Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Fiona Apple'a aittir1. Fiona Apple'ın 2005 tarihli albümü Extraordinary Machine'den sonraki albümü The Idler Wheel... düşünülenin aksine sanatçının en uzun isme sahip albümü değil. 99 tarihli, ismi 90 kelimelik When the Pawn... albümü en uzun isme sahip albüm başlığında Guinness Rekoru'nu elinde bulunduruyor2. Apple ikinci kez uzun isme sahip albüm çıkarmasını basitçe şöyle açıklıyor: I put out another long title because that's what the title's supposed to be3. Fiona Apple'ın düşünceleri kadar müzisyenliği de orijinal. Bunu en fazla hissettiğim albüm, sırf vokalle paslaşan piyanosunu dinlemek için bile mantıklı bir tercih. Tabii ki sadece vokalle paslaşmıyor, çocuğunu bilinçli şekilde yetiştiren ve yönlendiren bir ebeveyn gibi albümün en etkin karakter belirleyicisi. Albüm kapak çalışması: Grup üyelerinden Eralp Güven'e aittir1. Eklektik kelimesini kullanmak bir dönem çok modaydı ve ardından klişeleşerek itici ve insanların içini doldurmadan kullandığını düşündürten kelimelerden biri haline geldi. Fakat hayatımda eklektik kelimesini en dolu şekilde kullandığım anlardan biri bu çünkü bu albümü tanımlamak için aklıma daha doğru bir kelime gelmiyor. Sadece doğu-batı veya akustik-elektronik ekseninde değil, farklı türlerin birlikteliği noktasında da önüme bir pencere koyuyor ve o pencereden baktığımda oldukça renkli ve tatmin edici bir manzarayla karşılaşıyorum. Muhtemelen bu manzarayla başka insanlar da karşılaşmış ki grup 2018 yılında Montreax Caz Festivali'nden ödülle döndü2. Etnik ve elektronik unsurların yoğun olduğu bir müzik yapan grubun caz festivalinde ödül alması ve birçok caz festivalinde konser vermesi ise caz müziğin kendi varlığını devam ettirmek ve büyümek amacıyla farklı müzikal alanlara da yakınlaşmasından bağımsız olarak grubun müziğinde bahsettiğim eklektik özellikten kaynaklanmakta. Bu müziğe caz olarak bakmak elektronik veya her ne kadar sevmediğim bir terim olsa da dünya müziği olarak bakmak kadar olası. Saykedelik, caz, elektronik, etnik unsurların üzerinde deneylerin yapıldığı albüm sunduğu sanal laboratuvar ile büyülüyor. Rest in Space her ortamda ve modda keyifle dinlenebilen bir müzik sunuyor. İsmindeki space'i grup uzay anlamında kullanmış olsa da3 bende dinleyici olarak her insanın kendi için yarattığı somut veya soyut alanında huzur bulacağı bir yer anlamını çağrıştırıyor. Sayıları hala hızla artmakta olan ve maalesef büyük oranda batmakta olan üçüncü dalga kahvecilere önerim mekanlarında Rest in Space'i çalmaları olur. Hem daha fazla müşteri çekerek ve tutarak piyasadaki rekabet güçlerini arttırmalarını hem de günü güzel müziklerle geçirmelerini sağlayacaktır.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. PJ Harvey Let England Shake (2011) ve IDLES Joy (2018) albümlerinin yer aldığı serinin ilk incelemesine göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Caz müzik aynı anda hem sofistike hem de akılda kalıcı nasıl olabilirin cevabı ilk albümü Knee Deep in the North Sea ile gözlerden kaçması imkansız parçalara imza atan grup, modern akustik caz icra ettiği ilk iki albümünde yer alan perküsyonist Nick Mulvey'in kendi solo şarkı yazarlığı kariyeri için ayrılışı sonrası bu sefer elektronik, ambient vb. türlerle caz müziği hibritleştiriyor. Grup, Nick Mulvey'in yokluğunda önceden akustik çalınan hang'e bu sefer sampling gibi elektronik metotlarla yer veriyor ve albümde yoğun ve çeşitli elektronik yaklaşımlara başvurduğu için prodüksiyon tarafında da olmayı tercih ettiklerini belirtiyor2. Kısa soluklu ve düzensiz ritimler üzerine inşa edilen tekrarlı ve katmanlı müzik formlarının, elektronik altyapı eklemeleri ile geleneksel enstrümanların radikalce harmanlanarak oluşturulduğu bu albümün caz ve elektronik müzik severleri aynı çemberin içinde buluşturmakla kalmayıp kaliteli müzik arayışında olan herkesi heyecanlandıracağını söylemeliyim. Bir başka açıdan ise, Portico Quartet'in caz sevmeyen ama sevmek isteyen insanlar için doğru adres olduğunu belirtmeliyim. Albüm kapak çalışması: Grubun kliplerini de çekmiş olan Frank Lebon'a ait bir çalışmadır1. Üniversitede tanışan Dominic Maker ve Kai Campos'tan oluşan Londra tabanlı elektronik müzik ikilisi Mount Kimbie'nin Warp Records etiketli üçüncü stüdyo albümü Love What Survives elektronik alan üzerinde post-punk'tan art pop'a, krautrock'a iştah açıcı yaklaşımların olduğu; King Krule, James Blake, Micachu, Andrea Balency gibi konuk müzisyenlerin yer aldığı enfes bir çalışma. Aslında albümün çıkışından çok kısa bir süre sonra Mount Kimbie ile yapılan röportaja kulak verildiğinde bu tarz eklektik müzikal tutumun beklendik bir durum olması gerektiği rahatlıkla idrak edilebilir. Öyle ki Dominic Maker bugün yaptıkları işi tarif ederken her zaman heyecan verici, ilginç ve farklı sesler bulmak olduğundan bahsediyor. Kai Campos ise her yeni işe başlandığında hazır bir set üzerinden ilerlemektense, her şeye sıfırdan başlamanın çekici geldiğini belirtiyor. Albümü yaparken korg synthesizer başta olmak üzere kendilerini heyecanlandıran 70'ler sonu 80'ler ortası dönemine ait ekipmanlar kullandıklarından bahsediyorlar2. Kulaklara gelen bu eski tınılar modern tutumla yorumlanarak fazlasıyla bugünü ve geleceği hissettiriyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak tasarımı: Fotoğraf Richard Dumas tarafından çekilmiş, kapak tasarımı ise Antoine Carlier tarafından yapılmıştır1. Silence Yourself ilk çıktığında, 10 yıllık bir dönemi görece domine etmiş post-punk revival diye adlandırılan fakat post-punk olmayan grupların müziklerinin ardından sonunda ana akım olmasa da yeraltından çıkabilmiş taze ve gerçek bir post-punk grubu dinleyebilmek ilaç gibi gelmişti. O zaman bu albümü dinlerken, yıllar sonra geriye baktığımda hatırlayacağım ve 2010'lar denildiğinde ilk akla gelecek karakteristik post-punk albümlerden biri olacağını fark etmeden sadece barındırdığı kaotik, kasvetli atmosfere ve agresif tutuma odaklanıyordum. Ama geçen zamanlar Silence Yourself'in hafızalardan silinmesi zor bir çalışma olduğunu gösterdi. John Cassavetes'in Opening Night filminden yaş kavramı üzerine bir diyalog ile açılan albüm, bas gitarist Ayse Hassan'ın deyimiyle2 temelde baskıya karşı direnişi ele alıyor. Grubun erkeksi tutumunu male perspective3 olarak yorumlayan ve twitter'dan yayınladığı love letter ile sıkı bir IDLES hayranı olduğunu pekiştiren vokalist Jehnny Beth'in olmadığı saniyelerde bir nevi vokallik yapan basları, sürükleyici davul partisyonları ve buz kesen çivili gitarlarıyla post-punk'a gereğinden fazla başarılı, modern bir saygı duruşu. Grubun kullandığı duruşunu derinleştiren etkili görsel çalışmalar ise oldukça ilham verici. Bana göre ne Savages ne de Beth henüz bu albümden daha güçlü ve etkileyici bir iş üretebildi. Beth'in müziği dışında farklı grupları bir araya getiren, onlar ile röportajlar yapan sosyal ve kreatif yönünü de ne kadar sevsem de bir gün sokakta karşılaşsam onla tanışmaya çalışmak yerine kulaklık takmadığını umarak sadece uzaktan duyabileceği şiddette Silence Yourself! diye bağırırdım. Albüm kapak çalışması: Albümde çalanların yer aldığı fotoğraf Sharona Katan tarafından çekilmiştir1. Genelde bir albümde doğu-batı füzyonu varsa daha dinlemeden benim gözümde olumlu bir imaja sahip oluyor. Bir de içinde Jonny Greenwood varsa ve albüm 15. yüzyıldan kalma bir Hint kalesi olan Mehrangarh'ta Nigel Godrich tarafından kaydedildiyse2 dinlemeden seveceğimi adım gibi bildiğim bir hal alıyor. Junun'un Paul Thomas Anderson tarafından çekilen belgesel film ayağı da var3. There Will Be Blood The Master, Inherent Vice, Phantom Thread gibi filmlerde birlikte çalışan ve artık marka ikili haline gelen Anderson-Greenwood'un bir kez daha bir araya gelmesi albümü bu iştah açıcı projenin ayaklarından biri haline getiriyor. Popülerliğin kurbanı olarak adlarından henüz bahsedilmeyen Shye Ben Tzur ve 19 kişilik The Rajasthan Express topluluğu ise aslında müziğin çoğunluğunu oluşturan gerçek kahramanlardan. Topluluk albümde üç farklı müzikal geleneği birleştiriyor: Kavvali denen Hint coğrafyasından sufi müziği, yüzyıllar boyunca Hint kralları için şarkı söylemiş Müslüman romanların müziği ve İngiliz sömürgeciliği döneminde başlayan düğünlerde ve geçit törenlerindeki bando müziği. İsrailli sanatçı Tzur'un vokallerinde ve gitarlarında ise lise zamanlarında beri ilgili olduğu Hint müziği ve İbrani kültürününün birleşimi mevcut4. Junun Urduca'da delilik demekmiş. Hindistan'dan Ortadoğu'ya uzanan bir coğrafyada tarih boyunca icra edilmiş çeşitli müziklerin batı müziği temelli Greenwood deneyleriyle harmanlandığı albüm; havayı hüzne, neşeye ve mistisizme bulayan kalabalık kadrosuyla dinleyicilere görkemli bir delilik tecrübesi vadediyor. Hindistan'a gitme fikrinden hijyen konusundaki endişelerim sebebiyle hep uzak durmuşumdur. Bir gün mümkün olursa artık Hindistan'a gitmek sırf bu albümü dinleyerek ülkeyi dolaşmak için geçerli bir sebep.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Michinori Maru'ya aittir1. Henüz 18 yaşındayken Dizzy Gillispie, Nina Simone gibi caz efsaneleriyle turlayan şimdi ise yaşı 60'ına yaklaşmış ama davula duyduğu heyecan hep genç kalmış İsviçre doğumlu virtüöz Jojo Mayer, tohumları 90'ların sonunda New York'ta düzenlediği; müzisyenlerin, DJ'lerin bir araya gelip elektronik ve akustik müziği bir araya getirdikleri kokteyller doğaçladığı Prohibited Beatz partilerine dayanan2 Nerve grubuyla birlikte akıl almaz bir drum 'n' bass kayda daha imza atıyor. Yani Nerve aslında Jojo Mayer'in de içinde bulunduğu bir oluşum fakat görünürlük açısından isimlendirilirken Jojo Mayer & Nerve de tercih edilebiliyor. Drum 'n' bass her ne kadar 90'larda önemli bir kitle elde etse de ve hala özellikle İngiltere'de verimli ve zengin bir sahneye sahip olsa da elektronik müzik ailesinin başarılı ama değer görmeyerek haksızlık yapılan evladı olmuştur. Şu an çoluk çocuğa karışmış birçok Avrupalı ve Amerikalı insana gençliklerinde fazlasıyla kalori kaybettirmiş bu müzik uzun süredir tercih sırasında gerilerde. The Distance between Zero and One, UK Garage tarafından vaktinde kenara itilmiş ve bir daha gün yüzüne çıkamamış bu türün yer altında fırtınalar kopardığının kanıtı. Bu albüm bir virtüözün drum 'n' bass tutkusundan çok daha öte, klas bir elektronik müzik işi. Normalde drum machine kullanılarak yaratılan hızlı, dinamik ve çalımı insan kapasitesini aşan ritim çeşitlemelerinin akustik şekilde yorumlanarak klavye ağırlıklı Kraftwerkish sofistike elektronik altyapılar ve 90'lar usulü IDM atmosferiyle birleştirildiği ve insan büyüklüğünde bir arının