Uzun süredir sahneler boş, tiyatrocular işssiz, tiyatroseverler sahnelerden uzak ve özlem içinde. Pandemi sürecinin getirdiği bunaltıcı zamanlar, ekonomik sıkıntılar da çabası. Herkes eli kolu bağlanmış gibi, sessizlik git gide çoğalıyor. İtiraz kültürü yerini pes etmişliğe teslim etmek üzere. Kültürel kimliğimiz çölleşiyor, ağır ağır değerimizi ve değerlerimizi kaybediyoruz. Bu serzeniş nedense söylendiği dönemde yalnız o döneme ait gibi düşünülse de, Türkiye'de maalesef sıklıkla dile getiriliyor. Öyle bir mevsimi baharı var ki alemin dönüp dönüp bize uğruyor. Cağaloğlu İzzeddin Han'da bir yazıhanede başlayan, 77 sayı süren, bu sırada 7 isim, 8 sahip, 10 yazı işleri müdürü, 9 matbaa ve 10 adres değiştiren, 16 davaya konu olan, Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz'ın yazarlığını, Sabahattin Ali'nin başyazarlığını, Mustafa Mim Uykusuz'un ise çizerliğini üstlendiği siyasi mizah gazetesi dönemin baskıcı rejimi altında derdini söyleyemeyen insanlara mizah yoluyla seslenmeye çalışan bir girişimdi. Eskilerin, kimseye derdini dinletemeyenler için söyledikleri bir söz vardır. Git derdini Marko Paşa'ya anlat diye. İşte bu nedenle Marko Paşa'ydı adı. Bu tabii ki dönemin baskıcı yönetimine ve uygulamalarına karşı bir göndermeydi. Ne bu üç ustanın ne de Mürettip Hamza, Baskıcı Mahir ve Çaycı Seyfi'nin kimseden derman dilemeye niyeti yoktu. Onlar, mücadele etmeyi ve bu ülkenin çocuklarına daha güzel yarınlar hazırlayabilmek için doğru bildiklerini anlatmayı tercih eden onurlu insanlardı. Dinleyecek o kadar çok insan vardı ki onları, ilk sayıdan itibaren beklenmedik adetlerde satmaya başlayan Marko Paşa, iktidarı kızdırmakta geç kalmadı ve serüven her geçen gün daha da zorlaştı. Sonunda Sabahattin Ali'nin ölüm haberi ile Marko Paşa da gözlerini kapattı. O döneme tanıklık edenler ya da benim gibi sonradan öğrenenler için unutulmaz bir mücadele ve emek örneği olarak yüreklerdeki saygın yerini aldı. Onları unutmayanlardan biri de Ahmet Sami Özbudak. Emrah Eren yönetmenliği, Erdem Akakçe, Bülent Çolak ve Fatih Koyunoğlu'nun muhteşem oyunculukları ile bu sürece bir nebze tanıklık etmek, okuduklarımla birleştiğinde bambaşka duygulara götürmüştü beni. Bu toprakların çocuklarını, yine bu toprakların çocuklarının diliyle anlatan, kökü tam da bu coğrafyanın, bu kültürün göbeğinde bir oyun olan Meçhul Paşa'yı sahneler açıldığında izlemenizi öneririm. Siyasi mizah gazetesinin, masalsı günlüğünü tutan, seyirciyi içine alan, tebessüm ile hüznü harmanlayan, çok zekice kurgulanmış, bir kaç metnin birlikte iç içe anlatıldığı çok geçişli bir oyun. Metinler arası geçişler ustalıkla hesaplanmış. Ana hikayeden kopmadan sürüyor ve bir zaman geçidi içinde o günlere tanıklık etmemizi sağlarken zaman, mekan ve karakter geçişleri ile de izleyici büyüleyici bir etki ile içine alıyor. Bir bakıyorsunuz Sabahttin Ali gidiyor, çaycı Seyfi geliyor. Bir bakıyorsunuz, Aziz Nesin ve Rıfat ıIlgaz çekiliyor ve iki Rum kadın sohbet ediyor. Aziz Nesin susuyor, Mürettip Hamza devam ediyor. Sahne ve dekor tasarımı, sahne de kullanılan dijital destekler ve bazı objelerin birden fazla anlamda tekrar tekrar kullanılması, oyuncuların sahnenin her alanını kullanıyor olması ve bunun yarattığı devinim ile enerjisi yüksek bir oyun. Tutuklanmadan önce ustaların başlarına kuş kafesleri geçirilmesi, yırtılan gazetelerin daha sonra kar taneleri olarak kullanılması gibi imgesel anlatımlarda içeren ve böylece yer yer şiirsel bir dilde kullanılan Meçhul Paşa oyunu, Marko Paşa'nın bir sürü müsveddesinin temize çekilmesi gibi. Fakat, hüznü ve komediyi harmanlayan bir belgesel tiyatro örneğinden ziyade baskıcı rejimlerin röntgenini çeken, aynı zamanda güncel anlatımı ve çağrışımları ile çok başarılı bir siyasal tiyatro örneği. Oyun da, Marko Paşa'nın yayın serüveni gibi gelen bir haberle bitiyor. Ustaların anısı ve mücadeleleri karşısında saygı ile eğilirken, o anları bize anlatan tüm ekibi de sevgi ile selamlarım. Bugünün koşulları içerisinde dayanma, direnme, mücadele ve kararlılık coşkumu tazeleyen bu iki güzel ve büyük çalışmayı hatırlamış ve anmış olmam umarım okuyan herkeste de aynı duyguları uyandırır. Koşullar ne olursa olsun, söyleyecek söz, açılacak yol, yapılacak pek çok şey mutlaka vardır.


Günümüz hız çağında gençlik sadece şu anı yaşamak istiyor. Tüketim toplumuna inat şiire bir davet var sanki kitabınızda. Yaşadıkları yüzyıl maalesef derinliği olmayan bir dönem. Karton aşklar, arkadaşlığın ve dostluğun eski anlamını yitirişi, şimdiki gençlerin yüzleştiği sorunlardan sadece birkaçı. Eskiden lise arkadaşlığı diye bir kavram vardı ve bir ömür sürerdi, şimdiki gençlerimiz sınıf arkadaşlarını bile maalesef tanımıyor. Burada o eski zamanlara bir hasret, imrendirici bir dipnot koymak istedim. 14 yıldır İzmir'de yaşıyorum ve bu kenti yaşamayı seviyorum. Edirne, İstanbul ve İzmir çok önemli kentler benim için. Burada kendimi evimde hissediyorum. Edirne çocukluğum, İstanbul gençliğimdir. İzmir ile kurduğum aidiyeti ve kenti yaşamayı seviyorum. Urla biraz da eski değerleri anımsatıyor, naif bir tarafı var Urla'nın. Kitaptaki Serap Hanım karakteri sanırım eski aşkları temsil ediyor. En çok dikkatimi çeken karakterlerden biri. Kesinlikle, O temiz ve hesapsız aşkları temsil ediyor. Gençlerin tekrar birleşebilmeleri için elinden geleni de yapıyor. Üniversite sınavı orta sınıf bir aileden gelen genç için çok önemli çünkü geleceğini şekillendirmenin başka bir yolu yok. Romandaki alt metinlerden biri de bu denebilir. teşekkürler iyi yakalamışsın. Sanat parmak sallamadan bunu yapabilmeli. Benim doğrularım herkes için geçerli olmayabilir, bu dünyanın bir sınırı yok, böyle de olabilir demek istedim. bir örnek didaktizmini sevmiyorum, her zaman farklı bir estetik tarz katmaya çalışıyorum. Bir seçenek sunmaya çalıştım, defter tutmak bizim gençlerimize de iyi gelebilir, psikolojik olarak da rahatlatır, sadece test çöz cümlesinin yankılandığı bir gençlik olmamalı. Başka Umutlar postmodernizmin çok önemli motiflerinden de istifade ediyor. Kitap metinlerarasılık bağlamında Ölü Ozanlar Derneği filmine de bir gönderme, Özlem hanım da bu saptamamı onaylıyor fakat metnin özgün yapısına ve karakterine en ufak bir zarar vermiyor bu durum, Dertsiz'in ustalığı burada tekrar meydana çıkıyor. İki bölümden oluşan kitaptaki birinci ve ikinci bölümlerin yapısal farklılıkları ve bu metinlerin başarılı bir şekilde buluşmaları postmodern bir metin olarak esere yaklaşımımı pekiştiriyor ve aldığım edebi hazzı ayrıca arttırıyor. Kahvelerimizi yudumlarken bu konuyu uzun uzun konuşuyoruz. Politika yazmam konusunda beni teşvik ediyor, nasıl farlı bir görüş üretirim üzerinde düşünmeye sevk ediyor, fakat her şey bittiğinde gerçekleşen sizin estetik ürününüz olmalı. Yeni bir şiir dosyam hazır, pandemi ve salgın mutlaka edebiyatı da etkileyecek, göreceğiz, belki de zamana bırakmak en güzeli. Güzel bir sohbetin ardından kitabevinden ayrılıyorum. Alsancak'tan Pasaporta doğru yağmur altında adımlarım hızlanıyor. Sahi nasıl bir kent burası böyle? güzellik isteyen hiç kimseyi eli boş göndermiyor. Vapur uzaktan göz kırparken gevreğimi alıp güzelim kente karışıyorum.


1976'da Kahramanmaraş, Afşin'de doğdu. Gazi Üniversitesi Kastamonu Eğitim Fakültesi'ni bitirdikten sonra öğretmen olarak İstanbul'a atandı. Burada hem öğretmenlik yapıp hem de Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü'nü okumaya başladı. Bir süre sonra üniversiteyi bırakıp yazmaya yoğunlaştı. İlk romanı Klan'ı 2007'de yazdı ve roman dosya halindeyken Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Ödülü'nü aldı. Bir yıl sonra ikinci kitabı Zamanın Unutkan Koynunda çıktı ve Ömer Türkeş'in 2010'da hazırladığı Ölmeden Önce Okunacak 140 Kitap listesinde yer aldı. 2013'te üçüncü kitabı Kayıp Gergedanlar okuyucudan ve edebiyat çevrelerinden iyi eleştiriler aldı. 2015'te Gezi Direnişi'ni merkeze aldığı Kasımpaşalı Oedipus'u yazdı. 2017'de bir KHK ile çok sevdiği öğretmenlik mesleğinden uzaklaştırıldıktan sonra okuma ve yazma eylemine daha fazla vakit ayırmaya başladı.


Ödül töreni 22 Haziran'da Antakya'da gerçekleştirilecek. Bölümü'nü okumaya başladı. Bir süre sonra üniversiteyi bırakıp yazmaya yoğunlaştı. İlk romanı Klan'ı 2007'de yazdı ve roman dosya halindeyken Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Ödülü'nü aldı. Bir yıl sonra ikinci kitabı Zamanın Unutkan Koynunda çıktı ve Ömer Türkeş'in 2010'da hazırladığı Ölmeden Önce Okunacak 140 Kitap listesinde yer aldı. 2013'te üçüncü kitabı Kayıp Gergedanlar okuyucudan ve edebiyat çevrelerinden iyi eleştiriler aldı. 2015'te Gezi Direnişi'ni merkeze aldığı Kasımpaşalı Oedipus'u yazdı. 2020'de ötekileştirilenlerin hayatını anlattığı Mazarin Mavisi Doğan Kitap'ta çıktı. Son olarak 2022'de de toplumsal ve bireysel çürümüşlüğü konu edindiği çürüme romanını yazdı.


Tarım işçisi bir ailenin çocuğu olarak 4.3.1944'te Adana'da doğdu. İlk ve ortaöğretimini aynı kentte tamamladı. 1964'te İstanbul Çapa Eğitim Enstitüsü'nün Edebiyat Bölümüne girdi. Burayı bitirdikten sonra Aksaray Lisesi Türkçe öğretmenliğine atandı. Adana, Bursa ve Balıkesir'de çeşitli okullarda Türkçe ve edebiyat öğretmenliklerinde bulundu. 12 Eylül sonrası 1402 sayılı yasayla öğretmenlik mesleğinden uzaklaştırıldı. On üç yıl pazarlamacılık yaptı. Emekli olunca özel okulda ve dershanelerde öğretmenliğe döndü.


Bu hafta Sanat Perisi'nin konuğu İsmet Yazıcı oldu. Yazıcı ile hem yönetmenlik hem de yazarlık çalışmaları üzerine konuşuldu. Sanatçının yaptığı belgeseller bunların olumlu toplumsal etkileri izleyiciye yansıtıldı. Hayattan ve çalışmalarından esinlenerek yazdığı kitaplarının dünü ve bugünü ve yazın yaşamına katkılarına değinildi. Hi aksisanat. com owner, Your posts are always well-referenced and credible. To the aksisanat. com webmaster, Thanks for sharing your thoughts! Hi aksisanat. com administrator, Your posts are always well-supported by facts and figures. To the aksisanat. com webmaster, Great post! To the aksisanat. com owner, You always provide clear explanations and step-by-step instructions. Hello aksisanat. com administrator, Your posts are always well-balanced and objective. Hi aksisanat. com webmaster, You always provide clear explanations and step-by-step instructions. Dear aksisanat. com owner, Your posts are always well presented. Hi aksisanat. com admin, Your posts are always well thought out. Dear aksisanat. com webmaster, Your posts are always thought-provoking and inspiring. Dear aksisanat. com admin, Thanks for the well-organized and comprehensive post!


