Kartografya, harita gösterimleri çıkarmak amacıyla uygulanan tüm çalışmaları kapsayan bir bilim dalı ve haritalama yöntemidir. Harita benzeri gösterimler, küreler, üç boyutlu kabartma haritalar şeklindedir. En ilişkili olduğu dal Coğrafya olmasıyla beraber Astronomide de kullanılmaktadır. Kartografyanın tarihi milattan önceye dayanmaktadır. O zamanlarda duvar resimlerine işlenmiş olarak karşımıza çıkmaktadır. Kartografyanın amacı; konum, hayatın işeyişi gibi konularda bilgi vermekle beraber haritaya aktarılmasıyla işlenen bilginin insanlara ulaşması ve diğer bilim dalları tarafından kullanılmasını sağlar. M. Ö. 6 yüzyıldan itibaren gelişme gösteren bu alan; teleskop ve pusula gibi buluşlardan sonra gelişmesini ivmelendirmiştir. Dünya'nın en eski haritası 1492'de Alman haritacı Martin Behaim tarafından yapılmıştır. Bu harita 1492'de Alman haritacı Martin Behaim tarafından yapılan haritadır. Şimdi gel gelelim kozmik dünyada kullanımına. Kozmik kartografya veya diğer adıyla kozmografi, kozmos yani evrenin genel özelliklerini haritalayan bir bilim dalı ve yöntemidir. Hindu ve Budist toplumlarda kozmografi; nehirler, kıtalar, ve denizlerle çevrili Meru Dağı üzerinde merkezleşmiş bir evreni şematize ederken, modern astrofizik kullanımında kozmografi; madde dağılımını ve kinematikleri belirlemek için kullanılır. Bir tane kozmik kartografya haritasını inceleyerek tüm bunları pekiştirelim şimdi de. Bu inceleyeceğimiz haritanın spesifik adı Dark Energy Spectroscopic Instrument 'dır. Daha iyi irdeleyebilmek için yukarıdaki haritanın aynısını numaralandırarak bakacağız. 1 numaralı şekil, evrenimizin başlangıcını yani tarihini temsil eder. Büyük patlamadan bu yana, evrenimiz madde oluştukça birçok değişiklikten geçmiştir ve sonunda yıldızları, galaksileri ve bizi içinde barındırır hale gelmiştir. Bu değişikliklerin nasıl gerçekleştiğini ve evrenin ne kadar hızlı büyüdüğünü anlamak için, neden oluştuğunu anlamamız gerekir. Bu kozmografi haritasında bulunan 1 numaralı şekil tam olarak bunu temsil etmektedir. 2 numaralı şekil, evrenin pasta grafiğidir. Gözlemlerimizden, normal maddenin evrendeki içeriğin sadece% 5'ini oluşturduğunu biliyoruz. % 26'sı karanlık maddedir. Ancak yerçekiminin etrafındaki normal maddeyi ve ışığı nasıl etkilediğini inceleyebiliriz. Diğer % 69'u karanlık enerjidir. Bildiğimiz kadarıyla, karanlık madde ile ortak olan tek şey ürkütücü bir isimdir. Karanlık enerji, kozmosun hızlı genişlemesi ile kredilendirdiğimiz gizemli güçtür. 3 numaralı şekil, zaman haritasıdır. Işığın seyahat etmesi zaman alır. Yakın galaksilerden gördüğümüz ışık nispeten gençtir, ancak daha yaşlı galaksilerden ışık çok daha eski bir evrenden gelir. Bu nedenle, evrenin farklı zamanlarda neye benzediğine yakın ve uzak haritasını çıkararak bir göz atabiliriz. Bu, çevremizdeki galaksilerin Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması tarafından yapılan bir haritasıdır. Dünya merkezdedir. Bir kum saatine benzer çünkü bunlar SDSS'nin ölçtüğü gökyüzündeki galaksilerdir Yakından bakarsanız, bazı yapıları görebilirsiniz. 4 numaralı şekil ise aslında bizi temsil eden figür veya logodur. 5 numaralı şekil, bu harita gökyüzünün DESI'nin baktığı kısımlarını göstermektedir. Biz buna "ayak izi" diyoruz. Bir parça Samanyolu'nun güneyinde ve biri kuzeyindedir. DESI, ölçeceğimiz 30 milyon galaksiyi alarak bunu işlemiştir. 6 numaralı şekil, DESI'nin ana kaynağı yani evidir. DESI, Arizona, Kitt Peak'teki bir dağın tepesinde yer almaktadır. Dağdaki en büyük teleskop olan Mayall'ın bir parçası bulunmaktadır. 7 numaralı şekil, teleskoptur. 15 tonluk bir birincil aynayı, ince ayarlı optikleri, bir odak düzlemini ve spektrograflarla dolu ayrı bir odayı destekleyen devasa bir yapıdır. 8 numaralı şekil, bu teleskobun nasıl çalıştığını anlatan basitleştirilmiş bir diyagramıdır. İlk olarak, ışık birincil aynaya çarpar. Daha sonra odak düzlemine çarpmadan önce bir dizi lense yansır. Odak düzlemi, her biri kendi galaksisinin ışığını toplayabilen 5.000 robotik konumlandırıcıdan oluşan bir disktir. Her robotik diskten gelen ışık daha sonra fiber optik kablolar aracılığıyla ışığı ölçen spektrograflara gönderilir, böylece her galaksi için bir spektrum elde edebilir. (11). 9 numaralı şekil, odak düzlemidir. Genellikle her bir konumlandırıcının değerlerini, odak düzleminde konumlandırıldıkları için çizeriz. Bu, teleskop Andromeda'yı işaret ettiğinde gördüğümüz şeyin bir çizimidir. Bu galaksi mükemmel miktarda gökyüzünü kaplar, böylece sadece konum değerlerine bakarak onun bir "resmine" sahip oluruz. Diğer galaksiler, her birinin kendi pozisyonerini alacağı kadar uzaktadır. 10 numaralı şekil ise, pozisyonelerdir. Robotik konumlandırıcılardan birinin neye benzediğinin bir diyagramıdır. 11 numaralı şekil, spectradır. Bu, her galaksiden elde etmek istediğimiz ölçüm türüdür. Bir galaksiden gelen ışık, farklı miktarlarda enerji için mevcut olan ışık miktarında kodlanmış birçok sinyal içerir. Işığın yoğunluğunu enerjinin bir fonksiyonu olarak çizdiğinizde, bunun gibi bir şey görürsünüz. Bu, merkezinde çok aktif bir kara delik bulunan parlak bir galaksi türü olan bir kuasarın spektrumudur. Belirli enerji seviyelerinde belirli zirveler görmeyi bekleriz. Bu değişimler galaksinin hareketine dayanır ve uzaklığını ölçmemize izin verir. 12 numaralı şekil, Draco'dur. Yani Draco takımyıldızıdır. 13 numaralı şekil, Tomog'dur. Tomog, Samanyolu için O odham kelimesidir. Tohono O'odham halkı Kitt Peak'e ve onu çevreleyen topraklardır. 14 numaralı şekil, kozmik dilbilimidir. Bu denklemler gökbilimcilerin kozmolojiyi tanımlamasına ve incelemesine yardımcı olur. Diğer nesnelerin nasıl daha sönük göründüğünden, evrenin farklı bileşenlerinin evrimini nasıl etkilediğine kadar her şeyi ifade ederler. Buradan anlayacağımız üzere DESI ve benzeri haritamalar çok eski zamanlara dayansa da günümüzde de güncel bir haritalamadır. Günümüzde yapılan DESI ile yapılan birkaç araştırmanın görsel sonuçlarını da eklemek istiyorum. 15 numaralı ve son şekil ise, Canis Major'dur. Yani Köpek takımyıldızıdır. Bu haritalandırmadan anlayacağımız üzere bu ve benzeri yöntemler Astronomide de kullanılmaktadır. DESI ile yapılan birkaç araştırmanın güncel görsel sonuçlarını da eklemek istiyorum. Tamamlanmış Sloan Dijital Gökyüzü Anketi'nden 3 boyutlu gökada haritasından bir kesit. DESI'nin Evrenin üç boyutlu CT taraması. Dünya, sol altta, Başak takımyıldızı yönünde 5 milyar ışıkyılı aşkın bir süredir bakıyor. Video ilerledikçe, perspektif Çoban takımyıldızına doğru kayıyor. Her renkli nokta, sırayla yüz milyarlarca yıldızdan oluşan bir galaksiyi temsil eder. Yerçekimi, galaksileri yoğun kümeler, iplikler ve boşluklardan oluşan bir kozmik ağa çekmiştir. Bu yazımdan da anlaşılacağı üzere kartografya tekniği oldukça kullanılan bir yöntem olmakla beraber Astronomide de kullanılması bilgilerin işlenmesini ve düzenli hale geçirilmesi konusunda epey kolaylık sağlar. Umarım bu yöntemle yapılan daha fazla çalışma görebiliriz.


Merhaba sevgili Bilgeyik okurları, bu yazıda sizlere Kriptoloji biliminden ve şifrelemelerin temel mantığından bahsedeceğim. Kriptoloji basitçe şifre bilimidir. İstenilen ve gizliliği önem gösteren metinlerin bir yere iletilirken veya bir yerde depolanırken belirli algoritmalar tarafından şifrelenmesidir. Tarihi MÖ 1500'lü yıllara kadar dayanan şifreleme örneklerinin en önemli olanı kuşkusuz MÖ 101 ve 44 yılları arasında yaşayan Jül Sezar'ın devlet iletişiminde kullandığı "Sezar Şifrelemesi" olarak anılan yöntemdir. Sezar şifrelemesi şu anda kullanılmayan bir tekniktir. Ancak meselenin anlaşılması bakımından en iyi örneklerden biridir. Sezar şifrelemesi kabaca alfabedeki her harfin kendisinden sonraki 3. harfe karşılık gelmesidir. Mesela, "ab" gibi bir metin Sezar şifreleme tekniğiyle şifrelendiğinde "çd" şeklini alır. Buradaki 3 sonraki harf değiştirilebilir; 5 sonraki, 1 sonraki, hatta 4 önceki harf yapılabilir. Hatta alfabenizdeki sıralamayı değiştirerek güvenliği artırmak iyi olacaktır. "ab" şeklindeki bir metni şifrelediğimizde karşımıza şöyle bir şey çıkacaktır. Yine aynı şekilde şifreleme tekniğimize noktalama işaretleri de ekleyerek güvenliği artırabiliriz. Ama nihayetinde bunlar ortalama bir programcının kırabileceği şifrelerdir. İlerleyen bölümlerde kabaca bir şifreyi nasıl kırabileceğimizi anlatmaya çalışacağım. Kriptolojiden bu kadar bahsetmişken Yapay Zeka biliminin kurucusu sayılan Alan Turing'in 2. Dünya savaşında Almanların şifreleme tekniklerini çözerek savaşın 1-2 yıl daha erken bitmesini sağladığını söylemeden geçmek olmaz. Şifreyi şifrelemek demek, güvenliği birkaç katına çıkarmak demektir. Hatta art arda ne kadar şifreleme yaparsak güvenlik o kadar artar. Peki, niye çok fazla sayıda art arda şifrelemeler yapmıyoruz? Bu soruyu cevaplamadan önce "ab" adlı metnimizi art arda iki kere şifrelemek isteseydik nasıl bir manzarayla karşılaşacaktık bunu cevaplayalım. "ab" metnimiz biliyorsunuz ki ilk şifrelediğimizde "çd" şeklini almıştı. Evet daha güvenli olurdu ama programcıların ilgilendiği tek şey güvenlik değil, aynı zamanda hızdır da. Güvenlik/hız oranını iyi tutturmak gerek. Modern şifreleme teknikleri genelde geri döndürülemez, yani kırılması uzun yıllar alacak şifrelerdir. Sosyal medya siteleri bizim bilgilerimizi bu şekilde saklamaktadırlar. Biz herhangi bir sosyal medya hesabımıza giriş yaparken girdiğimiz şifremiz, kullanılan şifreleme algoritmasıyla şifrelenir ve sunucuda bulunan, siteye kayıt olurken girdiğimiz şifremizin şifrelenmiş haliyle eşleşip eşlenmediğine bakılır. Eğer eşleniyorsa giriş yapılır. İşte tam olarak bu yüzden şifremizi ne sistem, ne de sistemin sahipleri bilemezler. Sadece biz biliriz. Bu yüzden de şifremizi unuttuğumuzda bize eski şifremizi söyleyemezler, yeni şifre oluşturmamızı isterler. Modern şifreleme teknikleri olan MD5, SHA1-2-3 gibi teknikler hakkında buradan bilgi alabilir, kendi şifrelerinizi oluşturabilirsiniz. Sezar şifreleme algoritmasından yukarıda bahsetmiştik. Kabaca bir daha tekrar etmek istersek; girdiğimiz her harfi, yine bizim istediğimiz sayıda ileri/geri harfe atıyor. Mesela girdiğimiz harf 1 ise ve biz "z" harfini şifrelemek istersek "a" olarak gözükür. Yani, bizim seçebileceğimiz tam olarak 29 sayı vardır, ileri veya geri. Bu 29 ayrı ihtimal demektir. İşleri biraz daha zorlaştırmak istersek, mesela alfabemiz bildiğimiz sırayla değil de karmaşık olsaydı. O zaman 29! gibi muazzam bir ihtimal daha hesapta olacaktı. Yani yine kabaca tam olarak 29.29! gibi bir ihtimalden bahsediyoruz. Bizim için çok zor görünen ve yıllar alacak bir hesap, ama bunu bilgisayara anlattığımız zaman çok kısa. Bilgisayara bunu anlattık, bilgisayar da tek tek bütün ihtimalleri saniyeler içinde denedi, peki ya bilgisayar bu kelimelerin hangisinin manalı, dolayısıyla çözülmüş olduğunu anlayacak? Cevap basit, her seferinde TDK'ye bağlanıp kelimenin var olup olmadığı kontrol edilecek, var olan kelimeleri birbir listeleyecek, ki fazla kelime çıkacağını sanmıyorum. Yukarıda anlattıklarım korkunç gelebilir ama hayır, ortalama altı bir programcının bile yarım saatini almayacak kodlamalar.


Öncelikle yiyeceklerin üzerinde bulunan ve küf olarak adlandırılan bu noktacıkları yakından tanıyalım. Görmüş olduğunuz bu noktacıklar aslında mantarların sporlarıdır. Mantarlar bu üreme hücreleri ile çoğalırlar. Bu küfler aslında besinlerin içerisine doğru dallanarak üremeye devam ederler ve aslında bu dallanan küfleri de gözlerimizle görmemiz mümkün olmaz. Küf mantarı yemenin zararlı olmayacağını duymuş olabilirsiniz. Ancak bu iş elbette ki öyle olmuyor. Şuana kadar çoğu küf mantarının zararsız olduğu tespit edilmiştir. Ancak içlerinde zararlı olabilecek küf mantarları da bulunmaktadır. Hatta bu zararlı küf mantarlarından bazıları toksik maddeler içermektedir. Bu maddeler alerjiye sebep olan, nefes darlığını tetikleyen zehirli kimyasallardır. Bazı küflerde kanserojen madde olan aflatoksin bulunur. Yediğiniz mantarlı yiyecekte bu zararlı maddelerin olmadığına eminseniz yemenizde sakınca olmayacaktır. Ancak buna emin olmak için bir laboratuvar testi yapmanız gerekebilir 🙊 Bu çok zararlı olan küf mantarları genelde mısır ve yer fıstığı gibi besinlerde bulunur. Ünlü bilim insanlarının bu konuya bakış açıları oldukça net. Süzme peynir, çökelek, krem peynir gibi yumuşak olarak tabir edilen peynirler asla tüketilmemelidir. Fakat yüzeyi daha kalın olan sert peynirlerde, küf derinlere inemeyeceği için küflü olan kısmı kesilerek küfsüz olan kısımları yenebilir. Çedar, Parmesan gibi peynirler bu sert yüzeyli peynirlere örnek verilebilir. Ancak bu peynirler de kesinlikle küfle beraber yenmemelidir!