çıkarabileceği seviyede vızıltıları andıran bas bombardımanı ile enerji pompalayan albüm, drum 'n' bass'ın bünyesine emprovize caz estetiği kattığı tekrara dayalı fakat komplike bir müzikal dünya. Jojo Mayer'in albümdeki müziğin dayandığı felsefi temeli açıkladığı ufuk açan TEDx konuşmasından3 şu cümle gerçekten çok güzel: I could create the illusion that I could play like a machine. Albüm kapak çalışması: İspanyol sanatçı Joan Cornella'ya aittir. Sanatçının bir müzik albüm kapağı için yaptığı ilk işidir1. Kariyerine 90'ların ortasında alt-country ile giriş yapıp sonrasında indie rock'ı da dahil ederek dünyaya Summerteeth, Yankee Hotel Foxtrot gibi klasikler armağan eden Chicagolu grubun bence son 15 yıl içinde çıkardığı en başarılı albümü Schmilco, her şarkısı güzel albümler kategorisine ismini rahatlıkla yazdırsa da görmediği yeterli ilgiyle beni üzmüştür. Türkiye'de Wilco denince akla gelen tek şeyin Wilco van Herpen olmasını çoktan kabullendim ama bari adamların kendi memleketlisi bunu yapmasın. Kimler ne listelere balıklama dalarken bu Wilco size ne etti sorarım. İsminin Harry Nilsson'ın benzer türdeki 71 tarihli albümü Nilsson Schmilssion'dan esinlenildiği Wilco'nun onuncu uzunçaları2, tüm şarkıları yazan Jeff Tweedy'nin tanımıyla joyously negative3. Gerçekten de Tweedy'nin kırlı sesine eşlik eden tatlı melodili gitarlar bu tempolu müzik konusunda kafaları karıştırıyor: üzülmeli miyim yoksa keyiflenmeli mi? Fakat albümdeki indie rock/alt-country karışımı şarkılar o kadar akılda kalıcı ki sizi kolaylıkla içine çekerek bu soruyu unutturuyor ve akışa bırakıyor. Albümün bana anlattığı Wilco ile yapılan bir röportajda Tweedy'nin şu sözlerinde: Nobody gets to choose their emotions; you only get to choose how you react to them3. Schmilco, Wilco'nun 20 yılı aşkın süreden sonra bile hayli heyecan verici müzikler ürettiğini göstererek, yıllar boyunca çok az üye değişimi geçiren ve ara vermeden stabil ve aktif şekilde ilerleyen grubun takdir edilesi imajını perçinliyor. Bu istikrarın sebebi de sanırım grupla röportaj yapan Michael Roffman'ın deyimiyle her üyenin Wilcoholic olmasında gizli3.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Aynı zamanda grafik tasarımcı olan ve Battles'tan 2018 yılında ayrılan gitarist Dave Konopka; Londra, Austin, New York, Nairobi gibi şehirlerdeki reklam panolarında yer alan görseli kullanarak kapak tasarımını yapmıştır. İlk albümleri Mirrored ile ritimlerden meydana gelen süslü labirentler sunan, tüm üyeleri multi-enstrümantalist Battles, ikinci albüm Gloss Drop'ta vokal Tyondai Brexton'ın ayrılışı sonrası bu boşluğu akılda kalıcı şarkı düzenlemeleri ve Gary Numan, Kazu Makino gibi konuklarla kapamışa benziyor. Akustik enstrümanlarla elektronik düzenlemelerin iç içe geçtiği değişken, öngörülemez şarkı trafiklerinden dönemin en orijinal müziklerinden birini üreten grup, albümde renkli bir festival havası yaratarak aynı zamanda enstrüman uyumu konusunda da kendine hayran bırakıyor. Her bir enstrümandaki değişime diğer enstrümanların anlık tepki verdiği kusursuz düzen içinde ritim ve melodi cümbüşüyle büyülüyor. Bu duyulan müziğin tarifi çok zor. Yaygın olarak math-rock tanımı kullanılsa da davulcu John Stanier'in Math rock is pretty gross term, really unsexy ifadesini2 dikkate alarak onun yerine deneysel rock tanımını yapmak yerinde olabilir. Düşününce, hem kolay dinlenebilir olup hem de deneysel rock etiketini yapıştırabildiğim başka bir grup aklıma gelmiyor. Aykırı olduğu düşünülen kavramları barış içinde sunabilmenin Battles'ın başarısındaki en önemli nokta olduğunu düşünüyorum. Davulcu olmasaydım da yine Stanier fanı olurdum cümlesini rahatlıkla kurabileceğim etkileyicilikte davul altyapısına ve liderliğine sahip albümde aynı ihtişamdaki melodilerin arkasındaki isimlerden Ian Williams normalde yaptıktan yıllar sonra çalmak istemediği şarkıların olduğunu fakat Gloss Drop'ta aradan 15 yıl geçtikten sonra bile tekrardan çalmak isteyeceği şarkılar olduğunu belirtmiş3. Barındırdığı birkaç dakikalık kısa geçiş parçalarını bile best of listelerinize dahil etmek isteyeceğiniz albüm, başından sonuna hiçbir zaman sıkmayan, sürprizlerle dolu sonsuz parti gücünde. Albüm kapak çalışması: Kapaktaki kişi Little Simz'dir ve fotoğraf Little Simz tarafından çekilmiştir. Kısaca albüm kapağı bir selfie. Başarılı fotoğraflara imza atan Little Simz'in bu çalışmasını selfie diye geçmek istemediğim için biraz laf kalabalığı yaptım çünkü bu, selfie denince akla gelen özensiz, estetikten yoksun fotoğraf algısının tam tersi, perspektif sebebiyle başka bir profesyonel fotoğrafçı tarafından çekilmiş gibi duran ve Little Simz'in yeteneğini gözler önüne seren bir çalışma. Gerçek adı Simbiatu Abisola Abiola Ajikawo olan Londra doğumlu 26 yaşındaki sanatçı Little Simz, yanına prodüktör koltuğunda çocukluk arkadaşı Inflo'yu alarak fırından yeni çıkmış ekmek tazeliğinde bir UK hiphop işi ortaya çıkarıyor. UK hiphop denince akıllar türün en bilinen ismi ve hiphop'ı mümkün olduğunca adaya bulayan The Streets'e gitmesin çünkü Simz adadan Atlantik Okyanusu'nu aşıp ayak basılan topraklardan R&B, soul, caz gibi elementleri de fırına atmış görünüyor. Esasen hiphop'a Amerikan aksanının daha çok yakıştığını düşünen biri olarak hiphop'ın ülkelere göre türlere ayrılmasına karşı olmamın hayli çelişkili durduğunun farkındayım. Genel olarak bu hiçbir tür için yapılmamalı fakat aşırı sempatik bulduğum İngiliz aksanı o kadar kuvvetli bir girdi ki bir de işin içinde rap varsa müziği kolaylıkla ele geçirebiliyor. Fakat Grey Area'da müzik galip gelmiş görünüyor. Bunda daha önce belirttiğim Kuzey Amerika kıtasından farklı elementlerin varlığına ek olarak bir başka kıtanın daha etkisi olabilir. Özellikle albümdeki caz ve afro-beat etkili iskelet hiphop beat'leri düşününce ailesi Nijeryalı olan ve kökeni içinden afro-beat'in yaratıcısı Fela Kuti, Tony Allen, Babatunde Olatunji gibi efsanelerin çıktığı Afrika'nın en kalabalık etnik gruplarından Yoruba halkına dayanan sanatçının genetik faktörlerin de ekmeğini yediği kanısındayım. Daha bu müthiş albümü çıkarmadan önce Kendrick Lamar'dan övgü alan ve Forbes'un Europe 30 under 30 listesine giren2 sanatçı; Michael Kiwanuka, Little Dragon gibi isimleri de ağırlayan albümün neden bu kadar çekici olduğunu şöyle açıklıyor: It was 10 songs that were concise and very in-your-face3. Little Simz'in geleceği o kadar parlak ki bir gün kadın rapçiler arasında favorim Digable Planets'dan Ladybug'ı bile yerinden edebilir.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Dustin Summers'a aittir1. Cocteau Twins ile bilinirlik kazanan ardından Slowdive ile büyüyerek 80'ler ve 90'ların başına gelmiş en naif hadiselerden dream pop'un bayrak taşıyıcılığını 2000'lerin sonlarından beri üstlenen Beach House'un olimpiyatlarda altın madalya kazandığı albümlerinden Teen Dream melankoli sevenleri kendine köle edecek acımasızlıkta. Alex Scally ve Victoria Legrand'dan oluşan ikilinin üçüncü, hala birlikte çalıştığı Sub Pop ile ilk albümü, bulundurduğu tüm şarkılar için müzik videoları da içeren bir DVD ile birlikte çıkmıştı. Sub Pop Beach House'un sadece kulakları değil, tüm bedeni ele geçirmesi gereken bir evren olduğunu kolaylıkla fark etmiş. New York'ta bir kilisede kaydedilen albüm için Alex Scally, kiliseyle alakalı bir şey içermeyen, daha çok kiliseden çevrilmiş bir ambar demiş ve ilk defa bodrum katı olmayan bir yerde, acele etmeden kayıt aldıklarını belirtmiştir2. Scally aynı röportajda kendi müzikleri ile dream pop arasında eşleme yaparken aslında dream pop'un da tanımını yapmıştır: I think dream is for the tone of our instruments, and pop is because we make pop songs. Fakat albüm ismi için aynı matematiği kullanmamıştır. İsmin ergenler için veya ergenler hakkında olmadığını, bir zamanlar sahip olup sonrasında kaybettiğin hisleri tanımladığını ifade etmiştir. İnsan bazen yaşadığı melankoliyi anlamlandıramaz ve duygularının kaynağına ulaşabilmek açısından her Beach House severin Scally'nin bu sözlerinden haberdar olması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Teen Dream'in karşılığı gerçekten bu hisler. Grupları kalburüstü statüye getiren, kısaca büyük bir grup yapan çekirdek faktör ne eşe dosta dayanan iletişim ağları ne de finansal kaynakları. Bu güç her şeye rağmen günün sonunda başlı başına yapılan müzikte özetle albümde oluyor. Grup bu gücünü gösterebildiği müddetçe konser verip para kazanabiliyor ve devamlılığını sağlayabiliyor. Dolayısıyla, bu güçten çok daha fazlasını barındıran Teen Dream'e sahip bir grubun üyesi, Spotify vb. uygulamaların olmadığı 2010 yılında bile hayatta kalmanın tek yolu sürekli turlamak diyorsa2, özellikle içinde bulunduğumuz pandemi döneminde müzisyenlerin bizim hayatımızda müzik sunan insanlar olarak yer aldığı derecede bizim de dinleyiciler olarak onların hayatında bulunduğumuzu idrak etmemiz gerekiyor ve bizim rolümüz çok daha kritik. Albüm kapak çalışması: Fotoğraf bir önceki albümün de kapak fotoğrafına imza atan John Edkins'e, tasarım ise Sasha Barr ve METZ grubuna aittir. Kanada'dan noise rock/post hardcore üçlüsü METZ, ikinci albümleri II ile kendi kimliklerini yaratarak, sahnenin yer altında fakat parlak günlerinin yaşandığı 85-95 arası döneme tutku ve özlem duyan insanları doyurmaktan öteye giderek tür içinde yeni bir hareket olarak filizleniyor. Debut albümü ile Nirvana erken dönem kopyası yaftalarını ne kadar hak etmese de bu benzetmeyi yapan insanlara da tamamen karşı olmak zor. Dolayısıyla, II albümü grubun ortama kabul edildiği, sırtının sahnenin kült isimleri tarafından sıvazlanmayı hak ettiği özgün bir iş. Gitarist/vokal Alex Edkins'e göre2 bu albüm daha melodili, daha karanlık ve daha yoğun ve ilk albümde kafalarındaki mükemmele ulaşmaya çalışırken bu albümdeki hatalara dokunulmamış, pasaklı tutumun kulağa en iyi şekilde geldiğini söyleyerek yaptıkları müziğin ruhunu özümsediklerini kanıtlayan çok güzel bir cümle kuruyor: We like music that's a little rougher around the edges. Bulunduğu kaba sığmayıp taşmış bol efektli rif ve melodi bulamaçları; ani, kirli ve çiğ davul atakları; mancınıkla atılmış topların yüzeye çarptığındaki şiddete benzer bas gücü ve zincirini koparmış kangal agresifliğinde bir ruh hali ile ortada post-hardcore, noise rock gibi meseleler mevcutsa dört dörtlük bir ürün ortaya koymanın gerekliliğini anlatan küfür gibi albüm. Ecnebilerin deyimiyle tam bir take it or leave it albümü. Mesela METZ sevmiyorum diyen insan duymak zordur çünkü ya sahneyi bilmediği için gruptan haberi yoktur ya da sahneyi bildiği için fazlasıyla takdir eder. Grup sadece müziği ile değil türün estetiğini yansıtan klipleriyle de dikkat çekmekte. Özellikle ilk albümdeki bazı şarkılarda da kullandığı ve bu albümden de The Swimmer ve Acetate gibi parçaların klibinde görülen, grupla eşleştirdiğim özgün video çekim teknikleri var ve bunu IDLES'ın da Well Done klibinde kopyaladığını düşünüyorum. Bu albümdeki şarkıları Steve Albini'den duymak harika olurdu fakat METZ karavanda Albini'nin prodüktörlüğünü yaptığı Mclusky Do Dallas'ı dinlerken her ne kadar özellikle davul kaydına hayran kalsa da3 kontrolü elinde bulundurmayı sevdiği için ancak bir sonraki albüm Strange Peace'te Albini'yi görebiliyoruz fakat bu sefer de şansa bak ki elde II'deki kadar güzel şarkılar olmuyor. Neyse ki Albinisizlik muhteşem bir albüm üretmeye engel değil. Bir şarkıyı veya albümü dinlerken kendine has bir enerjisi olur. Bu enerji grubun veya müzisyenin kontrolünde belli bir düzen içinde ilerliyormuş gibi hissettirir. II'de ise dinleyici spontane hareket eden bir enerjiyle karşı karşıya.