Özünde başka biridir aslında o, derler, göründüğü gibi değil, başka biridir o. Diyelim bir tartışma başladığında, iki tarafı durumun yararına yatıştırmak gerektiğinde, böyle sözler edilir. Öz dediğimiz, kişinin bedeninde mezar taşı kımıltısızlığında kendini değişimden koruyan sonsuz değişmezlikmiş de, davranmaları çiçeklenip çoraklaşan çevresiymiş gibi özüyle alakasız değişkenliğe gönderilir. Öz, kişinin eyleminden sorumsuz tutulduğu gibi, eylem de özün sahiplenişinden kurtarılmış olur. Oysa yoktur böyle bir öz-varoluş ilişkisi. Öz ve varoluş, birbirinin her yeri ve hiçbir yeri olarak tek bir varlık düzleminde birden belirir. Öz, aynı anda varoluşumuz, varoluş da aynı zamanda özümüzdür, ne var ki bu bağlaşık varoluş, eğer insansı varoluşu idealistçe gözlemek gerektiğinde, bir et ve kemik, ten ve ruh ilişkisine indirgenmiş olur. Duyular, Descartesçi bedende olduğu gibi dış dünyadan anlığa ulaşır, ruh onları anlıkta düzenler ve dünyaya geri gönderir, öz, bedenin değişimlerinden yalıtılmıştır, bedenin mekanik işlevleri ruhu harekete geçirir, bedenin her şeyi ve hiçbir şeyidir, hisleri düzenleyen sevgi ve akıl ilkesi olarak değişkenliğin kovuğunda değişmezlik halinde varlığını sürdürür. Gel gör ki Descartes'ten arpa boyu uzaklaşmış değiliz. Egomuz bedenimizin ırgatlığını yönseyen küçük bir efendi gibi içimize yerleşmiş durumda. Filanca iş yerinde hammallık ediyoruz ama içimizdeki kral elin günün ortasında düştüğü durumu kendine yediremiyor. Görünürdeki varlığını gözlerden sakınıp görünmezdeki jönlüğünü göstermeye çabalayarak yükünü taşıyor. Özümüz dediğimiz, yaşantımız değişirken dağların sonsuz sabitliğiyle kökenimize yerleşmiş benimiz o yüzden, karakterimiz, gururumuz, ben dediğimiz iç duvarımız, akıntıların, gelgitlerin orta yerinde sorumsuz ada gibi bekleyen ebedi iç varlığımız. Bu bakımdan, hayatımdaki olaylardan kendimi rahatlıkla sorumsuz tutabilirim, içselliğim sorumsuz olduğundan, sorumluluğu dış dünyaya havale edebilirim, Sartre'ın dediği gibi, evlenip yuva kuramadımsa ne yapayım, karşıma düzgün biri mi çıktı ki, sınavda başarısız oldumsa benim suçum mu, ayrı odam mı vardı ki! Oysa insan, hayatını ıssız ada gibi kenara çekilip sorumsuzca seyretme keyfine sahip değildir. Tersine, aldığı her karardan her attığı adımdan bizatihi sorumludur. İster sanatta ister siyasette, tüm bir entellektüel yaşantımız bunun tam karşıtı durumda. Bugünün edebiyatçısı, kendisine yazar ya da şair adını takmaya yetecek eylemi dışında, yani yazma dışında bir varlık ilişkisine girişmemekte dünyayla. Su bardağını su bardağı olarak yazdığı sürece kendisini yazar ve şair sanıyor, varlıkla dolayıma girmeden, şöyle doğrudan, dolaysız ve olumsal bir resmediş ona yetiyor yazarlık veya şairlik için. Oysa bu, varlık hakkında hiçbir şey söylemektir, dolaysız ve olumsal olduğu sürece var olanı anlayamamaktır, yazar ve şair olarak kendini tanıyamamaktır. Edebiyatçı, bir roman veya şiir üzerinde çalıştığında, diyelim, ezilen işçinin dramını yazmaya giriştiğinde, soluk benizli insanların yaşadığı az ısınan bir ev, erzağı yetersiz mutfak, ağır çalışma koşullarını betimlediğinde, bu varlık koşulları bir sınıfın olmayıp bir ailenin ya da kişinin, toplumun çelişkilerinden yalıtılmış bireyselliğine indirgediğinde, evrensellik burada yalnızca yazma düzeyinde kalacaktır. Yazmanın ilkeleri düzyazıda da şiirde de bellidir. Şöyle veya böylesi beğeni düzeyinde, imler ve imlemler yardımıyla liseli düzleminde anlatı kotarılabilir. Edebiyatçının ereği sadece yazmak olduğu sürece, ancak bu edebiyatçı yazmanın ereğini hesaba katmadığında, Ayşe kadın fasulye kıran ev hanımından, görümlük asmaaltı emeklisinden daha evrensel olamayacaktır, yani ne edebiyatçı ne evrensel olacaktır. Günün edebiyatçısı, evrenselliğini entellektüelliğiyle değil, kendisini yayınlar ve ödüllerle bakıp besleyen sınıfın, burjuva sınıfının evrenselliği üzerinde edinmekte. Edebiyat kışlasının öykü ya da şiir bölüğünde görevlidir, eleştirmenler, editörler, jüriler, ölü büyüklerin heykelleri, her şey verilmiştir, ona düşen sadece görevini yerine getirmek ve yazmaktır. Bu noktada şunu sormak gerekir: Bu edebiyatçı, edebiyatla bireysel bağlantı halinde herhangi biri midir, edebiyatla içsel ilişki içindeki edebiyatçı mıdır? Kişi olarak edebiyatla mı ilişki içindedir edebiyatçı olarak dünyayla mı? Bir iş, uğraş olarak kalemi eline aldığında, adına yazarlık denilen bir iş yapmaktadır ama kendisi bu noktada yazar değil yazarlık eyleyen Ali Bey'dir, bakkal Hasan'dır, komşu kadındır. Bir kültür ailesine aittir, ailenin saygın ölüleri, şimdiki ileri gelenleri, köşe tutucuları, aktarıcılar ve taşıyıcılar, hepsi mevcuttur. Ailenin ruh soyluluğunu sürdürecek sözler ettiği sürece, mümkün olanaklar ölçüsünde mertebe bulacak, kabul görecek, belki nam salıp yazarlık unvanıyla göçüp gidecek dünyadan. Fakat tam da bunlar yüzünden onu yazarlık payesine layık göremeyiz. Bu kişiye yazar diyebilmemiz için, içinde doğup geliştiği varlık düzlemini sorgulamış olması gerekir, şayet bu kişi edebiyat ailesinin uysal evlatlığını reddedip ilişki ağlarını sorgulamaya kalkar da: Büyük yayınevlerinden taşra dergilerine, suskunca üzerinde anlaşılmış bilinçli bir örgütlülük olduğunu keşfeder, yazdığı ne denli evrensel olursa olsun gariban çevre çocuklarının dışta bırakıldığını, dergi kapaklarının, ödül jürilerinin, editör masalarının burjuva sınıfının eleği olduğunu görür, elek ustalarının varlık ereğinin burjuva yararına toplumsallığı parçalamak olduğunu kavrar ve yüzünü burjuvalara dönmüş yazarlık politikasına girişirse, işte o zaman gerçekten yazar ve şair olur. Bu bakımdan, burjuva yazarının evrensellikle en ufak yakınlığı yoktur, varlık amacı toplumsallığı parçalamak olan sanat edebiyat ağını sorgulamaktan uzaktır en başta, kendi yabancılaşmasının farkında değildir ya da sınıfın dalkavukluğu adına görmezden gelmektedir, toplumu yazdıklarıyla yarıp bu tarafa adam aparacak kale okçusudur. Bu, kafadan uydurmadır, künhün bıçağı, Meryem'in imlası, yüzümün kara iklimi gibi -... nın/... sı şeması kullanılarak sabahtan akşama böyle beş yüz şiir uydurulabilir. Gerçekte, Varoluşçuluğun burjuvaziyle esastan çatışıp Marks'la uzlaştığı nokta da burasıdır. Varoluşçuluk, kişiyi sorumluluğunun iplerini eline almaya çağırırken, burjuva da tersine olarak bir kez köprünün yıkıldığı, trenin kaçtığı, bardağın kırıldığı yollu durumu kara talihe havale etmekle kişiyi kendi sorumluluğundan sıyrılmaya çağırmaktadır. İş bulamadıysan ne yapasın, çalışacak doğru düzgün iş mi var? Böylelikle, -... nın /... sı kalıbıyla kişiye bilinçdışı yoldan emzirilen çoktan aşılmışlık, iş işten geçmişlik bilinci, örneğin külÜN dergahında öğrendim ateşin imlaSInı uyduruğuyla bireyi imgesel izlencin tanrısal bakışına aşırtmakta ve yangını söndürme, çöpü kaldırıp kutuya koyma sorumunu yeryüzü kullarına layık görme üstünlüğüne aşırmaktadır. Daha sonra bu yabancılaşma ortaklarını, aynı sorumsuzluk ortaklığında, burjuva şairin imza kuyruğunda görüyoruz. Az önce yolda kendisine adres soran fakir giyimli adama Ben nereden sizin seniniz oluyorum, diyen budala kızla, ben bulaşıkçılık yapacak adam mıyım, diyen genç oğlan birbirlerine burnundan kıl aldırmadan arka arkayalar işte. Peki bu insanlar gerçekte ne yapıyor? Ötede, erimin uzağında duran ve kendisine göre öteki konumunda olduğu bir varoluşa erişmek istiyor, kendisine yabancı kaldığı bir varlıkla elindeki kitap aracılığıyla karışmak istiyor, ona doğru kendi varlığını aşmak istiyor. Daha doğrusu, yabancılaşma üzerinde kendini yeniden var ediyor. Kuyruğun önündeki masasında kitap imzalayan yazar, kendileri için büyülü bir nesnelliğe dönmüştür, masanın berisindeki sönük sıradanlığa karşı ışıltılı görkem içindedir, öznelliğin fetişleştirilmiş kutsallığı içindedir. Kutsallık çizgisinin ötesine geçmeyi başarmış oluşundan ötürü erişilmezlikle yansımakta, taşıdığı varlık doluluğuyla her yeniden bakışta içimizdeki yoksun boşluğu baştan doğurmaktadır. Ancak bu noktada dahi onu burjuva kavramlarıyla gözlemleriz. Kitaplarını okuduğumuz bu yazarın ruhunu, özünü iyi tanıdığımızı sanırız, ışıltılı bir evi, seçkin fikir dostları, akşama doğru uyanıp kafe restoran gezen çatal bıçak kültürlüsü bir yaşantısı olduğunu düşünürüz ama yine de burjuva öznelliğinin büyülü gözlüğüyle onu izleriz. Fakat gözlüğü değiştirip mülkiyet ilişkilerinin tarihsel hakikati düzleminde baktığımızda, kupa arabasının aslında balkabağı, şık giyimli yardımcılarının da tarihsel hakikatin evrenselliği karşısında minik birer kurbağa olduğunu görürüz. Burjuva edebiyatçısı, bu yüzden, aslında tanımamak üzere yazmaktadır, onu tanımıyoruz, yaşamın nesnel gerçekliğiyle önümüze çektiği birer perdedir şiirleri: Papirüs, caz, ruj, tragedya, antik, mitos, jilet, arsenik, buzul, Dario Argento, granitten ibaret dizeler yazmakta fakat nedense ana, yar, yol parası, parasızlığı, yoksulluktan tek kelime etmemektedir. Ara sıra devrimden, 12 Eylül'den söz ettiği de olur ancak çoktan aşılmışlık kipinde. Birincil olarak, burjuva şairi, şiiri Mallarme'dan beri sözcüklerden oluşturmakta. Haşim ve Veli, tuğlaların mı yoksa onları birleştiren harcın, mananın mı öncelikli olduğu konusunda karşıtlığa düşmüştü. Şiir bir sözcük sanatıydı, Haşim'in diliyle taş duvar ustalığıydı ama duygu ve düşüncenin örülen taşlar arasına nasıl emzirileceği hukuki bir sorun olarak ortada duruyordu. Süreya, bu sorunu, dizenin hem duygu, hem düşünce, hem de hayatın bütünü olduğunu söyleyerek aşmaya çalıştı. Daha doğrusu, hazır beton dize kalıbı kullanımının önünü açıyordu. Sonraki kuşak, Ece Ayhan'da gördüğü külhani kalıbın şifresini çabuk çözdü: ... nın... sı. Gözlerinde unuttuğum o eski aciz miras Mungan/Diyalektik Mutsuzluklar. Akar bant misali göz önünden kayıp geçme süresi bile aynı, hazır briket dizeler. Belirtmek gerekir ki İskender'i şairden saymıyoruz, birebir Mungan taklitçisidir. İşin başında duran Mungan'dır. Birbiriyle özdeş ağırlıkta sözcükler, okuma esnasında bir sonrakini açığa çıkarır biçimde geçmişe kayarken, kalıbın tek düzeliği üzerinden geçmişleşmeyen bir varoluşu da görüye duyurur, sözcükler, aynı eşit ağırlıkta tuğlalar gibi ilişkilendirildiğinden ne denli değişseler de özdeşliğin sürmesi sayesinde onların üzerinde birlik sağlayıcı bir değişmezlik altında okunup geçiliyor gibi bize görünür. Sonlu öğeler üzerinde onlar olmayarak onlar üzerinde egemen olmak için onlardan olmak zorunda olmakla görünüp kaybolan sonsuzluk, yani şairin bilinci, tam da bu noktada okurun bilincine sızar ve onu kendi değişimden muaf değişmezliğinin, tinsel sonsuzluğunun temeli kılar. Okur, anları canlı donuk bir geçmiş, bir buz kalıbı okumaktadır, şairin bilinci bir yokluk varlığıyla varlık yokluğunu olmayı sürdürdüğü içindir ki ne sözcüklerinin kendisi olmakta ne de olmamaktadır, dize, kalıp bütünlüğüyle onun yokluk varlığını sürdürdüğü sürece de benim onun varlığa gelmesine aracılık eden bilincim, bir yandan sonsuzluğu sonlu öğelere, sözcüklere yayarken aynı anda yayılan tuğlalar üzerinde onu birliğe de kavuşturur, şairin sonsuz bilincini var edebilmek için dizenin kalıp bütünlüğünü buzlaştırıp dondurur. Böylelikle onu şair olarak varlığa getirirken kendimi de onun bütünlüklü donukluğunun imrenişine geçirir ve bu yaşamsız donukluğunun bakışına çoktan yerleşirim, onun çoktan aşılmışlık temelinde- hayranı olur çıkarım, onu giyinir ve ben de oturup şöyle bir dize uydururum: Sadağımda yedek kavgalık/ölü okyanuslar altında uyur kovulduğum piramit. Kendisini kaşla göz arasında şiirmiş gibi sunmakla varlığın ötesine, tanrılar dağına geçirmiş devinimsiz bu bilinç, olunmazlık kipinde şair olarak bizden ayrılmak üzere, bizden yukarıda olmak ve bizden olduğunu olumsuzlamak için bizden olmak zorunda olduğundan ve 2) kendisi olduğunu olumsuzlamak ve kendisi olmayan olarak var olmak üzere sözcüklerin bir olumsuzlamadan diğerine akış halinde dizilişi sebebiyle varlığı bölen ayrışmalardan nasiplenir. Burjuva şairin bize ayet bildiren tanrısal ses olarak yansıması bundandır. Olumsal öğeler arasına onlar olmayan olumsuzlama olarak kendini açınladığı, kendine dağılan sonsuz ve sonlu bütünlüğünü yekpare varlık birliğinde tuttuğum için dize şiirleşir, dizenin varlığı, sözcüğün tekilliğinin ancak dizenin bütünlüğü varsa açığa çıkabilecek bağımsızlığının bütüne doğru öteki bağımsızlarla arasındaki devingen ilişkisinden ibarettir. Dize yoktur o yüzden, şiir de yoktur, şiirleştirme vardır yalnızca ve bütünün varlığına hiçbiri tek başına sahip olamayacağından, şiirde tam tamına sözcük de yoktur. Olumsallığı olunmazlık, bütünlüğü bölünmüşlük üzerine kurulu bir bilincin parçalanmışlığını birliğine doğru tamamlama çabası vardır ki bu yolla yazdığını şiirleştirir ve kendini de şairleştirir. Kaldı ki Haşim'in öne sürdüğüne uyarak şiirsel birliği oluşturmak için bir araya getirilen birer parça olmaları gerektiği düşünülse bile, bu parçanın her an bir olumsuzlamayla yerini bir başkasına terk edeceği bütünlük fonu oyun dışı bırakılmış olur, çünkü tasarlanan sözcük de geçmiş halde olumsuzlanmış başka sözcüklerin aşıldığı geleceği temsil edip kendinin ötesine doğru geçilecek bir bütünlüğün koynunda açığa çıkabilir. Dolayısıyla, şiirde de bir öz biçim ayrımını dışlamak zorunundayız, bunu yaparken de, şairin bilincinden de bedende ikame eden ruh gibi varlığına inanılan yeteneği kovmak durumundayız. İçimizde bir jön, bir kral, ide yoktur, açığa çıkarılacağı anı beklediğimiz kullanılmayan hünerler mevcut değildir, bulgur çuvalını sırtlamam gerekirken tozlanacağından çekindiğim pahalı kaftanımla dolan öze dair boşluk yoktur içimde, hayatımı çevreleyen maddi koşullar ortasındayken koşulların kendisini değil de kendisinin koşulları belirlediğini sandığım bir artist yoktur özümde. Ne var ki bulgur ambarında çalışmak benimle var olduğundan, benimden önceki var oluşu olumsuzlar, kafama yatmazsa çuvalı atıp çeker giderim. Şimdi ben bir yetenekli mi yoksa beceriksizin teki miyimdir? Böylelikle, bir dı'ya göre kendini öncelemiş sonranın bakışına yerleşirim ki burjuva şairlerin, şimdiki zaman kipinde bile olsa hayatı çoktan aşılmış bir anı-durum karesince yazmaktan kurtulamamaları da bu yüzdendir. Bu anısallık nereden geliyor? Burada konuşan M. Cevdet mi yoksa M. Cevdet'i bir anı durum içinde başkası gibi resmeden kendi başkalığımı. İster 1. Yeni'de ister 2. Yeni'de ve ardıllarında, söz konusu yer ya da dünya, sanki bu yerin ve bu dünyanın ötesinde başka bir yermiş gibi ve sonradan yazılmak üzere önceden yaşanmış gibi kağıda yansır. Adeta Hegel'in tini dünyayla karşılamazdan evvel kendinin bilincine erişmektedir. Ama aslında tam da bu nedenle, bu şairler dünyanın güncel yoğunluğunu geçmişin zararsızlığına büründürdükleri çünkü geçmişe geçen zararsızdır ve kendilerini bu geçmiş nesneye muktedir olarak onun başına geleni gösteriyormuşçasına oyun dışında tutabildikleri için bizden şairlik onayı alır. Onlardan bize şairlik olarak yansıyan ve bizim de hayranlıkla takdir ettiğimiz tek şey, dünyanın hallerini zararsızlaştırarak bizi dışarıda tutan iktidardır, Usta dedikleri de bu iktidarlıktır ve resmi iktidarlar da böyle zararsız şairleri usta diye benimsetir. Nitekim hain