi huzursuzluğa iten ve istemsiz düşüncelere hapseden taraflarını göstermekten çekinmiyor. Albüm kapak çalışması: Jesse Drexler'a aittir1. Yolunun grup ile nasıl kesiştiğine dair bir bilgiye ulaşamadım fakat sanatçının portfolyosu incelendiğinde albüm için biçilmiş kaftan olduğu anlaşılmakta. İçindeki müziğe dair net ipuçları verme konusunda kanımca en başarılı albüm kapaklarından. Klostrofobi, histeri, şizofreni gibi yan etkileri sebebiyle karantina döneminde dinlenilmemesi gereken Daughters'ın 8 yıllık sessizliğin ardından çıkardığı dördüncü uzunçaları, 48 dakikayı aşkın süresiyle grubun 28 dakikalık uzunçalar rekorunu kırmakla kalmıyor aynı zamanda sevenlerini daha önce olduğu gibi albümün ortasında internetin gittiğini veya şarjın bittiğini zannetme sanrısından kurtarıyor. Ama bana göre en önemlisi 21. yüzyılın en heyecan verici rock tabanlı çalışmalarından biri olması. Noise rock, no wave ve endüstriyel müziğin bir insanın ruh dünyasını kendimize hayran bırakarak nasıl daha da yıkabiliriz sorusundan yola çıkarak birleştirilme hali. Kabus görüp uyandığınızda bunun sadece bir kabus olduğunu idrak ederek rahatlarsınız. Daughters sanki bu albümde bunun uyanıp rüya olmadığını anladığınız versiyonunu yaratmak istemiş. Grup albümde kıyametin sesi niyetine bir davul tonu, nükleer santral kazalarından görüntüler aşılayan mekanik tınıda keskin gitarları ve efektleri ile tüm bu kaosun anlatıcılığını üstlenmiş tarzda vokaller kullanarak sizi ümitsiz bir atmosferle baş başa bırakıyor. Alexis Marshall, albümün ismiyle insanların beklediğini değil, kendi istediklerini yaptıklarını anlatmayı amaçladıklarını söylüyor. Kendi deyimiyle it's not a jukebox, it's not a Youtube video2. Zaten albümü dinlerken böylesi kendine has bir müziğin insanların beklentileri doğrultusunda üretilemeyeceğini anlamak hiç de zor değil. Bu albümü seven sadece iki tür grup olabilir: Müzik tutkunları ve mazoşistler.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Serinin diğer albümleri göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Kariyerine 2010'ların başlarında hiphop parçalarının altyapılarını coverlayarak başlayan grup, 2011 yılında Tyler, The Creator ile birlikte youtube'da yayınlanan canlı doğaçlama konser performansıyla tanınırlık yakalamış ve sonrasında grubu çok daha yüksek seviyelere taşıyacak albümlere imza atmıştır. IV albümü şimdilik bunların sonuncusudur. Albümün öne çıkan ilk başarısı caz ile enstrümantal hiphop arasında fütüristik alanlarda dolaşan grubun bünyesine kattığı elektronik, soul gibi türlerin yanında, çeşitli synthesizer kullanımlarını caz içinde olağanüstü eritme kabiliyeti olmuştur. Fakat bu duruma şaşırmamak lazım. Öyle ki grubun davulcusu Alex Sowinski caz grubu olmaya çalışmadıklarını sadece müzik yapmak istediklerini, solo müzisyenler gibi çaldıkları enstrümanda gelişmek yerine farklı türleri keşfetme, prodüksiyon, kayıt teknikleri, yazım gibi çeşitli ilgi alanlarına sahip olduklarını söylemiştir2. İkincisi ise grubun birlikte çalıştığı müzisyenleri seçimindeki zekası ve onlarla albümde yakaladıkları uyumda saklı bana göre. Esasen BBNG için collaboration ustası denebilir. O kadar çok sanatçıyla işbirliğinde bulundular ki artık hangi şarkıda kimle çalışacağı, ne düzeyde o kişiyi şarkıya dahil edeceği veya o kişiye ne kadar özgürlük alanı tanıyacağı konularında uzman noktasında olmalılar. Albümde bunun yansıması birçok şarkı bulunmakta. Time Moves Slow'da Future Islands'dan Samuel T. Herring ile çok şık bir soul mahallesinde buluyoruz kendimizi. Confessions Pt. II'da Colin Stetson saksafonun Rasputin'i olduğunu kanıtlıyor. Lavender'da grup, Kanadalı DJ ve prodüktör Kaytranada ile müziği çeşitli synth baharatlarına buluyor. Hyssop of Love'da muhteşem internal rhyme'lara imza atan ve karışık uyak yapılarının altından adeta offbeat rhyme master profili çizerek kalkan Mick Jenkins ile mükemmel bir hiphop parçası ortaya koyuluyor. In Your Eyes'da ise Charlotte Day Wilson eşliğinde yeniden soul kapılarının kilitleri açılıyor. Albüm kapak çalışması: Tasarım Matt Brinkman ve John Dwyer'a aittir1. 