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: İçindeki heykelin İtalyan sanatçı Amedeo Modigliani'nin çalışması olduğu1 fotoğraf 1984'te vefat eden İsviçreli fotoğrafçı ve tasarımcı Herbert Matter'e aittir2. Manchester'ın gri havası arzuladığı kasveti doyuramadığı için mi yoksa bu havanın üzerinde yarattığı etki sebebiyle mi Andy Stott ruhundaki karanlığa yönelme dürtüsüne engel olamıyor bilemiyorum ama üçüncü albümü Faith in Strangers ile bir kez daha karanlığın içinden lüks ve estetiği ayıklayabilme ustalığını göstermiş. Bir önceki albümü Luxury Problems'da vokallerde eşlik etmiş sanatçının eski piyano hocası Alison Skidmore bir kez daha işinin başında. Esasen sanatçının en beğenilen albümü Luxury Problems'dır fakat bu albümde kendisinin elektronik müzikteki yaratıcı yaklaşımlarını daha akılda kalıcı melodiler ve şarkı yapıları içine yedirerek, bir önceki çalışmasının üst modelini sunduğunu düşünüyorum. Skidmore'un vokal nakaratlarının da etkisiyle yer yer pop dinliyor algısı yaratan fakat buram buram UK bass, dub, ambient, post-industrial kokan albüm bana göre tam bir Manchester yansıması. Erken dönem endüstriyel gruplardan Throbbing Gristle'in duygusuz ve mekanik tarafını alarak bir nevi sanayi devriminin dinamo kentlerinden Manchester'ın o dönemki halkının berbat çalışma şartları altındaki psikolojisi ile çalıştıkları üretim hatlarının ruhsuzluğunu yansıtan ve Manchester post-punk biraz da erken dönem The Cure etkili beat-bass yürüyüşlerini akıllara getiren albüm üstün körü dinlemeye maruz kaldığında sıkıcı olacaktır. Çünkü Brian Eno'nun ambient işlerinde olduğu gibi müziğin güzelliği, melodilerin vuruculuğu alt katmanlarda sadece dikkatli dinleyenler için saklanmış. Hata yapmak yapabileceğin en heyecanlı şey diyerek3 albümde gözlemlenen yoğun deney ortamına ışık tutan Andy Scott, 2010'ların en Mancunian albümüne imza atmış görünüyor. Albüm kapak çalışması: Londra'da bulunan tasarım stüdyosu Matt&Dan'e aittir1. Asıl adı Henry Wu olan multi-enstrümantalist ve prodüktör Kamaal Williams 2018 ve 2020 tarihlerinde solo albümlerini; davulcu Yussef Dayes ise Tom Misch ile 2020 model What Kinda Music'i yayınlamadan yıllar önce, ikili bir araya gelerek Yussef Kamaal adı altında ilk ve son albümleri Black Focus'u ortama saldı. To Pimp a Butterfly'da Kendrick Lamar ile birlikte çalışan Kamasi Washington'ın caz müziğe kazandırdığı ivmeden faydalanarak 2010'lu yılların ortasından sonra ortaya çıkmış British Invasion denen hareketlenmenin ürünlerinden ve en başarılı örneklerinden olan albüm, davul ve klavye ağırlıklı yapısıyla caz müziği funk ve fusion ögelerle dinamikleştiriyor. Esasen caz müzikte British Invasion denen akım bu albüm çıktığında yeni yeni filizleniyordu ve çok da görünür değildi fakat 2020'de daha net çizilebilen bir çerçeve haline geldi çünkü 2016 ile 2020 yılları arasında çıkan benim de önümüzdeki aylarda bahsedeceğim dikkat çekici caz albümlerinin önemli kısmı bu akımın örnekleri. Hatta o dönem akımın en bilinen isimlerinden Shabaka Hutchings, adanın genç ve taze caz müzisyenlerine ABD'deki isimler gibi ilgi gösterilmediğinden yakınmıştı2. İkilinin bandcamp adreslerindeki3 ifadelerinden yola çıkarak albümün caz müzik geleneklerinden spontane çalım mantığı üzerine kurulduğundan ve Herbie Hancock gibi 70'lerdeki caz-funk karışımının en mükemmel halini sunan isimlerden etkilendiklerinden bahsedilebilir. Dayes albümü caz etkilenimli siyahi müziği diye tanımlamakta ve sundukları müziğin de içinde olduğu bu yeni caz ile ilgili güzel noktalara değiniyor. İnsanların konserlerinde dans ettiklerinden ve oturarak değil ayakta caz müziği dinlediklerinden bahsediyor. Caz müziğin hissinin değiştiğini, cazın şu an çok daha güçlü olduğunu ve yapmaya çalıştıklarının 50 yıl önce yapılmak istenen şeyle aynı olduğunu söylüyor. Ona göre caz zamanı temsil etmekte, şu anda da o enerjiye sahip ve insanlar bunu yakalıyor4.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Fotoğraflar Keita Nakada'ya, tasarım ise Masaru Nakagawa'ya aittir1. Finansal sebeplerden gitmeye çekinilen ve henüz çok taze vize uygulamasıyla gitme motivasyonunu daha da düşüren Japonya'nın Kyoto kentinten tricot, benim 2020 model aşırı lüks son albümleri Makkuro ile varlığından haberdar olduğum ve kısa sürede dünyanın en başarılı math rock gruplarından olduğunu idrak ettiğim bir oluşum. Fakat tricot'un tuzağına düşüren şey youtube'daki konser videoları. Muazzam performans sergiliyorlar ve seyircilerle empati kurduğumda güzel bir detay daha var: Hiç kimsede telefon yok çünkü vokal/gitar Ikkyu Nakajima konserlerde fotoğraf ve video çekmenin yasak olduğunu belirtiyor2. Avrupa ve Kuzey Amerika'da birçok festivalde çalan grup, ilk albümleri T H E ile math rock'ın geometrik karmaşasını, punk'ın agresifliğini/hızını ve alternative rock'ın naifliğini birleştiriyor. Kompleks ve sert bestelerin üzerine eklenen pürüzsüz ve gökyüzü maviliğinde ferah vokaller kusursuz bir tezatlık ve sonuç olarak denge yaratmış. Bu açılardan grup ne kadar math-rock diye anılsa ve Battles, Don Caballero, Hella2 gibi grupları etkilenim noktalarından saysa da kendilerine göre onlar sadece rock hatta jumbled rock3. İlk önce beste üzerine yoğunlaşan ve sonra üzerine sözleri eklediklerini belirten grup, albümde kendi kişisel tecrübelerinden portakal suyuna alternatif isimler bulmalarına kadar çok farklı konularda sözler yazmışlar. Açıkçası Japonca sözlerin anlaşılmaması bir eksiklik yaratmıyor çünkü ustalıkla kurgulanmış beste yapıları ve Nakajima'nın meleksi sesi zaten bir de sözlerin neden bahsettiğine alan bırakmıyor. Sinir bozucu bir klişeleştirme olacak ama görünüşe göre Uzak Doğulular sadece matematiğin kendisinde değil rock'ında da iyi. Albüm kapak çalışması: Jena Myung'a aittir1. 2020'nin belki de en iyi albümü Cenizas'ı yayınlayan ve öncesinde de Space Is Only Noise başta olmak üzere birbirinden leziz solo albümleri ve Darkside gibi projeleriyle 2010'lara damga vuran Şili asıllı Amerikalı müzisyen Nicolas Jaar, ben bir işin içindeysem kaliteli ve heyecan vericidir ve bunu beğeneceksin demektir formülünü bir kez daha doğruladığı solo albümünü bu kez Against All Logic adı altında yayınlayarak ilk AAL albümüne imza atıyor. Jaar'ın gerçekten de on parmağında on marifet var. Kendi adıyla çıkardığı albümlerde ruhun derinliklerindeki gizemleri bulmaya çalışırken, Darkside ile karanlıkta huzurla oturmayı öğretebiliyordu. AAL ile öğreniyorum ki bir de deep house'ın biraz hareket ettiren, biraz gevşeten halini üstün beceriyle sergileyebiliyor. 1 saat 6 dakikalık 2012-2017 albümü en basit tabirle muazzam dans parçalarıyla bezeli. Albümün adından tahmin edilebileceği üzere Jaar'ın beş yıllık bir dönemde yaptığı house etkisi baskın parçaları içeriyor. Grupların veya müzisyenlerin iki yılda bir albüm yapıp 40 dakikalık materyal sundukları düşünüldüğünde, Jaar sanki bu beş yıllık dönemde aslında üç albüm yayınlayıp en iyi şarkıları 2012-2017 başlığı altında toplamış gibi. Earworm özelliğindeki şarkılar bir araya gelip best of albüm yaratmışlar desem abartmış olmam. Soul ve dans çerçevesinde vokal sample'ları, funky rifler, çeşitli ses efektleri, denemeler ve albümden favorim olan peşinden sürükleten görkemli synth'leri ile yeme de yanında yat dedirten cinsten bir çalışma. Dans etmek için illa festivallere veya mekanlara ihtiyaç olmadığını gösteren Against All Logic, araba kullanırken veya kanepede uzanırken bile beyninin içinde dans ederek eğlenebileceğini söylüyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Orijinali Chicagolu sanatçı Sua Yoo'ya ait olan ve bir fanzinde bulunan illüstrasyon modifiye edilmiş ve kapağın son hali verilmiştir1. The skinny black guy on stage with the beard that kind of reminds you of one of those homeless people you see with a Starbucks cup... ended up being the coolest shit I've ever seen. Bu sözler grubu Youtube videosu ile tanıyan ve saniyeler içinde en büyük hayranlarından biri haline gelen Tyler the Creator'a ait2. Tyler'ın bahsetmiş olduğu şok etkisi grubu ilk kez dinleyen çoğu kişinin yaşadığı tecrübe ile üç aşağı beş yukarı aynıdır diye tahmin ediyorum. Death Grips için noise rap, horrorcore, endüstriyel hiphop veya deneysel hardcore hiphop gibi tanımlamalar yapılmakta. Bir başka deyişle, kategorizasyonun imkansız olduğu yepyeni ve tarifi imkansız bir bombardıman. Naziler geleceğe yolculuk edip Death Grips dinlese döndüklerinde saldırı operasyonlarının ismini Blitzkrieg'den Todesgriffe'ye çevirirdi. Grubun bu bombardımanın bünyede en şiddetli etkiyi yaptığı debut'su The Money Store ise 2099 yılının sıcak bir aralık günü 21. yüzyılın unutulmaz albümleri adlı yazısını hazırlayan bir müzik severin eğer bahsetmezse vicdanının sızlayacağı bir çalışma. Albüm 2020'de de çıkmış olsaydı yaratacağı şaşkınlığın ve garipliğin büyüklüğü değişmezdi. Ritim ve şarkı trafiklerinde grup üyelerinden davulcu Zach Hill'in punk ve math-rock geçmişinin izlerini taşıyan albüm, Public Enemy'nin dönemin hiphop sahnesi içindeki konumunu akıllara getiren çiğ ve agresif tutumunu hiphop'ın Phil Anselmo'su MC Ride ile dışa vururken, kayıt teknikleri ve sürreal sampling denemeleriyle barındırdığı distopyanın en berbat dakikalarını yaşatıyor. The Money Store sizi en ürkünç fobinize mahkum ederken bundan kurtulacak gücü ve enerjiyi vermeyi ihmal etmiyor. 