Pek çok mitolojide en güçlü tanrılar erkek siluetindedir. Mısır mitolojisinde Amun-ra, amen sözcüğünün yolculuk kökeni ve tanrının çağrı ve kabulünü de içerir anlam olarak. Önceden Amun ve Ra olan iki ayrı tanrı aynı gövde de erkleşmiştir. Yunan mitolojisinde çiftleşme kültünün ve insanlığın atası Zeus'u, Roma mitolojisinin gök gürültülerine ses veren Jüpiter'i ve Pers mitolojisinde var kaldığımız dünyayı sunan Ahura Mazda. Kelt kültürüne dayalı İsviçre mitolojisinde ise en güçlü Tanrı dişidir ve adı Beira'dır. Kelt İskoçlarından beri anlatıları var olan Beira, iyiyle kötüyü aynı gövdede, yaşlılık ve gençlik çeşmelerinin aynı anda açıldığı kadim havuzlarda hesaplar. İnsanlığın büyük düşünce kusurlarından biri olan görsel mükemmellik modellemesi, Yunan tanrılarından sebeplidir. Çağ ifritlerinin altın oran tutkusu, zayıflık zafiyeti ve kalıp kadın hadiselerinin tümü ruhani hikaye kodlarındadır. Beria'da ilk var olduğunda kusursuz yontulmuş tanrılar sınıfındaydı. Hükmettiği sonsuz kışın, mahsülleri ve hayvanları öldürmesi, bitmeyen hastalıklar ve acıyla kırılan insan soyunun öfkesi, başlangıç çizimlerinden günümüze her kış Beira'yı on bin yıllık bir çürümeye bırakmıştır. Yunan mitolojisinde kar ve kış tanrıçası olarak Khione durur eşittir işaretinin karşısında. Khione'nin kışı, Beira gibi gövde gösterisinden değildir; o üzüntüsünde kar yağdırır, ak zerreler onun gözkarlarıdır. Beira, Nors dini tanrılarındandır. Yani evrenin yaratılış mitleri arasında yer alan kış, kar ve buzullar onun şaheserleridir. Tanrıça tek kar zerresinden aslını var etmiştir. Hikayenin ilk parantez içi, insanın tekil varlığının gücüdür. Ama o sonsuz kışı getirme arzusuyla zaman dönümlerinde zalimleşince, insan soyunun tükeniş sirenini duyan güneş, ışınlarını dünyaya doğru eğmiştir. Beira'nın alegorisi olan kendi yansımasından yarattığı kusursuz kar taneleri birer beşer erimiş; yeryüzüne, sahibine yabancı buz kristalleri düşmeye başlamıştır. Ayaz indiricisi Beira, yansıyamadığı kara da insanlığa ve yeryüzüne düşman olduğu kadar düşmandır artık. Hikayenin bu sayfasında doğumun ve insanın kendinden olmayanı dışlaması saklıdır. Uzak vakitte azılı hırsından başına gelen bu felaket, kış indiğinde sarı saçlarını beyazlatmış, pürüzsüz cildini desen desen kırışıklarla doldurmuştur. Yarı yarıya kaybettiği gücü yüzünden hükümdarlığı tek mevsime sığmıştır. Beira İrlanda mitolojisine de karışmıştır. İrlanda beyazında adına Calliache denmiştir. Sözcük, dilin sözlüğünde Yaşlı kadın anlamındadır. Beira'nın zemherisi İrlanda'da kehanete baştan yenilmiştir. Farklı adlı epizotta yeryüzünün amansız engebeleri olan dağların yaratıcısı da kendisidir ve tüm zirvelere ayak izini bıraktığı için dağların zirveleri dünyanın en soğuk yerleridir. Dağdan dağa adımlayarak dönüp durduğu ülkelerde vardığı her yere kar yumakları götürmüştür. İrlanda'da koyu kış, sıfırın altındaki tüm iklimler gibi insanlığın sınavıdır. Kuzey mitolojilerinin var ettiği Beira, haritalardaki dik başlı kışlar sayesinde durdurulamaz bir hunharlık edinmiştir. Hunhar sözcüğü de Pers mitolojisindeki Ehrimen'in kötülüğüyle günümüz diline dek gelmiştir. İnsan oğlu baş edemediği ve korktuğu ne varsa kaçış psikolojisiyle tanrılaştırmıştır. Beira'da imdat kapılarının kar beyazı korkusudur. Ona ve yarattığı kışa saygı duyulmazsa şiddetini arttırıp yeryüzünü tüketeceği dehşeti, ilginç ritüellere imza atmıştır. Kozmos ilk yerleşik biçimlerini sürerken, barbarlığın yüceltildiği soğuk iklim halkları hayvanlarından birkaçını ya da daha çoğunu Beira'nın kışına bırakmış, yani kurban olarak sunmuştur. Bazı inanışlarda buna kız çocuklarının da dahil edildiği korkunç hikayeler yer almaktadır. Ürünlerinin bir kısmını tarlada bırakıp buza çevrilmesine yol açmaları da yine Beira'ya sunulma ritüellerindendir. Bitki, hayvan ya da insan olarak aldığı kurbanlarla Beira'nın kışını alıp gittiğine inanılırdı. Evvel zaman yaşamalarında yazın gelmesinin tek sebebi sunulan masumlardı. Hikaye, işte tam burada insanın bencilliğine perde açar. Böylece Beira yaşlı siluetini doğadan çeker, ilk eriyen kar sularını içerek güzelliğine kavuşur ve ırmak yüzlerinde eşsiz sarışın yansımasını görünce kurbanlarının ruhlarıyla en yüksek dağın zirvesine otururdu. Ta ki ilk sonbahar yaprağı düşmesiyle, ilk beyaz saç telindeki öfkeyi tekrar görene dek. Beira'nın hikayesinde, kar beyazı ile yaşlılığın beyazının eş değerliliği, kayıpların yarattığı yıkımın hükümlere yazdığı kötücül hırs aynı sabunla yıkanır.


Eğitimci şair-yazar Gülçin Sahilli'nin hazırlayıp sunduğu Sanat Perisi adlı edebiyat programı bu kez 14 Şubat Sevgililer Günü ve Dünya Öykü Günü'nde yayındaydı.


Şair Şerif Fatih'in üçüncü şiir kitabı Kahkaha Rengi Hayal Yayınları'ndan çıktı. Kitap Ölüme Mektuplar, Zamana Mektuplar, Yarım Kalan Adressiz Mektuplar olmak üzere üç bölümden oluşuyor. Şairin daha önceki kitaplarında olduğu gibi bu kitabında da yoğun bir metinlerarasılık dikkat çekiyor. Mısır'ın Ölüler Kitabı, Gılgamış Destanı, Avesta, Upanişadlar gibi arkaik metinlere ve Kutsal Kitaplara yoğun göndermelerle ölüm ve zamana insanın verdiği anlamı sorguluyor. Ölüm ve zamana tek taraflı mektuplar gönderen şair, varlık ve hiçlik arasında tedirginlik içinde olan insanı yaşama anlam katmaya davet ediyor.


İlk sayfalarını yadırgadım. Ne diyeyim? Yabancı geldi bana. Çünkü bu kitap bizi anlatıyor, Ege'den bahsediyor, Yörük hayatını dile getiriyor. Ege öyküsü dinlemeye, benliğimize kulak vermeye öyle uzağız ki. Velhasıl kendimize yabancı olduğumuz için yadırgadım anlatılanları. Alamutlu Veli Ağa, Dr. Hasan Kulakoğlu'nun 2020 yılında Temren Yayınları tarafından yayımlanmış eseri. Arşiv/Öykü dizisi olarak hazırlanmış olan kitap 1920-1960 arasındaki döneme bir Yörük ailesinin gözünden ışık tutuyor. Öykülerin baş kahramanı olan Veli Ağa ise yazar Kulakoğlu'nun dedesinin babası. Bu yüzden, kitabın ilk sayfalarında edindiğim bilgilere kuşkuyla yaklaştım. Durup durup anlatılanları başka kaynaklardan kontrol ettim. Zira, yazarın kendi ailesinden bahsediyor oluşu tarafsızlık ilkesine bağlılığı konusunda içime kurt düşürdü. Dr. Kulakoğlu bu olası eksikliğin önlemini ise önceden almış. 72 sayfalık kitapta anlatılan her hikayenin arşiv belgesi bulunuyor. Tapu belgeleri, fotoğraflar ve diğer resmi evraklar ile anlatılanların içi başarılı bir şekilde doldurulmuş. Örneğin, ilk hikayenin arşiv kupürlerle desteklenmesi hayret uyandırıyor. İnsan ister istemez 'Meğerse hepsi gerçekmiş.' diyerek iç çekiyor. Diğer yandan, birçok evraka ve fotoğrafa yıl bilgisi de eklenmiş olsa, belleklerde daha iyi yer etmiş olurdu. Biyografi bölümünde yazarımızın şiir çalışmaları sürdürdüğünü öğreniyoruz. Kitabı okudukça Hasan Bey'in bu konuda ne kadar mahir olduğuna tanık oldum. Yazarın nesir yazısındaki şiirsel dil ve anlatım biçimi hemen kendini fark ettiriyor. Yazar Kulakoğlu haklı bir gururla bu eseri yazın dünyamıza katmış. Kalemi adeta hem atası Veli Ağa ile onur duyuyor, hem de aynı kalem bir nevi gönül borcunu ödemek üzere dedesinden bahsediyor. Az buz değil çünkü. Sözü geçen kanaat önderi Veli Ağa, Efelerin efesi Yörük Ali Efe'ye ve Nutuk'ta da bahsi geçen Demirci Efe'ye yarenlik etmiş. Hayalini kurdukları köye kavuştuklarında toprak reformu gerçekleştirmiş ve bu anlattıklarım kadar önemli bir meseleye de ehemmiyet göstermiş: Kendisi köylerine ivedilikle bir ilkokul kurmuş. Bugün Ege Bölgesi özgür düşünce hususunda diğer bölgelerimize nazaran daha ileri bir noktadaysa, bunu Veli Ağa gibi insanlara borçluyuz. Kitaptaki şu alıntı beni derinden etkiledi: Bak oğlum, çarşıda çeşit çeşit insan göreceksin ama okumamış cahillerin yanında durma. Cahil değer bilmez, okuyan bilir. Okudukça her şeyin; vatanın, yurdun, ailenin değerini bilecekler. Hayatının tamamını göçebe olarak geçirmiş bir insanın bu vizyona sahip olması takdire şayan. Acı olan ise, onlarca yıldır yerleşik hayat içinde var olmuş çoğu insanımızın hala okumaya ve eğitime değer vermemesi. Bundan daha vahimi de bu tıynetteki insanların toplum tarafından kanaat önderi ilan edilmeleridir. Ben Alamutlu Veli Ağa'nın kitabını Norveç'te okuduğum halde, bu kitap sayesinde Aydın'daki dağlarda efelerle birlikte kılıç artığı kovaladım, kekik ve çam kokusunu hissettim. Evet, ilk başta anlatılanları biraz yadırgadım ama bunun Norveç'le bir alakası yok. Bize kendimizi anlatan eserlere ve kendi kahramanlarımıza alışık olmadığımız için garipsedim biraz. Sonrasında da anlatılanlara hiç yabancılık çekmedim. Toprak çekti, buyur etti.


Göz İzi, yoluna Şair Betül Tarıman ile devam ediyor. Anıyı okurken hava çok soğuktu. İnsan okuduklarıyla da ısınırmış, bunu deneyimlemiş oldum. Bilenler bilir; yer, zaman, kişiler, olay ve anlatıcı beşlisi bir araya geldi mi güzel dakikaların serüveni başlar. Betül Tarıman, Güle Gece Yorumları dosyasının kitaplaşma sürecini anlatırken bizi yıllar öncesinin Kastamonu'suna götürüyor. Şiirleri yayımlanmaya devam eden ve üçüncü şiir kitabı çıkmış genç bir şair kadın, aynı zamanda da toplum hizmeti gönüllüsü olarak çalışmalar yapıyor. Anadolu'da küçük bir kitabevi ve edebi söyleşilerin yapıldığı bir ortamı düşünün. Orada Öner Yağcı'yla karşılaşmasından sonra hayatında yepyeni başlangıçların ve heyecanların dönüm noktası belirmeye başlar. O genç ve şair kadın, Öner Yağcı'nın önerisi ile dosyasını Hilmi Yavuz'a gönderir. Sonuç mu? Yıllar sonra Betül Tarıman'ın gözünde güzel izler bırakan bir anıya dönüşür. Nuri Bilge Ceylan'ın Ahlat Ağacı filminde genç bir yazar adayı olan Sinan karakteri, uzun uğraşlardan sonra bastırdığı kitabını, satılması için bir kitabevine bırakır. Kitabevini ara ara yoklar ve tek kitabının bile satılmadığına tanık olur. Sinan, aynı kitabevinde eserlerini okuduğu ünlü bir yazarla karşılaşır ve yaşadığı hayal kırıklığının da etkisiyle o ünlü yazara ironik ve küçümseyici bir tavırla yüklenir. Merkez ve taşra edebiyatının çatışması üzerinden yapılan bu tartışmada ünlü ve usta yazar Sinan tarafından kıyasıya eleştirilir. Nuri Bilge Ceylan'ın satır aralarına yerleştirdiği fikirleriyle edebiyat ortamındaki samimiyetsizlik ve usta yazar egosu gibi konulara göndermeler olan bu filmde yaşanan travmatik ve trajik durumun tam aksine bir durum, Betül Tarıman'ın kaleme aldığı anısında enikonu hissedilir. Edebiyat ortamında birbirini desteklemek, şairlerin dostluğu, usta şairlerin genç şairleri takip etmesi ve onları desteklemesi gibi konu başlıkları her zaman edebiyatımızın gündeminde olmuştur. Kimi zaman ateşli polemiklere ortam hazırlamış kimi zaman genç şairler için zar atmaya kadar ulaşmıştır. Nurullah Ataç'ın zarını Turgut Uyar için atması sizin de zihninizde belirmiştir herhalde. Günümüzde bu tür iddialı hareketler pek görülmüyor. Olması güzel mi değil mi elbette tartışılır. Anıda, üzerinde durmak istediğim başka bir nokta da yaşça genç şairlerin şiirlerini deneyimli ve yaşça büyük şairlere gösterme isteği. Melih Cevdet Anday, her ne kadar Yetenek onay beklemez, ozanların yaşı birdir. demiş olsa da bu şiir gösterme işini bir onay alma meselesi olarak görmüyorum ben. Şiir elbette yetenek gerektirir fakat çalışma, okuma ve işçilik için gereken her türlü donanımı da fazlasıyla gerektirir. Bunun içindir ki genç şair, deneyimli bir gözün bakışını da görmek ister. Sosyal medyanın olmadığı, ünlü şair ve yazarlarla tanışmanın çok zor olduğu o yıllarda şiirinin gücüne inanan Betül Tarıman'ın hayatına güzel dokunuşlarda bulunan Öner Yağcı ve Hilmi Yavuzlu bu anısını okurken Acaba benim de böyle güzel tesadüflerim olur mu diye içimden geçmedi değil. Kastamonu'da bulunduğum yıllardı. Üçüncü şiir kitabım Kardan Harfler Hera Yayınları'ndan çıkmış edebiyat dergilerinde şiirlerimle görünüyor bir taraftan da Kastamonu'da, Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi'nin Mahalleleri ve Muhtarlıkları Güçlendirme Projesi kapsamında gönüllü olarak çalışıyordum. Özkan Kitapevi söyleşi için daracık mekanında zamanzaman yazarları konuk ederdi. Öyle günlerden birinde Öner Yağcı ile karşılaşmıştım. Sanırım Kastamonu'ya ikinci gelişiydi. Sohbet sırasında şiir dosyamı bitirdiğimi, nereye göndereceğim konusunda kararsız kaldığımı söylemiştim. O da bana Hilmi Yavuz'un genç şairlerin dosyaları ile ilgilendiğini, dosyamı ona iletmemi önermişti. Aslına bakarsanız çok da ümidim yoktu ama şansımı denemek istiyordum. Böylelikle Güle Gece Yorumları adlı dosyamı kargoya verdim, beklemeye başladım. Kastamonu'da kışlar sert geçerdi. Bahar ayında bazen şiddetli yağmurların yağdığı da olurdu. Yağmurun şiddetli yağdığı zamanlarda elektrikler kesilir, dünya ile bağlantımız kopardı. O sıralarda Öğretmen Lisesi'nin lojmanında oturuyorduk. Yağmurun şiddetli yağdığı, gök gürültüsünün yeri göğü inlettiği günlerden biriydi. Dosyamı Hilmi Yavuz'a göndereli üç ay olmuş, hatta neredeyse umudumu kesmiştim. Bir ev telefonumuz vardı. Günlerden hangi gündü şimdi hatırlamıyorum, telefon ısrarlı bir şekilde çalmaya başladı. Koşturup telefonu açtım. Telefondaki ses, Ben Hilmi Yavuz, Betül Tarıman'la görüşmek istiyorum. diyordu. Benim dedim. O da bana şiirlerimi beğendiğini Can Yayınları'ndan dosyamın kitaplaşacağını söyledi. Çok mutlu olmuştum. Bir şeyler daha söylüyordu ki telefon kesildi. Nasıl da üzülmüştüm. Çünkü her yağmur yağdığında ya elektrikler gidiyor ya da telefon bağlantısı kesiliyordu. Sonra nasıl nereden buldum hatırlamıyorum onun Ankara'daki ofisinin telefon numarasını bir yerden buldum. Yarım kalan konuşmamızı böylelikle tamamlamış olduk. Ardından beni kitaplaşmamış dosyamla bir televizyon programına çağırdı. Program öncesi kendisi ile yirmi dakika kadar konuştuk. Bütün genç şairleri tanıyordu. Onun genç şairleri tanıyor olması beni sevindirmiş ve şaşırtmıştı. Bir süre sonra da kitabım Can Yayınları'ndan çıkarak okurla buluştu. Böylelikle Can Yayınları ile olan serüvenim başladı. Zaman geçiyor işte. Geriye dönüp baktığımda biriktirdiğim anılarla avunup duruyorum.


