Nedense ülkemizdeki çoğu yapımcı absürt film olayına gereğinden fazla mesafeli. Hal böyle olunca da sinemamız adına çekilen absürt film sayısı çok ama çok kısıtlı. Neyse ki son yıllarda yerli sinemamızın bu kategorideki bayrak taşıyanı Onur Ünlü var da seyirci bir nebze olsun ruhunu doyurabiliyor. Tabii bu açığı tek başına kapatabilmesi asla söz konusu değil ama en azından Ünlü'nün safının belli olduğunu bilmek güzel. Henüz film başlamadan önce ekranda Shakespeare'in en kısa, en uzun, en anlamlı, en sade, en felsefi, en basit cümlesini görünce yüzümde ister istemez tatlı bir tebessüm oldu doğrusu. Film başladığında Kamuran'ı masaj koltuğunda yüksek perdeden konuşurken gördüğümde, kısıtlama günlerinden geçtiğimiz bu zamanlarda tam benlik bir film dedim kendi kedime. Salonun tam da orta yerinde babası Celal'in akademik kariyerini kullanmaya çalışarak üniversiteye masaj koltuğu kakalamaya çalışan bir acemi esnafın yeğenine türlü vaatlerle koltuğu tanıtması tam da bizlere yakışan bir tarz olmuş doğrusu. O arada özenle hazırladıklarını sofraya dizme gayretinde olan Özge ise genç anneliğin tüm eziciliğini ev halkına karşı kullanmakla meşgul. Celal'in kızı Jülide ise babasının genç bir kadınla evli olduğu gerçeğini çoktan hazmetmiş bir kadın olarak belleklerimizde yer ediniyor kendisine. Tabii babaanneleri Kamuran Hanım da öyle. Hatta oğlunun çapkınlıklarına göz yumup torunu, adaşı Kamuran'a laf sokacak kadar seviyor Celal Tan'ı. Özge'nin heyecanının sebebinin Celal Tan'ın doğum günü olmasından kaynaklandığını anlıyorken Kamuran'ın ise Koca adama Celal diyor ya, serzenişiyle epey bir gülümsüyoruz doğrusu. Bu sırada da Jülide'nin Abi mi diyecek kocasına? Ne demesini bekliyorsun? tarzı konuşması ile de silkelenip kendimize geliveriyoruz. Fakat maalesef hiçbir şey ev halkının beklediği gibi olmuyor. Celal Tan eve gireceği esnada salonun ışıklarını kapatıp Celal'e doğum günü sürprizi hazırlamaya yeltenen aileye Celal Tan yapıyor asıl sürprizi. Kapıdan içeri girdikten sonra salona girmeyen Celal'e bakmaya giden Özge'nin başını Kiminle öpüşüyordun? diyerek duvardaki aynaya vuruyor ve kanlar içindeki Özge'nin üzerinde otururken görünüyor aralanan salon kapısından. Olayın şokunu atlattıktan sonra hızla müdavimi olduğu dernek binasına giren Celal kalabalığın içindeki arkadaşı Turan'ı bulup dışarıya çıkarıyor ve Özge'yi öldürdüğünden bahsediyor. Lakin olaya son derece soğukkanlı bir yaklaşım gösteren Turan ise Çırpındı mı çok? gibisinden bir soruyla Özge'nin ölmesinden çok ne şekilde can verdiğinin peşinde olduğunu gösteriyor. Sormuş olduğu soruya aldığı yanıta mahsuben pis pis sırıtarak Çırpınmamıştır o zaman, demesi de cabası tabii. Hatta ve hatta Tam canı çıkacakken yüzünün ifadesi nasıldı? demesi bir sinemasever olarak benim bile asabımı bozuyor. Gerçekten tek kelimeyle müthişsin Köksal Engür! Filmin bir sonraki sahnesinde üç ay önce iki aylık ömrü kaldığını öğrenen bir adam için Turan'ın aslında çok da meraklı olmadığına hak vermem kaçınılmaz oluyor. Zaten bir aylık ömrü kaldığı için Celal'de Turan'ın suçu üstlenmesi konusunda ricada bulunmak maksatlı anlatmış olayı. Bunu da bankta yapmış oldukları konuşmanın akabinde öğreniyoruz. Ve Turan'ın ölümden ne denli korktuğunu da... Bu arada konuşmanın devamını da dikkatli dinlemeniz yararınıza. Bank sahnesi inanılmaz muzip replikler barındırıyor içerisinde. Bir şekilde Turan'ın suçu üstlenmesini sağladığını düşündüğüm Celal eve girince yerde kanlar içinde yatan karısının başında üzülme provaları yaparken ev ahalisi de topyekun dışarıya çıktıkları için Celal'in eve girdiğini görünce olaydan hiç haberleri yokmuş gibi zili çalıyor. Ve doğal olarak o esnada da yapay üzülme sahnesi tavan yapıyor. Ardından zilin tekrar çalmasıyla gizemli görme engelli Ergün davet edildiği ve dayanamadığı için Celal'in doğum gününe geldiğini söyleyerek eve ve filme giriş yapıyor. Ve kardeşi Özge'nin ölüm haberiyle de ciddi anlamda sarsılıyor. Cinayet masası komiseri Hakkı rolüyle Cengiz Bozkurt'un konuştuğu sahnelerde Özge'ye otopsi yapılacağını memleketim Eskişehir'in birkaç güzel görselinin eşliği ile öğreniyoruz. O esnada yine maaile salonda ve harikulade yemeklerle donanmış yemek masasının etrafındalar. Bu arada kadraja Hakkı'nın tam arkasında vakur bir duruş sergileyen Engin Hepileri'de takılıyor. Ölümden korkan Turan'a Celal'in İslam'ın Şartları'nı rakı masasında öğretmesi ise tam bir trajikomik durum. Bu arada barda sahne alan ve dingin şarkılar mırıldanan grubun solisti Okan da Ushan Çakır. Görüldüğü üzere her taşın altından birileri çıkıyor. Film her sahnesiyle sürprizlere gebe. Tıpkı Jülide'nin hamile olduğunu opera sanatçısı sevgilisi Okan'a söyleyip sevgilisinin Jülide'yi evinden kovması gibi... Ama bu Okan bardaki grubun solisti olan Okan değil. Okan Tanülkü... Yani fazlasıyla antipatik olmasının yanı sıra apayrı birisi. Bence filmin en önemli anekdotu: Her an her şey olabilir! Filmin olağan akışı içerisinde kitaplığın başında dedesini yakalamışken intihar eden, babasının günaha girip girmediğini soran Ege'ye Celal Tan'ın cevabı tam bir paradoks niteliğinde: Bazı insanlar canları sıkılınca dünyayı değiştirmek isterler. Dünyayı değiştirmeye gücü olmayanlarsa dünyalarını değiştirirler. Kısacası film bu açıdan da çok başarılı. Buna paralel olarak Ergün'ün bilgiçlik kokan cümleleri ve birbirinden doğru tahminleri de olağanüstü. Şahsi fikrim o ki ailenin birçok üyesinin halüsilasyonlar görmesi şüphesiz filme değişik bir ivme kazandırmış. Ayrıca filmin içinde yıllar önce kaçırılmış bir mutluluk hikayesi, özlem dolu bir aşk sarmalı da yatıyor. Bunu nereden mi anlıyoruz? Elbette Kamuran Hanım'ın Nida Bey'e Kaçalım, yakarışlarından. Olay içinde olaylar! Ablasıyla Okan'ın sır dolu ilişkisini çözen Kamuran'ın Eti Parkı'nda tüm gördüklerini ve bildiklerini Jülide'ye anlatmasıyla olaylar daha da içinden çıkılmaz bir hal alırken Tansu'nun Özge ile olan replikleri gidişatın seyrini tamamıyla değiştiriyor. Daha doğrusu Özge Tansu'yu doğru Okan'a, doğru adrese yönlendiriyor. Aile üyeleri arasında bunlar yaşana dursun kapıcı İbrahim'in desteğini de arkasına alan Celal Tan karakola gidip katilin Turan Altaylı olduğu yönünde ifade verirken çıkıyor karşımıza. Fakat Celal Tan'ın itirafından hemen sonra komiser Hakkı'nın eline almış olduğu dilekçeyi okumasıyla film yine biz sinemaseverlere ters köşe yapıyor. Filmin bu kısmını anlatmaktan ziyade izleyerek öğrenmeniz taraftarıyım. Karakoldan çıkıp Anayasa Hukukçuları Derneği'nin ödül töreninde kendisine takdim edilecek olan ödülü almazdan önce ödül konuşması yaptığı sırada salona Turan'ın girdiğini gören Celal Tan kelimenin tam anlamıyla çılgına dönerken kürsüden ardı ardına küfürleri sıralıyor. Öfkesini alamayıp Turan'ın yakasına yapıştığı anda da Turan son nefesini veriyor. Olayın kötü yanı ise bu defa yaşananların herkesin gözü önünde olması. Diğer bir taraftan Okan'ı bulma telaşına düşen Ergün'ün görme engeline rağmen Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuarı'nda çalışan Okan'ı eliyle koymuş gibi bulması üstün yetenekleri dolayısı ile beni hiç şaşırtmazken Okan'ın Jülide ile olan konuşmalarına rast gelmesi ve duydukları kuşkusuz Ergün'de derin izler bırakıyor. Jülide'nin o anki öfkeyle Okan'ı bıçaklamasını ise yine her zamanki gibi adeta kulakları ile görüyor. Kesinlikle Ergün paranormal bir karakter ve filme de son derece yakışan bir karakter olmuş. Yönetmen Onur Ünlü'nün özellikle kadro konusundaki tercihleri ve doğru kişileri o rollere göre dizayn ve entegre etmesi gerçekten alkışa değer bir başarı. Okan'ı bıçaklar bıçaklamaz ayaklarının çizdiği rotaya uyarak karakola giden Jülide'nin doğruca Hakkı'nın odasına girip ardından Engin İleri'nin odadan çıkmasıyla aniden Hakkı'nın kucağına atlaması ve Hakkı'yı öpücüklere boğarken yapmış oldukları konuşmalardan dolayı ikisinin çok eski tanış oldukları gerçeğini öğrenince en az Ergün'ün bir önceki sahnedeki bocalaması kadar bocalıyorum. Ayrıca son günlerde Masumlar Apartmanı dizisinde inanılmaz bir performans sergileyen Ezgi Mola'nın şapur şupur Komiser Hakkı'yı öpmesini de inanılmaz kıskanıyorum. Ve yineliyorum film, akışı içerisinde her an her şeye gebe. Jülide'nin ateşli öpücüklerinin arasına serpiştirdiği Okan'ı öldürdüm, itirafına binaen Celal Tan'ın evine gelen Hakkı ve Ergün'ün; Celal denilen bu ihtiyar iblis kardeşimi öldürdü, cümlesiyle bir anda gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalsalar da Ergün'ün anlattıklarına pek kulak asmazlar. Fakat kendine inanmayan herkese ve her şeye inat Celal Tan Yalan söylüyor, diyerek kendisine çıkışsa da Ergün sert tavrı ile Celal Tan'ın cılız sesini alt etmesini biliyor. Baskın karakterine ve söylediği cümlelerin doğruluğunun gücüne inanarak tüm aileye ve Komiser Hakkı'ya esaslı bir ders verdiği esnada Es Tv'deki haber bülteninden Nida'nın öldüğü haberi duyulunca salona buz gibi bir sessizlik hakim oluyor. Bu arada haberin detayları ve anlatımı mükemmel biçimde detaylı ve müthiş absürt. Dikkatle dinlemenizi tavsiye ederim. Ölüm haberinin hemen akabinde salonda, herkesin gözleri önünde gelişen olay ise bambaşka bir aksiyon. İlginç aksiyon sahnesinin devamında Kamuran Hanım'ı götürdükleri hastane aynı zamanda Özge'nin otopsisinin de yapıldığı hastane olduğundan Komiser Hakkı otopsisi biten Özge'nin hamile olduğunu tüm aileye açıkladığında herkesin yüzünde şaşkın bir ifade beliriyor. Jülide ise oportünist bir yaklaşımla çoktan Okan olayının ne aşamada olduğunun peşine düşüyor. Böylece Okan'ın ölmediğini ve katil olmadığını oracıkta Hakkı'dan öğreniveriyor. Fakat gerçekten katil olmaya karar verdiği anda da Komiser Hakkı'yı kıskanmakta hiç de haksız olmadığımı ispat etmek istercesine ateşli öpüşmelerin eşlik ettiği bir sahnede suç ortağı Hakkı ile Okan'a acı bir son hazırlıyor. Bu arada Ege de Hakkı'dan hiç hazzetmiyor.


Öfkesini tutkusuna tutturmasına, yeteneğini çalışkanlıkla şahlandırmasına hayran olduğum Beth! diye not aldım son sahne karardığında. Zihnime kazınan bakışlarını da aktarabileceğim bir cümle bulamadım.


SALT Galata'nın 2021 yılı sanat programı belli oldu. Barış Doğrusöz, Deniz Gül, Volkan Aslan, Aykan Safoğlu, Fatma Belkıs-Onur Gökmen sunumları, 'Ardışık' adıyla Ocak 2021'den Ocak 2022'ye SALT Galata'da. SALT'ın davetiyle 2019'da başlatılan stüdyo ziyaretleri ve sanatçı sohbetleriyle geliştirilen Ardışık, 2021'de SALT Galata'da art arda yer alacak beş bağımsız sunumdan meydana geliyor. SALT Araştırma ve Programlar'dan Amira Akbıyıkoğlu ve Farah Aksoy'un, uluslararası kariyerinin gelişme ve olgunlaşma dönemindeki altı sanatçıyla hazırladığı program, çocukluklarını 80'lerde, ilk gençlik yıllarını 90'larda yaşamış bu sanatçılar arasındaki kuşak bağını temel alıyor. Barış Doğrusöz, Deniz Gül, Volkan Aslan, Aykan Safoğlu ile Fatma Belkıs ve Onur Gökmen ikilisinin pratiğinde öne çıkan taze görsel ve kavramsal dağarcık, yaklaşık 25 yıla dayanan tanıklıkları ve ortak hassasiyetleri etrafında şekilleniyor. Sanatçıların Ardışık programındaki işleri, sırasıyla tarih yazımı, dil, kamusallık, simgesel sermaye ve modernleşme başlıkları altında sembolik iktidar meselesini yorumluyor. Toplu bir teşhir ve mukayese ortamı yerine, sanatçıların her birine daha geniş bir alan açmayı amaçlayan program, 2011'den bu yana SALT ile sınırlı iş birlikleri olan isimlerle kurumu, onuncu yılında bir araya getiriyor. Ardışık'ın ön hazırlık döneminde, bütün dünyayı etkisi altına alan olağandışı koşullar henüz ortaya çıkmamıştı. Proje süreci, bir biçim olarak sergilemenin sürdürülebilirliğini sağlamak için gerekli, birtakım geç kalmış soruların önünü açtı. Sanatçılarla yapılan kapsamlı sohbetler, eşitlikçi müzakerelerin kritik önemine işaret etti. Bu bağlamda Ardışık, birlikte düşünmeye dayalı bir yaklaşıma duyulan inancın yanı sıra, bir kültür kurumunun süregelen krizde yeni üretimleri destekleme adımlarına örnek teşkil ediyor. Ardışık programı 19 Ocak'ta, Barış Doğrusöz'ün 2017'den bu yana üzerinde çalıştığı Güç Odağı video üçlemesinin ilk mekansal sunumuyla başlayacak. 28 Mart'a kadar devam edecek sunum ve paralelinde gerçekleştirilecek çevrimiçi atölye ve gösterimlerin ayrıntıları saltonline. org'da duyurulacak. SAHA tarafından desteklenen Ardışık, SALT Galata'nın ardından, L'Internationale üyesi kurumlardan Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie ve M HKA, The Museum of Contemporary Art'ın 2021-2022 programları kapsamında sunulacak.


