HASAN ÖZTÜRK: Cevabı hayli zor olan bu soruyu, tek sözcük evet ya da bir cümlelik Okumak dolmaksa yazmak boşalmaktır. karşılığıyla cevaplayarak geçebilseydim keşke. Sartre'ın, yüz elli sayfalık Sözcükler adlı kitabının okumak ve yazmak başlıklı iki bölümden oluştuğunu söylersem meramımı anlatmış olurum herhalde. Roman Gibi kitabının yazarı Daniel Pennac, insanı anlatırken Sürü halinde yaşadığı için topluluk içinde oturur ama yalnız olduğunu bildiği için okur. Bu okuma ona, başka bir arkadaşlığın yerini alamayan ama bir başka arkadaşlık tarafından da yeri doldurulamayacak bir yoldaşlık sağlar. diyor. Benim okumalarım da benim için başka bir arkadaşlığın yerini alamayan ama bir başka arkadaşlık tarafından da yeri doldurulamayacak içsel yolculuk olan okumalarımdır. Beni var eden okuduklarımdır, yazdıklarım değil. Okumaktan kesilmenin biraz da ölmek olduğunu söyleyen kişi, ayırımsız her birimizi uyarmıştır bu yargısıyla. Flaubert, kişi yalnız yarım düzine kitabı iyi bilse alim olurdu derken okumanın önemi kadar biçimini de önemser. Evet, yazan kişiler de okur elbette, üstelik Giorgio Manganelli'nin uyarısıyla 'yeni okumalar' yerine daha çok, 'yine okumalar' yanlısıdır yazanlar. Kendileri için okur, başkaları için yazar onlar. Dönüp dönüp okuduğumuz kitapları yazanların biyografi bilgilerini sıralamanın anlamı yok ancak onların iyi birer okur olduklarını bilmeliyiz. Yazma eylemini, hayatı yeni bir gözle okumak olarak gördüğümden benden önce yazılanlar önceliklidir benim için. Hemen belirteyim, Oğuz Atay'ın, kitaplar yüzünden acı çekiyorum, sanki hepsi benim için yazılmış diyen roman kişisi olarak bakmıyorum yazılanlara, istesem de bakamam çünkü seçme yapmam gerekir. Başka kişilerin/yazanların da benim durumumda olduğunu bilelim. Her tür seçiş eylemi, bir biçimde bir vazgeçmeyi gerektirdiğinden kendimce Bacon'ın, kitap vardır ancak tadına bakılmak içindir; kitap vardır yutulmak, kitap vardır çiğnenmek, özümlemek içindir ilkesine uyarak okuyorum. Okuma serüvenimde 'seçme' ile 'vazgeçme' kararlarımın eksiklikler barındıran yönleri olduğunu da belirtmeliyim. Yanılmayan kim var ki yaşamda, ben olmayayım yanılan. Kişinin kendisinden, özellikle de okuduklarından söz etmesinin zorlukları ve sakıncaları var. Zorluğu kendini bilememesinden, sakıncası ile durumunu ifşa etmesinden kaynaklıdır. Yazdıklarımı okuyanlar, benim neler okuduğumu az çok kestirebilirler. Kurmaca metin okumak önceliğimdir, deneme ve eleştiri yazıları da onlardan pek geri kalmaz. Edebiyat metinleriyle ilgili yazı yazmak, bir yandan edebiyatın kuramsal metinlerini diğer yandan da metni anlamayı kolaylaştıracak başka disiplinleri okumamı gerektiriyor, ben de okuyorum. Okuma ve yazma alanımız ne olursa olsun, geçmişe dönerek Eflatun ile başlamamız gerekiyor, ben de öyle yapıyorum. İsim listesi veremem elbette lakin 'kılavuzu karga olanın...' türündeki yergileri göze alarak -yabancıları, kurmaca yazarlarını ve başka disiplinler yazarlarını anmadan- yazdıklarından yararlandığım, bazı kitapları başucu kaynağım olmuş akademisyenlerden emeğini görmezden gelmeyi saygısızlık sayacağım birkaç ismi yazayım: Berna Moran, Nermi Uygur, Tahsin Yücel, Akşit Göktürk, Ahmet Cemal, Gürsel Aytaç, Murat Belge, Jale Parla, Sevim Kantarcıoğlu... Bu isimlere akademi dışından da birkaç ekleme: Sabahattin Eyuboğlu, Fethi Naci, Ahmet Oktay, Hilmi Yavuz, Oğuz Demiralp, Nurdan Gürbilek, Semih Gümüş... Tanpınar okumasaydım 'ben' olamazdım herhalde. HASAN ÖZTÜRK: Yazı, yaşamın kendisiyle ilgilidir bu nedenle değişiklikler gösterir zaman içerisinde. Günlük gazete ya da sanal ortam gibi periyodik yayın organının belirli bir 'konu' yazarı iseniz yazacağınız alanın çerçevesi az çok belirlenmiş olur. Benim gibi olanlar için böyle bir durum söz konusu değil ancak bu, benim her konuda yazı yazacağım anlamına gelmez elbette. Yazılarım edebiyat odaklı ancak zaman zaman edebiyat dışı konularda yazıyorum. Edebiyat dediğimizde bu kavram, kendi iç alanı ve diğer sosyal bilimlerle ilgisi göz önüne alınırsa çok geniş bir dünyayı kapsıyor. Çoklukla roman ve öyküler hakkında yazmayı öne çıkarıyorum, şiir ve tiyatro hakkında pek yazı yazamadım ne yazık ki... Yazılarımda, kurmaca metinler üzerinden edebiyat-özgürlük-otorite ilişkisini sorgulamak ve bir de doğrudan 'yazı' ediminin kendisini yazmak da ilgimi çekiyor. Belirleyici toplumsal sorunları, dönemleri (27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül vb.) konu edinen romanlar hakkında yazmayı önceden planlayıp sırası gelince de yazıyorum. Bazı isimlerin doğum-ölüm yıllarını bahane ederek haklarında yazı yazdığım da oluyor. Böyle olmayıp da serbest bir yazı yazdığım çok olmuştur. Yeni yayımlanmış bir kitap bende iz bıraktığında onun başka okurların gündeminde yer alması için yazmak istiyorum kimi durumlarda. Kurmaca metinler, yeni kitaplar ya da edebiyat dışı konular, hangisi hakkında yazarsam yazayım son sözü söyleyen kişi değilim ben. Benim kaleme getirdiklerimi benden öncekiler yazdığı gibi benimle olanlar ve benden sonrakiler de yazacaklardır. Yazdıklarımın ne'liğine gelince... Adlandırmak, buna isterseniz kategorize etmek deyin, sorunlu ve biraz da ayrıntıyı yok edici, törpüleyici bir durum. Öykü, roman, tiyatro türünde kurmaca metin ya da şiir yaz madığım belli, burada sorun yok. Ben, edebiyatın iyi okuruyla bir şeyleri yazı yoluyla paylaşıyorum; yazdıklarımın adının deneme, eleştiri, inceleme gibi türlerden biri olup olmaması önemli değil benim için. Ben, yaptıklarımı biliyorum, ne olduğuma benden başkaları karar verir. HASAN ÖZTÜRK: Görüşmemizi yalnızca bu uzun soru üzerinden yapsaydık yeterli olurdu gibi geliyor bana. Cevaba nereden başlayacağımı kestiremedim doğrusu. Yapıp ettiklerim hakkında söylemem gerekenin ilki, yaşam dediğimiz o büyük görüntüye bakış tarzımın etkili olduğudur. Bunda, Tanpınar'dan mülhem 'hayata estetik gözle bakma' tarzımın önemli payı vardır. Kadim zamanlardan bize gelen kendini bil sözünü gerçekten önemsiyorum. Kendini bilmek, haddini bilmektir, haddini bilmek ise ne yaptığını ve yapabileceğini bilmektir; 'yapar gibi görünmek' yanıltıcıdır. Ben, olduğum yeri bilmeyi öncelikli iş bilirim, sonrasında gidebileceğim yerin neresi olduğunu belirleyebilmek adına. Sorunuzda, gücünü nereden bulduğumu sorduğunuz yaptıklarım, yapılması gerekenlerin ne kadarıdır bilemem ancak zamanı ölçülü ve verimli kullanmak, her birimizin önemseyeceği bir ilke olmalıdır. Adını verdiğiniz çalışmalara gelince... Öncekileri bir yana bırakırsak 1985'te başlayan yazı yaşamım, yolun yarısını bulmuş demektir. Bu sürede sayıları otuzu bulan ulusal nitelikli farklı yayın organı ile birkaç sanal ortamda yazdım ve yazıyorum. Sözünü ettiğim bu yazı alanlarının bazıları, yayınlarını sonlandırdı, bazılarında ise yazmayı ben sonlandırdım. Söylediklerim arasında periyodik yazdıklarım da oldu ancak yazı görevimi aksatmadım. Şimdilerde; Roman Kahramanları, Kitap-lık, Mavi Yeşil ve Edebiyat Nöbeti adlı dergiler ile Aksi Sanat, k24 ve Litera Edebiyat başlıklı sanal ortamlarda aralıklarla yazıyorum. Yaşama ve yazma enerjimi; hücrelerini yenilemeyi başarabilen organizmamdan, eklediklerimle zenginleştirdiğim yaşam dan ve çevremdeki güzel insanlardan alıyorum. Mavi Yeşil, asıl sorumluluğu bende olmakla beraber bir dergi olmanın ötesinde bizim için el birliğiyle büyüttüğümüz çocuğumuzdur. 2000 yılının başında, A4 ebadında on altı sayfalık bir dergi olarak başladık. Bu görüşmeyi yaptığımız günlerde Mayıs-Haziran 2021 tarihli 129. sayımızı okurlarla buluşturduk. Yirmi ikinci yılın ortasındayız ve bugüne dek hiçbir sayımızı aksatmadık. Adlarını ilk kez Mavi Yeşil sayfalarında duyuranların şimdilerde kitapları yayımladı ve o kişiler başka dergilerin de yazarları, onları seviyorum. Yedi kitabım, yolun yarısı sayılacak zaman içerisindeki yazılardan seçilenlerle oluşturuldu, onlar da dergimiz gibi paylaşımcı çalışmalarla okura ulaşmaktadır. Kitaplarımın biçimlenişi, hatta bazılarının adlarının bulunuşu bile ortak çabalarla gerçekleşmiştir. Edebiyatın büyük sorunlarını çözmek gibi bir kaygımın olmayışına benzer biçimde popüler kültüre eklemlenmeyi de düşünmüyorum, çevremdekilerin de yapıp ettiklerime yakınlık duymalarının nedeni budur. Şarkının sözlerinden esinle söylersem her yaparsak yapalım 'aşk ile' yapıyoruz, o kadar. HASAN ÖZTÜRK: Kitabımın hemen başlangıcında Augustinus'tan, ardından her üç bölümün başında ise değişik kişilerden birer alıntı var. Bölümlere ayırdığım son üç kitabımda bu tür alıntılara yer verdim. Önceki kitaplarımın yalnızca başlangıçlarıyla bazı yazımlarımda alıntılara yer verdim. Baudelaire'in Modern Hayatın Ressamı kitabında 'fragmanlar' hakkında söyledikleri kadar olmasa da alıntılarımın işlevsel olduğunu düşünüyorum. Bu yaptığım, okuruma okuyacakları için bir uyarı olduğu kadar yolculukta yalnız yürümediğimin kanıtıdır. Kimin için ve ne için yazdığımız sorusunun cevabı müşküldür, yani yazan herkese göredir ya da cevapsızdır. Rousseau haklıysa eğer Yazmak, varlığımızdaki hayaletleri atmaktır. Kültür zihniyeti iğdiş edilmiş dünyanın ve Türkiye'nin güdükleşen edebiyat ortamında, yazmanın ne manaya geldiği çok bilinmeyenli bir denklemdir. Ne ki bu dünyanın edebiyatı tam da bizlerin yazı yazacağı günlerde böyle çoraklaşmadı. Bütün zamanlarda hayat yaşanırken 'sıradanlık' geçerli olduğundan, Nabizade Nazım'ın Vahit Efendi'sinin deyişiyle Zevk-naşinaslara havadis-i edebiye keçiye kavaldan beter sayıldığındandır ki 'iyi edebiyat', yaratıcıları öldükten sonra itibar gördü. Dünya için Montaigne ile Cervantes'i dinlemek yeterliyken bizde Tanpınar ve Oğuz Atay'ın yaşadığı, bu duruma tanıktır. Şimdi, ne için ve kim için yazdığımız sorusuna, ayrıntılarından temizlenmiş 'yazmaktan başka seçeneğim olmadığı için yazıyorum' cevabını verebilir miyiz, sanmıyorum. Sartre, Edebiyat Nedir? kitabının girişindeki başlıksız açıklamayı, Yazmak nedir? Kimin için yazıyoruz? Gerçekte, kimse bu sorular üzerinde durmamış galiba. cümleleriyle bitiriyor. Yazıyı seçenlere Sartre'ın o günkü, başkalarına aktaracak kadar değerli bir şeyiniz var mı ve bir de dünyanın hangi görünüşünü örten perdeleri kaldırmak istiyorsun, bu ortaya çıkarışla hangi değişikliği getirmek istiyorsun sorularını bugün de sorsak, belirsizlik aydınlanmaz. Yazı yoluna çıkacakların, kitabımdaki Kadim Soru 'Kimin İçin Yazıyoruz?' ve Calvino'nun Cevabı yazımı okumalarını özellikle isterdim. HASAN ÖZTÜRK: Bugünkü kullanımıyla 'yazar' sözcüğü de 'edebiyat' gibi, kendisine taşıyabileceğinden çok anlam/lar yüklenmiş görünüyor. Georges Jean, okuru 'yazı' adına uzun bir yolculuğa çıkardığı Yazı İnsanın Belleği kitabıyla 'yazar' sözcüğünü kullanmamıza olanak sağlar. Bugün için 'yazar' dediğimizde o kişinin kağıdıyla kalemini kullanarak bir şeyler yazmasıyla başlayabiliriz ve öylece de oluşan bir 'edebiyat' kavramı belirir. Olmayan öykü ya da roman metnini kurgulayan yazar ile önündeki o metni inceleyen kişi de yazıyor, Montaigne'in seyahat katibi benzeri, bir yetkilinin söylediklerini herhangi bir ekleme yapmadan yazan bir kişi de yazıyor. Şairler, kendilerini ayrıca konumlandırdı diyelim, ilginç değil mi sizce de öykü, roman, tiyatro, deneme, eleştiri vb. türlerde yazısı olanların her biri 'edebiyatçı' ve aynı zamanda 'yazar' olarak adlandırılıyor. Oysa öykücü ile eleştirmen, aynı 'yazar' olmamaları gerekiyor. İşin garip yanı, kurmaca ile didaktik yazarlık türlerini kendisinde toplayanlar var: Tanpınar gibi, Tahsin Yücel gibi ve Oğuz Atay kitabını roman okur gibi okumuşken şimdilerde kendisi de roman yazan Yıldız Ecevit gibi isimler... Bizde 'edebiyatçı' sözcüğüyle genel anlamda edebiyat işi ile uğraşanlar anlaşılırken kendilerine 'yazar' denilenler daha çok roman ya da öykü gibi kurmaca metinleri yazan kişilerdir ki işte onlar 'yaratıcı yazar' olanlardır. Burada belirleyici olan, dili kullanış biçimidir. Bir kişiye edebiyatçı dediğimizde onun sanatçı olan edebiyatçı mı yoksa araştırmacı olan edebiyatçı mı olduğu nasıl karışabiliyorsa bir kişiye yazar dediğimizde benzer karışıklık söz konusudur. Örneğin ben edebiyatçıyım ve başkaları onaylar ise yazar kişiyim ancak 'yaratıcı yazar' değilim. Edebiyattaki yaratıcılık için 'ibda' önemli bir ayrıntıdır ki bu anlatım, dilin büyülü/mecazi yönünü gerektirir. Araştırmalarıyla hayretler uyandıran Jack Goody, eski Yunan toplumunda aoidoi ile rhapsodoi adlı iki grubun varlığından söz ederek festivallerde 