Manisa ilimizde kuruyan göl Marmara beni çok etkiledi. Yılların ihmali değil ama düzensiz kullanımıyla bu olumsuz sonuca ulaşılması çok üzdü beni. Bu konuda yazılmış eski raporlara göz attım, gazete haberlerini eşeledim ve uzunca bir derleme yazı yaptım önce. Okunması çok tatsız olacak bu belgelerin sıralanması okuyucuya hiç çekici gelmeyecekti; vaz geçtim. Kitaplığımdaki bir kitaptan yararlandığım bilgiler ve konuya ilişkin olarak hazırlanıp uygulamaya konulan bir projenin ayrıntılarıyla bilgeyik okuyucularına yararlı olacağını sandığım aşağıdaki yazıyı hazırladım. Salihli'nin kuzeyinde, Salihli-Akhisar karayolunun doğusunda yer alan 4400 ha.'lık göl, denizden 70 m. yüksekliktedir. Gediz Vadisi'nin kuzeyinde kalan Adala mevkiindeki depresyon çukurunun önünün bir yandan Kumçay Deresi, diğer yandan Gediz Nehri tarafından getirilen alüvyon glasyeleri ile tıkanması sonucu bugünkü Marmara Gölü ortaya çıkmıştır. Göl Doğu-Batı doğrultusunda uzanır. Boyu 12 km., en geniş yeri 6 km.'dir. Azami derinliği 3-4 m.'dir. Adala mevkiinde Gediz Nehri'nden göle doğru bir kanal açılmıştır. Su çıkışı bu kanal üzerindeki regülatörlerle kontrol edilmektedir. Göl suyu tatlıdır. Göl çevresi genelde 50 m. , yer yer 150 m. genişliğinde saz kamış, kındıra ve çeşitli sucul bitki örtüsü ile çevrilidir. Gölün kuzeyinden ve doğusundan giren derelerin ve açılmış olan kanalların kıyıları, yer yer tamamı sucul bitkilerle kaplıdır. Gölün çevresinde tarım alanları yer alır. Gölde; Yayın, Sazan, Kızılkanat balıklarına, Su Yılanı, Su Kaplumbağası ve Kurbağa türlerine rastlanır. Göldeki kuş yaşamı Ornitolojik Özellikleri başlığı altında şöyle anlatılmaktadır: Ege Bölgesi'nde sukuşları göç yolu üzerinde önemli bir kışlama ve kuluçka alanıdır. Marmara Gölü sukuşları popülasyonunda son yıllarda (1980 sonlarına doğru) belirli bir artış olmuştur.1986 kış sayımlarında 25 000'i aşkın sukuşu belirlenmiştir. Marmara Gölü'nde; Tepeli Kutan, Küçük Batağan, Karaboyunlu Batağan, Karabatak, Küçük Karabatak, Küçük ve Büyük Ak Balıkçıl, Külrengi Balıkçıl, Angıt, Fiye Çamurcun, Yeşilbaş, Kılördeki, Kepçel, Boz Dalağan, Tepeli Dalağan, Sakarmeke, Kızkuşu ve Küçük Kumkuşu ile Deniz Kartalıdır. Gölün kullanım şekilleri ve insan ilişkilerinden şöyle söz açılmaktadır: Göl suları pompa ile kanal ve kanaletlere verilerek çevredeki tarım alanlarının sulanmasında kullanılmaktadır. Balıkçılığın göldeki etkinliklerin başında yer aldığı belirtilmekte; Manisa ve İzmir illeri ile çevre illerin avcılarının gölde yarattığı av baskısının büyüklüğünden, göle verilen zararın avcılık mevsimi dışına da taştığından bundan 30 yıl önce bile söz açılmaktadır. Türkiye'nin Sulak Alanları kitabının hazırlandığı yıllarda, gölde kirlilik konusunda yapılan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ancak çevredeki tarım alanlarında kullanılan kimyevi gübre ile zirai mücadele ilaçlarının yağışlarla ve sulama suyu fazlası ile göle taşındıkları sanılmaktadır. Gölün kuzeyinde yer alan Sazköy'ün evsel atıkları ve fosseptik sızıntıları ile hayvansal atıkların gölü kirlettiği belirtilmekte, Marmara Gölü'nün, 1992-93'te DSİ'nin bu gölde yaptığı çalışmalarla büyük ölçüde kurutulduğundan söz edilmektedir. Kanımızca; Devlet Su İşleri'nin çalışmaları köylülerin tarlalarına su ulaştırmak için yapılan eylemlerdir. Amaç; gölü kurutmak değil; ama tarlalara verilen su nedeniyle göldeki suyun azalmıştır. Sanırım; yerel halk ve yöneticiler bu konuda daha sağlıklı bilgi sahibidirler. Gölün ana kaynağı Gördes Çayı suyu Gördes Barajı'nda tutulmakta, Ahmetli Deresi'nden besleme kanalı ile iletilmesi gereken su da göle verilmemektedir. Doğa Derneği Koordinatörü Galip Ener; Kum Çayı ve Gördes Çayı'nın birleşip göle akması gerektiği noktada, suyun çevredeki iki kum ocağı tarafından motorlarla çekilerek depolandığını öne sürmüştür. Doğa Derneği Sulak Alanlar Koordinatörü Burçin Yaraşlı ise gölün kuruduğu 2019 yılından sonra balıkçılık faaliyetlerinin tükendiğini belirterek, "Balıkçılıktan geçinen aileler buradan göç etmek zorunda kaldı" demektedir. Kuruyan Marmara Gölü'ne Hayat Verecek Proje diyorlar. Bence; öncelikle kuruyan alanlara su dolacak, kuruyan yerler göl kıvamına gelecek, Ağaçlandırma Projesi de yıllarca ve düzenle uygulanacağı için bu güzel gölün doğal koruyucusu olacaktır. Bir zamanlar göçmen kuşların uğrak noktası olan Manisa'daki Marmara Gölü'ne yeniden hayat verecek proje İzmir Orman Bölge Müdürlüğü tarafından başlatıldı. Kuruyan gölün eski günlerine döndürülmesi için başlayan projede ekosistemi yeniden tesis ederek, mevcut olan flora ve faunanın korunup geliştirilmesi ve sürekliliğinin devam ettirilmesi amaçlanırken, oluşan su açığının da yok edilmesi hedefleniyor. Kuruyan Gölü kurtarmak için önemli bir projeyi hayata geçiren İzmir Orman Bölge Müdürlüğü kuruyan gölün çevresini ağaçlandırarak, hem vahşi sulamanın önüne geçmeyi hedefliyor hem de tahrip olan flora ve faunayı yeniden hayata geçirmeyi amaçlıyor. Çevre köylerden mevsimlik işçilerle başlatılan proje kapsamında göl havzasının etrafına farklı ağaç türlerinin fidanları dikilmeye başlandı. Manisa Valiliği koordinasyonunda Doğa Koruma Milli Parklar Bölge Müdürlüğü, DSİ Bölge Müdürlüğü ve Orman Bölge Müdürlüğünün genel müdürlükleri tarafından imzalanan işbirliği protokolü kapsamında kuruyan gölün eski günlerine döndürülmesi amaçlanıyor. Göl ve havzasındaki ekosisteminin yeniden tesis edileceği projede, mevcut olan flora ve fauna yeniden kurulup, korunarak geliştirilecek ve sürekliliği devam ettirilecek. Gölde oluşan su açığı nın da bu faaliyetlerle yok edilmesi amaçlanıyor. 2022 Ocak ayında 65 hektarlık alanda ağaçlandırma çalışması başlarken, 20 bin servi 65 bin dişbudak olmak üzere toplam 85 bin fidan dikilecek. 2022 yılı sonbahar ve 2023 ilkbahar döneminde de 150 bin fidan daha dikilerek 165 hektar daha ek olarak ağaçlandıracak. . Toplamda göl yöresinde 764 hektar alanda yaklaşık 900 bin adet fidan dikimi hedefleniyor. Seçilen fidanlar Ege Bölgesi'nin doğal türleri olması bakımından çok isabetli, gençliklerinde hızlı büyümeleri nedeniyle de amaca uygundur. Proje tamamlandığında yörenin doğal flora ve faunası yerine gelmiş; mevcut türler korunmuş, genişletilmiş ve sürekliliği sağlanmış olacaktır. Ağaçlandırmadaki yeni dikimler sayesinde kuşların da tekrar yuvalarına dönmesinin sağlanacağı ve gölün su tutma kapasitesinin artırılacağı belirtiliyor.


- 1. Madde - 2. Maddelerin fiziksel özellikleri - 3. Maddelerin kimyasal özellikleri - 4. Maddelerin ortak özellikleri - 5. Hacim - 6. Kütle - 7. Tanecikli ve Boşluklu yapı - 8. Maddelerin ayırt edici özellikleri - 9. Yoğunluk - 10. Dayanıklılık - 11. Bir soru, iki sıvıyı karıştırırsak yoğunluğu nasıl belirleriz? Sevgili Bilgeyik okurları, bu yazımızda yeni bir seriye başlıyoruz. Bu ve bundan sonraki yazılarda bazı temel fizik konularından bahsedeceğiz. Bu serideki ana amaç genelde çalışkan öğrencilerin bile anlamakta zorlandığı Fizik dersine farklı bir bakış açısı ile bakmak. Zor görünenin aslında, anlamak ve anlatmak isteyince zor olmadığını kavratmak. İlk yazımız da "Madde ve özellikleri" ünitesi altındaki konuları içeriyor. Maddenin ne olduğundan ve özelliklerinden bahsedeceğiz bu yazıda, öyleyse başlayalım. Evrende yer kaplayan hacmi ve kütlesi olan her şeye madde denir. Aslında neredeyse tüm evren maddelerden oluşur. Hayatımızın tamamında madde vardır ve hayatımızın çoğuna hakimdir. Doğada bulunan maddeler ortak özelliklerine göre 4 farklı gruba ayrılmışlardır, bu gruplara maddenin halleri denir. Bunlar katı, sıvı, gaz ve plazma halleridir. Bu 4 farklı gruptan plazmayı açıkladıktan sonra katı, sıvı ve gaz hallerinin özelliklerini bir tablo şeklinde vereceğim. Nötr katı bir maddeyi ısıtmaya başlarsak ilk önce erir. Isıtmaya yüksek değerlere kadar devam edersek iyonlaşmaya başlar ve plazma halini alır. Maddenin plazma hali evrenimizin %96'sını oluşturur. Alev, neon lambalar, yıldırım, güneş örnek verilebilir. |Hacimleri sabittir, belirli bir şekilleri vardır. |Belirli bir şekilleri olmadığı gibi belirli bir hacimleri de yoktur. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar. |Yok denilecek kadar az seviyede sıkıştırılırlar, sıkıştırılamazlar olarak kabul edilirler. |Sıkıştırılmaları katılardan daha kolaydır ama yine yok denilecek kadar az seviyede sıkıştırılırlar, sıkıştırılamazlar olarak kabul edilirler. Katıların, sıvıların ve gazların sıkıştırılmalarına dair bir iki söz söyleyelim, yukarıdaki bilgiler gökten inme bilgiler değildir, bir sebepleri vardır. Sebepleri ise taneciklerin birbirleri arasındaki mesafelerdir. Katı maddelerin tanecikleri arasındaki mesafe yok denilecek kadar az, sıvıların keza yine yok denecek kadar az ama katılar kadar da yakın değil, gazların ise katı ve sıvıya göre bir hayli fazla. Maddenin 4 halinden bahsettikten sonra maddelerin birkaç özelliğinden daha bahsetmek gerekiyor. Bu özellikleri fiziksel, kimyasal, ortak ve ayırt edici özellikler olarak ayırabiliriz. Fiziksel özellikler genellikle maddenin dış görünüşünde değişiklik yapan özelliklerdir. Yoğunluk, sertlik örnek verilebilir. Erime, donma şekerin suda çözünmesi fiziksel olaylardır. Atomlara bağlı olaylardır. Maddenin iç yapısını bağlar. Asidiklik, elektron ilgisi gibi örnekler verilebilir. Kağıdın yanması, demirin paslanması, meyvelerin çürümesi gibi örnekler verilebilir. Evrende var olan maddelerin başlıca 5 tane ortak özellikleri vardır, bunlar aşağıda sıralanmıştır. - Eylemsizlik - Hacim - Kütle - Boşluklu yapı - Tanecikli yapı Eylemsizlik Newton'ın 1. hareket yasasıdır. Newton'ın hareket yasalarına dair bilgilere daha önce yazdığım buradaki yazımdan ulaşabilirsiniz. kabaca şu şekilde tarif edilebilir; cisimlerin yapmakta oldukları hareketi koruma isteği. Örnek vermek gerekirse sağa doğru 5 km/s hızla giden bir cisim tahayyül edelim. Eğer bu cisme sağa doğru bir kuvvet uygularsak cisim hızlanmak ister, eylemsizlik yasası gereği eylemsizlik kuvveti sola doğru uygulanır, cismin hareketini korumak ister. Yine aynı şekilde cisim sağa doğru giderken sola doğru bir kuvvet uyguladığımızda eylemsizlik gereği cisim sağa doğru ola hızını muhafaza etmek ister ve eylemsizlik kuvveti sağa doğru uygulanır. Eylemsizlik yasasının çok bilindik bir araba örneği vardır, duran araba hızlandığı zaman cisim durgunluğunu muhafaza etmek ister ve geriye doğru yapışırız, bizi geriye doğru yapıştıran kuvvet eylemsizlik kuvvetidir. Hacim maddenin evrende kapladığı yerdir. "V" harfi ile gösterilir. Düzgün cisimlerin hacmi matematiksel işlemler sonucu hesaplanabilirken (Mesela küpün hacmi bir ayrıntının üç kere kendisi ile çarpılması sonucu bulunur, yani x3) şekli düzgün olmayan cisimlerin hacimleri dereceli silindir yardımıyla hesaplanır. Kütle maddenin içerdiği madde miktarı olarak çok kabaca tanımlanabilir. Çok daha ileri seviye tanımları mevcuttur. Hatta belki hatırlayanlarınız vardır, geçen sene kütlenin tanımı da değiştirildi. İleri seviye tanımı değiştirildi demek daha doğru olur sanırım. Kütleyi sakın diyeyim ağırlıkla karıştırmayalım, ağırlık kavramını da ileride açıklayacağız ama şimdilik kütlenin hiçbir yerde değişmeyeceğini ama ağırlığın her yerde değişebileceğini söylemiş olalım. Tanecikli yapı maddeyi oluşturan atom ve moleküllerin tanecikli yapılardan oluşmasını temsil ederken, boşluklu yapı kavramı bu taneciklerin arasında boşluk bulunduğunu temsil eder. Adı üzerinde olduğu gibi maddeleri birbirlerinden ayırt etmemize yarayan özelliklerdir. Maddenin diğer özelliklerine bağlı değildir, kütle, hacim vb. gibi. Erime noktası, kaynama noktası, genleşme, elektrik iletkenliği, erime ısısı gibi örnekler verilebilir. Eğer seriye devam edersek bu serinin sonunda yukarıda saydığım bütün kavramları tanıyacaksınız. Madde ve maddelerin özelliklerinden bahsettikten sonra, bu konu altında bulunan birkaç kavramı da paylaşmak istiyorum, gelin o kavramlara beraber bakalım. Bir cismin sabit hacim ve sıcaklıkta asla ama asla yoğunluğu değişmez! Kaldırma kuvveti konusunda da temel adımlardan biri olan yoğunluğu burada anlamak orada yorulmamak için mühimdir. Bazı maddelerin yoğunlukları ve yoğunluk konusundaki bazı grafikler aşağıda verilmiştir. Düzgün geometrik cisimlerin dayanıklılıkları bu formül ile hesaplanabilir, ama kabaca düzgün geometrik cisimlerin dayanıklılıklarının uzunluklarıyla ters orantılı olduğunu söyleyebiliriz. Canlılar kısmında ise vücut boyutu ne kadar büyükse dayanıklılığın o kadar azaldığını söyleyebiliriz, mesela bir fil kendisinin yarısı kadar bir başka fili bile sırtlayamaz. Ama bir karınca kendisi gibi 15-20 tane karıncayı sırtlayabilir. Burada kaç tane sıvı kattığımız önemsizdir, sadece yapılacak işlem sayısını artırırız. Peki diyelim ki elimizde sonsuz hacimli bir kap azıcık zeytinyağı (0,8) ve sonsuz su var. Bu 3'ünü karıştırdığımızda yoğunluk 1'e yaklaşır ama asla ve asla 1 olmaz. Matematiksel netlikte bir cevap isteyenlere 1'in soldan limiti cevabını verebilirim. Limit konusunu merak edenler için burada limit hakkında bilgilerin olduğu bir yazı var, bakabilirler. Peki ya bir sıvıyı başka bir sıvıyla karıştırdığımızda ve tabi ki bunlar birbiri içinde çözünmeyen sıvılar olduğunda, hangi sıvı altta kalıyor? Yoğunluğu daha fazla olan. Yoğunluk birim hacimdeki kütle miktarı değil miydi? E o zaman aynı ortamdalar ise bu kütlesi daha fazla olanın ağırlığının da daha fazla olmasına sebep olur, bu da ağırlığı fazla olanın, yani yoğunluğu fazla olanın aşağıya çökmesine sebep olur. Bir yazının daha sonuna geldik, umarım bir hata yapmadan elimden gelenin en iyisini yapabilmişimdir. Serinin diğer yazılarında görüşmek üzere!