Doğmakla ölmeye başlarız! Yaşamın sabahı, olgun öğle vakti, hatta gün batımı... Bu derin demde elde ettiğimiz bilgi ve birikimlerin, kendimize saklamadan yaratttığımız güzelliklerin insanlığa bir yararı olursa, sadece günümüzde değil, bizden sonra gelecek olanların da kıymetle, saygıyla anacağı güzellikler olacaktır. Güzellikler! Tiyatro yazarlığı, çeviri, akademisyenlik, oyunculuk ve elbette şairlik. Dahası? Vardır! Sözü edilen bu güzellikleri kuşanmış, kendinden sonrakilere de ışığını sunan, 'Dağın eteğinde/onlardan habersiz/eskimeyen ay ışığı' bir isim Cevat Çapan. Çapan'ın, Sevda Yaratan kitabında yer alan ve 14 dizeden oluşan İzinliler şiirinin, penceremden, 11. dizede, bir başka sanat disiplini, çok sesli müzik yapıtının armonik yapı çerçevesiyle, ait olduğu tonalitede son bulması gibi bittiğini görüyorum. Şiirin devam eden son 3 dizesi, Barok dönem ruhlarının kut sesi Johann Sebastian Bach'ın eserlerinde de olduğu gibi eserin varlığına iliştirilmiş bir sonlanış, bir armonik fiyonk gibidir; uçurtmanın allı pullu kuyruğu... Şiire devam edecek olursak, İzinliler, adeta Başo'nun yürüdüğü Kuzeye Giden İnce Yol'da pastoral bir tablo gibidir. Çapan'ın, Sevda Yaratan kitabında yer alan ve 14 dizeden oluşan İzinliler şiirinin, penceremden, 11. dizede, bir başka sanat disiplini, çok sesli müzik yapıtının armonik yapı çerçevesiyle, ait olduğu tonalitede son bulması gibi bittiğini görüyorum. Şiirin devam eden son 3 dizesi, Barok dönem ruhlarının kut sesi Johann Sebastian Bach'ın eserlerinde de olduğu gibi eserin varlığına iliştirilmiş bir sonlanış, bir armonik fiyonk gibidir; uçurtmanın allı pullu kuyruğu... Şiire devam edecek olursak, İzinliler, adeta Başo'nun yürüdüğü Kuzeye Giden İnce Yol'da pastoral bir tablo gibidir. Evrenimizde bilgi ve toplumsal yaşamın fotoğraflarıyla varız. diyerek, anın belirlenmesi, şimdinin not edilmesi, denklanşöre basılan o kısacık anda Haiku'nun, fotoğraftaki kadrajını duyurur. Barthes'ın dediği gibi, şiirin sonlanışıyla kadrajlanan, ruhumuzun derinlerine yansıyan, uçsuz bucaksız doğada zıtlıklarıyla ışıldayan ay ışığıdır... İzinliler şiiri, diğer şiirlerde de olduğu gibi 'Doğa ve Doğallık' ruhunun esintilerini taşır. Yine aynı şiir, Başo'nun, Kuzeye Giden İnce Yol'daki şiirlerinde olduğu gibi bizi, doğa ve doğallıkla saran, küçük şeylerde saklı umutları açığa vuran bir ruhla selamlar. İzinliler, Japon yazar Daisetsu T. Suziki'nin: ... küçük olaylarla birdenbire içimizde uyanan, parlayıp sönen, geçici olan, kişiye özgün, öznel ve farklı bir duyguyu, bir gözlemi bir sezgiyi ruhsal bir algı ya da durumu dile getirir, söyleyişini de selamlamaktadır. Cevat Çapan, İzinliler şiirinde sessiz sedasız gelip şiire yerleşen o müthiş Haiku'yu, 'Sevda Yaratan' kitabının ilerleyen sayfalarında çoğaltarak, 'Haiku Gibi' başlığı altında filizlendirdiği pek çok şiirle de okuruna gülümser. Yasakmeyve edebiyat dergisinin 62. sayısında yer alan dosya konusu 'Şair ve Okuru'na, dergi editörü Gülce Başer'in Cevat Çapan'la yaptığı söyleşiye, kalemin okur kimliğiyle katılıyorum! Başer'in: Sizde şair özne çoklukla konuşan değil, 'bu şunu söylüyor' diyendir, İkinci Yeni şiiri, 'ben'i hissettiren bir akımdır, ilk kitabınızın çıktığı dönemse, 'ben' şiiri dönemine gelinmiş, ve siz sanki o 'ben'i ben söylemeyeceğim, der gibisiniz! yorumuna Cevat Çapan: Birlikte yaşamak benim için heyecan verici. Eğer insanlar birlikte yaşamayı başarabiliyorsa, aile, arkadaş grubu, topluluk olarak birlikte yaşamayı, belli bir uyum ve anlayış içinde yaşayabiliyorlarsa, bu bana güzel ve heyecan verici bir şey gibi geliyor. diyor. Çapan, 'uyum' un önemine ilişkin de: İnsanların birbirlerini incitmemeleri, kırmamaları, birbirleriyle sevgi ilişkileri içinde yaşamaları çok önemli benim için. Sevgi konusunda da herhangi bir sınırlama olmamalı. İnsan olabildiğince cömert olabiliyorsa, kendini esirgememeli. diyor. Şairin dünyasına, yine Kuzeye Giden İnce Yol'dan baktığımda: Doğa ve doğallığa önem veren anlayışını, insan sevgisi ve uyumun ruhunu sardığı gibi şiirini de saran sevecenlik ve birliktelik olduğunu izliyorum. Kuzeye Giden İnce Yol'da, Matsuo Başo'nun varlığına sinen Sabide kişi, düşünsel dinginliğe, huzura; kendiliksiz, kocaman evrenin kişiye aldırmayan kayıtsız bütünlüğüne girmekle, onun içinde erimekle ulaşır. Yine, Başo'nun varlığına sinen Şiori de Çapan'ın yapısında yer alan ve okuruna yansıyan olarak görülür. Çapan, küçük şeylerin güzelliğine ulaşarak sesleniyor okurlarına! Bu da Kuzeye giden İnce Yol'da Wabi ilkesine denk düşüyor. Aynı yolda, 'Şaire' yansıyan Fuga ruhu da Çapan'ın yaşamı ve doğayı duru bir duyarlılıkla kucaklaması olarak görülebilir. Yasakmeyve edebiyat dergisinin dosya konusu 'Şair ve Okuru'na dönersek, editör Gülce Başer'in: Kendinizi en çok ne zaman şair hissettiniz? şeklindeki içtenlikli sorusuna, Cevat Çapan aynı içtenlikle: Bu sanki birtakım insanlarla aynı şeyleri düşündüğümüz hissettiğimiz anlar vardır ya hayatta. En çok o zaman şiirsel bir durum içinde hisseder insan kendini diye düşünüyorum. Yaşanan herhangi bir olay karşısında olayın yarattığı ortak bir duygu ortaya çıkabilir. Çocuklarınızla, başka yakınlarınızla yaşadığınız böyle anlar vardır. İnsan bu anları paylaşmanın heyecanıyla kendini şair gibi hissedebilir belki. Ama yalnızlığın yaratttığı şiirsel durumlar da olabilir. diyerek cevaplıyor. Çapan, söyleşideki: Ben şairim ve böyle yaşıyorum, dediğiniz de böyle bir an mı? sorusu için de şunları ekler: Böyle bir şey düşünmedim hiç. Daha doğrusu insanın en beklenmedik bir anda kendisini şaşırtan bir görüntü, bir ses sanki onun nicedir aradığı bir gerçeğin şimşek gibi çakarak karşısına çıkmasıyla da şiirsel bir yoğunluğa ulaşırsınız, onu dile getirecek sözcükleri bulabilirsiniz. Başo'nun sessize yürüdüğü Kuzeye Giden İnce Yol'a dönüyorum, şairin bu düşünceleri bana, Virginia Woolf'un Haiku için: Gündelik küçük mucizeler... ya da Roland Barthes'ın: Karanlıkta apansız çakan kibritler. deyişlerini anımsatır. Başo'nun yalın, dingin Zen bahçesinde toprakta gezinen tırmığın, apansız küçücük bir taşa çarpmasıyla ortaya çıkan o sese gizlenmiş şiirdeki Satori hali ya da şiirin, şairi, Kuzeye Giden İnce Yol'da, bilinci içeriksiz bir esrimeye neden şimşeğe savurması, bilincin kabuğunun kırılarak zamansız zaman da olması gibi Cevat Çapan'da okura, yalnızlığın yarattığı şiirsel durumları işaret eder. İlginçtir, sevgili Başer'in 'Şair ve Okuru' söyleşisi odağında okumalar yaptıkça, Cevat Çapan'la Matsuo Başo, Kuzeye Giden İnce Yol'da, kendiliğindenlik ve konulara yaklaşım adımlarıyla, sanki birliktelik yürüyüşünü sohbet etmekteler. Editör Gülce Başer'se söyleşisini, Kuzeye Giden İnce Yol'da bir yanında Matsuo Başo, bir yanında Cevat Çapan'la dinginliğin huzuruyla yapmaktadır. Ustaların arasında bir ara söze giren Başer, Çapan'ın hareketli yaşamına da işaret ederek, şairin sosyalliğinden, Karagöz oynatmalardan atölyelere uzanan hobilerinden söz eder. Çapan'ın, tatlı bir tebessümün ardından: İnsanın ilgilendiği şeyler çok olursa, o ilgilendiği şeylerle verimli bir şekilde ilgilenmek istiyor. Diyelim sinemayla ilgileniyorsan, onun bir çeşit tiryakisi oluyorum. Yahut tiyatro gibi hele de dersini vereceksem, onu iyi öğrenmeye çalışıyorum. Daha doğrusu iyi bir öğrencisi olmaya çalışıyorum ilgilendiğim alanların. Bu da beni daha etkin bir hale getiriyor, o konularda bir şey yapmamı kolaylaştırıyor. İlgilendiğim şeye ilişkin bir heyecan, bir canlılık duyuyorsam, onun hakkını vermeye çalışıyorum. Bunun ortaya çıkmasının nedeni, bu işi tek başına değil, öğrencilerle yapıyor olmak. Bu da insanın gücünü ve görünürlülüğünü artırıyor. dediğini duyuyorum. Çapan, Haijin Başo'yla adımladığı sohbete göndermeler yapmaktadır. Peşleri sıra gittiğim 'İnceYol'da, Başo'nun, kulağıma fısıldayan sesi, bilinçdışının içini görebilme anıyla Cevat Çapan'ın söyleyişlerini kucaklar gibidir: Çam ağacını öğrenmek istiyorsanız çam ağacına, bambuyu öğrenmek istiyorsanız bambuya gidin. ... konunuz ve siz bir olduğunuz zaman, zihniniz de kendiliğinden oluşacaktır, yani; konunuzda gizli gizli parıltılar ararken derin biçimde yoğunlaştığınız bir zaman. Çapan adeta, Daisetsu T. Suziki'nin de söylediği gibi bizi, buradan alıp kentlerden çok uzakta olan dağ manastırına, orada meditasyona dalmış rahiplere, yaşlı ağaçlara, yabanıl dağçiçeklerine, ve hatta belki de bir dereciğin mırıltılarına götürüyor; açgözlülük, çekişme gibi insan durumlarından uzak, sessiz, dingin bir atmosfere taşıyor, okurunu. Server Tanilli'ye selamla: İyi ki varsınız, Sayın Çapan!


Murathan Çarboğa... Fantastik öykülerinde Anadolu'yu, çocukluğunun bahçelerinde annesini ve babasının şiir dizelerine sinmiş varlığını hissettiğimiz, dizelerinde duygu çoğaltan edebiyatçımızı kaybetmenin buruk bir şaşkınlığı var üstümde. Şiirleri yoldaşsız ; öyküler dengbejsiz kaldı. İshak Kuşu'nun Çağırdığı Çocuk adlı öykü kitabında yer alan öykülerini yarışmalara göndermeden benimle paylaşırdın. Bazen haddimi fazlasıyla aşar, fena eleştirirdim seni. Sense her defasında, Güler beni eleştir, sen sıkı eleştiriyorsun. derdin. Tanpınar Şiir Ödülü'nü aldığında Güler seni iyi ki dinledim, son dizeleri değiştirdim, ödül almam da senin de emeğin var. diye çorbada tuzu bile onore edecek alçakgönüllü bir adamdın. Ben ki edebiyatın basamaklarına yeni adım atan, emekleyen bir çaylaktım. Öykü yolculuğuma adım atmamdaki en büyük yardımcım, öğretmenimdin. Sadece benim değil çevremdeki herkese yardım eder, adeta herkese yetişirdin. Bunu da hiç gocunmadan severek yapardın. Öykü ve şiir yolculuğumda deli saçması abuk subuk yazdığım onca metnin içinde gözünün nuru var. Hatay'da tanıdık tanımadık kim varsa edebiyat noktasında bir el vermişliğin vardı senin. Bunun aksini kimse inkar edemez. Seni kaybetmeden önce blogunu açıp Dilemma şiirini okumuştum birkaç gün öncesinden. Yanımdaki arkadaşa, Ne zaman Murathan Çarboğa'nın şiirlerini okusam aynı yoğun duygular içinde oluyorum, o yoğunluk, o derinlik nasıl oluyor da her defasında aynı kalabiliyor? demiştim. Sanırım bir daha böyle derinden sarsıcı yeni şiirlerinin olamayacağı duygusuyla baş etmem gerekecek. Benim gibi düşünen okurlarının, bu vakitsiz gidişi hazmetmesi çok zor olacak Murathan abi, çok zor olacak. Ve öyle içim rahat ki seni uğurlarken, ne güzel edebiyat dolu anılar biriktirmişim ki... Yokluğuna alışmak kolay olmayacak ama anılarda güzel kalmanın o kalp ağrıtan hüznüyle karışığım abim. Karmaşık ruh halim, bir yandan iyi ki tanımış seni der; bir yandan çok erkendi be abi, acelen neydi der. Sen her ne kadar çevrene kırgın gitsen de abi, senin kıymetini bilen bir avuç insan olarak eserlerini yaşatmak boynumuzun borcu. Yok öyle ben gittim demek, eserlerinde kadim kalan o esrik duyguların başka dillerde yoldaşlık edecek. Başka yaralara merhem olacak. Şiirlerini içen şifa bulacak; öykünü okuyan yılkı atlarının üstünde içine attığı baskıladığı tüm duygulara özgürlüğün kılıcını çekecek. Yok öyle aramızdan ayrılmak, dilimizin varamadığı yok oluşu bizlere kabullendiremezsin. Şiirinde de dediğin gibi unutuş aldanmaktır; biz seni unutursak kendimizi aldatmış oluruz.