'anlatıcılar' denilenlerin denetime tabi tutulduklarını buna karşılık 'yaratıcı' olarak bilinen 'ozanlar' takımına, söylediklerinin bir metin aracılığıyla değil, Mousalar yoluyla geldiği için özgür kaldıklarından söz ediyor. Barry Sanders, İngilizce grammar ve glamour sözcüklerinin Latincedeki kökü aynıdır ve 'büyü' anlamına gelir, fakat bu sözcükler birbirinden ayrılarak farklı yönlerde yol almıştır. Grammar, doğru cümle yapılarını kurarak, glamour ise oynak bir bakış alarak büyü yapmaktır. açıklamasıyla dilin bu iki ayrı kullanımına dikkat çekiyor. Buradan anlaşılıyor ki 'glamour' deyişi, sözünü ettiğim yaratıcı yazarların dilidir 'grammar' ise benim gibi didaktiklere kalmıştır. M. Kayahan Özgül, araştırmanın sabır ve titizlik yönünü de örnekleyerek konuyu aydınlattığı Sanat'tan Bilim'e Edebiyat yazısında diyor ki İngilizlerde genel anlamdaki writer sözcüğü varken creative writer diyorlarmış ayırımı belirlemek için. Aynı şekilde Arapçada, 'yazmak' karşılığı olarak ketebe yanında bir de harere sözcüğü var, ikincisinden türeyen muharrir' de sözü edilen yaratıcı yazar içindir. Konu uzun, sorun büyüktür, toparlayalım: Yaratıcı yazarın yazdığı, bizi doğruluğuna inandırmaya çalıştığı yalandır ki okurunda hayranlık, heyecan, şaşkınlık yaratır, estetik bir zevk uyandırandır. Diğeri ise öğreten, yol gösterendir. Her ikisinin de ustalığı, dil işçiliğindedir bence. HASAN ÖZTÜRK: Öyküleri için yazı yazdığım iki öykücünün metinlerinin niteliğini tartışmak ya da karşılaştırmak beni aşar ancak nicelik olarak ayrı yerde duruyorlar: Biri, edebiyatımızın çok kitaplı öykücüsü, diğeri tek kitaplı yazar. Biri, öykücü ama roman da yazmış diğeri romancı ve bir de öykü kitabı var. Seçtiğim iki öykücüden önce söylemem gerekenin, bizde öykü türünün son çeyrek yüzyıldır nicelik ve nitelik yönüyle gözle görülür bir gelişme gösterdiğidir. Edebiyatımızın kurmaca metinlerini -burada öykü elbette- okumamış, okuyamamış iken 'batı edebiyatı ayarında yazarımızın yokluğundan' yakınanların kendi tembelliklerini örtmeye çalıştıklarını bilelim öncelikle. Bir de edebiyatımızın öykü alanında kadın öykücüler adlarını ancak 70'li yıllardan sonra duyurabilmişken bugünlerde durum büsbütün değişmiştir. Öykü, yazar kadar okurun da önemsediği bir türdür artık. Oğuz Atay'a bir öyküsü üzerinden mektup yazmamın gerekçesi, bir akademisyenin ortak bir kitap için benden yazı istemesidir. Ben yazımı yazdım ancak kitabın akıbetini bilemiyorum. Yazarlık yaşamı hepi topu sekiz yıl sürmüş Oğuz Atay, edebiyatımızın tartışmasız seçkin bir romancısıdır buna karşılık o, tek kitaplık öyküleriyle aynı ölçüde öne çıkmamıştır. Andığım her iki yazarın da yazdıkları, kendilerinden bağımsız okunamayacak metinlerdir. Oğuz Atay, ilk romanıyla ödül almasına karşın sağlığında romanlarıyla da önemsenmiyordu, bunu bilmekte yarar var. Atay ile ilgili ilk yazım, Çeyrek Yüzyıllık Roman: Tutunamayanlar başlığıyla yayımlanmıştı. (Dergah, Haziran 1995). Bugüne daha yakın bir yazım ise Kendine Ait Hikayesi Olanların Öyküsü: Korkuyu Beklerken başlığıyla yayımlandı. (Arka Kapak, Nisan 2016). Oğuz Atay metinleri, farklı disiplinler aracılığıyla çok yönlü okumaları gerektiren çok katmanlı metinlerdir bu doğru ancak okunamaz metinler değildir. Bir yazarı önemsemek başka bir şey, onu ulaşılmaz ölçüsüyle söz yerindeyse 'putlaştırmak' başka bir durumdur ve bu ikincisi doğru değildir. Bu, yazarın okunmasını engellediği gibi yenilerin onun ustalığından yararlanmasını da zorlaştırır. Yazarın metinlerindeki ustalıkları göstermek -zahmete katlanmak koşuluyla- asıl yapılması gerekendir. Yayımlanışını sağlığında göremediği Demiryolu Hikayecileri öyküsü için Oğuz Atay'a mektup yazarken heyecanlandım ve aynı zamanda telaşlandım açıkçası. Mektubu yazarken bir dünyayı bir öyküye sığdırmanın ustalığını gördüm ve mektubumu bitirince de üzerimden büyük bir yük kalkmış gibi ferahladığımı söylemeliyim. Görünmeyen çok kişinin emeğiyle var olan kitabın yazar ile okur dışındaki sahipleri için Manguel'in kitabına ek olarak kitabımda değerlendirme yazısı olan Edebiyatın Kısa Tarihi adlı kitaptan bir bölüm eklemek istiyorum: Kitapseverlerin buluştuğu bir parti düşünün. Partinin ev sahibi, zengin kitaplığını göstererek gururlu bir ifadeyle 'Bunlar benim kitaplarım!' der. Kitaplığı gözden getiren bir yazar neşeyle 'Görüyorum ki benim kitaplarımdan birine sahipsiniz hoşunuza gitti mi?' diye sorar. Kitapları inceleyen bir yayıncıysa 'Bizim kitaplarımızdan birçoğuna sahip olduğunuzu görmek mutluluk verici'der. Bir anlamda hepsi haklıdır: John Sutherland'ın haklı dediği kişilere; editörü, grafikeri, kapak tasarımcısını, dağıtımcıyı eklemezsek liste eksik kalır. Sonrasında eleştirmen eklenir bu listeye. Kendi adıma söylersem her bir kitabım, iki kızımın yeni kardeşlerinden biridir. HASAN ÖZTÜRK: Özgürlük üstüne söylenmiş onca söz arasından Namık Kemal'in iki dizesi, bugün için de kavramın büyüsünü göstermeye yeter sanırım: Ne efsunkar imişsin ah ey didar-ı hürriyet/ Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten. Birey olarak özgürlük alanlarımızı birbirinden büsbütün ayırarak her birinin sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiğini kestirmek, mümkünün sınırını zorlamak olur. Sorduğunuz, yazı konusundaki özgürlüklerimiz ise doğrudan düşünce özgürlüğü sorununa çıkarıyor yolumuzu. İfade edilmeyen, edilmeyecek düşüncenin özgürlüğü kimseyi rahatsız etmez bu nedenle kendi zihninizde hapsettiğiniz düşünce kimsenin umurunda değildir. Düşündüklerinizi sözlü ya da yazılı biçimde ifade ettiğinizde karşınızda mutlaka bir güç vardır ve bu güç, bir biçimde size sınır çizer. Hemen belirteyim ki sözünü ettiğim bu özgürlük sınırlayıcı güç, sanıldığı gibi yalnızca siyasal iktidar gücü değildir. Zaman, mekan, editör, eleştirmen, okur, yayıncı, akademi, anlatımın kuralları, yaşadığınız sosyal çevre, aile yakınlarınız vb. Sözünü ettiklerimin her biri, belki daha fazlası, 'ifade-i meram' konusunda bir biçimde etkilidir. Garip gelebilir ama iktidar gücü tarafından ifadesi kısıtlanan her kişi, üretkenliğini artırarak yeni çıkış kapıları arar, böylece yaratıcılığını geliştirir. Buna karşılık, saydığım ilkin dikkate alınmayan diğer engeller ise kuralcı, bıktırıcı ve enerji düşürücüdür, çok zaman zararlıdır da. Jules Renard, Yazan el her zaman okuyan gözü bilmezden gelse keşke. diyor ya ben de şairin belirlemesiyle 'yolun yarısı' sayılacak bir zamandır yazan birisi olarak bu keşke sözcüğünden büsbütün uzak değilim elbette. Özgünlük, doğrudan doğruya özgürlükle ilgilidir bence. Özgürlüğünüz için bir bedel ödememiş iseniz özgünlüğünüz yok demektir çünkü bir şey olmak, bir başka şeye dokunmadan olmaz. Şunu açıkça söylemeliyim ki ben; istenildiği için değil, istediğim için yazıyorum. Bu durum, her istediğimi söyleyeceğim anlamına gelmez elbette ben, söyleyeceğimi ve söyleyeceğim biçimi seçiyorum. Kitabım için söylediğiniz, Antik Yunan Edebiyatı'ndan divan edebiyatına, oradan bugünün edebiyatına bir tür açık mutfak benzetmesi, öncelikle benim okumalarımla ilgilidir. Bu okumaları, kendi iç yolculuğum için yapıyorum, ben yazmasam da değişen pek bir şey olmaz, onlar oradadır. Yazım, bir tür paylaşımdır. İçsel yolculuğumda beni zenginleştirirken yolumu da uzatan bu okumalarımla görüyorum ki yeni bir şey söylemiyoruz, belki her birimiz yeni bir dille söylüyor o kadar. Bilindik söyleyişle 'gök kubbenin altında söylenmedik bir şey yok' yani. İşin özü, yukarıda gök kubbeyi görmekte ve onun altındakileri bilebilmekte. Bugün yazı/şiir, dolayısıyla da onların çevresindeki kavramlar için Tanpınar okuyorsanız yolunuz Aristo'ya, Eflatun'a da çıkıyor demektir; soluğunuz yetmez de kadim zamanlara yürüyemezseniz yazdığınız kendi bilebildiğinizdir, o kadar. İsa'dan handiyse bin yıl önceki yazarın Odysseia kitabında konuşmalar kanatlı söz ile başlıyor, bugünkü şiir de o işte: kanatlı söz. Ben, dünyanın edebiyatındaki iyi metinlerin birbirlerine eklenerek var olduklarını düşünüyorum. Akademik camia, netameli bir konu, pek söz söylemeye gelmez ya ben özgürlük haklarımı kullanayım yine de. Öncelikle şunu söylemem gerekir herhalde: Belirttiğiniz 'alan daralması' sorunu, modern dünyanın 'iş bölümü' dayatmasıyla ilgilidir. Geçmişe doğru gidildiğinde bir kişide toplanan zenginlikler farklı alanlarda iken bugünkü çalışmalarda yalnızca 'belirlenmiş' bir alan öngörülüyor. Düşünün ki bir köyde ya da kasabada hemen herkes birbirinden haberdar iken şimdi apartmanda daire komşunuzu tanımıyorsunuz; bunun gibi bir şey. Herhangi bir alanda genelleme yapmayı doğru bulmuyorum çünkü yazdıklarından benim de yararlandığım akademisyenler var. Medyaya yansıyan alıntı/çalıntı sorunları bir yana, yazdıklarını ilgili akademinin komisyonu ve editörün dışında okumamış ne çok akademisyen bulabilirsiniz. Kaldı ki onlara yazdıkları da denemez, toplayıp bir araya getirdikleri diyelim. YÖK'ün istediği bir tür 'belge' nitelikli, kuralına uygun yazıları hakemli dergilerde yayımlatmak ya da adı ne olursa olsun bir kitap çıkarmak, 'akademik terfi' işine yarayabilir ancak onların edebiyat okuru nezdinde bir karşılığı olamaz. Sözünü ettiğim türdekiler, iş yoğunluğu, bürokratik meşguliyetler ya da başka gerekçelerle 'memurin' kalmaya devam edebilirler, bu bir seçim meselesidir. O tür dostların gündeminde edebiyat ortamı ya da okur kaygısı yerine 'ikbal' düşüncesi olabilir, bu da yadırganacak bir durum değildir. Benim o türde bir ikbal kaygım yok. Edebiyat ortamı, yol gösteren akademisyenler ile adının önüne bir şey yazılmayan buna karşılık yazdıklarından çok şey öğrendiklerim/iz ile var oluyor. Kitabımı, Pessoa'ya karşısında alçalacağım bir şey varsa o da kendi açtığım bayraktır sözü için ithafım, okuma ve yazma eylemimi özetler. HASAN ÖZTÜRK: Edebiyat, emekliliği olmayan bir yaşam tarzıdır bu nedenle yolculuğu da bir ömürlük yolculuktur. Kaygısı olanların her biri kendi yolculuğunu tamamlamış olsa bile yola çıkanlar devam ederler, etmeliler. Bu yeni kitabım, üç ayrı duraktan eklenenlerle çıkılmış bir yolculuktu. Önümüzde zamanlarda okurlarımı yanıma alarak daha uzun ve biraz daha külfetli yolculuğa çıkmayı düşünüyorum. Şimdiden kesin söz söylemek doğru olmaz ancak yeni yolcuğun yükü belki bir tek durakta tutulması gereken yolculuk olacaktır. Edebiyatın 'sevgili' okurları ile 'roman' durağında buluşmayı, yeni bir yolcuğa çıkmayı düşünüyorum. GÖNÜL TÜRÜT: Sayın Hasan Öztürk, siz dört yüz elli yıl sonra Montaigne ile görüştünüz, biz de yeni kitabınızın ardından sizinle görüştük. Açıklamalarınız için teşekkür ederiz. HASAN ÖZTÜRK: Ben de teşekkür ederim. Bu görüşmenin yardımıyla yeni kitabım edebiyatın 'sevgili' okurlarına ulaşırsa ben de sevinirim. Bilge Karasu'nun, Okur kitap arar ama kitabın da okuru bulduğunu ben çok gördüm. sözü, benim kitabımım da kaderi olsun.


24. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali için geri sayım başladı. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü'nün katkılarıyla Uçan Süpürge Vakfı tarafından düzenlenen Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali'nin bu yılki teması 'Araftan Çıkmak'. Festivalde dünyanın dört bir yanından direnen, ilham veren ve dayanışan kadınların hikayelerini anlatan yapımlar yer alıyor. Festival bu yıl iki aşamalı olarak gerçekleştirilecek. 27 Mayıs'ta düzenlenecek basın toplantısıyla başlayacak çevrimiçi gösterimler, Festivalscope platformu üzerinden izlenebilecek. 3 Haziran'da sona erecek çevrimiçi gösterimlerin ardından 4 Haziran'da yapılacak törende Uçan Süpürge Ödülleri sahiplerine verilecek. Festival filmleri 4-11 Haziran arasında Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi'nde ve CerModern'deki açık hava sinemasında izleyicilerle buluşacak. Festival, başta Ankara Büyükşehir Belediyesi olmak üzere Çankaya Belediyesi, Yenimahalle Belediyesi, Ankara Kent Konseyi, Avrupa Birliği Sivil Düşün Programı, UN Women, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası 2. Organize Sanayi Bölgesi, Kadın İşveren ve Sanayiciler Derneği KAİSDER başta olmak üzere 20'ye yakın kurumun değerli destekleriyle gerçekleşecek. Ayrıca, Kendine Has, CerModern, Penti ve festival tanıtım kampanyasını üstlenen MG Ajans da festivale katkıda bulunan kuruluşlar arasında. Programda ülkelerinin filmleri gösterilen Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Kanada, Norveç elçilikleri de festivale her yıl olduğu gibi destek verdiler.