olan, somut insani gerçekliği tarihsel devinimi içinde betimleyen Nazım'dır, Tavuklarımız karışır birbirine/bilmezlikten değil fukaralıktan, diyen A. Arif'tir, diğer öbürkülerdir. Öyledir ki burjuva için edebiyat, tarihsel bütünden kopuk, sınırlı bir alana mensup öznellikler arası ilişkidir, bu haliyle de diyalektik ve toplumsallık karşıtıdır. Ancak bunun karşılığında bir gözü açık uyunmaktadır çünkü burjuva da karşıtı olduğu toplumsallıkla kuşatılmıştır. Hemen, sınırın öte yanında, kalenin dışında bir toplumsal karşıtlıkla kuşatılmış olunduğu anlaşıldığında, şiirin ayağa düştüğünden söz edilir ancak çevreleyen hakikatin her gün emekle yeniden üretilen maddi koşullar olduğu görmezden gelinir. Burjuva şair ya da onların deyimiyle, sanatçısı için toplumsallık yoktur, onun insan varlığını Hegel'le birlik olup kendi idesinin nasıl da nesnesi kıldığını, varlık bilincinin mertebece alt bir yapıcı öğesi kıldığını az önce gördük. Nitekim biz de Marks'la birlik olup sanatın toplumsallığının tarihsel ve diyalektik zorunluluk olduğunu savunacağız çünkü sanat ide-nesne arası değil, öznellikler arası bir ilişki, tarihsel hakikattir. Ancak Hegel'ci ide ve görüngübilimi yakamızı bırakmıyor. İde'nin varlık amacına upuygun, günümüzde bir ideal şiir yazılageldiğini keşfettik, dizelerini ayet tanrısallığında sunan bu şairlerin, ... nın... sı şifresini deşifre edemeyenler karşısında işin ustası havası attıklarına tanık olduk, oluyoruz. Adeta meseleyi iki dokunuşla halletmek üzere tanrı dağından yeryüzüne yollanmış elçi üstünlüğüyle gezmekteler. Gel gelelim, idenin tinsel us ya da özbilinç olarak kendini nesnelere yayması, nesnelliği bütünselliğinin uğrağı kılarak kendi bilincine varması, göründüğü kadar da yeni değildir. Hatta daha gerilere gitmek gerekir: Bağ-ı dehrin hem hazanın hem baharın görmüşüz/biz neşatın da gamın da rüzgarını görmüşüz. Yahut da, beni candan usandırdı cefadan yar usanmaz mı/ felekler yandı ahımdan muradım şem-i yanmaz mı. Us, nesnelliğe doğru kendinden uzaklaşır, Bağ-ı dehrin hem hazanın hem baharın görmüşüz, ancak bu uzağa gidişin ereği, bumerangın geriye dönüşle doğrulayacağı öznelliği açığa çıkarması içindir. biz neşatın da gamın da rüzgarını görmüşüz. Dörtlük üzerinde bakarsak, öznelliğin olumsuzlama yoluyla nesnelliğin olumsallığı üzerinde kendi varlığını konumlandırmasını açıkça gözlemleyebiliriz: caminin müezzini yok/içinin düzeni yok/çok memleketler gördüm/Ankara'dan güzeli yok. aaba uyağında, b öznelliği a'ların olumsallığı arasına olumsuzlama olarak sızmakta ve dörtlüğün varlık yapısını, kendinden önce ve sora olarak ikiye ayırmaktadır. Artık burada, caminin müezzininin olmayışı, içinin düzensiz oluşuna ilişkin nesnellik, öznelin Ankara'dan güzel şehir görmediğini belirtmesini açığa çıkarmanın varlık bahanesi olmakta. Buna dair bir özbilinç daha öncesinde geride var olmakta, onu doğrulayacak biçimde ilk iki mısra sonradan, uydurulmaktadır. Dolayısıyla, dinin ve şiirin kökeninde bulduğumuz Hegel'ci tinsellik ve diyalektik, kendiiçinin varlık bilinci olarak varoluşumuzun kökeni olmakta. Bu noktada, Sartre'ı küçük bir ekleme ilavesiyle doğrulamak gerekir: Bilinç, ne değilse odur ya da ne ise o değildir. Olumsuzlamanın içkin varoluşu ancak bu şekilde olduğunu olmamak, olmadığını olmak biçiminde cereyan eder ki dışsallığın içselleşmesi ya da içselliğin dışsallaşması olarak, şiirin varlığı da, öznelliğin nesnelleşmesinden başka bir şey olmayarak böylelikle açığa çıkar. Dolayısıyla, varlık bilincimi kazanmak üzere bir dışarı, bir özgürlük çıkışı, haritanın kayıptaki parçası gerekmektedir, varlık anlamını kendinden öndeki ya da sonraki mısrada kazanan mısralar gibi varlığımı doğrulayacak bir öteki lazımdır, bahçemdeki değil komşunun bahçesindeki ağacın eriği çekici gelmekte, arkadaşımın sevgilisi beni cezbetmektedir, almadığım kazakta gönlüm kalmakta, Kleist olup altı ay kalmak üzere Fransa'ya gelmekte, ama yarım saat geçmeden bavulu kapıp Almanya'ya geri dönmekteyimdir, olmanın olumsal yapısı beni çabucak geçmişe kaydırmakta, geleceğime erişmek için olduğumu olumsuzlamaktayımdır, olduğumu olmamak, olmadığımı olmak üzere dışarı beni çağırmakta, evkaftaki memuriyetimden istifa etmekteyimdir. Karımı arkadaşı kadar arzulamamakta, yazdığım şiiri beğenmemekteyimdir, nasıl var olageldiği yolları iyi bildiğimden değerini bilememekte, öznelliğimi nesnellikle gözleyememekteyimdir, onu nesnellikle görecek başkasına başvururum, başkasının varoluşuna yerleşirim, kocamı başkasının bakışına göre giydirir hatta baştan ona göre seçerim, başkasının bakışına göre kuaföre girer, kıyafet seçer, yazarım ancak buradaki ereklendiğim başkası, Rimbaud'nun ben bir başkasıdır sözünde belirttiği gibi bir dışsal başkası, başka biri değil, benimin başkalığıdır. Böylelikle, aslında kendim oluşum, kendime var oluşuma dönüşmüş olur. Kuşkusuz, kendine var oluşun en yetkin hali, Tanrı'dır. Hegel'in bir çelişkisi, parçaların devinimini bütünün tinselliğinden, tinin bütünlüğünden türetmesindedir. Yansı-yansıtan birliğinde soyutlanmaksızın var olan bir somutluk düzleminde, sonlu-sonsuz karşıtlıkların nasıl hiçlendikçe bütünlendiklerini az önce burjuva şairin dizesinde gördük. Aslında Hegel'de idenin yabancılaşması, geçmiş ve gelecek boyunca uzanan bütünlüğü karşısında, bu geçmiş ve geleceği ayıran yabancı- olarak kendiyle karşılaşmasıdır. Böylelikle aslında bütünlüğü ve yabancılığı açığa çıkaran da, onu olmayan olarak var olacak kendi olumsuzlamasıdır. Ben, kendimi Tanrı karşısında onun olumsal olmamasını sağlayan olumsuzlama olarak belirlerim, ide olarak da kendime, bir olumsuzlamadan diğerine doğru ötesine geçeceğim kendi olumsuzlamalarımın bütünlüğü ortasında bir olumsuzlama olarak görünürüm. Varlığım bana, geleceğimin yoksunluğunun aracısı olarak da görünür, geçmişimden geleceğime uzanan olgusallığımın tarihselliği içinde de kendime beliririm. Böylelikle, hem kendi başkalığımla hem tanrısal oluşla aramda mesafe yoktur, bizi birbirimize düğümlemiş olumsuzlamadan başka yabancı yoktur. Varlığım, Tanrı'nın bende namevcudiyeti oluşuyladır ki tinselliğim ondan yoksunluğumdur. Ben, tin olarak, yabancılaşmayı gerçek bir dışsallık değil de içkinliğimin dışsallığı ya da benimin başkalığı olarak var ettiğim için ki dünyanın nesnelliği, olumsuz varlığımı, geçmiş ve geleceğim olarak bütünlüğümü dağılmaya uğratır. Sonlu sonsuzluğum yüzünden dünya bana eksizsiz tamlıkla görünür, parçalanmış bölünmezliğim üzerinde eksikliğimi de bütünlüğe doğru açığa çıkarır. Dolayısıyla, Tanrı'ya varlık çağrısında bulunan benimdir, parçalandıkça birleşen varoluşumla, her şey, her davranışım, bütünün dağıldıkça birleşen varlık fonunda nesnelliğini kazanır ve şöyle değil de böyle davranışım, şöyle şöyle de eyleyebilecek olduğum bütünün ufkundan kendime çağrı olarak gerçekleşir. Nesneler, onları devinim birliğinde bütünleştiren bilincim olmadığı sürece var olamazlar. Aynı zamanda, bütünün birliği olmadığı sürece öznelliğim de olumsuzlamaya indirgenemeyecektir. Şu halde dünyanın bağrında kendi varlığımı saptayışım, ben var olmadıkça var olmayacak dünyada kendi boşluğumu saptayışımdır, Tanrı karşısında bile. Dünya ve Tanrı, başkalığım olarak benim dışımda var olur, kendisi olmadığım olarak var olur, yabancılığım da ben olmayan olarak onun bütünlüğünde belirginleşir. Başkası, yabancı ya da öteki, daima ulaşmak istediğimdir, benimin katmanları arasından özgürlüğüme ulaşacağım çıkış yoludur. Kuşkusuz bu yol, bir din, ideoloji, yoksun kaldığım gelecekten bana görünen hayranı olduğum bir lider, yazar, Kemalizm, Marksizm vb. olabilir. Bu kişi ya da ideoloji, erişmek istediğim bir geleceğin yoksun doğası, boşluğu olarak içimde barınır. Boşluğu doldurma, geleceğe erişme olanağımdır ancak bu boşluğu da açığa çıkaran olanağımdır. Komşunun bahçesindeki erik, elin karısı, içimdeki boşluğun bir başkasıyla, bir başka şeyle dolması olanaksız tamı tamınalığıyla bana görünür, bu anki varlığımı onun bakışından olumsuzlayarak kendimi başka biri olarak kucakladığım geleceğe yönelmiş özgürlük projesi olarak karşımda belirir. Bu nedenle aldatma, somut durumundaki nesnel olgusallığın soyuta doğru öznel bir aşılışını ifade eder, başkasının karısını tavlamanın erişilmez başarı gibi görünmesinin nedeni de bu aşma olgusudur işte, aslında tam kendinde bir kendini aldatma olur. Ne kavuşabildiğim ne kaçabildiğim olgusallıkla beni kendime yansıtan şey, varlık anlamını kendi dışında arayan benin özgürlüğüdür. Bu yüzden, bende, eylemlerimde dağılan ama onların ortasında onlardan bağımsız duran, şu denizinden muaf ıssız ada gibi bekleyen psişik bir öz, vardır sanırım. Özüm, eylemlerimin bütününe yaygındır ancak yine de özgürlüğümü bana açınlayan eylemlerimin, özüme uygun olanını olumlar ve sahiplenirim. AKP iktidarının özüne uygun görmediği durumları kara feleğe, dış güçlere havale edip işin merkezinde elini yıkayıp mesuliyetsiz bekleyişinin nedeni budur. Kendisini özgür kılmak için geçmiş sorumluluktan kaçmakta, varlık anlamını bulacağı dışarıya doğru birlik ayrışmasına uğramaktadır. Tinsel sonsuzlukla maddi sonluluk, hancıyla yolcu, kalıcıyla geçici ayrışmasıdır bu, bir yolsuzluk dedikodusu, kur yükselişi peydahlandığında dağılan birliğini bütünlüğe kavuşturmak için geleceğe yönelmekte, yani geçmişi olumsuzlamakta: bağ-ı dehrin hem hazanın hem baharın görmüşüz, ancak bu geçmişe geçişin ardından gelecek yönünden onu bütünleyecek ikinci bir olumsuzlamayı da talep etmektedir: biz neşatın da gamın da rüzgarını görmüşüz. İşte ben hep böyle garip mahzun / Bir şey beklermişçesine yaşıyorum. Bazı bilmem, gün nasıl başladığında,/ Kayıp kayıp gidiyor dünya bıkkın bakışlarımdan. Çünkü gerçekte, batı toplumunun burjuva-proletarya biçiminde yaşadığı karşıtlık, bizde CHP- Demirkırat biçiminde yaşanagelmiştir. En temel karşıtlık, toplumun insanca yaşayışı için neyin uygun olduğuyla, toplumun kendine neyi uygun gördüğü noktasındadır. Cumhuriyetçi, ona bir hayat tarzı sunmakta ancak yazarları, şarkıcıları, kitapları, jestleri ve mimikleriyle nehrin öte yakasındaki yabancıyı da dayatmaktadır. Kendisini ne hale getireceğini bizatihi gözlemleyen toplum, bu noktada kendisine uygun olanla değil, uyması gerekeni gerçekleştirme zorunuyla karşı karşıya kalmakta ve tam da bu nedenle reddetmektedir. Kamyoncu Musa, çiftçi Bekir, nalbur Hüseyin, manav Hasan, hammal Ramazan, asıl üreten sınıf olarak kendisini öğretmen Hülya'dan, doktor Mustafa'dan, yazar Adnan, ressam Elif'ten haklı olarak üstün görmekte, bu küçük burjuvalara karşı kendisini savunacak bir öncü, bir lider aramaktadır. Bağlanışının en temel koşulu da, liderin içsellik yoluyla erişebileceği kimse oluşudur. Bir tarikat şeyhi, kravatına karşın kasaba şivesiyle konuşan politikacı, kendisini nesnelliğe doğru çekerken öznelliğine de geri gönderecek herhangi biri. Dolayısıyla, küçük burjuva okumuşu karşısında duyulan öfke, duygusal olgular etrafında oluşan birlikle onu bilgilenme derdinden de kurtarmaktadır. Bilgi, onun gözünde artık yoldan çıkarıcı şeytan büyüsüdür, bilirse sarhoşlaşacak, öznelliğinden edilip uyması gerekene uygun nesne olacaktır, karakterini kaybedecektir. Her bakımdan o, duygusal birlik düzleminde var olmak istemektedir, dışarıyla özsel olgular yoluyla ilişkilenmek arzusundadır, dışardan sunulan hiçbir görüş özüyle ilgili değildir gözünde. Başka memleketlerin fikir ve bayrağını dalgalandıran Komünistler, Klasik Batı Müziği dinleyip tiyatroya gidenler, içselliğini dışsallamak yerine dışsallığı özüne içsellemek isteyen her kesim ve görüş, Müslüman mahallesinde salyangoz satıcısıdır, dışarıdan getirmedir, olmakta olduğu gibi olmakta olana apaçık bir benimseme dayatmasıdır. Askeri baskı ya da darbeye de bu sebeple, içselliğine dışsal müdahale oluşundan karşıdır, meğerki içselliğini dışsallamasın. Bu nedenle kendisine bulduğu liderin varlığı, küçük burjuvaların, yani doktorun, avukat kadının, şortlu üniversitelinin, başı açık voleybolcunun, tiyatrocu veya diplomatın, Atatürkçü vekilin karşısında onun özünün aracısı olmalıdır, durum o denli ileri gitmektedir ki liderin öznelliği fetişleşme karşısında silinip yitmekte, üzerine sinen her toz zerresi toplumsal psikolojizme bir hakaret sayılmaktadır. Bu noktada o, yani okumuş düşmanı, kendisini bir sınıf olmak yerine liderin temsilinde nesnelleşmiş öznellik olarak ortaya koyar. O bir Osmanlı torunu, bir Reis'çi, Ülkücü, filan tarikatçı olarak varlığını benimser ama bir türlü alt gelir gurubunun ezileni, bir işçi, proletarya olarak görmemektedir. Çünkü bu durumda nesnelleşecek ve öznelliğini yitirecektir, nesnelleşmeye karşı nesnellik olarak, yani nesnelleşmeyen öznellik olarak, karşıt kutba varlığını gösterme namınca nesnelleşecek, varlığını öznelliğinin nesnelleşmesi olarak ortaya koyacaktır. Tıpkı şiir ve yazı için olduğu gibi. Beri taraftan, yabancılaşmanın içselden dışsala gelişeceği öznel tutum, küçük burjuva kesimi için de geçerlidir. Küçük burjuva, bir Atatürkçü, sosyalist bir bohem, zararsız sanat kişisi, yazar ya da doktor, yeryüzü vatandaşıdır, solcudur ama burjuva solcudur, sorulduğunda, asla küçük burjuva olduğunu aklından geçirmez çünkü küçük burjuvalık onun sınıf nesnelliğidir, o ise öznelliğiyle görülmek istemektedir. Kurulu düzene diyelim bir şair, şarkıcı, yazar gerektiğinde, bu kişi onun nesnelliğine değil öznelliğine uygun olmalıdır, içerden dışsallaşmalıdır, burjuva öznelliğinin fetişleştirilmiş aşkınlığı o kertededir ki burjuva kitap dergilerinde resmi olmayan yazar olarak dünyaya gelmemiş gibidir, nesnelliğin bir sınırı vardır. Bu bakımdan, solcu burjuva, Deniz Gezmiş eğer lise mezunu inşaat işçisi olsa, yüzüne bakmayacaktır, aynı olaylar sırasında aynı günlerde aynı polislerce öldürülen inşaat işçisi Ethem Sarısülük'ü görmezden gelmekte, üniversiteli Ali İsmail Korkmaz'a ağıtlar yakmaktadır, zira Ali İsmail burjuva öznelliğinin estetik varoluşuna daha uygun görülmektedir. Burjuva, bünyesine aldığı şair ve yazarları gibi onu içselleştirir, özsel değeriyle onu biçimlendirir, böylelikle, öznelliğini öte sınıfa dayatma aracılığının nesnesi haline getirir. Gerek Deniz Gezmiş'in gerekse Ali İsmail'in hiçbir eylemi burjuvalığa ait olmadığı halde, burjuvalığın sınırını ötelere taşımanın geçmiş nesnesi kılınmışlardır, gördüğümüz anı fotoğrafı Deniz Gezmiş değil, bir hemen hemen-Deniz Gezmiş'tir artık. Tıpkı Erdoğan'ın, nesnelleştirme üzerinde bir hemen hemen-Erdoğan kılınışı, gibi. Öznelliğin nesnelleşmesi olarak, geçmiş anısallığın nesnesi kılma olarak bu bütünleyiş, bir geçmişleştirme çabası olarak bir tartışma, karşıtlık düzleminde belirdiğinde, sonsuz hatalarının orta yerinde bir iktidarı korumak, birinin düşmanlığına inanmamak gerektiğinde de, öznelliği dağın sonsuz sabitliğinde tutup nesnelliği akar değişkenliğe göndeririz. Özünde başka biridir aslında o, deriz, göründüğü gibi değil, başka biridir o. Hello aksisanat. com webmaster, Thanks for the well-researched post! Hi aksisanat. com owner, Your posts are always informative and up-to-date. To the aksisanat. com admin, You always provide great resources and references. I feel that is one of the so much vital info for me. And i am happy reading your article.