1. Türk Şiirinde 1980 Kuşağı adlı çalışmamdan duyulan memnuniyetsizlik üzerinden psikoloji geliştirip vizyonsuz genelleme yaparak edebiyatta ve sanatta kuşak yoktur demek sığlıktır. Bu sadece Türk edebiyatının değil, başka edebiyatların da gündeminde olmuş bir kavramdır: Beat Generation kavramını ben uydurmadım! 70 Kuşağı kavramı kullanılmaya başlandığında da ben henüz ilkokula bile başlamamıştım! 2. Kuşak kaç yılda oluşur, gerekçeleri nelerdir, bunlar ortaya koyulmadan kuşak kavramını kullanmak yanlıştır. deyip durmuş dosyaya katılan arkadaşların bir kısmı. Katılıyorum! Ne var ki ben zaten söz konusu kitabımın ilk bölümünde bunu otuz sayfa boyunca tartıştım, notlandırdım. Burada tekrar anlatmayayım, bir zahmet o kısma bakınız! 3. Kuşak çatışması diye bir şey olmadığını, bunun uydurulduğunu söylemek cahilliktir. Milli edebiyat kuşağı Servet-i Fünun ve Fecri Ati kuşaklarına; 1950 Kuşağı, 1940 ve Garip Kuşağına; 1960 Kuşağı şairleri de 1950 Kuşağına ve İkinci Yeniye ciddi ve iddialı itirazlarla şekillenmiştir. Bu iş, reklamcılığa benzemez! Boş atıp dolu tutmak, edebiyat tarihçiliğinde mümkün değildir. Ben reklamcılık mesleği hakkında atıp tutmuyorsam, reklamcının da Türk edebiyatı tarihi hakkında gereksiz yere konuşmaması, illa da söz almak istiyorsa öncelikle 4-5 edebiyat tarihi ve 40-50 makale okuması lazımdır. Hilesiz Terazi ve Şiir Yüklü Gemi orada duruyor! 5. Bir zamanlar şeyh-mürit edebiyatı zirvelerinde dolaşıp sonra bundan vazgeçmiş görünerek gelenek goygoyculuğu yapmak kişiyi bir yere taşımaz. Olsa olsa akan bir nehrin kenarında oturup gelen geçene bakarsın, laf söyleyecek adam ararsın, polemikten beslenmeye çalışırsın. Böyle böyle yıllar geçer gider, sonra bir bakarsın ki arpa boyu yol gidememişsin. Irmak akar, mürit bakar! 6. Kuşak şairlerinin gelenekselci, imgeci, anlatımcı, folklorik... vs. şeklinde tasnifine karşı çıkmak mütenekkitliktir. Nedeni açık! Bağlam yoksa anlam da yoktur ve güzelleme veya küfür edebiyatı yapmıyorsanız her şairin hem tarih içine hem de kendi dönemi içinde bağlama oturtulması şarttır. Bağımsızlık bile bir bağlamdır. Bağlamı belirleyen de araştırmacı değil, tam tersine, şairin yazıp söyledikleridir! Bir başka ifadeyle 30 yıl gelenek, şeyh-mürit dairesine övgüler yağdırıp şimdi bunların modası geçtiği için kendini farklı bir yere konumlandırmaya çalışmak, bunu yaparken de araştırmacıya desteksiz tenkit yöneltmek, 30 yıldır reklamcılık gibi kapitalist bir meslek icra edip devran dönünce antikapitalist resim vermeye çalışmak köylü kurnazlığıdır. Siz, unutulup gitti zannedersiniz ama edebiyat tarihi ve arşiv unutmaz, 40 yıl önce söylediğiniz bir söz bile inkardan beridir. 7. Okumadan bilgi sahibi olmaya çalışan genç arkadaşım. Seni kullanmaya çalışanların amacı kendilerine yem etmektir. Kuşak kavramının yanlış olduğunu göstermek için, 1980 Kuşağı içinde gösterilen şairler 90'larda ve 2000'lerde yazmaya devam etmediler mi? diye sormuşsun. Elbette devam ettiler! 500 sayfalık kitabı boşuna yazmadık. Oku, kitabın yeni baskılarda güncellendiğini, şairlerin en yeni eserleriyle ilgili değerlendirmelerin de kitaba eklendiğini, yeni kitaplarındaki yönelişlerinin de gösterildiğini göreceksin. Varlık'ta da birkaç yıl önce 80-90 karşılaştırması amaçlı bir dosya yaptık, oraya da bak! Bu satırların yazarının, 80 Kuşağı şairlerinin en önemli yapıtlarının çoğu 90'larda yayımlanmıştır. dediğini ve bunu madde madde gerekçelendirdiğini göreceksin, sakın şaşırma! Unutmayın ki benimle uğraşmak, dünyayla uğraşmaktır.


Hatay'da yerel bir gazetede Güneş Hepimiz İçin adıyla yürüttüğü kültür-sanat-edebiyat söyleşi sayfasının yanı sıra, yine aynı gazetede Antakya'dan Dünyaya Açılan Pencere adıyla şiir köşesi ve radyoda Umudun Sesi adlı bir programını hazırlayıp sunan Nebih Nafile, 2018'den beri Kültür Kentleri Birliği Hatay İl Temsilciliğini de yapmaktadır. Pandemi koşullarında da hız kesmeden sürdürdüğü yoğun çalışma temposu içerisinde bizi kırmayıp sorularımızı cevapladığı için okurları adına teşekkürlerimizi sunuyoruz. - Şair ve yazar kimliğinizin yanı sıra müzik çalışmalarınızla da tanınıyorsunuz. Bize kendinizden bahseder misiniz? Çalışmalarınız ne zaman ve nasıl başladı? İncelikli yüreğiniz için teşekkür ediyorum. İnsanın kendisinden söz etmesi ne kadar zor olsa da kaçışım yok galiba. Müzikle tanışıklığım, henüz kasetlerin yer aldığı ve basit bir kaset çaların bulunduğu bir dünyada babamın, özellikle Aşık Mahzuni Şerif türkülerini dinlemesiyle başladı. Sonra lise zamanlarımda, şimdilerin öğrenci bağlaması dediği bir düzeyde bir bağlama hediye etmişti bana. Ancak etrafımda enstrüman çalan yok, bu işi öğretecek yaygın pek kimseler yok. Öylece duvarda asılı kaldı o bağlamam uzun bir süre. Zaman zaman elime alıp hal hatır sorduğum olmuştur elbet. Ancak akort yaparken ya teller kırılırsa diye bozuk akortla çok çaldığım olmuştur. Tel kırılırsa yenisini alamayacaktım ya da çok zor alacaktım. Üniversite eğitimim için Ankara'ya gittiğimde etrafımda eli bağlama tutan türkülü yürekler çoktu artık. Kulaklarımda nüvesi kalan türküleri yavaş yavaş akortlu ve üstelik kaliteli bağlamalarda çalmayı deneyebiliyordum. Ödünç bağlamadan sonra harçlığımla aldığım ilk bağlamam Ankara'dan. Farklı bağlamalar satın almama rağmen ilk bağlamamı halen gözüm gibi koruyorum. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Antakya doğumluyum. 1992 de başladığım öğretmenlik görevimi devam ettiriyorum. Öğrencilerimle sınıfta bulunmak, atölyede üretmek en güzel keyiflerden birisi. Mektuplarımda, günlüklerimde, askerde küçük küçük kağıtlara yazdığım şiir dörtlükleri ve okuduğum kitaplar belleğimi besledi. Daha sonraları yazmaya başladım. - Covid 19 salgın hastalık, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de gündelik yaşamda kısıtlamaları, uzaktan uzağa maskeli yaşanan bir dönemi beraberinde getirdi. Uzun süreceği tahmin edilen bu süreç hakkında neler söylemek istersiniz? Pek çok sanatsal etkinliğin iptali sebebiyle olumsuz yansımalarını hissediyor olsak da uzun vadedeki etkisi nasıl olacak sizce? Sanırım en çok sanat etkilendi. Bununla birlikte özellikle küçük ölçekteki işyerlerin mecburen kepenk kapatmasıyla ekonomi büyük bir çöküş yaşadı. Dolayısı ile hepimizi çok ciddi bir şekilde olumsuz etkiledi. Dünyanın tüm insanlarını etkisi altına alan Covid 19 salgını biteceğe pek benzemiyor. Sanırım onunla birlikte yaşamayı öğrenip, ona yakalanmamak için mücadele edeceğiz. Bu arada bizleri de uzaktan alışverişe alıştırdılar. Bir nevi yeni dünya düzeni diyorlar. Bu süreç bana çok yaradı diyebilirim. İkinci çocuk hikayeleri dosyamı bitirdim. Her hafta, Özyurt Gazetesi'nde tam sayfa olarak yayınlanan, sanat, edebiyat ve bilim alanında kendi dallarında uzman dostlarımla uzaktan uzağa söyleşilerim devam ediyor. - 2005 yılında yayın hayatına giren ilk şiir kitabınız olan Umut, Yaşam, İnsan 'dan sonra yayınladığınız beşinci şiir kitabınız olan Gecenin Resmi 2020 yılının Mart ayında okurlarıyla buluştu. Aynı değil/su, aynı değil/ekmek, aynı değil/insan, aynı değil... dizeleriyle başlayan şiirinizde vurguladığınız değişim hakkında ne demek istersiniz? Sizde en çok iz bırakan değişim ne oldu bu süreçte? Belirli bir yaştan sonra eskiye özlem olduğu söylenir. Ancak ben eskiyi daha samimi, daha gerçekçi, paylaşımcı ve doğal olduğu için seviyorum. Köyde yaşamadım ancak akrabalarımın büyük çoğunluğu Aknehir köyünde yaşıyorlar. Bulgur kaynatma, buğday hasadı, tarla sürme hep birlikte yapılırdı. İnsanlar birbirlerine daha çok yardımcı olurlardı. Ektiğiniz tohumun buğdayı, unu ve dolayısı ile ekmeğin tadı da daha iyi olurdu. Bu süreçte ben kendi şiir dosyamı ertelemiştim. Gecenin Resmi şiir kitabım sizin de ifade ettiğiniz gibi okurlarıyla buluşması 2020 Mart ayını buldu. En büyük değişim teknolojiye çok hızlı bir giriş oldu ve hızı kesilmeden hepimizi tutsak etti. - Güneş Hepimiz İçin başlığındaki gazete sayfalarındaki köşenizde ve Umudun Sesi isimli radyo programınızda sanata gönül vermiş kıymetli isimleri taşıyorsunuz. Yakın zamanda da yine gazetede Antakya'dan Dünyaya Açılan Pencere olarak imgelediğiniz Şiir Köşesi oluşturdunuz. Coğrafi sınır gözetmeden size ulaşan şiirleri yayınlıyorsunuz. Paylaşmayı seviyorum. Ekmeği, tuzu, yaşadığım zamanı ailem ve dostlarımla paylaşırken, üretilen güzellikleri daha farklı kitlelere ulaşması konusunda yardımcı olmaktan dolayı çok keyif alıyorum. Paylaşırsanız yaşam anlamlaşır. Neyi, nereye götüreceğiz? Edebiyat ve sanat dünyasında çok anlamsız kıskançlıkların olduğunu görüyorum. Bazıları yıkıcı ve kırıcı oluyor. Güzel gördüğüm bir şeyi kıskanmaktan ziyade daha iyisini ve farklısını nasıl yapabilirim düşüncesi hakimdir bende. Yıllar önce 3-4 kişi ile başladığımız içtenlikli Antakya'da Edebiyat ve Sanat toplantılarımızı gün geldi salonlar sığmaz oldu. Buna en yakın şahidim başından bu yana bir an olsun beni yalnız bırakmayan Duran Yaşar ağabeyimdir. Bana ulaşan her kitabı mutlaka okurum, radyo programlarımda dinleyicilerime tanıtırım. - Ahmet Yesevi Üniversitesi Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'nde yer alan ve şiirleri tez çalışma konusu olmuş bir şairsiniz. Yaşarken her şaire nasip olmayan bu gelişmeler sizi nasıl etkiledi? Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü başlangıçtan günümüze kadar Türk edebiyatına ait şair ve yazarların biyografilerini modern biyografi anlayışına göre ele alan bir çalışmadır. Prof. Dr. Fatih Sakallı'nın tez danışmanlığını yaptığı Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi İbrahim Gündoğdu Eylül 2020 itibariyle Hataylı şair-yazar, müzisyen Nebih Nafile'nin Şiirleri Üzerine Bir İnceleme adlı yüksek lisans tezi akademik dünyadan güzel bir onur. Öncelikle çok heyecanlandığımı belirtmek isterim. Bulunduğum yerden daha ötesine sağlam adımlarla yürümek için daha dikkatli olmak zorundasınız. Bu anlamlı çalışmalarda bana yer veren kıymetli dostum Prof. Dr. Fatih Sakallı'ya teşekkür ediyorum. - Son kitabınızdaki.... yazdıkça, okudukça, yaşadıkça /yürek bahçem hep bahar /bazen diyorum kendi kendime/ koşmayayım bu kadar hızlı/okumayayım bu kadar türkü/sus, diyor yüreğim/yorgunluklar olmasa/ ne olurdu dinlenmenin dizlerinde pek çok cevap saklı olsa da; yine de sormak istiyorum. Özellikle bu zorlu zamanlarda üretim heyecanınızı besleyen unsurlar hakkında ne söylemek istersiniz? Şiirinizde dile geldiği gibi gerçekten de kendinize bazen bu kadar hızlı koşmasam dediğiniz oluyor mu? Yolda ne gibi zorluklarla karşılaştınız? Uzun bir süre Türkiye Edebiyatçılar Derneği Hatay Temsilciliği görevimi, gerçekleştirdiğimiz sayısız etkinliklerde sürdürdüm. Haziran 2018 tarihinden bu yana Kültür Kentleri Birliği Hatay il temsilcisi olarak sanat ve kültürel etkinliklere devam etmekteyim. Yardım isteyen her yazar arkadaşımızın kitap tanıtımını başarıyla el birliği ile gerçekleştirdik. Yazmaya gönül vermiş genç arkadaşlarımıza elimden geldiğince yol gösterdim. Özellikle Hatay'da gerçekleşen kitap fuarlarında yazar arkadaşlarımızın stantlarda istedikleri gün ve saatlerde bulunmaları konusunda çok yoğun çalışma gerektiren programları üşenmeden yaptım. Kendi etkinliğine bile geç gelen yazar arkadaşlar tanıdım. Bu gibi durumlarda insan bir durup yaptıklarını gözden geçiriyor. Yine de her arkadaşımın işine koşmaktan kendimi geri alamıyorum. - Şairlerin, yazarların genellikle tek başınalığı tercih etmeğe eğilimli olduğu gerçeği ile ters düşen bir durumunuz var. Yaşamını sanat üzerine kurmuş, yazdığı gibi yaşayan bir öğretmen ve aynı zamanda müzisyen evlatlara sahip babasınız. Öğrencileriniz ve aileniz için ayrıcalıklı bir özellik taşıyan bu durum sizin açınızdan nasıl görünüyor? Zamanınızı nasıl planlıyorsunuz? Nasıl yetişiyorsunuz onca işe? Sadece sevmek diyorum. Daha önce görev yaptığım okulda şiir ve türkü kulübünü Canan Başkaya öğretmen arkadaşımla gönüllü olarak kurulmasına vesile olmuştum. Daha sonraları şiire, müziğe gönül vermiş arkadaşlarımız da destek verdiler. Sıra dışı şiir ve türkü etkinliklerimizde öğrenci, öğretmen, veli, hepimiz omuz omuza, yürek yüreğe emek verdik. Gerçekleştirdiğimiz etkinliklerimizin neredeyse tamamı YouTube sosyal paylaşım sitesinde mevcut. Bu etkinliklerin hazırlık aşamasından sunumuna kadar tamamında sevgili eşim, çocuklarım genelde yanımdaydılar. Dolayısı ile hepimiz farklı keyifler alıyoruz. Ankara'da yaşayan müzik öğretmeni kızım var, oğlum Merih, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Türk Müziği Devlet Konservatuvarı bölümünde eğitim görmektedir. Küçük oğlumuz Ekin bilişime meraklı ortaokul öğrencisi. Zamanımı özellikle planlamam. Önceden yapılacaklar vardır ve zihinde yer almaktadır. Zamanı geldiğinde yapılıyor. İstemek, sevmek, inanmak gerekir. Onca işe nasıl yetiştiğimi inanın ben de bilemiyorum. - Bir şiiri tamamlamak mı, bir türküyü bağlamanın telinde coşturmak mı veya türküyü kalabalıkla birlikte söylemek mi? Seçim yapmanız gerekirse hangisini seçerdiniz? Türküleri her zaman için kalabalıkta, dost meclisinde birlikte söylemek çok keyif verir. Bir şiirin tamamlanması yeni türkülerin dostlarla söylenmesi demektir. Bağlama çalıp, türkü söylemek birçok güzel duygunun yüreğinizin döşünü kabartmaya yeterli olacaktır. - 2020 yılı zor bir yıldı ve dünya neredeyse ilk defa yeni yılı karşılamanın sevincinden çok her anlamda zorlu geçen bir yıldan bir an önce kurtulmanın telaşındaydı. Yine de yeni başlangıçlar, insanda kaçınılmaz olarak olmasını istediklerine dair umutlu bir heyecan demek. Gelecek günler için planlarınız, projeleriniz nedir? Yaşama sevincimi hiç yitirmedim desem yeridir. Ancak korona virüs salgını nedeniyle kaybettiğimiz dostlarımız, yakınlarımız beni ciddi bir şekilde üzdü. En yakınlarına sarılamadan, vedalaşmadan toprağa verilen insanlar için ailecek için çok üzüldük. Bu yaşadığımız salgın süreci plan yapmanın anlamsızlığını gösterdi. Sürekli bir değişim ve gelişim içindeyiz. Zamana ayak uydurmak ve yaşama anlam yüklemek için mümkün olduğunca okumak gerekir. Sevdiklerime her zamankinden daha çok zaman ayıracağım. İmkanlarım el verdikçe seyahat etmek istiyorum. - Sizinle söyleşi yapmak üzere hazırlık yaparken başta da söylediğim gibi karşılaştığım zorluklardan biri de yöneltilecek soruların hangi konu özelinde olmasına karar vermek oldu. Üretimde bulunduğunuz her alan; müzik, şiir, radyo programı, söyleşiler, öğretmenlik hayatınız kendi özelinde ayrı bir söyleşi konusu olmayı hak ediyor. Soramadığımız pek çok konu hakkındaki eksikliğimizin farkında olarak ve bu çerçevede hoş görünüze sığınarak sonuna geldiğimiz söyleşimize eklemek istedikleriniz var mı? Öncelikle size teşekkür ediyorum. Yaşamın akışı içinde anne, iş kadını ve yazar yönünüzle yaşam da ben de varım dediğiniz için sizi kutluyorum. Sanatın yaşam sevincini çoğaltacağına olan inancımızla aşkın, umudun, barışın ve kardeşliğin sesi olmaya devam edeceğiz.