C. Hakkı Zariç: Öncesinde kısa bir zaman evlere çekilip geri geleceğimizi düşünmüş olmalıyız ki, kapanmaya pek hazırlıklı değildik. Kovit 19 pandemisinin küresel etkileri hepimizi eve mecbur kıldı ve 2020 Nisan, Mayıs ve Haziran sayılarını matbaaya göndermemeyi tercih ettik. Hem basım ve dağıtım olanaklarını/ çalışanlarını zor durumda bırakanlardan biri olmak istemedik hem de okuyucuya dijital yollardan ulaşmanın, pandemi ve eve kapanma koşullarında, daha anlaşılır olduğunu düşündük. Dergimizi üç sayı dijital yayımladık ve hemen ayın başında okura açtık. Ulaşımı, okunması ve paylaşılması için olanaklar yarattık. Ne kadar çözüm oldu ne kadar başardık bu da okurun taktiridir. C. Hakkı Zariç: Pandeminin bahsettiğiniz çığır açılmasında ne kadar etkili olduğunu ölçmek bira zor olsa gerek. Bir yanıyla söyleşilerin ev içlerine çekildiği mutlak. İmza günlerinin yerini Zoom toplantıları aldı. Bunun iyi ve kötü yönleri var elbette. Gelecek zamana nasıl bir algı bırakacağını ve edebiyatı, yazarı ve okuru nasıl etkileyeceğini hep birlikte göreceğiz. Öte yandan dergilerin, fanzinlerin, sesli dergilerin vs. arttığını görmek elbette mutluluk verici. Niteliğinden bağımsız olarak yazar ve şairlerin kendi platformlarını oluşturması, söz söyleme ve var olma ısrarını dile getirmeleri edebiyatımız için her zaman geniş olanaklar sunmuştur. Nedret Gürcan, Şairler Yaprağı dergisini 1954-57 yılları arasında 36 sayıyı Dinar'da çıkardı ve o dergi edebiyatımızın vazgeçilmezleri arasında değil midir? Ya da Küllük dergisi sadece ve sadece bir sayı çıktı ve Orhan Veli'nin Tahattur şiiri orada muzip muzip gülümsüyor. Şair ve yazar arkadaşlarımızın her birinin kendi çabalarıyla çıkardıkları dergiler de gelecek zamana olan güvenimizi diri tutmamıza için ciddi bir neden. Dergicilik edebiyatımızın gür sesi olageldi her zaman ve bunun devam ettiğine tanık olmak mutluluk verebilir ancak. C. Hakkı Zariç: Memleketimizin çeşitli illerinde dergiler yayımlanıyor. Bursa'da Eliz Edebiyat ve Akatalpa geliyor aklıma, ne kadar çok zamandır yayında oldukları malum. Sincan İstasyonu uzakta değil Ankara'da yayımlanıyor. Bireylikler'i Kayseri'den takip ediyoruz ama 98. sayısından itibaren artık çıkmayacağını ilan etti. Edebiyat Nöbeti, taa Samsun'dan ses veriyor. Yukarıda da bu sorunun yanıtını vermeye çalıştım. Her dergi, kendi okuruna sesleniyor ama hem okur dergiden öğreniyor hem de dergi okurdan öğreniyor. Bu karşılıklı bir öğretme ve öğrenme süreci. Biz de dergilerden ve okurdan öğreniyoruz elbette. Ama bir zamandır çoğalmakta olan ve nitelik olarak da çıtayı yukarılara taşıyan elektronik dergilerin olduğunu bilmek yeni bir okur-yazarlık edimi sunuyor bize. Tüketmek ve hız üzerine kurulu değil bu dergilerin çoğu, var olmak ve yeni bir söz söylemek üzerine kurulu. Okurun anlık tepkisi de bu biçimin kendini bulması ve organize etmesi için elverişli bana kalırsa. Soruşturma dosyasına katkı sunduğunuz için teşekkürler. 5 Ocak 1972'de Susuz'da doğdu. Düşünceleri nedeniyle yaklaşık on yıl tutuklu kaldı. Arkadaşlarıyla birlikte Ağır Ol Bay Düzyazı dergisini çıkardı. KHK ile kapatılan Evrensel Kültür dergisi ve Evrensel Basım Yayın'da editördü. İzlek, Öteki-siz, Varlık, Yasakmeyve, Rüzgar, Bireylikler, Yeni e, Eliz Edebiyat gibi dergilerde yazı ve şiirleri yayımlandı, yayımlanıyor. Yazdıkları çeşitli dillere çevrildi, uluslararası festivallerde konuk oldu. Hayat TV'de yayınlanan Zaman Işık Kelimeler adlı edebiyat belgeselinin yönetmenliğini yaptı. Bir vakıfta çalışmakta, Yeni e dergisinde ve Manos Kitap'ta editörlük yapmakta, Evrensel gazetesinde pazar yazıları yamaktadır. Ağzımızın Yanmışlığıyla-1999, Keşke Hiç...-2001, Şairlere Mektuplar- 2006, Senli- 2006, Keşke Hiç... şiiriyle Mısralık 2000 Gençlik Şiir Ödülü'nü aldı. 2008 Behzat Ay Yazın Ödülü'nde 2. lik ve BUYAZ 2017 Şiir Onur Ödülü'ne değer görüldü. Üyesi olduğu Türkiye Yazarlar Sendikası'nın 19, 20 ve 21. dönem genel sekreterliğini yürüttü. PEN Yazarlar Derneği üyesidir.


Ersun Çıplak: Sanırım daha öncesinde Yoko Ono benzer bir performans sergilemişti. Tabii Yoko Ono deneyi ile Marina Abramoviç'in performansı arasında kayda değer bir fark var. Yoko Ono izleyicileri elbisesinden bir parça kesmeye davet etmiş, kısa süre içinde de çırılçıplak kalmıştır. Marina Abramoviç'in bunu istemesi bile gerekmemiştir. Her şeyden önce Marina Abramoviç'in deneyine ilişkin şunu söyleyebilirim ki Adolf Eichmann davasına ilişkin raporunda Hannah Arendt'in ifade ettiği bir fikirdir bu, kurban mazlumlaştıkça öfkenin paratoneri olur. İnsan sosyal bir varlıktır, benliği toplumsal inşa ürünüdür. Dolayısıyla insan tepki ortaya koymadığı sürece sınırları belirsizleşiyor. Ayrıca karşısındakinin de sınırları belirsizleşiyor. Bu da gerileme sonucunda barbarlaşma için bereketli bir zemin. Sonuçta bir yanağa tokat yiyince diğerini dönmek Hz. İsa örneğinde de görüldüğü gibi etkili bir strateji değil. Çarmıha gerilebiliyorsun bir adım sonrasında. İnsanın özü var mı, yoksa insana dair bir oluştan mı bahsetmek gerekiyor. Öz denildiği anda metafizik bir durum çıkıyor ortaya. Ben ikincisinden yanayım. İnsan eşrefi mahlukat değildir. Ancak bu noktada Marina Abramoviç'in durumunu, devlet otoritesinin ortadan kalkması durumunda insanın barbarlaşacağına yoranlara karşı da dikkatli olmak lazım. Neticesinde devletin ta kendisi 'insandışılaştırma' silahını kullanarak bir kişiyi ya da grubu kitlenin önüne koyup kurbanlaştırabilir. İdam törenleri gibi mesela; karşıtlarını bireysel ya da grup olarak ötekileştirerek linç mekanizmasını harekete geçirmesi de buna örnektir. Linç dediysem buna suikast, katliam seçeneklerini de eklemek lazım. Esra Sağlık: İnsanın ne olmadığını bilmiyorum ama ne olduğunu daha rahat söyleyebilirim. İnsan sorumluluktur. Önce kendine sonra da diğer insanlara karşı sorumlu olan insan, özgür iradesinin baskı altına alınmadığı bir ortama ihtiyaç duyar. Bu anlamda içinde bulunduğumuz durum malum. Yaraya çok da tuz basmadan bu bireysel rotanın sonunu topluma kavuşturmanın yolları üzerine düşünüyorum. Sosyal varlık olmak tam da burada devreye giriyor. Değişen dünya düzenine uyum sağlamak için yeni değerler üretmek ve bu değerleri savunabilmek gerekiyor. Veysel Çolak'ın Milhan'a Mektuplar'da dediği gibi İnsanın kendine bağlı olması yetmiyor. Belirleyici olan birlikte yaşamanın ürettiği değerler. Bir insanın anlamı diğerine bağlı. Bütün olmanın biricik yolu bu. Sizin sosyal medya hesabınızda yaptığınız bir paylaşım bu anlamda etkileyici gelmişti bana. Zorbalığın arttığı bu çağda edebi yapıtları araç olarak kullanıp iyileştirici yeni bir yaklaşım önerisi sunmuştunuz. Bu öneri yanılmıyorsam akran zorbalığını önlemeye yönelik psikolojik danışmada Dede Korkut kitabındaki Deli Dumrul hikayesinin kullanılması ile ilgiliydi. Sorumlu olma, yeni değerler üretme, bu değerlerle direnme arayışı içinde olmanız insana dair bir oluştan yana konumlandığınızı teyit eder gibi. Bütün bunlardan sonra Zorba'dan aldığım Hepsi yavaş yavaş ozanın ruhunu alarak tutsaklığı özgürlüğe çeviriyorlardı cümlesini de eklersem çok abartmış olur muyum bilemedim. Ersun Çıplak: Hayır, hayır. Özgür iradeyi bu kadar büyütmemek lazım... Ya da şöyle söyleyeyim; özgürlük zorunlulukların kavranmasıdır. Duyu organların kadar hürsün veya sen nefes aldığını sanırsın ama aslında ciğerlerin atmosfer basıncına verdiği bir tepkidir nefes almak. Bu nedenle insan zorluklarla mücadele ettikçe güçlenir. Elbette bunu sosyal Darwinist anlamda söylemiyorum. İnsanın zekası ve diğer tüm becerileri zorluklarla karşılaştıkça gelişir. Ayrıca insanın kendine karşı sorumlu olması, benliğin toplumsal bir inşa sürecinin ürünü olduğu göz önünde bulundurulursa, doğal olarak topluma karşı sorumluluğu da getirir. Doğrusu praksis felsefesi ya da bilinçli eylem felsefenin merkezine tasşınmadan önce de stratejik ve taktik olarak kelimenin tam anlamıyla sorumlu, etik ve uygun davrananlar vardı. Bunları unutmamak kaydıyla elbette çok abartmış olmazsın. Laf biraz uzadı, konu farklı bir yöne kaydı. Doğrusu Marina Abramowiç'in performansını senin nasıl yorumladığını gerçekten merak ediyorum. Esra Sağlık: Her şey İnsan sosyal bir varlıktır, benliği toplumsal inşa ürünüdür. demenizle başladı ve buraya kadar geldi. Özgürlük, insan ve sorumluluk üçgeninde ortak bir noktada buluşmamız güzel oldu. Marina Abramowiç'e gelecek olursam basit bir düşünce ile başlayan sıradan bir performans sanatının, insanların kötülük konusunda birbirlerinden cesaret aldıklarında ne kadar vahşileşebileceğini gösteren bir sosyal deneye dönüşmesi bendeki insan güzellemesi anlayışını altüst etmişti ilk duyduğumda. İnsanların herhangi bir dirençle karşılaşmadıkları zaman ne denli acımasız olabileceklerini ve şiddetin toplumsal bir boyut kazandıkça meşrulaşacağını okudum. Dolayısıyla psikolojik ve fiziksel şiddetin meşrulaşmaya uğramaması için gereken tepkilerin ortaya konması gerektiği kanısına vardım. Bir sosyolog, bir tarihçi veya bir felsefecinin bu olayı yorumlaması eminim daha ayrıntılı ve kapsamlı olacaktır. Ben bu kovanı, elimde sanattan bir çomakla kurcalamaktan alamıyorum kendimi.


1978 yılında Adana'da dünyaya geldi. İlkokul, ortaokul ve lise eğitimini Mersin'de, üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde tamamladı. 2000 yılından bu yana öğretmenlik mesleğini sürdüren yazar, gelecek kuşakların sorumluluk duygularını güçlendirirken yazı yazma heveslerini de artırdı. 'Emekçi Kadın ve Çocuk Sorunları' üzerine eğitimler verdi. 'Minik Parmaklarda Bol Yüzükler' adındaki eğitim seminerlerinde çocuk ve gelin kavramını irdeledi. 2013 yılında çıkardığı 'Meraklı Pandora' kitabı köşe yazılarının derlemesidir. Aynı yılın aralık ayında çıkardığı Aşkzede romanı ise kız çocuklarının küçük yaşta evlendirilmesinin, onların okutulmamasının doğuracağı sonuçları, töre adı altında sıkışmış hayatları konu alan ilk romanıdır. Yazarın 2014 yılında yazdığı 'Kağıttan Mutluluklar' romanı, yaşadığımız toplumun bir bütün olduğunu, iki farklı kadın ve iki farklı aileyi işleyerek anlatan, toplumsal ayrışmaların bizleri ilerletmediğini gösteren ikinci romanı ve üçüncü kitabıdır. 2015 yılında yazdığı 'Evlilik Anonim Şirketi'nde ise evliliklerdeki sahteliği eleştirdi.2016 yılında yazdığı 'Sevimli Köpek Maya & Tohumlu Kitap' adlı çocuk kitabı da Türkiye'de kitapla birlikte tohum veren ilk 7 yaş üzeri çocuk kitabı olma özelliği taşıyor. 2017 yılında 'Aynadaki Sır' romanını okuyucularıyla buluşturan yazar, medyanın insanlar üzerindeki etkisini ve kitleleri nasıl yönlendirdiğine odaklandı. Özge Doğar, anne ve babalara yönelik 'Eyvah Çocuğum Kitap Okumuyor, Kitaptan Çocuğa Empati' Çocuklara yönelik 'Çocuk Kitap Kulübü' adlı eğitim çalışmaları yurtiçi ve yurtdışında devam ediyor. 2020 Korona günlerinde umut, adlı öykü yarışmasında 2. Olarak derece girdi. 2021 sonbahar döneminde Ayrıntı Yayınları etiketi ile raflarda olacak yeni romanı Minnina Işıkları Kapama enseste uğramış bir kadının ileriki yaşlarda karşılaştığı psikolojik sıkıntıları anlatmaktadır.


