Gönderdiğim dosya üzerinde bir yılı aşkın süredir çalışıyordum. Başvuruların kapanmasından bir hafta önce, sevdiğim ve saygı duyduğum bir şair ağabeyim yarışmaya katılmak konusunda beni cesaretlendirdi. Ani bir kararla dosyayı kargoladım. İlk okuduğum şiir Nazım Hikmet'in bir şiiriydi. Sonrasında çok fazla şairi misafir ettim zihnimde ve her birine özendim. Bu özenmeden sonra yazdıklarımda ben yoktum, onlar vardı. Ardından dedem bana Osmanlıca-Türkçe bir sözlük verdi ve içimi titreten kelimeler kattım heybeme. İşte o kelimelerden sonra Naz olarak yazmaya başladığımı görüyorum. İlk şiirimi İstanbul'da, ailemle birlikte yaşadığım evde yazdım. Dilin ne denli mucizevi bir yaratım olduğunu fark ederek yazdım, hala da aynı hayret makamında yazıyorum. Şayet bir ödül daha fazla insana dokunmamızı sağlıyorsa, duyulması gerekenleri kulaklara taşımaya ve zihinlere perçinlemeye katkı sağlıyorsa ne mutlu, iyi ki var. Takdir etmek de edilmek de çok güzel. Bu noktada Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülü'nü farklı bir koltuğa oturtan, daha önce kitabı basılmamış şairlere el uzatması. Mihenk taşı kelimeler olan bir kuyumcudayız o halde. Öncelikle okur olarak cevap vereyim. Ergin Günçe bir şiirinde Türkçeyi içimi çekerek konuşuyorum diyor. Ben de içimi çekerek okumak istiyorum yazılanları. Türkçe şahane kelimeleri kucağında tutan bir dil fakat çoğumuz onlarla tokalaşmıyoruz, onları anlamadan hoyratça kullanıyoruz. Bir yazını oluşturan kelimeler bu nedenle mühim. Bunun yanı sıra dilin kemiklerini, eklemlerini ve kıkırdaklarını bilen şair dili dansa kaldırabilir. Kağıtta bunu gören okur ise dansa eşlik etmeye başlar. Şükür ki birçok şairin dille dansına eşlik edebildim. Yazan taraf olarak da bir okura bu eşliği bahşetmek için sözlükler okuyup denizimi genişletmeye çalışıyorum zira damlaları iyice anlamadan bu denizi anlatabileceğime inanmıyorum. Dosyada 2014 ve 2018 seneleri arasında yazılmış şiirler var, bir başka deyişle on beş yaştan on dokuz yaşa kadar yazılmış şiirler. Zaman ödülden bağımsız olarak da birçok şey ifade ediyor. İlk soruda bahsettiğim gibi başvurum çok ani oldu fakat dosyanın üstünde bir seneyi aşkın süredir çalışıyordum. Dört senenin kumu geldi ve Arkadaş'ın sahiline vurdu diyebilirim, iyi ki de bu sahile vurdu. Olmak çok büyük bir fiil, hakkında konuşmak güç. Mücadele ettiğimiz müddetçe olmaya devam ediyoruz.


Önder Çolakoğlu: Metinlerarasılık... Çok sık duyduğumuz bir kavram. Julia Kristeva Metinlerarasılık sonsuz bir süreçtir ve her metin bir alıntılar mozaiği gibi oluşur der. Modern ve hatta postmodern şiirin poetikasında metinlerarasılık; önceden yazılan şiirlerle, yeniden kurulacak olan ilişkiyi, geleneği dönüştürmeyi ve geleneğin yeniden üretilmesini öngörüyor. Tam da burada Harold Bloom ise Gelenek sadece nesilden nesle bir geçiş ya da yumuşak bir aktarım süreci değildir; aynı zamanda geçmişteki deha ile şimdiki yönelimler arasında bir çatışmadır diyor. Yeni yazılan şiirin ses, müzik, yapı ve biçimsel açıdan daha önceki herhangi bir şiiri anımsatma hissettirmesinin son zamanlarda arttığını görüyoruz. Aynı biçim, aynı yapı, aynı ritim hep. Esinlenme, çalıntı vs. kavramsallarla bunu açıklamak kolaycılık belki; ama böyle olduğu gösterildiğinde de şairin, durumu metinlerarasılık kavramına bağlayıp işin içinden sıyrıldığını görüyoruz.


Yörünge 3185i, roman yapan niteliklere, mesela romana özgü anlatının basit ve tek konulu yorumunu önleyen içkin bir kendiyle çelişme haline, soyut düşüncelere ve ikiliklere indirgenmeye direnen romana özgü yoğun betimleme kullanımına, alegorik yorumlamayı savuşturan karakterlerin dramındaki ahlaki ikiliğin cisimleşmesine, rasyonel düşünceyle tümüyle erişilebilir olmayan sembolik unsurların varlığına diğer edebi türlerden ayrı olarak nasıl bir yaklaşım göstereceğini, yazarı Türkan Bozkurt ile konuştuk. Türkan Bozkurt: Bilim kurguda tasvirler ve karakterlerden ziyade olay örgüsüne daha çok önem verilir. Hiç de azımsanamayacak bir okur kitlesi vardır. Ben bu kitabı yazarken içindeki bilgilerin doğru olması konusunda çok titizlendim, çok araştırma yaptım. Sade bir dil kullanmaya çalıştım. Asıl çarpıcı olan olayın kendisi olmalıydı. Edebi metin okuru yeniliğe açıktır, okuduğu metin hakkında düşünmeyi, yorum yapmayı sever. Bunu başkaları ile paylaşır. Beğenmezse açıkça söyler. Türkan Bozkurt: Bilim kurgunun sınırı yoktur. Olmazı bile oldurmaktır diyebiliriz. Kaldı ki Dünya'mız zaten her türlü statükonun yıkıldığı yepyeni bir devrimin eşiğinde farkında değil misiniz? Dünya'da yaşanan olaylara bakış açımızı değiştirmeliyiz. Büyük bir değişimin tam ortasındayız. Aile yapılarımız, para kullanımımız, olaylara verdiğimiz tepkiler, eğitime bakışımız, alış veriş alışkanlıklarımız, toplumsal hassasiyetlerimiz değişiyor. Biz değişiyoruz. Türkan Bozkurt: Bu çok çarpıcı bir tespit olmuş. Hiç bu şekilde düşünmemiştim. Yaratılış ve Nuh'un Gemisinden bir yönüyle ayrılıyor. Bahsettiğimiz durumlarda sıfırdan yaratılış ya da çöküşte olan topluma bir şans daha verilmesi konuları var. Yörünge 3185'te ise bilimin ışığında sürekli bir iyiye gidişten bahsediliyor. Türkan Bozkurt: Bu konuda çok soru alıyorum. İsimlerin neden Türkçe olmadığı ya da nereden aklıma geldiği ile ilgili. Gök bilimle uğraşan insanlar bu isimlere çok aşina aslında. Kitabın ruhuna uyacağını düşündüğüm için sanırım gök cisimlerine verilen isimler yoğunlukla kullanıldı. Bunu bazı insanların yabancı hayranlığı şeklinde yorumladıklarını direkt böyle söylemeseler de tavırlarından anlayabiliyorum. Fakat bu yabancı hayranlığından değil gökyüzüne olan hayranlığımdandır. Türkan Bozkurt: Dünya'nın on bir bölgeye ayrılmasının esprisi ülke kavramının ortadan kalkmasıyla ilgili aslında. Uzun vadede ülkelerin sınırlarında değişiklik olacağını öngörüyorum. Bazı büyük ülkelerin parçalanacağını, bazı küçük ülkelerin güçlerini birleştirerek daha büyük bir ülke kuracaklarını. Sonuçta hikaye 3185'te geçiyor ve ne olacağına ben karar veriyorum. İleride neden böyle olmasın. Bütün bölgelerde ayrı dil kullanılsaydı hikayenin bütünlüğü bozulurdu. İnsanlık olarak büyük bir değişim geçiriyoruz. Aynı dili kullanmaya başlamak bir metafor olarak kullanılmadı. Şu anda yapmaya başladığımız şey tam da bu aslında. İnsanlar olaylar karşısında ortak tepki vermeye, ortak ses yükseltmeye başladı. Sebebinin ne olduğunun önemi yok. Kimi zaman adalet arayışı, bazen benzin fiyatları ya da iklim krizi. Hemen on binlerce kişi bir araya geliyor ve sonuca ulaşıyor. İleride aynı dili kullanmak mümkün olacak. Belki bunun için teknolojik araçlar kullanacağız ama bunun bir önemi yok. Türkan Bozkurt: Her ihtiyacı karşılanan kişiler stok yapmazlar. Bu para için de geçerlidir. Bu konu önemli ve birinci kitapta üstünkörü ele alınmıştır. İkinci kitapta daha derinlemesine ele alınacaktır. Para kullanımımız da değişiyor. Farkında olmadan yavaş yavaş sanal para kullanımına geçiyoruz. Ben Dünya ekonomisinin çökeceğini ve yeni arayışlara gireceğimizi öngörüyordum. Fakat bu kadar hızlı ve sert bir şekilde olacağını tahmin etmemiştim. Önümüzdeki otuz yıl içinde para karşılığı insan çalıştırmanın yeniden düzenleneceğini düşünüyordum fakat gelişmeler gösteriyor ki bu çok daha erken bir zamanda olabilir. 3185 yılında sistem değişikliği konusuna girmeyeceğim çünkü bu tam da ikinci kitabın ana temasını oluşturuyor. Türkan Bozkurt: Kötülük nedir? Kötülük, çok eski çağlardan beri ilkel kodlarımıza kazınmış olan hayatta kalma dürtüsüdür. Bunun işe yaradığını gören insanoğlu kendini doğanın dahası diğer insanların efendisi sayma eğilimine girmiştir. İşler bundan sonra sarpa sarmıştır. Doğa bizi çok sert bir şekilde terbiye ediyor. Kendimizi onun efendisi değil de bir parçası saymaya başladığımızda aradaki sorun ortadan kalkacaktır. Dünya'da yaşanan tuhaflıklara gelince. Bence resme biraz uzaktan bakmakta fayda var. Bize ne gösterirlerse onu görüyoruz. Ben yaşadığımız tarihsel aralık açısından şanslı olduğumuzu düşünüyorum. Endüstri Devrimi'nin bitişine tanık oluyoruz. Henüz adı konulmamış, yepyeni ve dijital bir çağa giriyoruz. Yaşadıklarımızın bunun sancısı olduğu düşünüyorum. Yaşadığımız bu zorlu ve heyecan verici süreçte ortak akıl üretmeli ve yüzümüzü bilime dönmeliyiz. Ben bir fütüristim ve gelecekteki Dünya'nın şimdikinden çok daha iyi bir yer olacağını düşünüyorum. Bu teknolojinin gelişmesi ile mümkün olacaktır. Türkan Bozkurt: Yörünge 3185 bir distopya değil çünkü distopyada olumsuz gelecek vurgusu vardır. Ütopya da diyemeyiz, çünkü onda da imkansız bir iyimserlik vardır. Bu kitapta yazılan her şey yapılması mümkün olan şeylerdir. Zorlu bir süreçten geçiyoruz fakat ben geleceğin daha güzel olacağına yürekten inanıyorum. Bu kitabın yazılmasının amacı distopya şeklinde yazılmış kitaplara, çekilen filmlere; tarihin bu kadar ileride seçilmesinin sebebi de kıyamet senaryolarına kafa tutmak olarak açıklanabilir.


Antakya Film Festivali yönetimi olarak yaşamakta olduğumuz bu Corona virüsü günleri içinde, yarışmaya katılan filmlerin içimizdeki heyecanını bir kez daha yaşatmak ve eserlerimizin bir çok kişiye ulaşmasını sağlamak için, Festivalimizde başarılı olup Ödül alan filmleri belli süre sizin de katkılarınızla online erişime açıyoruz. Bu nedenle, Coronavirus sürecindeki sanat etkilerini, COVID-19 gibi sistematik düzeyde, küresel tehditlerle karşı karşıya kaldığında sanatın rolünü ve değerini keşfetmek için etkili sanat dünyası aktörleri seslerini bir araya getiriyor. Bu dayanışma ile, Coronavirüs ile ekolojik durumumuzu vurgulamak için yapılacak etkinliklerden, Uzmanlar, virüsü doğanın ateşle oynayan medeniyetlere ilk uyarı atışı olarak nitelendirdi. Biz sanatçılar ve sanat organizasyonları bu benzeri görülmemiş salgının sağlık, ekonomik ve ruhsal etkilerini hafifletmek için var gücümüzle mücadele etmekteyiz. Kriz sonrasında daha iyi bir dünya inşa etmek için sanatın nasıl bir rol oynayabileceğini birlikte keşfetmiş olacağız. 27 Nisan da başlayacak Antakya Film Festivali Online film şenliğine siz de evinizden ilan edeceğimiz programdan dilediğiniz film linklerini seçerek izleyebileceksiniz. Etkinliğimiz 1 Haziran'a kadar, her hafta farklı filmler gösterilerek devam edecek.


Evet, hepiniz hatırladınız bu repliği. Taş Devri karakteri Fred Çakmaktaş'ın sevinç nidasıydı bu başlık. Çünkü eskiden çizgi filmlerde sevinilirdi. Çocuklar heyecanla çizgi film kuşağı saatini bekler, sokaklar boşalır, TV açılırdı. Ve gülerdi çocuklar bu çizgi filmleri izlerken. Dostluğu, sevgiyi, paylaşmayı, barışı, komşuluk ilişkilerini yani aslında kısaca vicdanı öğrenirlerdi. Vicdan insanlarda doğuştan bulunmayan ve yaşadığı çevreden öğrenilen ve öğretilebilen bir duygudur. Mesela Fred ve Barnie sıkı dosttular ve iyi komşu, çocukları-eşleri iyi arkadaştı, sevimliydi Dino, Çakıltaş şeker kızdı. Kötü hiç bir şey yoktu Taş Devri'nde. Aslında gerçek anlamda da kötü hiç bir şey yoktu İlkçağda ya! Belki çocukların türlü türlü oyuncakları, oyun hamurları, çizgi filmleri yoktu ama kimsenin elinde ki kemikle birbirini kovaladığını da sanmıyorum. Şimdi ise çeşit çeşit üstelik paralı olan TV kanallarından anne-babalar farkına varmadan şiddet satın alıyorlar. Üstelik bazı ünlü masalların bile yasaklandığı şu günlerde hala SPİDERMAN, BEN10, TRANSFORMERS gibi adını bile telaffuz etmekte zorlandığım çizgi filmlerle dolu kanallar var. Hatta bu yaz Ben10 isimli bir çizgi filmin yarışmasına bile şahit oldum bir kanalda Çocuklar çizgi filmi dikkatle izleyip, içinde ki soruları yanıtlayıp puan alıyorlardı. Sorulardan biri: Ben10 şimdi hangi kötü savaşçıyla savaşsak? Pes doğrusu! Çocuklarımıza barış öğreteceğimize savaş öğretmeye çalışıyor, üstelik bunu çizgi filmler aracılığıyla gerçekleştiriyoruz. Sonra da etrafımızda örümcek ağı fırlatan çocuklar, Pikaçular, BEN10'ler kol geziyor diye hayıflanıyoruz. Ben Taş Devri'ni izlerken içimde hiç yarışma duygusu olmamıştı, ama bu çocuklar sanki çizgi filmleri bilgisayar oyunlarında ellerinde bir koz olsun ya da televizyona çıkıp yarışalım diye izliyorlar. Yani niyet masumca bir çizgi film izlemek ya da vicdan öğrenmenin ötesinde maalesef. Amerika'da Ulusal Kablo Televizyon Derneği tarafından desteklenen 3 yıllık bir araştırma, TV şiddetiyle ilgili kaygıları doğrulamıştır. 3,5 milyon dolarlık araştırma, TV programlarının %61'inin değişik türlerde şiddet içerdiğini ortaya çıkarmıştır. Hatta bu oran gittikçe artmakta. ABD Sağlık Bakanlığı, şiddet içerikli TV programlarının çocuklarda saldırgan davranışın önemli bir nedeni olduğunu açıklayan bir rapor yayımlamıştır. Yapılan bir deneyde bir grup çocuğa şiddet içeren çizgi filmler izlettirilip, sonrasında çocukların odanın içinde ki davranışları gözlemlenmiştir. Çocukların aralarında ki problemleri aynı izledikleri çizgi filmde ki gibi şiddetle çözmeye çalıştığı görülmüştür. Diğer grup çocuğa şiddet içermeyen çizgi film izlettirilip davranışları gözlemlendiğinde onların davranışlarında bir anormalliğe rastlanmamıştır. Tabi ki şiddet içerikli yayınlar sadece çocukları olumsuz anlamda etkilememektedir. Ama onların elinden bizler gereksiz çizgi filmleri alabiliriz. Ne yazık ki koca koca adamların elinden Kurtlar Vadisi'ni alamıyoruz Etrafta Polat, Memati kol gezse de en azından Örümcek Adam'ların sayısını azaltabiliriz. Emin olun Örümcek Adam'lar bugün azalırsa ilerde hiç Polat Alemdar da kalmayacaktır. YABA YABA DU! İyi ki varsın Taş Devri bu çocukça neşeyi bana yaşattığın için.