2000'ler The Mars Volta, Animal Collective gibi müzik tarihi içinde benzeri gelmemiş ve gelmeyecek derecede kendine has farklı oluşumlara tanıklık etmişti. Death Grips, The Money Store ile 2010'ları sıradanlıktan kurtararak 10 yılın itibarını tek başına güvence altına alıyor. Zaten geçmişe baktığımızda da müziği şekillendiren ve kurtaranlar her zaman bir Afrika kabilesindeki albino kadar farklı doğabilenler olmuştur ve zaten bu yüzden hayatları boyunca yok edilme riskiyle yaşamışlardır. Çeviri: Starbucks bardağı ile gördüğünüz o evsizlerden birini anımsatan sahnedeki zayıf ve sakallı siyahi adam hayatımda gördüğüm en havalı şey olmuştu. Albüm kapak çalışması: Kentucky'den tasarımcı Robert Beatty'e aittir1. Beatty, Kevin Parker'ın kendisine gönderdiği maddelerin türbülanslı akışı konseptindeki örnek görsellerden yola çıkarak çalışmayı dijital şekilde tamamladığını belirtmiştir. Beatty kapağı oluştururken İtalyan sanatçı Franco Grignani'nin 70'lerin başında Penguin bilim kurgu kitapları için yaptığı görsellerden ve Zdenek Ziegler ve Karel Vaca'ya ait Çekya film posterlerinden etkilendiğine değinmiştir2. İlk iki albümüyle 60'ların çiçekler açan saykedelia'sını daha güçlü altyapılar ve yüksek hacimli enstrümanlar ile havai fişek gösterisine çeviren Tame Impala, üçüncü albümü Currents ile sert bir kavise girerek bizi synth yoğunluklu progresif yapıda bir disko/sayk pop formuyla karşılıyor. Grubu en başından beri takip eden severlerin favorisi genelde ilk iki albümden biridir fakat Currents müziğin Oscar'ını alacak bir albüm tıpkı en güzel filmlerin değil ama en haşmetli olanların bu ödülü kazanacağı gibi. 70'lerden Rumours, 80'lerden Thriller veya 2000'lerden Discovery gibi... Dolayısıyla Lady Gaga'dan Rihanna'ya çeşitli aşırı ünlülerin gözlerini gruba çevirmesine şaşmamak lazım. Şarkı düzenlemelerinden enstrüman ve efekt kullanımlarına, prodüksiyondan albüm kapağına kadar detaylı ve titiz çalışmanın sonucu ortaya çıkmış, buram buram yaratıcılık ve dahilik kokan hitlerin art arda dizildiği geleceğin klasiği denebilecek bir çalışma. Parker kalabalık synthleri ve efektleri rock müziğe değil de disko ve saykedelia soslu pop'a buladığında müziğin ona gelişimi, vizyonu ve ufku için daha çok alan verdiğini fark etmiş sanki. Bu albümden bahsetmişken genel bir hatayı düzeltmeden olmaz. Tüm şarkıların ve enstrümanların Kevin Parker tarafından yazılması ve grubun rock'tan pop'a yörünge değiştirmesi, dinleyicilerin Parker'ın Currents ile grubu solo projesine çevirdiği tarzda yorumlar yapmalarına sebep oluyor. Oysa, Lonerism'de de tüm şarkılar, enstrümanlar ve hatta prodüksiyon da Parker'a aitti hatta Innerspeaker'da da ürünün çoğunda Parker'ın parmağı vardı. Dolayısıyla Tame Impala'da düzen değişmiş değil. Bu albümün en güzel etkilerinden biri ise birtakım ön yargıları kırması. Parker, albümün müzik snoblarının pop müziğin kar amaçlı olduğuna dair algısını yok ettiğini düşünüyor3. Kendisinin albümde amaçladığı şu hedefine ise ulaştığı kanısındayım: To convince a few die-hard rock fans that 80s synths can fit over a 70s drum beat2.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Grubun görsel tasarımlarının mimarı ve diğer üyesi çizgi roman sanatçısı Jamie Hewlett'a aittir1. Carl Giles, Jack Davis, Brendan McCarthy etkilendiği illüstratörlerdendir2. Kuruluşu Blur'den Damon Albarn ve sanatçı Jamie Hewlett'ın aynı apartman dairesini paylaştığı zamanlara dayanan ve kariyerinde 20 yılı deviren dünyanın en ünlü sanal grubu demekte hata olmayacak Gorillaz, üçüncü stüdyo albümü Plastic Beach'te sadece çevre sorunlarına dikkat çekmekle kalmıyor, Lou Reed'den Snoop Dogg'a, Mark E. Smith'den Mos Def'e, Lübnan Ulusal Orkestrası'ndan Little Dragon'a ortaklık yaptığı tonla müzisyenle unutulmaz bir çalışmaya imza atıyor. Esasen tanışmaları Blur'den Graham Coxon'ın Hewlett hayranı olması sebebiyle gerçekleşen ikiliden Albarn grubun müzik, Hewlett ise tasarım tarafının sorumluluğunu üstleniyor; belki sadece eğlenceli, akılda kalıcı diye görünen fakat işin aslı devasa olan işlere girişiyorlar. Tasarım tarafı bir yana sadece albümde ortaklık yapılan müzisyenlerin oluşturduğu tür portföyüne bakmak bile yeterli. Farklı müzikal disiplinleri uyum içinde aynı eğlencenin bir parçası yapabilmek Albarn'ın dehasından başka bir şey değil. Blur ile dünyayı turlamasının farklı müzik türleriyle aşina olmasına olanak sağladığını belirten Albarn3, Plastic Beach'te hiphop, dans, oryantal müzik, elektronik gibi türleri pop ekseninde albüm içerisine ustalıkla dağıtıyor. Plastic Beach güzel bir günü daha da keyifli hale getirmek veya kötü geçen bir günün dertlerinden uzaklaşmak için en doğru adres. Ayrıca, 2013 ve 2018 yıllarında hayata gözlerini yuman Lou Reed ve Mark E. Smith'i aynı albümde anmak için de tek fırsat. Albüm kapak çalışması: Grup üyelerinden Alec O'Hanley ve Molly Rankin'e aittir1. Toronto merkezli indie pop/rock grubu Alvvays ikinci albümleri Antisocialites ile indie müziğin Erik Satie'si olma konusunda koltuğu kaybetmeyi düşünmediğini bir kez daha gösteriyor. Bu müziği ne az ne fazla mantığı ve kusursuz parça düzenlemeleri ile icra eden grup, benim için indie dinlemek istediğimde akla gelen ilk gruplardan biri olma konusunda yerini sağlamlaştırmış durumda. Albüm, Molly Rankin'in çocuksu saflıktaki rüzgar gibi esen sesi ile tatlı, sert ve renkli dream pop melodilerin birleştiği, güçlü bas-davul ikilisinin adeta bir post-punk altyapısı sunduğu leziz bir iş. Indie pop ve rock arasında bir yerlerde duran albüm, her şarkıda bu konumuyla biraz oynamakta. 90'ların muzurluğu ile kasvetinin buluştuğu çalışma, Kelt müziğinden etkilenen Rankin'in sesindeki berraklık ile 80'ler pop nostaljisini iliklerimize kadar hissettiriyor (Açıkçası bu bir rastlantı ya da Renkin'in kendi araştırıp etkilendiği bir müzik değil. Babasının 90'larda milyonluk albüm satış rakamlarına ulaştığı kelt müziği grubu varmış. Renkin karşısına grubun hayranları hala çıkmaktaymış2). Bu albüm 2010'ların indie'sini merak eden bir uzaylıya dinletilmesi gereken iki albümden biri. Diğeri de grubun debut'su Alvvays olsa gerek.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: 1886 ile 1966 yılları arasında yaşamış Kanadalı İnuit sanatçı Kiakshuk'a aittir. 1960'lı yıllara ait bu çalışma Cape Dorset denen Kanada'nın kuzeyinde yer alan küçük bir İnuit bölgesinde Avrupalı bir sanatçı tarafından 50'li yıllarda açılmış stüdyodan çıkmadır1. Beach Fossils'ten Zachary Cole Smith tarafından kurulan New York çıkışlı DIIV, ismini her ne kadar Nirvana'nın Dive parçasından alıp sonra modifiye etse ve debut'su Oshin'den Doused'ın müzikal yapısı, atmosferi ve klibi sebebiyle insanı 21. yüzyılın Smells Like Teen Spirit'ini dinliyor hissine kaptırsa da aslında yaptığı müziğin Nirvana ile pek de alakası yok. Oshin'de gördüğümüz indie rock/dream pop ile özellikle davul-bas paslaşmalarında yoğun hissedilen post-punk'ın iç içe geçmiş birleşimi. Post-punk revival diye bence yanlış tabire kurban gitmiş gruplardan çok ayrı bu türlerin gerçek bir harmonizasyonu mevcut. Sanki Smith'in kafasında kurguladığı formül Beach Fossils'teki naif indie elementleri ile güçlü post-punk yapılarını birleştirerek dinamik kompozisyonlar üretmek olmuş. Aşırı dozda kullanılan delay, reverb, vb. gitar/vokal efektleri ve müziği domine eden dalgalı melodilerin etkisiyle de temelde dream pop ve ucundan shoegaze'in varlığını da vurguluyor. Esasen Oshin'i bu kadar güzel yapan şey bahsettiğim formülizasyondan önce içindeki şarkıların çok güzel olması. Bu şarkıların hardcore punk, surf veya synth pop versiyonları yapılsa yine akılda kalıcı, loop'a atılası olurlar. Güzel yazılmış parçaları alışılmışın dışında tekniklere ve bakış açılarına maruz bırakınca tadına doyulmayan, unutulması güç özgün sesler ortaya çıkıyor. Tıpkı Loveless albümü gibi. Albümün tüm şarkılarını Smith yazmış ve kaydetmiş. Bu açıdan Smith'in müzikal anlayışının, vizyonunun, etkilenimlerinin baskın şekilde yansıdığı bir albüm. Smith albüm için insanların dikkatini kısa sürede çekmem gerekiyordu o yüzden akılda kalıcı, ilk dinleyişte kendini sevdirecek pop parçaları yaptım demiş. Özgünlüğü yaratmak anlamında ise spesifik bir gitar tonu yaratma üzerine kafa yorduğundan bahsetmiş2. Albümü kaydettiği dönem ilham kaynaklarından biri olarak bahsettiği Baba Salah gibi isimlerin başını çektiği Malili müzisyenlerin çalışmalarıyla haşır neşir olan Smith3, özgün gitar sesleri yaratırken Mali müziği ile indie rock eksenini birleştirebilecek denemelerde bulunmuş. Dürüst olmak gerekirse bu albüm çıktığında dream pop, post-punk alanlarında yeni bir majör grup mu doğuyor diye düşünmüştüm. İkinci albümü ile bu fikrimi tamamen yok etmediyse de üçüncü albüm Deceiver ile bu fikri tuvalete atıp sifonu çektiğimi söylemeyeliyim. Bu açıdan Oshin'in gözümde DIIV'dan daha büyük olduğunu belirtmeliyim. Kanada Eskimo'ları Eskimo kelimesini ırkçı bulduğu için İnuit ifadesi kullanılmıştır. Albüm kapak çalışması: Güney Afrikalı sanatçı Mzwandile Buthelezi'ye aittir1. Sons of Kemet, 2010'lu yılların ikinci yarısında Birleşik Krallık'ta şahlanan cazın yeni yüzünün en etkili oyuncularından. British Invasion diye tabir edilen bu açık fikirli yeni caz hareketi Moses Boyd, Ezra Collective, Nubya Garcia gibi birçok ismi içeriyor. DJ, şirket sahibi ve programcı Gilles Peterson'a göre; Manchester'da bir gece kulübünde caz açtığınızda gençlerden alacağınız tepki 10 yıl öncesine göre çok daha iyi ve her ne kadar ABD'de de Kamasi Washington gibi isimlerle bir tür caz rönesansı yaşanıyorsa da Birleşik Krallık'ta olan, eski müziği yad etmek ve tekrar icra etmekten öte, yeni bir şeyler eklemek üzerine ve Sons of Kemet'in kurucularından Shabaka Hutchings bu zengin sahnenin lideri2. Hutchings, Sons of Kemet dışında elektronik ve sayk elementler ile cazı birleştirdiği The Comet is Coming ve Güney Afrikalı müzisyenlerle çaldığı Shabaka & Ancestors gibi oluşumlarla son yıllarda caz alanındaki en önde isimlerden. Mercury Ödülü adayı üçüncü stüdyo albümü Your Queen is a Reptile'ı Charles Mingus, John Coltrane, Sun Ra gibi efsaneleri barındıran köklü plak şirket Impulse! üzerinden yayınlayan ve saksafon/klarinet, tuba ve iki davuldan oluşan pek alışılmamış bir kurulum ile müzik yapan dörtlü, her şarkının Afrika diasporasından bir kadın figüre dayandığı albümde; geleneksel caz müziği afro-beat, dub, kalipso, jungle, hiphop, spoken word gibi elementlere bulayarak fevkalade bir Afro fütürizm örneği sunuyor. Hutchings kompozisyonun temel çerçevesini oluşturduktan sonra her bir grup üyesi kendi yaratıcı yolculuğu ve etkilenimleri dahilinde yorum katarak müziği belli bir noktaya taşıyorlar3. Bu albüm sizi sadece adadaki bu yeni caz çılgınlığını veya Afrika'yı, Karayipler'i keşfetmeye teşvik etmiyor aynı zamanda emprovize mantığa dayalı sofistike tınılar sunarak kulaklarınızı eğitiyor. İki önceki paragrafta kalipso demişken, memleketimizde kalipso'nun kralı olarak tanınmış ve 2017 yılında hayatını kaybetmiş Metin Ersoy'u anmadan da olmaz.