1997 San Francisco çıkışlı ultra garage/sayk grup Oh Sees'in farklı isimler altında 8 yıl içinde çıkardığı 14. stüdyo albümü Floating Coffin, her sene en az 1 LP prensibini benimsemiş grubun külliyatı içerisinde adeta bir best of toplama gibi parlamakta. Bu çalışkanlığın kaynağı nedir diye sorduğumuzda karşımıza grup kurulduğundan bu yana değişmeyen tek isim olan, grubun frontmani John Dwyer çıkıyor. Yüksek enerjisi ve punk tutumu ile damarlara adeta milenyum sonrası Iggy Pop enjekte eden, konserlerde mikrofonu yeme noktasına gelen2 bir garage/sayk/punk azmanı şahsiyet. Grubuyla gitarlarda garage'ın kirliliğini, vokalde sayk'ın neşesini, davulda punk'ın dinamik ve hızlı ritmini birleştiren ve bunu 20 yıl boyunca aralıksız yapan biri. Grupta genelde şarkıları Dwyer yazmakta ve grupça son hali verilmekte. Petey Dammit bu albümde yazım sürecine herkesin dahil olduğu ortak bir çalışmanın yapıldığından bahsediyor3. Bu albüm aynı zamanda 5 yılın ardından grubun kendi yayınladığı ilk albümü. Dwyer'ın ortaklarından olduğu, bünyesinde King Gizzard & the Lizard Wizard, Ty Segall, Fuzz, Flat Worms, DUDS gibi isimleri barındıran Castle Face Records çıkışlı4. Dwyer bu değişimi tüm sürece dahil olmak ve tamamen ona ait bir albüm çıkarmak istemesi olarak açıklıyor5. Floating Coffin benim için aynı zamanda tüm zamanların en iyi kapağına sahip albümlerinden biri. Köpek dişleri, gözler ve çileklerin bir araya geldiği kapak, içerisinde tatlı ve pis bir konsept olduğunu daha sade nasıl anlatabilirdi bilmiyorum. Verdiği enerji ile freni tutmayan ve son sürat uçuruma doğru sürüklenen kamyonu kullanan ve bu durumu umursamayan bir sürücüyü gözümün önüne getirmekte. - https://www. castlefacerecords. com/products/thee-oh-sees-floating-coffin - https://www. youtube. com/watch?v=FrMacbbLxuc - https://backstagerider. com/2013/02/22/thee-oh-sees-floating-coffin - https://www. castlefacerecords. com/pages/artists - https://www. rollingstone. com/music/music-news/thee-oh-sees-switch-up-on-new-darker-lp-58811


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Asıl adı Vernor Winfield McBriare Smith IV olan Mac DeMarco şarkıcı/prodüktör kimliğiyle 2010'lara damgasını vurmuş bir isim. Her ne kadar kendisi müziğini tam anlaşılamayan jizz-jazz adını verdiği başlık altında creamy, milky and a little bit of attitude diye tarif etse de3, yaptığı müzik umursamaz ve ferah diye tanımlanabilecek, 90'ların ilk yarısı Pavement, Beck gibi isimlerin başını çektiği Amerikan alt-rock çatısındaki slack rock modunda bir tür revival atağı bana göre. Grunge, Guns 'n' Roses ve post-grunge etkisiyle 20 yıl boyunca sessizce köşesine çekilen ve yalnız bırakılan bu tür, 2010'larla birlikte Mac DeMarco önderliğinde bu sefer biraz da indie pop'a bulanarak gün yüzüne çıkıyor. Bu da yetmezmiş gibi Mac DeMarco elindeki malzemeyi Japon vintage gitar ve synth ekipmanlarıyla şekillendirerek pamuk hafifliğinde şarkılar yapıyor. Salad Days sanatçının 2 albümünün ardından gelen ikinci uzunçaları. Albüm adından da anlaşılacağı üzere genç ve tecrübesiz olunan zamanlara ithafen serin bir hava vaad ediyor. Bu serinliğe yazılan sözler ise takdir edilesi. Keza Mac Demarco Pepperoni Playboy belgeselinde being a musician is half