Yıllardır sınırlarımız boyunca süren savaşlar, ülkemizdeki çatışmalar, darbe girişimleri, bombalamalar, doğal afetler yaşamımızdan hiç eksilmediği; bu felaketlerden birebir etkilenenler, mülteciler, depremzedeler aramızda yaşadığı halde, hep yanı başımızda olduğunu bildiğimiz benzer olasılıklara hazırlanabilmiş, gerçekleri olduğu gibi görmeye ve sahiden kalıcı ve ciddi çözümler üretmeye kalkışmış mıydık? Hayır, büyük çoğunluğumuz bunları yapmak yerine korkmuş, yorulmuş, ümidimizi tüketmiş dolayısıyla izin verildiği ölçüde bize kalana sarılmış; dayatılana, istenene uyum göstermeye çalışmakla yetinmiştik. Elbette yaşanan onca şey kolayca geçiştirilecek etkiler bırakmadı üzerimizde, bu yüzden de kolayca çıkamadık içlerinden. Ağladık, sızladık, acı çektik ama yaralarımızı derinlerine inip temizlemeye cesaret edemeden sardık. Ne yazık ki hayatta kalmak, artık epeyce daralmış olsa da güvenli alanlarımızı korumak, ekonomik ve sosyal koşullarımızı en az kayıpla sürdürebilmek için bunu sık sık yapar hale geldik. Bir durumu derinlemesine inceleyip sorunları açıkça ortaya koymanın, onları gerçekçi bir yaklaşımla çözmenin ciddi bedeller ödemeyi gerektirdiğini iyi biliyoruz çünkü. Salgının iyice açığa çıkardığı durumlardan biri de doğa ve beklenmedik olgular karşısında hala oldukça savunmasız olduğumuz ve devletlerin sürekli insanı kontrol ve tehdit etmek üzerinden kurduğu güvenlik mekanizmalarının bizi korumakta oldukça yetersiz kaldığı gerçeği. İyimser yanım, bu süreçte insanların tam da bir sorgulama döneminden geçerken yönetim sistemlerini ve pek çok alandaki yetersizliklerini de ciddiyetle sorgulamaya başlayabileceklerine, bu sorgulamaların salgınla birlikte ortaya çıkan karmaşanın, yaşanacak çatışmaların, kırılmaların var olanı değiştirip güvelik meselesinin kapsamlı olarak yeniden tanımlanacağı, daha adil ve eşitlikçi bir yapılanmaya dönüşebileceğine inanmak istiyor tabii. Kısa sürede kontrol edilemezse eninde sonunda içine düşeceğimiz kaosun, bizi nerelere sürükleyeceğini düşünmek bile istemiyorum zira. Fakat ezile ezile içimize iyice yerleşen güvensizlik, korkuyla umutsuzlukla yitirdiğimiz harekete geçme, değiştirme, adaleti sağlama isteğimiz bir de virüsün yaydığı can korkusuyla birleşmişken pek de iyimser olamıyorum ne yazık ki. Distopyaya açılacak bir kapının önündeyiz ve her şey insanların seçimlerine, eylemlerine bağlı.


2) Yüzyıllık Yalnızlık. 3) Benim Adım Kırmızı. BeforeTheRain filmi döngüsel kurgudaki eşsizliği, Gizli Yüz filmi Türk Sinemasında şiirselliğin çok önemli örneklerinden biri olması; TheWeepingMeadow, TheBeekeeper, Le RegardeD'Ulysse filmleri ise kamera rejisinin olağanüstü örneklerini ortaya koyması yanında adeta insanlık destanı olması, atmossferi ve müzikleriyle, bütün bir dünya sinema tarihindeki yönetmenler göz önüne alındığında Angelopoulos ve öteki yönetmenler dedirten bir yönetmenin filmleri olması sebebiyle bu listeye alınmıştır.


Sözcüklerin dünyasına yapmakta olduğumuz yolculuk Nefes kelimesi ile devam ediyor. Kelimeleri sesimiz vasıtasıyla duyulur hale getiririz. Sesimizi çıkarabilmek için ise nefese ihtiyaç duyarız. Nefes: Arapça nfs kökünden gelen nafas yani soluk sözcüğünden alıntıdır. Bir not düşelim: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen nap hşa veya np heşa sözcüğü ile ve Akatçada da napa şu soluk alma sözcüğü ile eş kökenlidir. - Soluk. - Şifa amacıyla hastaya okunan dua. - Sigara, pipo içilirken içe çekilen duman. - Canlıvarlık, canlılık, hayat belirtisi: - Bektaşi ve Alevilerin görüş ve düşüncelerini belirtmek için yazılmış şiirdir. Nefes, hayatla bağımızdır aslında, yani hayattır, bizi canlı tutandır. Aldığımız her nefese iki defa teşekkür etmeliyiz. Birini alabildiğimiz, diğerini de o nefesi tekrar verebildiğimiz için. Ancak nefese dair söylenmiş şu güzel sözü de unutmamak gerekir. Yaşamak; Sevilmeyi hak eden birine yaşamını harcamaktır. Belki bir an, belki bir isim, belki bir insan ya da bir yerdir kimimiz için.


En çok iki hafta süreceği öngörülen ara tatilin öne alınması ile kendimizi kalabalıktan ayırmak için bir köydeki yaz evimize geldik. Karantinadan beri aynı yıkık giyitlerimizleyiz. Kiminin yenleri püsküllendi, seyreldi. Birbirimize soluk görünüyoruzdur. Tüm bunlar olmadan önce de alışveriş tutkunu insanlar değildik, ancak sadece birer yedek giysi ile yola çıktığımızdan dönüşümlü olarak giyiyoruz. İnanmayacaksın belki ama üzerimde bir giysinin eskimesi, sarkması ve ipliklenmesi tuhaf bir haz veriyor. Yoksulluğun kutsanması gibi bir anlam çıkmasın sakın buradan. Eşyaya boğduğumuz evlerin ve dolapların nefessiz, vakitsiz bıraktığını daha iyi anlıyorum artık. Makyaj yapmamak da bir özgürlük tanımı artık bana. Şayet bizi can yitimleri ile, onlara varamamakla, belki bir daha görememekle sınamasaydı olup bitenler bu hale sevinebilirdim bile. Dünya kısa süre önce ancak geleceğin kurgulandığı eserlerde rastlanacak bir hayretin içerisine hapsoldu. Tüm boş inançları sorgulamak için sakinlik ve mekan öneriyor sanki sebep. Yanı sıra adımlayan korku '' durup ince şeyleri'' anlamaya olanak verdi mi bilmiyorum fakat zamanı inceltip şeffaflaştırarak geride kalanın anısını sık dokumuş olabilir. Doğadaki birbirine muhtaçlığın bilgisini unutmuş insana yaşayabilmek için mesafeyi şart koşan ironi tüm bunlar bittiğinde yine de unutulur mu? Unutulmasın. Çünkü doğanın kitabı, ardıç ağacı ile ardıç kuşunun var olabilmek için birbirlerine muhtaçlığının tekrarından ibaret. Ardıç kuşunun ağacın tohumu ile beslenmesi, ağacın da ancak kuşun sindirim siteminde kabuğu çatlayan tohumdan kendini sürdürebilmesine benzer bir bağlılıkla tanıştıracak dünya kalan insanlığı. Öyle hissediyorum. Toprağa ittiğim kuru bir asma çubuğundaki hevese tapıyor, biz kururken şarkısı daha gürleşmiş kuşların şenliklerini, kuzuların daha bağırgan be'lerini me'lerini tekrarlıyorum. Oluşla değil ruhumla katılıyorum ki böylece insan olmaktan da sanki biraz kurtuluyorum. Edebiyat bu süreçte duvarların gerisinden de teknolojik olanaklarla seslenmenin olanaklarını buldu. Ezelden beri zaten acıyla beslendiğinden bu alt üst oluşun dönüşerek başka bir kanaldan fışkırması şaşılacak bir şey olmayacaktır. Bir ay içinde hayatımıza giren birçok kavram, sözcük şimdiden metinlerde dolaşmaya başladı ve hemen de eskidi. Bizler de eski dünyaya dönemeyeceğiz artık, yeter ki ardıç olalım birbirimize.


İki Çarpık Bacak, Banu İmer'in denemelerden oluşan ilk kitabı. Yazar, bilinçaltı uzmanı ve bir edebiyatçı. Kişinin kendini keşif yolculuğunda karşılaşabileceği zorlukları ve çözüm yollarını samimi, kısa ve net cümlelerle ifade ediyor. Değişimin, kalıpların dışına çıkmanın, bir şeylerden vazgeçmenin sanıldığı kadar zor olmadığını anlatırken sizi cesaretli olmaya, meydan okumaya, özgürleşmeye davet ediyor. Yaşamınızı zehir eden korkularınızı, düşüncelerinizin karmaşasından yarattığınız çaresizliğinizi, geçmişin kötü hatıralarını nasıl alt edeceğinizi okurken kitapla bütünleşiveriyorsunuz. Anlatılanlar size tanıdık geliyor. Hayatı kendine söz verdiğin gibi yaşa. cümlesi yaşamınızın tüm olumsuzluklarından sıyrılıp hayatın sunduklarını gülümseyerek karşılayabilmeniz ve değişimin ilk adımlarını atabilmeniz için cesaret veriyor. Kitaba adını veren İki Çarpık Bacak adlı deneme daha çok göz yaşartan bir çocukluk anısı. Bunu okurken yazardan kendinize ya da sizden yazara bir yol uzandığını fark ediyorsunuz. Bu, kitapla bağ kurmanızı kolaylaştırıyor. Güzel tarafı pek çoğunda olduğu gibi bunda da yaşanılan bir travmanın üstesinden nasıl gelineceği çok net şekilde okuyucuya sunuluyor, üstelik edebi bir tatta. Satır aralarındaki mizah duygusu ise, gözyaşlarınızın yerine tatlı bir gülümseme bırakıyor. Kendini çok sevmeyen, çok sevilemez. cümlesinin verdiği mesaj tüm satır aralarında... Sevmekten çok sevilme arzumuzun can yakıcı sonuçları gözler önüne serilirken gerçek sevginin ancak özümüzle olan bağımızı güçlendirdiğimizde yaşanabileceği vurgulanıyor. Böylece kendinizi sevmeye, kendinizle barışık olmaya derin bir arzu duyuyorsunuz. Zaten öyleyseniz yazarla aynı düşüncede olmak hoşunuza gidiyor. Yazarla sohbet etmek istiyorsanız samimi, etkileyici bir üslupla yazdığı bu kitabı elinize almalısınız. Ne zaman başlayıp bittiğini anlamayacaksınız.


Murat YALÇIN: Dostluk, arkadaşlık, hısım akraba ilişkileri geleneksel biçimlerini yitirdi. Çağdaş olanaklar insanları yalnızlığa itiyor. Kimse kimseye muhtaç değil, kim kimseye mecbur değil. Zor günlerde yanında olmak vardı. Dayanışma ruhu vardı... Yalnızlık, kişisellik, her işi tek başına yapabilme olanağı hiçbir dönemde bu denli yüceltilmemiştir. Akrabalık da yakınlık demek değil. Bunlar uzunca bir süredir yaşadığımız, yakındığımız konular. Bu bir sorunsa aşmanın yolunu gerçekten bilmiyorum. Kişiden kişiye değişen gereksinmelerdir. M. Y: Dayı Parçası burun buruna yaşadığım acılı günleri geride bırakırken gerçekleştirdiğim zihinsel, yazınsal bir tören. Bu kitabın her yerindeyim esasında. Yaşanan gerçekleri yansıtmadan, ama o duyguyu, bakış açısını koruyarak yazdığım bir kitap. Yazınsal gerçekliği oluşturmaya çalışmanın peşinde oldum. Yoksa başımdan geçen bir dizi olayı anlatmak değildi tasam. M. Y: Hayal kurmaya başladığımız anda, mutlu, umutlu anlarımızda uğradığımız her türlü olumsuzluk... Bizi yolumuzdan çeviren, caydıran şeyler. Bu bazen hastalık biçiminde olur, bazen bir kaza. İnsani olguları, olağan gelişmeleri kendimize karşı algılamamız hayatın blöf çekmesidir. Hastalık sürecinde, zavallı anlarımızda bütün dünya karşımıza dikilir. Dayı Parçası bu duyguyu epeyi işliyor sanırım. M. Y: Cemil ölüme yaklaştıkça anlam arayışı artar. Çocuksu bir duygu durumudur bu. Çaresizlik, tutamak arayışı... Hasta mücadele içindedir, küçük umutları beslemek için savaşır. Ama hasta yakını akıbeti, kaçınılmaz sonu bütün açıklığıyla görür. Hastanın çocuksu tepinmesi karşısında hiçbir şey diyemez ya da dememeyi tercih eder. Hastanın yüzüne bakamamaktır belki de orada gökyüzünü seyretmek. M. Y: Evet, refakatçinin, hasta nöbetçisinin zamanı geçirme biçimlerinden biri de okumak. Kitaptaki yeğen de bir akademisyen, bir şair olarak elinde kitapla dolaşır. Ama okuduklarıyla yaşadıkları yer değiştirir. Yeğen bir hikayenin parçası olduğu bilinciyle davranır. Bu bilinç bazen yazarın bilinci gibi görünse de aldanmamalı. M. Y: Böyle düşünen anlatı kişisi de bir yazar olduğundan kendi düşüncelerimi ona yüklemiş görünüyorum. Bu alıntı onun kendini ifade ediş biçimi, benzeri düşünceleri taşısam da bu şekilde söylemezdim. Ama o yaşadıklarının etkisiyle, bir ölüm kalım savaşının ortasında olmasından ötürü bir asker ağzıyla ifade etmiş. Okumak, gerçeklerle hayaller arasında köprüler kurmaktır. Hayaller olmadan gerçekleri kavrayamayız. M. Y: Hayır. Birdenbire harfler, sözcükler sökün etti, gökyüzünde beliren güvercin sürüsü gibi kitap sayfalara konup yerleşti. Ne yazdığımı bilmeden yazdım, bittikten sonra yayımlamamak dahil her seçenek masadaydı. Böyle bir kitapta, roman sayılabilecek bir uzun hikayede, karar kıldım. M. Y: İyi geçinmeleri gerek. Bazen çok uzun süre günleri geceleri birlikte geçtiğine göre anlayışlı, sevgili, saygılı olmalılar birbirlerine karşı. Fedakarlık, feragat, vefa, minnet üstüne kurulu gerçek bir ilişkidir yazarla anlatı kişilerinin ilişkisi. M. Y: Her anlatı, her metin kendi kıvamını, ölçüsünü getirir. Kitaplarımda mizah, kara mizah, ironi olduğundan sıkça söz ediliyor ama benim ilgimi sevgili Behçet Çelik'in dil neşesi diye adlandırdığı şey çekti. Anlatıdaki durumun mizahı değil, anlatı dilinin içinden türeyen coşkunun gülmece etkisi bırakması. Sokağın dilini olduğu gibi kullanmanın, ağız/şive taklidi yapmaktan öte bir değeri yoktur. Yazınsal dil, alabildiğine kişiselleşmiş dildir. M. Y: Yazı özünde bir ele verme sanatıdır. Özellikle anlatılarda yazarın gölgesi koyulaşır. Yazar kendini çoğaltan, paylaştıran, dağıtan kişidir. Yayımlandığında sırları ortalığa saçılmıştır. Başkalarında kendisini bulan, kendisinde başkalarını gösteren kişiye yazar diyoruz. Karakterlerini biçemlerinde bulursunuz iyi yazarların. M. Y: Yazmanın yazabilen için ne denli kolay olduğunu biliyorum, ama kolay yazılmış görünen kitapların ne denli zor yazıldığını da. Türk edebiyatına katkılarınızdan ve bu güzel söyleşiden dolayı size çok teşekkür ederim.