Rock'n roll kadar yoğun, radikal ve çarpıcı. Janos Hay, Magda Szabo' yu böyle anlatmış. Onun yaşadığı dönemi, ülkesinin bir uçtan diğer uca savrulurken ki çetin zamanları düşününce Hay haksız sayılmaz. 5 Ekim 1917 yılında Debrecen de doğduğunda ülkesini, Avusturya- Macaristan İmparatorluğu yönetiyordu. Bir yıl sonra Macaristan bağımsızlığını ilan eder, ülkedeki en örgütlü güç komünistler yönetimi ele geçirir. Monarşiden kopup bağımsız olan Macaristan, henüz bir yaşındaki Magda gibi hayatın ve dünyanın kendisine hazırladığı yazgıyı bilmeden yürümeye çalışır. Akabinde Budapeşte işgal edilir, iktidar devrim düşmanı Beyazların eline geçer. Kömünistler idam edilir ve Yahudi saldırıları başlar. 1932 yılında büyük bunalımla Nazilerle yakın ilişkiler kurulur, 1941'de de Almanya'nın yanında savaşa girmek zorunda kalırlar. Magda da Dobruca Üniversitesi'nde Latin ve Macar Edebiyatı üzerine eğitimini tamamlar, Kalvinist bir kız okulunda öğretmenliğe başlar. Almanya savaşta ağır kayıplar verince Macar hükümeti gizlice Batılı müttefiklerle görüşmeye başlar. Bunun üzerine Almanlar 1944'de Macaristan'ı işgal eder. Yüz binlerce Yahudinin Auschwitz'e yolculuğu başlar. Aynı yılın eylül ayında Budapeşte Sovyetler'in uzun kuşatmasına dayanamayıp teslim olur. Debrecen'de Sovyetler geçici bir hükümet kurar. Magda da bir yıl sonra Kültür bakanlığında yazar çevirmen olarak işe başlar. Yaptığı William Shakespeare çevirileri ile de bu dönemde tanınır. Edebiyatının yörüngesini oluşturacak biyografik detayları yazmaya başlar. 1947'de yazar, çevirmen Tibor Szobotka ile evlenir, edebi ve siyasi mücadelenin içine girer. Yeni Ay edebiyat grubu ile faaliyetlerini sürdürürler. Magda bir yazısında bu gruptaki herkesin çocuk sahibi olmaktan özellikle kaçındığını anlatır. Çünkü çocuklar iktidar tarafından muhaliflere karşı bir baskı unsuru olarak kullanılmakta, onları tehdit edilebilir hale getirmektedir. Aslında bu dönemde birçok önemli edebiyatçı gibi Magda Szabo da klasik anlamda bir muhalif olduğu için değil, edebiyatını iktidarın hizmetine sunmadığı için sessizliğe mahkum edilmiştir. Szabo yazma serüvenine şair olarak başlar. İlk şiir kitabı Kuzu 1947'de yayımlanır. Ancak ülke bir türlü siyasi olarak durulmaz. Sosyal demokrat ve komünist parti birleşmeye zorlanarak 1949 yılında seçimlere girer. Ardından kendisini Stalin'in en iyi öğrencisi olarak tanımlayan Rakosi başa geçer. Szabo ve eşi hakkında başlatılan karalama çalışmaları sonucunda, rejim kitaplarının yayınlanmasını engeller, Kültür Bakanlığındaki işine de son verilir. Aldığı Baumgarten Ödülü, politik duruşu nedeniyle iptal edilir. Bu süreçte Budapeşte'de mahkeme kararları ile binlerce kişi işinden olur ve halkın korkulu rüyası haline gelecek siyasi gizli polis kurulur. Stalin'in ölümünün ardından Başbakan Imre Nagy ile birlikte hafif bir açılma politikası başlar. Sular durulur. Ancak 1956 yılında üniversitelerdeki protestoların ateşlediği bir ayaklanma patlar. Sovyetler Birliği bu ayaklanmayı yüz bin askerle bastırır, Imre Nagy kapalı olarak yargılanır. 1988'e kadar sürecek Janos Kadar dönemi başlar. Kadar dış politikada kayıtsız şartsız Sovyet yanlısı bir politika izler. Bunun karşılığında elde ettiği görece bağımsızlık ile gizli polis lağveder. Gulaş Komünizmi adı verilen dönem başlar. Halka diğer Varşova Paktı ülkelerine göre biraz daha özgür ve refah seviyesi yüksek bir hayat sunmak için kolları sıvar. Magda Szabo nun da suskunluğu sona erer. 1958 yılında Fresko romanını yayınlar. Genç bir kadın olan Corina'nın, sanatçı olma mücadelesi uğruna saygıdeğer ailesini bırakmasını anlatır. Birbirine geçmiş, bilinç akışıyla sunulan bir iç monologlardan oluşur. Romanın sonunda Corina ailesi ile püritan bir cenazede bir araya gelir. Tüm aile tarihi ve yalanlar ortaya dökülür. Corina'nın başkaldırısı, sanatın, diktatörlük yönetiminin kültürel politikası karşısında kazandığı değeri simgeler. Roman kısa süre sonra ülkenin en önemli edebiyat ödüllerinden Attila Jozsef Ödülü'ne layık görülür ve bu kez gerçekten de ödülünü alır. Karanlık, suskun geçirdiği yıllardan sonra Fresko ile uluslararası üne de kavuşur ve büyük başarı elde eder. Eserleri tüm dünyada kırk iki dile çevrilir. Avrupa ülkelerinin en iyi yüz kitabı sıralamasında yer alır. Üretken bir yazar olarak edebiyatın her alanında eserler verir. Çocuk ve gençlik romanlarının en dikkat çekeni Barany Boldizsar adındaki şiir olarak yazılan masal kitabı (1958) Zsofi'ye söyleyin (1958) adındaki eserleridir. 1959 yılından itibaren artık sadece yazar olarak hayatını kazanmaya başlar. Çok yazan ve çok kitap yayınlayan, artık işi başından aşkın, aranan, takdir gören bir yazar olur. Bu sürede eşiyle birlikte yıllarca oturduğu tek odalı evden Julia Sokağı'ndaki eve taşınır. 1963'te yayımladığı romanı Yavru Ceylan bir yandan yaşamın sırlarını ifşa etmeye çalışırken diğer yandan ümitsizce aşk ve mutluluk girişimlerinde bulunan bir kadının iç monologlarından oluşur. Ardından yayınladığı Pilatus (1963) ve Danaida (1964) romanlarında kadın ruhunun derinliklerini ele alır. 1963'de İzanın Şarkısı yayınlanır. Aşırı kontrolcü, insanların görünenden ötesi ile ilgilenmeyen bir kız ile ona fazlasıyla güvenen annenin çıkmazlarını anlatır. Iza'nın duygusal gerçekliğini kaybetmiş iç dünyası Etelka'yı azar azar yok eder. Ayrıca İzanın Şarkısı dünya edebiyatında ender görülen anne-kız ve kuşak çatışmasına ilişkin yazılan romanlara iyi bir örnektir. 1969'da Katalin Sokağı' yayınlanır. Barış içinde geçen romantik bir hayatın savaş ile nasıl paramparça olduğunu, aile ve birey üzerindeki yıkımını anlatır. 1970'den itibaren de otobiyografik eserler verir. "Eski Bir Çeşme de mutlu bir çocukluk geçirdiği ailesini ve çocukluk anılarını anlatır. Yine aynı tarihte yayınlanan Kökler adlı romanında çocukluğunu arkasından yayınlanan Eski Bir Hikaye romanında annesini anlatır. 1971'de Macaristan'da ilk kez kadın cinselliğinin açıkça tartışılmasına yol açacak kitabı "Eski Usul Hikaye'yi" kaleme alır. En tanınmış romanı ise 1971'de yayınlanan Abigail romanıdır. Roman yatılı bir okulda okuyan bir subay kızı olan Georgina Vitay'ın gözüyle savaşı, aşkı ve sadakati anlatır. Roman hem bir diziye hem de bir müzikale uyarlanmıştır. Magda'nın ülkesinde ve dünyada en çok okunan romanıdır. Dünyada en popüler romanı 'Kapı'dan bile fazla okunmuştur. Bunun nedenini 'Abigail'in bir gençlik romanı diyebileceğimiz formda yazılmış olması ve okullarda okutulmasına bağlayabiliriz.1975'te Saatler ve Kurtlar adı altında topladığı dramalarını yayınlar. Szabo'yu dünyaya tanıtan otobiyografik unsurlar taşıyan 'Kapı' 1987 yılında yayınlar. Yazar Hanım'ın gözünden gizemli yardımcının olağanüstü hayat hikayesi anlatılır. Yazarın deyimiyle Emerec ile arasında mitolojik bir ilişki vardır. Roman, Julia Sokağında yaşayan herkesin destekçisi, ihtiyacı olanın yardımına koşan, yalnız kimseye evinin kapısını açmayan Emerenc'in hüzünlü hayat hikayesi ekseninde kurgulanmıştır. Yazar Hanım tıpkı Iza gibi, öğrenilmiş hümanizmin, peşinden giderek bilgelik ve sezgilerden uzak kararlarıyla Emerenc'i kendi istediği sondan uzaklaştırır. Tüm dünyada yazarın başyapıtı olarak kabul edilir. Fransa'nın saygın ödüllerinden olan Prix Femina Etranger Ödülüne layık görülmüştür. 2012 yılında sinemaya uyarlanmıştır. Bir romancı olarak Magda Szabo, Thomas Hardy, François Mauria'nın edebi geleneğin içinde anılır. Eserleri ilk okuyuşta klasisizm zincirine takılmış değerli yapıtlar izlenimi verir. İrdelendiğinde eserlerinde, tarihinde yaşan olayların kişiler üzerindeki yıkımlarını işler. Verdiği otobiyografik eserlerle, Çocukluk ve gençlik travmalarını Macaristan'ın yakın tarihiyle birlikte iç içe geçirerek anlatır. Postmodern bir anlatı ile kendi tarihini yazmıştır. Sürgün, yakın tarih, mekan-insan ilişkisi, keder, yalnızlık, iletişimsizlik, yas duygusu, kırgınlık, acı, pişmanlık, değişen toplumsal yaşam, adalet, empati eserlerinin temalarını oluşturur. Yazınında aynı ölçüde karakteristik olan tema seçimi, arketipsel bir kesinlik ve tesadüfilik içerir. Temalar romana akarken eğilip bükülür; belli bir duruma ait, düzensiz bir hale gelir. Bu da romanlarına vurucu ve hayati sonuçlar katmıştır. Bir eleştirmen, Magda Szabo'nun romanları için, Her daim derinlere ve daha komplike gizemlere uzanan Oedipus miti gibi 'kadim bir çözüm yoludur' der. Thomas Hardy 'in taşranın toplumsal gerçekleri ve sosyal hayatı kadını görmezden gelerek anlattığı romanlarına, Magda tepki verircesine güçlü kadın karakterler yaratmıştır. Romanlarının evreni, sorunlu bireyler oluşturur. Karakterlerin çok azı kendi varlıklarından beslenir. Kolektif bilinçaltının var ettiği, yaralı karakterlerdir. Suça bulanmış karakterler, içgüdüsel bir baskı ile günaha teşvik edilir. Dünyadaki adalet beklentilerini yitirmiş, iç dünyalarının güvenine ve ruhlarındaki sorumluluğa yaslanmışlardır. Çekilen ıstıraplar bireyi empatiden yoksun bırakır. Karakterler ölümcül bir tutku ile birbirlerini yok ederler. Kaybedecek hiçbir şeyi kalmamış bu figürlerin, yılları suskunlukla son bulur. 1992'de çıkardığı deneme kitabıyla edebiyata hala tutkuyla bağlı olduğunu ispatlayan bu yürekli kadın, tüm ömrünü adadığı yazınını, mücadeleci ve güçlü kişiliğinin bir sembolü haline getirmeyi başarmıştır. Macar edebiyatının değil aynı zamanda Avrupa edebiyatının da en önemli romancılarından biri oldu. Eserleri en çok yabancı dile çevrilen Macar yazarı unvanını aldı. Dünya Edebiyatının önemli yazarları arasına giren, Magda Szabo 19 kasım 2007 yılında 90 yaşında Kerepese'te hayatını kaybetmiştir. - Yavru Ceylan,1972 E-Yayınları. - Kapı, 2007 Yapı Kredi Yayınları. Çeviren: Hilmi Ortaç - Katalin Sokağı, 2009 Yapı Kredi Yayınları. Çeviren: Tarık Demirkan - Yavru Ceylan, 2013 Yapı Kredi Yayınları. Çeviren: Yasemin Pichler - Izan'nın Şarkısı, 2017 Yapı Kredi Yayınları. Çeviren: Hakan Tansel - Abıgaıl, 2023 Yapı Kredi Yayınları. Çeviren: Figen Uç - Magda Szabo kitapları - https://tr. wikipedia. org/wiki/Macaristan_tarihi - Macaristan'da Aydınlanmanın Dili ve İdeolojisi