Kuşkusuz İngiliz edebiyatı için roman çok temel edebi türlerden biri. İngiltere tarihinde romanın sosyolojik temelleri mevcut. Sanayi devrimi sonrasında boş zaman ve mesai olgusunun oluşmasıyla romanlar tefrika edilmeye başlar, İngiliz kültürü içinde ciddi bir yer edinir. 1975 doğumlu Zadie Smith'in ilk romanı İnci Gibi Dişler 2000 yılında yayımlandı ve kısa sürede birçok ödüle layık görüldü. Zadie Smith halen New York Üniversitesi öğretim üyesi, roman ve deneme yazmaya devam ediyor. Roman iki savaş dönemi arkadaş üzerine yoğunlaşmakta. Samad Iqbal Bangladeşli and Archie Jones ise İngiliz. Roman boyunca geri dönüşlerle kahramanlar ve olaylar derinleştirilmekte. İlk bölümden itibaren Bulgaristan'da ordu için görev yaptıkları yıllardan, dostluklarından bolca detay veren kitap akıcı üslubuyla bizi içine çekiyor. Kitabın kapağı çok satanlar listesinden bir roman izlenimi verse de romanın entelektüel derinliği ilk sayfalarda hissediliyor. Archie çok sevdiği eşiyle mutlu bir hayata sahiptir fakat eşinin Jamaika kökenli olması onu ırkçı saldırılara maruz bırakır. Romanın diğer kahramanı Samed Archie kadar kararlı ve tuttuğunu koparan biri değildir, Archie'nin aksine bir aşk evliliği yapmamıştır mesela, görücü usulü bir evliliktir onunki. Ülkesinde mühendislik yapabilecekken, Bangladeş'ten ayrılmış ve İngiltere'de garsonluk yapmaktadır. Sofistike karakteri için tatmin edici bir uğraş değildir bu meslek. Samed'in alkolle ilişkisi, cinselliği iki kültür arasında kalmışlığı çok güzel tasvir eder roman boyunca. Roman Jones'lar, İkbal'ler ve Chalfen'ler üç farklı ailenin çok boyutlu ve renkli hikayesidir. Bu iki ana karakter üzerine kurulmuş olsa da roman barındırdığı birçok konu, tema ve yan karakterle aslında tam bir post modern karnaval sunar okuyucusuna. İngiltere ve onun kalbi Londra barındırdığı çok farklı kökenlerden göçmenle Avrupa'nın en kozmopolit kentlerinden biridir. İnci Gibi Dişler de tam olarak bu renkliliği farklı tonlarla sunar okuyucuya. Bir ilk romandan beklenmeyecek büyüklükte başarıyla, didaktizme kaçmadan yapar bunu. İngiltere, Elizabeth döneminden beri sömürgecilikle iç içe olmuş ve ikinci dünya savaşı sonrası siyasi özgürlüklerine kavuşmuş olan eski sömürgeleriyle kültürel birlikteliklerine devam etmiştir. Londra ve orada yaşayan farklı etnik, dini kökene sahip göçmenler kenti hala eski sömürgeler için bir cazibe merkezi kılmaktadır. Zadie Smith'in annesinin Jamaikalı yani eski bir İngiliz sömürgesinden babasının ise İngiliz olması, onun göçmenlere 'içerden' bakabilmesini ve farklı ayrıntıları yakalayabilmesini sağlamaktadır. Romandaki aşk, dostluk, sömürgecilik sonrası döneme ait meseleler onu çağdaş dünya edebiyatının en özgün eserleri arasına sokmaktadır. Kimlik ve kimlikle ilgili konular post modern romanın belki de en çok vurguladığı motiflerdir. Roman boyunca bu mevzular çok net hissedilir. Romandaki Millat ve Magid karakterleri belki de arada sıkışmışlığı, iki kültür arasındaki yorgunluğu en güzel anlatanlar. Zadie Smith'in Türkçe çeviriye de başarıyla yansıtılan eğlenceli dili romana ayrı bir keyif katıyor. Mefkure Bayatlı tarafından 2001 yılında dilimize kazandırılan roman farklı bir dünyanın kapısını aralıyor ve insan kitabın bitmesini istemiyor.


desteğiyle grup üyelerinin sayısı 28'e yükselmiştir. Kadınlara ve çocuklara yapılan ve yapılmakta olan her türlü haksızlık, eşitsizlik, baskı, istismar ve şiddete dikkat çekerek kamuoyu oluşturmak, bu sayede de bu yöndeki olayların önüne geçilebilmesine, bu konuda kanun nezdinde ciddi cezai yaptırımların oluşmasına, kadının toplumumuzda hak ettiği yere gelmesine ve hak ettiği yerde olmasına katkı sağlayabilmeyi hedeflemektedir. Başta kadın cinayetleri, çocuk gelinler, hapishanelerde anneleriyle birlikte yatmak zorunda kalan çocukların eğitimi olmak üzere, benzer konularda kadınların ve çocukların maruz kaldıkları felaketlerin artık kesinlikle son bulması temel amacıyla yola çıkan grubun bir başka önemli amacı da performansları vesilesiyle hemcinslerine fayda sağlamaktır. Toplumda kadının önemine işaret ederek farkındalığı arttırmak ve yüksek bir bilinç oluşturmak gayretini taşıyan grup, bunu edebi metinlerle ritmi harmanlayarak ve şiddetin çocuk gelin teması üzerinden dansla temsili yolunu seçerek ortaya koyduğu sahne performanslarıyla görünür kılmaktadır. ''Sözün Ritmi'' kadın ritim grubu, hiçbir siyasi parti, kurum ve kuruluşla ilişkili değildir. Çalışmaları kadın ve çocuk odaklı olup, doğaya ve hayvan haklarına saygılı, çevreci, siyaset üstü bir duruşa sahiptir ve tüm görüşlere eşit mesafede durmaktadır. Değişik yaş ve mesleklerden kadınların ve çocuklarının oluşturduğu ve tamamen gönüllülük esasına dayalı Sözün Ritmi isimli gurubumuzun bu seneki ÇIĞLIK isimli ilk performansı, Dünya Emekçi Kadınlar Günü 8 Mart 2022'de Ataşehir Belediyesi Cemal Süreya Etkinlik Merkezinde saat 20.00'de gerçekleştirilecektir. Siz değerli basın mensuplarının, performansımızın bu önemli amacının çok daha geniş kitlelere ulaştırılması noktasında vereceğiniz destekler, hem tüm mağdur kadın ve çocuklar hem de bizim için çok kıymetli olacaktır. Kadınının tarihsel süreçteki geldiği noktaya dikkat çekecek olan çarpıcı performansımızın 7 Mart 2022 saat 16.00'daki genel provasına ve 8 Mart saat 200'deki performansımıza davetlisiniz.


Mustafa Kemal Atatürk'ün hüzünlü aşk hikayesi Dimitrina, film oluyor. Dilberay filmi ortak yapımcılarından Fikri Harika, Atatürk'ün Gençliğimi bıraktım Sofya'da dediği Bulgar kızı Dimitrina'ya olan imkansız aşkını, aynı isimle beyazperdeye taşıyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk'ün hayatında silinmeyen izler bırakan Bulgar kızı Dimitrina'yla yaşadığı hüzün dolu aşk hikayesini konu alan film, önümüzdeki yıl Ekim ayında vizyona girecek.


Edebiyatımızda içkinin, özellikle de rakının yeri başkadır. Aslında başka olan, rakı sofrasında dostlarla yapılan söyleşinin tadıdır. Aydın Boysan'ın ifadesiyle, rakı sofrası saygın bir cemiyettir. Burada yapılan söyleşi, karşılıklı konuşmalara dayanır. Fikir alıp verilir, hem eğlenceli hem de duygusaldır. Kişisel ve toplumsal sorunlara değinildiği de olur. Mehmet Ali Tan'ın şiir kitabı ÇIN ÇINN, kapak görseli ve içeriğiyle tam da bu havayı yansıtıyor. Klaros Yayınevi'nden çıkan kitabın kapak tasarımı Dağsu Sönmez'a ait olup, 97 şiirden oluşuyor. Kitaptaki şiirlerden söz etmeden önce Mehmet Ali Tan'ın kısa özgeçmişine değinmek istiyorum. Mehmet Ali Tan, 1960 Isparta doğumlu. 1982'de Ankara Gazi Yüksek Öğretmen Okulu'nu bitirdi. Bir süre Ceyhan'da öğretmenlik yaptı. Daha sonra dil eğitimi için yurt dışına gitti. Kamuda ve özel sektörde çalıştı. Çeşitli ülkelerde görev aldı. Yaşam Sanat, Kasabadan Esinti, Tmolos, Artemis, Şehir, Deliler Teknesi, Sin Edebiyat, Kanca, Üvercinka, Zil, gibi dergilerde şiir ve öyküleri yayımlandı. Halen Ankara'da yaşıyor. Tan'ın bazı şiirlerinde dipnotlara rastlıyoruz. Şiirin bir parçası olan dipnotlar, şiire katkı yapıyor. Rakının edebiyatına yabancı olan okurlar, böylece aydınlatılmış oluyor. Bu arada Tan'ın, Türkçenin eski hallerine olan ilgisi de gözden kaçmıyor. A. Kadir Paksoy : Hayat eve sığar dediler. Yaşadık gördük: Yalan. Ama Mehmet Ali Tan'ın kitabını okuyunca gördüm: Vallahi de billahi de rakı kadehine sığdırmış. Ahmet Günbaş : Kitaptaki şiirler, kadeh çınlamalarının çağrışımıyla ilintili. İçki kültürünü harmanlayarak yapısında yeni göndermeler barındıran ironik şiirler okuyoruz. Bülent Güldal : Biraz Neyzen, biraz Hayyam, çokça Mehmet Ali Tan okudum. Taşı gediğine oturtuyor şair. Kendinden yola çıkıp, gönlüne gözüne ilişenin yıpratıcılığını güzel hicvediyor. Celal Çalık : Narin, nazik ve nahif bir ses/anlam tonuyla yanından geçenleri sofraya davet eden bir kitap. Okurken gülümsüyordum, kitap bitti yine gülümsedim. Erdinç Utku : Hece Nöbetçisi Mehmet Ali Tan rakıyı şiirle, şiiri rakıyla -buz katmadan- buluşturmuş kitabında. Edebiyatımızda rakının yeri konusunda, tadımlık ama doyurucu bilgiler veriyor. Gültekin Emre : Kısa ve esprili dizelerde düşünceler yuvalanmış. Yaşamın anları ne kadar da önemlidir, unutulmazdır, nefes aldırır. İşte o anlara güç katıyor bu kitap. Haydar Eroğlu : Can Yücel, Salah Birsel, Metin Eloğlu, Celal Vardar gibi şairlerin hayata veda etmesiyle, bu alanda oluşan boşluğu doldurmaya aday şiirlerden oluşuyor. Hatice Nayır : Yalın, anlaşılır ve az sözcükle çok şey anlatıyor şiirleri. Akıcı bir dili var. Kimi zaman gülümseyerek, kimi zaman hüzünle okuyorsunuz. Sacettin İnce : Yazılmış en güzel rakı şiir kitabını okudum. ÇIN ÇINN'ı okuduktan sonra, edebiyatımızın en iyi rakı içen şairlerini düşündüm. Gittiği meyhanelerin müşterisi artan Cemal Süreya, rakı şişesinde balık olmak isteyen Orhan Veli, meyhanesi evi gibi olan Özdemir Asaf ve İçim rakı dışım su diyen Can Yücel... Elbette örnekleri çoğaltmak mümkün. Konumuz Mehmet Ali Tan ve ÇIN ÇINN olduğu için kısa kesiyorum. Ancak şunu biliyorum ki ÇIN ÇINN'ı okuyanlar, ister istemez Mehmet Ali Tan'ı anılan gruba dahil etmek isteyecekler. Yılmaz Özdil, Rakı ciddi iştir, sahteciliği kaldırmaz demiş. ÇIN ÇINN kuşkusuz, Tan'ın işini ciddiye aldığını gösteriyor. Durum böyle olunca, edebiyatımıza, rakı üzerine yazılmış yeni şiirler kazandıracağını umuyoruz.


Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli olan Türk edebiyatının koca çınarı Yaşar Kemal, 1923'te Osmaniye'nin Kadirli ilçesine bağlı Hemite köyünde, Van Gölü yakınlarındaki eski adı Ernis olan Ünseli köyünden Birinci Dünya Savaşı'ndaki Rus işgali yüzünden göç etmek zorunda kalan Halime-Sadık çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Nüfus cüzdanına ancak ilkokulda sahip olabilen Yaşar Kemal'in doğum tarihi kayıtlara 1926 olarak geçti. Yaşar Kemal, romanlarının ülkesi Çukurova'da, roman gibi bir çocukluk geçirdi. Evlerinde Kürtçe, köylerinde ise Türkçe konuşulurdu. Türkmen köyüne göç etmiş Van muhaciri ailesiyle köylüler arasındaki ilişkiyi yıllar sonra Yaşar Kemal, Doğduğum bu Türkmen köyünde bizi Kürt diye hiç ayrı saymıyorlardı. Biz de kendimizi onlardan hiç ayırmıyorduk. Bütün köylülerle akraba gibiydik diye anlatmıştı. Yaşar Kemal'in, 4 yaşındayken babası camide, gözü önünde ağabeyi diye bildiği evdeki besleme Yusuf tarafından öldürülünce, dünyası altüst oldu. Çocukluğunu kuşatan her şey, yazacağı romanlarının malzemesini oluşturacak, onu dünyanın en büyük 'modern destancısı' yapacak, dünya edebiyatı Homeros'tan sonra ikinci büyük anlatıcısını kazanacaktı. Kadirli Cumhuriyet İlkokulu'nda okudu ve edebiyata karşı ilgisi ortaokul yıllarında başladı. 1939'da orta mektebin son sınıfından ayrıldı. 1941'de 'tastiknamesini aldı. Bu arada ağıtlar derliyor, yazdığı şiirler edebiyat dergilerinde yayımlanıyordu. İkinci Cihan Harbi yıllarıydı. Ankara aydınlara, muhaliflere göz açtırmıyordu. O şiirler, Gökçeli'nin hayatını yönlendirecek, onu yazarlığa ve 'Yaşar Kemal' olmaya sürükleyecekti. 1940'lı yılların başında Pertev Naili Boratav, Abidin Dino ve Arif Dino gibi sol eğilimli sanatçı ve yazarlarla ilişki kurdu. Abidin Dino, ona 'Türküler Müfettişi' adını taktı. Adana'da kütüphanede çalışmaya başladı. Batı klasiklerini hatmetti, okumadığı kitap kalmadı. Daha sonra Orhan Kemal adıyla muhteşem romanlar, hikayeler yazacak olan Raşit Kemali Öğütçü'yle burada tanıştı. Çalışmak için İstanbul'a gitti, ama orada tutunamadı, Adana'ya döndü. Arzuhalcilik yapmaya başladı Kadirli'de; hapishaneyle o günlerde tanıştı. Adı 'komünist'e çıkmıştı. Yaşar Kemal, 1950'lerin başında Cumhuriyet Gazetesi'nde işe başladı. Nadir Nadi onu hemen Diyarbakır'a gönderdi. Cebine 1500 lira koymuştu. Bu kadar büyük bir parayı ilk defa bir arada görüyordu. Çok kısa bir süreye o kadar çok röportaj sığdırdı ki, ünü hemen her yere yayıldı. Anadolu Notları başlığı altında, Doğu'da İnanılmaz Şeyler Gördümden Mağara İnsanlarına kadar ses getiren bir dizi röportaja imza attı. Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün isimli röportajı ile Gazeteciler Cemiyeti'nin düzenlediği bir yarışmadan Özel Başarı Armağanı aldı. İstanbul'da da insan portreleri yazdı, Sait Faik'e dair yazdıkları bu alanda ilktir. Hayatı boyunca Sait Faik'i, kendisini etkileyen yerli yazarlar listesinin en başına koydu. Yaşar Kemal ilk eserlerini Kemal Sadık Gökçeli adıyla yazdı. Daha sonra Cumhuriyet gazetesine girince Yaşar Kemal adını kullanmaya başladı. 1947 yılında İnce Memed'i yazdı ama yarım bırakarak 1953 1954 yılları arasında tamamladı. Bu roman belki de Yaşar Kemal dendiğinde akla ilk gelen eserdir. Bu romanı yazma amacı eşkıya olan ve dağda vurulan amcasının oğludur. İnce Memed ile 1955 yılında Varlık Roman Armağanı'nı kazandı. Yazar ilk gençlik yıllarında benimsediği sol kimliğini yıllar içinde de sürdürdü. Yaşar Kemal'in politik olarak en aktif olduğu dönemlerden biri Türkiye İşçi Partisi süreciydi. 1962'de girdiği Türkiye İşçi Partisi'nde genel yönetim kurulu üyeliği, merkez yürütme kurulu üyeliği görevlerinde bulundu. İlerleyen yıllarda ifade özgürlüğünden Kürt sorununa birçok konuda fikirlerini kamuoyuyla paylaştı. 1966 yılında arkadaşı Fethi Naci'yle birlikte Ant Dergisi'ni çıkarmaya başladı. Üç yıl sonra Sovyetler Birliği Çekoslovakya'yı işgal edince, işgale açıktan cephe aldı. Bu tavrıyla çok tepki çekti. Çünkü büyük çoğunluk böyle düşünmüyordu. Bu tarihten itibaren Yaşar Kemal, Türk solcuları arasında hiçbir zaman muteber bir aydın sayılmadı, hep küçümsendi. Uzun süre siyaset nedeniyle ara verdiği yazarlığı bir anda nüksetti. Peş peşe romanlar yazmaya başladı. 1970'te Ağrı Dağı Efsanesi, 71'de Binboğalar Efsanesi, 72'de Çakırcalı Efe, 73'te Demirciler Çarşısı Cinayeti, 75'te Yusufçuk Yusuf, 76'da Al Gözüm Seyreyle Salih ve Yılanı Öldürseler, 77'de Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca, 78'de Kuşlar da Gitti, Allahın Askerleri ve Deniz Küstü romanlarını yazdı. 'İnce Memed' serisi, 'Bir Ada Hikayesi' serisi, 'Ağrıdağı Efsanesi, 'Al Gözüm Seyreyle Salih', 'Allahın Askerleri', 'Baldaki Tuz, 'Binbir Çiçekli Bahçe, 'Binboğalar Efsanesi, , 'Çakırcalı Efe', 'Çıplak Deniz Çıplak Ada / Bir Ada Hikayesi 4', 'Çocuklar İnsandır', 'Deniz Küstü', 'Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca', 'Gökyüzü Mavi Kaldı', 'Hüyükteki Nar Ağacı', 'Kuşlar da Gitti', 'Neredesin Arkadaşım Seçme Röportajlar', 'Nuhun Gemisi / Bu Diyar Baştanbaşa 1,' 'Röportaj Yazarlığında 60 Yıl', 'Sarı Defterdekiler Folklor Derlemeleri', 'Sarı Sıcak', 'Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne Seçme Yazılar', 'Tek Kanatlı Bir Kuş, 'Teneke', 'Ustadır Arı', 'Üç Anadolu Efsanesi Köroğlu, Karacaoğlan, Alageyik', 'Yağmurla Gelen', 'Yılanı Öldürseler', 'Yolda Seçme Öyküler', 'Zulmün Artsın'. Yılanı Öldürseler', 'Ölüm Tarlası', 'Murat'ın Türküsü', 'Karacaoğlan'ın Kara Sevdası', 'Bu Vatanın Çocukları' filmlerinin senaryosunu Yaşar Kemal yazdı. Ayrıca 'Menekşe Koyu', 'Mutsuzlar', 'Yer Demir Gök Bakır', 'Ağrı Dağı Efsanesi', 'Bebek', 'Ala Geyik', 'Urfa İstanbul', 'Beşikteki Miras', 'Ala Geyik', 'Dertli Irmak', 'Namus Düşmanı', 'Kara Çalı', 'Beyaz Mendil' filmleri Yaşar Kemal'in eserlerinden yola çıkılarak beyaz perdeye aktarılan filmler oldu. Yaşar Kemal, bütün romanlarında, insanın, insanla, çevreyle ve toplumsal kurumlarla ilişkisini öykülerken, insansal değerleri ikinci plana atmayarak, insanı bir roman malzemesi olmaktan çok bir karakter olarak ele aldı. Bunu sağlayan en önemli öğe, kullandığı, kendine özgü gözlem gücü ve şiirsel üslubudur. Yaşar Kemal sadece Türk değil dünya edebiyatının da parçasıydı. Kitapları 40'tan fazla dile çevrildi. Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen ilk Türkiyeli yazar Yaşar Kemal oldu. Ayrıca yurtdışında, aralarında Uluslararası Cino del Duca ödülü, Legion d'Honneur nişanı Commandeur payesi, Fransız Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres nişanı, Premi Internacional Catalunya, Legion d'Honneur Grand Officier rütbesi, Alman Kitapçılar Birliği Frankfurt Kitap Fuarı Barış Ödülü'nün de bulunduğu birçok ödüle layık görüldü. Dünya çapında yazarların hakları için faaliyet gösteren Uluslararası PEN'in Türkiye ayağında önemli bir isimdi.71 yıllık yazın hayatına 26 roman, 11 deneme, 9 röportaj ve 2 öykü sığdıran Yaşar Kemal; kelam ustasıydı. Onun sözlüğünde bu ülkenin adı, bin bir çiçekli bahçeydi. Bir bahçede hep aynı çiçekten olursa o bahçe güzel olmaz. Sen, ben, o varız diye güzel bu bahçe. Koparma farklı çiçekleri, kalsın renkleriyle kokularıyla... derdi. O, bu bahçenin tam ortasında koca bir çınar ağacıydı. O ağacın gölgesindeki bütün halklar kardeşten de öteydi. O yüzden Kürt'tü, Türk'tü, Arap'tı, Laz'dı, Çerkez'di, Ermeni'ydi, Musevi'ydi, Rum'du, Ezidi'ydi. O yüzden tüm insanlığın ortak değeriydi. O güzel adam o güzel ata binip gitti.


Neslihan Yalman'dan aksisanat için yeni bir soruşturma: Şiir ve S'eks. Şiirin hayatla kurduğu bağı doğasından koparılmış tüm kavramları dışarıda bırakarak şairlere soruyor. Soruşturmanın birinci bölümünü yayımlıyoruz.


Sanat Perisi'nin bu Cuma konuğu şiirin filozofu, usta şair Sezai Sarıoğlu idi. Eğitimci-Yazar Gülçin Sahilli'nin bir şiiriyle açtığı program süresi boyunca şiirin koridorlarında gezindi. Yayın hayatına yeni başlayan e-dergi Peridya'ya değinildi. Bir saatlik programda şairin hayatı, şiiri, sokağın ve insanın sesi başlıkları altında anılar konuşuldu. Anıların kaleme etkisi üzerinde duruldu. Sohbete nar ağaçları, yokuşlar, eski çocukluklar şairin özgün yorumuyla saçıldı. Şiirlerin, yazıların ve anekdotların sokak lambasının altında uzun soluklu dinleyişler ve şairden geleceğin kalemlerine öneriler geldi. Programın dar zamanda beş yüz sayfalık kitaba bedel sohbetini izlemenizi şiirle tavsiye ederiz.


Aralarında Kadıköylü yazarların da bulunduğu 22 kadın yazarın öykülerinden oluşan 22 Kadın 22 Öykü başlıklı kitabın tanıtımı, 9 Mart günü, Kadıköy Caddebostan Kültür Merkezi'nde yapıldı. Erenköy Gönüllüleri İletişim Komitesi tarafından gerçekleştirilen etkinliğin moderatörlüğünü, Yazar-Editör Hatice Dökmen ile Danışman-Editör Funda Ergenekon yaptı. Erenköy Gönüllüleri Başkanı Necla Yılmaz Karaman'ın konuşmasıyla başlayan programda, öykülerinden pasajlar okunan katılımcı yazarlara plaket verildi.


Sanat Perisi'nin bu haftaki konuğu, şair, yazar yayıncı Aydın Şimşek oldu. Aydın Şimşek yazın ve yayıncılık alanında deneyimlerini paylaştı. Usta şairin kendi kaleminden bir şiirini de okuduğu programda yayın dünyasının geldiği yer, geleceği, geçmişle bağlantısı, yazarların yazma yayınlatma kaygıları üzerine konuşuldu. Yazarın okuyucu için mi sanatı için mi yazdığı sorusuna cevap arandı. Aydın Şimşek'in gülümseyen bir anısı izleyiciyle paylaşıldı. 60 dakika sınırlarına sığmayan edebiyat programında dünyanın değişen eğrisinin değişmeyen dengesinin kalem eserleri olduğu konusu farkındalık yarattı. That is really interesting, You are an excessively professional blogger.


1958 yılında Ankara'da doğdu. Babasının 1968'de kurduğu Doğan Yayınevi'nde, kitaplar arasında büyüdü. 1982-83 yıllarında, mahalli ve genel basında gazetecilik yaptı. 1983-2009 yılları arasında bir kamu kurumunda çalıştı. Emekli olduktan sonra yazma eylemine hız verdi. Basılmış Vallahi Öptürmem, Mor Gözdeki Hüzün ve Sonrasız Kadınlar adlı eserleri yanı sıra Kavanozdaki Böcekler, Elma Şekeri, Kuvöz Operasyonu ve senaryosunu da yazdığı Yer Altındaki Güneş adlarını verdiği romanları ile Süpürgelikteki Dostum adlı biyografi çalışması basımlarını bekleyen çalışmalarıdır. Dünya yazarlarıyla gerçekleştirdiği röportajlar bir edebiyat dergisinde seri olarak yayımlanmıştır. Tamamlandığında bunu da kitaplaştırmayı düşünmektedir. 2020 yılında Hindistan Kritya ve Kolombiya Medellin Uluslararası şiir festivallerine katıldı. Halen Bursa'da yaşamakta olup, şiir ve öyküleri edebiyat dergilerinde yayımlanmaktadır. Romanın asıl kişisi Vehbi Bey, güzel yılları geride kalmış ve yaşı yetmişe dayanmış Bağkur emeklisidir. Aynı zamanda astım hastasıdır. Kitap okumayı sevmekte ve sanatsal eserlere ilgi duymaktadır. Ülkede olup biten olaylara karşı duyarlıdır. Kriz nedeniyle dükkanı ve evi icraya gidince eşi, eşyalarla birlikte evi terk etmiştir. Çocukları, okumak için gittikleri yurt dışında hayatlarını sürdürmektedir. Vehbi ise, hayata küsüp huzurevine yerleşir. Sosyal medyayı da kullanmaz. Vehbi Bey'in dışındaki önemli kişilerden birisi de öğretmen emeklisi Melahat Hanımdır. Kendisi gibi öğretmen olan eşini, bir terör saldırısında kaybetmiştir. Melahat'ın evinde kızı, damadı ve torunlarıyla birlikte kalmaktadır. Duygusal ve iyiliksever bir kadındır. Diğer kişiler: Hazel, Reyhan ve Bulut, Yılmaz, Kezban, Nevzat. Bu heyecanı okurun yaşaması için burada kesiyorum. Yani, romanın sonunu anlatmayacağım. Şu kadarını söyleyeyim, okuru derinden sarsacak bir son bekliyor. Corona Yalnızlığı, duygu yüklü bir roman. Hüzün, sevinç ve endişe gibi duygular başarıyla yansıtılmış. Diyaloglar samimi, okuru romana bağlıyor. Romandaki zaman, romanın adından belli zaten. Ağırlıklı olarak, karantina günleri. Mekanlar ise huzurevi, çocukların oynadığı bir park ve hastane gibi, roman şahıslarının yaşadığı veya karşılaştığı yerlerden hareketle oluşturulmuş. Roman kahramanları çevremizde karşılaşabileceğimiz tipler. Ertuğrul Erdoğan, gözlem gücünden yararlanarak can vermiş, yaratmış kahramanlarını. Romanı okurken, onları karşınızdaymış hissine kapılıyorsunuz. Olay örgüsü romanın temasını veriyor. Küçük insanlarda gördüğümüz sevgi ve samimiyet ön planda. Vehbi ile Melahat'ın ilişkisi çevresinde gelişiyor her şey. Romanın nasıl sonlanacağını en baştan tahmin etmek zor. Kullanılan dil yalın olunca, roman su gibi akıyor. Bir bakıyorsunuz, sürpriz sonla karşılaşmışsınız. Romanda geriye dönüşler ve hatırlamalar kullanılmış. Ertuğrul Erdoğan, zaman zaman roman kahramanlarının ağzından okuru bilgilendiriyor. Örneğin, UNESCO tarafından koruma altına alınan Avage bitkisi hakkında bilgi edinirken, Sahte bal nasıl anlaşılır? sorusunun yanıtını öğreniyoruz. Ayrıca, romandaki bireylerden hareketle içinde bulunduğumuz toplumu da anlatıyor. Kadın cinayetleri, zeytin ağaçlarının yok edilmesi, HES'ler ve köylülerin derelerini kurtarma mücadelesi gibi konulara dikkat çekiyor.