Sanat ve edebiyatımızın gelişmesine hizmette bulunmak, yerli yazarların tanınmasına ve geniş çapta okunmalarına yardımcı olmak amacı ile kurduğumuz May Edebiyat Ödülü sanılanın üzerinde ilgi gördü. Yarışmaya katılan sanatçıların çokluğu, büyük bir dikkat ve titizlikle çalışan jüri üyeleri Hasan Ali Ediz, Tahir Alangu, Behçet Necatigil, Rauf Mutluay, Selahattin Hilav, ve Aykut Oray'a May Yayınları adına teşekkür etmeyi bir görev saymaktayız. Sanatçı ile halk arasındaki ilişkiyi pekiştirmek, özellikle genç ve yeni sanatçıları tanıtmak, okutmak düşüncesiyle yapılan bu yarışma; umudun üstünde yararlı sonuçlar sağladı. Son yıllarda yüzlerce, binlerce yabancı eser dilimiz çevrildi. Edebiyat ve sanat meraklısı Türk okuru, susamışlığını gidermek için dünyanın tanınmış yazarlarını sindire sindire okudu. İşte bu arada Türk yazarları ile yabancı yazarları kıyaslama olanakları da kendiliğinden ortaya çıkmış oldu. Ve böylece Türkiye'de de çağdaş sanat gücüne ulaşmış yazarların varlığı anlaşıldı. Dünyanın dev yazarlarının hiç de altında olmayan pek çok sanatçımız dikkati çakmaya başladı. Çevirilerin getirdiği bu kıyaslama soncudur ki, Türk yazarı kendi itibarını birdenbire kazanıverdi., gerçek değerlerini ispatlama olanağına kavuştu. Bu, elbette ki mutlu bir olaydı, sanat hayatımız için bir dönüm noktası sayılabilirdi. İşte bu girift dramın etkisi ile olacak amatörlere açık olan kırk bin liralık ödülü koymaya karar verdik. Uzun süreli bir yatırımdı bu... Türk okurundan aldığımızı, genç sanatçılara vermeyi uygun bulduk. Tanınmış yazarların yanı sıra genç yazarların ortaya çıkması çok daha ilginç olacaktı. Yarışmanın sonucu umudumuzu kırmadı, artırdı. Hikaye dalında bir halk çocuğu Bekir Yıldız'ın birinci oluşu, şiir dalında Özdemir İnce ile Mehmet Karabulut'un birinciliği paylaşmaları, tiyatro eseri yarışmasında Gündoğdu Gencer'in ödülü alması gerçekten sevindirici olaylardır. Roman dalında Kemal Bilbaşar ile Mehmet Seyda'nın sanatlarını ortaya koymaları bu alanda gençlere pek fırsat vermedi. Ama yine de bu dalda umut verici yazarların varlığı dikkatleri çekti. Mehmet Seyda'nın İhtiyar Gençlik romanı Cumhuriyet gazetesinde, Kemal Bilbaşar'ın Yeşil Gölge-Şu 1945 Yılı adlı romanı Milliyet gazetesinde tefrika edildi. May Edebiyat Ödülü ile çağdaş sanat gücüne sahip profesyonel ve amatör yazarların kendilerini daha kuvvetli olarak göstermeleri Türk okurunun gözünden kaçmayacaktır. Ödülü kazanmış yazarların eserleri, edebiyatımızda sözü edilecek niteliktedir. Böyle bir yarışma sonucunda okurlarımıza bu eserleri sunmakla kendi payımıza mutluluk duymaktayız. Güney Çocuk Değil adlı kitaplarından sonra yayımladığı şairin 3. şiir kitabı. Kitabın ilk şiiri Haber spikerinin dedikleri bir ırmak şiir. Hani keskin bir inişten koşarak inerken kendimizi tutamaz hızımızı kesemeyiz ya, tıpkı öyle. Amerikan Vietnam savaşını anlatan bu şiir de öyle. Şiirin sonunda düzlüğe iniyor ve şu iki dizeyle nefes alıyoruz. Yüklenip acıyı, hüznü, yorgunluğu / Yürüyüp gittiler dağlara doğru. Vietnam'la ilgili diğer şiirde de aynı şekilde bir koşu var. Kitabın ilk şiirleri; Haber Spikerinin Dedikleri, Vietnam'da Aynalı Savaş, Guevera'ya Şiir ve Doritt adlı dört şiir acılı bir dünya coğrafyası. belde, dağ, kır, bayır, ova, nehir, coğrafi yerleri yer alıyor şiirlerde. içinde acı gerçekleri barındıran bir yurt güzellemesi. Gecenin birinde Sivas düzü / Gökte Sarıyıldız, toprakta kar / Yüzyıllar ötesinden Pir Sultan Abdal, Bir ozan daha vardı Adı Külebi / Sivas yollarında yürüdü bir gece vakti. Kavel grevinde son ekmek son su / Tanıdım tanıdım Hasan Hüseyin'di bu. Mehmet Karabulut'un başka bir şiir kitabını okumadım, diğer kitaplarındaki şiirlerinde de böyle bir geniş coğrafya var mıdır bilmiyorum. Ancak Şimdi Haberleri Veriyoruz'daki şiirlerinde coğrafya bu denli hakimken, diğer kitaplarında bundan çok uzakta olacağını sanmıyorum. Bazı şiir kitaplarının isimlerinde bunun ipuçları var: Marçal Akşamları, Güney Çocuk Değil, Sivas Üstünde Bir İnce Bulut, Su, Türküler, Vietnamlı Adam vs, Yerküre ve Kovboy. Ancak ne yazık ki Mehmet Karabulut edebiyat dünyasında fazlaca tanınan bir şair değil. 60 Kuşağı şairleri arasında da, 70 kuşağı şairleri arasında da adı pek geçmez. Şiir kitaplarının yeni baskıları yapılmayınca, kitaplarına ulaşmak da pek olası değil.


Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, Koronavirüs (COVID-19) salgını dolayısıyla evde kalan çocuklar için çocuk kitaplarını, internetten ücretsiz kullanıma açtı. www. sakipsabancimuzesi. org adresi üzerinden okunabilecek ve indirilebilecek kitapların ses dosyaları da bulunuyor. Çocukların hem okuyup hem de dinleyebileceği kitaplar arasında 'Ben Venedik Taciri', ünlü ressam Pablo Picasso'nun hayatını anlatan 'Ben Picasso', ünlü heykeltıraş Auguste Rodin'le ilgili 'Ben Rodin', Moğol İmparatoru Cengiz Han'dan bahseden 'Ben Cengiz Han' gibi eserler yer alıyor. Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, çocuklara yönelik eğitim etkinliklerinin bir uzantısı olarak, ev sahipliği yaptığı sergi, koleksiyon ve konservasyon gibi faaliyetlerin işlendiği çocuk kitapları hazırlıyor. Farklı yazar ve illüstratörler tarafından gerçekleştirilen bu kitaplar, sanatçıların hayat hikayeleri ve sanatsal üretimlerini, koleksiyonların oluşturulduğu tarihsel bağlamı ve bir müzenin işleyişine dair konuları anlaşılır bir dille çocuklara açıklıyor. Sitede ayrıca müzede sergilenen koleksiyonlar ve çalışmalarla ilgili görsel ve bilgilere de ulaşılabiliyor. Öte yandan sitenin ana sayfasında, Koronavirüs (COVID-19) salgınına karşı alınan önlemler doğrultusunda, çalışanlarımız, sanatçılarımız ve ziyaretçilerimizin korunması amacıyla Sakıp Sabancı Müzesi 30 Nisan 2020 tarihine kadar ziyarete kapanmıştır. açıklamasına yer veriliyor.


Sessizin Payı Nurdan Gürbilek: Yasayla adalet aynı şey değildir. Yasa galibin adaletidir. Kitaplar, yazarlar ve hayat hakkında sadece okumayacağınız aynı zamanda da kendinizi sorgulayacağınız denemeler. Kapalıçarşı Fuat Sevimay: Fuat Sevimay'ın o keyifli dilinden bambaşka bir Kapalıçarşı hikayesi dinlemek için. Hapishanenin Doğuşu Michel Foucault: Toplumu oluşturan kurumlardan hapishanenin daha doğrusu ceza infaz sisteminin zaman içinde geçirdiği değişimleri okumak ilginç olabilir. Belleğin Girdapları Behçet Çelik: Kahramanla özdeşleşip kendi belleğinizin girdaplarında gezintiye çıkacağınız çok kuvvetli bir roman.


Kitap kurtları, vakit buldukça okuyanlar ya da şöyle güzel bir kitap olsa da okusak diyen insanların ortak bir özelliği vardır, ellerine aldıkları kitapla ilgili yanılgıya düşmek istemezler. Kitabı ellerinde evirip çevirir, son sayfayı okuyup kapattıklarında geçen zamana, harcanan paraya yazık olacak mı diye kitabın gözünden anlamaya çalışırlar. Tüm bunlara sebep yer yer zaman darlığı kimindeyse kıt kaynaklardır, kuşkusuz. İş gelir gider iktisadi ilişkileri, kahrolasıca kapitalizme kadar varır. En bu kadar kelam ettikten sonra okuyucuya iyi ki bu kitabı okumuşum dedirtecek birkaç kitap önerisinde bulunayım. 1. Berna Durmaz Metal Hayatlar: Betona, metale ve kaporta sellerine boğulan şehirlerde korkularıyla, sömürülüşleriyle, insanları, emekçi sınıfları anlatıyor Berna Durmaz. Yazarın sözcük seçimleri, seçtiği sözcükleri birbirine yakıştırışı usta işi. Bu kitapta karakterler bir koronun farklı sesleriyle aynı acıyı, aynı yoksulluğu, aynı kaybedişi anlatıyorlar. Berna Durmaz, Türkiye edebiyatı öykücülüğünde özgün ve güzel bir ses. 2. Fuat Sevimay Kapalıçarşı: Ahmet Hamdi Tanpınar ödülünü de alan Kapalıçarşı severek okuduğum bir diğer kitap. Kapalıçarşı, tarihi bir zemin üzerinde, masalla gerçeğin iç içe geçtiği, anlatıcının zaman zaman romandan başını uzatıp biz okurlara nanik yaptığı güzel bir roman. Fuat Sevimay karakterleri nasıl konuşturacağını iyi biliyor. Romanda sürpriz sevenler için İhsan Oktay Anar'a da bir selam esirgenmemiş. 3. Arzu Eylem Çok Çağı: Bu romanın yazarı Arzu Eylem, yurtdışında sıkça başvurulan bir yöntemi, rewriting / yeniden yazma yöntemini kullanarak Ursula K. Le Guin'ün Mülksüzler romanını tekrar yazmış. Mülksüzler romanını birçoğumuzun malumu olduğu üzre konuya dair ipucu vermeyeceğim; zaten romanı özgün kılan da Arzu Eylem'in çağrışımlara açık, yer yer şiirsel dili. Bilim-kurgu ile şaman bilgeliğini harmanlıyor. Farklı bir isim, farklı bir üslup arayışı içinde olanlar için Arzu Eylem'in Çok Çağı ilgi görmeyi hak ediyor. 4. Umay Umay- Bütün Güzel Çocuklar Şüpheli: Umay Umay'ın okuduğum ilk şiir kitabı. Şairimiz, çoklarının, kültür endüstirisi kızar diye ağzına almaya bile korktuğu meseleleri şiirine taşımış. Nedir bu konular: Ölüm oruçları, Bayrampaşa Cezaevi'ne yapılan hayata dönüş operasyonu... Hem toplumsal duyarlığı yüksek hem de şairliği güzel. 5. Deniz Dengiz Şimşek-Boş Parantez: Bu roman İndie Yayınları'ndan çıkıyor. Deniz Dengiz Şimşek'i hem Nota Bene hem de Alakarga Yayınları'ndan çıkan öykü kitaplarıyla biliyoruz. Bu kitap yazarımızın ilk roman denemesi. Boş Parantez'in kahramanı bir anti-kahraman. İçi boşaltılmış gibi zaman zaman duygusuz ve aptal; fakat ondan beklenmeyecek kadar hazırcevap. İsmi İhsa. İşi gücü kitaplar arasında dolaşıp İnci'ye mektuplar yazmak. Bir başa ve sona ihtiyaç duymayan, büyükçe bir Boş Parantezin içini dolduran, hem de gayet güzel dolduran bir ilk roman. Bugün ne izlesek? Bana güzel bir film söyleyin de izleyeyim. Pişman olmayız değil mi? Bunları zaman zaman siz başkasına sormuşsunuzdur veya birileri size sormuştur. Bugün ne izlesek? Malum sinema kocaman bir fabrikadır bugün. Her gün önümüze yeni birçok film koyuluyor. Ben de karınca kararınca son zamanlarda izleyip sevdiğim beş filmi not ettim. 1. The Lobster: Sıra dışı filmleriyle bildiğimiz Yorgos Lanthimos'un yönettiği bir film. Bir distopya. İlişkilerinde başarısız olanları bekleyen ilginç bir dönüşüm hikayesi. 2. The Endless Trench: İspanya İç Savaşı'nda Cumhuriyetçileri destekleyen bir adam faşist cuntacılardan saklanma hikayesi. Hem de otuz yıllık bir hikaye. Çok başarılı bulduğum bir filmdi. 3. Sorry WeMissedYou: İşçi sınıfının yönetmeni olarak bilinen KenLoach'ın filmi. Kargo işinde çıkan gelişmelere ayak uydurmaya çalışan bir aileyi anlatıyor Loach. Loach çok büyük bir yönetmen. 4. Boze Cialo: Polonya yapımı bu filme hapishaneden çıkan bir gencin rahip olma deneyimi anlatılıyor. Sıkı bir kara mizah.