Marie Curie, Nobel ödülünü alan ilk kadındır. Nobel ödülünü ilk kez fizik dalında almış, ardından Kimya dalında da Nobel Ödülüne layık görülmüştür. Bu ödüller, Marie Curie'yi tarihte iki Nobel ödülüne sahip ilk bilim insanı yapmıştır. Marie Curie, eşi Pierre ile beraber radyoaktif elementler ile ilgili çalışmalar yaptı. Çabaları sonucunda Polonyum ve Radyum'u buldular. Ancak bu keşif, onlar için hiç iyi olmadı. Marie, X-Ray ışınlarına yoğun bir şekilde maruz kalması dolayısıyla hastalanarak 4 Temmuz 1934 yılında hayata gözlerini yumdu. Marie, X-Ray ışınlarına o kadar çok maruz kalmıştır ki, halen 19. yüzyıldan kalma defter ve kitapları aşırı derecede radyoaktivite barındırmaktadır. Marie Sklodowska Curie (7 Kasım 1867) Polonya asıllıdır. Annesi bir kız yurdunun müdürü, babası ise bir lisede matematik ve fizik öğretmenliği yapmıştır. Marie Curie, çok meraklı ve okulunda çok başarılı bir öğrenciydi. Ancak Marie için acı çok erken başladı, henüz 10 yaşındayken tüberküloz yüzünden annesini kaybetti. Varşova'da yaşayan ve ilköğrenimini Varşova'da gerçekleştiren Marie, okulunun en başarılı öğrencisiydi. Ancak Varşova üniversitesine gidemedi çünkü o yıllarda Varşova Üniversitesi sadece erkekleri kabul ediyordu. Kız öğrencilerin üniversite öğrenimi görmesi için yurt dışına çıkması gerekiyordu. Bunun yerine Marie Curie, o dönemlerde illegal şekillerde eğitim veren bir üniversiteye giderek kendini geliştirmeye devam etti. Kardeşinin tıp kazanması ve çalışıp para biriktirmesiyle beraber kardeşi Marie Curie'ye de yardım etmeye başladı. 1891'de kardeşinden aldığı desteklerle beraber nihayet yurt dışına çıkma imkanı buldu ve Sorbonne Üniversitesini kazandı. Bunun üzerine Fransa, Paris'e giderek oraya yerleşti. Ancak maddi zorluklar üniversitede de Marie'nin peşini bırakmadı. Finansal zorluklar yüzünden düzenli beslenemedi ve bir çok kez hastalandı. Sadece çay ve tereyağlı ekmekle günü geçirdiği bilinir. 1893 yılında yüksek lisans derecesini fizik ile tamamladı. Bir sonraki yıl ise matematik ile başka bir derece kazandı. Marie Curie, Nobel ödülü alan ilk kadındır. Ayrıca iki farklı dalda Nobel ödülü alan ilk bilim insanıdır. Halen Nobel'de iki dalda başarılı olan tek kadındır. İlk Nobel ödülünü, 1903 yılında eşi ile beraber yaptığı radyoaktivite çalışmaları ile Fizik alanında aldı. Eşiyle beraber ödülden aldığı paraları kullanarak çalışmalarına devam etti. 1911 yılında ise polonyum ve radyum elementlerinin keşfinden dolayı Kimya alanında Nobel Ödülü almıştır. Bu süre zarfında, Albert Einstein, Max Planck gibi diğer ünlü bilim insanlarının da katıldığı Solvay kongresinde kendi alanında yaptığı çalışmaları tartışma imkanı buldu. 1914 yılında Paris Üniversitesinde Radyum enstitüsü kuruldu. Marie Curie bu enstitüye müdür olarak atandı. Ardından 1. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ile beraber, taşınabilir röntgen cihazı geliştirdi. Kızı Irene ile beraber kadınların X Işını teknolojisini öğrenmesi adına çalışmalar yaparak bir çok kadına bu teknolojiyi anlattı. 1. Dünya savaşı döneminde geliştirdiği taşınabilir röntgen cihazına "Little Curies" takma adı verildi. Askerlere yerinde müdahale edebilmek için bir çok fizik tedavi uzmanına bu teknolojiyi ve aracı kullanmayı öğretti. Bu öğreti, çalışma ve alanında yapmış olduğu deneyimler Marie Curie'nin aşırı derecede radyasyona kalmasına neden oldu. 1934 yılında kan kanserine yakalandı. Aynı yıl Fransa'da hayata gözlerini yumdu. Ölüm nedeninin aşırı radyasyon olması nedeniyle "bilim için ölen kadın" olarak günümüzde halen anılmaya devam ediyor.


Her 15-17 yılda birer kez gerçekleşen bu olay bizlere görsel bir şölen sunacak (Bir sonraki yakınlaşma 6 Ekim 2020 tarihinde olacak ). (Mars Güneş etrafındaki yörüngesini 687 günde tamamlıyor.) Fakat bu yıl Mars'ta etkili olan toz fırtınasının parlaklığı bir miktar düşürmesi bekleniyor. Bu arada Mars'ın Dünya'dan net olarak görünür olabilmesi için bu yakınlaşma esnasında Dünya'nın Güneş'e en uzak konumunda bulunması gerekiyor. Bu da bir sonraki yakınlaşmanın (6 Ekim 2020) bu kadar net bir görüntü sunamayacağı anlamına geliyor. Bir sonraki net yakınlaşma ise 2035 yılında olacak.


- 1. Fransız yeni dalgası, nedir? - 2. Masculin Feminin - 3. Belli başlı diyologlar, film bize ne diyor? Merhaba sevgili Bilgeyik okurları, bu yazımızda Marx'ın çocuklarını ve Pepsi'nin çocuklarını karşılaştıran, aralarındaki ilişkiyi çözümleyen ve çoğu sahnesinde ince eleştiriler barından bir Jean-Luc Godard filmini konu almak istiyorum. Sırasıyla ilk önce yönetmenimizden bahsedecek ve Fransız yeni dalgası üzerine birkaç bir şey söyledikten sonra film hakkında konuşacağız. Öyleyse başlayalım. NOT: Şu anda hayatta olan yönetmenimiz Jean-Luc Godard, hala daha kameranın arkasında çalışmaktadır, üretmeye devam etmektedir. Yönetmenimiz, son yıllarda gündeme düşen ve uzun yıllardır dünya sahnesinde eksik olan sokak eylemleri konusunda hafızalarımızı tazeleyen "Sarı Yelekliler" hakkında bir film çekeceğini duyurmuştur. Fransız yeni dalgası hiçbir zaman örgütlü bir yapıda belirginleşmedi, örneğin bir dergi çevresinde toplanmadılar veya kendilerine bir isim takmadılar. Kimi zaman ayrı zamanlarda kimi zaman yakın zamanlarda, çoğu zamansa birbirlerinden bağımsız olarak otoriteye karşı koydular ve belirli kurallara, belirli tabulara uymayarak da bir şeyler yapılabileceğini, hatta çok daha iyi şeyler yapılabileceğini gösterdiler. Otorite? Burada ne arıyor ya otorite? dediğinizi duyar gibiyim... Hayatın her alanında olduğu gibi burada da bir otorite var ve bittabi ona karşı koyanlar da yani otoriteye boyun eğmeyenler de. Peki bu dalganın kurucuları neye karşı koydular? Bir otorite olduğunu anladık, peki bu otoriteden farklı olarak ne yaptılar? Tekniksel manada birçok kültleşmiş kurala karşı koydular; mesela izleyicinin duyduğu her sesi anlayabilmesinin şart olmadığını düşündüler ve bunu filmlerinde uyguladılar. Bazı sahnelerde bilinen karakterlerden sesler gelmektedir ama ne konuşulduğu anlaşılmamaktadır, bunun altında yatan sebep seyirciyi filmin içine çekmek, oradan biriymiş gibi hissettirmektir. Veyahut bir başka tekniksel karşı koyuş; kameranın açısında bulunan karakterin her zaman tüm yaz hatları belli olmalıdır, belli değilse bile bir amaç olmalıdır; hayır dediler, bu bir zorunluluk değildir ve hayatın gündelik akışına terstir. Nitekim bu dalganın çoğu filminde verdiğimiz bu örneğe uyan birçok sahne görülmektedir. Son bir örnek, mesela her zaman "tanınan", "yıldız" oyuncuların filmde rol almasının şart olmadığı da birçok filmde gösterilmiştir. Bazı çevrelerce denilebilir ki "bütçe yetersizliği yüzünden yapılmıştır, fikirsel bir tercih olmaktan çok maddi bir zorunluluktur", olabilir, böyle değildir diye bir iddiam yoktur. Düşünsel manada ise her film birer sanat manifestosudur denilebilir, her filmde, daha da doğrusu her bir sahnede verilmek istenen toplumsal mesajlar vardır. Ne gibi mesajlar? Dönemin siyasal ve toplumsal atmosferine uygun mesajlar. Fransız yeni dalgası üzerine birçok okumalar, tartışmalar yapılabilir ama özet olarak mesele yukarıda anlattığımız gibidir; eleştiri çevrelerinden gelen ve çoğu zaman birbirinden bağımsız olan insanlar o zaman hakim olan anlayıştaki "tabu" olan her şeye karşı çıkmışlar ve yeni bir şey denemişlerdir, başarılı da olmuşlardır. Nitekim onların ortaya çıkardığı bu "Fransız yeni dalgası"na bu isim yine eleştiri çevrelerince takılmıştır. Filmimiz bir kafede, ilerleyen sahnelerde de sıkça karşımıza çıkacak bir kafede, ayrı masalarda oturan bir kadın ve bir erkeğin sohbetiyle başlar. Bu iki kişi filmimizin ana karakterleridir, biri "Pepsi'nin çocukları"nı simgeleyen kadın karakterimiz "Madeleine", diğeri ise "Marx'ın çocukları"nı sergileyen Paul'dur. Film boyunca ana akış bu ikilinin arasındaki bir "aşk"ın merkezinde ilerler. Eleştiriler, tespitler bu iki kişi ve onların aşkının çevresinde yapılır. Paul sorgulayan, tartışan, zaman zaman işçilerle oturup konuşan, sendikalarda görev alan, dönemin havasına da uygun olarak duvar yazıları yazan bir genç, yani filme göre "Marx'ın çocuğu". Madeleine ise tüketen, sistemin ona "hedef" diye sunduklarını, ulaştığında mutlu olacağını düşündüğü şeyleri hedefine koymuş, ulaşabileceğini sanan oysa ulaşmaya çalışırken ömrünü tüketecek, çoğu şeyi sorgulamayan ve otoriteye biat eden bir genç, yani filme göre "Pepsi'nin çocuğu". İkilinin aşkı acılı bir şekilde son buluyor diyebiliriz. Paul, ölen annesinden kalan parayla ev aldığını söylüyor. Paul Madeilen ve onun arkadaşlarına evi gezdirirken "yanlışlıkla" düşüp ölüyor. Bundan emin değiliz, biz izleyicilere böyle bir sahne gösterilmiyor. Paul'un öldüğünü ve o an evde bulunanların polise verdiği ifadeleri görüyoruz. Acaba Godard bize bu sahneyi göstermeyerek bir soru mu sormak istemektedir? Bakalım, ilerleyen bölümde tartışacağız. Paul ilerleyen sahnelerde Madeilen'in miss 19 seçilen bir arkadaşıyla sohbet eder. Godard'a göre, bu sahne Paul'un bir "Tüketim ürünü" ile sohbetidir. Sohbetten ziyade bir sorgu havası vardır, soruların sıklığı ve baskısı hissedilir düzeydedir, bu da bir rahatsızlık yaratır, doğrudur ama verilen cevaplar ve miss 19 seçilen arkadaşımızın tavırları da en az sorgu hissi kadar rahatsız edici ve üzücüdür. Sahne şöyle ilerler; Miss 19 seçildikten sonra okulu bıraktığını söylemesi üzerine Paul'un "Arabayı eğitime mi tercih ettin?" sorusuna kadın "İkisine de sahip olmak çok güzel." şeklinde cevap verir. Paul "Sosyalizm senin için ne ifade ediyor?" diye sorar, cevap "Yeterli birikimim yok, cevap vermek istemiyorum." olur. Paul bu sefer "Sosyalizm senin için ne ifade ediyor, açıklar mısın?" der, cevap "Anlatmaya çalışırdım ama her şey birbirine girer." olur. Kadın karakterin her soru sonrası yüzünde oluşan gülümseme ise alttan alta içinde barındırdığı bir "Ezikleme" duygusunun dışavurumudur adeta. Paul'un soruları bitmez, ısrarı devam eder. Cevap: Elbette farklı şeyler ama cevaplamaya gelince... Cevap: Hızlı bir yaşam, özgürlük. Böyle söylememin kaynağı gidip görmemdir. Orada her şey farklı, sıkı çalışıyorsun ama yaşam çok hızlı. Sürekli bir telaşe içerisinde olma, sürekli yapacak çok işinin olması düşüncesi oluyor hep kafanda. Cevap: Gerici demek çoğu şeye karşı çıkmak, olacaklara destek vermemek anlamındadır sanırım. Paul bunun iyi bir şey mi kötü bir şey mi olduğunu sorar, cevap ise "iyi olsa gerek. Her şeyi kabullenen insanları sevmiyorum." olur. Paulda soru biter mi hiç, sormaya son sorusunu sorduğunu fark etmeden devam eder😀 "Şu an dünyanın hangi bölgelerinde savaş var söyleyebilir misin?" Son cevap da gelir, "Bilmiyorum, üzerine kafa da yormadım." Bence Godard burada her ne şekilde olursa olsun toplum tarafından bir konuda birincilikle ödüllendirilen birinin bile dünyanın neresinde insanların öldüğü hakkında bir fikir sahibi olmadığını, tüketimin bizleri ne hale getirdiğini görmek istiyor. Bu sahne çok büyük farklılıklar olmakla beraber, sanki toplumdan biriyle konuşuyormuş, yani çevremizden biriyle, yani aslında kendimle konuşuyormuş gibi hissettirdi. Benim için en etkileyici sahnelerden biri olduğunu söyleyebilirim. Paul, Madeilen ve onun arkadaşlarıyla sinemadayken Paul ve Madeilen konuşur. Arkadan biri "Öndekiler, sessiz durun da izleyelim!" der. Bunun üzerine Paul çok yüksek sesle "Kes sesini, Troçkist!" diye bağırır. İlk izlendiğinde komik gelebilecek bir sahnedir bu sahne, çünkü günlük yaşamımız göz önüne alındığında orada bağırmak çok uç insanlar için bile ekstrem bir eylemdir. Peki, Paul niye bağırmıştır, Godard'ın vermek istediği mesaj nedir? Bence burada dönemin Sovyet yönetimine ince bir sitem, bir eleştiri vardır. Muhalif seslerin ne şekilde bastırıldığı gösterilmek istenmiş olabilir. Yine aynı sinemada, Paul izledikleri filmin ISO tarafından yayınlanan gösterim standartlarına uymadığını fark eder ve koşaral gösterim odasına girer. Oradakilere ISO tarafından yayınlanan kuralları okur ve çıkar. İzleyiciler olarak sormamız gerekir; Paul Marx'ın çocuğu değil miydi? Paul kurallara karşı koymuyor muydu? Godard'ın böyle bir iddiası bulunmamaktadır, bu iddia biz izleyicilerin "Marx'ın çocuğu" diyince aklımızda canlandırdıklarımızdan dolayı bize aittir. Peki, Godard'ın bu sahnedeki amacı nedir? Bence üç ihtimal var; birincisi bu sahnede Godard sinema sektöründeki kendini "sorgulayan, yenilikçi" olarak tanıtan meslektaşlarının aslında öyle olmadığını göstermek istemiş olabilir. İkincisi Bu sahnede Godard yukarıdaki gibi yine sol içi tartışmalara karşı bir eleştiride bulunmuş olabilir. Eleştirilen ve reddedilen şeyin asllında içten içte eleştiri sahibini ele geçirdiğini göstermiş istemiş olabilir. Üçüncüsü ise her iki ihtimalin de doğru olabileceğidir. Filmin sonlarına doğru Madeilen'in ünü artmaktadır. Madeilen bir stüdyo kaydından Paul ve arkadaşı Madeilen'in arkadaşı Elizabeth ile çıktıktan sonra kapıda bir gazeteci Madeilen'i röportaj için yakalar. Bu sahnede Madeilen Paul'a asistanıymış gibi davranır ve arabayı getirmesini söyler. Paul gazeteciden uzakta bir yerde Elizabeth'e şimdi ne yapacağını sorar, Elizabeth ise hani elinden her iş gelirdi, git bul der. Paul gider ve bulur. Nasıl halletiğini sorduklarında Paul "Genelkurmayı aradım, arabam nerede yarım saattir bekliyorum! Çabuk buraya bir araba yollayın! dediğini, bunu daha önce içişleri bakanlığına yaptıklarını ve işe yaradığını söyler. Nitekim yine işe yarar, araba gelir ve giderler. Burada Godard tarafından söylenmek istenen belki de şudur; aslında ne kadar hassas, ne kadar bozulmaz gözüken sistem çok küçük numaralarla tam tersi çalışabilir ve hatta çökebilir. Burada Godard bizi anlam aramak zahmetinden kurtarır, söylenmek istenen gayet açık ve nettir. Yazımız bitti, umarım ki sizlere ufak da olsa bir katkım olmuştur. Yazının yazım sürecinde eşsiz katkılar için Furkan Sönmez'e en içten teşekkürlerimi sunarım.