Çıktığını duymuş, bulmakta zorlanmamıştım. Melih Cevdet Anday'ın Yağmurun Altında adını taşıyan kitabından bahsediyorum (Adam Yayınları, İstanbul, 1995). Sakarya'da meyhane sokaklarının kesiştiği yerlerin birinde bir havuz var, oturma yerleri stadyum tribünlerinin kale arkasını andırıyor. Oraya oturuyorum. Havanın güzel olması yetmiyormuş gibi, güzel kadınlar, kızlar geçiyor önümden. Arada kaldırıp kafamı baksam da, gözüm kitapta. Yirminci yüzyılı yaşadım diye muhteşem bir dizeyle başlıyor çünkü. Tamam, şimdi oldu. Hüsrev tarafını bilemem de, felaket bir adam olduğu belli. Tavrı, yöntemi İlhan Berk'i hatırlatıyor bana. Gençliğinde, o da, otobüste yanında oturan vatandaşa, ne yapıp edip benim en sevdiğim şair İlhan Berk dermiş ya, o hesap. Ben bunları ışık hızıyla düşünürken elime bir kitap tutuşturup, Bunu da okuyun, birazdan gelir alırım demesiyle kalkması, kalabalığa karışması bir oluyor. Adı üstünde, adam bir felaket! Çaresiz okuyacağız. Kendi şiir kitabı bu. Arka kapağında Ankara'da yaşayan şairlerin bazılarından alınmış birkaç cümlelik takdimler var. Ahmet Erhan da bunların içinde. Belli ki meyhane arkadaşı onun. Şiirlerinde fazla bir şey yok Felaket'in. Birazdan sorguya çekileceğimi bildiğimden, başından-ortasından birkaç şiirini okuyorum. Kumaşın kalitesini anlamak için, topu indirmeniz gerekmez; ilk metresinden belli olur denir ya, öyle. Kumaş kaliteli görünmüyor, şairi de orta yaşı geçmiş üstelik. Şiirlerimi nasıl buldun? diye sorarsa, ne diyeceğim adama? Şiire saygın var, kendine saygın var, of ki off! Yılını hatırlamıyorum, notlarımda tarih yok. Diyelim ki 1998 ya da 1999. Birkaç gün sürecek olan şiir günleri için Yalova'dayım. Aralarında Metin Cengiz ve küçük İskender'in de bulunduğu kalabalık bir şair grubu. Yalova'da yaşamakta olanlar da var elbet. Bizi ağırlamakta kendisiyle yarışan otuz yaşlarında, güler yüzlü bir genç de var. Biz oradayken karısı doğum yapıyor. Aramızda para toplama, bir Cumhuriyet altını alıp hastaneye eşini ziyarete ve kutlamaya gitme kararına varıyoruz. Bir minibüs dolusu şair. Küçük İskender, ne talihsiz bebekmiş, gözlerini dünyaya açar açmaz bu kadar şairi bir arada görecek deyince basıyoruz kahkahayı. Annenin bebeğiyle yattığı odaya dörder kişi gireceğiz. Galoş tak, galoş çıkar. Neyse, ziyaret bitiyor, otele dönmek için tekrar doluşuyoruz minibüse. Metin Cengiz pek neşeli. Epey kilo almış, sakal bırakmış, bencileyin kafanın üstünde bir şey yok da, yanları da sıfıra vurdurmuş. Dönüş yolunda söz sırası bana geliyor, herkes dinlesin uyarısından sonra şöyle diyorum: Arkadaşlar, bebek ilk kelimesini sayemizde öğrenmiş ve kullanmış, haberiniz var mı? İçimizden biri hangi kelimeymiş o diye sorunca, Hangi kelime olacak, bebek, Metin Cengiz'i görünce anneee! diye bağırmış diyorum.


Öyle bir manifestom vardı elbette şiir büyüktür. Şiir şairden, dilden, şairin egosunun ve zaman içerisinde kurulan ilişkiler ağının şiiri gölgelediği her şeyden daha güçlüdür. Şair benim için bir yazımdan alıntılayarak söylersem Kullanılan sözcükleri yeniden bitimsizce çeşitlendirmekten yorulmayan, imgelerin içine takılıp kalmış, çok kişiye ulaşma, çok yerde görünme, çok ödül alma, çok dergide yazma çabalarıyla kötürümleşmiş bir durağanlık var şairde. Yaygın imgeler üzerinden betimlenmekten canı çıkan duygular, durumlar var. Sessizliğe kapanıp sesleri duymaya çalışmaktan sağırlaşanlar, kavramsal mumyalar etrafında yeniden aynı şiiri tekrar tekrar yazıp alkış alanlar var. Bu sabitleme takıntısı, güç istenci bazı şairlerin ruhuna uygun olabilir. Ama şiirin ruhuna uygun değil. Şiire güveniyoruz şiir her devirde şaire rağmen kanatlanabilmiştir. Rene Char, şair yoktur, var olan yalnız ve yalnız şiirdir. diyor. Ben Rene Char'dan biraz daha hoşgörülü olarak diyorum ki: Şair, şiirin teferruatıdır. Bu nedenle bir şairin kendini övmesi şiire küfür etmektir. Şiir 'erkek işi değil', 'insan işidir'. Tabii ki aslolan şiirdir. Ama o şiirin ötesinde başka şiirleri de olan bir şairin bir kimliği vardır, olmalıdır. O şiirleri yazan kişi de büyük şair olabilir. Bunların önemi yoktur. Erkek egemen vb. kavramların artık nesnel karşılığı kalmamıştır. Erkekler kaba kuvvet kullanımı, şiddet vb. konularda üstünmüş gibi görünse de özünde kadınlardan daha zayıf varlıklardır, bazıları da yaratıklardır. Egemenliğin, iktidarın kadınların cinsel organında olduğunu söyleyenler de var. Baskıcı toplumlarda ne yazık ki erkekler cinsel gereksinimlerini sapkın ilişkilerle ya da kadının rızası olmadan doyurmaya kalkabiliyorlar. Taciz, tecavüz gibi olaylar olabiliyor. Bu yüzyılda artık cinsler arası ayrım vb. yersizdir. Uygar bir hukuk devletinde, toplumsal, cinsel baskıların olmadığı toplumlarda bu sorunlar da ortadan kalkacaktır.


1986 yılında Elazığ'da doğdu. Fırat Üniversitesi Bilgisayar Öğretmenliği Bölümünde lisans ve yüksek lisans öğrenimini tamamladı. Daha sonra Felsefe lisans eğitimini Anadolu Üniversitesinde tamamlayan şair, felsefe yüksek lisans öğrenimine ise Sakarya Üniversitesinde devam etmektedir. Şiirleri, poetik ve felsefi yazıları çeşitli dergilerde yayımlandı. Aksisanat ve Yıldız Tozu Edebiyat Dergisi ve dijital Edebiyat platformu Aksisanat Portal'da çeşitli görevler yürütmektedir.


Adındaki üç temel disiplini bir araya getirmek amacıyla yola çıkan Başkent'teki edebiyatçılar, Bilim Sanat Edebiyat Derneğini hayata geçirdi. Kurucu Genel Başkanlığını usta şair Ahmet Telli'nin üstlendiği dernek, 20 Mart Pazar günü Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezinde yapacağı Dünya Şiir Günü etkinliğiyle kamuoyuna duyurulacak. Derneğin kuruluş amacına göre bilim, sanat, edebiyat; yaratıcı insan edimlerinin özgürlük içinde yaşama hakkından ödün verilemez üç canlı damarıdır. Bu üç yaratıcı disiplin, bilinmezlerin yüzündeki görünmezlik perdelerini kaldırmak idealinde buluşurlar. İnsanın insanla ve doğayla yabancılaşmasını anlamak, değiştirmek sorumluluğundadırlar. Bu üç alan, örtüşmez özerklikte olmasına karşın üçü de birbirinden etkilenen, verimlerinden beslenen yoğun bir ilişki yaşarlar. Doğaları, varoluşları, amaçları aynı köktendir. Bunca yakınlığa karşın bilim, sanat, edebiyat bireylerini, demokratik bir çatı altında, ortak amaçta buluşturan oluşumlar nadirdir. Söz konusu oluşumlar ne yazık ki dünyada da ülkemizde de kalıcılık kazanmamış, toplumsal bir davranış biçimine dönüşmemiştir. Bu durum temel bir yoksunluktur.


Sanat Perisi'nin bu cuma çok özel konukları vardı. Gülçin Sahilli'nin hazırlayıp sunduğu programda bu hafta 21 Mart Dünya Şiir Günü dolayısı ile başlangıç Arif Damar'ın dünya şiir günü bildirisi ile yapıldı. Özel konuklara gelince Türk şiirinin gelmiş geçmez şairleri programın dakikalarına dizeleriyle ses verdi. Attila İlhan, Orhan Veli, Gülten Akın, Edip Cansever, Ece Ayhan, Oktay Rıfat ve Cemal Süreya'nın birer şiiri seslendirildi. Şairler ve kalemleri hakkında birkaç minik bilgi verildi. Şirin zamanı durdurduğu ve şairin sonsuza yazıldığı bir Cuma öğleden sonrasıydı. Şiirden çıkıp şiire dönüldüğü program türün severleri için bulunmaz bir renk oldu. Sennur Sezer'in bildirisiyle kapanan program süresinin çok ötesinde bir yazın denizine pencere açtı. Hi there, for all time i used to check weblog posts here early in the daylight, because i like to gain knowledge of more and more.


Türkiye bütün çağları birarada yaşayan bir ülke. Dolayısıyla hiçbir şeyi özümseyip savunduklarımızla sınayarak yerli yerine oturmuş bir düşünce, duygu ve pratik sistemi oluşturamıyoruz. Modern yaşamın hızı içerisinde savrulan bir ülkedeyiz. Son yıllarda sanatçılar uluslararası fonların, bienallerin, güçlü müze ve galerilerin beğenilerine ya da beğendikleri konsepte yakınlaşarak üretimler gerçekleştiriyor. Kültür bir endüstriye dönüştüğü için aslında yaşamda bir karşılığı olmayan kültürel ögeleri işlerinde sıkça kullanan, yardım fonları almak için proje yazım teknikleri öğrenen bunu paraya dönüştüren bir sektör oluşuyor. Orijinal olanı arayıp, iyi işlerin peşine düşecek bir üst oluşum olmadığı için bu bir kısır döngüye dönüştü. İki önemli sergide yer alan kişiler kurdukları ilişkiler ağıyla seri üretime geçiyor neredeyse. Nerede birikme varsa orada metastaz vardır. diyen Baudrillard'ın dediği gibi gösteri çokluğu içinde görülecek birşeyin olmadı bir çağ. Türkiye de bu anlamda dibe vurmuş durumda. Aynı yıl içerisinde on-on beş sergide yer alan, birkaç tane kişisel sergi açan, bir yılda birkaç kitap yazabilen, her dergiye şiir gönderebilen her söyleşide konuşan insanlar vs... Neredeyse üçte biri şair olan bir ülkede şiir adına konuşan on-on beş kişinin olması... Bunlar da programlara, söyleşilere, imza günlerine çıkmaktan sersemlemiş haldeler. Dolayısıyla tüm bu yenilik ve değişimlere ayak uydurmak baskıyla kontrol altına alınarak mümkün oluyor. Tüm bunlara radikal bir tepkiyle dikkat çekmek, rahatsız etmek, abartmak öyle abartmak ki yalın olanın normalleşmesi. Burada performans sanatçısı Orlan'ı anmadan geçmeyeceğim. Ameliyathaneyi kendi iş stüdyosuna çevirerek güzellik algısının şiddetini, görselliğe batmış kültürün patolojisini ve bedenin narsizmini bence en etkili biçimde dile getirenlerden biri... Toplumun normlarını üzerine yazdığı bir yüzey gibi kullanıyor bedeni. Onu toplumsal tartışmaya açıyor. Kendi bedenini bir kumaş gibi işlemesi ya da çok ters köşe bir örneklemde bulunmak gerekirse doksanlı yıllarda bedenini ateşe verenler... Yani kimlik üzerinden yapılan baskıların yaratığı patlamanın kendi bedeninde kendi eliyle alev alması. Türkiye de her şeye yaklaşım biraz mastürbasyon düzeyinde. Bunun baskı, korku iklimiyle de ilgisi var. Yurt dışında yapılan en radikal işler bile ciddi bir tepkiyle karşılaşmazken burada hayati noktalara ulaşabiliyor. O yüzden azıcık ucundan ya da yorganaltı üretimler diyebiliriz. Cinsellik batı edebiyatında, şiirinde ve sanatında en büyük esin kaynaklarında biridir. Henry Miller'in, Sexus, Plexus, Nexus, The World of Sex, adlı kitapları dünya edebiyatının dev yapıtlarıdır. Ama bizde 'Seks ayıptır'. Şiirlerinde aşka dair, sekse dair erotik öğeleri kullanan şairlerin başında gelirim. Bir şiirimde 'Kleopara'nın amı gibi sulu' dizesini kullandığımda ortalık karışmıştı. Neden? Çünkü, feodal kültürle ve biat geleneğiyle harçlanmış dinbaz bir toplumla beyni felçlenmiş bir 'sürü'nün başka türlü düşünmesi mümkün değildir. Yıllardır İsveç'te ve Avrupa'nın değişik ülkelerinde yaşadım; -bir iki çok özel örneği saymazsak- bu alanda Türkiye'nin dünyaya sunduğu hiç bir şey yok. Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'ne birincilikle giren, kadın bedeni üzerine muhteşem resimler yapan ve tüm dünyanın ilgisini üzerine çeken Maide Aktaş'ı alkışlıyorum. Bir Fransız yazarının, Mememin Tarihi, adlı bir kitabını okumuştum. Hangi dilden okuduğumu hatırlamıyorum şimdi. Kitap, tüm ortaçağ boyunca kadın memesinin ve sutyen kullanımının kiliseyi ve toplumu nasıl sarstığını anlatıyordu. Kilise ve egemen çevreler kadın memesinden, amından ve sutyenden o kadar korkuyorlardı ki, kadınlara karşı savaş açtılar, cadı diye onları yaktılar, onlara bekaret kemerleri taktılar. Kimlerdi bunlar? Erkekler tabii! Ve erkek toplumları ve düzenleri. İşin özeti: Din, egemen sınıfların; halk sınıflarını cennet-mennet ayağıyla susturmak, kandırmak, ezmek için kullandığı bir kontrol aracıdır. Din, erkeklerin, kadınları baskı altında tutmak ve istedikleri gibi kullanmak için uydurdukları tarihin en eski ve en etkin aracıdır. Cinselliğin özgür anlamda ifadesini serbestçe bulduğunu söyleyemeyiz. Güzel sanatlarda, sahne sanatlarında ve edebiyatta da bu oto-sansürün olduğunu biliyoruz... Mesela bir Marquis De Sade edebiyatımızdan çıkmadı ya da Emile Zola'nın bir Nana'sı. Metin Kaçan'ın Ağır Roman'ı aklıma geliyor. Dinin ve siyasetin egemen, arketipsel, sorgusuz bir cinsellik dayatmasına, toplumun bazı kesimlerindeki tutucu, geleneksel ve ailevi baskıları da eklersek, buna karşı batının açtığı cinsellik bağlamındaki özgürlükçü alan arasında sıkışmış bir Türkiye'de, cinsellik de bazı sınırların içine de sıkışmış durumda. Bu bağlamda yer yer özgür, cesaretli işler yapılsa da bunun bir devamlılığı ve sürekliliği yok. Türkiye bu çerçevede hemen hiçbir şey üretmiyor, pek fazla katkısı yok. Son yıllarda resimde Şükran Moral bu alanda çalışmalar yaptı, sergiler açtı. Çok ilgi de gördü, tepki de. Ama bunlar bence çok anlamlı değil. Spekulum adlı resim-performansı da öyle. Nasıl bir estetik haz verebilir ki? Kadının çektiği bir acıyı, muayeneyi, doğum olayını çağrıştırsın isteniyorsa bunu bu alanın çalışanları daha somut anlatabilirler. Erkek sanatçılar da penis resimlerini yapsalar ne olacak? Pornografi sitelerinde bin türlü görüntüler vardır. Ama asla estetik bir haz söz konusu değildir. Pornografik haz duyulabilir. Tabii yakın zamana kadar bu konular erkekleri ilgilendiriyordu. Erkekler pornografiden, bakmadan, görmeden haz alıyorlardı. Kadınların böyle bir haz aldıkları düşünülmüyordu. Dönem değişti, toplum ve insanlar da değişti. Belki modanın ya da basın yayının yönlendirmesiyle veya araseks figürlerinin artması nedeniyle de olabilir; artık kadınların da böylesi durumlardan haz aldığı kabul edilebilir oldu. Rollerde değişmeler var ve kadınlar da bakan, gören, girişimde bulunan olabiliyor; erkekler bakılan, görülen, beğenilen oluyor. Şiir yazan kadınların da cinselliğe benzer bir haz alacakları varsayılabilir. Ama kesinlikle şiir-sanat estetik, cinsellik ise pornografik bir haz verecektir. Tıpkı erkeklerde olduğu gibi. Tabii önemli olan vajina resmi çizmek değil ona estetik bir boyut kazandırmaktır. Herkes özgür olmalı ve istediği resmi yapmalıdır. Bu alanda dikkat edilmesi gereken temel şey çocukların korunmasıdır. On sekiz yaş altı çocukların olmadık görüntülerle kafalarının karıştırılmaması, travmatize edilmemeleridir. Korunulması gereken nesneler; vajina, penis değil, o organların nasıl kullanıldıkları, travmatize edici insan ilişkileridir. Erişkin insan için sorun olamaz. O kendi bilinciyle karar verecek durumdadır. Yasaklar sürdükçe o alana ilgi de sürer, toplum rahat bırakıldığında, yasaklar kalktığında bu tip sorunlar da ortadan kalkar. Bizim sanatçılarımız da bu dediğiniz alanlarda dünya sanatına katkıda bulunabilirler.