Edebiyat ve şiir dünyanın en eski sanat dallarından, sinema daha yeni ama 7. sanat olarak hak ettiği yeri çoktan almış durumda. Bütün sanat disiplinleri birbirini etkiler, besler. Sinema sesini şiirden, edebiyattan alır. Daha önce Salih Bolat, Suzan Samancı, Hüseyin Alemdar ve Mehmet Sarsmaz'a sormuştum. Aynı soruları değerli edebiyatçılarımıza sormaya devam ediyorum. Yanıtladıkları için her birine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Şiirlerime, özellikle ilk kitaptaki (iki dilde kederlenmek, öteki yayınları, 1998) sinemanın yansımasını ilerde ayrıntılı bir şekilde ele alırım eğer istenirse. Ondan önce biyografik özellikler de taşıyan, yakın zamanda çıkan Ben u Sen( iletişim yayınları, 2019) kitabında çocukluğumla beraber sinemaya olan tutkumu anlattığım bölümü, Serçeyi, düzenleyerek, ekleme çıkarma yaparak bu soruya yanıt vermeyi doğru buluyorum. Nazik daveti için ayrıca teşekkür ederim Ayşe Özgür Aydoğan hanımefendiye. Suriçi'nde Yenikapı tarafında, hemen üst sokağımızda, tek göz odalar ve içlerinde ufacık kilerlerden oluşan çekirdek ailelerin zar zor sığabildiği maxzanhane denilen evlerin sıralandığı odaların birinde başlamıştı televizyon bağımlılığı Edip'te. Mahallenin neredeyse televizyonu olan tek eviydi. Televizyon dışında evde, kahve fincanlarının, yanakları işlemeli şerbet bardakların konulduğu komodin ve zahirenin konulduğu kiler vardı. Oda kapısının eşiği alçaktı. Çocuklar taş gibi yeşil sabunlarla leğende burada yıkanıyordu, anneleri yoksa ablaları tarafından. Büyükler banyo ihtiyacını çocuklar hararetle dışarıda koşturdukları zamana denk getirirdi. Maxzanhane tuvaleti ortaktı. Ev sakinleri kapı ve pencere aralarında tuvaletten çıkanı izler; ihtiyacı olan tuvalet boşalır boşalmaz hızla tuvalete doğru yollanırdı. Ev sahibinin sabrı oldukça zorlanarak başlayan film merakı, Edip ve arkadaşlarını sinema önlerinde buluşturmuştu gün be gün. Mahallenin bir hayli uzağına düşen şehrin en büyük ve en görkemli sinemasının isim sahibi Bitlis kökenli kardeşlerin soyadından alıyordu. Edip ve mahalle arkadaşlarının paraları hep eksik olduğundan, çoğu kez filmin ancak yarısında salona girebiliyorlardı. En çok da o dönem müptelası oldukları, Kara Murat'ın, Kara Oğlan'ın, uzun saçlı, at nalı bıyıklı, göğsünün yarısını kaplayan madalyonu, çıplak baldırının yanında kurdu, her daim kılıcı havada, Tarkan'ın atının peşinde koşturduğu atlı kurtlu filmlerinde. Devletin resmi ağzında dil olarak kabul edilmese de, resmi dilde konuşmasalar da kimse mahallede resmi dili yeterince bilmese de, o filmleri izleme şansı her yakaladıklarında, kendilerini öz be öz Türk hissederlerdi. Edip ve akranları, daha okula gitmeden, gazete bayilerine dağıtılan, onlarda bir şekilde ulaşan Suat Yalaz'ın çizgi romanlarına bakmakla başlamıştı, önüne geleni döven Karaoğlan merakı. Sonra sinemayla tanıştılar bir vesileyle. Her ne kadar, herhangi bir filmin tamamını, özellikle de revaçta olan bir filmi, baştan sona izleyemeden. Doğrusunu söylemek gerekirse, bunun o kadar bir ehemmiyeti yoktu. Filmin sahnesinde olursa olsun, kısa bir an bile olsa sinema salonunun karanlığında, bir süreliğine hareketli perdeye dalmak yetip artıyordu onlara. Gerisini nasıl olsa kendileri tamamlıyorlardı hayal dünyalarında. Akranı çocukların sürekli anlattığı, kendisinin de çok sevdiği vurdulu kırdılı bir filmin haftalarca ısrarla oynatıldığı, herkesin akın akın gittiği filmi görme isteğini artırmıştı Edip'in. Filmin gişe üstüne gişe yaptığı günlerin birinde, o tür rağbet gören gösterimlerde, Edip ve arkadaşları katiyen içeriye alınmazdı, bir adım atsalar içeri girip görebilecekleri film, kıymetlendikçe kıymetleniyordu gözlerinde. Çok merak ettikleri filmi izleyemeden, kafaları sağ omuzlarında, trahomlu gözleri yırtık lastiklerinde kalarak, bön bön önlerine bakıp eve dönmek çok koyuyor, bir tarafları hep eksik kalıyordu. Beş paraları yoktu. Hiç olacağa da benzemiyordu. Ya orada rastlaşacakları paralı bir arkadaşını ikna ederek, iki kişi bir bilete, ecnebi filmler için bilet satan gişeden değil, yerli film bileti satan gişeden biletlerini alacak, film başladıktan sonra içeriye girecek ya da biletçinin dalgınlığından faydalanıp yakalanırlarsa oldukça fazla dayağı göze alarak, içeriye o görmeden vınlayacak, ya da şansları varsa, gazoz satacak tıfıl kontenjanından, gazoz satma şartıyla içeri girip gazoz satıp yarım yamalak da olsa filmi izleme şansı yakalayacaklardı. Bir gün film izleme tutkusu ağır bastığından, ne de gişe üstüne gişe Yılmaz Güney'in, SÜRÜ filmi akşamları hem yazlık, hem kışlık, bir de yandaki Site Sineması'nda gazoz satma görevini öne atılaraktan kabul ettiydi filmin en azından kalan kısmını yarım yamalak da olsa seyretmek için Edip. Öyle de oldu. Bir gözüyle filme bakarak diğeriyle de gazoz satışını o seansta çok iyi yapmış olacak ki oranın patronu:Yarın da gel, biraz da para veririz dedi Edip'e. Böylece başladı bol bol film izleme adına gazoz satma işi. Oldukça zayıf ve çelimsiz vücudundan dolayı, büyük kafası unutularak kısa sürede adı Serçe'ye çıktı. Serçe aşağı, Serçe yukarı. Mahallede her yaşta herkes saçından, başından burnundan kullandığı yanlış bir kelimeden bir lakap takılıyordu, vücuduna oranla bir hayli büyük olan kafasından dolayı, Türkçe çütkafa/çiftkafa, Kürtçe, sermezin ya da dü seri diye çağrılıyordu. Sinemada ise Serçe. Patron, onun bir hayli fazla gazoz satmasından, o hem film seyretmek, hem de harçlık çıkarmaktan memnundu. Kazandığı üç beş kuruşla da gazoz satmadığı pazar günleri, kendisinden yaşça büyük cin çocukların meydandaki heykelin sotesine andavalları söğüşlemek amacıyla kurduğu yedi hariç tezgahına, diğer avellerle beraber tüm parasını bırakırdı. Midesi açlıktan guruldaya guruldaya, geldiği yoldan kös kös, babasının akşam paranı ne yaptın? sorusuna cevap veremeyeceğini bunun için de dayak yiyeceğini bilerek dönerdi eve. Her gün öğlene doğru Suriçi'ndeki evlerinden, okumayı söktüğü 1980 öncesinde yazılmış duvarlardaki yazıların kireçlenmiş hallerine bir anlam veremeden, yolunun üstündeki, sağlık ocağının bitiminde, Kurşunlu Cami avlusuna kurulan tarihi Pazar'ın alt sokağından, Kot Minareli Cami'nin önünden Arbedaş'a, oradan Saraykapı'dan caddeye çıkardı. Parası varsa sabah kahvaltısı niyetine, çift kuyruk yağlı, bol soğanlı tek şiş ciğer kebabını yarım ekmeğe sardırıp dişliye dişliye, Peygamber Camisi'nin yanından, Şeyhmus Pastanesi'ni sağına alarak heykelin bulunduğu meydana çıkar, Dörtyol'un tam ortasında büyük bir varil içinde kasketiyle gelen gidene arabalara yol gösteren trafik polisini izler, sol gözü her seferinde bir başına duran meydandaki burca kilitlenerek, heykelin alt kısmında bulunan Emirgan Çay Bahçesi'nin duvarından, bir bahçedeki havuza, bir sağ tarafında yükselen Gökdelen'e mal mal bakarak Pavyonlar Sokağı'na sırtını vermiş Dilan Sineması'na varırdı kahramanımız. Ama ne kahraman. güzeldi. her adımda çoğaltarak kurtuluş parkı'nı / göğün bulanık bakışlarına aldırmadan, sen ki kendi vaktinle / yürürdün, bozkır evlerinin yılmaz güney posterlerinden kızılay'a. Gençliğimin kenar süsü yazlık sinemalar / Çınaraltı, Ülkü... Beyazperdeden arkadaşım Melike Demirağ. Sinema, şiir denizime dökülen ırmakların en büyüklerinden birisi. Bir dönem suyu daha da coşkundu, kabına sığmıyordu. -Bir Kırık Bebek'ti Sinema ve şiir durdukları yer bakımından farklı birer disiplin gibi algılanırlar. Gerçekte, iki sanatsal olgu olarak birbirlerini beslerler. Bu bütün sanat disiplinleri arasında var olan bir durumdur. Ancak bu birlikte var olmak üzerinde söylenmesi gereken var ki o da; bu etkileşimler içerisinde etkin maddenin şiir olduğudur. Medeniyetin oluşmaya başladığı dönemde, insanı-toplumu etkileyebilmek için edebi bir tarzda konuşulması gerektiği anlaşıldığında, arkaik şiir de oluşmaya başlıyordu. Bu aynı zamanda, insanın duygu dünyasını anlama ve anlamlandırma anının başlangıcıdır da. Resim, müzik ve heykel gibi sanatsal yaratılarda şiirsellik olmadığı söylenebilir mi? Şiir insan dilini ve tözünü, sürekli ve emekle yeniden oluşturmaya çalışırken, yüzleştiği hayatın içinde gördüklerini anlaşılır kılmak için oluşturulan estetik bir durumdur. Dili yeniden kurmaktan anladığımız, öğretilenin taşıyıcısı olan konuşma dilini terk ederek, yeni kavramlar ile yaratıcılıktan ivme alan özgün niteliğini oluşturmaktır. Bu da şiirin en küçük yapı taşları olan sözcük dizelerinin bir araya gelmesi ile gerçekleşir. Bu bütünselliğin sinemada var olması, farklı teknik donanımlar ve kolektif bir sistematiğe sahip olan sinemanın şiirde imgelem, metafor ve eğriltileme gibi derinliğe sahip çok çağrışımlı parametrelerin oluşturduğu zihinsel ve duygusal anlağı, sekanslar ile somut bir görselliğe dönüştürmesidir. Sinema ortaya çıktığı ve sanatsal kimliğini oluşturduğu yüz yıllık süreç içerisinde, şiirin görsel dili olmayı başarabilmiştir. Bundan dolayı şiirsel sinema vardır diyebilir miyiz? François Truffaut'nın 400 darbe sinde ki çocuğun denizle karşılaştığı anı, Vittorio De Sica'nın Bisiklet hırsızları filminde Antonio'nun çaresizliğini ve baştan sona bir şiir olan Cyrano de Bergerac klasiğini izledikten sonra. Evet.


Ö. E Gümüş Kaşıkların Ucunda, Kemik Ağacını Kar Sesiyle Süsleme Sanatı ve Ben Salome'nin ardından Asıllar ve Replikalar dördüncü şiir kitabınız olarak yayımlandı. Şiirinizi yayımladığınız ilk günden bu yana belirli bir poetikası olan bir şiir yazıyorsunuz.


Esnemek bulaşıcı zorunlulardandır. Esneyene karşı esnersin. Şimdilerde öksürene karşı öksürüp, hapşırana karşı hapşırıyoruz. Düşümüzde yüksek ateşli sıcak sıcak insanlar sarmış her yeri. Buzdolabına girsek ki çocukken yapmışlığım vardır kurtulamıyoruz. Hava sıcak, hayat sıcak, kaygı sıcak, sıcakkkkkkkk..... Gelme üstüme üstüme diye sözleri olan bir şarkı vardı. Ruhumuzda hep bir üst basması... Al karısı, kırk yarası, gelir bunun arkası... Yok, bey biraderim bitmez. Bitmeyeninden yapmışlar. Bu kadar antiakıllı varken bize bu virüs miktarı yetmez. Neymiş efendim çok sıkılmış alışveriş merkezinde bir gezsinmiş, gözünü hastanede açarsan kalmaz sıkıntın. Yav bir durun! Şu alışveriş merkezi turları, sokakta yeme, kahve diyarında yüzünü yıkama kültürü dediğiniz şeyler kaç yıldır ömrünüzde... Yeni tüylenmiş bebeleri saymıyorum tabi. Onları anaları Zatarboks'a doğurdu zati. Yok yemek pişirmekten bıkmışlar, yok onların hayatında bir tek ev mi varmış... Bir varmış bin yokmuş... Evet efendim evet! Sonunda boyunuzdan az uzunca bir toprak parçasında bitecek bir macera için Güliver'i devler ülkesinde uyandırmayın. Azıcık akıllı olun diyeceğim. Olmayan şeyler oldurulamaz. Fizik kuralı... Sizin bildiğiniz fizikten değil, yani manikür salonları olmadan da yaşayabilenler için. Bakınız hayat baktığınız yer kadardır. Şimdi ben İzmir'deyim ve olduğum yerden bakınca saat kulesi görünmüyor demek ki benim varlığımda bakılacak alana o sığmıyor. Ne mi sığıyor. Birkaç bilemedin onkaç metre uzaklık. Ama illa uzaklık ve illa kaçmalı. Yani kendinizi çok önemsediğiniz bu bağrıyanık coğrafyada binlerce yıldan sadece biz çizgi... A yok o da değil! Bir nokta kadarsınız. Hikayenizi oturup evde baştan yazın. Hani çok önemlisiniz. Çok değerlisiniz. Çok büyüksünüz. Çok matah. Tah tah sınız ya... Geçiniz efendim geçiniz. Bunların hepsi tahtaya çentik atma yarışından. Yoksa cacıkta yok yeriniz. Sıradanız, ön sıra ya da arka sıradan fark etmez sonuçta sıradanız. Ve ölümlü olmak korkunç! Ama kabul edin yazdıklarınızı da çizdiklerinizi de oyduklarınız da kaktıklarınızı da daha önce başkaları yaptı. Ve hepsi farklı tarihlerde Nuh'un gemisinde yerini aldı. Bırakın artık kalanını yaşayın. Gülüp geçin. Çünkü geçen kısmı geçerken fark etmediniz artık gelene gülün. İyisi mi yüzünüze iki yandan iki mandal gerin de gülgeçlik kalsın.


Son Adım'da Alisan'ın hikayesi eşliğinde, yabancılaşmayı ama bir yandan da Türkiye gibi bir toplumda yabancılaşmanın imkansızlığını okudum ben. Yaşadığı yerde tam yerli olamamış; ailesinin kökenine ve terk ettiği coğrafyaya bağlanamamış, uyumsuz erkeği anlatır Son Adım. Romanın en önemli özelliği ise dili ve anlatının sahiciliği elbette. Siegfried Lenz bana göre tadına vara vara yazan ve bunu okuruna da hissettiren bir yazar ki ben de onun sakin ama derinlikli metinlerini seviyorum. Bu metinlerden biri de Saygı Duruşu adlı novellası. Bir öğrenciyle öğretmeninin arasındaki yasak aşk ilişkisinin anlatıldığı bu kısacık romanda, sevdiği kadının ölümüne tanık olan lise öğrencisi bir gencin yasak aşkını sessizce hatırlayışına, ağırlayışına ve uğurlayışına odaklanır. Sakin bir anlatıma sahip olup derinlerde kaynayan diğer bir roman ise John Banville'in Deniz adlı romanı. Eşinin ölümünün ardından, çocukken ailesiyle birlikte gelmiş olduğu bir koyda deniz kenarına çekilen Max Morden çocukluğun travmalı anılarıyla baş başa kalır. Romanda dil aracılığıyla yaratılan dünya, hele deniz atmosferi eşsizdir. Behçet Çelik sadece iyi bir öykücü değil, yıllar önce okumuş olduğum Dünyanın Uğultusu romanından da yola çıkarak diyebilirim ki, iyi de bir romancıdır. İlk olarak Can yayınları tarafından piyasaya çıkarılan romanı İletişim yayınevi yeniden bastı. Dünyanın Uğultusu, işsizliği, aşkı, aşkta bir başkasına sığınma çabasını anlatır ki, bu romanda da benim için en önemli kıstas eserin dili. Toplumun, dönemin ve dertlerinin edebiyattaki yansısını önemsiyor ve çağdaşım yazarların toplumsal meseleleri roman kahramanları aracılığıyla kişiselleştirme yöntemlerini izlemeye çalışıyorum. Seray Şahiner'in Antabus adlı romanı, kadına yönelik şiddet bağlamında hem özgün dili hem de şiddete şiddet görenin gözüyle itiraz etmiş olması sebebiyle önemli bir eser. Romanı değerli kılan en önemli kıstas benim için yazarın dili, yarattığı atmosfer ve hikayenin özgünlüğüdür elbette. Kentli bir kadın bir dağ evinde, görülmeyen bir duvar tarafından dünyanın geri kalanından koparılır. Kadın bir kedi, bir köpek ve bir inekle birlikte baş başa kalır. Kadın doğanın kanunlarına baş eğerek, bazen de onunla mücadele ederek yaşamayı öğrenir ta ki, eli silahlı bir adam ortaya çıkana kadar. Avusturyalı yazar Marlene Haushofer'in aynı adlı romanından uyarlanan filmde doğadaki zamanın geçişi, ışık sesler birer sinematografik şölen niteliğindedir. Pelin Esmer'in senaryosunu yazar Barış Bıçakçı ile birlikte kaldığı ve aynı zamanda yönettiği İşe Yarar Bir Şey, şair bir kadın, ölmek isteyen yatalak bir adam ve adama ölümcül iğneyi yapmayı üstlenmiş olan genç bir hemşire kadının etrafında örülü, bir çeşit yol hikayesi. Filmde tren, edebiyat, hayat, şiir, ölüm, sinema iç içe, yan yanadır. İsveçli yönetmen Ingmar Bergman'ın 1957 yapımı Yaban Çilekleri filmi, yetmiş sekiz yaşındaki bir adamın gözünden yalnızlığı, özlemi, gençliğe bakışı anlatır. Işığıyla, diliyle, her baktığımda bende yazma isteğini çoğaltan ender yapıtlardandır Yaban Çileği. Nuri Bilge Ceylan'ın en sevdiğim filmidir Ahlat Ağacı. Yazdığı kitabı bastırmak için para biriktirmeye çalışırken, babasının borçları, sorunları ve utançlarıyla karşılaşan Sinan'ın hikayesi eşliğinde taşra kültürünün özüne iner Ceylan. Film baba-oğul ilişkisine dair çarpıcı bir hikayedir de aynı zamanda. 1980'lerin Doğu Almanya'sında, gizli servis örgütü Stasi'nin muhalif sanatçılar üzerinde kurduğu baskıyı anlatan Başkalarının Hayatı, türünün en iyi yapıtı bana göre. İstihbarat elemanı Yüzbaşı Wiesler gizlice dinlemeye aldığı sanatçıların hayatlarına dokundukça, müziklerini dinleyip şiir ve romanlarını okudukça saf değiştirir, onların koruyucusu haline gelir.