Gerçekten de böyle oldu. İstiklal Caddesinin girişinde, AFM sinemalarının içindeki kitabevinde çalışıyordum. Öğle vakti, yemeğe çıkmıştım. Çıkar çıkmaz, İlhan Berk'in Taksim Meydanı yönünden aşağıya yürüdüğünü gördüm. Çok istedim yanına gidip tanışmayı ama cesaret edemedim. Sonra, Bambi Kafe'de bir şeyler atıştırdım, yaklaşık 40 dakika sürdü. İstiklal Meydanı'na çıktığımda İlhan Berk yine çıktı karşıma, bu kez Taksim Meydanı'na doğru çıkıyordu. Yine olmadı, yanımdan geçip gitti. Sonra kitabevine döndüm, çalışmaya başladım. Aradan 30-40 dakika geçmemişti ki İlhan Berk kitabevine girdi bu kez. Çok şaşırmıştım. Sanki beni sezmiş, varlığımı hissetmiş; düşüncelerimi okumuş da beni o kalabalığın arasında arayıp bulmuş gibiydi. Doğrudan bana yöneldi, bir kitap sordu. Dayanamadım elbette, bütün hikayeyi anlattım. Şaşırdı, sevindi, gülümsedi, Gel oturup sohbet edelim. dedi. Şiir yazdığımı söylediğimde yüzünde tatlı bir tebessüm belirdi. Bir şiirimi okumak istedi. Yanımda yok ama ezberimde var. dedim, bir kağıt kalem alıp yazdım şiiri. Sabırla, hiç ses çıkarmadan şiiri yazmamı bekledi. İlk kitabımda yer alacak olan Anımsama başlıklı şiirimdi bu. Okudu, beğendi, kullandığım ritmi biraz tekdüze buldu ve alternatif ritimler yakalamam gerektiğini söyledi. Bodrum'a mektup yaz, görüşelim. dedi ayrılırken. Yazmadım, toyluk işte. Not: Şiirsel anlatımda, İlhan Berk'in yürüdüğü yönler üslup gereği ters ifade edilmiştir.