Öncelikle mavi ışık nedir bunu biraz kavrayalım. Elektro manyetik spektrum içinde dalga boyu 400 nm ve 500 nm arasında olan yüksek enerjili ışık grubuna mavi ışık denir. Bizler gün boyu bu dalga boyuna sahip olan bu ışık türüne maruz kalırız. Mavi ışık; gün ışığında, elimizdeki akıllı telefonlarda, bilgisayarlarda, tabletlerde, televizyonlarda ve soğuk beyaz renkler içeren ışıklı ortamlarda kısacası hemen hemen her yerde bulunabilir. Peki bu ışık bizim için faydalı mı? zararlı mı? bunu biraz inceleyelim. Mavi ışık konusunda halen çeşitli araştırmalar yapılmakla beraber şu ana kadar varılan bilgiler, mavi ışığın bize hem yararlı hem de zararlı olabileceğine işaret etmekte. Aslında mavi ışığın zararlı hale gelmesinde kendi davranışlarımızın daha etkili olduğunu söyleyebiliriz. Sebebi ise vücudumuzun doğal dengesine olumsuz etkide bulunmamız şeklindedir. Bunu daha iyi anlamak için öncelikle melatonin hormonuna bir bakalım. Uyku düzenleyici hormon olarak bildiğimiz melatonin hormonun, vücudumuzdaki salgılanma düzenini ayarlamada mavi ışığın etkisi çok büyüktür, tetikleyici etkiye sahiptir. Bunu söyle açıklayabiliriz. Mavi ışığa maruz kalmak melatonin salgısını düşürür, uykumuzu açar. Mavi ışığı bloke etmek ise melatonin salgısını artırır, uykumuzu getirir. Örneğin sabahları uyandığımızda gün ışının içerisinde bulunan mavi ışık, gözlere gelerek melatonin hormonunun baskılanmasında tetikleyici rol oynar ve bedenin açılıp kendine gelmesini sağlar. Bu sayede uykumuz açılır ve dinçleşmeye, güne hazır hale gelmeye başlarız. Akşamları gün ışığı kaybolmaya başladığında ise mavi ışıkta azalacağı için vücut melatonin salgılamaya başlar ve uyku moduna girmeye başlarız. Bu bize gerekli olan düzenli uykuyu oluşturmamızı sağlayan sistemdir. Buraya kadar her şey normal. Fakat hayatımızda vazgeçilmez hale gelen dijital ekranlı elektronik cihazlar, uyku düzenimiz başta olmak üzere birçok konuda sağlığımızı olumsuz etkilemektedir. Mesela tam uyumak üzereyken telefonumuzu alıp bir süre ekrana bakarsak gözlerimiz mavi ışığa maruz kalacağından vücut güne başlangıç gibi algılayarak melatonin salgılanması baskılanacak ve uykumuz açılacaktır. Ya da gün içinde sürekli mavi ışığı bloke eden bir gözlük kullanıyorsak bu defa vücut mavi ışık alamayacağı için uyku zamanı gelmiş gibi algılayarak melatonin salgılamaya başlayacaktır ve günün büyük bir bölümünü uykulu, yorgun ve halsiz geçirmemize neden olabilecektir. Gün ışığı varken sadece ekran başında mavi ışık blokeli gözlükleri kullanmak sağlığımızı korumak için faydalıdır. Gün ışığından faydalanmış ve melatonin salgımızı düşükte tutmuş oluruz. Bu sayede enerjimizi kaybetmeden güne devam edebiliriz. Akşamları ise gün ışığı tamamen kaybolduğunda, sürekli olarak mavi ışık blokeli bir gözlük kullanmak bizleri çevremizdeki dijital ekranlardan ve ışık kaynaklarından çıkan mavi ışığa karşı engel oluşturarak melatonin hormonumuzu salgılamayı artıracak ve gerektiği saatte sağlıklı bir uyku uyumamızda olumlu etkiler oluşturacaktır. Mavi ışık yüksek enerjili bir ışık türü olduğu için uzun süre yüksek miktarda maruz kalmak retinadaki ışığa duyarlı hücrelere zarar verici etkide olup, makula dejenerasyonu, sarı nokta, göz yorgunluğu riskini artırmaktadır. Hatta daha güçlü parlak mavi ışıklar görmede kalıcı hasarlar oluşturabilmektedir. Ayrıca mavi ışığın korneadan içeri alınması çocuklukta daha fazla iken ileri yaş seviyelerinde daha da azalır. Fakat mavi ışığın zararlı etkilerine karşın çocuklukta üretilen dengeleme mekanizması daha güçlü iken ileri yaşta bu dengeleme mekanizması daha düşük seviyelerde çalışır. - Yatmadan son bir saat önce mavi ışıkla ilişkimizi kesmek - Dijital mavi ışığa karşı zaman yönetimi yapmak - Ekran parlaklığını ayarlamak - Bazı gıdalar ve takviyeler tüketmek - Oda ışıklarını ayarlamak - Gece karanlıkta uyumak - Mavi ışık koruyucu gözlükleri doğru kullanmak


Pop'un Kralı Michael Jackson'ın ameliyatla ve ilaçlarla beyazladığı yalanı bir dönem hepimizin konuştuğu bir efsanedir. Dönemin iddialarına göre Michael Jackson siyahi olmaktan nefret etmektedir ve rengini değiştirmek için uğraşmaktadır. Bu iddialar bir dönem o kadar şiddetlenir ki siyahi ünlüler tarafından, renginden utandığı için, eleştiri yağmuruna tutulur. Belki de böyle düşünülmesinin sebebi geçirdiği estetik ameliyatlardır. Oysa Michael Jackson estetik ameliyat geçirdiği hiç saklamamıştır ve renk değiştirmek için herhangi bir çabası olmadığını da özellikle belirtmiştir. Yıllarca hastalığının "kötü" görüntüsünü aşırı makyajla gizlemeye çalışan Michael Jackson kitabındaki açıklamalara rağmen bu konuda kimseyi kendisine inandıramamıştır. Ta ki 1993 yılında Oprah Winfrey'le yaptığı röportajda, halkın en çok sorduğu sorunun, "niçin beyazlaşmak için ameliyat olduğu ve siyah biri olmaktan neden utandığı?" sorusu olduğunu öğreninceye kadar. Bu konuda daha önce de açıklama yaptığını ifade eden Michael Jackson bacaklarındaki lekeleri göstererek tartışmalara en sonunda nokta koymayı başarmıştır. Michael Jackson'ın ifadesine göre hastalığı 1982 yılında çıkardığı Thriller albümünün çalışmalarından önce başlamıştır. Başlangıçta beyazlıklar az olduğu için siyah makyaj uygulayan Jackson 1987'den sonra beyaz alanların baskın olmasıyla beraber beyaz makyaj yapmaya başlamıştır. 1993 yılından sonra ise vücudunun görünen alanlarının çoğunun beyazlaması sebebiyle makyaj yapmayı bırakmıştır. Vitiligo basitçe, cildin farklı bölgelerinde beyazlıklar oluşturan bir bozukluktur. Ciltteki renk hücrelerinin yok olması sebebiyle bu beyazlıklar oluşur. Bu renk hücrelerinin adı melanosit'tir. Vitiligo ayrıca mukoza zarlarını ve gözü de etkileyebilir. Vitiligo'nun otoimmün bir hastalık olduğu düşünülmektedir. Otoimmün hastalıklarda vücut kendi hücrelerine adeta bir yabancı hücreymiş gibi saldırır. Vitiligo'da da bahsi geçen melanosit hücrelerinin bağışıklık sistemi tarafından yok edildiği tezi savunulmaktadır. Bazı araştırmalara göre ise ağır güneş yanıkları ve stres de vitiligo'ya sebep olabilmektedir. Ancak bu tez kanıtlanamamıştır. Vitiligo'nun etkilediği beyaz bölgedeki kıllar da rengini kaybeder. Beyaz alanların sınırlarındaki deri ise diğer yerlere göre daha koyu hale gelebilir. Etkilenen beyaz bölgeler genellikle güneş ışığına karşı aşırı duyarlı hale gelir. Genel kanı vitiligo hastalığına yakalanan kişilerin deri kanseri olma riskinin daha yüksek olduğudur. Vitiligo en çok el, yüz, boyun ve ayaklarda kendini gösterir. Bilinen kalıcı bir tedavisi yoktur ancak hastalığı yavaşlatmayı ve durdurmayı hedefleyen uygulamalar mevcuttur. Vitiligo'nun nedeni ise, diğer otoimmün hastalıkların çoğunda olduğu gibi tam olarak bilinmemektedir.


Pazar günleri TV'de ilgiyle izlenen 7'den 77'ye adlı program giderek ilginçleşiyor. 18 Şubat günkü programa konu olan İçinden Yazı Çıkan Ağaç izleyiciler kadar bilim adamlarını da şaşırttı. Programcısıyla, işadamıyla, din adamıyla, bilim adamıyla olayla yakından ilgilenen herkes, ağacı bir mucize olarak nitelendirdi. Bugüne dek literatürde bu olaya benzer bir kayda rastlanmamıştı; ağaca dışarıdan bir etki de sözkonusu değildi; öyleyse, bugünkü bilgilerimizle olayı açıklamak olanaksız olduğuna göre bu bir mucizeydi. Anlatılanları ve gösterilenleri ben de ilgiyle ve önyargısız izledim. Mesleğimin konusu olması bakımından da sıradan bir izleyicinin üstünde bir dikkat gösterdim. Videom olsa belki birkaç kez izleyip daha da ayrıntılı noktalar yakalayabilirdim; ama olmadı. Bana göre gerçekten bir mucize sözkonusuydu. TRT ve YÖK ortak yapımı bir mucize ile karşı karşıyaydım. Çağı geri atlayarak Ortaçağa gidiyordum dörtnala. Ne diyordu ağacın sahibi işadamı ve de sunucu Barış Manço? Ağaç Gabon'dan getirilmişti; 12 m boyundaydı ve daha sonra 4'er metrelik parçalara bölünmüş ve mucizeye bakın ki- yazılan yazı ortadan bölünüp kaybolmamıştı. Yine, bölünen tomruk bıçağın altına konmuş ve yine mucizeye bakın ki yazı yüzeye gelecek ve okunacak biçimde dilinmişti. Oysa bu, 360'ta 1 olasılıktı. Ağaç yuvarlak olduğuna göre; bıçağın altına başka yönde de girer, yazı kesinlikle okunamaz ve hatta görülemezdi bile. Ayrıca kesim işlemi Cuma günü yapılmıştı; bu da kutsal bir rastlantıydı. İzleyiciye yapılan açıklama böyleydi. Bu ağacın odununda lif kıvrıklığı olamazdı. Dışarıdan bir kimse bunu yazmış olsa bile, ağaç onu hemen onaracak ve izler yok olacaktı. Öyleyse bir dış etki sözkonusu değildi. Bugünkü bilgilerimizle bunu açıklayamayacağımıza göre bu bir mucizeydi. Tüm ekranı birkaç kez kaplayan bu bilimsel raporun tüm dünyaya duyurulmuş olması kuşku uyandırdı bende. Ormancılık bilgilerimi yokladım. Ben böyle bir ağaç türünü ad olarak biliyor; ancak tanımıyordum. Pek çok ormancının adını bile bilmediğini de kesinlikle biliyordum. Birkaç yıl önce bir dergide yayımladığım bir yazı geldi aklıma. O yazıda, Türkiye'ye dışarıdan gelen Afrika kökenli ağaçlardan söz ediyor, adlarını sıralıyor, bu adların ne olduğunu ormancı meslektaşlara soruyor ve ilginç yanıtlar alıyordum. Okoume -Framire-Wawa- Paduk-Anigre-Lati-Dauka-Khaya-Kosipo-Sapelli-Sipo-Bubinga-Niangon-Conrdia-Bongosi... gibi bu şiirsel adların, kimi bir futbol takımı olduğunu söylüyor, kimi de Japon arabalarının markasıdır diyordu. Benim o yazıda belirttiğim korkum; dışarıdan kabuklu gelen bu ağaçların yabancı böcekleri de getireceği ve bu böceklerin kendi ağaç türlerimize büyük bir yıkım yapacağıydı. TV'deki mucize ağaç da bu ağaç türlerinden biri olduğu için kitaplığıma el attım. Gabon'a ilişkin iki üç satır bilgi derleyeyim dedim. Sonra da hemen bu yazıyı düzenledim. Aslında izlediğim yanlış bir yoldu; biliyorum. Böylesine önemli bir konu incelemeyi, araştırmayı gerektirirdi; ama, bilim adamlarımız yüreklendirdi beni. Programdan anladığım kadarıyla, onlar da böyle ciddi bir raporu bir günde düzenlememişler miydi? Öte yandan benim bilimsellik gibi bir savım da yoktu. Şimdi uzatmadan kendi görüşümü belirteyim: Böyle bir mucize sözkonusu olamaz. Açıklayamadığımız her şeyi doğaüstü olarak nitelersek bilimde ilerleme de olmaz zaten. Ağacın içinden çıkan bu yazı, Gabonlu bir okur-yazarın ağaç genç iken gövdesine yazdığı, daha doğrusu kazdığı bir yazıdan başka bir şey değildir. İklim gereği ağacın çok hızlı büyümesi nedeniyle yara içeride kalmış; ancak dıştaki büyüme daha hızlı olduğundan yazının üzeri kapanmıştır. Ameliyat izlerinin vücudumuzda kalıp kaybolmadığı gibi... Gabon, 1960 yılında bağımsızlığa kavuşan bir Batı Afrika ülkesidir. O yıllara kadar Fransızların egemenliği altındadır. Yerli dilin yanında Fransızca konuşulduğu gibi, çok az sayıda Arapça konuşan halk da vardır. Büyük çoğunluk putperest olmakla birlikte, az sayıda Katolik ve bir azınlık oluşturacak kadar Müslüman halk da bulunmaktadır. Ülkede yıllık yağış ortalaması 2000 mm'nin üstündedir. Yıllık ortalama sıcaklık 30 dereceyi aşmaktadır. Mucize olarak nitelenen Okoume ağacının tomruğu, kaplamalık çıkarılmak üzere yurdumuza getirilmiştir. Taşıma boyu 12 m'dir ki; bu 12 metre, ağacın kalın olan kısmını yani köke yakın bölümünü de kapsamaktadır. Çünkü, kalın olan bölümden daha enli bir kaplama alınacaktır. Yazıyı ağaca kazıyan kimse, dipten başlayarak ilk bir-iki metrede bu işlemi yapmıştır. Ağaç dörder metrelik bölümlere ayrılıp kesildiğine göre de, kazılan yazının ilk parça içinde kalması mucize değil; doğaldır. Peki, içinde yazının olduğu dört metrelik tomruk, bıçağın altına her hangi bir yönde konulsaydı, kesitte yazı okunabilir miydi? Kuşkusuz okunamazdı. Program sunucusu bunu da ilahi bir rastlantı olarak niteliyor. Oysa hiç de öyle değil. Çünkü, yıllar önce yazıyı ağaca kazıyan Gabonlu da ağacın geniş yüzeyini seçmiş ve çalışırken daha rahat hareket edebilmiştir. Şimdi Türkiye'deki işadamı da geniş yüzey bıçağın altına gelecek biçimde yerleştirme yapmış ve geniş yüzeyden daha dekoratif ve para eder görüntüler almayı amaçlamıştır. Tomruğun dar olan yüzeyini bıçağın altına yatırıp dar kaplamalar almak yerine geniş yüzeyden yararlanmıştır ki; en akılcı yoldur. Demek ki, geniş yüzeyde çalışmayı, yazıyı kazıyan da, kaplamayı alan da yeğlemiştir. Bu da bir mucize değildir. Tomruğun, kesit alınmak üzere cuma günü bıçak altına verilmiş olması, cuma gününün Türkiye'de çalışma günü olması nedeniyledir. Öteki İslam ülkelerinde olduğu gibi cuma günü tatil olsaydı, tomruğun dilinme işlemi cumartesi ya da başka birgün yapılmış olacaktı. Bu konunun olayla zaten doğrudan bir bağlantısı yoktur. Olaya mucize açısından yaklaşılırsa, bundan daha güçlü destekler sıralanabilir. Olay kutsal bir aya denk getirilir, ezan saatine denk getirilir; akla yatkın olabilecek dayanaklar bulunabilir. İşadamının belirttiğine göre, ellerinde kutsal yazıyı içeren sadece 100 tane kaplama vardır. Bu çok olağandır; çünkü daha fazlası olamaz. Kendisinin söylediğine göre; kaplamaların kalınlığı 0,5 mm'dir. Demek ki, kazılan yazının derinliği de en fazla 5 cm'dir. Balta, keski, keser ya da benzeri bir gereç kullanılarak kazıma yapılmıştır. Yazı, ağacın kök yakınından başlayıp yukarı doğru yazılmıştır. Arapça sağdan sola doğru yazıldığından ilk sözcük olan Allah kök tarafında, son sözcük olan Muhammed ağaç gövdesinin üst yanında yer almıştır. Muhammed sözcüğü ötekiler kadar belirgin kazınamamıştır; çünkü yazıyı kazıyan sağ eliyle buraya uzanamamıştır. Böylece Gabonlu yazarın sol elini kullanamadığı da anlaşılmaktadır. Eğer sol elini kullanmış olsa, yukarıya rahatça uzanacak ve Muhammed sözcüğü ötekiler kadar belirgin olacaktı. Öte yandan Bismillah; Bismillahirrahmanirrahimin müslüman halk arasındaki söyleyiş biçimidir. Gabonlu Müslüman da kazımada bu kısa söyleyişi seçmiş ve yazıyı Bismil-Allah biçiminde kazımıştır. Bize göre, mucizevi bir yazıda zaten böyle bir halk söyleyişi olamaz. Bilim adamlarımız bunun bir Mucize olduğunu, bilimsel açıklamada bulunamadıklarını tüm dünyaya duyurdular. Ben de bu işin Gabonlu, inançlı bir okur-yazar müslümanın, katolik ve putperestlere gösterdiği bir tepki olduğunu söylüyor; Allah bu tür açıklamalar yapan bilim adamlarımızın YÖK'lüğünü göstermesin diye dua ediyorum.