Yakın arkadaşlarımla söyleşileri sizli bizli yapmak bana da garip geliyor, böylesi daha samimi Nilüfer. Çok acayip günlerden geçiyoruz ve sanırım bunlara bile alıştık. İki yıl önce sokağa çıkma yasaklarından, maske zorunluluğundan, seyahat kısıtlamasından, kadınlara menstrüasyon döngüsünün ikinci bir emre kadar ertelenmesinden bahsedilse hiçbirimiz inanmazdık. Bu kadar da absürt şeyler olmaz derdik. Ama içinde yaşayınca normalleşmeye başlıyor her şey. Hatta kapanan işyerleri, aç kalan esnaf, enstrümanını satan müzisyenler, evine ekmek götüremediği için intihar edenler de normalleşemeye başlıyor maalesef. Bu dönem bittiğinde pek çok kalıcı etkisi olacak, onları da yaşayacak göreceğiz. Muhakkak ki teknolojik gelişmeler ve adaptasyonu daha da hızlanacak. İş, öğrenim, sosyal hayatımızın her alanın daha az fiziksel daha çok sanal temasta bulunacağız. Bunun da insana ihtiyaç duyulmayan bir geleceğe götüreceğinden kaygılıyım. Kendi adıma söyleyecek olursam, arkadaşlarımı daha az görebildiğim, ailemle ve toprakla daha fazla zaman geçirebildiğim bir süreç oldu. Belli önlemleri almak kaydıyla kendimi fazla kısıtlamadım, zaten işin gücün, hayatın dayatmaları gereği böyle bir seçeneğim de yoktu. Özgür Çırak'la söyleşip de güzel geri dönüşler almamak mümkün mü? Bu arada yeni kitabı Ormandan Gece Gelen'i çok beğendiğimi ekleyerek cevabıma geçeyim. Benim yazar olma yolculuğum oldukça uzun bir bildungsroman. Ha ha ha... Hatta bir ara öyküsünü bile yazmıştım. 10 yıl boyunca kitabım yayımlanmadığı gibi o öyküm de bir yerde yayımlanmadı. İstanbul Hukuk'u dört yılda takıntısız bitirdiğim için okulun başında samimi olduğum arkadaş grubumun çoğundan ayrı düşmüştüm. Adaletin kanun kitaplarıyla tesis edilemediğini o yaşlarda dahi anladığımdan edebiyata sığınmıştım. Derslerde, okula gider gelirken vapurda kitap okuyordum. Henüz şiirden vaz geçmemiştim ama kafamda ve defterlerde öyküler biriktirmeye de başlamıştım. Kant'ın o saçma görev bilincinden fazlasıyla nasibini almış bir insanım sanırım. Okul, staj, avukatlık ruhsatı, askerlik, çalışma hayatı. Hepsi tik atılarak ilerlenmesi gereken şeylermiş gibi yaşadım. 98 yılında 23 yaşında maaşımı takside bağlayıp kendime bilgisayar aldım. Nilüfer, sen bilirsin o zamanlar bilgisayar atmak basit bir olay değildi. Gündüzleri işe gidip gece yarılarına dek defterlerimdekileri sanal belleğe kaydettim. Defterler bittikten sonra sıra kafamdaki öyküleri yazmaya geldi. Hayat bir Benjamin Button hikayesi değilse ölüme en uzak olduğumuz o yaşlar, benim en çok ölümü düşündüğüm zamanlardı. Hayatın ne kadar önemli olduğunu yaş aldıkça anladım. Neyse hepsi de ölüm üzerine on öykü yazdım ve milenyumda dosyamı toparlayıp yayınevlerinin kapısına dayandım. En büyüklerini gözüme kestirmiştim. İlginç biçimde ikincisi tarafından kabul edildim. Bunca ölüm kokan bir dosyanın kabul edilmesinin sebebi editörün Metin Kaçan olmasıydı muhtemelen. Fakat ekonomik krizle birlikte dosya rafa kalktı. Üçüncü yayınevi, yazmayı bırakmam yönünde tavsiyelerde bulundu. Dördüncüsü içlerinden birini roman yaparsam basacaklarını söyledi. Beşincisi basmak için para istedi. Altıncısı kabul etti, gittim geldim gittim geldim, aylar sonra yayın politikası, irtibatta kalalım, falan filan dedi. Birincisi hala yanıt vermedi. Yedincisi ilk üç sayfasını kırmızı kurşun kalemle düzeltip iade etti. Sekizinci... Böyle bir yere varamayacağımı, vaz geçmezsem ilerleyemeyeceğimi anlayana kadar iki yıl geçti. Tüm dosyayı çöpe attım. Yeni öyküler yazmaya başladım. Ustaların sözünü dinleyerek dergilere ve yarışmalara gönderdim. Ki o zamana kadar öykülerimin çalınacağı yönünde kuşkucu felsefenin güdüsüyle yazdıklarımı pek bir yerle paylaşmamıştım. Bir iki derken dergilerde ardı ardına öykülerim görünmeye başladı. Yarışmaların çoğundan da elimde ödül plaketiyle ayrılıyordum. Birkaç yayınevinden aldığım maddi katkı sunduğum takdirde kitabımı basmak istediklerine yönelik teklifi reddettim ama yeni bir dosya hazırlama düşüncesi de kafamda şekillendi. Çok uzatmayacağım bunda da ilkine benzer bir süreç yaşayacağımı bir süre sonra anladım. Oysa kapak fotoğrafı çektirdiğim yayınevleri dahi olmuştu. Neyse bir macera daha hüsranla bittikten sonra 'Hala kitabın çıkmadı mı, nasıl olur?' sorularına kulağımı tıkayıp, kitap düşüncesini kafamdan atıp sadece nitelikli okumaya ve yazmaya odaklandım. Bu arada dergilerde yayımlanan öykülerin ve raflarımdaki ödüllerin sayısı artmaya devam etti. Eşik Cini'nin editörü sevgili Nalan Barbarosoğlu'nun sabaha kadar zor bekledim diyen heyecanlı sesi, yeniden denemem için bana güç verdi. Dosyam kısa sürede kabul edildi, altı ay sonrasına takvim belirlendi, bu arada editörlük çalışmaları tamamlandı. Heyecanla basılmasını beklerken, yayınevi büyüdüğü için gelen büyük yazarlara öncelik verebilir misin? sorusu. Bu bir soru değildi elbette. Bir altı ay sonrası bir altı ay daha... Bu arada yazıya en uzun küsüş ve üç yıllık bekletme süresince bir şey yaz-a-mama. Dağa küssen ne olacak ki, senin farkında olmadıktan sonra. Bilgisayarda strateji oyunları oynuyordum. Yazmaktan daha keyifliydi hem, eninde sonunda çözüp oyunu tamamlıyordum. Alaaddin diye bir oyun vardı, onun bir yerinde aylarca takıldım ve ne yaparsam yapayım ilerleyemedim. Oyunu sildim ve yazıda şansımı son bir kez daha denemeye karar verdim. Olmazsa daha fazla zorlamayacaktım. 10 yıllık kabuller redler, basılmayı beklemeler, sonra bir özrü bile çok görüp yayın politikası bla bla diyerek basmamalar; beni çok yormuştu. Edebiyat sayesinde çok güzel dostluklar kazanmıştım, farklı şehirler dolaşmıştım, mutlu da olmuştum ama geçmişti, mutsuzluk kalmıştı elimde. Dosyayı gönderdikten sonra birkaç gün içinde Aya Kitap dönüş yaptı. Sevgili Derya Ayyıldız, yayınevine çağırdı. Oturduk konuştuk. Dosyayı basacağını söyledi, tek isteğim bir an evvel basılması oldu. Editöryal çalışmalar, kapak falan ilerliyordu ama ben gene de kendimi fazla kaptırmıyordum, çünkü bunları defalarca yaşamıştım. Son okuma için kitap formatında pdf gelince sanırım bu kez oluyor diye düşündüm ama hep bir şüpheyi de yanı başımda saklıyordum. 2011 yılının Kasım ayında Kitap Fuarı'na Hayat Apartımanı yetişti. İmza günümü karıştırıp, Fuarın ilk günü standa giden bir arkadaşım, kitabın fotoğrafını atınca basıldığına emin oldum. Rahatladım ve artık ölsem de gam yemem dedim. Ancak bir hafta sonra imza gününde kitabımı elimde tuttum. Eş dost tanıdığa imza verdim. Eve çok yorgun ama çok mutlu döndüm. İlk kitabımla Naim Tirali Öykü Ödülü'ne layık bulundum. Bir daha bilgisayar oyunu oynamadım. Hayatın yazarlıkla ilişkisi olduğu için hayatımızın en kocaman yanını kaplayan işimizin yazdıklarımızı etkilememesi düşünülemez elbette. Adalet meselesi, hukuk felsefesi, sosyolojisi kafamı en fazla kurcalayanların başında gelir. Ekmek çalan birini kanunen cezalandırmanız gerekebilir ama bu adil midir? Ya da Kant'ın ahlak anlayışına göre karnını doyurmak için ekmek çalanla silahla evinize giren hırsız arasında fark bulunmamaktadır. Cinayet işlediği için katili asan devletin işlediği cinayeti aklayan nedir? Savaşta düşmanı öldürmek ve dahi ölmek kutsanır ama karşı taraf da sizin ölünüze leş kendi ölüsüne şehit muamelesi yapar. Adalet terazisinde kimin ölüsü ağır basar??? Kafamdaki tartışmalar doğrudan olmasa da dolaylı olarak yazdıklarıma giriyor elbette. Avukatlığın hukukun diğer alanlarında çalışanlarına göre sağladığı en büyük kazanç, empati yeteneği. Hakim ve savcıdan farklı olarak mahkeme salonunda hem sanığı hem mağduru, hem davacı hem davalıyı temsil eden avukat, müvekkilini önce anlamalı ve ona göre savunmalıdır. Bu yüzden onunla ve hatta karşı tarafla empati kurmak zorundadır. Kabul edelim ki, hepimiz kendimize yakın insanlarla görüşüyoruz ve sosyal çevremizi bu kişilerden oluşturuyoruz ama avukatlıkta çok farklı yaşanan hayatlara dokunuyorsunuz. İstemeseniz de en mahrem sırlarına ortak oluyorsunuz. Bu da yazarın farklı hayatları tanımasına, anlamasına ve anlatmasına yardımcı oluyor. Avukat kahramanları arasında ayrım yapmaz; yargıç gibi kahramanlarını yargılamaz, savcı gibi onları suçlamaz, sadece hikayelerini anlatır ve kararı okura bırakır. Başta da söylediğim gibi avukatlığın etkisi yazdıklarıma doğrudan değil de genellikle dolaylı olarak yansıyor. Fakat bunun bir istisnası olarak; zamansal, kişisel ve mekansal gerçeklikten kopartarak kurmaca içinde eriterek yazdığım bir seri olan Avukat Hikayeleri'nde şahit olduğum olayları anlatıyorum. Yirmi beş yılı bulan meslek hayatımın bir nevi sicil kaydı olacak ama yeterince vakit bulup yoğunlaşamıyorum. Okuyanlar, beğenenler, tavsiye edenler sağ olsun; Akılsız Sokrates de Sakarmeke de okur nezdinde kıymetli bulundu, ilgi gösterildi. Bu da beni çok mutlu etti. Yıllarınızı verip ortaya bir eser koyuyorsunuz, adeta okyanusa potkal bırakıyorsunuz. Adanızda tek başınıza oturup potkalın birilerine ulaşmasını heyecanla bekliyorsunuz. Adamı kalabalık kılan herkese bu vesileyle tekrardan teşekkür ediyorum. Bunda ilk yazımın üzerinden 20, ilk kitabımın üzerinden 10 yıl geçmesiyle benim biraz tanınmam, yazı üzerine çok düşünmem ve bu vesileyle de biraz daha iyi yazmayı öğrenmem, yayınevimin desteği olduğu kadar öykünün eskiye göre daha görünür olmasının da etkisi olduğunu düşünüyorum. Öyküye ilginin en büyük sebebi ise öykünün daha çok okunması değil, yazarlık atölyeleri, bloglar, e-dergiler hatta instagram hikayeleriyle daha çok yazılması bence. Öykü kitapları daha fazla basılıyor ama henüz kendi okurunu oluşturamadı. Yazarın başka bir mecradaki popülerliğinden dolayı çok satan kitapları saymazsak öykü yazanlar ve okuyanlar aynı havuzun içindeki beş on bin kişi. Nitelikli öykü kitapları roman okurunun ilgisini çekerek, alanını genişletmezse kapalı ekonomilerdeki arz talep dengesine döneriz. Havuzun içinde çok fazla kitap girer ama okur aynı kalırsa, okur aldığı kitap sayısını arttırsa bile öyküler depoları beklemeye mahkum kalacaktır. Öykücüler rakip değil dosttur, elbirliğiyle öykünün toprağına su taşımaya devam etmeliyiz. De te fabula narratur Anlatılan senin hikayendir Ben sokağın hikayesini anlatıyorum. Öyle büyük anlatılar, büyük kahramanlıklar peşine düşmüyorum. Bu hayatta yaşıyor olmak büyük bir kahramanlık aslında, bunu anlatıyorum. Çöplerinizi karıştıran kağıt toplayıcılarının, parası olmadığı için kör katır alan çiftçilerin, sıkıldığı ofislerin penceresinden turna olup uçan muhasebeci kızların, köşeyi dönme hayalleri kuran U-19 takımı oyuncularının, sarı sayfalara bakıp iş ilanlarını yuvarlak içine alanların hikayelerini anlatıyorum. Dolayısıyla sokağı yazıyorum. Ama sokak benim beslenme alanım değil doğal yaşam alanım. Disiplinli biri olsam da, hayatın mecburiyetleri karşısında düzenli yazamıyorum ama hep okuyorum ve yazacaklarım hakkında düşünüyorum. Belki de böylesi daha verimli oluyor, zira yazmak için oturduğumda kafamda metin birkaç kez yazılmış oluyor. Bol bol okumalarını, özgür ve özgün düşünmelerini öneririm. Atölyeler, seminerler onlara teknik olarak çok fazla şey öğretse bile pratiklerini kendilerinin bulmaları gerektiğini, öğretilenlerin kutsal öğretiler olmadığını, onları kendilerine adapte etmezlerse ilerleyemeyeceklerini söyleyebilirim. Yazdıkların aşırı kıymet yüklememelerini, onlarla vedalaşmayı, yırtıp atmayı, yeniden ve yeniden yazmayı başaramazlar hep aynı kötü metnin etrafında dönüp dolaşacaklarını ekleyebilirim. Son olarak, gerçekten yazar olmak istiyorlarsa hemen ilk olumsuzlukta vazgeçmemelerini, yazarlığın iyi yazmak kadar yazıda direnmekten de geçtiğini söylemeliyim. Biraz iç içe ve kapsamlı sorular oldu. Eklemek istediğin bir şey yoksa değerli zamanından bize ayırdığın için teşekkür ederek bitirmek istiyorum. Nilüfer, bu güzel söyleşi için ben teşekkür ederim. Son olarak, tam kapanma sırasında yeni çıkan kitabın Katı Olmayan Şeyleri okuduğumu ve çok sevdiğimi eklemek istiyorum.


Dünya Şiir Hareketi etkinlikleri kapsamında, Dünya Şiir Hareketi Türkiye Haziran ayında ŞİİRLERİMİZ KOLOMBİYA VE FİLİSTİN HALKLARI İÇİN adıyla şiir etkinliği düzenliyor. Açılış konuşmasını Dünya Şiir Hareketi kurucularından Ataol Behramoğlu'nun yapacağı, Nurduran Duman'ın yönlendirdiği etkinlikte Ahmet Telli, Arife Kalender, Fatoş Asya Akbay, Hidayet Karakuş, İsmail Cem Doğru, Nevzat Çelik, Zeynep Kurada şiirleriyle yer alırken, Haluk Çetin de Venceremos yorumu ve gitarıyla konuk olacak. Bağımsız Editörler Platformu ve Tekin Yayınevi'nin destek verdiği etkinlik 7 Haziran 2021, Saat 20:30'da zoom üzerinden yapılacak. Herkese açık.