HASAN ÖZGEN: Güzel sözlerine teşekkürle başlayayım. Ben de senin gibi bir yol arkadaşına, dosta sahip olmaktan duyduğum kıvanç sonsuz. Kendimce kullanmaktan hoşlandığım ve belgesel sinemacıları tarif ettiğine inandığım iki sözcük var. Belgesel sinemacı derdi olandır ve derviştir, diye. Birincisi yola çıkış nedenini, ikinci sözcük de sürekli yolda kalma halini anlatır. Derdi olmak, insanlık halinin dışa vurumu olarak yorumlansa da yeni bir şey değil. Daha çok varoluşumuzla, kendimizle ilgili. Toplumbilimde 'insan nedir sorusuna verilmiş epeyce yanıt var. Benim algım ve tanımlamam biraz farklı. Ben insanı soru soran canlı olarak görüyorum. Bu doğada müthiş bir ayrıcalık, ama bir o kadar da bizi kıyametle yüzleştiren bir olgu. Çünkü soruyu biz, cevabını aramak için sorarız ve bu cevap peşinde ömür tüketenimiz çok olmuştur. Soru, bizim hayatın içinde yürüme, ilerleme nedenimiz; ama bir o kadar da trajedimiz. Çünkü bu yürüyüş sonsuz, durakları var ama finali yok. Çünkü soru, tekil bir olgu değil. Her cevapla yeniden açılan bir kapı. Sorun dediğimiz şey de sanırım bu sorular zincirini tanımlıyor. İnsanın soru -cevap çemberiyle kurduğu bu zihinsel oyun, bireysel olmaktan çıkıp da toplumsallaştığında,- iş bölümünün de bir gereği olarak belki- belgesel sinemacının önüne düşebilir ve bu soruyu anlamak, araştırmak, yanıtına ulaşmak, sesini-görüntüsünü bulmak, simgeleştirmek ya da yeniden üretmek belgesel sinemacının edindiği bir dert haline gelebilir. Sevdiğim yalın bir tanımlama var; belgesel sinema bilinmeyeni bilinir, görünmeyeni görünür kılandır diye. Buna şu ek yapılabilir; sorulmayanı sormak da belgesel sinemacın işidir. Buraya kadar anlatmaya çabaladığım şey, insanın soru soran canlı olma ayrıcalığı/trajedisidir. Bundan sonrası bana göre ikinci bir kanal daha var insan olma halimizle ilgili. İnsan aynı zamanda oyun oynayan bir canlıdır mealinde bir sözü var Huisinga'nın Home Ludens dlı ünlü kitabında. Üstelik, bu oyunların rasyonel değil irrasyonel olduğunu yazıyor Huisinga. Oyun kavramı üzerine epeyce kafa yoran düşünür var ve son dönemde de epeyce kullanılan bir kavram oldu. Oyunu evrensel tek dil olarak görme eğilimi de genel kabul görüyor anladığım. Geçenlerde Gazete Duvar'da, Nil Dilara Çolak'ın bir yazısını okudum bu konuya ayrılmış; kendimizi var etmek, gerçeği bizzat yaratmak için oyun oynarız. diyor. Buradaki gerçeği bizzat yaratmak için oyun oynarız saptaması, biraz da belgeselcinin yolunu tarif ediyor bana göre. Sinemacıların diliyle, sinema yapmak oyunu; gerçeğin- gerçeklik bilgisinin yaratıcı yeni yorumu, yeniden üretilmesi... Açıkçası belgesel sinemacının derdinin anlatımında ihtiyaç duyduğu sinema formu, bu oyun kurma gücümüzden gelen bir yan sanki. Sözünü ettiğin insana verilmiş o iki büyük lütuf: Bilme tutkusu ve hayal edebilme yetisi- kavramlarına kendimce böyle çıkarsama ile yaklaşabilirim. Bizler, yani belgesel sinema üretenler dertlerimizi-sorularımızı oyunla çözmeye çalışan insanlarız. Belgesellerimde baskın olan ev yuva dünya masumiyet hafıza vs. kavramları bu anlamda görmek gerek. Benim itirazım var. İnsan olmayı, insan olma halinin gündelik değil milyonlarca yıllık bir serüven/birikim olduğunu ciddiye almayan, onu dışarıda bırakan, başta kapitalist sistemin örgülediği yeni insanlık haline itirazım var. Lüksün, konforun, hızın ve bin bir çeşit sunumlu bir dünyanın bu haliyle zorunlu ve vazgeçilmez bir kurgu olduğuna inanmıyorum. Tek tip ve oligarşik bir meta, servet ve tüketim dünyası bu. Evimi yeniden mağara kılan, dünyamızı, çevremizi felaketlere yönelten, masumiyeti köşe dönmeciliğine çeviren, hafızanızı ben oluştururum diyen bir dünya nasıl anlatılır? Elbette ki insanlık tarihinin daha tokgözlü ilişkiler barındıran dönemlerinden örneklere de bakarak; oraya takılı kalarak değil. Hızın ve naylonun, rezidans ve araç oligarşisinin olmadığı dönemler üzerinden yürüyerek. Bu ısrarla sisteme tutsak olmuş zihinlerde- yanlış anlaşılıyor. Sanılıyor ki, bir önceki kültürel evrelere dönmek istiyoruz. Hayır, bir önceki dönemin verileri kaçınılmaz olarak folklorik malzemeler olarak müzelere, edebiyata taşındı. Burada altını çizmeye çalıştığım şey, eşyalar değil; insan olma, insanlığı paylaşma hali... Akıntıya kapılmak yerine seçme ve müdahale gücümüzü kollektif kılabilir miyiz arayışı. Biz kimiz ki ekonomik-teknolojik değişimi frenleyelim? Ama her değişim, her buluş, her ekonomik hal ya da teknoloji insanın lehine mi, aleyhine mi işliyor? Soru bu! Dert de bu sorudan kaynaklanıyor. Geçmiş ya da tarih, yeniden yaşanması istenen şeyler değil. Ancak tarih ve kültür gibi birikimler, insanlığın yarattığı bir süreklilik. Seçmeci olarak bu birikimlerden değerli ve yaşayabilir olanları alırsınız, yeni hayatın içinde yeni bir yorumla kullanırsınız. Çatışmamız bu noktada. HASAN ÖZGEN: Hafızanın insanın yaşam ritmiyle ilgili olduğunu vurgulayan kaynaklar var. Gerçekten de öyle. Yeni dünyanın hızı, bizi hızlandırması çok hoşumuza gidiyor ve bundan da yararlı gündelik sonuçlar üretiyoruz çoğu kez. Ancak bir bedeli de var. Şöyle bir yaklaşımı savunurum; insan, mekan ve nesneler üzerinden hatırlayabiliyor, zaman da yardımcıdır ama, asıl hafıza unsuru mekan ve nesnelerdir. Ünlü sosyolog Richard Sennett; Kentlerin mekansal organizasyonunun şekillenmesinde hakim beden algısının etkili olduğunubelirtir. Bizim mimarlık çevremizde bu şöyle tanımlanır; Kentlerde her şey insan ölçeğine uygun olmalıdır. Yeni kentlerimize bakalım, bu tanımlara uyan bir kent organizması görüyor muyuz? Bütün kentler üzerinize yıkılacak gibi gökyüzüne tırmanmış. Yürüyüş ufkuyla hiçbir kenti göremezsiniz ve nerdeyse aynı kentten iki kez geçemezsiniz. Bu tanıma uyan yani insan ölçeğine uygun yerleşmeler kalabildiği kadar- geleneksel kent parçaları... Onlar da ne yani değişmeyelim mi diyenlerin ağzında polemik konusu... Ama değişimi en çok yaşayan Almanya, Fransa, Belçika ve Hollanda gibi ülkelerde bu geleneksel kent organizmaları bozulmasın, yaşasın diye özel gayretler ve önlemler var. Sosyologlar, kentlerin yürüyerek anlaşılabileceğini belirtir ve önemlisi kent olgusunun yabancı biriyle karşılaşmak olduğunun altını çizer. Artık yabancı bir tehdit kentliler için. Yabancı birileri girmesin diye duvar, bariyer ve kameralarla kendini koruyan kent parçaları var artık, bırakın karşılaşmayı. İkincisi de hız. Gündelik hayatımız artık, araçlı, otobüslü, metrolu, trenli bir yaşam. Ve ne kadar çabuk gidebilirsek o kadar da mutluyuz. Ama bu seyrüseferlerde ulaştığımız hız, bizim hafızamızda hiçbir mekan parçasının izini bırakmıyor. Hafızamız sadece durakları ve trafik ışıklarını belki de ana meydanları kaydediyor. Hadi şunu da söyleyeyim, hafızamızın kaydetmeye değer göreceği estetik ve güzellikte bir şeyle de karşılaşamıyoruz. Bu devingen insan dünyasının yarattığı ve felsefeyle de örtüşen anlam arama dünyası üzerine sen çok güzel belgeseller ürettin. Ben de ağırlıklı olarak başka bir kulvardan yaklaşmaya çabaladım. Bu insanların ürettiği eşyalar, nesneler üzerinden. Çünkü endüstri toplumlarına, seri üretim ekonomisine kadar, insanoğlu sadece kendi, hayatı ile ilgili bir anlam arayışına kalkışmadı. O, aynı anda ürettiği eşyaya, kullandığı nesneye de bir anlam bulmaya çalıştı. Bu açıktır ki, emekin saygıdeğer, çalışmanın ibadet olarak kabul edilişindendir. Zamanın, emeğe yeteri kadar süre tanımasıyla ilgilidir. Anımsayın, büyüklerimiz her eşyayı yok oluncaya kadar kullanırdı, işlevlerini değiştirerek, küçülterek... Bir kazağın, bir kuru boya takımının üç kuşağa devrolunduğunu bilirim. Atmak, vazgeçmek yoktu. Ancak bolluk ekonomisi bunu paramparça etti. Günümüz meta ekonomisinde eşyanın anlamı tüketirsen sınıf atlarsın inancına denk geliyor. Oysa kadim dünyada eşya da kendi anlamıyla var. Yani eşya-nesne, o insanların dünyasında birlikte yaşamak için var edilen ve insana ait bir şey... Dolayısıyla, eşyanın-nesnelerin anlam dünyası üzerinden insana gitmeye çalışan denemelerdi benim çalışmalarımın bir kısmı. Şundan ısrarlı oldum, eşya-nesne günümüzde artık bir resim. Başkalarının gözüne sokulan bir kariyer ya da zenginlik ifadesi. Oysa kültürümüzde -Atilla İlhan'dan bir benzetme yapayım- eşya da insana dair. Ev ve daire kavramları bunu çok iyi anlatır. Dahasını söyleyeyim; geleneksel konutlarımız kendinden eşyalıdır, dışarıdan mobilya değil aksesuar eklenir. Bizleri divan ya da sedirden kaldırıp da koltuk takımlarına ya da çek-yata oturtan bu muhteşem gelişme, bize ne kazandırdı, meta ekonomisine ne kazandırdı? Düşünmeye değmez mi? Tuhaf olan iklim krizi, çevre sorunları gibi yüksek entelektüel tartışmalar yapanlarımız bile, yani dünyanın ve insan türünün geleceğinden en dehşetle söz edenler bile koltuk takımlarının neye mal olduğunu düşünmüyorlar, sormuyorlar. Son yirmi yılda Türkiye'de insanlara özendirilerek dayatılan çek-yat devriminin sosyo-kültürel sonuçları üzerine yazılan bir araştırmaya ben ulaşamadım. Oysa, çek-yat bu dönemde kentlere tıkılan insan selinin bir sınıf atlama nesnesi yapıldı bana göre. Senin sözünü ettiğin Anadolu türlü eksik ve yanlışlarına rağmen- kendi vicdanı ile hesaplaşan, doğacı ve yeteri kadar tüketen bir toplumsal yapıydı. Aç gözlülüğü, hedonizmi, tüketerek var olmayı sonradan kentlere yığılıp meta ekonomisiyle tanışınca, içine boca edilince öğrendi insanlar... Dolayısıyla bugün kentlerde keramet sahibi aramak ne denli zorsa, insan-eşya ilişkisindeki anlam zenginliğini aramak da o denli zor. Toplumun modernleştikçe, zenginleştikçe bir dağılma hali oluşmuş. Evinden, akrabalarından, mahallesinden kaçıyor insanlar... Sanki herkes en güçlü, en farklı, en değerli benim gösterisine kalkışıyor. Toplum olarak yaşamanın kollektif ruhu ölüyor, tekilleşmenin övüncü oluşuyor... Oysa bilimin işaret ettiği gibi, insan zaman ve mekan bağımlısı bir yaratık. Bütün duygularımız mutluluk dahil- bu bağımlılıktan kurtulamaz. Moda olanın, geçici olanın heves ve ihtirasa dönüşünü gözlemledik. Bunun arkasındaki sistem dinamiklerini anlamaya çabaladık. Türkiye'yi yönetenler, Marshall yardımından sonra yeni bir yön çizdiler ülkemizde. İyi niyetle yapılmış olabilir ama sonuçları ortada. Ekonomisi ve siyaseti dışa bağımlı bu yeni yapının oluşturduğu ve sürekliliği olan tek model, inşaat ekonomisi... Türkiye, 1950'lerden bu yana defalarca yıkıldı ve yeniden yapıldı. Türkiye'nin üzerine milyonlarca ton beton döküldü, dökülmeye devam ediyor. Bu betona dayalı kalkınma ekonomisi, biraz önce sözünü ettiğim vasıfsız ve mesleksiz yeni kentli nüfusa da sözde istihdam ve iktidar sağladı. Bu gelişmeleri ekonomi açısından başka bir kantarda tartmak gerekir, beni aşar... Ama insan-mekan, insan-eşya, insan-zaman ilişkilerinde oluşturduğu değişimleri gözlemek, sormak bizim görevimiz. Cumhuriyet şafağı ile, tam yeni bir toplumsal değişim ivmesi yakalamış, meslekli ve vasıflı insan gücü oluşturmaya, devlet kapitalizmi sayılsa da her fabrika bir kaledir anlayışıyla örnek fabrika-kentler kurmaya, yurttaşlar doğdukları yerde karınlarını doyurmaya başlamışken alabora olduk. Özne değiştirdik. Özne insan ve vatan iken, özne kar ve girişimcilik oldu. Sermaye birikimi ve burjuva sınıfı olamayan bir toplumda bu özne değişimi de sonuçta servet toplumuna dönüşmekle sonuçlandı. Yani tarihin en gerici birikim türünü yarattık. Dram şu ki; servet hiçbir değişime-dönüşüme öncülük yapmaz, aklı da gözü de gerici olandadır ve ülkeyi yataydan dikeye, dikeyden yataya daha defalarca yıkar ve sözüm ona inşa eder. HASAN ÖZGEN: Mümkün olsa, bildiğimiz her şeyi unutsak ve senin güzel benzetmenle yeniden başlasak. Tarih, kültür, uygarlık, barbarlık, göçerlik gibi konularda, bir süredir süregiden yeni anlayışlar ve yorumlar var. İyi ki bu konulara yeniden bakan, devlet üzerinden değil de insanlar-toplumlar üzerinden bakan bilim insanları/insanlarımız var. Benim için ezber bozan yaklaşımlar oldu bunlar. Kuşkulansak da bizler de en sonunda egemen kültür ve bilim çevrelerinin etkileriyle yol aldık. Tezgahtan çıkmakta olan yeni bir belgesel çalışmamız var; Anne Türkler Geliyor adını koymuştuk, öyle de kaldı. İçine girdikçe sorusu artan ve büyüyen bir projeye dönüştü. Ancak bizim de bilgimizi, bakışımızı oldukça değiştirdi ve tazeledi. Zorunlu olarak bu kavramlar üzerinden yürüdük ve -en azından kendi dünyamızdaki- büyük aldanmayı/aldatılmayı gördük. Projemiz, yurtdışında ve yurtiçinde yaygın Türk imajını sorgulamak üzerinden başladı. Biz sadece içeriden söylendiği gibi savaşçı, dışarıdan yakıştırıldığı gibi barbar mıyız? Bin yıldır Anadolu'da kalıcı olmanın tek açıklaması müthiş savaşçılar oluşumuz mu? Bunların peşine takılarak, daha temel kavramlara da değinen bir çalışma oldu bu. Bizim gibi toplumlar yalnızca ekonomik ve askeri bukağılarla bağlı toplumlar değil. Emperyalizm, bilim ve bilgi dünyasında da başka cendereler oluşturmuş. Tuhaf olan bu cendereler genel kabul görmüş, akademilerde bile ders/yazım malzemesi olmuş. Bu projenin araştırma sürecinde okuduğum, kaynak yaptığım bilim ve bilgi insanlarına öncelikle teşekkür borcum var. Aydınlıkları ve gönülden ısrarla sürdürdükleri ezber bozan çalışmaları için... Özetle öğrendiğim şu; bizim birbirini yaratan ama birbiriyle çatışan ikili bir tarihimiz var; konargöçerlik ve yerleşiklik üzerinden yürüyen... Bu tarih, birbirine muhtaçlık kadar, birbiriyle boğuşan süreçler üzerinden yaşanmış. Bizim klasik tarih anlatımız ise, yüce devletler üzerinden yürür. 19. ve 20. Yüzyıllarda emperyalizmin bütün temel kavramları kendi çıkarlarına göre yeniden dizayn ettiğini görüyoruz. İki örnek vereyim; Birincisi, bütün Orta Çağ kaynaklarında Türkistan olarak anılan ve Türk dilli toplumların yaşadığı yer olarak bilenen toprakların adı birden Orta Asya oluveriyor. Orta Doğu, Uzak Doğu gibi, illiyet bağlarından kopartılmış bir coğrafyacılık yerleştiriliyor ve biz de aynen kabul ediyoruz. Diğer yandan, zannedildiği gibi iki temel yaşam-geçim biçimi birbirinden kopuk değil. İkisi arasında bir alış-veriş daima var. Çünkü konargöçerlerin ürettiği şeylere yerleşiklerin ihtiyacı var, yerleşiklerin ürettiği şeylere konargöçerlerin ihtiyacı var... Dolayısıyla aralarında çok erken dönemlerden itibaren bir ekonomik bağımlılık ilişkisinin kurulduğunu görülüyor. Klasik tarih anlayışında karşımıza çıkan bu bilgi eksikliğinin nedenlerini de şöyle sıralıyor uzmanlar. Tarihçiler, konargöçerleri sevmezler. Çünkü izlenebilir, takip edilebilir belge bırakmamışlardır. Yazı da bilmezler. Yazıya ihtiyaçları yoktur. Ancak buradan çıkarak yazıyı fetişleştirmek de gerekmez. Yani yazının uygarlık için bir hiyerarşi kurucu özelliği olduğunu düşünmek doğru değil. Kaldı ki yazıyla kurulan ilişki, genellikle yerleşik iktidarların işidir. Çünkü yazı, doğrudan doğruya bir iktidar aracıdır. Hem kitleler üzerinde tahakkümü kurmak hem de onlar hakkında, ürettikleri hakkında kayıt tutmak bakımından önemlidir. Tarihçiler geçmişte edebiyat aramazlar. Ama ciddi bir konargöçer tarihi var; yerleşik iktidarların yazıcılarının, katiplerinin, vakanüvislerinin kayıtladığı... Ancak bu anlatılar genellikle taraflı anlatılardır. Bir nefret ve kötüleme anlatısıdır. Konargöçer kavimleri, onların tarih ve kültürlerini daha ciddiye alıp daha çok şey öğrendiğimizde, mitleri, kozmolojiyi, destanları, şamanları daha iyi anlama şansımız olacak. Bu hem sinema için hem kültürcüler hem de edebiyatçılar için büyük bir şans... Dediğin gibi, yeniden başlamak gerek... Bakmayı unuttuğumuz yerlere bakmak gerek. Hayat ağacımız daha derin yorumlar için gönüllülerini, dervişlerini bekliyor. Medeniyet-uygarlık kavramları üzerinde birçok sosyal bilimci çalışmış olmasına karşın, bu muğlak kavram üzerinde -benim bildiğim kadarıyla- tam bir uzlaşma henüz yok. Bunun nedeni de Batı uygarlıklarının ileriliği, Doğu uygarlıklarının geriliği varsayımı üzerine kurulan hiyerarşik tarih anlayışlarının dünya uygarlığı gibi bir bütünlüğü anlamamızın önünde bir engel teşkil etmesidir. İSMET YAZICI: Belgeselde lirik anlatımla ilgili zaman zaman eleştiriler gelir; ama bence lirik anlatmak aslında, tabi ki ustaca yapıldığında, kalbe çok daha derin iz bırakıyor, gerçeğe çok daha farklı bir derinlikle dokunuyor. HASAN ÖZGEN: Mesleğimin bana öğrettiği şu; belgesel sinemacı göstermez anlatır. Nasıl anlatır, temel soru bu. Elbette görsel-işitsel armoniyi yaratarak. Görüntü ve sesin birbirine eşlik etmesinin bin bir türü var neredeyse. Doğru bir anlatım biçemini yakalamak yönetmenin işi. Lirik anlatmak da bunlardan biri. Lirik anlatım söze, ses kuşağına indirgenemez öncelikle. Görüntüde de lirik anlatı yakalanabilir. Belki şuna bakmak gerekir. Anlatınızın alıcısı olarak seyirci ya da toplum, nasıl bir kültürel atmosferi yaşıyor. Bu kültürün duyarlık kapıları ne? Şimdilerde değişiyor olsa da, bizlerin yola çıktığı dönemlerde sözlü kültürün baskın olduğu bir toplumsal yapı söz konusuydu. İçinde biraz masalı, şiiri, aktarmacılığı olan kulağı açık bir toplumdan söz ediyorum. Görsellik, görsel simgelerin çözümlenebilmesi belli bir dönem sonra oturdu. O dönemin lirik anlayışı ile günümüz kuşaklarına yönelik lirik anlatım anlayışı elbette farklılaştı. Şimdi görsel kültürü baskın kuşaklar var, Görselle, görsel imgelerle hayatını akıtan kuşaklar. İSMET YAZICI: Sizin ürettikleriniz sadece bir belgesel sinema örneği değil; üstüne ruhun da koyulduğu, dolayısıyla kuraklıktan çıkıp ete kemiğe ruha bürünmüş işler. Ete kemiğe büründüm, Yunus diye göründüm diyen Yunus Emre, dünya için geçiciliği ama ruhaniyetiyle kalıcılığını anlatmaya çalışıyordu belki de... Yunus'u Yunus yapan bugüne taşıyıp, bizim Yunus yapan onun ruhaniyeti idi. Demek istediğim sizin işlerinizi pek çok diğerinden ayıran da sizin görüntü, söz ve sesle ona yüklediğiniz ruhunuzu katış hikayeniz. HASAN ÖZGEN: Yunus Emre, ulaşılması zor bir düşünür-şair. Gerçekten zamanaşırı bir söylemi ve etkisi var. Böylesi dahilerin hamurunda ne var, ona da bakmak gerek. Yunus Emre'nin yaşadığı yüzyıl, Anadolu'da tasavvufi İslamın, Hetorodoks İslam'ın binbir renge, sese büründüğü bir yüzyıl. İnanç dünyası alabildiğine özgür ve birbirine açık. Bu büyük tartışma, arayış dünyasına Hıristiyanlar da katılıyor. Herkes Tanrı, Tanrı sevgisi üzerinden insanı yeniden üretebilmeyi deniyor. Bu sufi dünyayı yalnızca bir maneviyat dünyası olarak da göremeyiz. Dünya ile, madde ile, eşya ve mekanlarla da ciddi bir hesaplaşmanın yaşandığı dönem bu. Kalenderileri ve Haydarileri anımsayın. Bence -bilebildiğim kadar- Dünya'nın ilk mülkiyete ve devlete karşı çıkan protestleri bunlar. Ne yapacağız dünya malıyla? diyen ve öyle de yaşayan insanlar. Bu dönemde kentlerde egemen edebiyat dili Farsça ve Arapça iken, Yunus Emre'nin ve diğer halk ozanlarının Türkçe söylemesi inanılmaz bir miras. Bunu anlamak gerek. Bunu da sanırım Türkçe'nin bir göçer dili, bir hareket dili olmasına borçluyuz. Onun için Yunus'un dili yürüyen bir dildir. Gönüllere, ruha, anlama ve sırlara... Bu zengin birikimle yarışılmaz ama etkilenmemek de olası değil. Söz kadar sözün içeriği de derya-deniz. Son dönemde de bu seslere ekleyebileceğim Ahmet Hamdi Tanpınar var doğal olarak... Atalarımız inşaa etmiyorlar, ibadet ediyorlardı der mesela. Şimdi bu büyük insanlar, sıradan anlatıcı ya da şair değil. Bence bu kimlikler edebiyat dünyasından çok anlam dünyamıza ait. Bilgiye ruhaniyet ekleyerek yazıyor, söylüyorlar. Gündelik, sıradan anlamları aşan bir derinlikle söylüyorlar. Bizler de karınca kararınca bu birikimlerle harmanlandık. Etkilendik, öykündük... Önemli olan onların söylediklerine benzeyen ruha dokunan anlatılar üretmeyi denedik. Deneme hakkımızı, cesaretle kullandık. Umarım başarabilmişizdir. HASAN ÖZGEN: Yaptığımız işe sanat der bırakırsak bu bütünleşme hali anlaşılmaz sanki. Ben yaptığım işe, yani belgesel üretmeye zanaat diyorum. Zanaatkar -şimdilerde buna esnaf deniyor ki aynı şey değil- sizin sözünü ettiğiniz üretimiyle, ürettiği şeyle bütünleşen bir kişiydi. Üretimi, kişisel varlığının anlamıyla çatışmazdı. Çünkü zanaatkarın kadim geçmişi, kollektif bir toplumsal sorumluluğa dayanır. Bunu besleyen ocağı, tarikatı vardır. Denetim ve dayanışma için ahilik örgütü vardır. Benim belgesel üretimini zanaatkarlık saymam, elbette bu denli derin tarihsellik taşımıyor. Biz zanaatkarız ve ürettiğimiz onlarca şey arasından bazıları sanat eseri oluyor. Bunu yapan da izleyici. İzleyicinin ürünle ilgili bu sanat olmuş değerlendirmesini, evirip çevirip peşinen işimizin bütününe yamamak bana çok tutarlı gelmiyor... Demem şu sanatçılık, sanat sayılan bir ürünün bahşettiği bir unvan, bir meslek değil. Bu anlamda bizler de sadece belgesel sinema üreticileriyiz, zanaatkarız. Senin filmlerinle kurduğun birbirinizin içinde erime hali, sanırım işin mekaniğinden çok ruhuyla, anlam dünyasıyla ilgili. Bilincimize ve ruhsal dünyamıza akan bilgi, obje, olgu ne olursa olsun onun hamurunu yeniden karmak zorunda belgesel sinemacı. Sorunumuz sadece göstermek ya da tespit etmek değil. Onlardan yeni bir anlam üretebilmek. Bu süreç, bir süre birbirimize uzaktan, soğuk ve kuşkucu bakmayı gerektirse bile, sonradan karşılıklı bir fetihleşme yaşarız. Aslında bu birbirimizi yenmekten çok, bütünleşme halidir, birbirimize teslim olma ve o yakalayabildiğimiz anlamı paylaşma halidir. Çünkü o noktadan sonra, ele alınan bilgi, obje, olgu artık onunla ilk tanıştığımız anlam-bilgi dünyasına ait değildir. Biz de projenin başındaki insan değilizdir. Belgesel sinema önce üreteni, bizi değiştirir. Benim en etkilendiğim yanı bu belgeselin. Beni değiştiriyor; bilgi evrenimi, duygularımı, sorgulamamı, hayata, bilgi kaynaklarına bakışımı değiştiriyor... Ve en önemlisi de bitirdiğimizi sandığımız her belgesel film, bize yeni bir soru soruyor. Bizi yeniden yaşamın içine itiyor, sırlarına koşturuyor. Ben bu oyunu çok seviyorum ve bazen de açıkça ifade ediyorum; bencillik sayılmasın- ben belgeseli önce kendim için üretiyorum. Yaşama katılmanın, yaşadığımı anlamanın yolu bu benim için. 1947 yılında Milas'ta doğdu. l974-1982 yıllları arasında TRT Haber Merkezi'nde çalıştı. 1987'de Nöbetçi Ajans Ltd Şti'nin kurucu ortağı oldu. Ağırlıklı olarak belgesel filmler üretti. 'Yazın' ve 'yazı sanatı' ile ilgilenmeye ise lise yıllarında başladı. Şubat 2011 -2013 yıllarında BSB Sinema Eserleri Meslek Birliği'nin Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüttü. 2013 yılında TRT Onur Ödülü verildi. 2017 yılında, Milas Belediyesi, Şehrin Belleği; Hasan Özgen konulu bir sempozyum düzenledi ve kitaplaştırdı. ÇEKÜL-Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı kurucu ve yönetim kurulu üyesi, TKB-Tarihi Kentler Birliği Danışma Kurulu Üyesi, BSB Belgesel Sinemacılar Meslek Birliği kurucusu üyesi ve TGC-Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesidir.