Mavi Yıldızadlı kitabıyla 2018 Gülten Dayıoğlu Vakfı İlk Gençlik Romanı Ödülünü alan, çocuk edebiyatının sevilen yazarı Dilge Güney bu kez akran zorbalığını ele aldığı bir kitapla okurlarıyla buluştu. Dilge Güney ile Nöbetçi Oyun Arkadaşı ve çocukların dünyası üzerine konuştuk.


Daha önce yapmış olduğu çalışmalarla modern Türk şiirinde kendi eleştirisini oluşturmayı başarmış; Mezarlar Eskimedi, Bir Mektupta İki Yalnızlık, Uhrevi Zorba, Düşle Gelen, Su Yarası, Büyülü Bir Yay Çalışması, Yok, Karganın Mürekkebi, Fora, Mis, Mağlup gibi şiir kitaplarıyla tanıdığımız şair-eleştirmenlerimizden Koray Feyiz'in bir inceleme kitabı, Şiirden Sesler Korosu; Kaos Çocuk Parkı Yayınları tarafından yayımlandı. Kendisiyle yeni çıkan bu son kitabı ve genelden özele Türkiye'deki şiir, eleştiri üzerine hoş bir sohbet gerçekleştirdik.


Ece Apaydın postmodern bir şair. Sözcüğü gerçeği anlatmak için kullanmıyor, bir gerçek yaratmak için kullanıyor. Dilin olanaklarını sınırsızlaştırıp bu sınırsızlıkta şiirini büyütmüştür. Bir şiirin inine hemen ulaşmak şiiri cazibeli kılmıyor. Şiir kendisini hemen okura teslim etmemesi gerekir. Şair okura zorluk çıkarmalı, kuru ve açık bir anlatımdan her zaman kaçınmalıdır. Okurken Apaydın'nın şiiri de emek, dinginlik, çaba gerektiren bir şiir. Okurken çaba gerektiren bir şiirin şairinin yazarken çok sancılar çektiğini düşünüyorum. Ben Salome bir çırpıda okunup bitecek bir kitap değil. Bu nedenle ben de sindirmeye çalışarak okudum. Apaydın'nın şiiri kapalı bir şiir olmasına karşın okura açık kapılar bırakıyor. Şiirde otorite yok bu nedenle okur şiiri beninde yeniden yaratma imkanı bulabiliyor. Okur yönlendirmeye ve açık bir anlatıma maruz kalmadığından şiire yeni bir soluk getirebiliyor. Apaydın'nın şiirinde özgürlük var, dizelerde okur özgürlüğe bürünebilir. Bununla birlikte şiirlerini okuyan eğer bir şair ise ilham alıp şiir yazma gücü bulabilir. Bazı şairler vardır şiirleri şiir yazdırır örneğin Ece Ayhan gibi. Apaydın'nın şiiri de şiir yazdırır. Sıra dışı, az kullanılan sözcükleri şiire kazandırmış. Bu sözcükleri şiirde sırıtmadan kullanabilmiş ve ses özellikleri şiire iyi bir ahenk katmış; ispanyolet, kukuleta gibi. Bununla birlikte mikroskobik canlılardan tutun uzay geometrisine dair sözcükler var. Apaydın'nın dizeleri aracılığıyla mikroskobik bir yolculuktan uzay yolculuğuna katılabilirsiniz. Bu durum aynı zamanda şiirini evrensel kılıyor. Dizelerinde tiyatro, heykel, müzik, biyoloji, geometri gibi alanlardan terimler, bilgiler var. Bu da Apaydın'nın donanımlı olduğunu gösteriyor. Apaydın'nın dizlerinde gerçeğin peşinden gidiyor ve sanki bir gerçeği şiirle gerçekleştirecek. Bazen şiiri ölümle, sonla var etmeye çalışıyor veya ölümü şiirle yaşanabilir kılıyor. Şiir yazarken çektiği sancıları şiire bulaştırıyor. Şiiri hiçlikle savaşının kesikleri ile doludur. Apaydın'nın insanın hatırlayabildikleri kadar var olduğunu sezdiriyor şiirlerinde çünkü hiçlikle baş edebilmek zihinsel bir direnç gerektirir. Noktalama işaretleriyle ve dize bitirişiyle kesik kesik akar Apaydın'nın şiiri. Çünkü yaşamın atardamarından yazmaktadır ve bilinçaltı ormanı sızmaktadır dizelerine. İnsanın bilinçaltıda kesik kesiktir. Yeni sözcükler türetiyor. Örneğin Ömürge; bu sözcük sanki insan ömrünü omurgasında bir saat gibi taşıyan bir varlık hissi bırakıyor bende. Her dizeyi bir imge kurmak uğruna harcamıyor Apaydın. İmgenin zamanını bekliyor böylelikle zamanında oluşan imge tamamen organik oluyor. Uzak kavramları bir imgede buluşturabiliyor ve zıtlıklar arasında solucan delikleri buluyor. Bu da imgeyi daha güçlü ve çarpıcı kılıyor.


Eğitimci, araştırmacı, yazar Müslüm Kabadayı'nın imzasını taşıyan Yeniden Hayal Kurmak, 2021 yılı Ocak ayında Klaros Yayıncılık'tan yayımlandı. Editörlüğünü şair ve müzisyen Lokman Kurucu'nun yaptığı kitap, on iki öyküden oluşuyor. Yeniden Hayal Kurmak ; yazarın öykü dalında raflarda yerini alan altıncı kitabı. Müslüm Kabadayı'nın gezi, inceleme, bibliyografya, sözlük, antoloji, günlük ve öykü türünde yayımlanmış on sekiz kitabı bulunuyor. Müslüm Kabadayı, kitabına verdiği isimden de anlaşılacağı üzere yüzümüzü yeniden alevlerin yükseldiği coğrafyaya çeviriyor. Son bir yıldır hayatımızın her alanına sirayet eden salgın hastalık, komşu ülkemizde yaşanan savaştan yükselen dumanları haber başlıklarından dağıtmayı başarmış gibi görünse de, Kabadayı, yanı başımızda devam eden yangından çekip aldığı insanları öykülerinde yaşatmaya çalışıyor adeta. Yazar, ustalıkla kaleme aldığı öykülerinde, dünyanın gözü önünde yaşanan ve yaşatılan insanlık dramlarını, görünenin arkasındaki gerçekleri duyumsatıyor okuruna. Kimi zaman bir dağın zirvesinden, kimi zaman antik bir şehirden izletiyor yaşamı. Bomba sesleri arasında duyurmaya çalıştığı barış çığlığını, bazen bir hazin aşk hikayesinden bazen bir köy kahvesinden yükseltiyor. Kabadayı'nın araştırmacı yönü, öykülerinin geçtiği kadim toprakların hikayelerinde, belgesel tadındaki kimi anlatımlarında çıkıyor karşımıza. Defne kokusundan, sedir ağacı serinliğine, gerebiç tatlısından, antika çarşılarının uğultusuna kadar her duyuya uzanan yollar açıyor öykülerinde. Edip Cansever'in şiirindeki Bir caz müziği gibi gelip geçiyor hüzün dizesini gerçekleyen yaşamımıza Cansever'in mendilindeki kan sesleriyle dokunuyor. Yine bir aydın refleksiyle, saman alevi misali öfkeyle karşıladığımız haberlere konu kimi olayları zihnimizin unutkan ellerine bırakmayıp öykülere emanet ediyor. Sorular soruyor! Akdeniz ve Ege balıklarını yiyen insanların aslında mavi sularda boğulan göçmenlerin etini yiyor olmaları değil miydi sorgulanması gereken? Kitabın adını taşıyan ilk öyküsünün kahramanı Mezgin annenin içini kemiren onlarca sorudan sadece birisiydi bu soru. Dalgaların kıyıya vurduğu Aylan bebek için dökülen birkaç damla yaşımız çoktan kurudu belki de. Ama çocuklarını ölüm bataklığından kaçırmaya çalışan, yaşamak için bilinmezliğe gitmekten başka çaresi olmayan Mezgin annelerin yanağı hep ıslaktı. Neredeyse altmış yılını insanlık tarihini bağrında taşıyan Palmira topraklarındaki gizli eserleri gün ışığına çıkarmaya ve dünyaya duyurmaya adamış bilge kazı bilimci Halid'in hikayesi, göğsünde kalbi olan herkese dokunacak türden. Kazıda bulduğu ve çözmeye çalıştığı sembol adı Zenobya'nın halkına yazdığı veda mektubundan okuyabildiği son cümle; Çöl gelininin aydınlığını hiçbir karanlık kapatamaz olmuştu Halid'in. Binlerce yıl öncesinden yazılmış bir veda mektubu gibi ürpererek okunacak bir öykü Çöl Gelini. Kitabın dokunaklı bir diğer öyküsü ise, İbn-i Garip'in Gözleri. Fırında, lokantada, bakkalda görmeğe alıştığımız, hep bir aceleyle poşet, para üstü uzatan ve yabancılığını eğik başıyla gizlemeye çalışan onlarca gençten biri İbn-i Garip. Çakır bakışlı, ürkek tavırlı bir gencin nasıl olur da bu kadar yaşlı görünebildiğini düşünürken her seferinde ezberden kendini okutacak İbn-i Garip öyküsü. Min Nar Beyrut ve Petra'ya Giderken öykülerini okurken Ortadoğu'da bir günün öncekine veya sonrakine benzemediğini, benzemeyeceğini sezdiren yazar, bir gün ister gezmek, ister iş amacıyla yapılacak seyahat için ayrıntılı bir plana ihtiyaç olmayacağına ikna ediyor okurunu. Haritadaki gibi keskin çizgilerle ayrılmazdı topraklar. Sınırın öteki yanına sürüyen kökleri vardı ağaçların. Ve o ağaçların meyvesini yiyen çocuklar aynı düşlere uyanır, korkularını sevinçlerini değiş tokuş ederlerdi kimi zaman. Kabadayı'nın öykülerindeki Halalı Barış'ın, Mücahit'in izleri işte buralarda gizliydi. Çünkü, bir sınır kasabası olan Hatay'ın Yayladağı ilçesine bağlı Kışlak bucağında doğmuştur Kabadayı. Yaşamının büyük bir kısmını doğduğu toprakların uzağında geçirse de, gözünü hiç ayırmamıştır üstünden. Kirli güçler tarafından kadim topraklarda oynanan oyunların farkındadır. Kopmayan Bağ öyküsünde örtük gerçekleri gözler önüne serer. Dil, mezhep farklılıklarının bu coğrafyada ayrılık ve kavga sebebi değil tersine insanları birbirine kenetleyen gücün ta kendisi olduğunu duyumsatır. Kadim topraklarda konuşulan dile, aşka, hüzne sahip çıkar. Öykülerinde karşılaşılan yabancı sözcüklerin kullanımı boşuna değildir. Menetli Ebu Abdullah'ın utancını; Ebuzer'in, Türkmen Ahmet Sait, Hikko İlyas'ın coşkusunu; Cemal ile Sena'nin aşkını, öfkesini, acısını başka sözcükler taşıyamazdı çünkü. Müslüm Kabadayı, Yemen'den, Lübnan'dan sınırımıza ulaşan yollar boyunca topladığı öyküleri sözcükleriyle kor parçasına dönüştürüyor. Yıkıntılara rağmen yeniden hayal kurmaya zorluyor. Değen her dimağda yanık izi bırakacak olması bundan.