Popüler bilim adamı Nicola Tesla, "Dünyadaki tüm sırlar frekanslarda gizlidir. Frekansları takip ederseniz ona ulaşabilirsiniz" demişti ölmeden önce. Bu noktadan bakılınca müzik sanki sadece bilimsel bir şey gibi kulağa geliyor. Ama aslında bu soruyu cevaplamanın birçok yolu var. Bu soruları düşünene kadar müzik dinlemek ve müzik yapmak benim için çok anlamlı değildi. "İnsanların çoğu bunu yapabiliyor zaten. Şarkı söyleyebilirim, keman çalabilirim, müzik de yapabilirim." gibi cümlelerle kendimi alay ediyordum. Ama işlerin böyle yürümediğini fark ettim. Müziğin biraz matematik gibi olduğunu fark ettim. Nefret etseniz veya cevabı bilmeseniz bile, cevabı bulana kadar çözmeye çalışıyorsunuz. Bu arada, notaların ve melodilerin matematikten çok daha zor olduğunu bilmelisiniz. Bunun matematikte olduğu gibi bir girişi ve çıkışı yok. Belirli bir zaman ve kural yok. Elbette birçok kural var ama en büyük fark, kendi kurallarınızı kendiniz yapıyor ve çiziyor oluşunuz. Çünkü müzik senin kuralların ve çizgin; benim değil, patronun, annen, erkek kardeşin ya da arkadaşının değil. Bence sorularımın cevabı tam olarak bu: Şarkı söylemeyi ve müzik yapmayı seviyoruz çünkü kendi sınırlarımız oluyor ve kimse sana ne karışabiliyor ne de sınırlarını geçebiliyor. Kendi dünyanızı siz oluşturuyorsunuz; binalarınızı inşa edebilir, vatandaşlarınızı kontrol edebilir, kendi kurallarınızı koyabilir, kendi dünyanızdaki her şeyi kontrol edebilirsiniz. En iyisi de şarkılar sizi yargılamıyor. Onlar sadece sana yardım ediyorlar ve sana inanıyorlar. Bazen anne, bazen baba ve bazen de arkadaş gibi oluyorlar. Cevap beklemeden size inanıyorlar. Huzura kavuşmak için sadece bir tuşla melodileri açmak yeterli oluyor. Sadece sen ve ruhun devrede oluyor o sırada. Başka hiç kimse değil. İşte bu yüzden müzik dinlemeyi her şeyden bazen çok seviyorum. -Still with you, by Jeon Jungkook.


Mustafa Kemal' in eseri nutuk bu sözlerle başlar. O günlerde vatan toprağı talan edilmekte. Köyler yakılıp yıkılmakta. İnsanlar çeşitli cemiyetler kuruyor. Ne acıdır ki kurtuluşun görüldüğü bu cemiyetler içinde manda ve himayeyi isteyenler de vardır. Halk kime nasıl inanacağını bilememekte. Bununla beraber bir şeylere inanacak gücü de son derecede hızlı bir şekilde tükenmekte. Sözleriyle devam eder. Bizler yeni bir 19 Mayıs' ta yine beraberiz. Tam tarih verecek olursak 19 Mayıs 2021. Atatürk' ün cümlelerinin üstünden tam 102 sene geçti. Peki o günden bu yana neler değişti. Ülke ve bu bayramın hediye edildiği gençler olarak neler yapmaktayız. -Bugünün tarihi nedir? - 19 Mayıs 1919 - Hmm demek öyle. O zaman bugünü Gençlik ve Spor Bayramı ilan ediyorum? Sanırım bunu böyle anlatsam buna inanacak birkaç insan bulabilirim. Bazılarına göre komik olabilir ama bu durum acıklıdır, şu an bu devirde bunlara inanmak şaşılacak bir şey olmalı. En son klasik bir bayram yazısı olmayacak diyordum. ''İşte budur böyle olmuş o zamanlar neymiş öyle hmm kutlu olsun'' yazısı olmayacak. İnsanımız özellikle gençler için durum pek de iyi görünmemekte. İyi bir liseye yerleşmeliler hemen birkaç sene sonra üniversite sınavı. Çoğunun bin bir cefa ile yerleşeceği bir bölüm. Ve sefalet dolu üniversite yılları. Maddi durumu yetersiz olanlar derslerden sonra yarı zamanlı bir iş bulup çalışacaklar. Okul ile iş yeri arasında mekik dokumakla geçen yıllar. Eee ama üniversite öğrencisi kendini geliştirmeli, tiyatroya, konsere gitmeli varsa kız arkadaşıyla bir yerde yemek yemeli. Bunu gidip kyk yurtlarında 8 kişi üst üste kalan öğrencilere sorun onlar size gerekli açıklamayı yapacaktır. Eski bayramların tadı, heyecanı, neşesi yok. Olmaz tabi uyutulan bir nesil yetişiyor. Tutunacak hiçbir şeyi olmayan bir z kuşağı var. Mustafa Kemal Paşa zamanında dış güçler saldırmaktaydı. Şu an kendi elimizle bezdirdiğimiz bir nesil var. O zamanlarda Amerika ya da İngiliz mandasını isteyenler vardı. Yavaş yavaş bunu kabullenen bir nesil var. Aaaa nasıl olur özgür bir toplumuz? Öyle mi dersin sabret bakalım daha bitmedi yazı. Bu ülkede kızlar hala okula gönderilmeyip genç yaşta evlendirilmekte! Peki ne yapalım. Atatürk gibi birinin gelip bizi kurtarmasını mı bekleyelim? O imkansız işte. Öyle biri gelmez daha. Olaya karamsar bakmıyorum. Öyle bir insan gelmeyecek diye durum değişmeyecek diye bir kural yok. Bu ülkenin her karışı için birer Atatürk olmalı, birer Koca Seyit olmalı. Bunu çalışarak, okuyarak, sorgulayarak yapmalı. İlerleme adına, insanlık adına engelleri yerle bir ederek yapmalı. İşe eğitimle başlamalı, eğitimi zayıflayacak bir ülkede yok olmak, hakarete uğramak, eriyip gitmek işten bile değildir. İlkelliği ırkı, dili, dini bir kenara bırakmalı. Bunların insanın biricik değerleri olduğunu anlamanın vakti geçiyor. Bünyamin kardeşim, Bu çok güzel yazınız için sizi kutlar, kırılmayacak umutlarınızın sağlıklı günlerle devamını dilerim.


1998 yılından Best FM'de yayın hayatına başladı. Büyük bir beğeniyle dinlenen Nihat Sırdar 12 yıl boyunca Best FM ile çalıştı. 2005 yılından itibaren ise Alem FM'e geçerek Nihat'la Curcuna ve Nihat'la Sivrisinek programlarını sunarak devam etti. 2013 yılının Ekim ayından bugüne değin Show Radyo'da program yapmaya devam ediyor. Ancak Eylül ayından sonra farklı bir radyoya geçeceğini duyurdu. İstanbul 89.6, Ankara 87,5, İzmir 102,0... İnternet yayınları https://t. co/3x7YqJ55mP ve Radyoland uygulaması üzerinden. Uydudan dinleyenler Türksat'ta küçük bir arama yaparak @kafaradyo yu bulabilirler... GELİŞME 11.01.2019: Güçlü Mete Bugün Twitter hesabından çok az kaldığını duyurdu. Görünen o ki kurulacak radyonun logo ve isim çalışmaları bitmiş. Çok yakında yayında olmalarını bekliyoruz. Nihat'la Sivrisinek Programı 21 Kasım Çarşamba Akşamı özel bir yayın yapacak. Sadece Online olarak dinlenebilen RadyoLand'a buradan ulaşabilirsiniz. Nihat Sırdar ve ekibinin kuracağı radyo kanalı ile ilgili gelişmeler anlık olarak sizlerle paylaşılacaktır. GELİŞME 21.10.22018: Nihat Sırdar Instagram'da yaptığı açıklamalarda Yeni bir ulusal radyo kurulduğunu duyurdu. İşlemlerim büyük bir çoğunluğunun tamamlandığını ve ekibinde kemik kadrosunun belli olduğunu duyurdu. Ayrıca Show Radyo'da yaptığı programlar aynı saatlerde olmak kaydıyla aynı format ile devam edecek. Yeni Radyo'nun ismiyle ilgili olarak da Aynı "Kafa" da olduğumuzu söyleyebilirim diyerek Kafa dergiden bir kapak görseli paylaştı. - Nihat Sırdar - Sivrisinek - Zeki Kayahan Coşkun - Muray Seymen - Güçlü Mete - Sunay Akın GELİŞME 10.09.2018: Nihat Sırdar programa eylül ayı boyunca Show Radyo'da devam edeceğini yineledi. GELİŞME 18.09.2018: Nihat Sırdar 5 Ekim Salı günü Show Radyo'da programlarının son kez yayınlanacağını. Son yayının İzmir'den yapılacağını açıkladı. Nihat Sırdar'dan Henüz hangi radyo'da olacağına dair bir açıklama gelmedi. Şu an için Nihat ve Sivrisineğin hangi radyoya geçeceği ile ilgili net bir bilgi bulunmuyor. Şu anda Show Radyo'da Nihatla Sivrsinek programı eski kayıtlar üzerinden devam ediyor. 10 Eylül'den itibaren canlı olarak tekrar yayında olacaklar. Sonrasında ise hangi radyoda olacağı bilinmiyor. -Yeni frekans neresi? -Çok kısa süre içinde belli olacak ve duyuracağız. -Yoksa yeni bir radyo mu kuruluyor? -Neden olmasın? -Bu gizem nedir, artist misiniz? - Niye saklayalım belli olsa? -Emekli mi oldun? -Yaşa takıldım:)


Okan Bayülgen uzun süredir Virgin radyo'da yayın yapıyordu. Show Radyo'da verilen bilgiye göre Okan Bayülgen radyo hayatına Show Radyo'da devam edecek. "Kabereden Naklen Okan Bayülgen" adlı programı ile, 1 Ekim 2018'den itibaren 18:00 - 20:00 arasında Okan Bayülgen'i Show Radyo'da canlı olarak dinleyebilirsiniz.