Don Kişot'tan bu yana metin- yazar ilişkisi özellikle kurmaca dünyanın yaşamın çoğul öykülerine yüzünü çevirmesiyle birlikte çok daha çetini, zorlu süreçleri aktaran bir hikaye anlatıcısına dönüştürmüştür romancıyı. Yazarı metniyle, metni yazarıyla okumak kadar dönemi, insanlığın yaşam öykülerini benzer kurmaca metinler izinde okumak bugünün okuru için çok daha çarpıcı bir keşif yolculuğuna dönüşmüştür hatta. Hele de her gün kadın cinayetleri, ölümler, trajediler tarihinden kesitleri yaşayan bir coğrafyada kurmaca toplumsal gerçekliklerle yol arkadaşlığını çok da küçümseyemez elbette. Roman neyi anlatır, bir romanın izinde okurun anlatıcının yüzyılları aşana ve oldukça toplumsal hesaplaşması sayabileceğimiz bir hesaplaşmanın yol arkadaşlığıyla yürüdüğünü varsayarsak kahramanın dönüşümü saymamız gereken roman pratiğinin tarih-zaman-mekan üçlemesinde okura başka bir yüzleşme olanağı yüklediği söylenebilir. 19. yüzyıl romanlarından bugüne bireyin toplumla ve toplumsal olanla belirgin bir çatışması, toplumların kültürel, politik kodlarıyla yazarın bir aydın olarak hesaplaşması doğal bir yansımaya dönüşmüştür çoğu kez. Kurmaca gerçekliğin çoğu noktada bugünün beyaz yakalılığını farklı şekillerde gündeme getirdiğini düşünürsek Erinç Büyükaşık'ın Murat Ka'nın Çoğul Tarihi tam da beyaz yakalının bireysel trajedisini toplumsal kökleriyle, metropol ve taşra gerilimiyle birlikte irdeleyen bir roman. Gezi'den, toplumların kendi trajedilerine kayıtsızlığına, unutkanlıklarına dair birçok irdelemenin metnin izleğinde haylice yer bulduğu söylenebilir. Bu bağlamda Erinç Büyükaşık'ın ilk romanı Murat Ka'nın Çoğul Tarihi, taşra, kent gerilimini yüklenirken güncel gerçeklikten haylice beslenen, kahramanın vicdanının peşi sıra ülkenin olağanlaşan cinayetler tarihine kadınlık-erkeklik rolleri ekseninde bakmaya çalışan bir roman. Kitaptan kimi alıntılarla bu düşüncemizi somutlayabiliriz kuşkusuz. 1. kişiyi kendi davranışlarıyla ilgili olarak bir yargıda bulunmaya yönelten, kişinin ahlak değerleri üzerinde dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan, kişiye doğru- yu ve iyiyi yapma yükünü de yükleyen içsel güç. Sahi yarın erkenden gitmeyeceğiz ikimiz de işe. Malum şu parktaki gösteriden dolayı iki ana yol da kapalı. Sabah meditasyon yapıyorum biliyor- sun Murat. Youtube! dan mantra dinleteceğim ikinize de beyler bir süre. Valla Murat sen de merak salsan keşke bu işlere. Hem geçmişi deşmeyi, geleceği beklemeyi bırakıp anı yaşarsın. Murat'ın eğlenesi geldi o an Eren! le. Demek ki namaza uyandıracaksın bizi uykunun en tatlı yerinde. Uğ- raşma benimle Murat. Ofis öğleden sonra açıla- cakmış nasıl olsa. Kal da sabah keyifle bir kah- valtı yapalım beraber. Belki işe geçmeden önce bizim Ceren ve Ayşe! ye uğrarım. Hani ofisteki bizim deli dolu kızlar var ya. Ofis müdürüne de diklendiler geçen şu ticketlar kesilecek dedikodu- sundan dolayı. Çadır atmışlar parka şu bizim mor kadınlarla birlikte. Ne dersiniz biz de mi götürsek çadırlarımızı. Dışardan tencere tava sesleri yükseldi o sırada. Sloganlarını işitti üst cadde boyunca yürüyen kalabalığın. görüntüler beliriveriyor akşam akşam gözümün önünde, diye söylendi. Esma, ben görünmez deği- lim, dedi Murat! a. Sesi oldukça kırgın, kırılgan, sokaktaki bağırışlara kulak verdi o da. Tencere tava sesleri eşlik ediyordu pencerelerden. Yükselen sloganlar evin duvarları arasında gezindi o sı- rada. taşıyan Murat Ka'nın Çoğul Tarihi, bugünün penceresinden kahramanın geçmişini, çocukluğunu, taşralı hallerini ve elbette kentleşen beyaz yakalılığını da sorgulayan modern bir anlatı veya yüzleşme romanı bir anlamda. Bu yüzleşme temelde bugün kadınlık, erkeklik rolleri, taşranın çeper olma halinde unutulmak istenen taciz, inanç sömürü, cemaat ve tarikatlar tarihçesine göndermeler yapıyor kahramanlarından Esma'nın izinde. Susmuş, susturulmuş kalabalıkların geçmişleriyle yüzleşme halleri de sayabiliriz bu romanı bu anlamda. Anlatım bağlamında modernist romanın peşi sıra kahramanın bilinçaltında gezinen romanda top- lumsal ve bireysel travmalarını her geçen gün büyüten kentsoylu bireyin yaşadığı coğrafyadaki bir- çok cehennemi yordama, anlama açmazları da kahramanların ardı sıra okurun karşısına çıkıveriyor. Yazarın öykü kitaplarında ötekilik halleri bu sefer kırılgan kahramanlarının da belki de suç ortak- ları savıyla hepimizin suç ortaklarına işaret ediyor. Liman Yayınevi imzasıyla 2022'de yayımlanan bu ilk roman yazarın 'Hep Uzak', 'Sınırlar Kapalı' ve 'Dehlizler ve Rüyalar' adlı öykü kitaplarının ardından bu yıl içinde okurlara ulaşan yeni kitabı.