varlığımın parçalarını, dünyada pek çok yerde, Nilhan Sesalan: Tarih öncesi, yazının henüz keşfedilmediği dönemlerde, insan maddeye biçim verme ihtiyacı duydu. Buna ihtiyaç duyma sebepleri üzerine sık sık güncellenen sorular sorarım, kendi deneyimlerim içinde cevaplar ararım. Kilden oluşturduğu bir boğa başının A harfine dönüşmesini, binlerce yıldır bu dönüşümün kızım Asya'nın adına kadar ulaşmış olmasını olağanüstü bulurum. Zaman kavramının noktasal olma ihtimali üzerine düşünürüm. Madde olmayanı maddeye dönüştüren, bir prehistorik ile aramdaki bağ tazedir benim için. İsmet Yazıcı: Seninle yaklaşık 20 küsur yıl önce tanıştık; ilk karşılaşmamızda içimden açıkçası Bu dokunsak kırılacak, narin, hassas kadından mı bu işler çıkıyor diye?düşünmüştüm. O sert maddeye hükmeden, yoğurup hayat veren kadın, nasıl bu kadar naif, yumuşak, kırılgan olabilir diye hayret etmiştim... Ama işinin başında, malzemenle bütünleştiğinde, yargımın nasıl da yanlış olduğunu fark ettim. Çünkü orada kendime kurduğum cümlenin içindeki hükmetme vurgusu hemen sırıttı; o söz yerini bütünleşmeye bıraktı... O bütünleşmenin karşısında ne taş, sert ve katı kalabiliyordu; ne bronz... Sen onlara teslimken, onlar da sana teslim oluyordu... Heykel için kullanacağın malzemenin tercihi de ayrı bir macera sanıyorum. Nilhan Sesalan: Düşüncelerim maddeye dönüşürken bilmediğim tekniklerle de karşılaşabiliyorum, heykelim bittiğinde tekniği de öğrenmiş oluyorum. Birbiri içinden geçen iki kuvvet gibi madde ve düşünce... Varlığımızın bu kadar kırılgan oluşunun sızısını, madde ile analiz etmeye çalışırken hafiflik etkisi görünür oluyor son dönem yapıtlarımda. Denge arayışında olduğumu düşünüyorum. Kara Kitap heykelimde, parlattığınız zaman siyahlaşan koyu gri bazalt taş bulabildiğim için mutluydum. Asya Kuşunda bulutlu mermeri yontarken taşın direnci ve kuvveti, barışa ithaf ettiğim bu heykelim için biçilmiş kaftandı. 2007 yılında yaptığım şşş.. ülkem ise lirik Muğla Taşı'nı istedi... Taşlarımı bulmak için her yerde dolaşırım. Türkiye'de pek çok taş ocağı sahibini tanırım. Bazen üç ay aradığım ve çokça dil döktüğüm olur. Finlandiya'ya bir dönem çok sık davet edildim, sergi ve sempozyumlar için. İlk gidişimde uçağın penceresinden bakarken uçsuç bucaksız yemyeşil, ağaçlarla kaplı bir yeryüzü gördüm. Buzulların en son çekildiği, granit yüzey üzerindeki bir karış toprağın ve doğanın herkes tarafından bebek gibi korunduğu Dünya'nın kuzeyinde bir ülke. Türkiye'deki durum ise gittikçe şuurunu daha çok kaybediyor. 'Yaprak Ağaçları' yapıyorum, parçanın bütün olduğunu düşündüğüm için... Bazen onları bazalttan yaptığım 'Köklerim İçin Bir Ev'in en üstüne yerleştiriyorum. 'Ahşabın Rüyası' ise varlığımızın bu kadar kırılgan oluşunun sızısıyla tekrar ağaç olabilmek için çabalıyor. İsmet Yazıcı: Sanatın en sihirli yanı galiba o an orada olmak; Onda olmak; o sessizliğin ortasında yalnızca izler kalıyor. Nilhan Sesalan: Kuzguncuk'taki atölyemi hatırlar mısın İsmet'çim? Orada 2006 yılında yazdığım bir şiirim bu söylediğinle ne güzel buluşuyor. Heykel yaparım, desen çizer, yazı yazarım, olmadı kedimle oynarım. Oynarken ağaçlara bakarım evren sanırım. Kendim yaprak olurum, Ahşabın, taşın, çamurun üstüne konarım, izim çıkar. Nilhan Sesalan: Kuşkusuz. Evrenin makrodan, mikro kozmos'a uzanan paternlerinin birbirlerine olan benzerlikleri her zaman iştahlı olduğum bir ilgi alanı. Master tezimi Anadolu Prehistoryası Üzerine vermiştim, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde. Üç yıl sürdü,1996 yılında bitirdim. Biliyorsun biz heykeltıraşlar hem yazılı, hem de yapıt üreterek oluşturuyoruz tezlerimizi. Geometrik ya da coğrafi, farklı ölçeklerdeki pek çok paterni, Anadolu'nun kendinde barındırdığını düşünüyorum. Bu dönemde Gelince Gitmeyenler adı altında bir seri yapıt ürettim, devamında da bazı yapıtlarımdaki izlerini fark etmek beni mutlu etti. Yazının olmadığı, düşüncenin maddeye dönüşerek bize kadar ulaştığı binlerce yıllık insanlık tarihinin izlerine dokunurken Çatalhöyük'de yaşamış insanlardan çok da farklı olmadığımı düşündüm. Belki de bu sebeple, Dünya Prehistoryası'na da duyduğum ilginin devam etmesi buradan geliyor. Belki de batılı filozoflardan farklı olarak, zamanın noktasal olabileceğini öneren antik çağ doğu filozoflarına bu sebeple kendimi daha yakın hissediyorum. Nilhan Sesalan: Yaprak Ağaçları kızım Asya'nın doğumuna denk düşüyor. 2001 yılında yaptığım Asya Yaprak Ağacı, bugün İstanbul'daki Türkan Saylan Çağdaş Yaşam Merkezin'nde duruyor. Kamuya açık alanda yaptığım ilk büyük ölçekli taş heykelim. Ayrıca taşı yontarken çıkan parçalardan bir fidana, yaprak şeklinde 5 metreye uzanan gölgeseni yapmıştım. Parçanın bütünle ilişkisini aradığımı düşünüyorum bu yapıtlarımda. Kızımın doğuşunu bu yapıt ile kutladım ve heykelimi yaparken yonttuğum taşları biriktirerek küçük bir fidanın büyük bir gölgesi olarak dizdim. Fidan kızımdı ve aynı zamanda bendim. Devamında Genetik Yaprak Ağacı, Polen Çağı, Karma Yaprak Ağacı, Vadim O Kadar Yeşildi ki, Rüzgarların Dinlendiği Yer gibi heykellerim geldi. Yaprak Ağaçları' yapıyorum, parçanın bütün olduğunu düşündüğüm için... Bazen onları bazalttan yaptığım 'Köklerim İçin Bir Ev'in en üstüne yerleştiriyorum. 'Ahşabın Rüyası' ise varlığımızın bu kadar kırılgan oluşunun sızısıyla tekrar ağaç olabilmek için çabalıyor. Nilhan Sesalan: Heykel yapmaya başladığım yıllarda düşündüğüm tek şey maddeye biçim vermeyi öğrenmekle ilgiliydi. Bilmediğim bir şeyi öğrenmenin peşinden giderken varlığımın parçalarını dünyada pek çok yerde sanat yapıtı olarak bırakacağımı öngörmemiştim. Genetik kodlarımdan içtiğim suya kadar ucu bucağı olmayan her şeyden ve en güzeli de arkadaşlarımın hayatıma katkısından etkilendiğimi düşünürüm. Doğduğumdan beri oluşan dünya görgümün her şeyle birlikte çok güçlü bir değişim ve dönüşüme başladığını düşünüyordum. Sanki etrafımda neyle buluşması gerektiğini bilemeyen, milyonlarca polen uçuşuyordu. Tüm fikirler, tahmin edemeyeceğim zamanlarda bende varlıklarını sürdürdüklerini fark ettirirler. Bu sebeple anlarım ki zamanı Batılılar gibi doğrusal değil Doğulular gibi noktasal algılarım; her an, her şey, her şeyle karşılaşabilir. Nilhan Sesalan: Okumayı seviyorum, kütüphaneler terapi mekanlarım. Şiir de yaptığım heykeller gibi kendiliğinden gelişiyor; Gökyüzünde yalnız Gezen Yıldızlar'dan bahsedecek olursak, annemin mutfağındaki radyoda sürekli çalan şarkılardan biridir ve hem bir şiirime hem de beş heykelime isim olmuştur. Bu heykellerimi yaparken hissettiklerimden bahseder.


Fark frak giyseydi hemen fark edilirdi. Tiryak ne menem sözcüktür de Yunus dilinde yaşadı? Üstelik Latince iken... Tiryak zehrin panzehiri idi. Latinlerin tiryakı bizim dermanımız olmuş bile. Eşrefoğlu Rumi çıkıp, Elinde sükkeri ayruga sunup/ Aguyı kendü yutmakdur adı ışk demeseydi aşkın bir sarhoşluk olduğunu düşünüp ağunun ne olduğundan habersiz bugünlere gelecektik. Bir asır sonra da Fuzuli'nin, Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib/ Kılma derman kim helakim zehri dermanındadır. dizelerindeki ağusuyla tanışacak, aşk sarhoşluğundan hoşnut, derman bulan Lokmanlardan uzak durmalarını isteyecektik. Ey okur, yazımı sözağusu olarak düşündünse tiryak si olmadığından. Sen hiç zehir tattın mı, dedi bir dost. Hemen hemen her gün tadıyorum. İnsanlar öyle ağır sözler söylüyorlar ki zehir o sözlerin yanında panzehirdir. Zaman yaman şarapmış. Çok yıllandım. Kavımda sırtüstü yatmaktan yoruldum. Düne akıp gittim: Gençliğim, Trakya yöresinde yetişen üzümlerden... Doluca... Yaş aldıkça Papazkarası. Olgunluğum Denizli'nin Çalkarası. Çilek tadında. Ellilerime yaklaştıkça tadımın değiştiğini, Ürgüp ve Göreme yöresi şaraplarına benzediğimi öne sürdüler ki inandım. Şimdi dünü bugüne getiren dürbünün arkasındayım. Tam altmış yıl öncesine fersiz gözlerimle bakmaya çalışıyorum, nasıl oluyor da daha berrak görüyorum? Altı yaşında bir çocuk, Anamur Kalesi'nin burçlarında Fransız konuklarına genizden konuşarak kale hakkında bilgi vermeye çalışıyor. Amacı para kazanmak değil, insanlarla iletişim kurarak zaman sarhoşu olmak. Sarhoşlukla zehrin buluştuğu tek yer zamanmış. Emerson demiyor mu, En sağlam zehir, zamandır. diye. Şarap nasıl keyif verirken bir şeyleri alıp götürürse zaman da onu yapıyor. Ne mutlu o zehri panzehire çevirenlere!


Şair Mustafa Fırat'ın, İlhan Berk'le olan anısını okurken anı içinde anı okuduğumu hissettim. Şehir ve kültür... Bu iki kavramın birbirine çok yakışan sözcükler olduğunu düşünüyorum. Sanatın ve türevlerinin; bir şehrin coğrafyasına yayılmasının, insanlarda estetik bilinç oluşturmada önemli olduğu yadsınamaz. Bir şiiri okuduktan sonra bilinci sarsılan, bir tiyatrodan aklında topluma ve insana dair soru işareti ile çıkan, bir tabloya dakikalarca bakıp hayatına anlam yükleyen insanlardan oluşan ülkeler düşünsenize. Adalet, eğitim, sağlık vb. bu bakış açılarına sahip insanlarca idare edilse fena mı olur? Mustafa Fırat da böyle düşünüyor olmalı ki Antalya Altın Portakal Şiir Festival'i davetine icabet etmiş. Evet anımız böyle başlıyor. Mustafa Fırat, festival için havalimanına gittiğinde İlhan Berk'i görür ve onunla Antalya'ya kadar yolculuk yapar. Festival'de İlhan Berk konuşulacağı için önceden hazırlıklıdır ve yanında Berk'in kitapları vardır. Onları tek tek imzalayan İlhan Berk'in yazısı için eski yaşamlardan çıkmış gelmiş, gibi tabirini kullanmış Mustafa Fırat. Nedendir bilmiyorum, bu kısmı birkaç kez okudum. Muazzam çağrışımlar yarattı bende. Eski yaşamları bir el yazısında görmek, hissetmek... Eski İstanbul, şairlerin uğradığı mekanlar, Ziya'ya Mektuplar ve Yaşamak Hatırlamaktır'da okuduğum onca anı zihnimdeki peliküle yansıdı hızla. Yolculuk devam ederken İlhan Berk, şiir ve şiire dahil ne varsa durmadan anlatır. Anıların vanası açıldıkça açılır İlhan Berk tarafından. Anı bu aşamadan sonra yön değiştiriyor sanki. O lirik hava dağılıyor ve daha sorgulayıcı ve realist bir havaya bürünüyor. Okuyacağınız anıda, Mustafa Fırat'ın sorduğu o can alıcı soru ve aldığı cevap benim de merakıma bir son verdi. Gökyüzündeki sohbette ilgimi çeken diğer bir nokta da İlhan Berk'in güncel şiiri takip etmesi dolayısıyla birçok şairi okuması konusu oldu. İnternet ortamının şimdiki gibi yaygın olmadığı zamanlarda bu takibi yapabilmek oldukça zor olmalı. Yerli ve yabancı birçok şaire hakim olan Berk, Mustafa Fırat'a Gonca Özmen'i tanıyıp tanımadığını sorar ve genç şairlerin onu okumalarını salık verir. Usta şairlerin ya da eski kuşak şairlerin genç şairlere nasihatler vermesi, onları kimi okuyup kimi okumamaları konusunda yönlendirmesi günümüzde de tartışılan bir konu. Sanal ortamda sık sık karşılaştığımız polemikler, şiire dahil ilkesel tartışmalardan daha çok kişiler üzerinden yapılan sataşmalardan oluşuyor. Ne gelenekten rahatsız olmak ne de gelenekten yana tutucu olmak doğrudur. Şiirde eskiyen, canlılığını yitiren kullanım, ne olursa olsun terk edilmelidir. Şiir adına yapılan her türlü yenilik de eski kuşak şairleri tarafından görülmeli ve dile getirilmelidir. Bundan kazançlı çıkan da Türk şiiri olacaktır. Cemal, babasının ölüm trajedisini şiirine yansıtamadı! Sözün bittiği yerler vardır ya işte öyle bir an idi benim için. Aralarda, Latin ve Yunan şairler... Bunları nasıl bulduğumuz üzerinde söyleşirken, iniş anonsunun yapılmasından sonra Gonca Özmen'i tanıyıp tanımadığımı sormuştu. Evet. dedim. Genç şairlerin Gonca'yı okuması gerektiğinin altını çizmişti.