(Aylar önce okumuştum, Lokman Kurucu'nun Ne Güzel Suçtur Öfke kitabını... Beğenmiş ve sıcağı sıcağına yazmaya başlamıştım. Ramazan Bayramı tatilinde, Bulgaristan'a giderken, okunacak diğer kitaplarla birlikte çantama koydum Ne Güzel Suçtur Öfke'yi. Okuyup incelemeyi sürdürecek, yazıyı toparlayıp yayıma hazırlayacaktım. On günlük yolculukta, üzerinde çalıştığım diğer iki kitapla ilgili yazılarla birlikte, toparlayıp temize çektim metinleri. İskeletlerini, deneme, inceleme biçimde oluşturdum. Gönderilmeye hazırdı... Bursa'da yayınını sürdüren çinikitap dergisinde süren Teras Okumaları dizisine dahil edilecekti. Tatil, kotarılan yazılarla, notlarla ve az sayıda da olsa temize çekilen şiirlerle birlikte, verimli geçmekteydi. Tatil dönüşü, hazırdaki Teneke Yazı dosyasını gönderip Kaos Çocuk Parkı Klaros'ta şansını denemek istedim. Değerlendirmeye alınır, yayınlanırsa sevinecektim. Sonuçta Klarosun yeni dizisinden çıkması iyi olurdu! Fazla oyalanmadan, e-posta ile gönderdim Teneke Yazıyı... Birkaç hafta sonra yanıt geldi: Kitap yayınlanacakmış. Sevindim elbette! Sonraki süreçte üç kez telefon görüşmemiz oldu Lokman Kurucu ile... Yayın ilkeleri ve basım, dağıtım, 'telif' ve karşılıklı haklar konularında yazıştık, anlaştık. Sonrasında, Teneke Yazı kitabımın yayına hazırlık aşaması, düzelti, kapak seçimi, sözleşme ve bürokratik işlemler tamamlandı. Ardından bekleme dönemi başladı. (Lokman Kurucu'nın Ne Güzel Suçtur Öfke'sini okuyup yazdıydım ama metni gözden geçirip yayımlamamıştım. Biraz daha çalışıp düzeltmeler yapacaktım. Yaptım da! Okurken çıkarılmış notları da alarak ikinci kez yolculuğa çıktım. Kurban bayramı tatilinde, Ağustos 2019'da Bulgaristan'a gittik. Bir haftalık gezide, yazıyı gözden geçirip yayımlanacak duruma getirecektim. Tekrar okuma, metnin şiir alıntılarını karşılaştırma derken, Sofya'ya ulaştık... Daha doğrusu Sofya'nın kış tatili ve kayak tesisleriyle ünlü Bansko şehrine vardık. Konakladığımız Skabrin Hotel'de toparladım metinleri... Çarşıya yakın, şirin bir hotel; Skabrin. Sımsıcak bir aile hoteli... Önünde ve arka tarafında bahçesi olan, yeşillikler arasında, restore edilmiş bir eski ev / bina, konaklama adresi, ev otel; Aile Hoteli diyorlar... Hotel yöneticisi, Katerina Skabrin hoşsohbet, güler yüzlü bir hanımefendi... Akşam yemeğimizi, ön bahçede, o küçük ama yeşillik harikası ortamda yedik. Sofra kurmamıza yardımcı oldu ev sahibesi Katerina Hanım... Neşeli ilgisiyle takdirimizi, güvenimizi kazandı. Sonra, davetimizi kabul etti, soframıza dahil oldu. Akşam sohbetimize eşlik etti sağ olsun. Ağustos'un 15. günü, eşyamızı topladık, arka bahçeye bakan 203B nolu odayı boşalttık ve Hotel Skabrin, Bayan Katerina Skarbin ile vedalaştık: İşletmeci ziyaretçi taraflar olarak gayet memnun ve mutlu ayrıldık birbirimizden. Lokman Kurucu ile yüz yüze görüşmedik. Adı, Kaos Çocuk Parkı girişimiyle birlikte duyuldu, tanındı. Dijital medyada ve şiir, edebiyat çevrelerinde, şair, müzisyen, sanat aktivisti kimliğiyle öne çıktı. Farklı, özgüveni yüksek sesiyle dikkat çekti. Haklı olarak sosyal medya ezberletmesine maruz kaldı, uzun süre... Paylaşımları, yorumları ve diğer yapıp ettikleri adını çok yönlü sanatçıya çıkardı denebilir. Şarkı-şiir ve yayıncılıkla sürdürüyor yolculuğunu... Edebiyat, beste, düzyazı, söyleşi, şiir ve kitap kavramları dile geldiğinde Kaos Çocuk Parkının da telaffuz edildiği anlaşılmaktadır artık. O denli özdeşleşmiştir Lokman Kuru adıyla KÇP ve Dip üretim etkinlikleri... Asi çıkış ve gerektiğinde entelektüel karşı duruş, sözünü sakınmayış, övünülecek suç türlerini, övünecek suç eylemleriyle koşut gündeme taşımıştır. Tümü, söylemine çeşni katmakla işlevli ve de ilginçtir! Anlaşılmamayı ya da yanlış anlaşılmayı göze almıştır... Zaten, Ne Güzel Suçtur Öfke (KÇP Yayını, Mart 2019) ile Cinnetçekim hallerini merceğe tutmaktadır Lokman Kurucu; derimi sıkıyor hayat derken. Lokman Kurucu'nun Ne Güzel Suçtur Öfke içindeki şiirleri, dayatılanı reddediş manifestosu, bir bakıma kaderi yargılama beyanıdır. Altı çizilecek öğeler; varoş, sokak, çarşı, kaos sahnelerini barındırır. Sonuçta, kötülük uzayına düşmüşlerin derdini anlayacak okura seslenmektir amaç. Dertli bireye, en... güzel suçtur öfke yargısını benimsetmek üzerine, özellikle yazılmış sanki... Yazılmışsa, hayat gözlemlerden, notalardan ibaret; bilmez miyim / yıldızlara bakmalı / yıldızları sevmeli / yıldızları tanrı'nın / çörekleri bilmeli (s. 27) diyen betonda eylül ölüsüdür! Çekincesiz itirazla, net yaklaşımla, berrak ifadeyle verili olana 'isyan' izleği, şiirin omurgasını oluşturmalı Lokman Kurucu'ya göre. Onun şiir kişisi bunu bilir, delik deşik olur patiklerinden taştığımız ülkede kurak dünlerde gezeriz çırılçıplak dizelerinin sırtındadır umutsuzluğun yükü... Çelişkilerin, haksızlıkların, hilekarlıkların her odağından kaynaklı acı... Ezilmişliğin hissedildiği, sokakları yokluk / yokluğu kıyamet dolduran / memur bir iblistir (s.13) gerçeklik. İtiraz imgesi iblis kavramıyla egemen kılınmış ve karşı ses bilinci ile başta Tanrı ve türevi Erk simgelerine, mitlere, dogmaya saldırmaktadır. Sorgulamaktadır, sözün keskin yüzüyle hem de... Yıkıcı yokluğa! işaret parmağını yönelterek. Toplumsal yapının alt katmanından ayrıntılar resmetmiş, Ne Güzel Suçtur Öfke ile Lokman Kurucu. Onun şiirinde, güçsüzlüğe yanıt arayışı kılavuzluk eder okura; yoksulluk bir tür seçim mi ki insan evladı yoksullukta öğrenilecek / övünülecek bir anlam bulsun? Bulamaz! Sahteliğinden vicdansız ve güçsüz kalmış Tanrı kavramı, iyiliğin hamisi olabilir mi? Hayır! Şiirdeki kavram dünyanın aynasıdır. O nedenle: 'Tiran, Zalim, Despot, Faşist' kavramları ile eşanlamlıdır masaya yatırılırken. Sokaklarda da anlaşılacak bir kıyamet şarkısı nasıl söylenirse öyle? Varoluş kaygısını, insani uğraş notasını, nakaratını özgürlük kılmış şair, çağının farkındadır. Gerçek: Yoksulluk, maddi felaket, çaresizlik, tüm sefalet izleri insafsızlıkla büyütülmüştür daima. Yaşam alanını doldurmak da gerçekliğin borcu değil mi? Lokman Kurucu'nun söylemini kuşatan sisli imge tam da o manzarayı, kaos ve kahır sahnelerini gösterir. Sokak, sahnenin ortasındadır orada... Sokak ses ve söz için buluşma, vuruşma ve haykırma alanıdır: ruhum, şarkı ol günler cinler saçan! / coşkusunda demir rüzgar / kezzap denizleri, şimşekli kapkaççılar (s. 14) dizeleri sefalete gönderme değil mi? Meydan okumanın şiiridir jilet ya da kokuşmuş kapitala, anamal düzenine karşı isyan göndermesi... Bilinir ki şehir çöplüklerinde martı leşlerini siyaha boyamak düşüncesi ürperticidir. Sokaktakinin sokağa bakışı kendine özgü; sevdin / sonra dönüp aynaya mı baktın / tanrı'yı mı gördün, tanrı'yı mı gördün / ben de Sezar dedin ve gittin (s. 33) dizelerinin bitişinde sokaklara / yani şu yalnızlığıma / gökyüzü emdireceğim demesi örnektir. Özetle; Cinnetçekim koşullarını anlatır Ne Güzel Suçtur Öfke sayfaları. Lokman Kurucu'nın bulduğu varoluş gerekçesi; İmge ile sulanan karanlığım dediği (s. 74) tarihe not düşmektir. Çağının düşünsel çıkmazlarını kurcalamak bakımından önemli bir izlek, cennete misilleme tanımıdır cinnet ve çekim! Somut veriler, yıkım, yok ediş gibi öğeler, gerçeği şiire taşımak adına kullanılır... Kentle özdeşleşmiş, karabasana kilitlenmiş coğrafya; Gitmesek de görmesek de / bizim olan köyde / tarih gömüldü, yalanlar elde (s. 80) dizelerinin işaret ettiği Araftır aslında. İşlev amaca yönelik, anlaşılmalı, Orada bir köy yok uzakta şiirinin göndermesinden... Kentle, köyle ne çok şey anlatmış şair! O minvalde gerçekliğe vurgudur söylemin özü! Köylerin acı çekme sınırı ya da tarihe iz bırakma biçimi ve sonucu üzerine düşündürür okuyanı. Lokman Kurucu şiiri kentlidir zira... Hatta yeraltını imler, kent kirini ve şiddetini... Çünkü herkesin kentli olduğu çağın kesitidir karelerde akan; insanlığın geçmişinde bir köy vardır, bir yaralı köy, bir yıkılmış köy, bir boşalmış köy, bir göç vermiş ve kin yüzünün bulutları altında yok olmuş köy... Her bireyin anısı bir köy... Her bireyin acılı bir köy resmi vardır geçmişinde. Sonuçta kent ve sokakları bağlamında Ne Güzel Suçtur Öfke ile hayata dair gerçekler söylenmiştir. Zamana perçinlenmiştir söylenenlerle ve iş okunmaya kalmıştır!


Taş bina, metin boyunca bundan başka şekilde adlandırılmamış olsa da, bir cezaevi ya da karakol belli ki. Zaten yazar bu kitapla ilgili bir röportajında da şöyle teyit ediyor bunu: O an aklımdaki bina esasında Beyoğlu Polis Karakolu idi fakat yazdıkça yazdıkça, taş bina başka formlara da büründü. Yine aynı röportajda, bu öyküde incelikten uzak doğrudan kaba şiddetle yüzleşmek istediğini de belirtiyor. Nitekim olan da bu metinde... Dolaylı yollarla işkence, çığlıklar, tecrit ve en çok ele verme/verilme izleklerimiz oluyor okurken. Öyküdeki şu yineleme ise, ara ara karşımıza çıkan bir gerilim unsuru: Gün doğmadan üç kez ele vereceksin beni. Öyküde A.'yı gözlemleyen bir yazar kadın var. Hatta bir de hücrede bekleyen yazar kadın. Bu iki kadın sık sık iç içe geçmiş görünüyor ve aynı kişi diye düşünmek istiyor okur. Ancak bu ikisinin ayrımı net olarak verilmemiş öyküde. Çünkü hikaye boyunca sık sık anlatıcı değişiyor, benzer cümleler yineleniyor ve adeta bu karmaşa taş binanın kaotik yapısını önemle pekiştiriyor. Taş bina mağdurlarının ruh halinin travmatik boyutunu yansıtan bir üslup seçimi de olabilir bu. Avludaki çocukların şarkısı gibi, A.'ın geceleyin vitrinlerde kendine yer açması gibi, yazar kadının hücrede sığınabileceği en ufak bir benliği kalmayınca saçlarını örmeye başlaması gibi incelikle yerleştirilen anlar ise derin dehlizler açıyor metnin içine girebilmek için. Öykü gerek genel atmosferi gerekse karakterleri açısından oldukça metaforik. Bitmeyen gecesi içinde akıyor. Taş bina başta şiddeti olmak üzere çürümenin pek çok boyutunu da simgeliyor. En yüce olan ile en alçak olan yan yana getirilerek sağlam bir iç çatışma üzerine kurulmuş çatısı. Her şey bu en kabasından şiddet, işkence bile basitleştirilmeden, gözümüze sokulmadan aktarılmış. Özenle bırakılmış boşluklar, belirsizlikler okurun birikimini de kendine dahil ederek zenginleşiyor. Nerdeyse hiçbir şey öykü boyunca net ve kesin olarak aktarılmıyor. Adeta olan biteni kara bir tül ardından izliyoruz ve hüzün ile huşu karışımı bir ruh hali ile bazı cümleleri tekrar tekrar tatma gereği duyuyoruz. Çünkü okur olarak hem içimizdeki hem dışımızdaki taş bina ile ayrı ayrı yüzleşmek durumunda kalıyoruz. Onca işkencenin dolaylı aktarımıyla göz göze iken okur, ne işkence edeni anlatıyor yazar ne de işkenceyi. Hiçbir zaman ajite olmuyor bu hassas tema. Sık sık silkeliyor bizi ele veren ve verilen üzerinden. Çünkü ikisi de biziz; ele verenin biricik, korkunç zaferini kazanmış, sonuna dek yenilmiş yanı da, ele verilenin direncin son mumunu yakıp şafağa doğru uzatışı da bize ait. Bireyden yola çıkıp topluma, oradan da evrensel anlamda insan a; onun diline, sesine ulaşmayı başarıyor Aslı Erdoğan bu öyküde. İnsanlık acılarını trajik tonlara taşımadan ancak içe işleyen incelikli yanını da elden bırakmadan anlatıyor. Dediği gibi Biz hepimiz, bütün insanlar aynı uçurumdan çıkıp gelmedik mi? Yoksa, insan dediğin nedir ki! Yersiz bir kahkaha işte. - İtalik yazılan cümleler söz konusu öyküden alınmıştır.


Öykünün kaynağı hayattır. Öyküyle hayat birbirine dokunarak, birbirini izleyerek ilerler; bazen biri, bazen öbürü önden gider. Hayatın kapsadığı alan da öykünün çatısı altındadır: Giriş, gelişme, sonuç. Doğarız, yaşarız ve ölürüz. Hayatlarımızda sayısız öyküler yaşıyoruz, öyküler uyduruyoruz; öykümüzün biri bitiyor biri başlıyor, kimisi hala sürüyor. Kendi öykülerimiz var, başkalarının öyküleri var, başkalarının bizim için uydurduğu öyküler var; yaşayamadıklarımız, düşlerini kurduğumuz, tasarladıklarımız, kaçırdıklarımız, ıskaladıklarımız var; bazen birbirleriyle kesişen öykülerimiz oluyor. Öykü anlatıcısı, hayatındaki olay yığını arasından zihnine yerleşen, gönlünde yer eden, unutamadığı, deneyimlediği, sonuçlarından ders çıkardığı olayları, anları, durumları, görüntüleri seçiyor, dil süzgecinden geçiriyor, üslubu ve anlatım biçimiyle hayata ayna tutacak bir kıvama getiriyor. Hayatımızı yaşarken içinden çıkamadığımız, baş edemediğimiz, aklımızın almadığı, vicdanlarımıza sığmayan, adalet duygumuzu zedeleyen şeyler oluyor, bunların üzerine kafa yoruyor, sorular soruyoruz, yanıtlar arıyoruz; isteklerimiz, itirazlarımız oluyor, öykü dünyasındaki çatışmalarda bunları görüyor, bazen hissediyoruz. Aslında dünden bugüne anlatılan öyküler birbirine eklemlenerek büyük bir öyküyü oluşturuyor: dünyanın, insanlığın öyküsünü. Öyküler de fotoğraflar gibi modern çağın hızına karşın zamanın dışına çıkarak bize başka bir hayatın da olabileceğini gösteriyor. İnsanda hikayeler uydurma, hikayeler anlatma isteği ilkçağlardan beri var: insana ilişkin içgüdüsel, doğal bir özellik. Dünyayı anlama, varoluşuna bir anlam arama çabası. Merak, hayaller, düşler, sanrılar. Mitlerin, destanların, efsanelerin, masalların temelinde bu anlatma isteği yatıyor. İnsanın dünyadaki yalnızlığına bulduğu iyi çarelerden biri. Modern çağın hayat tarzıyla birlikte öykü anlatma biçimleri, zaman, mekan algısı da değişti. Öykü, günümüzde büyük kentlerin dar koridorlarında, sıkışmış, itilmiş hayatların kümelendiği varoşlarda zamanın hızına karşı kendine verimli ve geniş bir alan buldu. Öykü yazma isteği azalmadığı gibi günümüzde daha canlı görünüyor; çeşitliliğiyle, verimliliğiyle, geniş anlatım olanaklarıyla diğer yazınsal türlerin gerisinde kalmıyor, önemini koruyor. Gelenek tümüyle göz ardı edilmese de olay ağırlığı öykünün sırtından büyük ölçüde atıldı, yaşanıp bitmiş bir olayın kişinin iç dünyasını nasıl etkilediğine, geride bıraktığı ayrıntılara, iç çatışmalara, iç eylemlere odaklanıldı. Öykünün varlık nedeni insandır, doğasında insan vardır, insanlığın doğal ve ortak özelliklerini yansıtan evrensel temalar içerir: İnsana ayrımcı, cinsiyetçi, ırkçı, tutucu bir anlayışla yaklaşmaz, önyargıyla bakmaz; inançlara, toplumsal kimliklere, bireysel tercihlere saygı duyar; insanın insanı, insanın doğayı sömürmesine karşı durur; yaşadığımız dünyayı anlamamız, ters giden bir şeylerin farkına varmamız konusunda bize destek olur. Yazarı hangi inançtan, ideolojiden yana olursa olsun, iyi bir öykü yazmışsa -öyküde hiç sözü edilmemiş de olsa- öyküyü okuyup bitirdikten sonra içimizde sevgiden, barıştan yana yeni bir umut yeşerir. Hayatınızın öyküsü uzun ömürlü olsun. Öykü gününüz kutlu olsun.