Ünlü şairler Haydar Ergülen ve Altay Öktem sayesinde yolları kesişen 4 şair eş zamanlı olarak 4 kitap çıkardı. Anima Yayınları Ayşe Şafak Kanca, Dilek Özmen Genel, Fatih Balkan ve Seçil Hidayet'in şiir kitaplarını okurla buluşturdu. Şairler, 12 Haziran Pazar günü Suadiye D&R'da yapılacak imza gününde okurlarıyla bir araya gelerek kitaplarını imzalayacak. Edebiyat türlerinin en eskisi olan şiire gönül veren 4 günümüz şairi, aynı anda çıkan kitapları ile okura 'merhaba' dedi. Ayşe Şafak Kanca, Dilek Özmen Genel, Fatih Balkan ve Seçil Hidayet, 4 Kitap 4 Şair diyerek kitaplarını aynı anda çıkardı.


Geçtiğimiz yıllarda (2019) Melankolik Kahkaha adlı şiir kitabıyla edebiyat dünyasına giren Nilgün Emre, bugünlerde ikinci şiir kitabı Solo'yla bir kez daha kendini hatırlattı. Emre'nin dizelerinde deneysel tonun sesi ağır basarken, bu ses in çıkış yerleri ise çoklu kaynaklardan besleniyor. Kendisi de zaten tek bir noktada durmadığını, sürekli bir arayış içinde olduğunu ifade ediyor. Durağanlığın şiiri ve şairi öldürdüğü yönünde güçlü bir kanıya sahip Emre. Dolayısıyla, kaosu ve hareketliliği önemsiyor. Tabii deneysel şiir bağlamında. Deneysel şiire beni çeken en önemli unsur sınırlarının olmaması, omurgasız oluşu... diyen Emre, pek çok şairin deneysel şiire uzak durduğu tesbitini de yapıyor. -İkinci şiir kitabınız Solo The Poet House etiketiyle geçtiğimiz ay yayımlandı. Daha önce 2019'da Klaros Yayınları'ndan çıkan Melankolik Kahkaha dlı bir kitabınız var. Bir şair olarak gelişiminizin haritasını çıkarabilir misiniz? Yazmaya nasıl başladınız ve yayıncılık dünyasına nasıl girdiniz? Bir şairin her zaman gelişmesi gerektiğini düşünüyorum. Çağa uygun şiir yazmak daha doğrusu çağın dışında şiir yazmak gerekir. Bu yüzden 2019 yılından Solo çıkana kadarki sürede kendimi okuyarak ve araştırarak geliştirmeye devam ettim. Bambaşka şiirlerin gezegenine konuk oldum, yeni söyleyişler keşfettim bu süre zarfında. Yazmaya ise meraktan başladığımı hatırlıyorum. Lise son sınıfta neden ben de bir şeyler yazmayayım derken kendimi deneme / günlük yazarken buldum. Bir süre deneme yazdım. Bir gün şiir yazmayı denemeliyim, diye söylenirken doğayla ilgili bir şiir yazmıştım. Böyle başladım şiir yazmaya. Çok okumam gerektiğini biliyordum, öyle de yaptım. Büyük bir merakla kütüphaneye gittim, bir sürü şiir kitabı alıp okumaya başladım, yazılan şiirleri taklit edip şiirler yazdım. Aralık 2015'de Nif Sanat dergisine bir şiirimi göndermiştim, orada yayımlandı ilk şiirim. Bu tarif edilmez bir duyguydu benim için ve bunu devam ettirmeliyim diye düşündüm. Ardı ardına dergilerde şiir yayımladım. Yayıncılığa ise 2019 yılında başladım. Cemal Süreya'nın dergiler bir gün kapatmak için çıkar sözünden esinle ben de bir gün kapatırım diye dergi çıkarmak istedim. Kafamda birkaç isim vardı dergi için. En son Orlando isminde karar kıldık. Liseden arkadaşım f. Rüzgar'a söyledim dergi çıkarmak istediğimi, o da olabileceğini söyledi. Bu şekilde başladık Orlando'ya ve yayıncılığa. Orlando 4 sayı çıktı, bazı sebeplerden ötürü onu devam ettirmedik. Hiç ara vermeden Veronika dergisini kurduk ve onu da 5 sayı çıkarabildik. Şimdilerde Orlando dergisini kaldığımız yerden çıkarmaya devam ediyoruz; 6. sayısını yayımladık Haziran 2022'de. Deneysel ağırlıklı bir çizgimiz var. Sanat, edebiyat adına yeni eserler yayımlamak benim için mutluluk kaynağı. Olabilirse ileride tamamen şiir kitapları basacağım bir yayınevi kurmayı da çok istiyorum. -Baudelaire bunu şöyle ifade eder: Hangimiz hırs anlarında, ritmik ve kafiyesiz, lirik dürtülere uyum sağlayacak kadar esnek ve sağlam deneyselci bir şiir mucizesini hayal etmedik. Ruhun, vicdanın ve hayallerin dalgalanmaları. Bu bağlamda, deneyselci şiirin karşıt doğasını seviyorum çünkü doğamda yıkıcı olmak var. Deneyselci şiiri gerçekten şiir olarak düşünmüyorum. Şiir baledir, zarafet ve hareketin yüceltilmesidir. Deneyselci şiir agresif... Daha çok güreş gibi... Rimbaud'nun vahşi bohemleri, rezil hokkabazları ve çılgın yaşlı kadınları, iğrenç lüksleri, yumuşak vahşilikleri ve alev alev yanan gözleriyle şeytanlarıyla yan gösteri şiiri Geçit Töreni gibi bayağı ve karnaval bir yanı var. Artık karnaval görmüyorsunuz. 50'li yıllarda çocukken olduğu gibi değil... Dönme dolaplarınızı, hız trenlerinizi ve dönen çay fincanlarınızı hala alıyorsunuz, ama harika ve tuhaf olanı anlamıyorsunuz. Sakallı bayanlar ve Timsah Adam Jake olmaz artık. Belki de bu yüzden dövmeler şimdi bu kadar popüler... Unutmayınız deneyselci şiir bir mutasyondur. Şiirin DNA'sını ve nesrin DNA'sını alıp kanarya başlı bir kara koyun elde etmek için karıştırıyorsunuz. Siz de deneysel bir şiir yazıyorsunuz. Şiirlerinizin tek bir sesten mi yoksa çok sayıda sesten mi oluştuğunu görüyorsunuz? Şiirleriniz kaos dilimleri mi? Yoksa dönüşüm mü? İlhan Berk Tek anlamlı sözcüklerin esini yoktur. Durağan, devinimsizdir. diyor. Ben de şiirlerimin çok sayıda sesten oluştuğunu düşünüyorum. Benim için kelimenin tek anlamı yoktur, birçok anlamı vardır ve bazen en uzak anlamı kullanabilirim şiirimde. Bu yüzden bir dizeden ya da bir kelimeden çok anlam çıkabilir. Dans eden bir yıldız doğurabilmek için hala kaos olmalı insanın içinde. der Nietzsche, Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabında. Bu söze istinaden şairin yeni biçem ve biçimler yaratabilmesi için kaosa ihtiyacı vardır. İyi bir şiir her zaman kaostan beslenmeyebilir fakat iyi bir şair her zaman kaostan beslenir, kaosu kendisi oluşturur. -Bazı şiirler bana jetle geliyor. Hayatları ve ruhları hala bozulmamışken onları alt edecek kadar hızlı yazamam. Kuvvetli Japon yapıştırıcısı ile bir kağıda bir parça yıldırım yapıştırmaya çalışmak gibi. Ama bu nadirdir. Son derece nadir... Çoğu zaman havayı sağmak, sıcak güneşte çim biçme makinesini çalıştırmaya çalışmak gibi. İnatçı bir motosiklet de ayak bileğimi eziyor. İğne deliğinden bir Boeing 787 uçurmak... Anlayacağınız esin perisini kandırmak doğaüstü baştan çıkarmalar gerektirir. Deneyselci şiirinizin bir dilsel simya biçimi olduğu fikrine özellikle çekildiğimi hissediyorum. Bu fikrin yazma pratiğinizin temel taşı olduğunu söyleyebilir misiniz? Kısası bir Nilgün Emre şiiri nasıl doğar? Evet söyleyebilirim. Şiir benim için bir simya. Şairin evine ise laboratuvarı diyebiliriz. Hatta evi yoktur şairin, evsizdir. Şairin dokunduğu, şiire kattığı her ortam şairin laboratuvarı olabilir. Şiirlerimi genelde somut olaylardan çıkararak yazarım. Benim şiir yazma sürecim temas ettiğim şeyleri not ederek başlıyor. Bu notların ardından kafamda genelde nasıl bir şiir yazacağım fikri oluşur. Daha sonra şiir ve teoriler okurum. Benden önce neler yazılmış bunları araştırırım, bakarım. Sonra kendi şiir laboratuvarımda süzgeçten geçirdiğim kelimelerim, cümlelerim olur. Bunların bütünü benim şiirimi oluşturur ve en sonunda hallelujah derim. -Deneyselci bir şiire sizi çeken nedir? Günümüz şiir ailesinde bu anlayış neden kara koyun muamelesi görüyor? Hangi benzersiz özelliklere sahiptir? Deneysel şiire beni çeken en önemli unsur sınırlarının olmaması, omurgasız oluşu. Kolay şekil alabilir bir yapısı var. Günümüzde pek çok şair deneysel şiire uzak duruyor, sadece onu uzaktan izlemek ile yetinmeyi tercih ediyor. Aslında deneysel şiirin içine girdiğiniz zaman bir kara delik gibi sizi içine çektiğini göreceksiniz. Karakoyun muamelesi görmesinin sebebi de bu diyebilirim. Şairler ve okuyucular da bu karadelik içerisinde kaybolmayı istemiyor. Anlamı ikinci planda tutan görsel işlerin ağırlıklı olduğu, bazen tek kelimeden oluşan şiirler, okuyan kişi açısından zorlayıcı olabiliyor fakat bunlar benim için benzersiz özelliklere sahip eserler diyebilirim. Bu yüzden deneysel şiiri seviyorum. Ayrıca benim için her yenilikçi şiir deneyseldir. Nazım Hikmet, Asaf Halet Çelebi; Garip Akımı ve İkinci Yeni şairleri benim için deneysel şairler. -Solodaki şiirlerinizde her dize kendi dünyasını içeriyor gibi görünüyor ve dönemler, okuyucunun bir sonraki dünyaya erişmek için geçmesi gereken uçurumlar gibi. Dudaklar sadece öpemedikleri zaman şarkı söylüyorlarsa, şairler sadece şarkı söyleyemedikleri zaman konuşuyor olabilirler mi? Neler söylemek istersiniz? Benim şiirim zaten bir şarkının başlangıcı. Şiirde ben solistlik vazifesi görüyorum. Şairlerinse yalnız öpüşürken şarkı söyleyebileceklerine inanıyorum. -Ben gramere hayranım. Ancak, sözdizimi ile birlikte... Bu arada; kelimeler yansır, kırılır ve bir araya getirildiklerinde anlamı çoğaltır. Şiirinizdeki konuşmaların bölümleri, isimler, fiiller, sıfatlar, zarflar, edatlar özellikle edatlar ve bakış açımızı yönlendirme ve çarpıtma biçimleri ilginç. Orada bir etkileşim var. Bir dizenizin yapılandırılma şekli, kendimizi uzay ve zamanda nasıl konumlandırdığımızı da etkileyecektir. Bir dize manipüle edilebiliyorsa, algımız da manipüle edilebilir. Sorun, neyin peşinde olduğunuzu anlayan ve devreyi tamamlayabilecek okuyucular bulmaktır. Bu nedenle, şairler sürekli olarak okuyucu eksikliğinden şikayet ederler. Şiir, marjinalleştirilmiş bir kültür biçimi olarak konumunda ne kadar etkilidir? Ayrıca bu soruya ek olarak, Eskişehir gerçekten nasıl bir yer? Orada yaşamak şiirinizi etkiledi mi? Şiirin marjinal olmama ihtimalinin olmadığına inanıyorum. Her şiir yenilik barındırmak zorunda. Böyle olduğu zaman biz ona taklit değil şiir, yazarına da mukallit değil şair diyebiliriz. Fakat günümüzde marjinal şiirin büyüklü küçüklü yayıncılar ve yayın organları tarafından iltifatsız bırakıldığını gözlemlemekteyim. Eskişehir marjinal bir yer diyebilirim. Türkiye'nin en yaşanabilir şehirlerinden. Konumu itibariyle de sevdiğim bir şehirdi. Eskişehir kültür, sanat açısından gerçekten muazzam. Orada geçirdiğim 2 yıl içerisinde keyifli etkinlikler ve şiir festivallerine katılmıştım. Yaşadığım ilk 6 ay gayet aktiftim etkinlikler açısından fakat sonra pandemi başladı ve tüm dünya gibi evlere çekildik. Mesleğim gereği pek evde olamadım, yoğun şekilde pandemi ile uğraştım. Bu dönemde Veronika dergisini aktif şekilde çıkarmaya devam ettik fakat pek şiir yazmaya fırsatım olmuyordu. Hem derginin işleri hem iş yoğunluğum üst üste geliyordu. Yayıncılık açısından zirve dönemler yaşadım Eskişehir'de, şiir üretme bakımından ise bayağı kısır kaldım. -Son kitabınız Soloda yer alan Dünya Yıkınları adlı şiirinizdeki: / < / Ey gülün burcu / Sevişmenin tohumu / Tomurcuklanır / >> / Sırrınkuytusu/ Ağzınınsunağında / Ağrıyankeder / >> / Derdin ziyası, / Aşka kibirli koza / Şarabın miracı dizelerden yola çıkarak, sormak isterim; şiirinizde ironi ve lirizm nasıl bir rol oynuyor? İronik ve lirik şiir yazmak çok zor ve ince bir iştir. İkisinin de ayarını kaçırdığınız zaman kötü bir şiir yazma olasılığınız artıyor, tıpkı kötü ve soğuk bir espri gibi. Solo'da birçok lirik şiir var diyebilirim. İlk kez şiir yazmaya başladığım zaman her şair gibi ben de aşk şiirleri yazıyordum. Bu yüzden de Solo'da lirik şiirin izleri mevcut. -Modern şiir hakkında ne hissediyorsunuz, Türkiye'de mi yoksa yurtdışında mı? Hayran olduğunuz özellikle ruhunuzu titreten şairler var mı? Her zaman modern şiirden yanayım. Geleneği de hiçe sayamayız tabii. Ama yenilikçi deyişler, yepyeni söyleyiş biçimleri ve kalıcı bir şiir üretmek istiyorsak her zaman yönümüz modernizmden yana olmalı. Kendimi Türkiye'de bir akıma yakın bulmuyorum. Dünyada bir akıma yakın olacaksam Dadaizm olurdu bu. Türkiye'de en sevdiğim şair Lale Müldür; onun tarzı, şiir ve dünyaya bakışı beni hep etkilemiştir. Şiirle içli dışlı olan herkesin ondan öğreneceği bir şey var. Ayrıca Ece Ayhan, İlhan Berk ve küçük İskender'i severek okurum. Dünya edebiyatında ise Garcia Lorca, Tristan Tzara, T. S. Eliot ve Ömer Hayyam'ı çok severim. Rimbaud'ya da ayrıca hayranlık duyarım.