Edebi çeviri söz konusu olduğunda genellikle tartışmanın merkezinde çevirmenin kendisi, çeviriye yaklaşımı, çeviri süreci ve ortaya çıkan yeni eserin niteliği olur. İletişimsel çeviri kuramına göre çeviri iki farklı kültür arasında bir köprü görevi görürken, Skopos kuramına göre bütün kaynak metinlerin bir amacı vardır, çeviri de o amacı farklı bir alıcıya aktarmaya yönelik olmalıdır. Hem içeriğe hem biçime dikkat edilmesi, kaynak metne bağlılık gösterilmesi gerektiğini söyleyenler de vardır. Genel kabul gören çeviri yaklaşımı çağdan çağa, kültürden kültüre değişiklik gösterir, mesela 2000'lere kadar olumsuz bir tepkiyle karşılanmayan yerelleştirme, artık hoş karşılanmaz. Günümüzde genel kabul gören yaklaşım, çeviri kuramlarına sadık kalma kaygısı duymadan, yerelleştirmeye, basitleştirmeye ve metni kırpmaya kalkışmadan, her bir kitaba hak ettiği öznelliği vermek, karşılaşılan sorunlara yazara, metne, çağa, en önemlisi bağlama göre değişen çözümler üretmektir. Dolayısıyla çeviri nasıl yapılır sorusunun tek bir cevabı olmadığı gibi, çevirmenin metni doğru alımlaması ve doğru aktarması koşuluyla iyi veya kötü çeviri diye bir şey de yoktur. Bu iki koşul yerine getirilmediğinde ancak çevirinin var olmadığı söylenebilir. Marquez ilk önemli eseri Yaprak Fırtınasının (Can Yayınları, Çev. İnci Kut, 1983) arka planına 1928'de Kolombiya'da yaşanan Muz İşçileri Katliamını yerleştirir. Bu bilgiyi açıkça vermez, bu noktada öyküyle katliamı ilişkilendirebilmek için okuyucuya biraz iş düşer. Neyse ki kolayca ulaşılabilecek bir bilgidir fakat kitabı Türkçe okuyan okur bu bilgiyle ne yapar? Okur, kendi ülkesindeki işçi katliamlarından, işçi sınıfının durumundan bihaberse, buna karşı ilgisizse ya da yüzleşmeye yanaşmıyorsa öldürülen Kolombiyalılar için üzülür, öldüren Kolombiyalılara kızar. Kitabı hafif bir rahatsızlık duygusuyla kapatır, hatta belki haline şükreder. Türkiye'de oldukça fazla okuru olan Thomas Bernhard, Odun Kesmek (YKY, Çev. Sezer Duru, 2000) romanında Avusturya'ya ve Avusturya kültürüne çok ağır eleştiriler yöneltir. Avusturya toplumunun kültür ve sanat anlayışına, devlete ve onunla ilişki kuran sanatçılara sert ithamlarda bulunur, onları yozlukla suçlar. Okur, Batı medeniyetinin övülmesinden rahatsızlık duyan, Batılı değerler yerine milli değerler üretmeye çalışan bir milliyetçi veya ulusalcıysa bu kitabı okumaktan ancak haz duyacaktır. Bu da Bernhard'ın kitabı yazma amacına tamamen terstir. Bu noktada El Salvadorlu yazar Horacio Castellanos Moya'nın kullandığı yöntemden bahsetmekte fayda var: Moya, Tiksinti (Notos Kitap, Çev. Süleyman Doğru, 2019) romanıyla Bernhard'ın üslubunu taklit ederek onun sert eleştiri biçimini El Salvador'a uygular. Bernhard'ın Avusturya kültüründe bulduğu gediklerin El Salvador kültüründeki karşılıklarını bulur. Ortaya çok sert, çok etkileyici bir roman çıkar. Moya, Bernhard okuduktan sonra farklı bir kültüre dair edindiği bilgileri zihin kilerine atmamış, dahası metni bir Avusturya dedikosu olarak okumamış, çeviri edebiyatla yapılabilecek en iyi şeyi yapıp yazarın kaynak metinde ortaya koyduğu sorunların kendi kültüründeki muadillerini aramaya koyulmuş ve doğal olarak bulmuştur. Kaldı ki Marquez, Kolombiya'nın travmalarını yalnızca romanlarının arka planı yapmakla kalmadı, Kolombiya hükümeti ve gerilla örgütleri arasındaki barış görüşmelerinde arabuluculuk yaptı. Bernhard, Avusturya'yı yerden yere vurduğu romanları ve anlatılarıyla çağdaş Avusturya edebiyatının en önemli isimlerinden oldu, onlarca ödül aldı. Tabii El Salvador bu bakımdan bize daha yakın. Zira Moya'nın Tiksintiyi yayımlaması ölüm tehditleri almasına ve akabinde ülkeden kaçmak zorunda kalmasına yol açtı. Ben Moya'nın yaklaşımını yalnızca yazarlara değil, daha ziyade okurlara öneriyorum. Çeviri bir metinde devlete yönelik bir eleştiriyle karşılaşıldığında bunun yalnızca Avusturya ya da Kolombiya devletine yönelik olmadığının, aynı şekilde Katoliklik tenkit edildiğinde aslında baskıcı bütün dinlerin ve mezheplerin tenkit edildiğinin okur tarafından anlaşılması, çeviri metnin zihinsel bir uyarlamayla alımlanması gerekir, bunu yayıncılar ya da çevirmenler yapamaz, bu yalnızca okurun elindedir. Bir toplumun üyeleri, yabancı bir kaynakta yer alan eleştirilerin hiçbirini kendi üzerine alınmaz, çeviri metinlerde karşılaştığı sorunların her birini uzak diyarlarda yaşanan zorbalıklar, acılar ya da adaletsizlikler olarak okur ve acaba benzer sorunlar burada da var mıdır diye etrafına bakınmak yerine kendi kültürüyle övünürse edebi çevirinin besin değerinden söz etmek mümkün olmaz. Çeviri eserler, taşıdıkları pozitif bir değeri kaybetmekle kalmazlar, negatif bir değer kazanırlar. Kaldı ki savaş, ırkçılık, cinsiyetçilik, sosyal eşitsizlik karşıtı bunca yabancı yazarın milyonlarca insan tarafından zevkle okunduğu bir ülkede, hiçbir toplumsal gelişimin gözlemlenmemesi, Türkçe edebiyatın zararsız nostaljiden çok da öteye gidememesi ve ülkedeki yayıncıların birçoğunun ayakta kalmasının kolayca sindirilen, çünkü bizi ilgilendirmeyen, ucu bize dokunmayan çeviri kitaplara bağlı olması, yazıya konu olan kaygının yerinde bir kaygı olduğunun sağlamasıdır.


Erinç Büyükaşık, on iki öyküden oluşup ikiye ayırdığı Hep Uzak'ın birinci bölümünde yolcu; ikinci bölümünde de kent, yoksulluk, özlem ve aile içi ilişkileri içeren konuları kaleme alır. Öykülerinde sadece insan yoktur Büyükaşık'ın, duyguların dışa vurumu da vardır. Hayatın sıradanlığında olan gereksiz konuları, cümleleri, olayları ayıklar ve konunun bağ örgüsüne sadık kalarak öyküsünü idealleştirir. Böylece kıyıda köşede yaşayan insanların merkezdeki insanlar gibi aynı şeyleri hissettiklerini, acı çektiklerini ve sevdiklerini okuyucularına sezdirir. Öte yandan Erinç Büyükaşık, öykülerini yazarken masalsı olmayan bir gerçekçilikle hayatın içine sokulur, gerçekleri bütün çıplaklığı ile tarafsız bir gözlemci kimliğine bürünerek gerçek yaşamda fark ettiğimiz konular öyküde dönüşüme uğrar ve öykünün bedeninde yeniden biçimlenerek okuyucusuyla buluşur. İşte bu, yazarın toplumcu gerçekçiliğinin kahramanların iç dünyasını başarıyla yansıttığına güzel bir örnektir. Kitabın ilk öyküsü olan'Mola'da yazar, şehirlerarası otobüs yolculuğuna çıkan öykü kişisinin bilincinden diğer yolcuların bilincine sokulur; onların yüzündeki gizemi çözer ve arkadaşlıklarının, günü bitmiş evliliklerinin, sevgililerinin gizli soruşturmasını yapar. Kitaba ismini veren 'Hep Uzak' İstanbul'da çalışmak zorunda kalan gariban Ali'nin öyküsüdür. Bilinç akışı tekniğiyle yazılan bu öyküde, yazar efsanelerden yararlanırken anlatıcı ile kahramanın sesini birbirine karıştırır. Bu bağlamda tanrısal yazı anlatıcı içinde bilinç akışını kullanarak günümüz dünyasındaki insanların maskesini indirip kahramanların gerçek yüzünü okuyucuya gösterir. Öykü kahramanı Ali'nin ağzından kızının erkeksi hareketlerini okurken kızı Zehra'nın ikinci anlatıcı olarak devreye girmesiyle olayları bir de onun ağzından dinleriz. Kadınlığı ile gelenekleri arasında debelenen bu genç kızın, kendi olamamış benliğinde anne ve babasının yanlış tutumunu görürüz. Yağma'daysa üçüncü mevkide tren yolculuğu yapan insanların doğal hallerini işler Büyükaşık. Yazar bu öyküsünde konuyu olduğu kadar kurguyu da önemseyerek bin dokuz yüz elli beşte, Beyoğlu'nda, Rum-Ermeni dükkanlarının yağmalanmasının ardından varını yoğunu cüzi paraya satan Nikos'un öyküsünü akıcı bir dille anlatır. Bununla da kalmayıp sevdiklerini, evlerini, çocuklarını, dostlarını, geride bırakan insanların iç ağlayışlarını da dillendirir. Yarı belinden kesilmiş bir ağacı, başka bir toprağa dikerek 'yeni yurdun burası, burada kök sal' demeye getirmesi, Nikos'un camdan bakarken geride bıraktığı anılarını, evini, dostlarını, en çok da sevdiği kadın olan Martha'yı düşünmesini doğrular niteliktedir. Yolcu öykülerinden sonra daha çok gözleme dayanan varoş insanın serzenişini izlerken kitabın başındaki öykülerle diğer öykülerin konu bütünlüğü arasında bir denge olduğu görülür. Yazarın ezilen halk ya da varoş sınıfını ele alması önemlidir, onların yaşadıkları çevreyi de merkeze alarak kahramanların duygularına değinir. 'Bataklık Şehrinden Serzenişler'de ressamın renklerle yaptığını Büyükaşık, sözcüklerle yaparak anlatımı gerçekçi kılar; asıl gerçeği, hakikatten uzaklaştırarak öyküsünü bir ölünün gözüyle yazarak yapar. Dolayısıyla fabrika sahibinin acımasızlığı, düzen bozukluğu, çıkarına dolanan kişilerin halk sağlığını önemsememesi ve halkın olaylara kör bakışını farklı bir açıdan, haksızlığa ve sömürüye başkaldıran maktul muhabirin gözüyle olaya bakarız. Burada kahraman, yaşadığı toplumu temsil ederken açıkça görüldüğü gibi Büyükaşık, ezen-ezilen arasındaki dengesizliği önümüze taşır. Nihayet sonuncu öykü olan Kasaba Uykusu'nda, babasının cenazesine giden Murat'ın, kardeşi Faruk'la olan ilişkisini ve aile içindeki çatışmalarını okuruz. Özetle Erinç Büyükaşık, öykülerinde bozuk düzen karşısında varoşların psikolojik ve ekonomik olarak nasıl etkilendiğini, öykü kişilerinin iç dünyasına kadar inerek ruhsal bunalımlarını okura anlatabilmek için hayal gücünü başarıyla kullanmıştır, diyebiliriz. İyi okumalar.


Müziğin, edebiyatın, resmin, sinemanın ve fotoğrafın olmadığı bir dünyayı hayal bile edemiyoruz bugün. Teknolojinin çok hızlı gelişmesi ile camera obscura dan başlayan fotoğrafın yolculuğu her birimizin elindeki telefon kameralarına kadar geldi. Zaten üzerine sürekli tartışılan sanatın bu genç ve yaramaz çocuğu fotoğraf, iyice nasibini almaya başladı bu tartışmalardan. Daha da üzerine gelinir bir hal aldı. İyi bir fotoğraf makinesine ya da kamerası ve teknik özellikleri son derece yeterli bir akıllı telefona sahip olan hemen herkesin teknik olarak etkileyici fotoğraflar üretmesi bu tartışmaları daha da güçlendirdi. Kullanılan kamera her ne olursa olsun Fotoğrafçılık; ışığı kullanarak, gözle görebildiğimiz cisim ve şekilleri, film ya da dijital ortam üzerine kaydederek görüntü oluşturma işidir. İşlevsel uygulamaları nedeniyle bir zanaat olduğu gibi ancak estetik ve içerik yönüyle beslenirse sanat olacaktır. Özellikle son yıllarda, sanat alanında disiplinler arası çalışmanın çok fazla örneğini görüyoruz. Müziğin edebiyatla, sinemanın müzikle, resmin fotoğrafla, fotoğrafın edebiyatla birlikte kullanılarak üretilen eserler hem birbirini destekliyor hem de ufkumuzu açan ilgi çekici işler çıkıyor ortaya. Her bir dalın teknik özelliklerini öğrenmenin yanında felsefe, psikoloji, sosyoloji gibi kavramlar konusunda bilgili olmayı gerektirdiğinden bu işlerle ilgili sanatçıyı çok daha geniş yelpazede; içeriği de estetiği de güçlü eserler üretmeye çağırıyor. Kendi adıma beni en çok heyecanlandıran kısmı bu. Alaylı bir fotoğrafçı olarak ; on yılı aşkın süredir ticari işler yaptıktan sonra işin sanat kısmı ile daha yakından ilgilenmeye başladığım ve diğer bir sevdam olan edebiyatla da daha çok haşır neşir olduğum bu yıllarda fotoğraf ve yazının birlikteliği kendime seçtiğim geliştirici yollardan biri. Bu yolda fark ettiğim şeylerden biri de şu oldu; fotoğraf çekerken bulunduğum yerin neyi çektiğimin bir önemi olmadığını bana neyi hissettirdiğini ya da düşündürdüğü kısmının asıl konum olduğunu anladım. Sanırım yalnızca görmeye hazır olduğumuz şeyleri ya da şöyle diyelim; bakmak ve görmek arasındaki ilişkinin salt teknik ve estetik bir gözle değil hayata karşı duruşumuz, dünya görüşümüz ve birikimlerimizle ilgili olduğunu fark ettim. Kadrajın içine almadıklarımız da fotoğrafa dahil aynı yazarken olduğu gibi. Öncelikle doğru zamanda doğru yerde mi duruyoruz ona bakmak, sonrasında da görüş alanımız içinden seçtiğimiz bir kısmını çerçeveye alma meselesidir fotoğraf. Yazıda da böyle; fotoğrafta olduğu gibi sayısız ihtimaller arasından seçim yapmaktır bir bakıma metnin çerçevesi. Başka bir deyişle; fotoğraf çekerken kadraja dahil etmediklerimiz ya da yazarken metnin çerçevesine dahil etmediklerimiz de kendimize sorduğumuz soruların cevaplarında gizli. Ortaya çıkan eser, ne kadar sade ve yalınsa o kadar dolu ve tatmin edici oluyor gibi geliyor bana bugün olduğum yerden baktığımda. Tek bir karenin sayfalarca metne bedel bir gücü olduğu tartışılmaz ancak sayfalarca yazılmış bir metnin tek bir kareyi nasıl anlattığı ve gözümüzde canlandırdığı bir örnek de Jonathan Coe'nin Yağmurdan Önce kitabı. İçinde tek bir görsel olmadan fotoğraflar üzerine kurulan bir roman Yağmurdan Önce. Rosamond, ölümünden az önce yıllardır görmediği akrabası kör Imogen'e verilmek üzere kendi ses kayıtlarından oluşan kasetler bırakıyor. Imogen'in gerçek hayat hikayesini, on dokuz fotoğraf karesi ve bir yağlıboya portrenin tüm nostaljisi ve hissettirdiklerini bu kasetlere kaydediyor Rosamond. Her bölümde gözleri görmeyen birine en ince ayrıntısına kadar anlattığı fotoğraflar, yaptığı betimlemelerle bizim de zihnimizde canlanıyor. Hemen gidip eski aile albümlerini karıştırmak, Rosamond'un yaptığı gibi betimlemelerle anlatmaya çalışmak ya da daha sonra başkaları tarafından anlatılacak aile fotoğrafları çekme ihtiyacı uyandırıyor kitap. Aksi Sanat için kağıda döktüğüm bu yazımda fotoğraf ve edebiyatla siz değerli okurlara merhaba derken belki sizde de fotoğraf çekme ya da bir fotoğrafı yazıyla anlatma isteği uyandırmışımdır.