Tam adı, İsmail Ebul-iz Bin Razzaz El-Cezeri olan ve bizim Cezeri batı dünyasının ise Cazari/Gazari olarak bildiği, çağının ilerisindeki bilim insanı 1153 yılında Cizre'de doğmuştur. Mekatronik biliminin öncüsü kabul edilir. Aynı zamanda dünyanın ilk sibernetik bilgini olan Cezeri, bilgisayarın temellerini oluşturacak çalışmalarıyla bilinir. Ayrıca robotlar, saatler, otomatik çocuk oyuncakları, termos, şifreli kilitler ve şifreli kasalar gibi 60 civarında makinenin mucididir. Cezeri'nin çalışmalarını günümüze aktaran, kendi kaleme aldığı el-Cami beyne'l- ilmi ve'l- ameli'n-nafi fi sına ati'l-hiyel adlı eserdir. Cezeri bu eserini Diyarbekir Sultanı Sukman bin Artuk'un isteği üzerine kaleme aldı. Sultan, Cezeri'nin çalışmalarına çok kıymet veriyordu ve bu nedenle kaybolup gitmelerini istemiyordu. Bu eser sayesinde teknik ve bilimsel çalışmalar oldukça ilerledi. Cezeri, 25 yıl Artuklu sarayında Sultan Kara Aslan ve torunu Nasıruddin Mahmud'un yanında görev yaptı. Bu görevinin ardından memleketi Cizre'ye döndü ve burada vefat etti. Yaşamına dair bilgilerimiz, büyük ölçüde kendi kitabında anlattıklarıyla sınırlıdır. Sibernetik ve otomatik sistemler alanında çalışmaların başlangıcı hususunda; Almanlar Leibniz'i, Fransızlar Descartes ve Pascal'ı, İngilizler Bacon'ı bilim dünyasında ileri sürer. Ancak Cezeri, tüm bu bilim insanlarından 600 yıl önce sibernetiğin ilkelerini ortaya koydu. Yaptığı çalışmalar dönemindeki insanları hayrete düşürüyordu. Bu sebeple dönemin insanları ona zamanın harikası anlamına gelen Bediuzzaman diyordu. Cezeri yapmış olduğu çalışmaların çizimini ve teknik anlatımlarına da kaleme aldığı eserde yer vermiştir. Çalışmalarını teoride bırakmayıp onları denemiş ve hayata geçirmiştir. Kendi ifadesiyle Tatbikata çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında kalır der. Cezeri hakkında anlatılanlar arasında en dikkat çekeni, bir robot yaparak Artuklu Sultanına sunduğu ve robotun otomatik olarak çalıştığı, kısıtlı bazı hareketlerde yaptığı aktarımıdır. Ayrıca kitabında buna yönelik çizimlerin olması bu aktarıma delil olarak gösterilir. Cezeri'nin Diyarbakır'da görev yaptığı sırada icat ettiği pek çok otomatik makina sarayda kullanılmaktaydı. Abdest almak için su döken otomat, içecek ikramı yapan robotlar, müzik enstrümanı çalan aletler, saray salonlarında gezen tavus kuşu şeklinde makineler, su saatleri ve 24 şifre ile açılabilen kilitler gibi pek çok icadı sarayın içinde kullanılıyordu. Kaleme aldığı eserde yaklaşık 300 makine ve sistemin bilgileri mevcuttur. Bunların çalışma prensiplerini şemalarla tarif etmiştir. Suyun kaldırma kuvveti ve basınç gücünü kullanarak, tamamen yeni bir teknikle otomatik hareketler elde eden sistem kurdu. Cezeri'nin hava, boşluk ve denge prensibini kullanarak yaptığı araçlar oldukça meşhur olmuştur. Kitap I Eşit saatlerin ve Güneş saatlerinin geçişlerinin belirtildiği saatlerin yapımı üzerinedir. On bölümden oluşur. Kitap II İçki partileri için uygun kap ve figürlerin yapımı üzerinedir. On bölümden oluşur. Bölüm 8: Bir kadeh ve şişe tutan bir adam. Şişeden kadehe şarap doldurup içer. Kitap III İbriklerin, kan alma teknelerinin ve abdest alma leğenlerinin yapımı üzerinedir. On bölümden oluşur. Bölüm 2; Hükümdarın abdest alması için kendi kendine su dökebilen, ülüğü ördek şeklinde olan ibrik. Kitap IV Şekillerini değiştiren fıskiyeler ve sürekli çalan flüt için araç yapımı üzerinedir. On bölümden oluşur. Kitap V Derin olmayan göllerden ve ırmaklardan suyu yukarı çıkaran araçların yapımı üzerinedir. Beş bölümden oluşur. Kitap VI Değişik ve farklı şeylerin yapımı üzerinedir. Beş bölümden oluşur. Bölüm 2; Küre üzerinde bulunan, konumları bilinmeyen üç noktanın merkez noktası, bu araç yardımıyla dakik olarak saptanabilir; kullanılan dar, geniş ve diğer açılar da onunla ölçülebilir. Bilimsel çalışmalar daima birbirinin öncüsü ve tetikleyicisi olmuştur. Cezeri'de çalışmalarını yaparken bilimin birikerek ilerleyen ve gelişen prensibinin örneği olmuştur. Kendisinden önce yapılmış pek çok çalışmadan faydalanmış ve bunları geliştirmiştir. Özellikle Antik Yunan ve Bizans bilim insanlarının çalışmaları Cezeri'ye çok yardımcı olmuştur. Cezeri'yi bilim dünyasında öne çıkaran en önemli özelliği deneye olan düşkünlüğü olmuştur. Yaptığı çalışmaları hayata geçirmek onun için oldukça önemliydi. Kitabında detaylı tariflere, çizimlere ve şemalara yer vermesi de diğer bilim insanlarına deney yapabilmeleri ve makineleri kullanabilmeleri için yol göstermektedir. Daha da önemlisi fikirlerinin uygulanabilmesinin yanında sınanabilmesi içinde bir kılavuz bırakmıştır. Cezeri, bir mucit olmaktan ziyade bir mühendistir. Çalışmaları mühendislik açısından yeni fikirler ve yöntemlerle doludur. Cezeri'nin yapmış olduğu makinelerden su çarkı ile işleyen tulumba, modern mühendisliğin gelişiminde doğrudan rol almıştır. Bu alet, çift etki ilkesinin uygulanması, dönme hareketinin ileri-geri harekete çevrilmesi, emme borusunun bilinen ilk kullanılışı olması sebebiyle önemlidir.


Türkiye'nin nadide güzelliklerinden peri bacalarına ev sahipliği yapan ilimiz Nevşehir'dir. Bu bölgeye Kapadokya denmesinin peri bacalarıyla hiçbir ilgisi yoktur. İsmini Kapadokya Krallığı'ndan alır. Nevşehir'de bulunan bu bölge günümüzde Kapadokya olarak anılmaya devam edilmektedir. Kapadokya paleolitik çağdan günümüze kadar birçok uygarlığın yerleşkesi olmuş ve günümüze kadar birçok miras bırakmıştır. Bu bölgede yaşayan en eski uygarlık Hititlerdir. Kapadokya konum olarak aynı zamanda İpek Yolu'nun önemli kavşaklarından birisidir. Bölgede milyonlarca yıl öncesine ait deniz canlısı fosilleri bulunmuştur. Bu da bir zamanlar bu bölgenin iç deniz olduğunu göstermektedir. Fayların sıkışması sonucu Toros adı verilen sıradağlar oluşarak bölgede büyük bir değişim yaratmıştır. Fayların hareketi gibi etkenlerden dolayı bölgede volkanik faaliyet meydana gelmiştir. Erciyes Dağı, Güllü Dağ ve Hasan Dağı bu çevreye en yakın noktada bulunan volkanik dağlardır. En yakınında Erciyes bulunur. Erciyes Dağı lav, tüf ve kül tabakalarından oluşur. yaklaşık 10 milyon yıl önce püskürmeye başlayan lavlar çevrelere yayılarak platolara doğru ilerlemiş, burada bulunan iç denizleri, akarsuları ve gölleri kurutmuştur. Kuru zemin üzerinde 100 - 150 metre kalınlığında tüf tabakasının oluşmasına neden olmuştur. Tüf tabakaları lav ve küllerden oluşan genelde açık renkli ve kolayca ufalanan yapılara sahiptir. Bu tabakalar kil, kil taşı ve bazalt kayaçlar da içerdiğinden bazı alanlarında sertleşmiştir. Yakınlarında bulunan ırmak ve diğer akarsular yoğun yağmurların etkisiyle zamanla taşarak sellere yol açmıştır. Hem yağmur etkisi, hem seller hem de rüzgarın aşındırması geçen milyonlarca zaman içerisinde bu kayaçların oyulmasına, delinmesine ve aşınmasına neden olmuştur. Bazı noktalar aşınmanın etkisiyle minik ovalar oluştururken bazı noktalarda bulunan sert kayalar bu aşınmalara karşı yenik düşmemiş. Böylelikle sert kayaların bulunduğu noktalarda tüf tabakasını korunmuş ve peri bacaları adını verdiğimiz yapıların oluşmasına neden olmuş.


Periyodik Cetvel'in mucidi Dmitri Mendeleev, Sibirya'nın Tobolska şehrinde doğan(1834) Rus kimyager ve mucittir. Mendeleev on yedi kardeşin en küçüğüydü. Babasının ölümünün ardından annesi onu eğitim alması için batıya St. Petersburg'a gönderdi. 1859 ve 1861 yılları arasında sıvıların kılcallığı ve spektroskop konularında araştırmalar yaptı ve spektroskop üzerine kitap yazdı ve dikkatleri üzerine çekmiş oldu. Almanya, Fransa'da Avagadro Hipotezi üzerine araştırmalar yaptı. Daha sonrasında ticari amaçlı damıtma yöntemi üzerine çalışmalar yaptı. Bu çalışma ile Rusya'da ilk petrol rafinerisi kurulmasına katkıda bulunmuş oldu. Tabii en önemli çalışması St. Petersburg Üniversitesi'nde görevli olduğu sırada 'Periyodik Cetvel''i bulmuştur. Otuz beş yaşındayken, elementleri düzene sokmanın bir yolunu bulmaya çalıştı. Elementleri iki şekilde gruplandırdı: Atom ağırlığına göre, veya elementlerin ortak özelliklerine göre. Bu dizilimi ise elementlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerindeki düzenlilikten yola çıkarak oluşturmuştur. Mendeleyev'in, Kuzey Amerika'da solitaire kağıt oyunundan ilham aldığı söylenmektedir. Oyunda kartlar süitlerine göre yatay olarak, rakamlarına göre dikey olarak sıralanır. Mendeleev, benzer şekilde elementleri periyotlar denilen yatay diziler halinde ve gruplar denilen dikey sütunlar halinde sıralamıştır. Dikey sütunlar benzer özelliklere sahip kimyasalları bir araya getirir. Öyle ki, metallere özgü kimyasal benzerlikleri sebebiyle bakır gümüşün üstünde, gümüş de altının üstünde yer alırken, helyum, neon ve argon, soygazlar sütununa yerleşir. Yatay diziler de kimyasal elementleri atom çekirdeklerindeki proton sayısına, yani atom numarası olarak bilinen değere göre, küçükten büyüğe doğru sıralar. Hidrojen elementinin bir protonu vardır, dolayısıyla atom numarası birdir ve tablonun ilk elementidir; Uranyumun doksan iki protonu vardır, dolayısıyla tablonun sonlarında yer almaktadır ve atom numarası doksan ikidir. 1907 yılında, St. Petersburg'ta yakalandığı grip nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Periyodik tabloyu oluşturduğu sırada 63 element biliniyordu, ölümünden sonra 86 element keşfedildi ve çalışmalarının önemi bir kez daha anlaşılmış oldu. Bu kadar hızlı artış elementlerin periyodik tablosu sayesinde olmuştu. Mendeleyev'in ismi Ay'da bir kratere ve periyodik tabloda keşfedilen 101 numaralı elemente verilerek, ismi onurlandırılmış oldu.


Bir saat içerisinde 100'den fazla göktaşının atmosferimizde parçalandığını gözlemleyebilirsiniz. Bu durum halk arasında yıldız kayması olarak adlandırılır. Aslında yıl içerisinde gerçekleşen tek meteor yağmuru Perseid değildir. Ancak Perseid'i özel kılan Ağustos ayına denk gelmesi sebebiyle, açık bir gökyüzü olma ihtimalinin diğerlerinden çok daha fazla olmasıdır. Böylelikle gözlemlemek ve fotoğraflamak çok daha kolay olacaktır. Ayrıca gözlem için herhangi bir teleskop ya da dürbüne ihtiyaç duymuyorsunuz. Çıplak gözle izlenebiliyor. Perseid meteor yağmurunu şehirde gözlemlemek mümkün değildir. Şehrin yaydığı ışık, büyük oranda kirliliğe yol açacağı için; 5-10 adetten fazla yıldız görmeniz mümkün olmayacaktır. Tabii bu da bir şeydir. Ancak Şehirden uzak karanlık yerleri tercih ederseniz, seyredeceğiniz yıldız sayısı bir hayli artacaktır. Ankara'da, Ankara Üniversitesi Gözlemevi Perseid meteor yağmuru için etkinlikler düzenleyerek bu şöleni izleme fırsatı sunuyor. Ancak daha profesyonel bir gece geçirmek isterseniz, ışığın az olduğu şehirden daha uzak yerlere gitmeniz gerekir. DSLR fotoğraf makinası ile uzun pozlama yaparak bu şöleni fotoğraflandırabilirsiniz. Işığın az olduğu yer ve en karanlık zamanı tercih etmeniz faydalı olacaktır. 02:00 - 04:00 saatleri aralığı günün en karanlık saatleridir. Swift Tuttle, 133 yılda yörün ge turunu tamamlar. 13km yarıçapa sahiptir. Bu kuyruklu yıldız ilk olarak 1992 yılında gözlemlenmeye başlamıştır. En yakın geçişi 1993 yılında gerçekleşmiştir. Bu yıdlız, sürekli olarak yörüngede ilerlerken peşinde küçük toz ve buz bulutları bırakır. Dünya'da bu yörüngeyi kesen bir yörüngeye sahiptir. Bu yörüngeden geçerken, Swift Tuttle'ın bırakmış olduğu bu enkaz kalıntıları atmosferimizden içeriye çok hızlı bir şekilde geçer. Bu geçiş sırasında yoğun sürtünmeden dolayı toz parçaları yanmaya başlar. Bu olaya meteor yağmuru adı verilir. Yörüngede bulunan Swift Tuttle enkazı da ortalama olarak 45km/s hız ile yörüngede ilerlemeye devam eder. Bu nedenle her yılın 10-13 ağustos günleri arasında meteor yağmurunu gözlemlemek mümkün olur. Evet, yörüngelerimizin kesişiyor olması, Swift Tuttle adlı kuyruklu yıldızı potansiyel bir tehtid olarak görmemize neden oluyor. Bundan sonraki en yakın geçiş 14 Ağustos 2126'dır. Bazı resmi olmayan kaynaklara göre bu tarihte Swift Tuttle'ın dünyaya çarpma tehlikesi bulunuyor. Ancak resmi kaynakların olmaması nedeniyle bu konuya ilişkin herhangi bir kaynak bulunmamaktadır.