Mina Kocailik'in ilk kişisel sergisi Çıplak, Beşiktaş/Akaretler'de, La Visione Sanat Galerisi'nde sanatseverlerin ilgisine sunuluyor. 03-07 Haziran tarihlerinde açık olan sergi sanatçının şiirleri, fotoğrafları ve resimlerinden oluşuyor. Sergiye katkı sunan herkese teşekkür eden Mina Kocailik, Dostlarım, sanatseverler, ailem, eleştirmenler, yaratıcılar, sanatçılar, deliler, koleksiyoncular, yatırımcılar, tanrılar, tanrıçalar, şifacılar, ameleler, hepinizi bekliyorum şeklinde konuştu.


Ben şiiri statik bir yapıdan ziyade, hareketli bir oyun hamuru gibi görüyorum. Yaşadığımız yüzyıl şiiri sokağa, görselliğe, internete, yaratıcı enerjinin beslendiği her alana gitgide yaklaştırıyor. Şiirin sadece yazılı bir form olmamasıyla da alakası bağlamında, farklı kavramların, farklı kelimelerin birbirleriyle eşleştirildiklerinde yahut yan yana geldiklerinde, oluşturdukları o ritim bozumunu seviyorum. Şiirin bir nevi kucaklama değil, irkiltme, yabancılaştırma etkisi yaratması gerektiğine inanıyorum. Bunun içindir ki, güve ile vaşağı, şeffaflık özelliğiyle tren yolunu beraber kullanabiliyorum. Şiirin dış dünyayla ilişkisinde daha hızlı bir ritme sahip olduğunu düşündüğümden, genellikle destansı, uzun uzun varoluşsal açıklamalar yapan veya ben dilini dibine değin kullanan bir alt yapı kullanmamaya gayret ediyorum. Eğer, çok daha uzun dizelerin bulunduğu şiirler varsa; muhtemelen temel toplumsal durumlarla, politik göndermelerle ya da insanlık tarihi boyunca kafaları meşgul etmiş genel meselelerle ilgili oluyor. Şiirin eğlenceli, ürkütücü, mesafeli bir etki yaratmasını önemsiyorum. Hayat da, neşe, üzüntü, hüzün, korku gibi temel durumlarla etkileşim dahilindeyse; şiirin de öyle bir misyon taşımasına dikkat ediyorum. Kendimi yakın bulduğum şairler genellikle içedönük olanlardan öte, belli davaları, belli yaşam karmaşaları olan ve bir çeşit cesaret gömleği giyinmiş isimler oluyor. Allen Ginsberg, Anne Sexton, Sylvia Plath, Özkan Mert, Nilgün Marmara, İsmet Özel, Nazım Hikmet, küçük İskender, Ece Ayhan gibi isimlerin bende yerleri ayrıdır. Genellikle, yaşamla mücadelesini çetin sınavlarla vermiş, kendisine biçilen kadere karşı koyabilme özgürlüğünü ve özgünlüğünü göstermiş, politik göndermeleri de bulunan şairler beni oldukça etkiliyor. İroniyle, erotizmle, protestlikle ilişkim oldukça derinlikli... Ben zaten kişi olarak da, yeniliklere açık, çocuksu, dişil enerjisi yüksek, kendisiyle ve etrafıyla çatışan, vicdanıyla öfkesi arasında gidip gelen, kadınlık hallerini sorgulayan, politik entelektüelliği önemseyen biriyim. Türkiye'de genellikle rahat bir iletişim damarı mevcut değil. Her şey benzer, yarım yamalak ve örtük... Her şey ya erkek egemen ya da kimi kadınların bu eril sisteme su taşıyan öğrenilmiş çaresizlikleriyle kaplı... Burada ironi yapmaktan, sözü başka bir sözle çarpıştırmaktan öte bir çare görünmüyor. Herkes fazla ciddi ya da fazla cıvık... Ortasındaki köprüyü en nitelikli şekilde ironinin kurabildiği kanısındayım. Bir de, kadın şairlerin arasında hiciv, ironi dilini başarıyla kurabilen pek isim görünmüyor. Bunu da bir boşluk bağlamında tespit etmiştim. Şiirin kesinlikle zamanın izlerini, şimdiyi taşıması gerektiğini düşünüyorum. Şimdi demek zaten; geçmişi özümseyip, ileriyi de çözümlemeye çalışmak demek... Bu yüzden, birçok şiir hala hantal; şair kendinin hamalı; çünkü, şimdiyi tüm çatlaklarıyla kabullenmiyor. Onu ya tümden reddediyor ya da aşırı benimsiyor. Oysa şimdi; hem ait olunan hem de yabancılaşılan, içine tamamen oturulamayan bir boşluk misali hepimizi sarmalıyor. Şiirin şimdide var olmasıyla beraber, şüphesiz ki bir kutsal söylem olarak, bir ironi damarı olarak ötesini de işaret etmesi, ok misali kendisini de geçmesi gerektiğini düşünüyorum. Kim bilir, belki ileride sözcük bile kalmayacak. Emojiler, kısaltmalar, uydurulan yeni formlar etrafımızı kaplayacak. Bugün şairler, Türkçe uzmanları bile, yazışırken ya da konuşurken, 'meyil' / 'mail'; ok; aşko' gibi ifadeleri kullanmıyorlar mı? Veya türlü emojileri hayatlarına katmıyorlar mı? Bazı cümlelerinin bir kısmında İngilizce terimler kullanmak zorunda kalmıyorlar mı? Böylesi bir hibritlikte, neyi hangi çerçeveyle tartışacağız? Şiir esnektir, esneyebilendir; bence, o yüzden şimdi de var. Şiirde sözcük oyunlarına, görselliğe, fotoğraf kullanımına, her türlü deneysel alana oldukça açığım... Nitekim, şiirin tek bir içeriği, tanımı yok. Mesela, en son 'Çilem Doğan'ın yazdığı mektubun' üstüne ben de bir şiir yazdım. 'Pikara Kadın Harekatı' dergisinde yayımlanacak bu şiir bir çeşit palimpsest etkiyle meydana getirildi. Yani, mektubun çıktısındaki ifadelerin üstüne dizeler eklendi; iki metin birbirinin içine geçti. Şiir-yerleştirme yapıldı. Yine, bir kadın pedine şiir yazdım; pandemi sürecinde bir tuvalet kağıdını günlük gibi tuttum. Böylesi çalışmalar yapmayı değerli buluyorum. Nesnelerle şiirin ilişkisi bana önemli geliyor. Şiirin salt dergi, kitap içinde hapsolması taraftarı değilim. İnternette de, duvarlarda da aktif şekilde dolaşıma girebileceğini düşünüyorum. Şiir bir yerlere sızmayacak da, başka ne sızacak?! Şüphesiz ki, şu gerçeği kabul edelim; ''insan yaşadığı çağa babasından daha fazla benzer''. Bu yüzden, şairlerin takipçileri zaten otomatik olarak şiirin takipçileri de oluyorlar. Nitekim, artık her şey internet üstünden belirleniyor. Herkes orada kendini temsil ediyor. Birçok okuyucu, özellikle genç okuyucu şiiri internet üstünden alımlıyor. Şiirle sosyal medyanın ilişkisi çok daha fazla etkinleşti. Ayrıca, sosyal medya kavramlarının, orada gelişen durumların da şiire girmesi gerektiğine inanıyorum. Hepimiz sonuçta, reel dünyadan öte sanal dünyada yaşıyoruz. Orası giderek baskın ve belirleyici hale geliyor. Bunun sanata da yansımaması mümkün değil. Şiir insanlığa direk ulaşan, en yalın, en hakiki seslerden biridir. Bu yüzden, bir şiirden hareketle bir dergi kurmayı uygun buldum. Düşünsenize, bir şiir yazıyorsunuz, adı KADIN HAREKATI ve oradan yola çıkarak, bir yapılanma oluşuyor. Şiir dergiye de adını vererek, onu hakiki bir zemine oturtuyor. Bundan daha güzel bir çarpışma var mıdır hayatla? Benim için yok.


Attila İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları desteği ile şair ve yazarlarımızı, Attila İlhan'ın her eserinde öne çıkartmaya gayret ettiği 'ulusal kültür bileşimini gerçekleştirme' misyonuna layık olacak eserleri öne çıkartmak amacıyla düzenlenen ödüllü şiir ve roman yarışmasına katılmaya çağırıyor. Attila İlhan Edebiyat Ödülleri her yıl Şiir ve Roman dallarında ve toplam dört kategoride verilir: Bir şiir kitabına verilen 'Attila İlhan Şiir Ödülü' ve bir romana verilen 'Attila İlhan Roman Ödülü'nün yanı sıra, ilk romanını ve ilk şiir kitabını yayınlayan yazarlara yönelik olarak iki Vakıf Özel Teşvik Ödülü verilecektir. 1. Yarışmaya katılacak roman ve şiir kitapları 2021 yılında yayımlanmış olmalıdır. 2. Daha önce aynı kategoride armağan kazanmış yazarlar yarışmaya katılamazlar. 3. Yarışmaya katılacak yazarların, yapıtlarından on (10) nüshayı, vakfın internet sitesinden indirip dolduracakları başvuru formu, hangi kategoriye başvurulduğu açık bir şekilde belirtilerek iletişim bilgilerini de içeren kısa bir özgeçmiş ile birlikte 18 Haziran 2022 Cumartesi günü akşamına kadar Attila İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı'nın Sıraselviler Caddesi, Billurcu sokak No 26 kat 2 Taksim, Beyoğlu 34433 İstanbul adresine elden ya da kurye yoluyla ulaştırmaları rica olunur. 4. Seçiciler Kurulu'nun değerlendirmesinin ardından sonuçlar 2022 yılı Kasım ayı içinde açıklanacaktır.


Çektim, üfledim. SI ölçü biriminde rahat bir altı altı metre gitti. Çektim bir daha. Aynı ölçü biriminde aşağı yukarı o kadar gitti. Bir başkası da çekse ve üflese en az bir o kadar giderdi. Tamam, mütevazılığı bıraktım. Nakarat. Zorlamadım. Beni. Herkes kadar bir insanın düşüncesiyle, bi' başkasıyla. Aynı zamanda, cazip zamanda ve ani olarak ne kadar da olmaz ki. Olur olur. Suyun musluktan akan kaçamağı. Artarak devam ediyor. Ediyoruz. 6 months of love çalıyor. Tesadüf değil. Yani. Doymak dediğin. Dur dur, kaçamak suyun altında kalan süre içinde bir mutluluk barındırıyor; merhaba. Kadehler eşlik ediyor. Merhaba. Belki. Ta ki öze dönüş değsin. Değilsin de. Dilini terbiye etmeden önce hücrelerden başlayarak sonunda bir metrekarelik yere kadar eşlik eden bir insan olarak tarihe geçecek sözler bulmuş gibi hareket etmeli. Terbiyesizlik değil dediğim, bakıyorum. İçim gibi. Aynı kelimelere farklı malzeme ve dekor türlerinin kullanılması halinde sorumlu tutulamaz. Ben. Senin kadar, güzel. Senden bağımsız olarak. Çektim üfledim, SI ölçü biriminde rahat bir altı metre gitmedi. Çektim var daha. Bir daha. Aynı performansı göstermedi. Kaç gündür banyo yapmıyorum. Suyu açıyorum, o beni izliyor, ben onu. Ben ona bakıyorum, o akıp gidiyor. Arada sıcak akıyor, arada soğuk algınlığı onunkisi. O da bana bakıyordur, ama akışkanlığın alışıklığında; kendini tekrarlıyor. Bakmak için görmek gerekmiyor, görmek için nereye baktığının bir önemi yok. Türkçe mealinde, akışkanın kaymaya karşı gösterdiği dirence viskosite derler. Direnç göstermiyorum. O kendine akıyor. O da direnç göstermiyor hani. Ukalalık değil benimkisi. Herkes, hepimiz, her şey kendine. Suya değmiyorum, o sıçramakla meşgul; akarken kendi özünü. O bana değmiyor, ben akışını bozan umut olmak istemiyorum; mayamda yaşamın. Karşılaşmamız tesadüf değildi suyla; faydacı olmak gerekirse. Gerekli değilmiş-im gibi davranıyorum. O da öyle diyordur, zihnimi okuyor. Aklım aynaya bakarken. Diğer çeşmeden akan suya gözüm ilişiyor. Su kaçamağı. Utandım. Suya ne sanki. Bana da öyle. Yok yok, suya haksızlık edemem. İşimi-zi çok kayganlaştırmışlığı var. O da bana hak verir, akmasına müsaade etmişliğim-iz var. Hayat, birbirinden istifade eden faydalı faydasız anlarla dolu. Paralel evrende terliyorum ve işiyorum; mesela. Akıtıyorum en az iki şekilde. Yarış değil tabii ki. Excellent post! We are linking to this great post on our site. have really loved surfing around your blog posts. I'm hoping you write once more very soon! to say that this write-up very compelled me to check out and do so! one of the very best in its niche. Amazing blog! cheerful to share my know-how here with mates. the blog. Any feedback would be greatly appreciated. Appreciate this post. Let me try it out. about this, such as you wrote the book in it or something. of that, that is magnificent blog. A fantastic read. very compelled me to check out and do so! Your writing style has been surprised me. canada prescription internationalpharmacy. icu Their health awareness campaigns are so informative. Thanks for the auspicious writeup. It in reality was a leisure account it. Look advanced to far introduced agreeable from you!