Bu yazı 20 Mart 2020 günlü İzgazete'de yayımlanmıştır. Kolektif korkularımız gerçek oldu. Bütün dünyayı etkisi altına alan bir virüs dalgası ile sar ıldık. Bir süredir özellikle de Avrupa ülkelerinde yaşanan gelişmeleri endişeyle takip ediyorduk ama bizde de ilk vakanın duyurulmasıyla birlikte toplumsal bir panik başladı. İşin ciddiyeti anlaşıldıkça insanlar evlere kapandı. Salgının ülkemizde daha fazla yayılabileceğine dair tedirginlik içinde herkes. Ama süreç nasıl işleyecek, hayat ne zaman normale dönecek, yanıt vermek zor. Tıp otoritelerine bakılırsa bizi çok zorlu günler bekliyor. Bu arada Korona virüsünün yarattığı farkındalıkla insanlar kapitalist-modern toplumun açmazları üzerine düşünmeye yeniden başladı. Doğayla giriştiğimiz mücadelede, ekonomik büyüme hırsımızla ve ürettiğimiz teknolojiyle kazanıyor gibi görünmüş olabiliriz ama uzun vadede aslında kendi kuyumuzu kazdığımızı sanırım hepimiz daha iyi anlayacağız. Bütün bu karmaşanın arasında sanat ve düşün yapıtlarının, özellikle de sinemanın zaman zaman bizi uyarmaya çalıştığını belirtmek gerek. Son günlerde yeniden anımsanan ve muhtemelen birkaç haftadır sanalağ üzerinden en çok izlenen filme dönüşen Contagion ın 9 yıl önce yaptığı uyarıyı bütün bir insanlık olarak ciddiye almamanın ceremesini çekiyoruz sanki. İşin ilginç yani Korona virüsüne benzer bir grip salgınını konu alan film, bugün yaşananlara çok yakın bir gerçekliği getiriyor perdeye. Bir yarasadan gelen hastalık Çin üzerinden ABD'ye ulaşıyor ve oradan tüm dünyaya yayılan öldürücü bir grip salgını başlatıyor. Steven Soderbergh'in yönettiği Contagion, otoritelerce en gerçekçi ve dürüst salgın filmi olarak tanıtılıyor. Sinemada virüslerin yol açtığı felaketlere değinen pek çok öykü izledik ama doğrusunu söylemek gerekirse Contagion bugün yaşananları sanki önceden haber veren öncü bir çalışma. Gösterimdeyken pek ses getirmedi ama şimdi insanlar yeni bir bilinçlenme dalgasına kapılmışken gizli bir hazine gibi keşfedildi ve bazı şeyleri değiştirmezsek dünyada yaşanabileceklerin bir çeşit ön izlemesi gibi. Bu arada kimilerine göre felaket filmleri, insanlığın günün birinde uğrayacağı belalara bir hazırlık niteliğinde. Eleştirmenlere göre bu filmler, kolektif bilinçte yatan korkuları yöneten sistemin ürettiği rahatlama a ları. Filmlerin sunduğu toplu katharsis hissinin bir yanıyla toplumsal gazı aldığını söylemek mümkün ama öte yandan bu tip filmlerin ortaya çıkışını doğa-çevre uyumuna değer vermeyen politikaların doğurduğu çıkmazlara ve bu çıkmazların beslediği kolektif korkulara bağlamak da mantıklı. Sinemasal ürünler içinde virüs ya da salgın filmleri diye ayrı bir kategori oluşturmak zor. Salgın öyküleri, genellikle dünyanın başına gelen küresel felaketlerin çeşitlemeleri içinde sunuluyor. Felaket filmlerini bu tip büyük ölçekte filmleri rahatlıkla üretebilen Amerikan sinemasında daha çok görmemiz ise tesadüf değil. Bir yandan dönem bağlamında incelenirse Amerikan toplumunun yaşadığı güvenlik gerilimini ve öteki korkusunu besleyen ve 1970'li yıllarda deprem, sel, büyük çaplı yangın gibi insanların baş edemeyeceği doğa olaylarını konu alan bu tip filmler üst üste çekilmişti. Felaket filmleri alt türü olarak kabul edilen bu öbekteki yapımlar, 60'ların özgürlük hareketlerine darbe vurmak isteyen muhafazakar rejimin geniş kitleler üzerinde 'güvenlik' ve 'huzur' kavramlarının tehdit edildiği algısı yaratma çabasının ürünleriydi. Yükselen toplumsal panik, Amerikan halkının iç ve dış düşman yanılsamasını beslemeyi sürdürdü. Son yıllarda oluşan yeni dalgalar ise bu korkunun uluslararası bir zemin bulmasına yardımcı oldu. 2000'li yılların üst üste yarattığı modern vebalar -Ebola, Sars, tavuk gribi gibi salgınlar- tüm insanlığın ortak bir kaderi yaşayacağı büyük bir dönüşümün fragmanları gibi algılanabilir. Bu düşüncenin sinemadaki karşılığı daha çok kıyametvari nitelik taşıyan distopik filmlerde kendine yer buldu diyebiliriz. Dünya nüfusunun tamamının ya da çok büyük kısmının çeşitli salgınlarla yok olduğu, kalanların yaşam mücadelesi verdiği bir gelecek çizen 12 Maymun (Twelve Monkeys, 1995), Ben Efsaneyim (I'm Legend, 2008), The Road (Yol, 2010), Children of Men (Son Umut, 2006) gibi filmler yeryüzünden silinme korkusunun kolektif bilincimizdeki temsilleri olarak ortaya çıktı. Bir zamanlar kıta Avrupasına müthiş darbe vuran veba salgınını akla getiren bu filmler, tarihsel bellekte yer alan ve modern zihne taşıdığımız olumsuz anıların yansımaları olabilir. Bir yandan geleceğin dünyasına taşınan korkular, korku sinemasının alt türü olarak karşımıza çıkan zombi filmlerinde de kullanıldı. Genetik araştırmalar ya da virüsler yüzünden yaşayanölüye dönüşen kitlelerin istila ettiği bir dünyada hayatta kalmaya çalışanları anlatan bu tip filmler, virüs tehlikesinin adeta cisimleşerek, kanlı canlı bir korku nesnesine dönüşmesine neden oldu: George A. Romero'nun Yaşayan Ölülerin Gecesi (The Night of Living Dead, 1968) efsanesinden sonra konuyu bu noktada ele alan Dawn of the Dead (Ölülerin Şafağı, 1978), 28 Days Later (28 Gün Sonra, 2002), Rec (Karantina, 2007), World War Z (Dünya Savaşı Z, 2013) gibi filmler farklı dönemlerde seyircinin toplu yok oluş korkularına yaslanan yapımlardan birkaçı. Felaket kültürünü devam ettiren Hollywood'un kitleleri hop oturup hop kaldıran böylesine etkili filmlerle boşaltım sağlama çabası yanında, salgın fikrinin bir medeniyet eleştirisine dönüşmesi de kaçınılmazdı elbette. Modern edebiyatın en güçlü isimlerinden biri olan Jose Saramago'nun Körlük romanını unutmak mümkün mü? Nasıl bulaştığı bilinmese de çabucak yayılan bir körlük salgınını konu edinen bu derinlikli roman, mecazi bir yerden toplumsal yaşamın da aslında körlük üzerine kurulu olduğunu ve uygarlığa ait değerlerin nasıl da anlamsızlaştığını betimliyordu. 2008'de Brezilyalı ünlü yönetmen Fernando Meirelles tarafından sinemaya uyarlanan yapıt, hastalığın bulaştığı ilk insanların karantinaya alındığı bölümlerde ürkütücü bir atmosfer kurmayı başarmıştı. Korona virüsünün yayılmaya başladığı günlerde ülkemizde kimi temizlik ürünlerin fahiş fiyatlara satılması, marketlerdeki stokların neredeyse yağmalanması gibi durumları düşününce, daha salgının kendisiyle karşılaşmadan yaşanan bu egoist paniğin salgın ülkede kol geziyor olsa nasıl sonuçlar yaratabileceğini göstermesi, anlatı sanatıyla hayatın paralelliğine de güçlü bir işaret bana kalırsa. M. Night Shayamalan'ın çok eleştirilen The Happening(Mistik Olay, 2008) filminde de insanlıktan intikam almak isteyen bir doğa tasvir edilmesi boşuna değildi. Bu filmdeki intikam fantezisini komik bulanları şaşırtacak olaylarla karşılaşmamız aslında işten bile değil. Bununla birlikte kimi kaynaklar genetik bilimindeki gelişmeleri yönlendiren üst-akıl'ın dünyayı kontrol altına almak ve nüfusu azaltmak isterken büyük küresel felaketlere davetiye çıkaracağını da iddia ediyor. Ben Efsaneyim'de kanseri çözmek için üretilen virüsün kontrolden çıkıp herkesi öldürmesi ya da Matrix'te sistemin güvenliği için kullanılan Ajan Smith karakterinin çoğalıp her şeyi tehdit eden bir virüse dönüşmesi gibi örnekleri anımsayabiliriz. Ne olursa olsun, karşı karşıya kalınan sorunu üreten, insan toplumundan başkası değil. Çözümse yine bizde. Bunu anlamak için bu dünyanın kocaman bir karantina alanına dönüştüğünü mü görmeliyiz? İnsandan insana yayılacak tek virüs; sevgi, sanat ve bilim aşkı olmalı. Ve sinema bu uğurda bize daima yol göstermeli.


Fatma Aliye Hanım ile ilgili ilk bilgiye, ancak bugünkü elli TL'ler kullanıma sürüldüğü zaman sahip olmuştum. O dönemde sadece bir merak giderme seviyesinde kalan okumalar daha sonrasında bu biyografik romanın yazılma teklifiyle derinleşti ve tabii ki ilginçleşti. Bu süreç benim duygularımı da etkilemeye başladı. Yaşam hikayesinde yer yer öfkelendiğim, yer yer şaşırdığım, bazen de çok üzüldüğüm zamanlar oldu. Hayatını yazmaya kalkıştığımda epey endişelendiğimi de söylemeliyim çünkü ben kendimi epey amatör bir yazan kişi hissederken önemli yazarlarla da eş zamanlı bir şey yapmaya çalışıyordum. Yayınevi geçmişteki Türk yazar ve şairlerinin biyografik romanlarının yazıldığı bir seri çıkarmak istiyordu. Benimle birlikte yayıneviyle önceden çalışmış olan yazarlara da bir şair ya da yazar seçip biyografik bir roman çalışması yapmalarını teklif etmişti. Bu projeye katılmak isteyen yazar arkadaşlarım çeşitli seçimler yaptılar. Seçimim bana sorulduğunda Fatma Aliye. dedim. Aldığım cevap O kim? sorusuydu. O zaman doğru yolda olduğumu anladım ve Fatma Aliye Hanım'ı kesinlikle yazmaya karar verdim. İlk Türk kadın romancısıydı ve bunu çok az kişi biliyordu. Elli TL'lerin arkasında yer aldığında ve kim olduğunu yeni öğrendiğimde, ben de utanmayla karışık şaşırmıştım. Çünkü aldığımız o kadar, bana göre iyi edebiyat eğitimine rağmen bu ismi hiç hatırlamıyordum. Fatma Aliye Hanım Türk edebiyatındaki bu denli önemli yerine rağmen edebiyat tarihinde bir şekilde yok olmuş ya da yok edilmişti. Bu yüzden diğerlerinin ve yayınevinin de onu bilmemesini içim biraz daha rahat karşıladım ve işime koyuldum. Fakat yarı yolda yayınevi projesini rafa kaldırdı ve bu seriden ancak birkaç kitap çıkardı. Sonrasında İndie Yayınevi projeye sahip çıktı ve seçilmiş tüm yazarların biyografik romanları yayınlandı. Yazarken Fatma Aliye Hanım'la ilgili ulaşılabilecek kaynak sınırlılığı benim için önemli bir sorundu. Yazdığı bazı romanların Osmanlıcadan Yeni Türk alfabesine çevrilmiş haline ulaşmak mümkündü ama yine de hayatının ayrıntılarını anlatabilecek ne çok fazla yazıya ne de kişiye ulaşmam mümkün oldu. Bunun nedeni de açıkçası sahip olduğu hüzünlü hayat hikayesinde gizliydi. Roman, biyografik özelliğinden de kopmadan Fatma Aliye Hanım'ın kızıyla yaptığı bir dertleşmede birkaç saat içinde kendi hayatını anlatması şeklinde oluştu. Okuyanların onun varlığını yeni de olsa öğrenmesi, neredeyse her gün resmine baktıkları bir insan hakkında şaşırtıcı fikirler edinmeleri benim için memnunluk verici, amacıma ulaştığımı hissettiren bir durumdu. Görünen oydu ki Fatma Aliye Hanım'ın edebiyat tarihindeki yok oluşunun da temel sebebi ne yazık ki milletimizin her alanda bitmez tükenmez bir şekilde yaşadığı bölünme eğilimiydi. Hemen her konuda birbirine çok zıt ve uzak tarafların oluşması, kişilerin, kavramların hızlıca fanatik denecek düzeyde yandaşlarının ortaya çıkması ve bir tarafın savunucu, diğer tarafın acımasızca yok edecek derecedeki tavrıydı. Geçmişimizden ancak birilerinin yönlendirdiği alanda haberdar oluyor, geçmişteki olay ve kimliklere onların istediği şekilde değer veriyoruz. Bize ilham verebilecek, örnek olabilecek birçok yaşamdan haberdar olmuyoruz. Bu, bırakalım önemli şeyler yapmış olmayı, sıradan hayatımızda çoğumuza ölümümüz sonrası kolaylıkla yok olacağımız hissini verdiğinden, günlük yaşam enerjimizi de kısıtlıyor. Anın tadını hakkıyla vermek konusunda zaten yeterince farkındalık edinemiyoruz. Bu dünyadan bu göç ettikten kısa süre sonra esamesi okunmayacağı fikrini edindiğinde insanın yaşama karşı hevesi erozyona uğrayabiliyor. Cenazeler aslında ölenler değil geride kalanlar için yapılır. Cenazeye katılanların bir gün öldüklerinde kendilerinin de arkasından, benzer bir törenin yapılacağını, öylesine bir köşeye atılıp unutulmayacaklarını görmeleri gerekir. Belki de farkında olmadan, hayatlarını candan, sahte olmayan insanların var olduğu bir cenaze töreni için kurgularlar. Onlar tarafından hep hatırlanacak bir yaşam sürdürmüş olmayı dilerler. Doya doya yaşamak belki de aslında budur. Gel gelelim başlangıç itibarıyla, o günlerde yaşamış çoğu insanın imreneceği bir yaşamı olmuş, edebiyat tarihimizin ilk kadın romancısının cenazesinde topu topu yirmi-otuz kişi vardı. Ölümü gazetelerde zor yer buldu. Ölmeden çok öncesinde zaten yok olmuştu.