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: 2016'da gruptan ayrılan Jacob Graham'a aittir1. Kapaktaki çocuk grubun söz yazarı ve vokali Jonathan Pierce'ın çocukluk halidir2. Jonathan Pierce kapakta duvarda asılı duran haçın, yanında duran gizemli kadının, karanlık atmosferin ve mavi süslerin çocukluğunun tipik ögeleri olduğunu söylemiştir. Hıristiyan müziği dışındaki müziklerin dinlenilmesinin yasaklandığı son derece dindar bir çevrede büyüyen Pirece, bundan etkilenmediği için <evil child> olarak görüldüğünden bahsetmiştir3. Kapakta Pierce'ın gözleri bu sebeple kırmızı yapıldı muhtemelen. Brooklyn çıkışlı indie pop grubu The Drums ikinci albümü Portamento ile ilk albümdeki toyluğu hem kompozisyon hem de prodüksiyon anlamında üzerinden atarak ama bir kez daha aşırı moda sokan şarkılarla bu sefer daha oturaklı dans ediyor. Jonathan Pierce ilk albüm sonrası verdiği bir röportajda4 biz sadece iki duygu hakkında yazıyoruz, bir tanesi yazın ilk günü arkadaşlarınızla güneşin batışını izlerken tüm umut ve hayallerinizin üstesinden geldiğinizdeki diğeri de yağmurda yalnız yürürken sonsuza kadar yalnız kalacağınızı fark ettiğinizdeki demişti. Portamento'da ise albüm kapağı açıklamalarından da anlaşılacağı üzere Jonathan Pierce'ın küçüklüğünde din ile olan çekişmesinden oldukça etkilenen karanlık ve onun kişisel yaşamından yola çıkan lirikal yapı mevcut. Indie müziğin üçüncü ve son altın çağı olduğunu düşündüğüm 2007-2012 döneminden (naçizane görüşüm ilk ikisinin 1985-1990 ve 1997-2002 dönemleri olduğu yönünde) fırlayıp gelen bu albüm, ne dinlemek istediğinizi bilmediğiniz zamanlar her zaman imdadınıza yetişen bir dost. Ritimleri ve gitar melodileri ile köklerini daha çok 80'ler Manchester'dan almış görünen fakat Amerikan kültürünü iliklerinize işleyerek gençlik enerjisini ve hüznünü aynı anda aşılayan bir çalışma. Bu zamanlarda hafiften düzelmeye başlayan ekonomimizin düşük enflasyon, düşük işsizlik oranı gibi uzun vadeli majör iyileşmelere vesile olarak gençlerimize albümün dördüncü parçası Money'de geçen şu sözleri söyletmemesi dileğiyle: I want to buy you something, but I don't have any money. Albüm kapak çalışması: Ortadaki fotoğraf Christian Patterson'a, köpek fotoğrafları ise Cassie Berman'a aittir1. Reddit'de sol başlangıçtan sağ alta doğru her resmin albümdeki şarkı numarasına karşılık geldiğine dair doğrulanmamış söylentiler var. Pavement'ın kardeşi, kült indie rock grubu Silver Jews'dan David Berman'ın 2009'da grubun kepenklerini indirmesinden 10 yıl sonra kurduğu Purple Mountains ilk ve son albümüyle bünyede hafızalardan silinmesi zor yaralar bırakıyor. Bu albümü dinlediğimden beri bazı albümler için yoğun üzüntü içerir uyarısının eklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Albümün kalplere enjekte ettiği acı ve dram yetmiyormuş gibi daha taptazeyken, çıkalı henüz bir ay olmamışken, 7 Ağustos 2019'da David Berman intihar etti. Bu dünyada kimileri milleti üze üze ev yaparken, kimileri de üze üze sonunda intihar ediyor. Bu albüm sizi Berman'ın bedenine sokarak neden intihar ettiğini hissettiriyor. Sanki ruhuyla bedeni arasındaki boşluğa sizin ruhunuz bir kalıp olarak giriyor ve ortadaki katmanı oluşturuyor. Albümün neşeli, eğlenceli tınlayan anlarını bile Berman'ın yaşamakta olduğu değil artık yaşayamayacağını düşündüğü hisler olarak sunduğunu fark ediyorsunuz. İtiraf etmeliyim ki bir müzisyenin korkusuzca, bu kadar doğrudan ve dürüst şekilde söz yazmasına daha önce şahit olmadım. Çok üzücü ki bu albümdeki şarkılar çok güzel. Sizi her defasında aynı acıyı yeniden çekmeye davet ediyor. Olağanüstü gitar melodileri, kendi yolunda akıp giden ve sizi de peşine takan şarkı kompozisyonları ile acaba indie rock ve alt-country birlikteliğinin daha etkileyici bir örneği var mı diye düşündürüyor. Bir müzisyenin ölümü üzerinden romantizm yapmak en kolay ve alışılan şey ama belki de doğru olan kendi romantizmimize müzisyeni alet etmeden onu ürettikleri için takdir etmek olabilir. Bu açıdan, Berman'ın vedasını benim için kariyerindeki en başarılı üretimi Purple Mountains albümü ile noktaladığını söyleyebilirim. İyileşmek için en doğru yöntemin virüse yakalanmamak olması gibi, bu albümü unutmak için de dinlememek gerekiyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Serinin diğer albümleri göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz. Albüm kapak çalışması: Atlantalı fotoğrafçı George Mitchell'ın 31 Aralık 1982 tarihinde çektiği fotoğraftır. Fotoğraftaki kişi Dennis Dinion, grubun frontman'i Bradford Cox'ın doğduğu 1982 yılında ve çocukluğunu geçirdiği yerin yakınlarında düzenlenen The Miss Star Lite yarışmasındaki adaylardan biridir. Grubun davulcusu Moses Archuleta siyah-beyaz temalı bir albüm kapağı isteyince, Cox bu fotoğrafı kullanmak istemiştir1,2. 2008 tarihli bir önceki albümleri Microcastle / Weird Era Continued ile indie rock, shoegaze ve neo-saykedelia'nın buluşma alanında deneyler yapan grup, bu sefer görünürde daha az deney, daha az shoegaze ve biraz daha çok pop diyerek bir solukta biten ve dinledikçe daha da bağlanılan hit parçalarla dolup taşan bir albüm çıkarmış. Grubun vokali ve gitaristi Bradford Cox albümü iki haftada kaydettiklerini, çoğu grup için bu sürenin imkansız olduğunu fakat kendileri için iki haftanın iki yıl gibi geçtiğini söylüyor3. Bu albüm minimal tınlayan fakat dinledikçe altında barındırdığı devasa kütleyle sizi karşı karşıya bırakan bir 2010'lar indie rock klasiği. Bir tür buzdağı durumu gibi. Ahenkli ve mistik gitar melodileri, kasvetli ses efektleri, dalgalı vokal nakaratları başta dikkatinizi çekiyor fakat saklı olan hazineleri size hemen göstermiyor. Bulutlu saykedelia ile bulanıklığı o kadar güzel dengeliyor ki aralardan çıkan Revival, Memory Boy, Coronado gibi coşkulu şarkılar özellikle bu karantina zamanlarında evin içinde serap etkisi yapıyor. Hem şarkılar arası geçişlerde dolaşan hem de şarkıların içinde bulunan kontrastlar size fark ettirmeden ışıldayan incelik ile inşa edilmiş. 60'ların surf ve garage müziği ile 90'ların dream pop'unu aynı anda duyuyorsunuz. Ayrıca, solo projesi Atlas Sound ile takdire şayan albümler çıkarmış Cox'ın benim için şarkı yazarlığında potansiyelini kanıtladığı albüm olma özelliğini taşımakta. Tabii ki bu noktada solo projesi Lotus Plaza ile döktürmüş gitarist Lockett Pundt'ı da unutmamak lazım. Öyle ki albümden favorim Desire Lines'ın ve bir başka hit Fountain Stairs'in söz ve müziği kendisine aittir. Albüm kapak tasarımı: Fotoğrafçı ve ressam Richard Prince'e aittir1. 1985-1995 arası yılların Golden Age of Hiphop diye adlandırılmasında çorbada tuzu olan efsane grubun 20 yıla yakın aradan sonra çıkardığı ve bu da yetmezmiş gibi diskografisindeki en başarılı işlerden geri kalır yanı olmayan şaşırtıcı geri dönüş albümü. Şaşırtıcı olmasının asıl sebebi grubun en son 1998'de The Love Movement'ı yayınladıktan sonra bir daha albüm çıkarmayacağının düşünülmesi. Bunu grup üyeleri dahi düşünmüyormuş ta ki grup 2013 ve 2015'te birkaç canlı performans sergileyene kadar. Bu performanslar grupta yeniden stüdyoya girme fikrini doğurmuş2. Albüm grup üyelerinden Q-Tip'in stüdyosunda kaydedilmiş. Şarkılar üzerinde Q-Tip ve Phife Dawg uzun süre çalışmışlar. Bu süreçte Phife Dawg diyabet sebebiyle 22 Mart 2016 tarihinde vefat edince, Q-Tip kendi devam etmiş. Birçok parçada Phife Dawg'a anma mevcut. Albüm ayrıca Leonard Cohen'in vefatından 4 gün, Donald Trump'ın başkan seçilmesinden 3 gün sonra çıkmasıyla ilginç tesadüflere denk gelmiş durumda. Busta Rhymes'ın döktürdüğü kapanış parçası The Donald'ın albümün politik atmosferi sebebiyle Trump'a gönderme olduğu düşünülebilir fakat bu şarkı Phife Dawg'a yazılmıştır. Phife Dawg'ın diğer lakabının Don Juice olması sebebiyle şarkının adı The Donald'dır.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: İngiltere merkezli grafik tasarım stüdyosu The Designers Republic'e aittir1. En son 2005'te Analord 10 adlı kısa çalarını yayınlayan IDM'in oturan boğası Richard David James namı diğer Aphex Twin 2014'te yayınladığı Syro ile yaşamakta olduğu 300 nüfuslu Glasgow yakınlarındaki köyden 9 yıllık sessizliğine son veriyor. Aphex'in o dönemde kendini dünyadan soyutladığına dair en çarpıcı anı, Warp Records'a albüm yayınlamayı düşündüğünü söylerse imkanı yok, artık kimse albüm satın almıyor diye cevap alacağını düşünmesi sanırım2. Labirentler içinde kaybolma hissi aşılayan albüm kimi kesimler tarafından klasik Aphex, ekstradan sunduğu bir şey yok tarzında yorumlara maruz kalsa da bu dinleyicilere Syro'nun sıradan bir müzisyene değil elektronik müziğin Chopin'inine ait olduğunu ve müzisyenleri yıllar önce yaptıkları kült albümler üzerinden değerlendirmenin yanlışlığını hatırlatmak gerekecektir. Aphex'in elinden çıktı diye gözü kapalı övülmesi gerektiğini söylemiyorum kesinlikle, vurguladığım nokta Syro, Aphex evinin duvarları arasında aşina olunan bir obje de olsa, onu evden dışarı çıkardığında veya başka bir evin içine koyduğunda oldukça sofistike görüneceği gerçeği. Albüm; glitch fırlaması davulları, asidik synth düzenlemeleri ile bileşenleri içinde techno, jungle, acid house gibi türlerin bulunduğu sabah aç karna yutulan ve gün boyu zinde tutan bir ilaç gibi. Kendisinin, çocuklarının, eşinin, annesi ve babasının seslerinin olduğu fakat söylenenlerin anlaşılmadığı albümün; çocuğu tarafından bulunan, herhangi bir anlamı olmayan ve telaffuzu konusunda hala yurdumuzun dinleyicileri arasında büyük görüş farklılıklarına yol açan isminin Say-ro şeklinde söylendiğini belirten sanatçı bu kavgalara son vererek büyüklüğünü bir kez daha konuştururken, yıllardır <Sıyro> veya <Siyro> telaffuzunu tercih eden hayranlarını ise büyük bir hayal kırıklığına ve küskünlüğe uğratıyor3. Yaratıcı olmak istiyorsan kendinin en kötü eleştirmeni olmalısın diyerek kendinin eleştirmeni olmayı bırak, başkalarının eleştirilerini bile kaldıramayan müzisyenlere ise güzel bir ders veriyor4. Albüm kapak çalışması: Kapaktaki Frank Ocean'ın fotoğrafı Wolfgang Tillmans tarafından çekilmiştir1. California doğumlu New Orleans'tan çıkma Frank Ocean, 2012 tarihli debut'su, klas R&B örneği channel ORANGE'dan sonra Blonde ile müziğine meydan okuyor. İtiraf etmeliyim ki 2013-2014 civarlarında channel ORANGE'ı dinlemiş ve çok da etkilenmemiştim. Bugünden bakınca bunun büyük bir şımarıklık olduğunu fark ediyorum ve bunu Blonde albümüne borçluyum. Blonde'u ilk dinleyişimde henüz Solo parçası bittiğinde müziği durdurup biraz soluklanma ihtiyacı hissetmiştim. Yaşadığım 20 dakikanın güzelliğini idrak etmem gerekiyordu. Bu albüm sadece akılda kalıcı şarkılarla bezeli bir R&B/soul/art pop ürünü değil, asıl vuruculuğunu detaylarda belli eden deneysel bir iş. Altyapıdaki enstrüman çeşitliliği ve kullanımındaki yaratıcılık, bu yaratıcılığı en çıplak şekilde sergileyen mükemmel bir prodüksiyon, flow'lardan beat'lere Ocean'ın şarkı ve söz yazarlığını daha da yukarı taşıyan düzenlemeleri ile gökyüzüne baktığınızda gözünüzü alan güneşin etrafında melankoli ve saykedelia aromalı, mavi ve mor tonlarda, renk renk bulut kümeleri görüyorsunuz. Albüm o kadar ihtişamlı ki içerisinde yer alan Andre 3000, Pharell Williams, James Blake, Jonny Greenwood, Beyonce ve daha birçok isim, yanında etkisiz kalıyor. Abbey Road, Electric Lady, Henson gibi uzun geçmişe ve değerli anılara sahip görkemli stüdyolarda kaydedilen şarkılar başka türlü hak ettikleri potansiyele ulaşamaz, Ocean'ın kurguladığı büyük evren hayatta kalamazdı. Albümün kazandığı ödüllerden bahsetmek de bu noktada saçma. Ben albüm anlatımlarında yer yer ödüllerden bahsetsem de bunu etkileyiciliği arttıran bir faktör olarak değil okuyucunun belki anlamlı bulacağı yan bilgi olarak sunuyorum. Zaten bu ödül konusunda en yerinde tespitler sanatçının kendisine ait. Albüm sonrası Grammy Ödül Törenine katılmayan sanatçı ödül sisteminin eski moda olduğunu belirtmişti2.