Yazın alanında kendinden en çok söz ettiren, tartışılan tür şiir olmuştur. Edebiyat- sanat dergileri on yılda bir, şiiri sorgular. Şiirin dünü, bugünü ve işlevi üzerine onlarca yazı yayımlarlar. Sonuç olarak ortaya, şiirin sayısız tanımı ve şiirin işlevine dair birçok görüş çıkar. Şiire dair üzerinde en çok durulan sorular; şiir nedir, niçin yazılır, şair kimdir. Bu soruları ve yanıtlarını şimdilik bir kenara bırakarak Bir şiir bizi nereye götürür? sorusuna karşılık görüşlerimi paylaşmak istiyorum. Ülkemizde her zaman, çokça şiir yazılmış ve hala yazılmaktadır. Ne yazık ki bu şiirler yeterince okunmamaktadır. Şu an konumuzun dışında olan türlü nedenlerle de ortalama şiir okuru tükenme noktasına gelmiştir. Şiir yazanların çoğu; içinde yaşadığımız toplumu, doğayı, insanları, hayatın burgaçlarını; özgün ve estetik bakış açısıyla, bir ileti bütünlüğü içindeki söylemi, yani şiiri ne yazık ki süreç içinde yavanlaştırmıştır. Bu anlamda şiir tercihsiz bir yalnızlığa itilmiştir. Şiirin hammaddesi dildir. Bizi bir yerlere götürecek olan şiirin dili, şair tarafından tekrar kurulmuş, üretilmiş ve kendine göre bir tını tat bularak da özgünleşmiş olmalıdır. Söz her zaman vardır ve söz, değişen dünyada kendini yinelemek yerine yenilemelidir. Şair, sürekli olarak hayatla sürtüşme halindedir. Bu sürtüşme, şiir dediğimiz estetik ve özgün bir ileti bütünlüğünü doğurur. Hamuru maya tutmayan şiir bizi bir yerlere götürmez. Götüremez. Oysa; doğa, toplum ve insan üçgeninin diyalektiğinde, estetiği göz ardı etmeden, şiirin işlevi olan topluma ortak bir duyarlılık ve vicdan oluşturan bir şiir bizi çok yere götürür. Özdemir Asaf'ın; Sen ey deniz / Yeşil deniz, mor deniz / Kırmızıyla yazılırsın / Sevgilere ve ölüme /.../ Göklerden bakıyorsun / Mavi-mavi ölüme dizeleri gibi. Nazım Hikmet'in; Paran varsa eğer / bana bir fanila don al / tuttu yine bacağımın siyatik ağrısı. gibi. Bir şiir bizi, insanların kişisel acılarına götürür. Fuzuli'nin; Beni candan usandırdı cefadan yar usanmaz mı / Felekler yandı ahımdan muradım şem'i yanmaz mı dizeleri gibi. Ece Ayhan'ın; Her çocuğun kalbinde kendinden büyük bir çocuk vardır. dizesi gibi. F. Hüsnü Dağlarca'nın; Bu eller miydi masallar arasından / Rüyalara uzattığım bu eller miydi / Arzu dolu, yaşamak dolu / Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan / Topraktan evler yapan bu eller miydi / Ki şimdi değmekte toprak olan evlere / El işi vazifelerinin önünde / tırnaklarını düşünmek ne iyiydi. dizeleri gibi. Edip Cansever'in; Ahmet abi, güzelim, bir mendil niye kanar / Diş değil, tırnak değil, bir mendil niye kanar. Mendilimde kan sesleri. dizeleri gibi. Turgut Uyar'ın; Güvercin toplayarak geldim öteden beriden / Ellerin bir demet güvercin olarak / Uçursun uzaklara yukarılara sevdamızı. dizelerindeki gibi. Mevlana'nın; Ben bir denizim demedim mi sana / Sen bir balıksın demedim mi / Demedim mi o kuru yerlere gitme sakın / Senin duru denizin ben'im demedim mi? dizeleri gibi. Hüznü demirbaş defterinden düşmeye geldi sıra dizeleri gibi. Enver Gökçe'nin, Uğruna çekilen / Derttir, mihnettir / Senden yana olduğumuz sebeptir / Kardeşçe hayat. dizeleri gibi. Andre Breton'un; Derede akan bir şarkı var / Beyaz bir masa örtüsü gibi katlanıyor gün / Bir çantaya giriyor dünya. dizeleri gibi. Attila İlhan'ın; Sen bana kaptan diyorsun herkes bana kaptan diyor / Sahici bir kaptanmışım gibi tükürüyorum dizelerinde olduğu gibi. Şiir bizi hayatın burgaçlarında ve hayalin bitimsiz derinlikteki yolculuğumuzda saadete, acılara, yalnızlığa, güzelliğe, umuda ve insanlığın evrensel bahçesine katkı sunan bir çiçeğe götürür. Aşağıdaki şiirimin sizleri nereye götüreceğini ben de bilemiyorum.


Oyun olarak tiyatroya merakım çocukluk zamanlarıma kadar iner. Hayal meyal hatırladığıma göre; bayram günlerinde yaşadığım beldenin bayram yerine lunaparklar kurulur ve çeşitli eğlencelerin yanında Meddah, Orta Oyunu ve çadır tiyatroları faaliyet gösterirdi. 4-5 yaşındaki bir çocuğun doğal olarak bu komik oyunlar dikkatini çekecektir. İlk oyunlarımı, gördüklerimi taklitle işe başladım. Oyunlara olan ilgim ilkokula başladıktan sonra da devam etti. Biraz daha atak, biraz daha cesur, daha özgüvenli hale gelmiş olacağım ki ilkokul mezuniyet törenimizde hem Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre piyesinde rol aldım, hem de tek başıma Hiç/Tuz monoloğunu canlandırarak mezuniyet gösterilerine renk kattım. İlkokuldayken bu ilgimi ateşleyen biri daha vardı. Bu kişi, askerlik görevini bizim okulda öğretmen olarak tamamlayan rahmetli Ejder Akışık'tı. Babamın da arkadaşı olan bu isim, oyuncu olarak hep beğendiğim kişi olmuştur. Altındağ Devlet Tiyatrosu, Ankara Yıldırım Beyazıt Lisesi'nin hemen yanı başındaydı. Profesyonel tiyatroyla burada tanıştım. Orada oynanan hemen her piyesi seyrettim. Bu piyeslerden Hüseyin Rahmi'nin Kaynanam Nasıl Kudurdu isimli komedisinin bende ayrı bir yeri ve derin izi vardır. Öğrencilere bizde tiyatronun neden yeterli ilgiyi göremediğinin sebeplerini anlatırken hep bu oyunda başıma gelen ironik olaydan bahsederim. Hazırlamakta olduğum Şu Tiyatro Dedikleri isimli kitabımda bu hadiseden genişçe bahsedeceğim. Öğretmen olan babamın tayini Kırıkkale lisesine çıkınca mezuniyetim de Kırıkkale lisesinden oldu. Kırıkkale'de tiyatro hayatı yoktu ve ben daha çok orada sporla uğraştım. İstanbul Edebiyat fakültesine başladığım günlerde tiyatroya olan ilgimi fark eden hocam Profesör Dr. İnci Enginün, bana Darülbedayi mecmuasının eski harfli nüshalarının (30 sayıdır.) taranmasını ödev olarak verdi. Harbiye Şehir Tiyatroları kütüphanesinde çalışmaya başladım. Bu kütüphane benim için mektep gibiydi. Birçok oyuncu ve yönetmenle tanıştım, tiyatro hayatı ile ilgili pek çok kitap okudum. Bu arada hocam beni bu defa da Kenterler Tiyatrosu'yla buluşturdu. Tiyatronun müdürü Nur Eranıl Bey benimle çok ilgilendi ve bana Kenterler tiyatrosunun çıkardığı dergi ve diğer yayınları okumam için temin etti. Kısa bir süre sonra da Yıldız Kenter ile tanışmama vesile oldu. Artık o tiyatronun bir elemanı gibi oyunlara ve provalara istediğim gibi katılabiliyordum. Edebiyat fakültesinde okurken, Çapa Yüksek Öğretmen Okulu'nda da yatılıydım. Tiyatrosu Aksaray'da olan rahmetli Nejat Uygur ile burada tanıştım. Çapa'da sahneye koyduğum oyunlarda bana sahne dekorunda çok yardımcı olurdu. Çapa'da pek çok piyesin yanında ayrıca hocamız olan rahmetli Necmettin Hacıeminoğlu'nun Yeni Bir Dünya isimli hikaye kitabındaki Sefir Bey isimli hikayeyi piyes haline getirerek sahneye koydum. Hoca o sırada yurt dışındaydı, oyunu seyredemedi. Başarısını duymuş olacak ki yurt dışından dönünce beni hemen tebrik etti ve ilgisini bir daha benden esirgemedi. Edebiyat fakültesinden Cenap Şehabettin'in Tiyatroları isimli tezle mezun oldum. Tez hocam Prof. Dr. İnci Enginün'dü. Öğretmen olarak Ankara'ya tayinim çıkınca Gazi Üniversitesinde Yüksek lisans programına katıldım ve tezimi yine tiyatro edebiyatından yaptım. 1986 yılında tamamladığım Türk Edebiyatında Tiyatro Tenkidi (1908-1914) isimli çalışmamın Dramatik Edebiyatımızda Eleştiri (1908-1914) adıyla yayınlanması teknik sebeplerden dolayı ancak bu sene gerçekleşti. 1987 yılında Marmara Türkiyat enstitüsünde hocam İnci Enginün ile Doktora için yeniden buluştum. Aynı yıl Fen-Edebiyat fakültesine öğretim görevlisi olarak atandım. Çeviri Piyeslerde Kadın ve Aile isimli tezle 1991 yılında doktoramı verdim. Marmara Üniversite'sinin hemen hemen bütün bölümlerine seçmeli kültür dersi olarak konulan Tiyatro dersini fakülte fakülte gezerek verdim. Amacım kültürlü tiyatrosever yetiştirmekti. Nitekim bunun sonuçlarını da kısa zamanda aldım. Mezun olan öğrencilerimizin işe alınma mülakatlarında çok işe yaradığı haberlerini alınca mutlu oluyordum. Marmara Üniversitesi Tiyatro topluluğu MARTİY'i 1988 yılında kurdum. Kuyubaşı'ndaki kampüse konferans ve tiyatro gösterileri için rahmetli İbrahim Üzümcü Bey bağış olarak bina yapınca, bunu fırsata çevirdik. Kurucu rektörümüz Orhan Oğuz, daire başkanımız Coşkun Yücedağ ve hocam İnci Enginün'ün de tam desteğiyle güçlü bir tiyatro topluluğu oluşturdum. 2004 yılına kadar faaliyette olan bu topluluk tiyatro, televizyon ve sinema dünyasına da bazı isimleri kazandırmıştır. Hemen her sene oluşturduğum oyun gurupları ile Mart ve Nisan aylarından sonra en az 3-4 piyesi sahneye taşımışımdır. Bu piyeslerin içinde devlet tiyatrolarının bile çoğu zaman sahneye getirmeye cesaret edemediği oyunlar vardı. Birkaç tane örnek verecek olursam; yerli yazarlarımızdan Ahmet Midhat'ın Eyvah'ı, Cenap Şehabettin'in Körebe'si, Turan Oflazoğlu'nun Keziban, Allah'ın Dediği Olur ve Dört Başı Mamur Şahin Çakırpençe'si; Ergun Sav'dan Beş Kız Arkadaş, Oktay Arayıcı'dan Rumuz Goncagül; yabancı yazarlardan ise İbsen, Strindberg, Ionecu, Çehov, Oscar Wilde piyesleri sahnemizi zenginleştirmiştir. 2004 yılında Girne Amerikan Üniversitesine misafir öğretim üyesi olarak gidince MARTİY'in faaliyetleri de bitti. Onun yerini Sağlık Spor ve Kültür dairesine bağlı öğrenci faaliyetleri aldı. Bir defa Tanpınar gerçek bir hazineydi. Her sene okudukça yeni şeyler keşfederdim ve bu zevkle de dersi daha anlaşılır kılarak anlatırdım. Doğru dediniz, öğrenci için ağır bir kitaptı o. Zaten edebiyat tarihleri biraz da ezber gerektirdiğinden çalışıp öğrenilmesi zordur. Tiyatro tarihine gelince, o da edebiyat tarihinin içinde hatırı sayılır bir hacim tutar. Bizim yazarlarımız, bir tür üzerinde ihtisaslaşmak yerine, her türden eser vermeyi kendilerine vazife edinmişlerdir. Bu bakımdan isimler, dönemi içinde ele alınırken eserleri de tek tek incelemek gerekiyor. Yani saha çok zengin. Bizden önce bu sahada epeyce çalışmalar yapılmıştı. Mesela malzeme takdimi olarak rahmetli Metin And'ı ilk kalemde saymak gerek. Yine işin edebiyatına ışık tutacak hocalarım Prof. Dr. Alemdar Yalçın, Prof. Dr. İnci Enginün, Prof. Dr. Niyazi Akı ve burada adını sayamadığım pek çok araştırmacıdan beslenerek derli toplu bir tiyatro tarihi üzerine ders notlarımı düzenlemiştim. İlk hareket noktam da hocam Prof. Dr. İnci Enginün'ün ders notları olmuştur. Aksiyon tarafı da olan bu ders, öğrenciden her zaman yoğun ilgi görmüştür. Hatta bölümdeki bazı meslektaşlarım bu dersleri elimden alabilmek için hasetlerinden çok kıvrandılar. Ben bölümden ayrılınca da dersi kaldırdıklarını duydum. Kitaplarım, çeşitli dergilerde yayımlanmış makalelerimin bir araya getirilmesi yanında orijinal çalışmalara da kadar uzanır. İki cilt halinde hazırlanan Dramatik Edebiyat Üzerine Makaleler I ve II, tiyatro edebiyatı üzerine yayımladığım araştırma makalelerimi içerir. Yine Türk Tiyatrosunda Oyunlar ve Tenkitler, oynanmış oyunlar üzerine bir araya getirilmiş ve daha önce gazete ve dergilerde yayınlanmış yazılardan ibarettir. Aynı şekilde Yeni Türk Edebiyatı hakkındaki yayınlanmış diğer yazılarımı da Edebiyat Üzerine Yazılar adıyla kitap haline getirdim. Tiyatroya emek veren şahısların bu sanatla bağlarını incelediğim kitaplar ise şunlardır. Cenap Şehabettin ve Tiyatroları, Şemsettin Sami ve Tiyatroları ile Fecr-i Ati'nin Kurucularından Müfit Ratib-Makaleler. Bir de tematik çalışmalarım var. Hayattan Sahneye Kadınlar. Esasen doktora tezim olan bir çalışmadır. 20. Yüzyıl Çeviri Piyeslerinde Kadın ve Aile adını taşıyan bu tezi, yayınevi yetkilisi, daha magazinsel olsun ve çok satsın diye adını Hayattan Sahneye Kadınlar olarak değiştirdi. Kitabın birinci bölümünde Antik dönemden 20. asra kadar Batı'daki tiyatro eserlerine yansıyan kadın ve aile konusu incelendi. Eserin ikinci bölümünde 20. asrın başında modern tiyatronun kurucusu kabul edilen İbsen'den başlayarak Batılı bütün ülkelerin Rusya dahil öne çıkan yazarlarının tamamı incelendi. Üçüncü bölümde ise Türk tiyatro hayatının ilk kaynaklarına kadar uzanarak kadın ve aile hayatının telif piyeslerimizde nasıl yansıtıldığı incelenir. Sonuç olarak da Şarkın ve Garbın kadın ve aile anlayışı mukayese edilir. Bu çalışma, dört yılı aşan kıymetli bir araştırmadır. Kitap haline gelen diğer çalışmalarım ise şunlardır. II. Meşrutiyet dönemini iki ayrı kitapla edebiyat dünyasına takdim ettim. İlk kitabı ansiklopedik bir şekilde II. Meşrutiyet Tiyatrosu Yazar-Eser bağlamında kurguladım. İkinci kitap ise II. Meşrutiyet Tiyatrosu- Temalar adıyla yayımlandı. Bu iki kitap birbirini tamamlayan derli toplu önemli bir çalışma oldu. Temalar konusunu ayrıca Türk Tiyatrosu'nda Tanzimat'tan Günümüze Temalar adıyla kitap şeklinde genel hatlarıyla tamamlayıp sundum. Enteresan çalışmalardan biri de editörlüğünü yaparak yeni harflere aktardığım Hava Edebiyatı isimli kitaptır. Yayımlanması macera haline gelen bu kitabın enteresan hikayesini ön sözünde anlatmıştım. Havacıların dünyasına uzanan muhtelif türdeki yazılardan oluşan bu kitap, Türk Tayyare Cemiyeti tarafından 1927 yılında eski harfli Türkçe olarak bir araya toplanmıştır. Yeni harflerle yayınlanmasını Hava Kuvvetlerimizin 100. yılına denk getirdiğimiz kitap, edebiyatımızda isim yapmış bir kısım yazarlarımızın şiir, piyes ve hikayelerinden oluşmuş ilgi çekici bir çalışmadır. 