-Son anda, ölürken, bana şartsız, biçimsiz ve zamansız bakışını gördüm ve aklımı kaçırdım, varoluş güzeli Asmin için- Buyurun bir de buradan göğe bakalım flamingoların, yavaş yavaş ama birlikte havalandığı yerden hepimiz birden mutlu olabiliriz. Asmin, bir süre birlikte yaşadığımız bir köpek. 'Köpek' diyorum ama kibirli, buyurgan, zorba ve cahil bir şey bu. Kendini, dünyayı bilmezlik... Eşik cini olduğundan emin olduğum Rilke, I'm so afraid of peoples's words. / They say everything so clearly: / And this is called dog, and that is called house, / And here is the beginning and the end is there, diye sitem eder. Ah, adamım benim, fırlatma rampam, kaçış çizgim nereden buldun bunları, kim fısıldadı sana, aldım kalp hizama koydum, akıl hizama, kaçış çizgisi hizama: İnsanların sözleri beni çok korkutuyor / Her şey o kadar açık ve net ki onlar için: / Örneğin bu köpek, şu ev diyorlar, /İşte burası başlangıç, şurası da son. Dil, iletişimden daha çok kendi kendimize 'insanbiçimsel' gerçekliğimizi dayatmak, bu şudur, şu budur diye buyurmaktır. Monologdan söz ediyorum. İçeriden ve dışarıdan enerji akışlarının olmadığı kapalı bir kaptan. Bir gerçekliğin, sanki dışarlıklı bir efendi, bir otorite gibi hem kendi kendine hem de diğer gerçekliklere zulmü, zorbalığı değildir de nedir bu! Oysa bütün gerçekliklerle birlikte aynı dünyanın mahsulü ve tohumlarıyız aynı evrenin mahsulü ve tohumu. Yegane ortak paydamız bu. Bunun dışındaki her şeyin bölüp ayırdığını söylüyorum. Gerard de Nerval, yatırıldığı hastaneden Alexandre Dumas'ın karısına yazdığı mektupların birinde Hastayım dedirtinceye kadar insan içine salmadılar beni, gururumla oynadılar, yalan söylettiler. Bir zamanlar büyücüler ve münkirlere yapıldığı gibi, kabul et, kabul et diye haykırıyorlardı başımda. Doktorlar teslim aldı beni sonunda, tıp sözlüğünde sözü geçen Theomanie ya da Demonomanie gibi hastalıklar yüklediler üstüme, diye onları şikayet eder. Doktoru Blanche tarafından ruhunun çalındığını düşünür çünkü. Hele hele, Jules Janin, bilen, hatırlayan var mı, iyice çıldırtmış olmalı Nerval'i, Gerard'ın Ruhuna Yazıt diye bir makale yazarak hayattayken diri diri gömer. Bütün bunlardan dolayı mıdır, bilmiyorum ama Nerval'in, Paris sokaklarında bir ıstakozu tasmayla dolaştırdığı söylenir. Nerval, bana göre, kendini harıl harıl kaynayan kazana / dünyaya diri diri atılmış bir ıstakoz gibi hissediyordu. O ıstakozun çığlıklarıdır şiirleri. Ölümün Sütü adlı makalesinde, Sarkis'in, 2005 yılında Villejuif'teki atölyesinde çektiği 3 dakika 26 saniye süren video film, au commencement, l'apparition 'dan söz eden Georges Dıdı-Huberman, Önce sadece bir küvetin dibini görüyoruz, der: Görüntü yok henüz: bekleyiş. Haznenin dibine hafif eğik, kalın, kocaman, kırmızı bir K çizilmiş -kalın fırçayla, lak pigmentle. Sonra, sağdan, ekranın üst köşesinden süt dökülmeye başlar ve ince ince, durmadan akar. Aktıkça... bir derinlik yaratıyor. Bu derinlikte dibinde süte gömülüp yitmiş kırmızı harfi bir kez daha ortaya çıkaran küçük bir girdap oluşuyor. Ve Birkaç kabarcık beliriyor, sonrasında beyazlığın içinde kayboluyorlar. Her şey sakinleşiyor. O kabarcıklara ne kadar benziyor bütün hayatlar, öyle değil mi! Vitae nomen quidem est vita, opus autem mors. Hayat, hayat ismiyle anılır, ama gerçekte ölümdür. Ya da işlevi ölüm olan bir süreçtir. Aha işte, dağlar aşınıyor. Öyledir, katı, sert, hareketsiz gibi görünen şeyler de akıştır. Akış, bu görece daha düzenli ve dengede öbekleşmelerin, imparatorlukların, inanç ya da dogmaların, düşünce sistemlerinin etrafından dolaşır, ama için için, dışın dışın, alttan alta, üstten üste bunları oyar, parçalar, ufalar. Aslına, akışa döndürülmek aha işte budur. Akıştan başka bir varlığım, varlığımdan başka bir akış yok. Sağlam kazık diye bağlandığımız anlam, değer ve kuralların, ideallerin, hayallerin, inançların, mitlerin kendi kendimize attığımız sağlam kazıklar olduğunu mu söylüyorum, evet. Dahası, yapılıp edildiğimiz gerçekliği, neyse o, sefaleti, zulmü, adaletsizliği, zorbalığı, buyurganlığı, kibri, cehaleti uyurgezer bir şekilde, körlemesine yapıp eden biziz. Yani yargıladığımız, kıyaslamalar yaptığımız, kendimize yontup kendimize göre düzenlemeye, bahaneler üretip haklı çıkmaya çalıştığımız gerçekliğe dahiliz. Sen adil olasın ki adalet kanlanıp canlansın, dolaşmaya başlasın aramızda. Dünyayı gözlemliyorum. Bir gözlemci olarak gözlemlediğim dünyayı gözlemleyen bir gerçekliğim var. Oysa ayrılmaz bir bütündür gözlemci ile gözlemlediği şey. Örneğin, dünyadan ayrı, farklı bir varlığım, varlığımdan ayrı, farklı bir dünya yok. Dünya hakkında bir dünyayım. Dünya hakkında birer dünya olan şeyler, nesneler, bedenlerle birlikte. Heisenberg'in Belirsizlik İlkesi, işte, bu tek parça bütüne, tek parça çoğulluğa ne kadar dahil olduğumu ölçen bir ilke. Hepimiz, diriyken de ölüyken de dünyaya gömülüyüz. Dünyaya katıldım bir kere. Dünya bana katıldı. Birdenbire, ince bir gölge, ardından da bir insan parmağı beliriyor. Demek ki sanatçı oradaydı, işin içinde. İşte bedeni. Parmak, usulca kararlı olduğu kadar hassas bir istençle, sütün üstüne değil de daha çok sütün içine konuyor. Bir içkinlik kuvveti? Kendi kendine, kendini var edip var ettikçe kendi kendine var olan bir şey, bir nesne, bir beden... Asla dışarıda değildir sanatçı. Daha doğrusu dışarı ya da dışarısı yoktur zaten. Bu işte bir şairanelik, bu şairanelikte bir iş yok mu, var! Hayatın topuzunu yiyince insan dünyaya gelmemiş olmayı nasıl da istiyor: Optima sors homini natum non esse, nec unquam / Adispexisse diem, flammiferumque jubar./ Altera jam genitum demitti protinus Orco, / Et pressum mutla mergere, corpus humo : İnsan için hiç doğmamış olmak, güneşin kavurucu ışığını hiç görmemiş olmak en iyisi olurdu, ama eğer doğmuşsa olabildiğince çabuk Hades'in kapılarına koşturmalı ve orada yerin altında huzur bulmalı. Molloy' un dediği gibi bütün diye bir şey yok, ya da ancak her şey sona erdikten sonra var. Belki de bütün diye bir şey var, ya da ancak her şey başlamadan önce yok. Mühendis, makine, mekanik... Bu üç sözcüğün benzer anlamlarının olduğunu söyleyen Prigogine ve Stengers'e bir selam çakıp biraz eşelenelim burada: Bu sözcükler bir rasyonel bilgiyi değil, bir tür kurnazlığı ve çıkarcılığı ima ederler. Doğal süreçleri öğrenmekteki amaç, onları daha verimli kullanmak değil, doğayı aldatmak, onu kendine karşı mekanize etmekti, yani eşyaya doğal düzeninin dışında birtakım işler yaptırmak ve ürünler verdirmektir. Buradayım. Aha işte Johnny Rotten, No future, no future, Gelecek yok, gelecek yok diye çığlık atıyor. Çığlık deyince aklıma hemen Edward Munch ve Çığlık adlı resmi nasıl yaptığını anlatan şiiri geliyor: Bir akşam / Kristiania yakınlarında / tepelik bir patikada yürüyordum / iki dostumla birlikte. Hayatın ruhumu / yarıp içine aktığı bir vakitti. / Güneş batmaktaydı ufukta / alevlere gömülmüştü. / Cehennemin yüzeyini kesip geçen / kanlı bir ateş kılıcı gibiydi. / Gökyüzü sanki kana bulanmıştı / alev dilimleriyle kat kat kesilmişti tepeler laciverde bürünmüş / fiyort soğuk mavi, sarı ve kırmızı renklerle / lime lime olmuştu / Patikada ve ahşap çitin üzerinde patlayan / kan kırmızısı / dostlarım gözlerimi kamaştıran sarı beyaz / lekelere dönüştüler / çok şiddetli bir çığlık / hissettim ve duydum, / evet, çok şiddetli / bir çığlık doğanın çizgilerini doğadaki renkleri kırıverdi / çizgiler ve renkler devinim içinde titreştiler / hayatın bu dalgalanmaları yalnızca gözlerimi değil / kulaklarımı da dalgalandırdı / demem o ki, gerçek bir çığlık duydum / sonrasında da Çığlık resmini yaptım. Ortalığa dökülüyor sonra kaybolup gidiyoruz. Yaşama Uğraşımız, Tabutta Röveşata değil de ne! Derviş Zaim, mavi ışık göndermiş. Aldım kalbimin üzerine iliştirdim. Aldı Schopenhauer: Hayat, maliyetini karşılamayan bir iş. Hele hele varoluştan kaçarken yakalandığın bir girdapta / ağda / tuzakta dönüp, çırpınıp, debelenip duruyorsan. https://vimeo. com/70322987 Sarkis, Au commencent, l'apparition, 2005. Samuel Beckett üçleme kitaplarından ilki. İkincisi, Malone Ölüyor, üçüncüsü ise Adlandırılamayan'dır. Kaostan Düzene / İnsanın tabiatla yeni diyaloğu, Ilya Prigogine / Isabelle Stengers, İz Yayıncılık, İstanbul, 1998.


Yazar, şair ve felsefeci Oruç Aruoba, 72 yaşında yaşamını yitirdi. Hume, Nietzsche, Kant, Wittgenstein, Rainer Maria Rilke, Von Hentig, Paul Celan ve Matsuo Basho gibi düşünür, yazar ve şairlerin eserlerini Türkçeye çeviren Oruç Aruoba yazar, şair ve felsefeci olarak düşünce dünyasına sayısız eser kazandırdı. Aforizmalara dayalı felsefi metinleri başarılı bir şekilde kaleme almasının yanı sıra haiku şiirinin Tükiye'deki en başarılı temsilcilerinden biri olarak öne çıktı.


Türkiye'nin kültür ve sanat alanı, coğrafyası gibi dağlık ve paramparçadır. Belirli bir sanat akımı yahut kültürel atılımdan haliyle söz edilemez. Türkiye'ye ulaşmayı başaran çeşitli sanat akımları ve fikirleri bu ülkenin iktidar, hatta iktidarsızlık mekanizmaları içinde dönüşüme uğradı uğrayacaktır; bu ülkeye has otantik diyebileceğimiz bir yaratım, yaratıcılıktan ziyade bu ülkeye has bir imitasyondan yahut öykünmeden öteye geçmez, bayağı bir çirkinlik, şekilsiz bir şey olurlar. 1990'lardan ve belki de 1980 darbesinden bu yana Türk şiirinde bunun etkileri açık saçıktır. Şiirlere bulaşmış Ben dili hastalığı şairlerin iktidarsızlıklarının dışa vurumu olarak okunabilir. Ben diye bağıran bu personalar aslında bir benlikten yoksundurlar. Kendileri diyebilecekleri bir biri ortada yoktur. Ben ifadeleri kendilerini sürekli başkalarının gözüne sokma isteklerinden, bir çeşit narsistik-nihilizmden kaynaklanmaktadır. Aşırıya kaçan bir beyhudelik sergileyerek gene aşırıya kaçan bir manasızlık üretirler. Benliklerini üzerine inşa ettikleri etiketler ve kimlikler vs. onlara ait değildir. Öykünerek ortaya çıkan kopya bir benliktir bu. Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkan Confessional Poetry, Türkçesi Gizdökümcü Şiir yukarda bahsi geçen duruma iyi bir örnektir. Bireyin başta aile olmak üzere çeşitli iktidar türevleriyle ve kendi olmakla ilgili sancılarını, yasak ve günah görülen temaları, isyanlarını protest bir dille ifade etmekte olan bu şiir tarzı, bizim şairlerin elinde, tabiri uygunsa, bir mastürbasyon aracına dönüştürülmüştür. Bu şiir stilinde sık görülen başkaldırı, özellikle 1990 sonrası şairlerin pek çoğunda arabesk, ezik, ağlak ve sünepe bir hal almıştır. Gizdökümcü şiir, onların küçük hayatlarının, yine bu tarz şairlerin deyimiyle gün sonunda çıkardıkları Z raporlarıdır. Onların anne ve babayla ya da erkin baskı araçlarıyla dertleri yoktur; tuhaf bir alternatif gerçeklikte yaşadıkları için rakı içerek, meze tüketerek günün sonunda Z raporu şiirlerini yazarak yaşayıp giderler. bir şeyi, tek odaklı olarak göstermeye bağlıdır. Gizdökümcü Şiir, Türkçeye deneyimler neticesinde gelmemiştir, daha çok Türk şairlerin büyük bir kısmının dünyadaki Gizdökümcü şairlerin deneyimlerini kendilerinde tekrarlama isteklerinden türemiş gibidir. Ora şairlerinin yaşadığı tecrübelere öykünülmüştür, onlar gibi hissedilmeye ya da onlar olmaya çalışılmaktadır. Sonuçta da son derece yapay, kısıtlı, samimiyetsiz, tek yönlü ve fakir bir çeşit edebiyat ortaya çıkmıştır. Şairler kendi deneyimlerinin otantikliğinde bir şey bulma ve o deneyimlerden üretim çıkarma kapasitesinde değildirler ya da bunun için aşırı derecede bilgisizdirler. Çoğu genç olan bu şairlerin sözüm ona edebiyat dergileriyle veya aynı iktidarsızlığın küçük çapta yeniden kullanıma sokulmasının ufak örnekleri fanzinlerle haşır neşir olmaları ve bu platformların birkaçı dışında çoğunun da Kahraman'ın ifade ettiği pornografinin tanımı çerçevesinde bir porno dergisi yahut fanzini olması işi daha da vahim kılmaktadır. Kahraman, Hasan Bülent. İtiraf Mı, Pornografi Mi? Sanat Haberleri. Radikal, Radikal, 5 Mar. 2003, www. radikal. com. tr/kultur/itiraf-mi-pornografi-mi-662787/.