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Burzum ve grafik tasarımcı Adrian Wear'a aittir1. 2000'lerin ortasında sayfalar dolusu anonim kavga içeren System of a Down başlıklı müzik forumlarından beri ülkemizde müzisyenin üretimi ve ideolojisi arasındaki ilişki, dinleyici etiği açısından hararetle sorgulanıyor. Tabii bu meseleyi memleketimizde bir zamanlar popüler olmuş bir örnek özeline sıkıştırarak sunmak hatalı olabilir keza Katalan kökenli Dali'nin Franco'ya desteğinden Seinfeld'den Michael Richards'a kadar sanatçı ve ideoloji ilişkisi tarihten örneklerle dolu. Fakat bu konu gündemde olunca yaşadığım yıllar ışığında aklıma ilk gelen bu oluyor ve o zamanki fikrimin hala değişmediğini fark ederek tek kişilik proje Burzum'un arkasındaki isim Varg Vikernes'ın 15 yıllık hapis döneminden sonra 2009 yılında şartlı tahliye ile özgürlüğüne kavuşması ile Burzum adıyla yayınladığı Belus hakkında yazmış bulunuyorum. 2010'lar black metal sahnesinde Mgla, Krallice, Batushka, Oranssi Pazuzu, Altar of Plagues, Enslaved ve daha birçok kayda değer grup başarılı çalışmalar üretti fakat Belus her ne kadar Burzum çerçevesinde yeni buluşlarla gelmese de erken dönem Norveç black metal sahnesini işgal eden ikinci dalga black metal ekolünü yansıtan, Burzum diskografisinde tepelere oynayan, Filosofem'i bıraktığı yerden lo-fi'a son veren prodüksiyonla devam ettiren şahane bir iş. Bu albüm Burzum'un yapmakta ustalaştığı black metal sınırlarını aşıp ambient alana nüfus edebilme esnekliğini gözler önüne seriyor. İskandinav soğuğunu, pagan kültürünü, yaban hayatı ve black metal'in çiğliğini kasvetli melodiler ve minimalizm içerisine hapsediyor. Varg, Belus'taki ilham kaynaklarının klasik müzik, geleneksel müzik, masallar, mitler, ormanlar, akarsular, anılar, rüzgarlar, gökyüzü, gün batımı, puslu dağlar ve yaşlı ağaçlardan düşen sarı yapraklar olduğunu belirtmekte2. Albümün çıktığı dönemde New Order, Çaykovski, Dead Can Dance, eski Alman ve Sovyet marşları, vb. müzikler dinlediğini söyleyen sanatçı, koşullarının hayallere sığmayacağı şekilde güzel olduğu haberlerini duyduğumuz Norveç'teki hapishanelere dair Norwegian jail is no picnic diyerek içerden ve güvenilir bilgi vermeyi ihmal etmiyor4. Albüm kapak çalışması: Isamaya Ffrench direktörlüğünde kapaktaki fotoğraf Jordan Hemingway'e, kapak tasarımı ise Collin Fletcher'a aittir1. Florida doğumlu, Tennessee'den Sean Bowie, bilinen adıyla Yves Tumor dördüncü ve Warp Records'tan ilk albümü A Safe in the Hands of Love ile devam etmekte olan ve şu an tacı Kendrick Lamar'a ait yeni GOAT olma yarışlarına dahil oluyor. Ergenlik çağında Throbbing Gristle gibi gruplardan etkilenerek hayatını mı yakacağı yoksa müziğe katkı mı sunacağı konusunda risk almış sanatçı2, daha önceki albümlerinde ambient ve deneysel türlerin soluk ve pastel halleri üzerine kafa yormuş ve bir nevi kolajın müziğe yansımasındaki tutumla hareket eden, musique concrete disiplinini hissettiren çalışmalar ile kendisinden çoğu kişinin haberdar olmamasına sebep olmuştu (Alex Frank biliyormuş3). Bu albümle ise deneyin dozunu azaltıp, dinlenilebilirliğin etkisini arttırarak hem eski dinleyicilerini tatmin ediyor hem de yeni dinleyiciler bulma konusunda önemli bir adım atıyor. İstisnalar hariç bir müzik belli bir türde olur veya en azından belli birkaç türe yakınlığında durur. Bu albüm ise istisna dahilinde çünkü böyle bir tanımlama yapmak mümkün değil. İşin içinden deneysel kavramıyla çıkılması mümkün olmayan, çok fazla sayıda türün eşit haklar elde ettiği, modern İskandinav ülkelerinden, hatta Antik Yunan devletlerinden daha ideal bir demokrasi mevcut olduğu bir çalışma. Bu müziğe ancak no genre denebilir. Tabii bu new wave karşıtı no wave mantığında bir filizlenme değil, saykedelia'dan endüstriyel müzik'e, trip hop'tan R&B'ye, deneysel rock'tan noise pop'a sıkıştırılamaz bir formda. Tumor'ın enfes vokal melodileriyle sürüklediği vahşi ve fütürist kompozisyonlar sanki anksiyetinin kaotik biçimini sembolize ediyor. Kimisinde travmaları güzel anılara dönüştürecek kimisinde ise çekilmez bir hale büründürecek bu öngörülemez müziğin bana etkisi kapaktakine benzeyen bir karabasanın üzerime çöküp ızdırap vermek yerine en ilginç yönlerini sergilemeyi tercih etmesi gibi.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Vijay Iyer daha önceki üç albümü Historicity, Solo ve Tirtha'da olduğu gibi bir kez daha Hint asıllı Britanyalı heykeltraş Sir Anish Koopar'a ait tasarımlardan birinin fotoğrafını albüm kapağında kullanıyor1. Hint asıllı Amerikalı piyanist, besteci, prodüktör Vijay Iyer yanına kontrbasta Portishead'den Dave McDonald'dan The Violent Femmes'den Gordon Gano'ya kadar farklı janralarda müzisyenlerle çalışmış ve sayısız caz oluşumunda yer almış Stephan Crump'ı; davulda ise Steve Coleman, Chick Korea, Ambrose Akinmusire gibi önemli isimlerle çalışmış, efsane isim Roy Haynes'in torunu Marcus Gilmore'u alarak Historicity albümündeki üçlüyü bir kez daha bir araya getiriyor. Vijay Iyer'ın çıkardığı albümler içinde favorim konumundaki çalışmada yaratıcılığın körüklediği dinamizm ve kompleks yapıların titizlikle dizimini düşündüren şarkılar, enstrümanların kendi içinde tatlı bir rekabet içinde olduğu, heyecan verici bir yarışı anımsatıyor. Ruhtan ödün vermeyen bu matematiksel ve öngörülemez tutumdan ilkini Vijay Iyer'ın Yale Üniversitesi'nden henüz 20 yaşında matematik ve fizik çift anadal ile mezun olduğunu öğrendiğimden beri daha fazla hisseder oldum. İkincisinde ise belki de Iyer'ın hiç piyano eğitimi almayıp kulaktan, kendi kendine enstrümanı keşfetmesinin etkisi vardır. Bu noktada emprovizasyon ile ilgili söylediklerini bilerek albümü dinlemek daha anlamlı olacaktır: Eğer doğaçlama yapacaksan ve kulaktan çalamıyorsan o zaman çaldığın yalnızca önceden öğrendiklerindir; gerçekleşene cevap vermiyorsundur, hatta kendine bile2. Ortalama bir albümün bile benim gibi dışardan bir göz tarafından yeterince şık algılandığı caz dünyasında zeki, içten ve parıltılı duran bu iş, küçüklüğünden beri caz müziğin içinde olan dinleyiciler veya müzisyenler için ne ifade eder kestiremiyorum fakat benim gibi farklı türlere açık insanlar için tecrübe edilmesi gereken bir çalışma. Caz müziğin kendi içinde ayrı bir dünyası var ve kolaylıkla aşina olunabilen rock, elektronik, hiphop gibi türlerden farklı olarak uyum sağlayabilmek ve sağlıklı değerlendirebilmek için ciddi birikimin gerektiği bir alan. Bu yüzden caz izole olmayıp, büyüyebilmek, güncel müziğin görünür parçası olabilmek için 70'lerin başında fusion ile olduğu gibi diğer türlerle ortak noktalar yaratarak entegre ve değişime açık olmak zorunda. Çünkü sistemin ne böyle bir ihtiyacı ne de bunu başarma kapasitesi mevcut. Albüm kapak çalışması: War on Drugs, Kevin Morby, Sharon Van Etten, Luke Temple gibi isimlerin albüm kapaklarında da imzası bulunan fotoğraf sanatçısı ve Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde yardımcı doçent Dustin Condren'e aittir1. Fotoğraf alanında The Wire, Matador Records, Atlantic Records, Rough Trade gibi çeşitli şirketlerle çalışmış, fotoğrafları The New York Times, The Guardian, Bild gibi birçok gazetede ve NPR, Noisey, Pitchfork, vb. online dergilerde yer bulmuştur. Kanadalı post punk/indie rock dörtlüsü Women'ın, gitarist Chris Reimer'in ölümüyle 2012'de dağılmasının ardından gruptan Matt Flegel ve Michal Wallece'ın kurduğu Preoccupations esasen başta The Viet Cong were always bad ass in the movies fikrinden ortaya çıkarak2 Viet Cong ismiyle kurulmuş ve albüm de Viet Cong adıyla çıkmıştı. Vietnam Savaşı'nda kurulmuş Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi'ne karşılık gelen Viet Cong ismi grubun bilmediği rahatsız edici politik anlamlar taşıdığı için bazı konserlerinin iptal edilmesinin yanında3, Flegel 2015 tarihli bir röportajda verdikleri her konserde nefret maili aldıklarını söyleyerek durumun daha net idrak edilmesini sağlamıştı4. Dolayısıyla, grup 2016 yılı itibariyle kariyerine Preoccupations ismiyle devam etmekte. Grubun debut'unda, 70'ler sonu 80'ler başı post-punk altın çağından çıkma çalışmaların gücünde bir müzikalite sunulurken, prodüksiyon açısından ise zamanı takip eden modern bir tutum benimsenerek oluşturulan kılıfın üstüne endüstriyel dokular inşa edilmiş. Bu dokular sizin terk edilmiş bir mekanın boşluğunda yankılanacak enstrümanların çıplak gürültüsünü, kasvetini ve keskinliğini hissetmeniz için oluşturulmuş gibi. Bir nevi nihilizmin ve mekanikliğin birlikteliği amaçlanmış. Bu çalışma gösteriyor ki insanların post-punk yapmak istediğinde Joy Division'dan daha çok This Heat'ten etkilenmiş olmaları orijinal sesler üretebilmek adına faydalı ve bu sahne için sevindirici5.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Kapak fotoğrafı Ruvan Wijasooriya'ya aittir. Geçmişi anımsatan ve insanların yaşamadıkları döneme nostalji hissetmelerini sağlayan bir fotoğraf amaçladığından bahsetmiştir1. Müzisyen, DJ ve prodüktör James Murphy tarafından kurulmuş elektronik, disko, post-punk füzyonu grubun üçüncü albümü This is Happening normalde grubun dağılmaya karar vermeden önce çıkardığı son albüm olacaktı fakat dağılmaktan vazgeçtikleri için artık değil. Hatta Murphy, bu dağılma açıklaması sonrası grupla son konser diye Madison Square Garden'da çıkıp ardından grubu devam ettirdiği için haklı eleştirilere maruz kalmıştır. Esasen bütün bu dağılma mevzusu Murphy'nin 32 yaşında grubu kurduktan sonra 35'inde grupla ilk albümünü çıkarıp ünlü olduğu için bunu hep kendi içinde sorun haline getirmesiyle alakalı ve vaktinde 40 yaşına gelmeden önce LCD Soundsystem'i sonlandırmak istediğinden bahsetmişliği var2. Dolayısıyla bu albüm Murphy'nin 40 yaşında çıkardığı albüm oluşuyla grubun kariyerinde bir dönüm noktası. Albümü güzel yapan şey her zamanki gibi Murphy'nin anglofilliğine dayanıyor. Klasik post-punk yapılarını alıp elektronik, disko ve synth pop yaklaşımlarla birleştirerek yine ortaya harika parçalar çıkarmış. 