2016 yılında Artvin'de göreve başladıktan sonra, yıllardır hazırlığını yaptığım Tiyatro tarihlerini burada yayınladım. Geleneksel Türk Tiyatrosu ve Modern Türk Tiyatrosu-Temalar, adlarıyla piyasaya çıkan kitaplarımın, bu alandaki boşluğu önemli ölçüde doldurduğuna inanıyorum. Şimdi Modern Türk Tiyatrosu, Yazarlar-Eserler ve Şu Tiyatro Dedikleri... isimli çalışmalarım tezgahımdadır. Bu yeni kitapları tamamladığımda, sahamdaki görevimi yapmış olmanın iç huzurunu daha derin yaşayacağım. Allah ömür verirse geriye bir tek yeni bir Sahne Sanatları Sözlüğü hazırlamam kalıyor. Son kitabım, akademik hayata atıldığımda yaptığım yüksek lisans tezimin yeniden hazırlanmasıdır. Dramatik Edebiyatımızda Eleştiri (1908-1914) adıyla yayın hayatına giren bu çalışma; gerek tahlil bölümleri, gerekse tahlile vesile olan süreli yayınlardaki makaleleri ile edebi tenkit konusuna destek verecek kayda değer bir çalışma olduğunu düşünüyorum. Güzel bir soru sordunuz. Bizde tenkit yahut eleştiri, Batı'da olduğu gibi erken zamanda değil, bir edebi tür olarak, Tanzimatla beraber görülmeye başlanır. Ondan önce de vardır ama klasik edebiyatımızın metodlu bir sistemi olarak görülmez. İslam toplumu olarak eleştiri, bedeli cehennem olan ve halk arasında Govu sözcüğüyle tanımlanan; ayıp, yasak ve günah kavramlarıyla karşılanır. Halbuki Batıda bu tür çok erken zamanda edebiyatın metotlu bir tamamlayıcı unsuru olarak görülmüştür. Tenkit ya da eleştiri, edebi bir tür olarak bizde Tanzimat'tan sonra görülmeye ve gelişmeye başlar. Namık Kemal, Ziya Paşa, Recaizade M. Ekrem, Muallim Naci ve Abdülhak Hamid bu konuda dikkatleri üzerlerine çeken ilk ediblerdir. Servet-i Fünun döneminde ise ilk defa Batıdaki gibi bir sistemleşme görülür. Bu konuda değerli hocamız Prof. Dr. Bilge Ercilasun, Servet-i Fünun'da Edebi Tenkid adıyla kıymetli bir çalışmayla döneme açıklık getirir. Biz, işte bu yayından sonra devamı niteliğinde tezimizi yaptık. Bu çalışmada gördük ki eleştiri bir metod üzerine değil daha çok bir beğeni yahut nefret üzerine gelişmiştir. Devam eden seneleri içine alan başkaca çalışmaların olduğunu biliyoruz. Cumhuriyet'ten sonra edebiyatımızda eleştiri konusunda birkaç isim öne çıkar. Nurullah Ataç, Eser Gürson, Fethi Naci, Berna Moran, Memet Fuat, Baki Asiltürk aklıma ilk gelenler. Özellikle günümüzde Baki Ayhan T.'nin bilhassa şiir ve şairler üzerinden yaptığı cesur bakış tarzlarını ve eleştirilerini çok dikkat çekici değerlendirmeler olarak görmekteyim. Bizde tiyatro sahasında yazılmış epeyi eleştirel yazı mevcuttur. İlk olarak Namık Kemal'in bir iki makalesi yanında Celaleddin Harzemşah piyesinin ön sözü muhteşem bir çalışmadır. Hamid'in tiyatro görüşlerini aksettirdiği Duhter-i Hindu'nun hatimesi de dikkat çekicidir. 1908-1914 arasında öne çıkan tiyatro eleştirmenleri ise şunlardır. Cenap Şehabettin, Mehmet Rauf, Safvet Nezihi, İzzet Melih, Müfit Ratip, Celal Sahir, Tahsin Nahit, Şahabettin Süleyman, Hüseyin Kazım ve M. Fuat Ziyaettin'in isimlerini sayabiliriz. Bu isimler içinde en tutarlı eleştirileri yapan kişi bana göre Celal Sahir'dir. Cumhuriyet döneminde ise daha önce belirttiğim gibi Nurullah Ataç, tek başına tiyatro alanındaki eleştirileri ile öne çıkar. Tabii bu sorunun cevabı sübjektif bir yaklaşıma da açıktır. Herkesin zevki farklı olabiliyor. Nasıl romanda yahut sinemada tercih sebepleri olabiliyorsa tiyatroda da bu geçerlidir. Lakin modern dünya tiyatrosunu dikkate aldığımızda, gerek kurgusu, gerek konusu gerekse sahneleme başarısı açısından yerli oyunlarımız hiç de az değildir. Namık Kemal, Celal Mukaddimesi'nde piyes yazımında ve sahnelenmesinde o gün için başarı beklemenin erken olacağını çünkü Avrupa'da da başarılı yazar ve eserlerin çok olmadığını söyler. Bugün her ne kadar tiyatro türünün yeterli ilgiyi göremediği şeklinde düşünenler varsa da aslında tiyatronun artık ekabirlerin eğlence sitili haline gelmekte olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Ben burada tekniği, kurgusu, konusu bakımından Dünya tiyatroları ile yarışacağını iddia edebileceklerime örnekler vermek isterim. Tanzimat döneminden itibaren dikkatimi çeken oyunlar şunlardır. Abdülhak Hamid Tarhan'ın Shakespeare'in tragedyalarına denk gördüğüm oyunu Finten'dir. Bu oyundan muhteşem bir opera da olur. Yine, dizi film ve opera olmaya uygun gördüğüm Namık Kemal'in Celalettin Harzemşah'ı, Nazım Hikmet'in Kurtuluş Savaşı Destanı, Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı; Nahit Sırrı Örik, Abdülhamid Düşerken; Turan Oflaoğlu'nun tarihi oyunları; Adalet Ağaoğlu, Çatıdaki Çatlak; Halide Edip Adıvar'ın Maske ve Ruh; Aziz Nesin, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz; Necip Fazıl Kısakürek, Tohum; Güngör Dilmen, Kurban gibi daha pek çok ülkemizi ve insanlığı ilgilendiren önemli oyunlarımız vardır. Bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz. 15.10.1955 günü, Elazığ'ın merkez ilçesi Hankendi'de doğdu. İlk ve orta öğrenimini Ankara'da; liseyi Kırıkkale'de bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi ve İstanbul Çapa Yüksek Öğretmen Okulu, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden Cenap Şehabettin ve Tiyatroları isimli lisans teziyle 1978 yılında mezun oldu. Bir süre Ankara'da çeşitli okullarda öğretmenliK ve idarecilik yaptı. Ankara Gazi Üniversitesi'nde 1908-1914 Arası Türk Edebiyatı'nda Tiyatro Tenkidi isimli tezle, yüksek lisansını tamamladıktan sonra; 1991 yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü'nde, Çeviri Piyeslerde Kadın ve Tiyatromuza Aksi isimli çalışmayla doktora programını bitirdi. Kasım 2000'de Doçentliğe, Kasım 2011'de Profesörlüğe yükseltildi. Marmara Üniversitesi'nde 1987-2015 arasında Öğretim elemanı olarak görev yaptı. Bu arada Kıbrıs'ta; Girne Amerikan Üniversitesi (2004-2006) ile Yakın Doğu üniversitesinde(2009-2011); daha sonra, Ardahan üniversitesinde (2012-2013) misafir hoca olarak dersler verdi. Uzmanlık alanı; Yeni Türk Edebiyatı, Türk ve Dünya Tiyatro Edebiyatı, Edebi Tenkit, Sinema ve Edebiyat konuları olan Prof. Dr. Enver TÖRE, 2015 Eylül ayından itibaren Artvin Çoruh Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde bölüm başkanı olarak hizmetine devam etmektedir. Enver Töre, 70'in üzerinde piyes sahneye koyarak; ciddi bir tiyatro yönetmenliği deneyimine de sahiptir. TÖRE'nin, çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanmış çok sayıda yazı ve makalelerinin yanı sıra; Cenap Şehabeddin'in Tiyatroları (2005), Fecr-i Ati'nin Kurucularından Müfit Ratib:Makaleleri (2005), Hayattan Sahneye Kadınlar (2006), II. Meşrutiyet Tiyatrosu (Yazarlar Piyesler, 2006), II. Meşrutiyet Tiyatrosu (Temalar, 2010), Şemseddin Sami'nin Tiyatroları (2008), Türk Tiyatrosunda Oyunlar ve Tenkitler (2009), Dramatik Edebiyat Üzerine Araştırmalar Ive II (2009), Edebiyat Üzerine Yazılar (2009), Türk Tiyatrosu'nda Tanzimat'tan Günümüze Temalar (2010), Hava Edebiyatı (2011), Geleneksel Türk Tiyatrosu (2017), Modern Türk Tiyatrosu (2017) ve son olarak Dramatik Edebiyatımızda Eleştiri (2021) isimli kitapları bulunmaktadır.


Tanıl Bora'nın kaleminden Hasan Ali Yücel biyografisi yayımlandı. Yücel'in kendi ifade ettiği şekliyle biyografi türünün, gençliğin eğitimi için çok etkili olabileceği düşüncesi önemli olmakla birlikte biyografi yazımında zengin olmadığımız bir gerçek. Ülkemizdeki biyografi yazımı genel anlamda biyografisi yazılacak kişiyi övmek üzerine kurulu, bazen tamamen ilgili kişinin olumsuzluklarını ön plana çıkarma amacıyla hazırlanan biyografilere de rastlıyoruz. Yücel biyografisinin Tanıl Bora'nın kaleminden çıkmış olması iki kat heyecan verici bir gelişme. Hem cumhuriyet tarihinin en uzun süreli eğitim-kültür bakanı, kültürel kalkınmanın tartışmalı kişisi Hasan Ali Yücel biyografisi olması hem de bu biyografinin ülkemizin önemli çevirmen, yazar, düşünce insanlarından Tanıl Bora'nın kaleminden çıkmış olmasının heyecanı. Kitabı, Bora'nın eserin yazımında gerçekten nesnel bir yaklaşım sergilemiş olacağına inanarak okumaya başlayıp bitirdiğimizde beklediğimiz gibi genel biyografi anlayışını, övgü-sövgü kıran, olabildiğince nesnel bir bakış açısıyla yazıldığını rahatlıkla görebiliyoruz. Bora'nın, Hasan Ali Yücel biyografisi için Yücel' in kendi yazdıkları, hakkında yazılanlar, yakın çevresindekilerin mektup ve ifadeleri, ailesinin şahitlikleri, dönemin kültür ortamında kendisine yönelik ifade edilenler, ölümünden günümüze kadar yapılan çalışmalar -TV de bir bilgi yarışmasında kendisi ile ilgili sorulan soruya verilen cevaplar- da dahil olmak üzere ne kadar geniş yelpazede bir araştırma yaptığını gözlemliyor ve böylesi titiz çalışmaya şapka çıkarıyoruz. Döneminde kutuplaştırıcı bir şahsiyet olarak anılan Yücel, sağ cenahta genellikle aşırı batıcı yozlaşmanın mimarı olarak görülür. Solda ise daha çok cumhuriyet aydınlanmasının baş aktörüdür. Cumhuriyet tarihinde Kemalizm, milliyetçilik, din-sekülerlik, anti-komünizm, hümanizma, eğitim konularına bakmak için Yücel'den daha iyi bir 'kaynak' bulmak zor. Bora da eserinde bütün bu cephelerden irdeliyor Yücel'i. Bora, çalışmasını entelektüel biyografi olarak tanımlıyor. Eserini okuduğumuzda bu ifadesinin yerine oturduğunu görmek zor değil. Siyasi hayatından daha çok düşüncelerine ve yazılarına odaklanan bir çalışma onun yatığı. Yücel' in hayat hikayesinde, çocukluğundan başlayarak yetiştiği aile ortamı, okuduğu okullar hocaları, arkadaşları, düşünce dünyasının oluşturan bütün saikler toparlanmaya çalışılmış ancak odakta 'bakan'dan önce 'kültür adamı' olan Yücel'in yazıları ve düşünceleri var. Yazımda belirttiğim gibi Hasan Ali Yücel, bugünkü bildiğimiz anlamıyla Milli Eğitim Bakanı değil, eğitim-kültür bakanıdır. Hasan Ali Yücel deyince aklımıza ilk olarak Köy Enstitüleri gelir ama o aynı zamanda kendi adıyla anılan dünya klasiklerinin yayınını sağlayan bakandır. Bu iki büyük iş, onun eğitimci ve kültür insanı olma yanlarını ifade etmesi açısından önemli hatta bazı yazarlara göre kültür tarafı daha önemsenmesi gereken ancak ıskalanmış tarafıdır. Cumhuriyet tarihinin en uzun süreli eğitim bakanı olmanın nasıl bir önemi olduğunu ise milli eğitim bakanlarının listesindeki görev sürelerine bakınca anlıyoruz. Eğitim, Cumhuriyet kurulduğundan beri hep çözülemeyen temel bir sorun olmuş, bir türlü kalıcı bir eğitim politikası belirlenememiş. Hasan Ali Yücel, Cumhuriyet'in 22. 'eğitim bakanı'. İlk maarif bakanının atandığı 4 Mayıs 1920'den Yücel'in göreve geldiği 28 Aralık 1938'e dek, 18 yılda 21 bakan görev yapmış. Yani bakanların ortalama görev süresi bir yıl bile değil. Hasan Ali Yücel, 5 Ağustos 1946'ya kadar, yedi buçuk yıla yakın görevde kalmış. Hasan Ali Yücel bir istisna, ondan sonra da durum değişmemiş; 1920'den günümüze, 100 yılda 75 bakan göreve gelmiş. Böylece eğitim politikamızda neden istikrar sağlanamadığı da anlaşılabilir. Yücel, Cumhuriyet ideolojisinin gönülden savunucusu, herkesin gönlünü etmeye çalışan bir kişilik yapısında, orta yolcu anlayışta bir yönetici ama sonunda partisine ve liderlerine sadık. Ama siyasetin acımasız yüzüyle o da karşılaşıyor. Koşulsuz bağlandığı, savunduğu liderinin ve partisinin onu iftiralara uğrarken yalnız bırakması, dost bildiklerinden gördüğü kadir bilmezlik, vefasızlıkları da başta politikacılar ve yöneticiler olmak üzere hepimiz için bir hayat dersi. Gerçek yaşamdaki kişilerle kurmaca kişilerin aynılığından söz edilemez elbette. Tanıl Bora'nın Hasan Ali Yücel biyografisini bitirdiğimde Bora'nın, Yücel hakkındaki bütün bilgi ve belgelerle ortaya koyduğu Yücel profili bana Hasan Ali Yücel'in yakın dostlarından Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanının kahramanı Hayri İrdal' ı hatırlattı. Peki, kimdir bu Hayri İrdal? Ahmet Hamdi Tanpınar'ın, 1961 yılında kitap olarak yayınlanan Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanının anlatıcısı ve başkahramanıdır. Çocukluğu II. Abdülhamit döneminde geçen İrdal'ın hayatta en çok sevdiği şey saatlerdir. Diğer bir deyişle, İrdal'ın varlığı, saatlerle özdeşleştirilir ve karakterin değişimi hayatına giren farklı saatlerle paralellik gösterir. Hayatını Halit Ayarcı' dan önce ve sonra olarak ikiye ayıran İrdal, Halit Ayarcı ile tanışmadan önce ustası Muvakkit Nuri Efendi'nin yanında çalışan, kendi halinde biridir. O dönemlerde yine kendi halinde, uysal, anlayışlı bir kadın olan Emine ile evlenir. Üç çocukları olur. Emine'nin vefat etmesini izleyen günlerde Halit Ayarcı ile tanıştıktan sonra dönüşüm geçirir. Nuri Efendi'nin etkisi altındayken Doğu'yu ve geleneği temsil eden bir karakterken, Halit Ayarcı ile tanışmasıyla birlikte onun etkisi altına girer ve Batı'ya yakınlaşır. Yaşadığı bu ikilemi hiçbir zaman çözemeyen İrdal, hem Doğulu olmanın hem de Batılı olmaya çalışmanın ortaya çıkardığı bir üründür. Hasan Ali Yücel'in 'gönül' tarafıyla ilgili bazı ipuçlarına; Yaşar Nabi Nayır'ın Aklıyla Batı'da, gönlüyle Doğu'da olan bir düşünce adamı, Abdülbaki Gölpınarlı'nın Mevlana aşığı ve Fikret Adil'in Taptaze, canlı ve diri... Çevresi ile yakından ilgilenir, hareketli ve meraklı tanımlarından ulaşabiliyoruz. Yücel, Doğu-Batı sentezinin gerçekten kusursuz bir şekilde sağlanabileceğine inanıyor, inanmak istiyor. Doğu'nun ve Batı'nın bilgisine ziyadesiyle vakıf birisi ayrıca. Sadece yazılarındaki dilden bile anlayabiliriz bunu. Osmanlı Türkçesinden batı dillerindeki ontolojik kavramlara kadar geniş yelpazede bir yazı dili vardır, öz Türkçeci de değildir. Doğu ile Batı'yı meczetme çabası sürekli bir çaba olarak gözlemleniyor hayatında. Yücel'in hayatında Doğu-Batı ayrımının keskin çizgilerinden kurtarabilecek bir portre görüyoruz ama bir taraftan da Hayri İrdal'ın arada kalmışlığını hissediyoruz. Son olarak kitabın yapısıyla bitirmek istiyorum. Kitabın ikili bir yapısı var, kısımlar ve kısımların bölümlerinden oluşuyor. Kısımların ilk bölümlerinde Hasan Ali Yücel'in yaşamöyküsünü anlatırken ikinci bölümlerde düşünce dünyasına yoğunlaşıyor. Din, milliyetçilik, Türkçülük, Kemalizm, hümanizm, antikomünizm hakkındaki görüş ve inançlarının Hasan Ali Yücel'in yaşamını ve yaptıklarını nasıl belirlediğini onun kendi yazdıklarından yola çıkarak anlatıyor. Çünkü Yücel aynı zamanda eğitim ve kültürde öncü olması, akıllara kazınan bakanlık icraatları, tek-parti döneminin önde gelen siyasi şahsiyetlerinden olmasının yanında ömrü boyunca kalemi elinden bırakmamış kitaplar, makaleler, köşe yazıları yazmış çalışkan bir yazar. 532 sayfalık çalışmasında Tanıl Bora kapsamlı bir biyografi ortaya çıkarmış. Üstelik bunu Hasan Ali Yücel'le ilgili olarak övgü ve sövgülerden uzak durarak olabildiğince nesnel ve doğru anlamaya çalışarak yapmış. Bora'nın kitabı Türkçe biyografi yazınına önemli bir katkı olarak okunmalı.