being poet diyor4. Bu cümleyi Bob Dylan Nobel Edebiyat ödülünü kazandıktan sonra kursaydı belki de half kelimesini aradan çıkartırdı. Albümün öne çıkan parçalarından Chamber of Reflection'da Japon müzisyen Shigeo Sekito'nun The Word II parçasındaki synth melodisinin kullanıldığını hesaba katarsak, Mac DeMarco ekipmanıydı, şarkılarıydı, albüm kapağıydı derken Japonların etinden sütünden her türlü faydalanmış. Japonlar albüm için teşekkürü hak ediyor fakat haksızlık etmemek gerekir ki slack rock'ı alıp indie'ye bulayıp vintage Japon stiliyle birleştirme fikrinin yaratacağı güzelliği Mac DeMarco'dan başka kimse göreme di. - https://www. discogs. com/Mac-DeMarco-Salad-Days/release/5552990 - https://www. thefader. com/2019/05/29/mac-demarco-haruomi-hosono-influence - http://www. thrashermagazine. com/articles/music-interviews/mac-demarco-interview/ - https://www. youtube. com/watch?v=JStLz_vkEm8 Albüm kapak çalışması: Fotoğraf Eddie Alcazar tarafından çekilmiş, kapağın tasarımı ise Thundercat'in Atlantalı illüstratör arkadaşı ve aynı zamanda komedyen olan Zack Fox tarafından yapılmıştır1. Thundercat'ın bu pozu hayranı olduğu Jaco Pastorius'ın benzer bir fotoğrafından kopya ettiği iddia edilir. Solo kariyerine başlamadan önce crossover thrash grubu Suicidal Tendencies'de 9 yıl bas gitar çalan, bunun dışında Kendrick Lamar, Flying Lotus, Kamasi Washington ve Erkyah Badu gibi isimlerle çalışan ve Lamar'ın These Walls parçasıyla 2016 yılında Grammy ödülü kazanan Stephen Burner, bilinen diğer adıyla Thundercat, üçüncü stüdyo albümü Drunk'ta birçok yıldız ismi de içeren müzisyen ordusu ortaklığı ile funk, soul ve caz müziğin şatafatlı karışımını sunuyor. Öncelikle söylemeliyim ki albümün miksini yapan ve ortak yapımcı koltuğunda oturan Flying Lotus öyle enfes bir kayda imza atmış ki, bu kayıt bir şarap olsa Vedat Milor'dan senenin şarabı ödülünü alırdı. Thundercat'in basları ise kendisinin iyi basçı nasıl olur tanımını kanıtlar cinsten: Ability to jump between the roles2. Thundercat birlikte çalıştığı yıldız müzisyen kadrosu içinde ne zaman geri planda kalıp ne zaman öne çıkacağını o kadar güzel dengelemiş ki albümü dinlerken zihnimde aynı zamanda bir orkestra şefi olarak beliriyor. Albüm sosyal meselelere değinen yapısıyla da son zamanlarda ABD'de yaşanan ırk karşıtı protestoları akla getiriyor. Thundercat'in üç yıl önce albüm için yapılan röportajındaki ifadesiyle if you're talking about being black, every day is very diffucult. Aynı röportajda Black Lives Matter üzerine söyledikleri de çoğumuzun empati kuramayacağı cinsten. Ona göre kimse değerini kanıtlamak zorunda değil ama siyahlar buna mecbur bırakılıyor çünkü sürekli değersiz oldukları söyleniyor3.


2010'lu yıllarda İngiltere listelerinde en çok vakit geçiren, radyolarda en çok çalınan 10 parça açıklandı. Pharrell Williams'tan Happy zirvede! İngiliz müzik lisanlama şirketi PPL tarafından derlenen listeye göre, İngiltere radyolarında 2010'lu yıllarda en çok çalınan 10 parça belirlendi. Birinci sırayı Pharrell Williams'tan Happy alırken listede Adele, Maroon 5, Justin Timberlake, Bruno Mars, Kings of Leon gibi isimler de yer alıyor. Listenin tek İngiliz isimleri ise Adele ve Mark Ronson olarak dikkatleri çekti.


Yeni yılın bu ilk günlerinde, geçtiğimiz yıl pek girmediğimiz Yılın en iyi albümleri nelerdir? tarzı anket olaylarının yerine, geçtiğimiz sene tarafımızdan sıklıkla dinlenilen, geç de olsa keşfedilmiş, yıl boyunca mp3 çalarlarımızdan düşmemiş eski/yeni tüm takıldığımız albümleri tamamen random bir şekilde listeleyerek, 2011'in bizim açımızdan kısa bir özetini yapmak istedik. Bir Baba Indie 2011 yılında bunları dinledi!