Reddedilmek de kabul görmek kadar normal ve sıradan bir durum. Ama fakat ve lakin hiç okunmamış bir dosyanın akıbet olarak aldığı yanıtlar gerçekten edebiyat açısından çok büyük kayıp. Kabul görme durumunun dışında bir red durumu da yok ortada. Ve özellikle genç şair intiharlarının arkasında sadece buna benzer şeyler vardır. Böyle olduğunu biliyoruz çoğu müntehir şairin. Demek ki her türde metin gibi en çok şiir gittiği yayınevlerinde okunmuyor, bir değerlendirme aşamasından geçmiyor. Bir kadrolaşma da söz konusu değil aslında. Çünkü sözüm ona yazar kadrosunu oluştururken de bu tür yayınevleri bunu yazarın tirajına bakarak yapıyor, bir işletme psikoloji olarak bu da gayet normal tabii. Yani ne türde yazarsa yazsın yazan kişi işletmenin beklentilerini ne kadar iyi bir yazar olursa olsun karşılayamamışsa, basılmamış bir kitabın yazarıyla benzer bir son yaşıyor zaten. Ve daha kötüsü şu, zirveyi bir kez görüp aşağıya inen bir daha asla zirveyi göremiyor. Çünkü yayınevleri ticari işletmeler. Ve her işletme gibi kaderini belirlemede satış odaklı kararlar almak zorundalar. Bu konuda çok disiplinli değiller üstelik. Hiçbir yayınevi gözettiği konular da dahil üretim ya da üretimi geliştirecek kapasitede mühendislik beceri ve bakış açısına sahip ne bir editöre ne de bir yöneticiye sahip değiller. Ne de olsa her şey bir görüntüden ibaret. Ticari manüpülasyonlarla yürüyen bu işletmelerden elbette ki kimse sloganlar dışında insani bir eylem ya da yaklaşım beklemesin. Yazamaya bağladıkları hayat motivasyonlarını kaybetmek istemiyorlarsa eğer. Ben iyi şiirler yazan, sıkı yazılar yazan biri değilim. Dibi iyi görebilen, ama bence yeterince iyi ifade edemeyen biri olarak, diplerden yüzeye ne söylesem akıntıya kapılıp gidecek kadar hafif sözler etmeme rağmen ağırlığı ve kalıcılığı olan metinleri keşfetmekte iddiasına sırtını şüphesiz dayayabilen bir okur olarak müthiş şiirlerin-şairlerin yok olduğuna şahitlik ettim, ediyorum. Mühendislik bir üretim ve satış politikası derken kast ettiğim şey üretim planlama ile ilgili olan her şey. Yani kimleri basıp kimleri basmayacaklarına çoğu yayınevi söz konusu kişilerin sosyal medya takip oranlarına bakarak yapıyor. Geri kalan bir kısmını ise farklı bağlar üzerinden yapıyor. Sözünü ettiğim bu sistem için kesinlikle bir eleştiri metni değildir bu. Söylemek istediğim şey aslında tam olarak şu: burada kalıcılık diye bir şey yok ve hiçbir yazan taşlar yerine oturdu sananlar da öyle, bağımsız var olma durumunu bu geçicilik için feda etmemeli. Yazan biri için bağımsız olmak or not to be onun metinlerinin istikbalini belirleyecek olandır. Kimsenin müridi ya da paralı askeri olmak gerekmiyor, bugün artık ne şiir ne de başka bir türde yazmak için. Eğer mürit ya da yazan biri olarak bağımsızlığını gözden çıkarmayı göze almışsa biri, şunu da iyi bilmeli mürit olan şeyhini gösterir ve bir orduya dahil olan asker de her zaman diğer askerlere benzer. Kendi olmayanın kendisine ait hiçbir şeyi olmaz. Buna metinleri de dahil, kendisinin sandığı hayatı da. Elbette insanın bir değeri var alemde. Ve her insan duyumsamak ister değerli olduğunu. Ama insanın değeri ettiği sözün değeri yanında belli olur. Bağımsızlığını ve kendi iradesini intiharıyla ilan edenlerin yazma olayını bırakırken aslında yaşama olayını da sonlandırdıkları gerçeğini yazının bittiği yerde eylemi başlatan Cesare Pavese ile örneklendirmem biraz ağır gelebilir, ama zaten ölümün yazmayı da eylemi de bitiremeyeceğini bu yolu erken seçenler bilemezler. Bağımsız olmak yalnız kalmaktır, bu da doğru, bu da ağır. Ama kendin olmak, kendin olarak kalmak her konuda şaire de /yazara da doğruyu söylemesi gerektiğinde ve adaletli olması gerektiğinin farkında olduğunda korkusuzluğu, kaybedebileceği her şeyin zaten hiçbir zaman gerçekte ona ait olmayacağını ve dünyadan ağır sözler etme özgürlüğüne sahip olmak demek olduğunun özgürlüğünü tattıracağının garantisini veriyorum. Genç şairlerin bağımsızlık manifestolarını okuyorum son zamanlarda. Bazılarının yaşıtım olması bile düşünsel olarak onlarla akran değilim hissine mani olmuyor. Eğilmeler, bükülmeler, ısrarlar derken, reddedildikçe saldırganlaşanlar, bir karşı eylem yaratma çabaları. Zavallıca. Oysa kendi olanın karşısında bu zavallılık elbette kemikleşmiş olanın yaratacağı intiba olarak kalacaktır. Çünkü kemikleşmiş hiçbir şey yeni bir hareketin devinimine ilk anda tepki verecek esnekliğe sahip değildir. Yazı boyunca bir anda pek çok şeyden söz ettim zannedilebilir, ama ben burada bağımsız olmaktan söz ettim. Bu kadar çok şeyden söz ederken de bağımsız olduğumun altını çizdim. Yukarıda adını andığım başlıca yayınevlerinin şiire yönelirken risk almış olmaları da bir bağımsızlık ilanıdır. Yayıncısında şairine, yazarına ne yayımlarsa yayımlasın, ne yazarsa yazsın kişi ya da kurumlar bütün benlik ve prensiplerini menfaatlere bağladıkları sürece yenidünyada hiçbir şey elde edemeyecekler hüsrandan başka. Çünkü ben ve benim gibiler bunun için çalışıyoruz. Bağımsızlığını ilan edemeyenler için bugünden itibaren kırmızı oklar aşağıya!


Kitabın adı Tarık Günersel'in Resmi Rapor adlı minimal öyküsüdür. Kitabı okumaya başlamadan önce ismine uzun uzun bakmaktan kendimizi alamıyoruz. Zihnimizde sessini yitirmiş bir imgelem savaşımı yaşanması kaçınılmaz. İkiye mi bölünüyoruz? Önce bir cellat geçiyor gözümüzden, sonra nezaket. Cellat Nazikti, bir öykünün tümü olmayı içselleştirdiği gibi bir kitabın adı olmayı da önceden tasarlamış gibi görünüyor. Garip bir rüya gördüm, dedi ertesi gün. Sıklıkla nasıl susulduğuna dair farklı yöntemler denediğini görüyoruz yazarın. Ölünecek yerlerle ilgili serzenişi kapımızı çalıyor. Yazarın sayfalara yerleştirdiği soyut resimler de okura kitabı sayfalarda konaklayarak okunmasını salık veriyor.


Pist, diye kovaladığımız; şair Hüseyin Peker'in deyişiyle: Üstü başı pislenmiş, yalamaya gerek duymadan siyah beyaz her türlü rengi alacaya çevirmiş o doğal yaşamın kedileri... Kapağını açtığımız sokak çöpünde dünyalar kuran, çöpten fırlayan... Sokağın Kedi! Arabaların altları, o sıcak yuva motor boşluğu; güvende olduklarını hissettikleri yer olsa da en çok karşıdan karşıya geçerken... Dikkat! Arabada 'Kedi' var. Doğal yaşamın kedileri. Çevresindekiler ilgi alanıdır. Sadece kedinin değil! Sanatçı, 'insana değsin'i çalışırken, varlıkların ve şeylerin benzersizliğini kavrar, onlardaki gizli yanı hisseder. Sanat aracılığı ile bize çevremizi anlama, anlamlandırma sürecini yaşatır, onun bir parçası haline getirir. Her sanat disiplini gibi 'Müzik' de var olduğu toplumun kültürüne aittir. Kökleri, halk müziklerinin mırıldanıldığı toplumdadır. Toplumu inceler, kültürü kodlar, söylem oluşturur, toplumu estetize ederek değişime uğratır. Soyut yapısıyla müzikte anlam, dinleyicisinde yarattığı ruhsal etkileşimlerken, anlama yönelik 'Senfonik Şiir'ler, 'öykülü müzikler' aracılığıyla anlamı merkeze alan müzik formları da vardır. Fransız Barok besteci François Couperin (1668-1733) yaşadığı 17. yy ikinci yarısıyla 18. yy. ilk yarısında genel müzik tarihinde önemli bir yere sahip. Aynı zamanda kuramcı ve eğitimci olan Couperin, anlatımcı, tasvirsel müziğin ortaya çıkmasında, eserlerinde yer verdiği pastoral anlatılarıyla öncülük etmiştir. Yanı sıra kızıl papaz lakaplı İtalyan Barok dönem bestecisi Antonio Vivaldi, Mevsimler eseriyle tasvirsel müziğin yapı taşlarını kurar. Barok dönemin sona ermesiyle kapıları aralanan Klasik dönem ve hemen ardından gelen Erken Romantizm'in ölümsüz bestecisi Beethoven'ın Pastoral Senfonisi de tasvirsel müziğin doruklarıdır. Tüm bu ürünler, yaklaşık 100-200 yıl sonra, resim sanatının disiplinler arası ön planda olacağı ve ressam Monet'nin 'İzlenim' adını vereceği tablosu ile resimde ilk adımlarının atıldığı İzlenimci yürüyüşe katılan Debussy, Ravel gibi Fransız İzlenimci bestecilere de ışık tutacak, öncülük etmiş olacaktır. Barok besteci Domenico Scarletti'nin 'The Cat's Fugue' adlı eseri için söylenegelen, Scarlatti'nin Pulcinella adlı kedisinin, bestecinin çalıştığı klavsenin tuşları arasında gezinmesinden esinlenerek bestelediği Sol minör Füg'dür. İki ya da daha fazla sesin kontrpuantal besteleme tekniği olan Füg'de müzikal tema, farklı arkalıklarla tekrarlanır. Geç Romantizmin doruk Rus bestecilerinden P. İ. Tchaikovsky'nin Sleeping Beauty adlı bale eserinin 24 numarası Pas de Caractere Puss~in~Boots and The White Cat başlığını taşır ve 'Pas de deux' formundadır. Kedizade'nin müzikli patisine bir başka ezgi, 20. yy müziğinin Amerikalı temsilcilerinden besteci Samuel Barber'ın Keşiş ve Kedisi'dir Eser, 8~13. yy arası yaşamış İrlandalı bir keşişin kedisi Pangur ile yaptığı günlük konuşmaları anlatan bir şiirin, Prokofiev'le 20 yy da (1954) müziklenmesi ve halklarla kucaklaşmasıdır. Bir başka Amerikalı besteci Aaron Copland'da La Fontaine'nin Yaşlı Kedi ve Genç Fare masalından esinlenerek The Cat and The Mouse yazmıştır. 19. yy sonlarında doğan Latin Amerikan Brezilyalı besteci Heitor Villa Lobos'un O Gato e O Rato çok sevilen piyano eserleri arasında sıkça seslendirilmektedir. Sanatın tüm disiplinlerinde sanat üreticileri, kedizadeye ilgi duymuş, alanlarında ürünler vermiştir. Müzik sanatındaki bu tasvirsel ezgilerin ritmik dokusunda vücut bulan armonik anlatım, sanat alıcısında, aslına uygun görsel, işitsel etkiler yaratarak tema figürünü kanlı canlı kılar. Buna en güzel örneklerden bir diğeri de 'Fransa'nın Mozart'ı' yakıştırması yapılan Fransız besteci Camille Saint-Saens'ın Hayvanlar Karnavalı adlı eseridir. Bu eserde: Aslan, Tavuklar ve Horozlar, Yabani Eşekler, Kaplumbağalar, Fil, Kangurular, Akvaryum, Eşek, Guguk Kuşu, Kuşhane, Fosiller, Kuğu, ve son olarak tüm hayvanların final resmi geçidiyle doğamızı paylaştığımız hayvanlar dünyasında müzikal bir geziye çıkarız. Besteci, bir de sürpriz yaparak, 'Piyanistler' başlığıyla, eserin bölümlerinden birini, eserin solistleri olan iki piyaniste ayırır. Sanatın ulaşamadığı, estetize edemediği, değişim dönüşüme uğratamadığı bireylerin acımasızlığının, doğamızı saran sarsıcı ezgileri... Hayat müziktir! Oturduğum apartman dairesi, yüksek zemin giriş katı. Balkonumun hemen altında, sırtını adeta güvenle bana dayamış bir Kedi yuvası. Günlerden bir gün, yuvanın temeli olan taşlardan kaydığını ve ters döndüğünü ama bizim kedizadenin keyfini bozmadan içinde yattığını fark edince, yuvayı düzeltme girişiminde bulunmak istedimse de bizimki bana bir sert çıktı ki mesajı aldım; Doğum! Ellemedim. Sonraki günlerde ortadan kaybolan kedizade, bir süre sonra yine yuvaya dönmüş ama yanında beş yavrusunu da görücüye çıkarmıştı. İşte ne olduysa ondan sonra oldu! Yavrular daha yeni tüylenmiş, elimin karışından az büyüklerdi ve haliyle çocukluğun o güzel oyunculuğu ve yaramazlığını yaşıyorlardı. Arabaların altında, teker kenarlarında, motor boşluğunda... Apartmanda birkaç kişi alarma geçtik ve araba sileceklerine uyarı notları bıraktık; elden gelen yapıldıysa da iki kayıp verildi. Kedizade, üç yavrusuyla mutluluğunu sürdürmeye devam etti. O gün ve devam eden bir hafta boyunca, kedizade, geriye kalan üç yavrusunu, arabaların altlarını koklaya koklaya, sabahlara kadar müziğin doruklarında yaktığı ağıtlarla ısrarla aradıysa da apartmandan birileri, sütteki yavruları çoktan ortadan kaybetmişti! Sanat ürünleri, haz alma aracı olmanın yanı sıra bilgilenme, dönüşüme uğrama aracıdır da! Sanat ürünleri bizi estetize ederken duyarlılığımızı da güzele, iyiye, 'İnsan' olmaya doğru filizlendirir.


Aydın Zeyfeoğlu editörlüğünde iddialı bir giriş yapan Poesis Yayınevi'nin yayımladığı ilk kitaplardan biriydi Burası Henüz Hiçbir Yer. Uzun yıllardır edebiyat ortamının adına aşina olduğu yazar Ferit Sürmeli pek çok dergide öyküleriyle yer alırken kolektif çalışmalarda da imzasıyla yer alıyordu. Ferit Sürmeli, ilk kitabında minimal öykülerine yer veriyor. İki başlık altında topladığı öykülerini alt başlıklar halinde sıralıyor. Edebiyat ortamının giderek üstüne daha çok eğildiği ve yayınevlerinin son zamanlarda daha fazla yer verdiği minimal öykülerin biçim özellikleri bakımından bir tutarlılık arayışı var mıdır? Ferit Sürmeli metinlerinde böyle bir kısıtlamanın izine rastlamıyoruz. Yine de Burası Henüz Hiçbir Yer'de bu türün biçim özellikleri dışına çıkılmadığını söylemek mümkün. Ama yazarın her çalışması farklı bir arayışa yelken açabilecek özellikler gösteriyor. Dolaştığı bir sınır var ve henüz aşmasa da farklılıklar vaat ediyor.