Ercan y Yılmaz: İlk sayımız Ocak 2020 tarihinde çıktı. Henüz virüs sadece Vuhan'daydı. Epidemiden pandemiye dönüşmesi, bildiğiniz gibi, uzun sürmedi. Bu da ikinci sayımıza denk geldi. Bu dönemde, insanları evlerinde oyalamak adına birçok dergi yeni sayıları web üzerine taşıdı. Bizim başlangıçta, dergiyi web'e aktarmak gibi bir düşüncemiz yoktu. Pandeminin ilerlemesini durdurmakta izolasyonun önemi de ortadaydı. Böyle bir dönemde #EvdeKal kampanyalarına destek vermek gerekiyordu. Durumu derginin yönetim ve yayın kurullarında istişare ettik. Derginin çıkmış iki sayısını ve yayınlanacak yeni sayılarını PDF halinde belediyenin internet sitesinde yayınlanması kararını aldık. O zamandan beri, derginin matbaa yolunu tutmasıyla eş zamanlı PDF'leri de Kartal Belediyesi'nin web sitesinde yayınlıyoruz. Pandemi döneminde dergiyi okura; basılı haliyle ücretsiz, PDF haliyle hızlı ulaştırıyoruz. Sonrasında da bu böyle sürecektir. Ercan y Yılmaz: Sanal ortam dergi ve fanzinlerinin sayısının artması önemli. Hareketli, verimli bir edebiyat ortamımızın varlığını gösteriyor. Elbette dergiyi matbu okumanın, hissetmenin; dergiye dokunmanın zevki bambaşka ama bu dönemde bırakın zevklerimizle ihtiyaçlarımızla bile aramıza mesafe girdi. Bunu da belirtmek gerekir. Dergilerin sanal ortama taşınmasının tek nedeni pandemi değil. Her şeyi buna bağlamayalım. Ülkedeki ekonomik kriz, TL'nin büyük değer kaybı, kağıdın ederinin karşılığı olan döviz kurundaki rekor yükseliş yayıncılık dünyasını büyük bir zorluğa düşürmüştü. Çoğu basılı dergi yayın hayatını güçlükle sürdürüyordu zaten. Ekonomik krizden sonra pandemi de bir darbe olarak indi. Hal böyleyken sanal dergi/fanzin fikri ekonomik sebeplerle daha cazip geliyor. Hem üretimi hem yayımının kolaylığı bakımından avantajları var. Ekonomik nedenlerle web'e taşınan ya da sanalda kurulan dergilerin yanında ruhu internetle şekillenen yayınlar da mevcut tabii. Sonuç olarak, her yeni dergi, her yeni fanzin mutluluk sebebimiz. Ercan y Yılmaz: Birçok mecrada, okur sayısı konu olunca edebiyatımıza haksızlık yapıldığını görüyorum. Neye göre bir değerlendirme yapılıyor anlamış da değilim. Ağzını açan dert yanıyor! Edebiyatımızda, bir öykü kitabının on beş baskı yaptığına, bir şiir kitabı elli bin sattığına, bir derginin üçüncü baskıya gittiğine şahit oluyoruz. Her yayının bu sayılara ulaşmasını beklemek kanımca okura haksızlık olur. Bunlar büyük sayılar. Pandemi öncesi tirajı seksen bini aşan popüler dergilerimiz, kopya sayısı on bini bulan edebiyat dergilerimiz vardı. Şimdi pandemiden dolayı düşüşler olabilir. Şu kesin ki edebiyatımızda dergi okuru sayısı azımsanmayacak derecede. Kader Bolat: Soruşturma dosyasına katkı sunduğunuz için teşekkürler. Ercan y Yılmaz: Asıl ben teşekkür ederim. Ayrıca, belirtmem gerekir. Kartal Belediye Başkanı Gökhan Yüksel'in ve aynı zamanda derginin genel yayın yönetmeni olan Belediye Başkan Yardımcısı Adem Uçar'ın destekleri; derginin yönetim ve yayın kurulundaki arkadaşlarımın gayretleri; şair, yazar ve çizerlerimizin katkılarıyla KE Dergisi okura ulaşıyor. Hepsine çok teşekkür ediyorum. 1982 yılında Batman'da doğdu. Kafkas Üniversitesi'nde Sınıf Öğretmenliği, Anadolu Üniversitesi'nde Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde okudu. Beyazı Kirli öyküsüyle 2009 Gila Kohen Öykü Ödülü'nü aldı. Bu öyküyü de içeren On Üç Sıfır Sıfır adlı kitabıyla 2015 Necati Cumalı Öykü Ödülü'ne değer görüldü. 2010'da Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülleri'nde Dikkate Değer bulundu. 2010 Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü ve 2012 Arkadaş Z. Özger Şiir Özel Ödülü'nü aldı. Şiirleri Yürüyen Siyah adıyla kitaplaştı. Yazıp yönettiği Vitrin adlı filmiyle, 2011 İstanbul Kısa Filmciler Derneği En İyi Film Ödülü'nü kazandı. Uluslararası sergi ve seçkilerde görsel şiir çalışmaları yer aldı. Öyküleri İtalyanca ve Fransızcaya çevrildi. 2016'da Sahir, 2017'de O Öyle Olmadı adlı romanları, 2019'da Son Güzel Günlerimiz adlı öykü kitabı yayınlandı. Askıda Öykü, Öykü Gazetesi gibi süreli yayınlar çıkardı.


Merhaba Nilüfer, çok teşekkür ederim umarın sen de iyisindir. Tabi ki. Gezmeyi çok sevip turist rehberi olmak isterken kendimi sınıfta İngilizce öğretirken buldum. Yıllarca İstanbul'da yaşadıktan sonra İzmir'e taşınıp, e taşınmışken de haydi kitabevimizi de açalım deyip Özgür ile Zorba Kitabevi Kafe'yi açma çılgınlığını gösterdik, iyi de ettik. Edebiyat ve sanatı kovalamaya devam ediyoruz. Egemenin, iktidarın işine gelen ve görmezden geldiği ama bizi derinden yaralayan, acısı hep taze katliamlarından etkilenmemek bizim için imkansız. 3. Sayfa haberi gibi verilen ve politik olan kadın/queer cinayetleri, şiddeti, mahkemelerin verdiği cezaların katillerin sırtını sıvazlaması, kadın mıyız kız mıyız gibi inanılmaz derin sorular, kadınlarla ilgili kararlar alınırken toplantılarda dişi sineğin bile olmaması gibi trajik, yaza yaza bitiremeyeceğim birçok nedenden dolayı öfkemiz giderek artmakta. Bu konuda bir şey yapmak isteyip atılacak ilk adımın ne olduğuna henüz karar veremediğimiz uzun yıllardan sonra okumayı yazmayı seven insanlar olarak gücümüzü edebiyattan almaya ve kadın emeğiyle hazırlanmış bir kitap ortaya çıkarmaya karar verdik. Seve seve. Kitap fikri ortaya çıktıktan sonra hem gelirinin bir kadın dayanışma vakfına gitmesine hem de kadın dayanışmasının bir örneği olması açısından kadın yazar arkadaşlardan öykü rica etmeye karar verdik. Ocak ayının ilk haftası arkadaşlara yazmaya başladık ve tabi size de. Sağ olsunlar memnuniyetle kabul ettiler. Biz isimleri belirlerken konuya duyarlı arkadaşlardan seçtiğimizden cevapları bizi hem şaşırtmadı hem de çok mutlu etti. Daha sonra yayınevi arama süreci başladı bizim için. Toplumsal olaylara olan tavrını bildiğimizden NotaBene Yayınları ile fikrimizi paylaştık ve olumlu yanıt aldık. Bizden desteklerini o zamandan beri hiç esirgemediler. Her türlü ihtimale karşı her şey kesinleştiğinde Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı ile iletişime geçerek projemizden bahsettik. Güzel ve heyecan verici kitap hazırlığı vakıf ile konuşunca daha anlamlı hale geldi. Yoğun çalışmalarımız sonucu 9 Nisan'da kitap raflarda yerini almış oldu. Kitabın oluşum sürecinde bizimle öykülerini paylaşan değerli yazarlarımız Arzu Armağan Akkanatlı, Arzu Eylem, Arzu Uçar, Ayça Erkol, Banu Özyürek, Berna Durmaz, Çilem Dilber, Esmahan Devran İnci, Fatma Nuran Avcı, Jale Sancak, Kader Menteş Bolat, Mevsim Yenice, Müge İplikçi, Neslihan Yiğitler, Nurhan Suerdem, Onur Bütün, Semrin Şahin, Serap Üstün, Sibel Öz ve size çok ama çok teşekkür ederiz. Maalesef konu tam da özetlediğin gibi. Şiddet, cinayet, baskının bin türlüsü kendi istedikleri gibi bir düzen kurmak için, o düzende istedikleri gibi at koşturabilmek için ellerindeki kozlar ve bunlardan da vazgeçmek istemiyorlar. Oysa karşılarında dimdik ve kararlı bir şekilde bizler varız ve biz de İstanbul Sözleşmesi'nden vazgeçmiyoruz. Öfkemiz, hayalini kurdukları gelecekten daha gerçek ve elbet bir gün bu gerçeklikte boğulacaklar. İşte o zaman mahkeme salonlarında sinek kaydı tıraşları ve takım elbiseleri asla işe yaramayacak. Çok öfkeliyim Nilüfer ama asla karamsar değilim. Hiç birimizin kirpiğinin yere düşmeyeceği günlere inancım tam. Evet bu kitap tüm kadın arkadaşlar için KADIN KADININ YURDUDUR demek adına bir dayanışma örneği olsun istedik. İstanbul Sözleşmesi Yaşatır derken sesimizin hep birlikte, kadınlar, queer bireyler ve kadınların yanında olan erkelerle çok daha güçlü, çok daha anlamlı çıkacağına inanıyoruz. Erkek yazarlarla da bu noktada bir seçki elbette yapılabilir. Kirpiğin Düşmesin Yere kitabına öykün ile verdiğin destek için öncelikle çok teşekkür ederim. Kitap adına atılan her adım çok kıymetli olduğundan röportaj için de ayrıca teşekkür etmek isterim. Okuru bol olsun, kitabımız sahip çıkan herkesindir, çok kişiye ulaşmasını dilerim. Çok teşekkür ederim sevgili Nilüfer, İSTANBUL SÖZLEŞMESİ YAŞATIR diyerek ben de son sözlerimi söylemiş olayım.