70'ler sonu 80'ler başı new wave'de duyduğumuz poliritmik yapıların üstüne inşa edilen pop yürüyüşlerinin elektronik müzikle bir tür güç gösterisine çevrildiği, sizi dans ettiren parçalar. Tüm bu usta müzikal yapılara Murphy'nin deliliğini yansıtan lirikal absürdlükler eklenince hayli kendine has bir ürün beliriyor. Bir albüme pop formatında 10 dakikaya yakın parçalar koymak ve bu parçaların size 3 dakikaymış gibi hissettirmesi çok zor bir iş. Neden Arcade Fire'ın Reflektor albümünde prodüktör koltuğunda Murphy'i tercih ettiğini veya David Bowie'nin Blackstar'da kendisiyle çalışmak istediğini anlamak istiyorsak bu albümü dinleyebiliriz. Ayrıca son referanstan Murphy'nin tek tek albümdeki şarkıları anlattığı video izlenebilir. Albüm kapak çalışması: Bruce Davidson tarafından 1967 yılında Duffy & Sons sirkinde çekilen fotoğraf kullanılmıştır. Sirk İrlanda'yı hala turlamaktadır. Grup fotoğrafın kusursuz olduğunu çünkü hem performansı hem de performansın savunmasızlığını temsil ettiğini ifade etmiştir1. İlk albümleri Dogrel ile hızlı bir çıkış yakalayan, sözlerindeki Dublin ruhu ile müziğindeki post-punk estetiğini, dinamizmini ve garage rock'ın ferah kirliliğini birleştiren İrlanda'dan post-punk/garage rock beşlisinin ismini ilk kez IDLES konser afişinde alt grup olarak gördüğümde merak edip dinlemiş ve çok beğenmiştim. Grubu belli bir süre hiçbir görsel materyale bakmadan dinlediğim için vokal Grian Chatten'ın kafamdaki imajı; şarkıda konuştuğu zamanlar Mark E. Smith'i ve söylediği zamanlar Julian Casablancas'ı anımsatmasıyla bu iki ismin karışımı şeklinde olmuştu. Grubu dinledikçe aklımda hayali imajlar belirmeye başlamış ve buna artık son vermek adına kendimi live videolarında bularak Chatten'ın sahnedeki rahatsız duruşu ve absürd tikleri ile Ian Curtis arasında benzerlikler kurmuş ve en sonunda sahnede görülen, albümde sesi duyulan keskin İrlanda aksanlı Dublin delikanlısı vokalin aslında hiç kimseye benzemediği kararına varmıştım. Ayrıca, albümdeki yoğun Dublin konsepti düşünüldüğünde, Chatten'ın en sevdiği albümün The Pogues'dan Red Roses for Me olması da gayet doğal2. Albümde, aksanı ve vokal tarzıyla grubun müziğinin farklılaşmasındaki önemli aktörlerden Chatten'a eşlik eden muazzam bir garage rock ve post-punk altyapı var. Kompozisyon açısından fazlasıyla övgüyü hak eden; birbiriyle dans eden davul ritimleri, bas yürüyüşleri, gitar ve vokal melodilerinden oluşan bir iş. Rock 'n' roll enerjisi ve post-punk enstrümantasyonu art punk tutumuyla birleştirilmiş. Dublin'e gidip sokaklarını Dogrel dinleyerek gezme dürtüsü aşılıyor. İlk albümüyle bünyemde fazlasıyla heyecan yüklemesi yapan Fontaines D. C., yeni çıkacak çalışmalarını dört gözle beklediğim gruplar arasındaki yerini çoktan almıştı fakat ikinci albümleri ile beklentimi çok karşılayamadılar. Yine de Dogrel'in üzerimdeki etkisi üçüncü albüm için de meraklanmama sebep.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: James Lenous Lane'e aittir1. Debut'su Tawk Tomahawk'ı bağımsız yayınlayan ve başta DJ Gilles Peterson olmak üzere Questlove, Erkyah Badu, Flying Lotus, D'Angelo, Prince, Animal Collective gibi isimlerin dikkatini çeken Melbourne'den dörtlü, albüm kapakları kadar renkli ve saldırgan. R&B, soul, elektronik ve caz elementleri birleştiren grubun harika vokal performansı ve eklektik müzikal altyapısıyla dikkat çekme konusunda pek sıkıntı yaşaması olası değil. Bundan ayrı, albümde konuk edilen ve hem prodüktörlük tarafı hem de solo albümleri ve A Tribe Called Quest çatısı altında yaptıklarıyla müzisyenlik tarafı ile saygı ve sevgimi kazanmış Q-Tip, kendi adıma albüme farklı bir karakter kazandırıyor. Grubun kendini future-soul olarak tanımlaması ile ilgili konuşan vokal/gitar Nai Palm, soul'un bir throwback element olmasını sevdiğini fakat geleceğin tanımlanamaz ve gelecekteki herhangi bir şey olduğunu belirtmiş2. Grubun en planlı ilerleyen şarkısında bile hissedilen deneylerin varlığını açıklayan bir cümle olmuş. Bu albüm ile farklı ülkelerde konser verme şansı yakalayan ve R&B kategorisinde Grammy'e aday olan ilk Avustralyalı grup olma özelliğini elinde bulunduran dörtlü R&B oldukları kanısında değil. Hatta Palm bu türden etkilenmediğini, onu vuran şeyin Sahra çölünün göçebe müziğindeki insan ruhunun direkt ve ham ifadesi olduğunu söylemekte3. Albüm kapak çalışması: To Pimp a Butterfly ve Untitled Unmastered albümlerinin de tasarımlarına imza atan Vlad Sepetov'a aittir1. 2018 yılında The Guardian'da yayınlanmış2 adadaki caz müziğin yükselişi ile ilgili bir yazının ilk paragrafında ismi geçen ilk kişinin bir caz sanatçısı değil, Amerikalı hiphop sanatçısı Kendrick Lamar'ın olması bir tesadüf değil; kendisinin etki alanını gözler önüne seren küçük ama değerli bir kanıt. Bu dünyada yapmanın çok zor olduğu şeylerden biri hem yer altında hem ana akımda heyecan dalgası yaratabilmek. Bunu yapanlar zaten efsane oluyorlar; Pink Floyd, Nirvana veya Radiohead gibi. To Pimp a Butterfly ile yer altı kralı olan Lamar ana akım krallığını DAMN. ile taçlandırıyor. Papadan kutsamayı ise Pulitzer Ödülü ile alıyor. Papalık on yıllarca rock, elektronik, pop gibi türleri pas geçerek klasik ya da caz müzik türü dışındaki ilk kutsamasını hiphop'a yapıyor. Bunda asıl etken hiphop'tan ziyade Lamar'ın kendisi. Hiphop yaparak türün sınırlarını aşan ilk sanatçı da olabilir. To Pimp a Butterfly sonrası Lamar'ın patlaması için bardağı taşıracak son damla yeterliyken, DAMN. ile bardaktan taşan suyun masadan yerlere aktığını gördük. Albümün hiphop olmayan hatta bilindik şarkı kalıplarına uymayan açılış parçasından bize doğru yaklaşmakta olan şeyin hiphop'ın aracı olduğu bir müzikal başyapıt olduğu anlaşılıyor. Hali hazırda hiçbir albümünde filler parça olmayan Lamar, albüm boyunca entelektüel derinliği ve anlık eğlenceyi aynı potada eritmeyi nasıl başardı hiçbir fikrim yok. Albüm sizi oturup müziğe odaklanmak ve düşünmek ile kendini sadece şarkıların güzelliğine bırakarak ruhunun dans etmesi arasında seçim yapmaya zorluyor. Kendrick Lamar olmasa ülkemizde Müptezhel gibi bir albüm çıkar mıydı emin değilim. Ezhel'in Lamar'dan etkilendiğini ve onun vizyonundan faydalandığını görmemek imkansız. Dolayısıyla, Lamar'sız bir dünyada Türkiye'de hiphop'ın ana akımlaşma sürecini başlatan Müptezhel'in yokluğu sonucu yer altı ile üstü arasında devam eden bir hiphop sahnesi olurdu ve genellikle şu anki ortamın sorumlusu kabul edilen trap'in de adını pek duymuyor olurduk. 2050 yılına ışınlansam ve bana şu ana kadar üç müzisyen3 Nobel kazandı dense, üçüncü ismin Kendrick Lamar olduğunu söylerdim.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: 1936'da Weird Tales dergisinde yayınlanan görselin orijinali Virgil Finlay'e aittir. Daniel Lopatin bu kafatası yansıyan çizimi Tumblr'da gördüğünü belirtmiş; hastalıklı olduğunu düşündüğünü ama aynı zamanda iskeletin makarnamsı saçlarından dolayı mizahi bulduğunu söylemiştir1. Oneohtrix Point Never, gerçek adıyla Daniel Lopatin, beşinci stüdyo albümü Replica ile albüm kapağındaki sempatik korkuyu müziğine de yedirmiş görünüyor. Önceki albümlerindeki synth yoğunluklu katmanların yerine bu sefer sampling yoluyla oluşturduğu yapılarla bir tür plunderphonics örneği sunmakta. İsmini Boston'daki soft rock radyo kanalı Magic 106.7'yi modifiye ederek oluşturan bir insanın böyle bir üretim metodu tercih etmesi çok da şaşırtıcı değil. Lapatin albümde kullandığı seslerin önemli bölümünü 80'ler ve 90'ların ilk yarısındaki televizyon reklamlarında kullanılan müziklerden almış. Bunları bulabilmek için ise Videomarcials adında insanların izlenmesi için reklamlar koyduğu bir internet sitesinden faydalanmış ve o zamanki reklamlarda dönemin teknolojisinden faydalanılarak üretilmiş çeşitli seslerin oldukça yaratıcı ve ilginç olduğuna değinmekte2. Yankılı gürültüleri absürd döngüler ile tekrardan işleyen sanatçı gizemin, kasvetin ve melankolinin egemenliğinde bir tür ambient duygu dizisi oluşturmakta. Modunuzun pek de iç açıcı olmadığı fakat ruh halinizi tam olarak anlamlandıramadığınız veya ne dinleyeceğiniz konusunda net bir fikriniz olmadığı zamanlarda Replica her zaman yardıma koşacaktır. Lopatin'in albümün prodüktörlerinden Al Carlson ile albümdeki her şarkı üzerine eğildikleri röportajı3 da incelemek faydalı olacaktır. Albüm kapak çalışması: David Bowie'nin daha önceki albümlerinde de birlikte çalıştığı grafik tasarımcı Jonathan Barnbrook'a aittir. Barnbrook, kapağın, ölümcüllüğü ile yüzleşen bir adam olduğunu ve kapağa albümün ismini yazmak yerine siyah yıldız sembolü koymanın müziği temsil eden bir tür sona erme, karanlık ve basitliği içerdiğini söylemiştir1. David Bowie'nin ölümünden iki gün önce, 69. yaş gününde çıkan 25. albümü bugün tam 5 yaşında. Albüm kapağında kendisinin olmadığı tek albümü olması ve kanser olan sanatçının albüme bir kanser lezyonunun ismini vermesi de2 insanı uzaklara daldırıyor. Esasen albüm Bowie'nin ölümü ile birçok ortaklık barındırıyor hatta konseptinin ölüm üzerine olduğu söylenebilir ve bunun üzerine sayfalarca yazılabilir. Bu albümü unutulmayacak kılan en önemli faktör ölmekte olduğunu bilen bir sanatçının ölüm üzerine bir eser bırakmasındaki gerçekliğin çıplaklığı. Ölüm üzerine sayısız eser verilmiş fakat yaratıcıları ne kadar kusursuzca hayal etmiş olsa da üretirken ölüm hissinin çok uzağındaydı. Kısacası, ölümü duymak istiyorsak bu albümden daha sahi bir çalışma olmayabilir. Fakat albümün prodüktörü Tony Visconti'nin dediklerine bakılırsa Bowie ölümünün son birkaç ayına kadar hastalığının ölümcül olduğunu bilmiyordu ve bir albüm daha yapmak istiyordu3. Blackstar, günümüzdeki hiçbir müzikal eğilimi, grubu, albümü çağrıştırmıyor. Sanatçının rock ve caz müziğin arasındaki boşlukta oluşturduğu kara deliklerin sizi yaklaşmanız için cezbettiği emsalsiz bir iş. Sanki Bowie yaşlılığının tam tersine genç jenerasyondan bir sanatçı gibi zamanı ustalıkla koklayabiliyor ve bu jenerasyonun bile içinden sivrilerek geleceği kurgulayabilme becerisini gösteriyor. Kendi yaşıtları gençliklerinin kötü bir kopyasını sunabilmeyi başarı olarak görürken onun son albümü ile yaptıkları bir tür sendromdan kaynaklanıyor olsa gerek. Bowie'yi çeşitli albümlerinde Major Tom, Ziggy Stardust, the Thin White Duke, Aladdin Sane gibi farklı kişiliklere büründü. Fakat bu sefer kendisiydi ve ölümünü bile üretiminin parçası haline getirecek derecede sanat tutkusuna sahip olduğunu gördük. Karantinada üretme motivasyonunu kaybetmekten yakınan insanların işlevsizliğinin yanında Bowie'nin ölmekteyken bile taze tuttuğu yaratma arzusu çok daha çarpıcı hale geliyor. Blackstar benim için vizyonun ve üretme bağımlılığının bir sembolü.