Yeni kitabım Ardından Edebiyatist yayınevinin özenli ve özverili çalışmasıyla görücüye çıktı. Sizi görünce pek sevinecek bunu biliyorum. Bir önceki kitabım Tayf göz kamaştıran soylu bir ruh için, kanat çırpan küçük kuşlarla bulutlara karışmış bir gökkuşağıydı, esmer bir kuğuydu, buğuydu, derin soldu. Bu kitaptaysa sitem, sevgi, aşk ve ayrılık var. Bu kitapta sevginin, inceliğin, küsmenin ve incinmenin bütün asil tonları var. Bu şiirler ardına bakmayanların ardında sahici ne kalmışsa kelimelerin üstünü örtmeden mavi yağan yağmur aşkına hüznün dumanıyla yazıldı. Ince sözlerden fışkıran sevecen bir bakışla, her zaman olduğu gibi yine aşkla yazıldı bu kırılgan şiirler. Bana da yer açar, beni de şairden sayar mısınız? Yeni bir kitabım çıktı. Ardından adlı kitabımı okuyup, 'ardımdan' şifalı sözler söylemeseniz de olur. Her zaman söylerim, öyleyse yeniden, yine söylemeli. Şiirin kardeşliğini hiçbir şeye değişmem. Oyun havaları, şair havaları benden uzak dursun. Şair şairin yurdu olmalıdır diye düşünmüşümdür hep. İyi şiir, az şair. Herkes 'şiir' yazabilir, yazsın. Şiirden anlayanlar azdır, olsun. Okumadan yazanlar var, bak işte bu çok fena. 'Şiirin tanrısı' ya da 'tanrıçası benim' diye ortalıkta dolaşıp, sağa sola üstten bakan, ahkam kesenlerden hayat çıkmıyor. Şiir ne güzel bir ikram, ne güzel bir iyiliktir. Ne mutlu kendi sesini bulup, sessiz ve derinden gelen ışığın o çalışkan güzelliğine. Ardından adlı kitabım söyledim ve ruhumu kurtardım esenliğiyle kalben yazıldı. Tayfın ardından hiçliğin çiçeğine 'hoşça kal' demek istedim. Hasret caddesinden veda sokağına taşındım. Hepsi bu! Not: Kitabımla ilgili şair dostum Haydar Ergülen o enfes kalemiyle evladiyelik bir önsöz yazarak gönlümü mest etti, yeşillendim. Emeğini ve sabrını esirgemeyen Edebiyatist yayınevinin genel yayın yönetmeni kardeşim Fatih Ayan'a, kitap kapağının tasarımını üstlenip, çalışmasına zarafetini de katan Gülşah ve sayfa tasarımında kahrımı çeken Ceyda hanım'a teşekkür ederim. Bu kitap bana tam doğum günüme yakın 64 yaş armağanı oldu ve 10 gün sonrası ciddi bir kulak ameliyatı öncesi de moral terapisi gibi geldi, muhteşem bir sevinç sıcaklığı yaşattı. Emeği geçen, kitabımı okuyan herkese minnettarım. Arkadaşım diye söylüyorum, arkadaşım diye övünüyorum. Çok arkadaşım var mı, yok. Yakın şair arkadaşlarım var mı, var. Bazıları uçtu gitti. Bir de nerde, ne zaman arkadaş olduk ve o aslında nereden gelmişti, görünüşte bazı yerler, tarihler, semtler bunun yanıtı olsa da... Değil! Niye değil, çünkü diyelim ki Engin Turgut, Yeldeğirmeni'nde oturdu uzun zaman, ama Kadıköylü değil! Şiir yazdı, yazıyor ama şair değil! Resim yaptı, yapıyor ama ressam değil! Rakı içti, içiyor ama sarhoş değil! Vallahi ister klişe sayın, ister arkadaşını nasıl öveceğini bilemiyor deyin, ikisi de kabulüm, ikincisi daha çok kabulüm tabii, Engin Turgut bu dünyada yaşıyor ama bu dünyadan değil! Ezcümle Engin Turgut içimizden biri değil, ikimizden biri değil, bu dünyadan hiç değil! İki olasılık var, sizinkiyle üç olacak. İlki hepimizin aklına gelen şey, başka bir dünyadan, başka bir gezegenden, öyleyse uzaylı. İkincisi de en az ilki kadar kıymetli, başka bir zamandan, başka bir çağdan, Dıranas'ın demesiyle Rüzgar gibi ta eski Anadolu'dan, Cemal abinin sevmesiyle Tanrım siz şu uzun Anadolu'yu/çocukluk günlerinizde mi yarattınız? dizesinden günümüze kalmış olmalı. Dervişin de mezhebi olmaz, kendisi zaten bir meşreptir diyerek, Engin Turgut'un uzaylı bir derviş olduğunu söylemekten nasıl sevinç duyduğumu da imkanı yok anlatamam! Çünkü dünya mı yenilendikçe eskiyor, eskidikçe mi açgözlü, obur, bencil oluyor ve bizi de kendine benzetiyor, belki de biz onu kendimize benzetiyoruz, o yüzden 'dünya malı dünyada kalsın', dervişimiz de uzaydan olsun artık diyoruz! Engin Turgut, uzay dervişi, uzaylı derviş, dünyaya düşen adam, öyle olunca da bildiğimiz renklerle översek, mavi derviş bir abdal. Yeryüzünde bulunma sebebi de resim yapmak, rakı içmek, şiir yazmak filan değil! Şu kimsenin kimseye gönül indirmediği dünyada, bir nefes olmak.


Tesadüfen önüme düşen yazılardan biriydi geçtiğimiz aylarda. İnsanın teşekkür alma isteğinin sevilme onaylanma isteği gibi yanlış bir bilinçten kaynaklandığından, çocukken biri bize bir şey ikram ettiğinde ya da herhangi bir iyilik yaptığında diyelim, karşımızdakine teşekkür etmemizin öğretilmesinin yanlışlığını vurgulayan, çocukların sezgilerinin gücüyle kime ne zaman teşekkür edip etmeyeceğini büyüklerden daha iyi bildiğinden, sahte bir teşekkür sözcüğündense sevgi dolu bir bakışın ya da şefkatle dokunuşun yeterli olabileceğinden, her önüne gelene her şey için teşekkür eden kişinin kendisinin de sürekli teşekkür beklediği için bunu yaptığından bahsediyordu özetle. Güzel bir anlatımdı, dikkatimi çekmişti; bir yanım onaylasa da bir yanım itiraz ediyordu bu görüşe. Teşekkür etmek de almak da kıymetliydi, çocuklara da pekala öğretilmeliydi bana göre. Yazıyı nerede okuduğumu yazanın kim olduğunu hatırlamıyorum. Ne kadar kendi kanallarımızı yaratmaya, seçici olmaya çalışsak da rüzgarının hangi yönden eseceğini bilemediğimiz internet çağı önümüze okumadan geçemediğimiz yazılar sürükleyiveriyor. Bazen gereksiz vakit kaybı olsa da bazen de tam yerine denk geliyor. Tesadüfen karşılaştıklarımız dikkatimizi çektiyse eğer, düşünülmesi gereken bir fikir atmış oluyor tam yerine o rüzgar. Ya da o an geçip gittiysek bile başka bir karşılaşmada tekrar aklımıza düşüveriyor. Malcolm&Marie filmini bitirdiğimde aklıma tekrar düşmemesi mümkün değildi o gün düşündüklerimin. Filme teşekkür ettim. Tek mekanda, tek gecede iki ana karakterin tartışmaları, diyalogları üzerinden ilerliyor. Siyahi bir yönetmen olan Malcolm'un sevgilisi Marie'nin hayatından esinlenerek yaptığı filmin ilk gösteriminden eve döndükleri sahne ile açılıyor ve sabaha kadar aynı evin içinde çoğu sahnede durdurup uzun uzun bakmak istediğiniz siyah beyaz fotoğraf kareleri gibi sahneler içinde kuruluyor hikaye. Filmin siyah beyaz olmasının, siyahi yönetmen Malcolm'un politik bir film çekmediği halde yaptığı sanatın sürekli diğer siyahi yönetmenlerle karşılaştırılmasına sinirlenmesiyle ve önemli bir gazetenin beyaz kadın yazarının yapacağı ilk eleştiriyi heyecanla beklemesiyle bir ilgisi de olsa gerek. Aynı şekilde siyah ve beyazın hem uyumu hem zıtlığı iki ana karakterin uyumu ve zıtlığına da vurgu yapıyor sanki. Bir kadın bir erkek. Filmin afişinde değil de isminde erkek karakterin adının öne yazılmasının da en baştan bir işaret ettiği bir mesele var. Malcolm, üst sınıf denebilecek ayrıcalıklı, eğitimli ve varlıklı bir aileden gelen bir yönetmen, kadın karakter Marie ise genç yaşta uyuşturucu batağına saplanmış çok kez intihar girişiminde bulunmuş ve hayata tutunmakta son derece zorlanan bir oyuncu. Bağımlılığı geride kalmış ama oyunculuğu da geride kalmış Marie'nin. Malcolm'un yanında onun da desteğiyle hayatına tutunmayı başarsa da partnerinin başarısında en büyük payı olmasından başka bir rolü yok gibi görünüyor. Erkek ne kadar başarılıysa kadın yeteneğini saklamakta en az onun kadar başarılı. Erkek heyecanlı ve aktif, kadın huzurlu, sakin ve pasif. İlk gösterim gecesinde kendisinden başka herkese teşekkür eden Malcolm ile girdiği tartışmada filmine konu ettiği kendi hayatını yeniden geri alıyor sevdiği adamın elinden Marie. Başlarda tipik bir 'vır vır eden kıskançlık gösteren' kadın imajıymış gibi görünen Marie'nin, film yönetmeni Malcolm'dan çok daha derin düşünce şekliyle, tartışma diyaloglarından çok bazı sahnelerdeki monologları ile ve nasıl bir oyuncu olduğunu Malcolm'a kanıtlarken izleyiciyi de sarsan performansına tanık oluyoruz. Teşekkür almanın teşekkür etmenin önemine dair, kadınlığa, insan olmaya dair can alıcı olduğunu düşündüğüm, beni en çok etkileyen filmin sonuna doğru Marie'nin monoloğundan bir bölüm bırakıyorum aşağıya. Marie'ye bir kadın olarak teşekkür ediyorum.


İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nin, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı etkinliği kapsamında, bu yıl 8. sini düzenlediği ulusal resim yarışmasına başvurular başladı. 7-11 yaş arası çocuklara yönelik olan yarışmanın konusu: Opera ya da Bale denince aklına ne geliyor. Geçtiğimiz sene, pandemi nedeni ile ertelenen etkinlik, bu yıl ilk kez online olarak gerçekleşecek ve yarışmaya katılım, resimlerin dijital ortamda gönderilmesi ile sağlanabilecek. Çocukların opera ve bale sanatlarına olan ilgilerini arttırmak amacı ile düzenlenen yarışmaya, her sene Türkiye'nin dört bir yanından katılım sağlanıyor. Hayatında hiç opera ya da bale temsili izlememiş öğrencilerin de hayal dünyalarında yaşattıklarını resimlerine yansıtmaları sonucu ortaya çıkan birbirinden ilginç çalışmalarla yarışmaya katılabiliyorlar. Yarışmanın değerlendirmesi ise İDOB ressamları ve Uluslararası Plastik Sanatlar Derneğinden ressamlar tarafından yapılıyor. 23 Nisan 2021 tarihinde, Kadıköy Süreyya Operası'nda sergi açılışı ve ödül töreni gerçekleşecek. Dereceye giren ve sergilenmeye hak kazanan resimler ise 23 Nisan 23 Mayıs 2021 tarihleri arasında, Kadıköy Belediyesi Süreyya Opera Fuayesi'nde sergilenecek. Denizbank yarışmada dereceye giren ilk üç öğrenciye tablet hediye ederken; ayrıca resim malzemeleri, kitaplar ve İDOB çocuk oyununa iki kişilik davetiye de verilecek. Her yıl olduğu gibi, birinci olan resim görseli, gelecek yıl, afiş görseli olarak kullanılacak.


Başka bir deyişle, böyle bir şey fiilen bilgidir, ancak kavramsal olmayan bilgidir. Öyleyse tartışmak istediğim sorun, şimdi şiirsel etkinlikte yer alan bu tür bilgilerle ilgileniyor. Açıkçası, bu noktada düşündüğümüz şey, insan deneyimi ve kültürü ne olursa olsun, sanat ve şiir tarafından önceden varsayılan ve onlara entegre edilecek ve dönüştürülecek harici malzemeler sağlayan önceki yaratıcı erdemlerin ateşiyle bilgi değildir. Düşündüğümüz şey, şiirin özü olan içkin bilgi türüdür. Burada ilk işaret tabelamız, sanırım daha önce işaret ettiğim, ruhun özgür yaratıcılığı kavramı-. Zanaatkarda, tinin yaratıcılığı, olduğu gibi, belirli bir ihtiyacı karşılayan belirli bir amaca bağlıdır veya bağlı değildir. Şairde bu özgür yaratıcılıktır, çünkü yalnızca aşkın bir güzellik olan ve sonsuz sayıda olası gerçekleştirmeler ve olası seçimler içeren güzellikle uğraşma eğilimindedir. Şair bu bakımdan bir tanrı gibidir ve şiirin ilk temellerini keşfetmek için ilk şaire bakmaktan daha iyi yapmamız gereken bir şey yoktur. Tanrı'nın yaratıcı fikri, yaratıcı olduğu gerçeğinden hareketle, henüz var olmadıkları için şeylerden hiçbir şey almaz. Hiçbir şekilde yaratılabilir nesnesi tarafından oluşturulmaz, yalnızca ve saf biçimde biçimlendiricidir ve yapılan şeylerde ifade edilecek veya oluşturulacak olan, aşkın özü, ona eksik benzerlikler ve yaratılmış katılımlar olan eserler tarafından dağınık veya parçalanmış bir şekilde esrarengiz olarak ifade edilen yaratıcının kendisinden başka bir şey değildir. Tanrı'nın aklı, kendi özünden başka hiçbir şey tarafından belirlenir veya belirlenmez. Zamanla var olan ve zamanla başlamış olan ama sonsuza kadar özgür yaratma eyleminde olduğu eserlerini, o'nun özü ve varlığı olan bir akıl eyleminde kendini bilerek oluşur. Şiirin yüce benzetmesi budur. Şiir, ruhun özgür yaratıcılığıyla ilgilidir ve böylece, nesneler tarafından oluşturulmayan, kendi özü ile biçimlendirici olan bir entelektüel eylemi ima eder. Şairin zavallı bir tanrı olduğu çok açık. Kendini bilmiyor ve yaratıcı kavrayışı sefil bir şekilde dış dünyaya, zaten insanlar tarafından yapılmış sonsuz biçim ve güzellik yığınına ve nesillerin öğrendiği şey yığınlarına ve hemcinsleri tarafından kullanılan işaretlerin koduna bağlıdır. Yine de, her şeye rağmen, hem tüm bu yabancı unsurları kendi amacına boyun eğmeye hem de yaratılışında kendi özünü ortaya çıkarmaya mahkumdur. Bu noktada, yukarıdaki örnekte; şairin öznelliğinin şiir için ne kadar gerekli olduğunu görüyoruz. Duygusal okuyucunun kendi ucuz özlemlerini fark ettiği ve nesiller boyu pek çok şarkının bizi çaresizce beslediği yüzeysel duyguların tükenmez akışını kastetmiyorum. En derin ontolojik anlamıyla öznelliği kastediyorum, yani insan kişiliğinin esaslı bütünlüğü, kendi başına bir evren, ruhun maneviyatının kendi içkin eylemleri aracılığıyla kendisini kapsayabilecek hale getirdiği ve her şeyin merkezinde nesne olarak bildiği özneler, yalnızca kendisini özne olarak kavrar. Tanrısal yaratılışın Tanrı'nın kendi özü hakkında sahip olduğu bilgiyi önceden varsaydığı şeye benzer bir şekilde, şairin yaratma amacıyla kendi öznelliğinin şair tarafından kavranması, birincil gereklilik olarak şiirsel yaratılışı varsayar. Şairin amacı kendini tanımamaktır. O bir öğretmen değildir. Çünkü boşluk yoluyla, benliğin varlığının sezgisel deneyimini saf ve tam gerçekliğiyle elde etmek, doğal mistisizmin özel amacıdır. Şiirin amacı değildir. Şairin temel ihtiyacı yaratmaktır; ama bunu, kendi öznelliğinin ne kadar muğlak olursa olsun bilme kapısından geçmeden yapamaz. Zira şiir, her şeyden önce, özü itibarıyla yaratıcı olan ve nesneler tarafından biçimlendirilmek yerine, bir şeyi var eden bir entelektüel edim anlamına gelir: Ve böylesi bir düşünsel eylem, eserin kendisi değilse bile, eserin üretilmesinde muhtemelen ifade edilebilir. Demek ki resim, heykel, müzik veya şiir eserleri, şiir kaynaklarına yaklaştıkça daha çok ortaya çıkıyorlar. Ama insanın özü kendisine belirsizdir. Kendisinden ortaya çıkan ve aşağı yukarı yansıtıcı bilinçle elde edilen, sadece muammayı artıran ve onu benliğinin özünden daha cahil bırakan geçici fenomenlerin akışkan çokluğu dışında, ruhunu bilmez. Şair, kendi özünün ışığında kendisini tanımaz. İnsan, kendisini yalnızca, şeyler dünyasına dair bilgisinin bir yansıması ile algıladığından ve kendisini evrenle doldurmazsa kendi içinde boş kaldığından, şair kendisini yalnızca şeylerin kendisinde ve onda yankılanması koşuluyla bilir ve tek bir uyanışta, onlar, kısası şeyler, o uykudan bir araya gelirler. Başka bir deyişle, şairin kendi öznelliğini belirsiz bir şekilde bilmesi olan şiirin birincil gerekliliği, başka bir gereksinimle, şair tarafından dışsallığın nesnel gerçekliğinin kavranmasıdır ve iç dünya: Kavramlar ve kavramsal bilgi aracılığıyla değil, bir anda duygulanımsal birlik yoluyla bilgi olarak tanımlanabilir. Şairin durumunun şaşkınlıkları bu yüzdendir. Şeylerde kekeleyen şifreleri ve sırları duyarsa, gerçek varoluşun özünde yer alan gerçekleri, yazışmaları, şifreli yazıları algılarsa, gökte ve yeryüzünde olan şeyleri bizim hayal ettiğimizden daha fazla yakalarsa tüm bunları bilme sözcüğünün sıradan anlamıyla bilerek değil, tutkusunun belirsiz girintilerine alarak yapar. Onun sezgisi, yaratıcı sezgisi, kendi benliğinin ve bir bilgideki şeylerin birlik yoluyla ya da ruhsal bilinçdışında doğan ve yalnızca eserde güçlenen doğuştanlık yoluyla belirsiz bir şekilde kavranmasıdır. Şiir, örneğin; sürrealistlerin inandığı gibi, insanın her şeye gücünün yetmesi, ancak hem şairin benliği hem de evrendeki kaçınılmaz sezginin küçük ve berrak bir bulutunda bulunan ve şairin unutulmaz bireyselliğinde patlayan, ancak anlamları ve yankılanma kapasitesi sonsuz olan belirli bir gerçeklik parıltısıdır. Şimdi, modern sanatta ve şiirde dönüşümün ilerlemesi yoluyla geliştirilen ve şairlerin bir eserin değerinin, şairin kendisinin dokunaklı temasıyla orantılıdır şeklindeki ifadelerine neden olan öz farkındalığın farkında olmanın ise, kader olduğu anlaşılacaktır. Söz konusu sürecin nasıl ve neden gerçekleştiğini felsefi açıdan algılamaya başladık! Böylece, zihnin kavram öncesi yaşamındaki iç işleyişine yönelik doğrudan yaptığım bu araştırmanın, şiirsel sezginin ve şiirsel bilginin hem insanın ruhsal doğasının temel oluşumlarından biri, hem de hayal gücü ve duygularla dolu ruhun yaratıcılığının birincil gerekliliği olduğunu öğrenmiş bulunuyoruz. Michel Onfray, Bir Putun Alacakaranlığı, Sel Y., çev: Menekşe Tokyay, 1. Baskı, Ocak 2011, s: 427, İstanbul. Hilmi Yavuz, Yaz Şiirleri, Cem Y., 2. Baskı, Ocak 1984, s: 70, İstanbul.