Gılgamış'ın bir yılana kaptırdığı otu arıyorum. Her yolculuk, bir düşle gerçekliğin kavşağında başlar. Düşü sürdüren kazanır. Ahmet Haşim'in şiirsel anlatımlarının esrikliğini henüz üzerimden atamamıştım sabah uyandığımda. Kimsesiz yolların güzelliğini menekşe dolu bir vadiye bakan bir evin perdesini aralar gibi betimliyordu kitabında. Bense bugün sessiz bir coşkuyla kendim olmaya yazgılıyım. Baharın ilk günlerindeyiz. Aylı ve güneşli Ayaz Han'ımız, ormanlı, taşlı Al tayımız! diye başlayan bir şaman duası dilimde, Yol Arkadaşım Doğa Yürüyüşü Grubu'yla Otacı köyü ve yaylalarına doğru yol alıyorum. Otacı, Ankara-Kızılcahamam'ın en büyük köylerinden biri. Eskiden cuma günleri Çorba Pazarı kurulan Pazar köyünü ve İğmir köyünü geçtikten sonra araçtan inip yürümeye başlıyoruz. Düş yolunda kayboluyorum... Osmanlı Padişahı Yıldırım Beyazıd Han'ın Timurlenk'le yaptığı Ankara Savaşı sırasında ordusunun sıhhıye birliklerini bu köyde kurduğuna tanık oluyorum. Ordusunda yaralanan askerlerin köyün bulunduğu mevkideki sahra hastanesinde tedavilerinin yapılmasını sağlıyor. Şifalı otların biri gidiyor bini geliyor. Yaralı bir kalbi de ben sarıyorum. Yöre halkı köye gecikmeden Otacı adını uygun görüyor. Ben durmadan köyün adını heceliyorum: O ta cı... Ot acı... Otacı. Kırsalın kokusu ve içinde barındırdığı hüzünlü sessizlik her zaman heyecanlandırır beni. Bütün duyularım tetikte yürüyorum. Yeşilin keyfini çıkaran vahşi bir yaratık gibi. Bozkırdan esen yel ile ovanın göğsünde yükseliyoruz. Gökyüzüne bakıyorum, herkesin gökyüzü farklı şekillenir zihninde. Elimi uzatıyorum, ilkbahara dokunuyorum. Dokunduğum her taş bir kıvılcım saçıyor. Rüzgar ağzımdan çıkan sözleri oraya buraya dağılan taşlara ulaştırıyor. Çiçekler ve kırlar akıp gidiyor önüm sıra. Bölge Karadeniz iklimi ile Orta Anadolu'nun karasal ikliminden etkilenmiş. O yüzden zengin bir floraya sahip. Bugün doğa cömert davranıp hazinesini sermiş önümüze. Çiğdemler, öksüz ali çiçekleri, yırtık çiğdemler, orman sümbülleri... Endemik bir çiçek olan Ankara çiğdeminin sarısı gözümü kamaştırıyor. Van Gogh sarısına benzer iç acıtan bir sarı. Mor, eflatun ve beyaz renkli olanları da var. Bu toprakların kadim tarihinde ilk merkezi devlet olan Hitit uygarlığında Ankara çiğdemi, An. Tah. Sum. olarak adlandırılmış. Çiğdem çiçeğinin baharın müjdecisi ve kışın bittiğinin habercisi olması nedeniyle Hititlerde bereket tanrısı Telepinu'nun geri dönüşü AN. TAH. SUM bayramı olarak kutlanırmış. Hititologlar, II. Mursili dönemi belgelerinden bu sonuca varmışlar. Vaki oldu ki, babam Hatti ülkesi tanrıları ve Arinna'nın güneş tanrıçası için AN. TAH. SUM bitkisi ihdas etti. Adı geçen bu konu çok önemlidir... İlkbahar olduğunda Hattuşa'dan giderim ve orada tanrılar için AN. TAH. SUM bitkisi bulunur. Halkımızın da bu kutlamanın içine dayanışmayı katıp 'çiğdeme gitmek, çiğdem karşılamak' olarak adlandırdıkları adetleri var. Çocuklar topladıkları çiğdemleri bir çalıya asarlar ve ellerindeki kaplarla tekerlemeler söyleyerek kapı kapı dolaşırlar. Evlerden yağ, bulgur, kıyma ve salça toplarlar. Büyükler köyün fakir evlerinden birinde bu malzemelerle yemek yapar, şenlik içinde yerler; kalanını da ev sahibine destek amaçlı olarak bırakırlar. Büyülü bir ormanın derinliklerinde ilerliyoruz. Patikada hışırdayan yaprakların, çıtırdayan dalların üzerinde yürürken birbirimizin yanından sessizce geçip gidiyoruz. Tıpkı gerçek yaşamda olduğu gibi. Yürürken hissedilenler bazen yaşanmışlığın yanında yoksul kalıyor. Kadın şifacılardan birinin eski deva ve tedavilerinde uyguladığı bir yöntem ilgimi çekmişti. Günde bir çay kaşığı toprak yermiş. Bunun üzüntüleri uzak tuttuğunu söylüyordu. Bir tutam toprak mı atsam ağzıma? Yaklaşık olarak 1600 metre rakıma geldiğimizde soluklanıp şöyle bir manzaraya baktım. Bulutları dağıtan bir rüzgar esiyor. Muhteşem bir göl manzarasına kuş bakışı bakıyorum. Göle doğru inişe geçtiğimizde kardelenleri göremedik diye hayıflanırken kayaların dibinden göz kırptılar bize. Tüm zarafetleriyle salınan kardelenler öylesine çoktu ki... Önden yürüyüp göle inenler bu görsel şölenden mahrum kaldılar tabii ki. Masalcıların masalları bir yanda bekleyedursun şimdilik. Yaşlı dünyamız, mitosun dünyası ile rasyonalizm arasında duruyor. Otacı, Çakmacık ve Beşler göletlerinden sonra parkurun sonuna yaklaştık. Yanlarından geçip gittiğimiz göletler, kayalıklar, dereler, koca söğütler yaşlı dünyamızın bilgeliklerini sundu ruhumuza. Dere kenarındaki ağaçlar toprağa yapışmış kökleriyle, bulutlara uzanmış dallarıyla sırlarını fırtınalı vadilere açan, Van Gogh'un Ağaç tablosundaki ağaca benziyorlardı. 15 kilometrelik parkur biterken semaverdeki çayın davetkar kokusunu takip ederek köye girdik. Köye girmeden önce dere kıyısına bıraktım hüzünlerimi. Yanındaki söğütün dalına da bir gülücük astım, yarenlik etsinler diye.


İstanbul- Nazım Hikmet, ölümünün 57. yıldönümünde Moskova'da mezarı başında 3 Haziran 2020 Çarşamba günü anılacak. Moskova'da her yıl geniş katılımla mezarı başında yapılan anma töreni ve konser programı, bu yıl korona virüs önlemleri nedeniyle iptal edildi. Moskova Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı da, karantina yüzünden sanatçıların ve aydınların katılımı ile internetten canlı bir program gerçekleştirecek. 2020 yılı Nazım Hikmet Dostluk Ödülleri bu yıl Hava Kurşun Gibi Ağır: Nazım Hikmet'in Romanının da yazarı olan ünlü aydın Hıfzı Topuz ve Kazan Tatar Devlet Genç İzleyiciler Tiyatrosuna verilecek. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin Onur Kurulu Başkanlığını da bir dönem üstlenen Hıfzı Topuz, Cemiyetin en kıdemli üyesi. TGC'nin Basın Özgürlüğü Ödülü'nü de alan Hıfzı Topuz'un inceleme-araştırma, anı, roman ve öykü olarak yayınlanmış çok sayıda kitabı bulunuyor. Hıfzı Topuz ile birlikte ödülü alacak olan Gabdulla Kariyev'in ismini taşıyan Kazan Tatar Devlet Genç İzleyiciler Tiyatrosu'nda geçen yıl yönetmen Soyjin Janbolova, Nazım Hikmet'in Kör Padişah ve Sevdalı Bulut adlı iki eserini uyarlayarak sahneye koymuştu. 3 Haziran Çarşamba akşamı saat 20.30'da www. nazimhikmet. com sayfasından ve vakfın Youtube kanalından yapılacak canlı yayında sanat ve edebiyat dünyasından sanatçıların katılımıyla Nazım Hikmet şarkılarla, şiirlerle, söyleşilerle anılacak ve ödüller sahiplerine verilecek.


Kesinlikle çocuk kitabı değil ama bir çocuğum olsaydı okumasını zorunlu tutacağım tek kitap herhalde bu olurdu. Laputa'nın titreyen, sanrılı ölümsüzlerini ne kadar tanıyorsunuz. Hiç mi? O zaman bu kitabı bilmiyorsunuz: Bildiğini sanan birçokları gibi. Kendinize bir iyilik yapıp bu kitabı okuyabilirsiniz. Bu iki kitap arasında bir seçim yapamadım. Arjantinli bu kör adamın günümüz edebiyatına etkisi herkesin bildiği bir şey. Bu iki kitabın toplam sayfa sayısı iki yüzün altında, oysa bunlar bugünün kurgu anlayışının oluşmasında en fazla payı olan metinler. Benim için artık eski ve biraz yavan dostlar olduklarını da söyleyebilirim. Poe, Lovecraft, Kafka, Gaiman gibi sevdiğim yazarların ve daha birçoklarının tıpkı bilye boyundaki Alef'e bütün bir dünyanın görüntüsünün sığması gibi bu iki incecik kitapta yıllardır çoğalıp durduklarını biliyorum. Bu kitap, Congo adlı o inanılmaz nehirde haftalarca yol almayı konu ediyor: Bir ülkenin başka bir ülkede işleyebileceği en ağır ve en sistemli kıyımlardan birine tanık olmayı ve doğanın bunun suç ortağı, hatta neredeyse azmettiricisi olduğunu hissetmeyi. Herkesin merak, hayranlık ve korkuyla andığı tüccar Kurtz'ü bulmayı, Kurtz'ün kim olduğunu öğrenmeye çalışmayı. Ve bunları insanın içindeki karanlığı bütün dünya edebiyatında en iyi anlatan yazarlardan birinin rehberliğinde yapmayı. Bu kitap, upuzun bir nehirde karanlığın kalbine doğru yol almayı konu ediyor. Ortaçağın ilk başlarındaki o kargaşalı, yabanıl dönemde talihsiz, yaşlı bir çift, uzak köylerden birinde yaşayan oğullarını bulmak için uzun bir yolculuğa çıkarlar. Ya da belki, fantastik ve gerçeğin birbirine karıştığı bir kıyım zamanında unutuş ve fedakarlık üzerine acı ve nihai bir deneyim yaşarlar. Hikayeyi anlatan Kazuo İshiguro'dur. Ve onun ejderhaları bir akarsu kıyısında kendilerine masum ve ölü bir yılan süsü verip hikayedeki sıralarını beklerler. Kendini sepya tonlarıyla tanıtan yoksul ve depresif bir dünyada, bir yazar ve bir bilim adamını uzaylı yaratıklardan kalma bir bölgeye götüren bir rehber. Onun mutsuz karısı ve suskun, sarışın ve sakat kızı. Tuhaf bir göğe karşı dua edercesine okunan şiirler. Issızlığın ortasında ansızın çalıveren bir telefon. Ve rehberin şu acı sözleri: Onlara cenneti gösterdim, ama anlamadılar. Kendi evinin karanlıkları içinde, hayatını paylaştığı kadını ararken karşısına çıkan aynaya ürpererek, yadırgayarak bakan bir adam. Gece içinde sonsuza doğru uzanıp giden yol çizgileri. Deliliğin sinemadaki en keskin ve ürpertici tasvirlerinden biri.


Rezan Has Müzesi yeniden kapılarını açıyor. Pandemi günlerinden sonra Rezan Has Müzesi'nin kapıları ziyaretçiler için yeniden açılıyor. Müze, 15 Haziran'dan itibaren ziyaretçilerini karşılayacak. Rezan Has Müzesi, etkinlik ve sergi programıyla önümüzdeki dönemde sanatseverlere kültür ve sanat deneyimini yaşatmayı sürdürecek. Gişe önünde oluşabilecek fiziksel temasın önlenebilmesi amacıyla ziyaretler 15 Ağustos tarihine kadar ücretsiz olarak yapılacak. Rezan Has Müzesi'nden yapılan açıklamaya göre fiziksel olarak kapalı kalınsa da dijital ortamdan hem yetişkinler hem de çocuklara yönelik renkli ve zengin içeriklerli sanat buluşmaları yapıldı. Müze, Cibali Tütün ve Sigara Fabrikası'nın mirasçısı olarak fabrikadan eserleri dijital ortamda paylaşırken, küçük ziyaretçilerine de Antik Yunan mitolojisinden tanrı tanrıça serisini sundu. Büyük ilgi toplayan bu seride her bir tanrı-tanrıçanın niteliği ve öyküsü paylaşılırken, basit ve sevimli aktivitelerle çocukların mitolojiyi kavraması ve sevmesi kolaylaştırıldı.


Yaşamın tüm anlamını kitaplarda arayan ProfKein'in dış dünyadan kopuşunu muhteşem bir dille anlatır. Kurnaz hizmetçi Therese ile evlenen Kein sahip olduğu birçok şeyi yitirecektir. CanettiKörleşme'de gündelik pratikten uzak, dönüşemeyen kuru bilginin insanı nasıl da ahmaklaştırıp yabancılaştırdığını ustalıkla anlatır. Çoğul anlatımın ustalıkla kullanıldığı roman bir ailenin yaşamına odaklanır. Kahramanları, kahramanlar arasındaki bağı, hangi olayın kiminle ilişkili olduğunu anlayabilmek için yazarın benzersiz üslubunu çözerek yol almak gerekir. Romanda engelli çocuk Benjy'nin gözünden aktarılan bölüm oldukça etkileyicidir. Roman kahramanı Malina'nınIvan'la aşkına tanıklık ederiz. Sancılı bir iç dünyanın, ilişkisinin odağına varolşun ve aşkın sırrına erilemez karanlığını ekleyerek dünyaya, dile, insanlık hallerine yaktığı bir ağıttır sanki. Farklı yazın türlerini de kullanarak romanı zenginleştirirBachmann. Mektup, şiir, tiyatro metinlerinden oluşan bölümler yaratıcılığı zirveye taşır. Her bir sayfa altı çizilesi aforizmalarla doludur. Roman, İsabelle ve Philippe'in gözünden iki ayrı bölümde aktarılan bir aşk hikayesidir. Aşkı kadın ve erkeğin gözünden iki ayrı bölümde çok çarpıcı bir bakışlaanlatan, benzersiz bir romandır.


Kim söyleyebilir ki çocukluğun son gününü ya da ne zaman başladığını. Yazılmayan her şeydir aslında çocukluk, bir öğle vaktidir bir saatin her çeyreğinde. Düşsel bir dünyayı simgeler, çökekalır yüzümüzdeki kırışıklıklarımıza, iyice yerleşir, yaşlı çocuklar yapar bizden ve genç aşıklar oluveririz bir kez daha çocukluğumuzu hatırladığımızda. Bir özlemi çoğaltır, bir özlemi anlatır bende çocukluk; saldırır gibiyimdir sanki yel değirmenlerine, kendi yeldeğirmenlerime, düşlerini gerçekleştirememenin burukluğu içinde... Uzun bir şiire yolculuğa çıkmak gibidir. Ve aynı anda uzun bir yolculuğun şiiridir çocukluk... Bir eksikliği gidermek için yola çıkmak, tedirgin bir yaz gününde yağmur sonrası ortaya çıkan görüntüler, ıslak sokaklar, tren düdükleri, yılların birikmiş özlemlerinin ardından koşmak gibi bir şey çocukluk. Geri dönme isteği; denemek bir kez daha denemek, yepyeni bir güne, yepyeni bir yaşama doğmak yeni sevinçlerin, yeni umutların çoğalmasını sağlamaktır. O çocukluk günlerinden biriydi. Geceler serin, geceler dingin ve yapayalnızdı sanki kasaba. Bir gece rüzgarı çıkardı kavaklığımızdan. Pencereden bakar, uzaklara takılırdı bakışlarım, ta ötelerdeki çocukluğumun soğuk ırmağına doğru. Sonbahar geceleriydi. Eve tutsak, yerleşikliğe tutsak ilişkilerdi hatırladıklarım. Yıldızlara bakmayı istediğim geceler. Bir kaçıştı o gecelerde yıldızlara bakmak çocuk kalbim için.