Nurduran Duman'ın yazdığı, Halil Akarsu'nun yönettiği Sonum Başlangıcımdır 8-9 Nisan saat 18:00'de Feraizcizade Oda Tiyatrosu'nda seyirciyle buluşmaya devam ediyor. Bursa Devlet Tiyatrosu'nun metin, reji, müzik, dansın akışkan bütünlüğü içinde, yenilikçi bir anlayışla sahneye koyduğu Sonum Başlangıcımdır, yaşamda kendini gerçekleyiş çabasında duygusal, düşünsel, düşsel olarak yalnız bırakılan bir çağdaş kadın hikayesi. Aşk, dostluk, meslek, ölüm kırgınlıkları bir yana entelektüel yalnızlığıyla katlanmış bir duygu kırıklığı içinde olsa da hala kendini gerçekleyebilmek, beceri ve yeteneklerle donanmış varlığını eksiltmeden hayata geçirebilmek için bir son ile başlangıç çemberinde dönüp duran, dönüp durdukça öğrenen, öğrendiklerini paylaşamadıkça yorgun düşse de yılmayan bir kadının hikayesi. Halil Akarsu'nun arzusuyla Nurduran Duman'ın şiirlerinden bestelenen parçalar, metni müziği kendiliğinden bedenliyor hissi veren koreografi, bu kendiliğindenliğe olanak veren minimalist ama yaratıcı dekor ve ışık tasarımı ile estetik bir seyir hazzı sunan oyun, fiziksel olmadığı için pek de üstünde durulmayan kadına karşı duygusal şiddeti sorgulayarak seyirciyi kimi zaman sarsmaktan da geri durmuyor. Nurduran Duman'ın yazdığı, Bursa Devlet Tiyatrosu yapımı, Halil Akarsu'nun yönettiği Sonum Başlangıcımdır oyuncular Cansu Yılmaz, Ceren Kayış, Rabia Tutal'ın devimsel oyunculuklarının yanında renkli ses başarımları, fiziksel dayanıklılık ve özveri gerektiren danslarıyla hayata geçiyor. Oyunun dekor tasarımı Cenk Oral, ışık tasarımı Ali Karaman, müziği Irmak Şahin, koreografisi Filiz Dursunoğlu, dramaturjisi ise Tolga Güven'ait. Sonum Başlangıcımdır 8 ve 9 Nisan tarihlerinde Feraizcizade Oda Tiyatrosu'nda. Yalan! Uroborusum ben kuyrukyiyenim, kendi kendimi hem döller hem yok ederim. Bir subaşında Gılgamış yorgun düşmüş uyurken, onun yerine ölümsüzlük otunu yiyenim. Hep birilerinin yerine bir işler edenim. Çin'de salyası döl yerine geçen dragonum, kadınları anne ederim, Brezilya'da kısır Tupi-Guarani kadınları anne olsun diye kalçalarını döverim, Afrika'da Tchokweler'in zifaf yatağının altına konan tahta heykel benim heykelim. Önce tanrı dersiniz, yaşamın, ölümsüzlüğün simgesi, sonra ölüm dersiniz, cennetten kovulmanıza sebep olan şeytanız ya biz! Bir karar verseniz... İnsan değişir. Düşüncesi en oynak, en güvenilmez şeydir. Bir an iyi olan düşünce anında kötüleşiverir. Düşünce benden daha kıvrak bir şeydir. Ben, yeşil yılan! Bir adım da Şahmaran! Sevgisinden korkup sevilene kızan aşıktan gayrısının öfkesine saygı duymam! Nedir bana olan bu öfkeniz? Dante'nin İlahi Komedya'sında ben boğmuyor muyum hırsızı? Büyük İskender'e yol göstermedim mi? Apollon'un oğlu Lamos'u ben büyütmedim mi? Bu öfke niye? Evliya Çelebi şahidimdir, Nuh'un gemisindeki deliği ben tıkamadım mı kuyruğumla? Kimse düşünmez hani bizim sevgiden payımız? Hiç incinmez, biz de dokunulmaya ihtiyaç duymaz mıyız? Ya sabrım ve sükunetim? Nerelerde yaşıyorum hiç sordunuz mu? Hangi karanlık ve soğuk dehlizlerde hayata yollar açıyorum? Kötülük ve hastalıklar yutuyorum? Hemen her kültürün tıp sembolü olmam boşuna mı? Bunun da mı anlamı yok, yıllardır süregelen bu işaretin? En iyisi gelin laf etmeyin dilimin çatalına. İçinizdeki dedikoducuyu, çatal dilli arabozucuyu benden bilmeyin. Zülfikar'a benzer, bir yanı şiir, bir yanı şifadır benim dilimin. Kuyruğunu ısıran uroborusum ben. Kısırdöngüye, sonsuzluğa, paradokslara bile ilham veren ben değil miyim? Sonum başlangıcımdır. Bir subaşında Gılgamış'ın ölümsüzlük otunu yuttumsa, yazgımdan! O gün bugündür telli pullu gömleğim hep pırıl pırıl, hep yenidir. Sürünerek ölmemek nasıl bir ölümsüzlükse. Saygı duyulup da sevilmemek. Vay benim üçgen başım! Kalın küt kuyruğum... Ah, bu başımı vuran ben değil miyim taşa toprağa, gövdemi çöle sıcağa sunmadım mı? Tuza yıldıza sürdüm, kazıdım, kendimin içinden sayısız kere sayısız çıktım, pul pul döktüm de şu alnımı, değiştiremedim işte gene de yazgımı.


Sunucu ve eğitmen Gönül Ak'ın moderatörlüğünde, Kadıköy Belediyesi ve Kozyatağı Muhtarlığı Kültür Komitesi iş birliği ile gerçekleştirilmekte olan Sanat Söyleşileri nin bu ayki konuğu yayıncı-yazar Hasan Kerim Güç. 2014 yılı itibarıyla Nefes Yayınevi'nde Genel Müdürlük görevini üstlenen Güç, halen Nefes Yayınevi ve Tuti Kitap markalarını yönetmektedir. Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü'nde doktora yapmış, ABD'de North Carolina Üniversitesi, Çin'de Pekin Üniversitesi ve Japonya'da Kyoto Üniversitesi bünyelerinde Kenan Rifai Islamic Studies Distinguished Professorship İslam ve Tasavvuf Araştırmaları Kürsüleri'nin kurulmasında aktif görev almıştır. Yazarın 2020 yılında yayımladığı Ken'an Rifai'nin Dervişlik Anlayışı adlı bir kitabı ve Richard Cavalier'in Yeni Başlayanlar İçin Platon isimli kitabına yaptığı bir çevirisi bulunmaktadır. Güç; Kerim Vakfı kurucu üyesi, Florence Nightingale Hemşire Mektepleri ve Hastahaneleri Vakfı kurucu üyesi ve Brüksel'de kurulmuş olan Mindhub Derneği kurucu üyesidir.


Onur Ubay: Ayna Meclisi benim ilk göz ağrım, ilk heyecanım. İstedim ki ilk baskısı tükenince unutulup kalmasın bir köşede; benimle beraber nefes almaya devam etsin, ben var oldukça o da var olsun. İşte bu yüzden, hayatta olduğum sürece onu da ayakta tutacağım. Ben öldükten sonra ise akıbeti kendi başarısına bağlı elbet. Onur Ubay: Lirik anlatım benim şiir anlayışımın yapı taşı. Böyle bir yapı taşı kullanıyorsanız yaşamla iç içe gelişen bir imge dünyası da kaçınılmaz oluyor. Dizelerimi hep yaşamdan toplamaya çalışıyorum. Benim kavgam hayatla! Bir sonraki şiir kitabımı henüz tamamlamamış olsam da büyük oranda yine aynı izlek üzerinde devam ediyorum. Bakalım neler sığdırabileceğim o çerçeveye. Onur Ubay: Bana şiir mi, roman mı diye sorsanız ille de şiir derim. Şiir, tüm yazın sanatının temeli olduğu gibi, benim de temelim sanırım. Ne kadar başardığım tartışılabilir; ama romanda da bu şiirsel dili ve üslubu devam ettirmeye çalışıyorum. Romanımın var oluşuna gelince, o hep sol yanımdaydı; küçüklüğümden beri karşı konulamaz bir çekim vardı bende ona karşı. Bir gün, şiirle paylaştığım dertlerimi onunla da paylaşmayı istedim. Haliyle yine kendimden, kendi coğrafyamdan yola çıktım ve iyi bir dost kazandım. Onur Ubay: Şiir ve roman, aynı denize dökülen iki ayrı nehir gibi bende. Aynı yolları kat etmeseler de benzer yolları aşarak dökülüyorlar o denize. İkisinin de kaygıları, amacı ortak. Yani önünde sonunda bir noktada birleşiyorlar; ondan sonra ayır ayırabilirsen. Ufukta şiir varsa, terkisinde roman hep olacak; yeter ki bir denizimiz olsun. 1985'te Niğde'nin Bor ilçesinde doğdu. İlk şiiri 2006'da Ünlem Sanat dergisinde yayımlandı. Mavi Liman, Kıyı, Eliz Edebiyat dergileri ve çeşitli fanzinlerde şiirleriyle yer aldı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan Ubay, memleketi Adana'da serbest avukat olarak mesleğine devam ediyor. - Ayna Meclisi (1. baskı: Ses ve İz Yayınları, 2018, şiir) - Kozaların Uykusu (Klaros Yayınları, 2020, roman) Piece of writing writing is also a excitement, if you be acquainted with then you can write if not it is difficult to write. best websites online. I'm going to highly recommend this web site!


Leonardo da Vinci'nin doğum günü olan 15 Nisan, tüm dünyada Sanat Günü olarak kutlanıyor. Bu kapsamda Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul Sanat Derneği ve Artshop Yayıncılık'ın katkılarıyla, BAU Teras 212'de bir ödül etkinliği düzenlendi. Sanatın gelişmesini ve yayılmasını teşvik etmek amacıyla kutlanan Dünya Sanat Günü'nün ödül töreni, sanat dünyasındaki pek çok ismi bir araya getirdi. 15 Nisan Dünya Sanat Günü Onur Ödülleri töreninde moderatörlüğü Vedat Akdamar ve Yıldız İbram yaptı. Açılış metnini okuyan Yeliz Nur, Leonardo da Vinci'nin doğum günü olan 15 Nisan'ın, Ulusal Plastik Sanatlar Derneği Başkanı Bedri Baykam'ın 2011 yılında önerisi ve UNESCO'ya bağlı IAA/ Uluslararası Sanat Derneği'nin onayı ile 2012 yılından beri Dünya Sanat Günü olarak kutlandığını belirtti. Enver Yücel, Osman Öztürk, Aslıhan Umar, Tamer Levent ve İnci Otman (118 Y Yönetim Çevresi Genel Yönetmeni) yaptıkları konuşmalarda, sanatın önemini ve iyileştirici gücünü vurguladılar. Özetle, Sanatın kalıcı olduğunu ve dünyayı anlamlı kıldığını, güzel duyguları harekete geçirdiğini, sanatsız bir toplumun estetik olamayacağını, Sanatın hem toplum hem de sanat için olduğunu, Atatürk'ün 'Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir' sözleriyle sanata verdiği önemi gösterdiğini, sanatın toplumlara hoşgörü ve barışı getirdiğini, sanatın hem toplum hem de sanat için olduğunu; sanatın, sanat dalları kapsamında değil, daha geniş bir yaşama biçimi olarak düşünülmesi gerektiğini ifade ettiler.


VakıfBank Kültür Yayınları, tarihçi Prof. Dr. Cemil Koçak'ın yazdığı 27 Mayıs'ın Kayıp Anayasası adlı eserini okurla buluşturuyor. Eser, darbeden hemen sonra hazırlanan ve 1961 Anayasası'nın gölgesinde kalan 1960 yılındaki ilk anayasa tasarısı hakkında yapılmış, ilk araştırma niteliğini taşıyor. VakıfBank Kültür Yayınları, darbeler tarihi ve Türkiye'de demokrasinin serencamı konusunda Türkiye'nin saygın otoritelerinden biri olan Prof. Dr. Cemil Koçak'ın 27 Mayıs'ın Kayıp Anayasası adlı eserini yayımlıyor. Kitap, İstanbul Üniversitesi Rektörü Ordinaryüs Prof. Dr. Sıddık Sami Onar başkanlığında kurulan komisyonca hazırlanan 27 Mayıs'ın ilk anayasa tasarısı hakkında yapılmış titiz bir çalışma olarak Türkiye'nin yakın siyasi tarihine ışık tutuyor. Siyasal Zihniyet ve Toplumsal, Sosyal ve Ekonomik Zihniyet başlıklı iki bölümden oluşan eser, 27 Mayıs 1960 anayasa tasarısının ne olduğuna, neleri ihtiva ettiğine; siyasal, toplumsal, sosyal ve ekonomik anlayışına, 1961 Anayasası ile aralarındaki benzerlik ve farklılıklara dikkat çekiyor. Türkiye'de yakın tarih denilince ilk akla gelen isimlerden Prof. Dr. Cemil Koçak'ın kaleminden, 27 Mayısçıların bu ilk ve kayıp anayasa taslağının tartışmaları ve zıtlaşan dünya görüşleri, Türkiye'nin yakın tarihi için bilinmeyen bir kapıyı aralıyor.