bir el, sol elimden tutuyor usulca; gidiyoruz.. pencereden bakıyorum; yüzü silik, sesine aşina olduğum bir kız çocuğu.. pencereden elimi uzatıyorum, rüzgara karşı şiir okuyan kız çocuğunu alıyorum, sol göğsüme bastırıyorum. göğüs kafesimden yüreğime akıyor. adonis sayıklıyoruz ikimiz de aynı anda..


Görsel şiir birçok farklı disiplinin müzik, fotoğraf, film, resim gibi birbiri ile olan ilişkisi ve etkileşimi sonucu çoksesli çok boyutlu bir anlayışı oluşturur ve disiplinlerarası iletişim, etkileşimi ile birleşerek yeni, derinlikli bir evren yaratır. Görsel imgeler okuyucunun zihninde güçlü bir biçimde dönüşür. Dilin sadece anlamsal boyutlarını değil görsel boyutlarını araştırır. Duygu düşünce ve anlam görselliğin somutlaştırdığı sınırlarını zorlar yeni farklı bir yapı içerisinde karşımıza çıkarır. Bu aynı zamanda şu anlama gelir, sözcüklerin kendi gerçeklerinden soyutlanarak yeniden yapılanması. Görüntü imgeselliğin ötesinde iç ve dış boyutlarını genişleterek zaman zaman algıları duyumları şaşırtarak ve karmaşık duruma getirerek algılama imkanlarını çoğaltır. İlk bakışta anlaşılmayan yabancı öteki tuhaf gördüğümüz görsel şiir, evreni yeni bir yaratı oluşturarak algılatmaya çalışır. Bu eksende Erkut Tokman'ın O'nun Müziği isimli görsel şiiri yabancı öteki tuhaf anlaşılmaz karışık bir algı yaratsa da, şiirin görsel dilinde yaşamdaki düz anlama veya dinleme düşüncesini reddettiğini, yeni evreninde müzik dili kodlarının ve türlerinin ritimlerinin birleştiğini görürüz. Dokuz bölümden oluşan O'nun Müziği aslında bizim müziğimizdir. Ses, sözcük, nota değerleri, dans, ritimlerin beklenmedik akışı gerçeklerimizi dönüştürür. Adante ile başlayan şiir ilerleyen bölümlerinde Liberta kavramı ile devam eder. Doğu Batı müzik ritimlerinin sunduğu anlamların entegrasyonu ile devamının bizi nereye götüreceği merakını uyandırır. O'nun Müziği öteki, yabancı, tuhaf diye nitelendirilen kavramların, kendi ses ve sözcük aralıklarımıza dünyamıza sızabilen bizi bu kavramlar ile yüzleştiren ve birleştiren bir yapıya sahiptir. O'nun görünmeyenini bilinmeyenini, görsel sentezi ile kışkırtarak görünür kılar. O'nun müziğinde makamlar ve enstrümanlar ilk bölümlerde kanun, ud diğer bölümlerinde yer alan keman, kontrbas özgürlüğün ötesine ulaşmaya çalışan bir sentez oluşturur. Kendi notanı gör bu şiirde! noktaların ve notaların en küçük harf biriminin matematiğin birleştirdiği bütünü yani büyük fotoğrafı gör der şiir. Bilinmeyen nota ile çalınmak istenen Adante kökeninde duyuşsal olanın görsel olarak kabul edilebileceği geçişlerin/mizin ritimlerine dönüşerek evrenimizi temsil eder. O'nun Müziği inceden bir silkeleme ile gördüklerimizin dinlediklerimizin kesişebildiği zıtlıkların yeni suretidir. Bu suret düz algılama ihtiyacını reddederken görsel şiir anlamında aktif bir inşa oluşturur. Şairin zihni burada Gatson Bachelard'ın dediği gibi bir fakültedir. Bu fakültede şair yeniden üretir. Neye karşı yeniden üretim? Yaşamın kaçınılmaz deneyimlerine bize getirdiklerine ve bizden götürdüklerine karşı yeniden üretim. Yeterince sıra dışı! O halde nasıl olur da evreni sıradan algılayabilir veya anlayabiliriz? Erkut Tokman'nın görsel şiiri biraz da bunu sorgulamaktadır. Şiirin ilerleyen bölümlerinde o aşıklar/ o musiki /o mahur/veyseller dökülen notaları ile yeni transpozisyon oluşturur. Farklı bir enstrümanla çalınabilir dinlenebilir okunabilir. Bir sonraki bölümünde Take Five Blues ile başlayan şiir, jazz egzotik ve sıra dışı olarak devam eder. Burada Paul Desmond'un alto saksafonun sesi duyulur. O'nun Müziği aynı zamanda metinlerararsı ve göstergelerarası geçişleri bünyesinde tutan bir görsel şiirdir. Hemen ardındaki bölümde O ses/ O bas / O tiz /O pera zihinlerde şimdimizi de düşündüren yeni bir sahne oluşturur. Tasavvuf musikisinin üflemeli çalgısı ney'in de yer aldığı şiir kültürel öğelerin karşılaştırılabilir olduğunu bu karşılaştırma sonucunda benzerliklerimiz ve farklılıklarımızın da bütünsel ve değişik perspektifler ile okunabilir olabileceğini hatırlatır. Erkut Tokman şiirinde sembolik ve görsel imgeleriyle sözcüklerin anlam boyutunu derinleştirerek dilin köklerini taşıyan insanın ve içinde bulunduğumuz bu evrenin temeliniduygu, düşünce, yaşam bilgilerini yansıtır. Farklı kültürlerin müzik türleri şiirin bütün bölümlerinde yer almaktadır. Bu farklılık yan yana gelmemiştir görselliği ritmi, notası ve enstrümanları ile iç içe geçebilmiş çok sesli ve çok boyutlu bütün oluşturmuştur. Zihin odalarımızda gezinen, arp, kontrbas, keman, ud, kanun, saksafon, ney notaların ve türlerin matematik dil kodlarının şiirdeki görsel sembol ve imgeleriyle evrene farklılıkların özgürce yakınlaşabileceği mesajını vermektedir. İçinde bulunduğumuz çağın bize dinlettiklerini kabul etmez O'nun Müziği derin yaşamsal bütünlüğü ile genişleyerek evrene ulaşma çabasındadır. Her görsel ayrı bir yıkım ile yeni bir mesaj yüklüdür. Yeni bir ritim ile insanı düşünceyi, duyguyu, bilgiyi ve ruh çatışmalarını dönüştürebilmiştir. Görsel dilin odaklandığı ritimler, notalar, batı doğu, müzikleri ve enstrümanları bizi klasik portenin dışına çıkarır. Klasik portenin dışındaki müzik bizim müziğimizdir. Dokuz bölümden oluşan O'nun Müziği temel anlam gönderiminin dışına çıktığı, kendi yapısını kurduğu, bu yapının alışılmadık bir devingenlik içerdiğini söylemek mümkündür.


Barış İnce: Biz Edebiyat Atölyesi olarak bayi dağıtımını en aza indirerek aboneliğe yöneldik. Abonelikte çeşitli ek avantajlar sunduk okurlarımıza, bu sayede ayakta kalmayı başardık. Büyük dağıtım firmalarıyla, zincir mağazalarına girmedik. Kendi kanallarımızı kullandık. Barış İnce: Fanzin kültürünü her zaman desteklememiz gerekir. Bunun için fırsat sunması güzel oldu. Ancak bu dergilerin kendini ne kadar devam ettirebileceği, ne kadar sürdürülebilir olduğu konusu tartışmalı. Bir hevesle açılan siteler, gelir getirici bir durum da olmayınca kapanabiliyor. Barış İnce: Ülkede okurdan çok yazmak isteyen var maalesef. Kısa yoldan ünlenme/başarma güdüsü burada da karşımıza çıkıyor. İyi okur olmadan iyi yazar olmak mümkün değil. Dergilerin önce sıkı birer takipçisi olup sonra yazmaya çalışmak daha anlamlı. Hem derginin tarzını hem de yazım tarzını böylece daha iyi keşfedebilirsiniz. Soruşturma dosyasına katkı sunduğunuz için teşekkürler. 17 Ağustos 1982'de İzmir'de doğdu. İlköğrenimini İzmir Mustafa Reşit Paşa İlköğretim Okulu'nda, ortaöğrenimini İzmir Karşıyaka Anadolu Lisesi'nde tamamladı. İstanbul Üniversitesi'nde İngilizce İktisat bölümünden mezun oldu. Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Siyaset Bilimi bölümünde yüksek lisans yaptı. 2005 yılında uluslararası ekonomi dergisi BusinessWeek dergisinde muhabirliğe başladı. 2007 yılında BirGün gazetesinde editör olarak işe girdi. Bu gazetede haber müdürlüğü, yazı işleri müdürlüğü gibi görevlerde bulundu. 2013 yılında Çağdaş Gazeteciler Derneği, 2014 yılında ise Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından Yılın Başarılı Gazetecisi Ödülü'ne layık görüldü. Yedi Yetmiş çocuk edebiyat dergisinde yayın yönetmenliği yaptı. Bavul Dergi'de yayın kurulu üyeliği ve köşe yazarlığı yaptı. Hamburg'da yaratıcı yazı üzerine çalışmalar yaptı. Çelişki adlı ilk romanı 6 Haziran 2017'de, Sarsıntı adlı ikinci romanı 6 Kasım 2018'de Can Yayınları'ndan çıkmıştır. Kıyıdaki Çocuklar adlı çocuk-gençlik romanı 2019'da Can Çocuk tarafından basıldı. Bu kitap Almancaya çevrildi. Sarsıntı romanı ile en iyi roman dalında 2019 Melih Cevdet Anday Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Neye Göre adlı bir tiyatro oyunu bulunmaktadır. Edebiyat Atölyesi Dergisi'nin yayın yönetmenliğini yapmaktadır. BirGün gazetesinde makaleleri, Ot dergide öykü ve denemeleri yayımlanmaktadır. Soruşturma dosyasına katkı sunduğunuz için teşekkürler.


'Bir kadın her ne kadar idealist olsa da birçoğu için rahatsız edilmeden çalışabileceği sessiz bir yer bulmak zordur.' Virginia Woolf, Kendine Ait Bir Oda adlı eserinde bu konudaki düşüncelerini açık bir şekilde ortaya koymuştur. Bu kitaptaki denemeler 1928 de iki ayrı üniversitede Kadınlar ve Kurgu üzerine yazılmış derslerini içeriyordu. Woolf ' un görüşüne göre, bir kadın kurgu üzerine yazmak istiyorsa kendine ait parası ve bir odası olmalıydı. Virgina Woolf ve diğer kadın yazarlar yazı yazabilecekleri kendi ortamlarını nasıl yaratmışlardı? Gelin hep birlikte göz atalım. Virginia ve Leonard Woolf, Sussex te bir çiftlik evi satın aldıklarında Virgina Woolf evin bahçesindeki ahşap depoyu kendi yazı yazma ortamına çevirdi. Yaz aylarında geniş pencerelerden süzülen aydınlık yaz güneşi göz kamaştırıcı manzara ile birleşirdi. Ne yazık ki kış aylarında burası o kadar soğuk olurdu ki bir kalem bile zor tutulurdu bu yüzden soğuk kış aylarında ana eve geçmek zorunda kalırdı. Virginia Woolf Bayan Dalloway dahil tüm deneme, görüş ve yazışmalarını burada yazmıştı buna kendi intihar notu da dahil. Çok çalışkan bir kitap editörü ve iki çocuklu dul bir anne olarak Morrison her sabah erkenden kalkar ve işine gitmeden önce yazılarını yazardı. Bu resimde Morrison'un 1970' li yıllarda sabahın erken saatlerinde yazılarını yazdığı oturma odası ve kanepesi yer almaktadır. Angelou yaşadığı her şehirde bir otel odası tutardı. Bu odalarda asla uyumaz, bir şişe şarap, incil, kül tablası ve sözlük eşliğinde yatağa uzanır ve yazılarını yazardı. Otel odasında olmadığı zamanlar normal insanlar gibi yaşar ve her akşam yeniden otel odasına döner, yatağına uzanır ve o sabah yazdıklarını okurdu.. Kırımızı döşemeli mobilyalar, kitaplar, yanan şömine Haworth Parsonage evinde yer alan bu odaya sıcak bir hava verirdi ama aynı zamanda bu yer yaratıcılığın, tutkunun, melankoli ve kaybetmenin de olduğu bir yerdi. Carlotte'un portresi onun başarılarından sonra yayıncısı tarafından kendisine bu salonda armağan edilmişti. Burada üç kız kardeş büyük yemek masasında yazılarını yazar ve odayı turlayarak yazdıklarını tartışırlardı. Söylentilere göre Emily Bronte bu odadaki kanepede yürüyemeyecek kadar bitap düşerek ölmüştü. Diğer kız kardeşi Anne de bu odada ölmüştü ve oda tamamen Charlotte'un kullanımına kalmıştı. Burada kız kardeşlerinin yazdıklarını düzenlem, i ve Bayan Gaskell ile tanışıp kendi biografisi hakkında yine bu salonda konuşmuştu. J. K Rowling'in Cafe'si J. K Rowling refah içerisinde yaşayan yeni bir anneyken Edinbugh'da ki Elephant Cafe'de Harry Potter kitaplarını bebeği uykuda olduğu zamanlarda yazmaya başladı. Seride yer alan son kitabını ise sürekli dikkatinin dağılmasına neden olan bir ortam yüzünden yarım bıraktı. Edingbugh da yer alan Balmoral Oteline yerleşti ve verimli geçen bir günün ardından bir ay boyunca buraya yerleşerek son kitabı bitirebildi.