Geleceği şekillendirecek bugünün çocukları olduğuna göre, çocukların küçük yaşta teknolojik kazanımlar elde edebilmeleri için ebeveynlerin ve eğitimcilerin yönlendirmeleri büyük rol oynamakta. Çocuklarımız teknolojiyi eğlence amaçlı kullanmaktan çok üretim odaklı kullanmalı diye düşünüyorsanız bu yazı size çok yardımcı olabilir. Çocukların programlama öğrenmesini zevkli hale getiren uygulamaları sizin için bir araya getirdik. Bu uygulamalar sayesinde çocuğunuz hem eğlenecek hem de öğrenecek. Scratch, MIT Lifelong Kindergarten Lab tarafından geliştirilen ücretsiz bir temel programlama dili uygulamasıdır. Ebeveyn/eğitimci rehberliğinde çocuklarınızın temel programlama eğitimine başlaması için çok uygundur. Okuma-yazma bilen ya da yeni öğrenmeye başlayan her çocuk Scratch'i kolaylıkla öğrenebilir. 8-16 yaş arası çocukların kullanımına göre tasarlanmış oldukça basit bir ara yüze sahiptir. Geleneksel programlama dillerinin aksine Scratch ile program yazmak için kodların bloklar halinde üst üste ve yan yana bir araya getirilmesi gerekir. Çocuğunuz, sürükle bırak yöntemi ile kolay bir şekilde blokları yerleştirerek bilgisayarda animasyonlar, oyunlar ve hikayeler yaratabilir. Çocuğunuz Scracth ile resim, ses, müzik gibi çeşitli medya araçlarını bir araya getirebildiği için rahatlıkla kendi animasyonlarını ve bilgisayar oyunlarını tasarlayabilir. Ebeveynler için açıklayıcı müfredat talimatları vardır. Ayrıca çocukların geliştirdikleri programları paylaşıp, sorular sorabileceği bir topluluğa da sahiptir. Scratch ile çocuklar teknolojiyi akıcı bir şekilde kullanmayı ve teknoloji ile yaratmayı öğreneceklerdir. Önerilen Yaş Grubu: 8-16 yaş. Bilgisayarınıza buradan indirebilirsiniz. Kodu Game Lab Microsoft tarafından geliştirilmiş, çocukların basit görsel programlama diliyle 'oyun' geliştirebildikleri, oynayabildikleri ve yaptıkları oyunları arkadaşlarıyla paylaşabildikleri bir temel programlama dili uygulamasıdır. Kodu'nun grafik ara yüzü ilgi çekicidir. Çocuğunuzun anlayıp uygulayabileceği komut sistemine dayalı sözel bir dili vardır. Çocuğunuz, oyunu 3 boyutlu bir dünyada keşfetmek ve tasarlamak için bu uygulamayı kullanabilir. Çocuklarınız, Kodu ile kendi oyun evrenini tasarlayabilir, karakterlere komutlar verebilir ve kendi oyun senaryolarını kurgulayabilir. Önerilen Yaş Grubu: 8-14 yaş. Bilgisayarınıza buradan indirebilirsiniz. Çocukların kodlamayı kolayca ve eğlenceli bir şekilde öğrenip uygulayabilecekleri yazılımlardan biri de "Blockly" dir. Blockly, Scratch ten esinlenerek Google'ın geliştirdiği çocuklara yönelik ücretsiz bir programlama aracıdır. Blockly; Scratch programı gibi animasyon ve oyun yapma üzerinden değil bloklara verilen özel görevleri yerine getirerek öğrenilen bir yapıdadır. Bu yüzden çocuğunuz bu programla hangi bloğu nerede hangi amaçla nasıl ve ne zaman kullanacağını daha kolay öğrenir. Labirent, bulmaca veya kuş gibi farklı görevleri yerine getirip kodlamayı eğlenceli bir şekilde öğreten bir uygulamadır. Blockly uygulaması EBA üzerinden akıllı tahtalarda da açılabilmekte ve sınıf içerisinde kullanışlı bir şekilde eğitim yapılmasına olanak sağlamaktadır. Önerilen Yaş Grubu: 10+. Bilgisayarınıza buradan indirebilirsiniz. LEGO Mindstorms, MIT araştırmacıları tarafından tasarlanıp LEGO şirketi tarafından üretilen bir ilköğretim öğrencisinin bile kendi başına robot geliştirebilmesine olanak sağlayan yeni bir teknolojidir. Program öğrenmeyle ilgili yaklaşımlardan biri de robotik çalışmalardır. Çoğu çocuk, gerçek dünyada çalışan şeyleri programlama fikrine olumlu yanıt verir. LEGO Mindstorms, çocuk dostu bir görsel programlama yapısına sahiptir. LEGO programlama dili küçük çocuklar için yeterince basittir. Çocuğunuz farklı eylemleri, değişkenleri ve olayların farklı oluşumlarını blokları sürükleyip bırakarak gözlemleyebilir. Programlama yazılımını ücretsiz olarak bilgisayarınıza indirebilirsiniz, ancak programın çalışması için bir LEGO Mindstorms kiti edinmeniz gerekir. Bildiğiniz gibi robot geliştirmek mekanik, elektronik ve bilgisayar alanlarında üst düzey bilgi ve beceri gerektirmektedir. LEGO Mindstorms kitinin içindeki teknik tuğlalarının birleştirilmesiyle robotun mekanik yapısını, hazır mikroişlemci ve sensörleri sayesinde de robotun elektronik aksamlarını üst düzey bilginiz olmasa da kolayca oluşturabilirsiniz. - Sifon çeken robot, - Robot köpek, - Davul çalan robot, - Piyano çalan robot, - Zeka küpü çözen robot, - Alkış sesiyle ışığı kapatan robot, - Su doku çözen robot, - Kare çizen robot, - Topa vuran robot, - Top fırlatıcı robot, - Helikopter robot, - Kağıt katlayan robot, - Kağıda yazı yazan robot, Önerilen Yaş Grubu: 10+. Bilgisayarınıza buradan indirebilirsiniz. Bu uygulama ve programlar sayesinde çocukların algoritmik zeka gelişimleri açısından güzel bir temel oluşturabilirsiniz.


- 1. Müzeyyen Senar- Bir İhtimal Daha Var - 2. Zeki Müren - Ah Bu Şarkıların Gözü Kör Olsun - 3. Münir Nurettin Selçuk - Dönülmez Akşamın Ufkundayım - 4. Seyyan Hanım - Hasret - 5. Melihat Gürses - Dillerde Name Adın - 6. Muazzez Abacı - Vurgun - 7. Bülent Ersoy - Çile Bülbülüm - 8. Hüner Coşkuner - Seni Ben Ellerin Olsun Diye mi Sevdim - 9. Behiye Aksoy - Bir Garip Yolcu - 10. Safiye Ayla - Muhabbet Bağı - 11. Zeki Müren - Sorma Ne Haldeyim - 12. Emel Sayın - Duydum ki Unutmuşsun - 13. Belkıs Özener - Sevemedim Karagözlüm - 14. Muazzez Ersoy - İntizar - 15. Müzeyyen Senar, Safiye Ayla - Kimseye Etmem Şikayet - 16. Nesrin Sipahi - Hani O Bırakıp Giderken Seni - 17. Gönüş Yazar - At Kadehi Elinden - 18. Zekai Tunca - Eski Dostlar - 19. Nigar Uluer - Elbet Birgün Buluşacağız - 20. Sevim Şengül - Senede Bir Gün - 21. Barış Manço - Gamzedeyim Deva Bulmam - 22. Perihan Altındağ Sözeri - Kapın Her Çalındıkça - 23. Bonus - Sezen Aksu - İstanbul İstanbul Olalı - 24. Bonus 2 - Neşet Ertaş - Yalan Dünya - 25. Bonus 3 - Tanju Okan - Öyle Sarhoş Olsam ki Rakı masasına neden çilingir sofrası denir bilir misiniz? Rakı masasında yüreklerin kilitleri çözülür, masada bulunanların birbirinden gizlisi saklısı kalmaz da o yüzden. Rakı masasının adabı da biraz bu çilingir yakıştırmasının ağırlığına dayanır. Rakı yavaş içilir, her mezeyle içilmez, her yerde rakı içilmez vs. vs... Argümanlar çoğalır. Oysa rakı masasının en geçerli tek kuralını olan "yüreğimizin kilidini açmayı" doğru uygulamanın yolu; rakının yanında dinlediğiniz müziklerle, rakı masasında yanınızda oturan kişinin doğru seçilmesinden geçer. Demleneceğiniz kişiye karışamayız ama müziklerle ilgili söyleyeceklerimiz var...


Karşımdaki kişinin yüzünü neden seçemiyorum? Telefonumdaki yazılar birbirine karışmış gibi yada gelen otobüsün üzerindeki yazıları neden göremiyorum? gibi yakınmalarınız var ise sizinde bir göz doktoruna gidip gözlerinizde refraksiyon kusuru olup olmadığını kontrol ettirmeniz gerekmektedir. Bu yazıda hep duyduğumuz miyop, hipermetrop, astigmat ve presbiyopinin ne demek olduğunu açıklayacağım. Kırma kusuru olmayan göz anlamına gelen Emetrop bir gözde kornea kırıcılık gücü, lens kırıcılık gücü ve aksiyel uzunluk olması gereken normal değerlerdedir ve baktığımız cismin görüntüsü bütün bu bölümlerden geçerek gözün arka tarafında bulunan retinanın üzerine düşer ve oradan optik sinirler vasıtasıyla kafatasımızın arkasında bulunan beynin oksipital lobuna kadar iletilir. Bu sayede görme olayı dediğimiz olay gerçekleşmiş olur. Fakat bazı nedenlerden dolayı görme olayını gerçekleştirecek olan bölümlerden biri yada birkaçı görevini tam olarak yerine getiremiyorsa gözümüz artık refraksiyon kusurlu bir göz haline geliyor ve cisimlerin görüntüsünü gerçek halinden farklı algılamaya başlıyoruz. Bu noktada ise göz doktorları hastalara gözlük kullanımı önerisinde bulunabiliyor. Muayene sırasında çıkan değerlere göre hastanın hangi refraktif kusura sahip olduğunu öğrenebiliyoruz ve bunu düzeltici etkide değerler reçetemize yazılıyor. Uzağı görememe olarak bilinen miyop, kişilerin cisimlere baktığında oluşan görüntünün retinanın üzerine değil ön tarafına düşmesi nedeni ile oluşur. Bu nedenle miyop olan kişiler genellikle uzağı gözlerini kısarak baktığında görüntünün daha iyi hale geldiğini söylerler. Bunun nedeni genellikle gözün aksiyel uzunluğunun olması gerekenden daha uzun olması ve gözleri kısma hareketi ile göz içi lensinin şeklinde değişiklik yaparak görüntüyü retina üzerine düşürme çabasıdır. Gözü kısma ile görüntüyü düzeltme çabası her zaman başarılı değildir çünkü oluşan miyopi değeri yüksek güçte olabilir ve kişi her zaman bu düzeltmeyi gerçekleştiremez. Miyop numaraları genellikle büyüme eğiliminde olup kalıtsal olarak oluşma olasılığı yüksektir. Miyop kişilerin reçetesine yazılan değerler - değerde olur ve kalın kenarlı mercekler ile bu sapma düzeltilir. Ayrıca miyop olan kişilerin göz numaraları belli bir değeri aşmadıkça yakını görmekte hiç problem çekmezler. Yakın gözlüğü kullanımı ihtiyaçları oluşmaz. Ancak yüksek miyop kişiler yakını görmekte problem yaşarlar ve gözlüğü çıkartarak yakını daha iyi görürler. Hatta bu durum için doktorlar normal miyop değerinden daha küçük olan farklı bir numara yakın gözlüğü önerebilirler. Yakını iyi görememek olarak bilinen hipermetrop, bazen presbiyopi ile karıştırılan bir refraksiyon kusurudur. Her iki kusurda da yakın iyi görülemediği için konunun hastalar tarafından karıştırılması gayet normal. İlk başta bunun izahını yaparak konuyu daha iyi kavrayabiliriz. Hipermetrop numaraya sahip olan kişilerin genellikle göz içi aksiyel uzunlukları olması gerekenden daha kısa yada kornea yüzeyi daha düz olduğu için kırıcılık gücü azalmakta ve retina üzerine düşmesi gereken görüntü, retina arkasına düşecek şekilde kırılma yapmaktadır. Miyopta olduğu gibi kalıtsal geçiş olasılığı yüksektir. Yaş faktörü önemli olmaksızın her yaşta görülebilir, fakat çocuklarda odaklanma gücü yetişkinlerden daha güçlü olduğu için hafif hipermetrop çocuklar belli bir yaşa kadar gözlük kullanmadan net görebilirler. Ayrıca her yenidoğan bebek bir miktar hipermetrop olarak doğar. Bunun sebebi ise aksiyel uzunluğun doğumda 16-17 mm kadar olmasıdır ve vücut geliştikçe aksiyel uzunluk yetişkinlerdeki 21-22 mm seviyesine gelene kadar cisim görüntüleri retinanın arkasına odaklanacak şekilde oluşur. Presbiyopi ise bunların dışındaki sebeplerden dolayı ortaya çıkar ve yaş faktörü en etkili sebeptir. Ayrıca presbiyopi başlığı altında işleyeceğiz. Hipermetrop kişilerin reçetesine yazılan değerler + değerde olur ve ince kenarlı mercekler ile bu sapma düzeltilir. İleri yaştaki hipermetroplar aynı zamanda kendisine 30 cm kadar yakın olan cisimleri görmektede zorlanabilirler bunun için doktor ayrıca yakın gözlüğü değerleri bulunan reçete yazmaktadır. Şekilleri eğik olarak görmek olarak bilinen astigmat kusuru, korneamızın olması gereken gibi düzgün bombelikte olmayıp, farklı meridyenlerde farklı bombeli şekilde olması nedeniyle kaynaklanmaktadır. Bunu dünyamızın kutuplardan basık ekvatordan şişik haline benzetebiliriz. Korneamız bu şekle girdiyse, bundan dolayı göz içine alınan ışığın eksen doğrultusu değişmekte ve görüntü retinanın belli bir yerine noktasal odaklanması yerine çizgisel olarak odaklanmaktadır. Astigmat, miyop ve hipermetropla birlikte aynı anda görülebilir. Kalıtsal geçiş olasılığı yüksektir. Belirti olarak yatay ve düşey çizgilerin görüntülerinde bozulmalar hissedilir, bağ ağrısı ve gözlerin görmek için daha çok çaba sarf etmesinden dolayı hızlı yorgunluk oluşabilir. Miyop astigmat, hipermetrop astigmat ve mix astigmat olarak üç çeşidi vardır. Astigmat olan kişilerin reçetelerine yazılan değerler + yada - güçte mercekler olur. Şimdide hemen hemen herkesi belli bir yaştan sonra yakın gözlüğü kullanmak zorunda bırakan presbiyopiden bahsedelim.30 cm ve daha yakından baktığımız cisimleri artık eskisi gibi net göremiyorsak ve cismi daha uzağa götürerek odaklamamızı sağlayabiliyorsak ve yaşımız 35-40 yaş ve üzeri ise presbiyopi başlamış demektir. Peki nedir bu presbiyopi? Aslında göz içindeki lensimiz gençken daha yumuşak haldeydi ve yumuşak olduğundan, bize yakın cisimleri odaklamak için, göz kaslarımız lensimize akomodasyon hareketi yaptırıyordu. Yani gözümüzün içindeki ince kenarlı olan lensimizi yanlardan sıkarak daha bombeli hale getiriyor ve kırma gücünü artırıyor, fokuslanmayı yükseltiyordu. Bizde bu sayede bize 30 cm'den yakın olan cisimleri rahatça görebiliyorduk. Fakat yaş ilerledikçe göz içi lensimiz eski yumuşaklığını yitiriyor ve bunları hareket ettiren kaslarda işlevlerini yerine getiremiyor. Elimizdeki kitabı okumak için yeterli odaklanma gücünü artık göz lensimizi yanlardan sıkarak elde edemiyor hale geliyoruz. Bu nedenle doktorlar gözlük reçetemize yakın numarası ekliyorlar. Lensin hareket edememesinden kaybettiğimiz kırma gücü hesaplanarak bu bize gözlük olarak veriliyor. Presbiyopi, tek başına bir tanıdır fakat hastada önceden miyop, hipermetrop ve astigmat tanılarından biri var ise reçeteye yazılacak değer +ADD hesaplamalarına göre belirlenir ve kullanılan mercek + yada - şeklinde olabilir.