Erkan Karakiraz: Kitaplar, şiirler, metinler birer durak ise o duraklar arasındaki mesafede boşlukta salındığımı, yönümü tayin etmekte zorlandığımı, süresi/biçimi değişkenlik gösteren safhalar yaşadığımı söylemem yanlış olmaz. Her birim, katedildiğinde, elde edilen sonuç öncesindeki benzer süreçler, aranışlar, karın ağrıları yeniden başlıyor; menzile varıldığındaki memnuniyet, sevinç kısa sürüyor, diyebilirim. Yani o bahsettiğin zemin, hep değişken, kaygan, tehlikeli, belirsiz. 'da merkeze şair-ben olarak kendimi koyduğum algısının uyanmasının nedenleri, her insan gibi doğuştan homo-ludens olmamda her türden oyuna karşı kendiliğinden ortaya çıkıp gelişen eğilimlerimde aranabilir. Huizinga'ya kulak vererek her şeyin oyun olduğu fikrine yaslanabilirsek de şiirlere tek tek bakıldığında her birinde dile geleni, içerden konuşarak sahiplenen özneler, dikkati çekecektir. Bu anlamda, kitabın adındaki Erkan Karakiraz, tam bir özneden çok nesneleşmeye başlamış eksik bir figüre işaret ediyor. Kendinin dışına çıkmış, başkası haline gelmiş, meseleyi dile aktaran, olay mahallinden ses veren bir varlık olarak orada. Zaman zaman da okurun hep aklının bir yerlerinde, dönüştürülmüş terimsel anlamıyla bir nevi yabancılaştırma efekti. E. K.: İlk şiir kitabım İçgeçit'ten sonra, onu -tamamen değilse de- yüksek oranda reddeden bir kitapla, Gürült.'le, çıkagelmiştim. Haziran 2021'de Pikaresk Yayınevi tarafından yayımlanan üçüncü kitabım, İçgeçit'in distopik analog-yavaşlığından, Gürült.'ün suslar, boşluklarla bölünen aksak ritminden çok uzakta ve kitabın, evet, soluk soluğa, ayakları zemine dahi temas etmeden koşturan, hınzır, fakat ciddi söylemlere sürüklenen/sürükleyen bir yapısı var. Her şiir ölçeğinde birbirinin peşinden giden şiirler bunlar ve -biri hariç- her şiir, zıddıyla var oluyor kitapta. Okurda o kontrast duygusunun oluşmasını buna bağlayabilirim; ancak kitaptaki şiirlerin benzerliklerinin zıtlıklarından daha fazla olduğunu söylemem gerekiyor. Yazılma aşamasında, her ne kadar tek ve biricik şiirler olarak vücut buldularsa da zaman içerisinde benzerlikler ve teğet geçtikleri ya da temas ettikleri irili ufaklı unsurlar, onları bir araya getirdi. E. K.: Her şiirin sonunda, parantez içinde, Ayrıca bkz. ile başlayan, kitaptaki bir başka şiire gönderme yapan birer not var ve bu notlar bütünüyle rastlantısal değil kesinlikle. Gönderme yapılan şiirde, o şiirin içeriğindeki unsurlarla ilgili az ya da çok ilgiler, benzerlikler bulmak mümkün. Daha açık ifade etmek gerekirse her şiirin bir siyam ikizi var. Bu fikir, ilk kitabım İçgeçit'teki şiirlere çalışırken de vardı aklımda; hatta o kitabın en başına alınlık niyetine koyduğum ekinoks başlıklı ilk şiirimde, şiir:// dehşet/ siyam ikizim// omzumda sonlanan diyordum. Bende o sıralar karşılığını bulan, yazma süreçlerini dehşete dönüştüren şiirin, benden ayrılamaz bir parçam, siyam ikizim olması düşüncesiydi. Zaman içerisinde, kendiliğinden gelişen bir dürtüyle, aralarında kan bağı olan şiirler yazmış/yazıyor olduğumun ayırdına varmamın itkisiyle, birbirini referans gösteren şiirler düşüncesiyle yer değiştirdi. E. K.: Evet, her bir şiir AMİN. diye bitiyor; ancak her amin aynı niyetle, aynı sesle, aynı içerikle söylenmiyor orada. Şiirlerin tam merkezinde, çoğunlukla zorlu tecrübelerden geçmiş, bunun sonucunda da türlü gözlemler edinmiş ve o tecrübelerin/gözlemlerin sonucunda kendi aminlerini anlamlandıran, değiştirip dönüştüren farklı farklı özneler var. Bunların her biri belki de kitabın adındaki Erkan Karakiraz'ın birer parçasını, uzvunu, yapı taşını, hücresini vs. oluşturuyorlar. Galiba biraz da tecrübelerimiz var ediyor bizi. Buna bağlı olarak kitaptaki hiçbir şiirde, sona eklenen hiçbir AMİN., gerçek anlamıyla, inanç ekseninde ya da bir teslim oluşla kullanılmıyor. Çoğunlukla birer karşı duruşu, mizahı, ironiyi, bir çatışkıyı, cevapsız bir beklentiyi, sonunun nasıl biteceği çok iyi bilinen bir çağrıyı, bireyin oyun oynayan sanata sığınan yanını... vs. imliyorlar. Bir taraftan da kitabın, kendi bütününde ve şiirler ölçeğinde, dayattığı biçimdeki döngü motifini yoldan çıkarmayı, sekteye uğratmayı, engellemeyi hedefliyorlar. Ben kendi adıma, onları, senin de dikkat çektiğin üzere, o depara kalkmış şiirler arasında, koşu mesafesinin içine yerleştirilmiş engeller olarak görüyorum. E. K.: 'ı okuyanların ilk dikkatini çeken unsurlardan biri dikey, yatay ve dairesel olarak döngüler barındırıyor olması. Ekofeminizm okumaları yaparken dikkat kesildiğim konulardan biriydi bu döngü meselesi. Gaia ve Doğa Ana fikirleri odağında, kendi yazdıklarımda varlığını gözden kaçırdığım döngüleri görmeye başladım. Kitaba son halini verir, işlediğim temaları temellendirirken döngü fikri kendini dayatarak tekrar gündeme geldi o yüzden. Şiirlerin bir kısmında ele aldığım, sanatta tarihselliği olan tekrarların, yanı sıra değişimlerin bir aradalığıyla ortaya çıkan döngünün de etkisi var hadisede tabii. E. K.: Bahsettiğin ifade -kitabı sarıp sarmalayan döngü fikrinden bağımsız yaklaşabilirsek- kitabın en sonundaki pilaki kalmadı efendim. başlıklı şiirimin bitişine doğru bir yerde geçiyor. Tam olarak şöyle: en büyük yeteneğiniz gücendirerek tokatlamak. (s. 68). Hangi değerleri sahiplenirsek sahiplenelim -zaman zaman ya da gerçekçi olmak gerekirse her zaman- görmezden geldiğimiz gerçekler, tüm katılığı soğukluğuyla yanı başımızdalar. Bu şiiri ve bu dizeyi yazarken aklımda özellikle bu yoktu ama şimdi Jung'un Normal insan, hayatta metafizik hiçbir şeyin olmadığı hayaline kapılınca tek bir metafizik olayı unutur: ölümünü. sözünü düşündürüyor bana. O şiirin asıl meselesi, başkalarında beğenmeyip eleştirdiklerinin kendisinde de olduğunun belli belirsiz farkında olan bir özneye meydanı bırakmış olması ki eleştirdiklerinden biri de kimilerinin gücendirerek tokatlaması. Senin soruna gelince... evet, yazdığım bazı şiirler, kehanetin kendi kendini gerçekleştirmesi gibi gücendirerek tokatlamıştır beni. Zamanla şairin niyetini aşabiliyor dile getirdikleri ve kendisini şiirden/şairlikten soyutlayarak göstere göstere dolandırabiliyor. O şiirin meselesi bu değilse de daha sonra oraya dümen kırmayacağının garantisi yok. Kitaptaki baskın temalardan biri de sistematik faşizm ve yıkıcı etkileri. Bu sonucun, ateşini sistematik veya bireylerarası faşizmden alan ve psikolojik etkilerle kendini gösteren, kişinin kendi kendine uyguladığı faşizmle ilintisi olduğunu düşünüyorum. Aklımızın bir ucunda ve pratikte, sözünü ettiğim etkilerle, kendi kendimize yönelttiğimiz bir baskı düzeni var. E. K.: Noktalama işaretlerini olduklarından başka bir varoluşa sürükleme düşüncesi, ciddi anlamda şiir yazdığım ilk zamanlardan beri var bende. Artı işaretini bir noktalama işareti olarak kullandığım iki şiir var 'da. İlki madik, ikincisi de yıkıntılarında başlıklı şiirler. Her ikisi de hesaplaşma/yüzleşme ve sözel şiddet üzerine sesini yükselterek dikiliyor okurun karşısına. Yöntem olarak gerilimi yükseltme üzerine düşündüğüm zamanlarda yazdığım şiirlerden onlar. Ancak bunu pek de önemsemiyorum doğrusu. Pilava tel şehriye koymak gibi bir şey sadece. Orada, pirinç daha mühim. E. K.: Kitaptaki şiirlerin, farklı zamanlarda, farklı sebeplerle yazılmaları, kimi şiirlerin ortak izlekler etrafında şekillenmesine engel olmadı tabii ki. En baştan bir seçimle başlamadım yazmaya; o sıralar kafa yorduğum meselelere denk geldi bazıları yalnızca. Kitapta bir araya toplanmalarının sebebi de bu zaten. Şiirlerin hemen hemen hepsinde, bireylerarası ilişkilerde, kendini, eleştirdiklerinin dışında tutmadan hedefe koyan, iğneyi kendine batıran özneler söz konusu. Belki bir örnek vermek gerekiyor... brd hrks yr vr, tanrı parçacığı. sakatat yiyip şiir yazan canavarın tekiyim -hayvanların merhametinde bitimsiz bir kusur- sinsi, adi, ve orospuyum... ne dost ne baba ne koca oldu benden. (s. 34) diyor mesela öznelerden biri. Kendini soyutlamadan, içeriden bir eleştiri getirdiğini iddia edebiliriz. Tabela, bu topraklarda yaşayan tüm eril tahakküm uygulayanların sesini bünyesinde toplayan birine hız sınırını gösteriyor burada sadece. E. K.: mmgelem başlıklı şiirde, yüzümüzün yarısını kaplayan sahte bir gülüş kederimizi örtmeye yeter de artarmış bile. şiirimiz et kokuyormuş şimdi. şiir bizim kamuflajımızmış. (s. 63) diyor oradaki kişi. Bu soruyu sormasan da kitaptan vereceğim örneklerden biri de bu şiir olurdu büyük ihtimalle meseleyi değerlendirmek için. Şair ya da şiir bir erk alanında barınamaz. Şair yalvaç, tanrı, erk, patron, diktatör olmaya girişiyorsa -hatta Ruben Dario gibi, şairlerin tanrının kuleleri olduğunu iddia ediyor olsa bile- orada şiir varsa da eksiktir. E. K.: çoğu kez söz vermeyenlerdenmişiz. güvensiz yalancı kindar ketum inançsız kararsız tutarsızmışız. insan özetiymişiz. iş eldivensiz. (s. 62) böyle diyor orada tam olarak. İki gruba ayrılabiliriz bu noktada: insanlıktan umudunu kesenler ve kesmeyenler olarak. İnsan özetiymişiz diyene kadar -belki klişe gelebilir ama- Sartre'ın Gizli Oturum oyununun sonlarına doğru Garcin'e söylettiklerini göz önünde bulunduruyordum: Hah! Yalnız iki kişisiniz öyle mi? Sizi daha kalabalık sanıyordum... Demek cehennem bu. Hiç aklıma getirmezdim böyle olacağını... Acı, ateş, kızgın ızgara, hepsi sizsiniz demek... Ay! Ne gülünç şey... Kızgın ızgaranın ne gereği var: Cehennem başkalarıdır. Doğru, cehennem başkalarıdır; ancak insan özetiymişiz dedikten sonra iş eldivensiz diye ekleme yapıyorum mmgelemde. Bu, galiba, ben de pek emin değilim bundan, insana duyduğum sempatiden olsa gerek. Umudumu kesmemiş olmalıyım ki tüm o olumsuz özellikleri zorlayıcı bir nedene ya da nedenlere bağlıyorum. Yüzyıllardır yazıla gelen insanlıktan umut kesmediğimize dair güzellemelerin etkisiyle de olabilir bu yönde bir adım atmış olmam. Emin değilim gerçekten; hem de hiç. Şiir de böyle; asla emin olunamıyor.


Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmalarıyla özel tiyatrolar uzun bir aradan sonra sahnelere dönüyor. Tiyatrocular seyircileriyle parklarda buluşacak. Kooperatif ortağı tiyatroların çocuk ve yetişkin oyunlarının yer aldığı program, seyircileri tiyatronun iyileştirici gücüyle yeniden bir araya getirecek. 2 Ağustos-25 Eylül tarihleri arasında düzenlenen Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmaları, İstanbul Fenerbahçe Parkı, Caddebostan Sahil Amfi Tiyatro ve Ataşehir Deniz Gezmiş Parkı Amfi Tiyatro'da gerçekleşecek. Özel tiyatroların ekonomik, sosyal ve hukuki açıdan güçlenmesini ve sürdürülebilir hale gelmesini sağlamak amacıyla kurulan ve Haziran 2021'de ikinci yaşını kutlayan Tiyatro Kooperatifi, yoluna 64 özel tiyatronun dahil olduğu bir yapı olarak devam ediyor. Özellikle pandemi dönemindeki çalışmalarıyla dikkatleri çeken kooperatif, şimdi de açık havada düzenlediği Yaz Buluşmalarıyla salgın nedeniyle aylardır birbirinden ayrı kalan tiyatroları seyircileriyle yeniden buluşturacak. 2 Ağustos-25 Eylül 2021 tarihleri arasında gerçekleşecek Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmalarının programında, kooperatif ortağı olan 39 tiyatro ekibinin çocuk ve yetişkin oyunları sahnelenecek. Ataşehir Belediyesi ve Kadıköy Belediyesinin katkıları, İBB'nin mekan desteğiyle düzenlenen buluşmaların Caddebostan'daki etkinlikleri Anadolu Efes desteğiyle gerçekleşecek. 2 Ağustos'ta başlayacak Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmalarının programı kapsamında Semaver Kumpanya, Biraderler Yapım, QPerformans, Tiyatro Mima, Atta Festival, Primat Atölye, Mesele Kumpanya, Tatavla Tiyatro, Öykü Sahne, Altkat Sanat, Entropi Sahne, Eylül Sahnesi, Reha Özcan Kumpanyası, Yapıcı Tiyatro, Kumbaracı50, Tiyatro Alesta, Tiyatro Biteatral, Balkonda Sanat, Asmalı Sahne, Versus Tiyatro, EKİP Tiyatrosu, Germinal Tiyatro, Kuzgun Yapım, Kadıköy Emek Tiyatrosu, İkincikat, Tiyatro BeReZe, TiyatroTiyatral, Levent Üzümcü Tiyatrosu, Lavean Sanat, Tiyatro YanEtki, İstanbulimpro, Tiyatro 11, Ankara Birlik Tiyatrosu, Tiyatro Hemhal, Gaca Tiyatro, Apartman Sahne, Yolcu Tiyatro, Tiyatro D22 ve Altsahne'nin oyunları sahnelenecek. 11 Ağustos'a kadar Fenerbahçe Parkı'nda çocuk oyunlarının sahneleneceği program, 17 Ağustos'tan itibaren ay sonuna kadar Caddebostan Sahil Amfi Tiyatro'da yetişkin oyunlarıyla devam edecek. Etkinlik kapsamında eylül ayında ise Ataşehir Deniz Gezmiş Parkı Amfi Tiyatro'da yetişkin oyunları sahnelenecek. Oyun başlama saatinin çocuk oyunları için 19.00, yetişkin oyunları için 21.00 olduğu programın biletleri Mobilet'te satışa çıkacak. Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmalarından elde edilen gelir, etkinlikte yer alan tiyatrolara aktarılacak. Kooperatif, salgın koşulları sebebiyle sahnelerden ve seyircilerinden uzun süre ayrı kalan tiyatrolara güç vermek ve bu dayanışmanın bir parçası olmak isteyenlere, bilet satın alma aşamasında iki farklı seçenek sunacak. Tiyatroseverler etkinlik bileti satın alırken destek kategorilerini seçerek dayanışmaya belirleyecekleri miktarda katkı sağlayacak ya da Tiyatro Kooperatifi Yaz Buluşmaları kapsamında sahnelenecek bir oyunun destekçisi olarak dayanışmaya adını yazdırabilecek. Oyun destekçileri, etkinlik alanında ve Tiyatro Kooperatifinin sosyal medya hesaplarında duyurulacak. Tiyatro Kooperatifi, özel tiyatroların sanatsal üretimini zenginleştirirken ekonomik, sosyal ve hukuki açıdan güçlenmesi ve sürdürülebilir hale gelmesi için çalışan sosyal bir kooperatiftir. Tiyatro Kooperatifi, Türkiye'deki özel tiyatrolar için 21. yüzyılda dünya standartlarında çalışma zeminini sağlamayı hedeflemekte ve ekonomik fayda üretme potansiyeline sahiptir. Yönetim kurulu başkanlığını Iraz Yöntem'in, başkan yardımcılığını Yeşim Özsoy'un üstlendiği Tiyatro Kooperatifi'nin diğer yönetim kurulu üyeleri ise Ersin Umut Güler, Mert Fırat ve Muharrem Uğurlu'dan oluşuyor. Tiyatro Kooperatifinin şu anda; Altıdan Sonra Tiyatro-Kumbaracı50, Altkat Sanat, Altsahne, Ankara Birlik Tiyatrosu, Apartman Sahne, Asmalı Sahne, Atta Festival, Baba Sahne, Balkonda Sanat Prodüksiyon, Biraderler Yapım, Craft, DasDas, Ekip Kafile, Ekip Tiyatrosu, Entropi Sahne, Erbulak Evi, Eylül Sahnesi, Gaca Tiyatro, GalataPerform, Germinal Tiyatro, HANN Sahne, ikincikat, İstanbulimpro, Kadıköy Emek Tiyatrosu, Kadıköy Theatron, Koma, Kuzgun Yapım, K! Kültüral Performing Arts, Lavean Sanat Grubu, Levent Üzümcü Tiyatrosu, Mam'art, Mesele Kumpanya, NoAct Sahne, oyun atölyesi, Öykü Sahne-Tiyatro Açıkça, Pangea, Primat Atölye, QPerformans, Reha Özcan Kumpanyası, Sahne3, Semaver Kumpanya, Tatavla Sahne, TTeşkilaTT, Tiyatro, Tiyatro Alesta, Tiyatro Bereze, Tiyatro Biteatral, Tiyatro D22, Tiyatro Dalga, Tiyatro 11, Tiyatro Hemhal, TiyatrOPS, Tiyatro Öteki Hayatlar, Tiyatro. iN, Tiyatro Mima, Tiyatro Pangar, TiyatroTiyatral, Tiyatro Yeniden, Versus Tiyatro, Wise Akademi, Yan Etki, Yapıcı Tiyatro ve Yolcu Tiyatro olmak üzere 64 ortağı bulunuyor ve güç birliği her geçen gün artıyor. Tiyatro Kooperatifi, bu dayanışmayı tüm Türkiye'ye yaymayı arzuluyor ve Türkiye'deki tüm tiyatro kooperatiflerinin birlik statüsünde birleşmesini hedefliyor.