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: Mitski'ye aittir1. Daha fazla güvenilir detay bulunmamakta. Japonya ve ABD'yi birlikte düşündüğümde zihnimde ilk beliren şeyler II. Dünya Savaşı'nda iki ülke arasında yaşanan felaketler, Trump'ın Japonya Başbakanı Shinzo Abe'nin elini absürd şekilde sıkışı, vaktinde Japonya'nın en iyi ramen restoranını açmış ve şu an New York'ta yaşayan şef Ivan Orkin ve son olarak, tabii ki Mitski oluyor. Annesi Japon, babası Amerikalı, Japonya doğumlu, New York'ta yaşayan, gerçek adıyla Mitsuki Francis Laycock, sahne ismiyle Mitski Miyawaki kısacası Mitski, üçüncü albümü Bury Me at Make Out Creek ile 90'ların cızırtılı ve gürültülü alternatif rock müziğini 2010'ların naif indie rock'ıyla bir araya getiriyor. 24 yaşında çıkardığı albümde kimi mecralarca punk folk diye de adlandırılan sularda kürek çeken Mitski, dokunaklı vokalleri ve fuzz bulutu içinde bıraktığı huzur dolu bas ve gitar yürüyüşleri ile duygusal atmosferi hakim kılarken, bu atmosferi sözlerindeki kişisel hikayeler ve tecrübeleriyle sunuyor. Albüm ile ilgili olarak insanların ağlamasından hoşnutum çünkü albümü yazarken hep ağlıyordum ve bu yüzden insanların geldiğim yere ulaşmasından memnunum diyen2 Mitski, 2017'de verdiği bir röportajda ise müzik yazmanın sihirli olduğunu ve çok fazla gizem barındırdığını öte yandan yazarken düzenleme yapmadığını ve düzenlemenin rahatsızlık getirdiğini belirtiyor3. Babasının görevi dolayısıyla hayatı boyunca çok fazla ülkede bulunmuş Mitski, lise yıllarının ufak bir bölümünü de Ankara'da geçirmiş. İlk şarkısını ani bir dürtü ile Ankara'da yaşadığı dönemde yazan4 sanatçının ilk kez şarkı söyleyebildiğini fark ettiği an da Ankara'dayken ve o anı That morning in Ankara, suddenly there was something that was coming out of me that I could sing and it was just such a rush. diye ifade etmekte5. Bunlar bir tesadüf mü yoksa Ankara hakkında söylenegelen insanlarda sanat yapma isteği doğuran, şehrin gri havasındaki ilham veren büyüden mi bilinmez ama şu an aklıma gelenler arasında Ankara doğumlu Joe Strummer ve Ankara'da yaşamış Peter Murphy'den sonra ilk şarkısını Ankara'da yazmış Mitski'yi de Ankara'da doğmuş veya yaşamış yabancı müzisyenler kategorisine bir Ankaralı olarak gururla ekliyorum. Albüm kapak tasarımı: Kapak fotoğrafı Mitch Epstein'a aittir1. Deniz ürünlerine tutkunun ifadesi için kullanılan denizden babam çıksa yerim tabirinin farklı bir alandaki karşılığı caz severler için Brad Mehldau'dan ses çıksa dinlerim olabilir. Piyanist sanatçının devasa ve farklı renkler barındıran kariyeri bir derya. Klasik yönelimlerden yenilikçi, zihin yakan, farklı disiplenlerden kök alan denemelerine; Radiohead gibi modern grupların parçalarından Bach gibi klasik bestecilerin eserlerine kadar çok farklı müzikal yapıları da caza olağanüstü uyarlayan ve kompleks yapılar sunup dinleyicilere basit olan güzeldir dedirten biri. İşini çok iyi yapan fakat bunu göstermekle veya pazarlamakla uğraşmadığı için dikkat çekmeyen bundan da rahatsız olmayan başarılı insanlardan. Karantinadayken yaptığı müzikleri Suite: April 2020 adıyla eskiz gibi sunan Mehldau, bu çalışmasını yeni ve büyük bir albüm pazarlamasıyla sunabilir ve yıl sonu listelerinde rahatlıkla yer bulabilirdi. Bir başka deyişle, başkasının üretim potansiyelinin ötesindekileri eskiz edasıyla yayınlamakta kendisi. Her ne kadar caz müzik son yıllarda Birleşik Krallık'taki yeni dalgayla öne çıkıyor olsa da caz müziğin anavatanı Amerika'nın köklü caz kültürü hep ve hala çok verimli. Son dönemin gözdesi Kamasi Washington'ı da çıkarmış bu verimli topraklar sayısız müzisyeniyle üretmeye devam ediyor. Brad Mehldau da yanına kontrbasta Larry Grenadier ve davulda Jeff Ballard'ı alarak prodüktörlüğünü de üstlendiği Seymour Reads the Constitution!'ı sunuyor. Yatıştırıcı, şaşırtıcı fakat dengeli caz parçaları barındıran albüm huzur içinde keyfi veya keyif içinde huzuru hissetmek isteyenler için birebir. Ferah, melodik, sürükleyici, doğal tınıda harika sesler içeren albüm Paul McCartney, Brian Wilson, Sam Rivers gibi sanatçılardan da uyarlamalar içermekte. Albüm ismini 2014'te vefat eden aktör Philip Seymour Hoffman'dan almakta. Mehldau rüyasında Hoffman'ın kendisine ABD Anayasası'nı okuduğunu görmüş ve uyanır uyanmaz aklından uçup gitmeden albümün ilk melodisini yazmış. İki hafta sonrasında ise hayranı olduğu aktör maalesef vefat etmiş2. Albüm bu açıdan, benim gözümde Hoffman'ın ruhunun sindiği bir iş olma özelliği de taşıyor.


Modern Müzik Tarihinden 250 Albüm kitabıyla 19. yüzyıl sonundan günümüze kadar gelen süreçte modern müziğin öyküsünü, albümlerden örneklerle okuyucuya sunan müzisyen ve müzik yazarı Mustafa Şardan, 2010-2019 yılları arasında yayınlanmış hip-hop'tan punk'a, elektronikten indie'ye farklı türleri içinde barındıran, unutulmayan albümleri birbabaindie. com okuyucuları için derliyor. Her çarşamba, 2010'lardan Albümler ismiyle yayınlanan seride ilk albüm incelemesi 2010-2015, ikinci inceleme ise 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış albümler arasından seçiliyor. Albüm kapak çalışması: 17 Ekim 2020'de hayatını kaybeden punk rock plak şirketi Slash Records'un da sahibi Bob Biggs'in1 1976'da yaptığı bebek kafası çizimlerindendir. Grubun lideri Michael Gira 76/77 yıllarında karşılaştığı Biggs'in bebek resimlerine Mona Lisa'ya bakar gibi baktığını ve 81 yılında kullanmak için Biggs'den hayır cevabı alsa da resimlerin onu çağırmaya devam ettiğini ve sonunda bu albüm için Biggs'in iznini alabildiğini söylemiştir2. Gira, aynı anda hem müziğe direkt işaret eden hem de müzikten uzaklaştıran imgeler bulmaya çalıştığını belirtmiş; kurucusu olduğu ve Swans albümlerini çıkardığı plak şirketi Young God'ın ise her zaman ikonik veya merkezinde güçlü bir imge bulunan kapakları seçtiğine değinmiştir2. 83 tarihli debut'su Filth'ten 96'daki Soundtracks for the Blind'a kadarki 15 yıllık dönemde no wave, noise, endüstriyel, post-punk karışımı alçıyla insanların kulak deliklerini kapatarak dış dünyadan soyutlayan ve distopik bir hayal dünyası yaratan Swans'ın, 2010'lardaki yeniden şahlanışının deneye tabi meyvelerinden To Be Kind, grubun kariyerindeki en güçlü işlerden biri olarak öne çıkıyor. Swans'ın Gira'nın kovboy şapkasıyla akıllara kazınan imajının yanına 1800'lerde ABD'de ortaya çıkmış hayali bir mezhebi de koymasındaki en büyük etken albümün sizi bir ritüelin ortasında kalmışsınız ve şaşkınlıkla etrafınızda olup bitenleri izliyormuşsunuz gibi hissettirmesi. İki saat süresi ve yoğun atmosferiyle bitirebildiğinizde sizi bitkin fakat mutlu bırakacak albüm, belli bir süre herhangi bir müzik dinleme isteğinizin de kaybolmasına sebep olacaktır. Nasıl bir ritüelde ara vermek tüm büyüyü bozuyorsa, bu albümü de ara vermeden dinlemek gerekiyor. Liriklerinde Gira'nın albümde en çok vurguladığı kelimelerden aşk başta olmak üzere şiddet, inanç, arzu, nefret, aç gözlülük gibi temel kavramları harmanlayan oldukça spiritüel atmosferinin yanında; müzikal açıdan ise tekrara dayalı, efekt ve ses bulutlarıyla kaplı, çok katmanlı, çiğ ve agresif bir çalışma. Birçok röportajında anılarının ve okuduklarının yanında özellikle izlediği filmlerin yazdıklarına yansıdığına değinen albümün prodüktörü ve sözlerinin sahibi Gira, kendisi için filmleri ultimate medium olarak tanımlamış ve bu yüzden albümlerin soundtrack-y kaliteye sahip olduğunu söylemiştir4. Swans bir boşluğunuzda dur biraz dinliyim denecek gruplardan değildir, bu albümü ise hiç değildir. Dinleme saatini önceden planlamalı ve konsantre şekilde tecrübe etmelisiniz. Albüm, dinleme eylemi ana veya tek aktör olduğu takdirde haz verecek, olmadığında ise rahatsız edici ve anlamsız bir gürültüden ibaret olacaktır. Albüm kapak çalışması: Sufjan Stevens'ın 2012'de vefat eden annesi Carrie ile üvey babası Lowell Brams'in evli oldukları dönemden eski bir fotoğraflarıdır1. Adını Sufjan Stevens'ın annesi Carrie ile üvey babası Lowell Brams'den alan albüm, sanatçının Brams ile 99'da kurduğu plak şirketi Asthmatic Kitty'den çıkardığı; annesinin ölümü üzerine kendisinin ve ailesinin anılarından ilham aldığı bir çalışma. Sanatçı, albümün içerdiği duygu yoğunluğu ile ilgili olarak şarkıları yas tutma amacıyla yaptığını ve o dönem gitgide daha da kuşku ve ızdırabın içine düştüğünü belirterek, o zamanı a year of real darkness diye tanımlıyor2. İnsanın konuşmaktan bile çekindiği, en fazla kendi içinde yaşayabilecek cesareti gösterebildiği anılarını müziğinin bir parçası yapması ve herkesle paylaşmasından daha gerçek bir üretim olamaz. Stevens bu gerçekliği; davulun, orkestral düzenlemelerin olmadığı sadece içten vokallerin hoş gitar tınılarıyla buluştuğu tarifi mümkün olmayan güzellikte bestelerle birleştirerek muhteşem bir folk örneği yaratmış. Son 20 yılda çıkan en başarılı folk işleri düşündüğümde aklıma ilk gelenlerden. Bu albümden bahsediliyorsa sanatçının hayatında çok önemli bir yeri olan Lowell Brams'e ayrı önem vermek gerekiyor. O, Stevens için bir babadan bile daha öte, ona annesini geri getiren kişi olmuş. Şizofreni, depresyon gibi hastalıklarla mücadele eden ve çocuklarını terk eden Carrie, Brams ile tanıştıktan sonra tekrardan çocuklarıyla bir hayat kurabilmiş. Brams işe o dönemi şöyle ifade etmekte: Carrie ile evliyken geçirdiğimiz en güzel zamanlar çocuklar bizimleykendi3. Aynı zamanda amatör müzisyen ve plak koleksiyoncusu olan Brams, Stevens'ı Leonard Cohen, Frank Zappa, Wipers, Nick Drake gibi isimlerin müzikleriyle tanıştıran kişi. İlk müzik grubunu kurduğunda destek vermiş ve karışık kasetler yollamaya devam etmiş2. Sufjan Stevens bu albümü This is not my art project, this is my life diye tanımlamakta ve annemin ölümünün ardından acıya rağmen huzur ve sükunetin peşinden gidebilmek için yapmam gerekiyordu diye ifade etmekte3. Bu albüm üzüntü dolu. Stevens'a acı çektiren anıların yerine kendinizinkileri koyarak albümü dinlediğinizde ise ruh sağlığınız açısından devamında eğlenceli bir şeyler açmanızı tavsiye ederim.