Dream Sales Machine'in 2022 Kahve Festivalleri takvimi belli oldu. Türkiye'nin marka festivali Coffee Festivaller, bu yıl Bodrum, İzmir, Diyarbakır, Ankara ve İstanbul'da düzenlenecek. İlk Coffee Festival 6-7-8 Mayıs tarihleri arasında Bodrum Zai Yaşam'da kahve severlere açacak. Ardından 27-28-29 Mayıs'ta İzmir'de Tarihi Havagazı Fabrikası'nda, 3-4-5 Haziran'da Diyarbakır'da, 23-24-25 Eylül'de Ankara'da, 6-7-8-9 Ekim'de de İstanbul'da gerçekleştirilecek. Dream Sales Machine Başkanı Alper Sesli, pandemiyle birlikte en çok zarar gören sektörlerin başında turizm ve etkinlik sektörünün geldiğini belirterek, Pandemiyle birlikte sektörlerin de bireylerin de alışkanlıkları değişti. Bu dönemi çok iyi değerlendirdik, çok çalıştık. Etkinlik endüstrisinde yine büyük fark yaratacağımız festivallerimiz için geri sayım başladı. Coffee Festival'ler kahve endüstrisinde dünyanın en büyük life style etkinliği olarak kabul ediliyor dedi.


İsmet Yazıcı yazar İzzet Erş'le KUTSALIN YORUMU Kutsal Metinler Üzerine Hermenötik Denemeler kitabı hakkında konuştu.


Ozan/Yazar Sabahattin Kudret Aksal, ölümünün 29. yıldönümünde Karacaahmet'te bulunan mezarı başında anıldı. 23 Nisan günü gerçekleştirilen anma etkinliğine Adil İzci, Uğurtan Atakan, Necati Gungör, Turgay Kantürk, Mustafa Bilgin, Kadir Aydemir ve Ahmet Zeki Yeşil katıldı. İlk sözü alan öğrencisi Uğurtan Atakan, Sabahattin Kudret Aksal'ın yüzlerce öğrenci yetiştirdiğini, bu öğrencilerin şimdi emeklilik dönemini yaşadığını, 60'lı ve 70'li yılların öğrencileri olarak bugüne kadar hakkında olumsuz tek bir söz duymadıklarını, daima saygıyla ve içtenlikle aldıklarını söyledi. Turgay Kantürk, Sabahattin Kudret Aksal'in Kadıköy duygusu yüksek biri olduğunu, emekli olduktan sonra Kadıköy'de yaşadığını, haftanın en az iki günü kendisiyle buluşup görüştüklerini, ölümünden sonra cesaret edip buraya gelemediğini, bu nedenle üzgün olduğunu, ölüm haberini ise askerdeyken aldığını, Sabahattin Kudret Aksal'ın öğrencisi olmadığını ancak ondan çok şey öğrendiğini belirtti. Adil İzci, Sabahattin Kudret Aksal'ın ailesinin Balkan göçmeni olduğunu, Balkan Savaşı çıkınca Beşiktaş'a yerleştiklerini, eşi Münire Hanım'la evlendikten sonra Kadikoy'de yaşadığını, konservatuardan sonra Mimar Sinan Güzel Sanatlar Fakültesinde estetik hocalığı yaptığını, 19 Nisan 1993 tarihinde vefat ettiğini, 21 Nisan'da toprağa verdiklerini, onu son kez gören kişinin kendisi olduğunu, toprağa verilmeden önce elini öptüğünü, başucundaki yazının kendi şiiri olduğunu ifade ederek sözlerini, Sabahattin Bey ışıklarını yaktı, yüzünü sonsuzluğa döndü, karanlıkta duruyor şeklinde tamamladı. Etkinlikte bulunan diğer katılımcılar ise, Sabahattin Kudret Aksal'ın çağdaş ve yetenekli kişiliğine dikkat çekerek, yeni nesillere anlatılması gerektiğini vurguladılar.


Ozan/Yazar ve Eğitimci Adil İzci'nin, bilim insanı Dr. Rıfkı Tezcanlı'nın yazılarının bir bölümünü daha derlediği Edebi Bahisler- II okuruyla buluştu. Anima Yayınları tarafından basılan bu ikinci kitap, Dr. Tezcanlı'nın 1940'larda Hakikatler Mecrasında yer alan yazılarından oluşuyor. Bilindiği gibi, bu kitaptan önce 2020'de yayımlanan Edebi Bahisler büyük ilgi görmüş ve kısa sürede ikinci baskıyı yapmıştı. İzci, Edebi Bahisler- II ile Dr. Rıfkı Tezcanlı'nın üzerindeki gizem perdesini biraz daha aralamış oluyor.


Kimi araştırmacılar, masalın mitolojiden doğduğunu, kimileri dünyaya Hindistan'dan yayıldığını, kimileri de antropoloji ile ilgisini kurarak, İlkel yaşamın kalıntısı olduğunu ifade etseler de, masal kaynağı ile ilgili kesinleşmiş bir görüş birliği yoktur. Masalı masal yapan temel özellikler, olağanüstü olaylar, durumlar, yerler ve kişilerdir. P. Naili Boratav masalı, hayali hikaye olarak tanımlar. Yani bir anlatı türü olan masallar, hayali ögelerle örülmüştür. Vermiş olduğu etik, psikolojik, ekonomik ve sosyolojik iletilerle çocukları hayata hazırlayan, içinde yaşadığı ortama, çevreye uyumunu kolaylaştırmaya çalışan, özgüveni gelişmiş bireyler olarak yetiştirme ereği taşıyan araçlardır. Masallardaki etik iletilerde genellikle, dürüstlük ve yalan konusu işlenir. Psikolojik iletileri çok fazladır. Bu iletilerde genellikler, iyilik/kötülük, haklılık/haksızlık, kararlılık/kararsızlık, sevgi/saygı, dostluk/barış/paylaşım, bağışlayıcılık, sabır, korku, umut, şans, merak, kıskançlık gibi önemli değerlere yer verilir. Ekonomik iletilerde, paranın gücü ve yarattığı olumlu/olumsuz durumlar, insanlar arasındaki ekonomik yardımlaşma ve dayanışma konuları anlatılır. Sosyolojik iletilerde de, anne iyiliği, anne-baba sözü dinleme, ailede biz duygusu, kralların/padişahların yönetim anlayışları ile ilgili konulara ağırlıklı olarak değinilir. Bir varmış bir yokmuş, birinde bin var iken birinde hiç yok imiş. Zamanın birinde ve çok çok uzak diyarlarda eşek, güvercin, keklik, kaz, ördek, tavuk ve horoz oturmuşlar, büyücek bir tarlayı ekmeye karar vermişler. Ellerine birer avuç tohum alarak tarlanın yolunu tutmuşlar. O gün akşama kadar çalışmışlar. Tarlaya nohut, pirinç, arpa, yulaf ve buğday ekmişler. Aradan epey bir zaman geçtikten sonra eşek, güvercin, keklik, kaz, ördek, tavuk ve horoz, Gidelim bir bakalım ekinlerimize, demişler. Gitmişler, bakmışlar ki ekinler sararıp büyümüş. Artık biçip, hasat yapma zamanı gelmiş. Gidelim, oraklarımızı bileyelim, yemeklerimizi hazırlayalım, yarın da gelip hasadımızı yapalım, diyerek, evlerine dağılmışlar. O gece güvercin, keklik, kaz, ördek, tavuk ve horoz hazırlık yaparken eşek acıkmış. Doğruca tarlaya gitmiş, tarlada ne var ne yok hepsini yemiş bitirmiş. Ertesi gün tarlaya vardıklarında şaşırıp kalmışlar! Tarla talan edilmiş. Her yer bomboş. Ortada hiçbir şey kalmamış. İçlerinden güvercin, Burayı ektiğimizden kimsenin haberi yoktu, mutlaka içimizden biri yapmıştır, demiş; ama bu suçlamayı hiç kimse kabul etmemiş. Sonra güvercin, O zaman kuyu başına gidelim, eğer bu tarladaki ekinleri ben yediysem, kuyunun içine düşeyim, diyerek, ayrı ayrı yemin edelim. Yemin eden kuyunun üstünden atlayarak karşı tarafa geçsin, demiş. Önce bu öneriyi sunan güvercin gelmiş kuyunun başına, Eğer ben yediysem kuyunun içine düşeyim, diyerek atlamış kuyunun üstünden ve geçmiş karşıya. Sonra keklik, kaz, ördek, tavuk ve horoz, ayrı ayrı yemin ederek kuyunun karşısına atlamışlar. Sıra eşeğe gelmiş. Eşek, Eğer tarladaki ekinleri ben yediysem içtiysem kuyunun içine düşeyim, demiş ve atlamış üstünden kuyunun; ancak karşıya geçemeden düşmüş kuyunun içine. Böylece herkes tarladaki ekinleri eşeğin yediğini anlamış. Arkadaşları, cezasını çeksin diyerek, eşeği kuyunun içinde bırakıp, oradan uzaklaşmışlar. Eşek, kuyunun içinde debelenip dururken, bir yandan da, Beni çıkarın buradan, beni kurtarın! diye bas bas bağırıyormuş. Oradan geçen bir tilki, bu sesi duymuş. Kuyunun başına gelmiş, içine bakmış ve eşeği kuyunun içinde debelenirken görmüş. Eşek kaldırıp başını yukarıya bakmış, tilkiyi görünce ona yalvarıp yakarmaya başlamış: Tilki kardeş acı bana. Ne olur kurtar beni buradan. Eğer beni kurtarırsan, kulun kölen olurum senin. Kurtar da, sonra ne yaparsan yap bana, demiş. Tilki, bu yalvarışa kayıtsız kalmamış, eşeği çekip çıkarmış kuyudan. Çıkardıktan sonra, Beni kurtar da ne yaparsan yap dedin ya. Ben de kurtardım, şimdi seni afiyetle yiyeceğim, demiş. Eşek, itiraz etmeye çalışmış ama tilkinin elinden kurtulamayacağını anlayınca kabul etmek zorunda kalmış. Tilki, Söyle bakalım, seni nerenden başlayayım yemeye, dediğinde, eşek düşünmüş taşınmış, Beni yemeye kuyruğumdan başla; çünkü benim en lezzetli yerim kuyruğumdur, demiş. Tilki, ölümü kabullenmiş görünen eşeğin bu sözüne inanarak, eşeğin arkasına geçmiş, iştahla ağzını açmış, kuyruğu yemek için yaklaşmış. Tam bu arada eşek tilkiye öyle güçlü bir tekme atmış ki, tilki havada döne döne metrelerce geriye fırlamış. Eşek, yaralanan ve yerinden kalkamayan tilkiye bakarak, biraz da sırıtarak kaçmış gitmiş. Acı içinde kıvranan tilki, Eşek aklıyla hareket edenin sonu böyle olur! diye söylenip durmuş. Eşek de ölümden kurtulmuş olmanın sevinciyle kimseye bir daha haksızlık yapmamış. - Yardımlaşma, dayanışma ve ortak aklın önemine vurgu yapılıyor. - Ortak alınan kararlarda, herkesin aldığı görevi eksiksiz yapması gerektiği öğütleniyor. - İmece olarak yapılan işlerde paylaşımın eşit ve adil olması, başkasının hakkına el uzatılmaması işleniyor. - Hak hukuk ve adaletin ne kadar önemli olduğu, adil sistemin işlemesi halinde gerçek suçlunun mutlaka ortaya çıkarılacağı ve cezasını çekeceği anlatılıyor. - Yalnızca kişisel çıkarını önceleyenlerin, karşılıksız bir yardım yapmayacağı iletisi veriliyor. - Söylenen sözlere kayıtsız koşulsuz inanmak yerine önce mutlaka sorgulanması, ondan sonra karar verilmesi gerektiği salık veriliyor. Masalda, olumlu iletilerin yanı sıra kimi çelişkiler de göze çarpıyor. Örneğin; söz konusu hayvanların, yardımlaşma dayanışma içinde, ortak aklı işleterek üretim yapmalarının, kendilerine kazanç getirmesi beklenir; ancak öyle olmuyor. Ortaya bir kazanç çıkmıyor. Eşek, arkadaşlarına ihanet etmenin bedelini kuyuya düşerek ödüyor. Burada suçlunun mutlaka cezasını çekeceği iletisi verilse de, cezanın, işlediği suçun karşılığı olup olmadığı tartışılır. Diğer bütün hayvanlar ektikleri ürünü kaybederken, eşeğin yedikleri yanına kar kalıyor. Masallarımızda, nasıl ki at güvenirliği, aslan otoriteyi temsil ederse, tilki kurnazlığı, eşek de genellikle aptallığı simgeler. Bu masalda ise tilkinin, bir eşeğin aklına kanarak tuzağa düşmesi bir çelişkidir. Tilkinin, kötü niyetinin bedelini, eşeğin tekmesini yiyerek ödemesi olumlu gibi görülse de aslında çelişkiyi gölgelemektedir. Kimi masalların, günümüze gelinceye kadar epeyce değişiklik gösterdiği bilinir. Buna bağlı olarak verilmek istenen iletilerin de farklılaşması, yeniden yorumlanması çok doğaldır. health canada approved online pharmacies interpharm. pro Their worldwide reputation is well-deserved.


BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Benim resimlerimde Doğu şeması olarak, yol ve arayış teması vardır. Doğu'nun sadece resimsel düzleminde ve görsel verilerinde değil, bütün sanatsal aktarımında bunu görürüz. Yol, arayış, alanını terk etme, yeni alanlara doğru açılma ve İnsan-ı kamil olmanın dersini bu yollarda alır insanlar. Bu yol süreci, insanların kendini, rastlaştığı ötekileri tanıması özetle dünyayı kavraması açısından bir ders niteliğindedir. Yol almayana, dünyayı görmeyene, farklılarla konuşmayana, anlaşamayana insan değeri verilmez Doğu'da. Bu çok önemli ve değerli bir şeydir. Ben o yol temasını, görsel bir izlek olarak siyah beyaz dönemlerimde, yazı resimlerimde ve cümleler serilerimde kullandım. Bütün bu yapıtlarımda, benim insan ve sanatçı olarak olgunlaşma sürecimin bir dökümünü yapmaya çalıştım. Doğu bilgeliğinde, bir insanı olgunlaştıran ve olgunluğunun sınandığı alan yollardır her zaman. İnsan-ı kamil olmak, bu uzun yolculuk deneyimine büyük bir özveriyle katlanmak ve bu yolculuğun içinde kendi dışındaki değerleri tanımak, onlara kendini tanıtmak, onlarla karşılaşmak, mücadele etmek ve özetle ötekini anlayarak bilgeleşmek demektir. Koptuğumuz parça, ulaştığımız parçanın aynıdır; tasavvufa dönersek; tasavvufun varoluşçu boyutuna dönersek, insan gerçekten kendisini kavrayarak başkasını da kavrar. Ve özgürleşmenin, bağımsızlaşmanın tek olmanın bir nedeni de karşı olmak değil, karşısındakini kavrayarak onun içinde erimek ve ayrıcalıklarını onun tatlarıyla birleştirerek bir bütün oluşturma halidir. Sanatın yüzyıllardan beri denediği, kurmaya çalıştığı insanlık ideali ve vicdani sorumluluk budur. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Beni 'Doğu Sanatı'nda etkileyen en büyük şey; sanatın bizde bir çile, bir arınma süreci olarak algılanmasıdır. Yani insanın kendisini, nefsini, sabrını terbiye eden, dünyaya bakışını, güzelleme çabasını oluşturan bir bütünlük arz etmesidir. Yani bu öyle bir çile sürecidir ki sonunda bu çileye katlanarak sanat aracılığıyla, bir mertebeye ulaşırsınız, hem sanatçı hem de insan olarak bir anlam kazanırsınız; Doğu'nun, sanatı bu çileyle birlikte algılama boyutu, beni her zaman çok etkilemiştir; çok anlamlı bulmuştur. Bunu modern anlamda örneğin; son yaptığım videolarda da, işlerimin bütününde de kullandım. İSMET YAZICI: Bellek, insanın ortak bilinçaltının derinlerine dalmak, aslında bir derya denizin de içine bırakıyor bizi. Bu anlamda çok şanslı bir coğrafyanın çocuklarıyız. Kadim geleneğin katmanlarıyla yoğrulmuş miras, o mirastan bugün yeniden yorumlayabildiklerimiz, sanıyorum sizin bütün üretiminiz açısından çok değerli. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Benim sanatımda bir diğer Doğulu özellik de simetri, yansıma duygusudur. Kompozisyon olarak Doğu şemasına baktığınız zaman, burada ağırlıklı olarak simetriyi görürsünüz. Bu bir anlamda, yaratanla yaratılan arasında ki yansımanın da özetidir. Batı resmine baktığınız zaman, boşluk bir kaosa dönüşmüştür; boşluk duygusu bir düşünce, bir terapi alanı olmaktan çıkıp, bir kaos ve kargaşa alanına dönüşmüştür. Kompozisyon da bu kargaşayı katlayacak ölçüde girift, çarpışan ve kontrastlar üzerine dayalı bir şeydir. Tabi bu Batı Sanatı'nın geçirdiği devrimsel aşamaların sonucudur. Yeni sosyal sınıfların ortaya çıkması, bunların hak talep etmeleri, birbirleriyle kapışması, bunların sonucunda oluşan yeni değerler ve dinamizm. Doğu'nun algılayışı bütün bu kaosu bir fanilik sözcüğüyle özetlenebilecek sadeliktedir. Denge serüveninde insanın dağarcığında üç temel sözcük var. Tılsımlı sözcükler bunlar. Bir tanesi ikiz sözcüğü, biri ayna, biri de simetri. Bunlar bir anlamda denge kavramıyla özdeşleşen sözcükler. 'İkiz' bir anlamda hem kendisi, hem de başkası olabilmenin metaforu. 'Simetri' yine dengenin bir metaforudur ve bir kompozisyon öğesi olarak Doğu Kültürü'nün temel yapı taşlarından biridir. Doğu simetriyi kullanır; Batı ise karşıtlığı. Bu Doğu ile Batı'nın mutluluk kavrayışlarında da biçimlenen bir tercihtir. Doğu mutluluğu karşısındakiyle özdeşleşerek, onu kendi içinde bularak ve onunla bütünleşerek sağlarken, Batı karşıtlık yaratarak, onunla mücadele ederek ve onu yenerek mutluluk peşindedir. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Çağımızda yüksek gerilim hattı üzerinde yaşadığımızı söyleyebiliriz. Dünyanın bugünkü tablosuna genel olarak baktığımızda bir yandan bir bütünleşme çabası var, bir taraftan da onla karşıt bir ayrışma süreci içindeyiz. Birbirine çelişik bu iki durumun dünyayı kültürel anlamda karıştırdığını, bir şizofrenik ortam yarattığını söyleyebiliriz. Bunun en önemli nedenlerinden biri de tabii ki geleneksel anlamda Doğu ile Batı değerleri arasında ki çatışma, çarpışma. Bunu bir felaket tezi olarak dünyanın önüne getiren düşünürler de var. Ben bu kadar karamsar değilim, bu tablo konusunda; çünkü bizim topraklarımız da doğan, gelişen ve birbirinden etkilenen, birbirini yücelterek çoğalan dinlerin, bugünkü vahşi kapışmasını geçici bir süreç olarak yorumluyorum ben. Bu sanata da yansıyor. Doğu ve Batı arasındaki gerilim, özellikle bizim gibi iki değerler sistemi arasında konumlanmış ülkelerde, bir sorun olarak görülebilir; ciddi bir yaratı dönemeci olarak da algılanabilir. Ama bizde sanat ortamını ağırlıklı olarak biçimlendiren şey, bir tür sömürge aydını bakışı... Bu yüzden bize has değerler küçümsemeyle, tepeden bakmayla, dışlanmayla karşılaşmıştır. Ağırlıklı olarak geleneksel sanatların devamını büyük bir alçak gönüllülükle yapan, yer yer onu çağdaş sanatın içinde konumlandıran sanatçılar açısından da bir saldırı konusu olabilmiştir. Görsel sanatlarda özellikle; çünkü, kendi tarihinden, kendi belleğinden, kendi geçmişinden yararlanmayan büyük sanatçı sayabilmek çok güç bugün dünyada. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Suret başlığının yanına aynayı da koyalım. İnsanın bilinçaltına yuvalanmış önemli dürtülerden bir tanesi, kendini dıştan görme isteğidir. Rüyalarımız neredeyse bütünüyle kendini dışarıdan, ikinci ya da üçüncü şahısmış gibi izlemenin sayısız fantezileriyle doludur. Ayna, bir anlamda bizim bu bilinçaltı dürtümüze doğrudan yanıt veren bir obje. Bu açıdan çok önemli. İkinci önemi şuradan geliyor bence: Ayna bir anlamda kendiyle karşılaşmanın, kendiyle yüzleşmenin ikonografik bir şeması biçimindedir. Aynaya bakan, kendi suretini gören insan, aynayla ve aynadaki imgesiyle kendisi arasında bir tür diyaloğa girer. Bir yüzleşme sahnesi yaşar. Ayna, bir gizem alanıdır ve kendisiyle birlikte bir kimlik çözümleme sorununu gündeme getirir. Çok katmanlı, çok düzlemli, çok anlamlı bir sözcük ve nesne. Bunun için Anadolu'da büyük ölçüde cam altı tekniği kullanmıştır halk sanatçıları. Camın aynayla özdeşleşen yansıma ve yansıtma tekniğinin dışında, neredeyse ayna ile aynı bağlamda düşünülebilecek yansıma olgusunun taşıdığı sufi anlamdan da kaynaklanır. Çünkü tasavvuf, dünyayı bir tür izdüşüm olarak görür. Bu yüzden halk sanatçıları belki de bilinçsizce ama mutlaka bilinçaltındaki önemli bir birikimle bu tür tekniğe büyük özen göstermişlerdir. 'Suret' aynayla aynı anda, aynı anlamda gündeme gelen bir başka sözcük ; tasavvufi anlamda, yüz, görüntü, mistik anlamda, Tanrı'nın görünür tezahürü, dış dünyaya yansımış bir imgesi olarak algılanabilir. Ayna, sanatın iki dürtüsüne doğrudan karşılık veren bir nesne; bir imge. Bu sanatta yuvalanmış, sanatın değerli patolojisi olarak yorumlanabilecek dikiz ve teşhir dürtülerine doğrudan cevap veren bir nesne olmasından. Gerçekte, hem seyreden hem de sanat eserini yaratanlar açısından 'teşhir ve dikiz' çok önemli iki karşılıklı dürtü, birbirleriyle çarpışarak çoğalan iki temel dinamiktir. İSMET YAZICI: Yerleştirmelerinizde tuvalle yazı bir arada; resimleriniz kadar, yerleştirmeleriniz kadar, sizin yazar yanınız çok ilham verici takip edene. Sözün o sarsıcı gücü de işlerinizin çok önemli bir katmanı, yalnızca kaligrafik bir tamamlayan değil; tıpkı işleriniz gibi çok kadim bir seslenişle dile geliyor... Söz başlığıyla ayrıca bir serginiz de var. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Kaynağı çizim olan yazı, desenlerimle birlikte birbirini bütünleyerek, birbirlerine dönüşerek resmin mimarisine katılırlar. Bu ilişki aynı zamanda plastik boyutta da kuruludur. Resmi aradığım, boyadığım ve düşlediğim uzun yılların çeşitliliği içinde iki kalıcı duygu sürekli benimleydi; birincisi, yol aldıkça bir labirentin sarmalında merkezin o büyülü boşluğuna çekildiğim, ikincisiyse el yazımın çizdiğim bütün tasvir imgelerden daha gerçek ve yalın biçimde beni temsil ettiğiydi. Kaligrafimdeki sismografik gerilim ve bozguncu ritim, kimliğimin çok özel bir yanıyla tam da üstüste gelmekteydi. El yazım yalnızca yaratıcı tansiyonumun bir çeşit silueti olmakla kalmıyor, resim de hep amaçladığım yalınlığı da temsil ediyordu. Tıpkı labirentin merkezindeki o arınmış ve büyülü nokta gibi. Yazı beni yalnızca yüzeyde oluşturduğu minimal boyut açısından da ilgilendirmiyordu. Sözün biçim bulması olan 'yazı' kaynağındaki ilk ve derin anlamla da beni çekmekteydi. Önce söz vardı ya da anlatmak, anlaşılmak. Bu iletişim isteği bütün yaratıcı eylemlerin temelindeki ilk, sıcak ve derin anlamdı. Alfabeler, diller, sorunlar ve mesajlar eskiyip okunmaz ve anlaşılmaz olsa da geriye insandan insana yönelen bir temas isteği kalıyordu. Bu duygu yazılara okunmazlıkları ya da anlaşılmazlıklarıyla daha da büyüyen bir tinsellik kazandırıyordu. Bu masum jestlerdeki büyük insani boyutun hatırlayıcıları şimdi yalnız sanatçılar, yani okunamayanlar. İletişimin vahşi boyutlarda sistemleşerek sadece yalnızlık ürettiği çağımızda, bu trajik bozulmayı ancak yazanlar ve çizenler düzeltmeyi umut edebilir. Kodların kimliklerin önüne geçtiği, gerçeklerin, algıların ve duyguların bizim adımıza üretildiği bu çağ sonu loşluğunda sığınabilecek gerçek, dilin sessiz anlamında saklıdır. 1990'dan bu yana süregelen çalışmalarımın tümü Dil başlığıyla adlandırılabilir. Bireysel dil, sanatsal dil ve iletişim dilinin çelişkilerle büyüyen kaotik yapısı resimlerimin fonunu oluşturmaktadır. Kaligrafik notlarımdan çıkış yaparak tarihsel ve güncel biçimlere aynı anda, aynı mekanda, aynı şiddetle yüklediğim mesajları karmaşık bir zaman boyutundan geçirdiğim Söz sergimde renk ögesi de kaligrafinin yalınlığını izleyerek gri ve siyah arasındaki tonlarda gezinir. İletim ve iletişim, kimlikler ve kodlar, diyalog biçimleri, algı ve yargı, sessiz dil paradoksları zamanlar üstü bir boyutta büyütülmektedir. Mesajın temel insani anlamı; Sır adlı düzenlemede (1990), tarihsel yazıt biçimlerinden çağdaş televizyon monitörlerine; Deli Gömleği sergisinde (1991), Osmanlı büyü gömleklerinin biçim kaynaklarından, aklın yargılanması ve sınırları izleğine; İz sergisinde (1992), fermanlar ve yazıtlardan sanatçının özel tarihini simgeleyen günlüklere sıçrayarak biçimsel ve kavramsal bir zaman montajı oluşturmaktadır. Zaman serisi (1993) doğrudan zamanı ve onun arkası ve önü olan bellek ve düşleri temsil eden yapısıyla başından bu yana yaptıklarımın bir özeti olarak yorumlanmalıdır. Saatlerin içinden geçen yazılarımsa benim zamana kaydetmek istediğim şeylerin tümünü temsil eder. Söz adlı son düzenlemede çağdaş medya kültürünün yaygın diyalog sembolleri olan konuşma balonları içine tarihsel kaligrafik dokular kaydedilmiştir. Bu formlar, kendi içlerinde yaygın diyalog alışkanlıklarımıza ironik bir karşılık oluşturmaktadır. Önce söz vardı, öyleyse bütün suskunluklar ve susturmalar geçicidir. Sanat konuşmaya devam edecektir. BALKAN NACİ İSLİMYELİ: Dünyanın her yanı belli bir pazar mantığıyla işgal edilmekte ve tek tipleştirilmektedir. Buna direnmek lazım. Bunun yan tezlerinden biri de sanatın genel geçer ölçülerini, özellikle çağdaşlık ölçülerini Batı da demiyorum, sistemin ekonomik sistemin talepleri doğrultusunda biçimlendirmek, çok güncel, çok sığ, belleği olmayan, geçmişten beslenmeyen, dolayısıyla geleceğe ilişkin hayaller kuramayan bir standardizasyon çabası var sanat alanında da. Bütün bunların kırılması bireysel enerjilerle mümkün çünkü bu kuşatmanın sözcüleri var, aracıları var, bütün dünyada sanat sirkülasyonunu sağlayan bu aracıları vasıtasıyla dünya sanatı da ele geçirilmiş bir pazar halindedir bugün. Peki, ne yapmalı? Gelenekle çağdaş sanata ve bunların ilişkisine tekrar tekrar dönerek bakmakta yarar görüyorum ben. Biz konum olarak Doğu'dan da Batı'dan da çok önemli referanslar alabilme, bunların içinde yaşayabilme şansına sahip bir ülkeyken kendimizi çaresiz, aidiyetsiz ve yalnız yorumlamakta direniyoruz. Aslında bütün cereyanların, bütün dinlerin ve onun yarattığı din değerlerin bir geçiş alanı üzerinde köprüsü üzerinde yaşamanın sancıları yanında büyük avantajlarını da yaşamış olmamız gerekir. Bunun için herhangi bir şablona ve ürküntüye kapılmadan, tarihimize doğru dürüst bakmak, alıcı gözüyle bakmak ve hayallerimizi bunun üzerine inşa etmek ve ekonomik sistemin oluşturduğu güncel sanat kalıplarına ki güncel sanattan kastedilen tüketilebilir ve atılır sanat kalıplarına karşı direnerek, böyle insanların yetişmesine çaba göstererek, bu krizi aşabileceğimizi düşünüyorum. Çünkü sanat tarihinde gerçek verimlerin, dünya sanatından ama öncelikle kendi coğrafyasından ve tarihinden özgürce, korkusuzca yararlanan ve bunları yüceltebilen bunları ileriye götürebilen sanatçılarla dolu olduğunu onlarla ayakta kalabildiğini görüyoruz.


Aslında yukarıdaki cevapların hepsi bu sorunun cevabını da içeriyor. Yine de birkaç cümle kurmak gerekirse; artık yayınevleri kendi okurunu oluşturuyor. Her düşünce hızla kendi ordusunu kuruyor. Kültür merkezleri, yazar ve okur meta ilişkileri etrafında biçimleniyor edebiyat. Aynı şeyi çağdaş sanatlarda ve disiplinlerarası oluşumlarda da görüyoruz. Savaş barış kılığında, kıtlık insani yardım kılığında yürütülüyor. Sanat olmayan da sanat eserleri, şiirler, romanlar, öyküler, resimler vs. imajlar kılığında yürütülüyor doğal olarak. Yanamayan odun tüter.'' der Oruç Aruoba. Bu dumanın yarattığı kaosu yaşıyoruz. Türkiye'de hiçbir şekilde özgür ve güçlü bir sanat ortamı yok. Korkak, kokuşmuş, yalaka sanat ortamları var. Ülkenin en büyük sorunlarının başında, Osmanlı'dan beri AYDIN YETİŞMEYİŞİ' geliyor. Türkiye'de AYDIN, DEVLET ile iç içe geçmiştir. Solculuğu bile DEVLET'in kucağına oturarak yapar. İlkesi yoktur. Emperyalist reklam şirketlerinde, gerici, dinci gazetelerde, televizyonlarda vb. çalışır, ama solcu geçinir. İsveç'te 100 yıl sonra ne olacak diye sorun, yanıtım hazır, bilirim. Aksine, Türkiye'de yarın ne olacak diye sorarsanız, tek cümle söyleyemem. Çünkü Türkiye diyalektiğin iflas ettiği bir ülke. Ülkemi öyle seviyorum ki, en küçük bir sömürüye, sahtekarlığa, yanlışa, haksızlığa, adaletsizliğe, hırsızlığa tahammülüm yok. PIRIL PIRIL BİR TÜRKİYE İSTİYORUM. HAYATIM BOYUNCA BUNUN İÇİN MÜCADELE ETTİM, EŞİMDEN, DOSTUMDAN, ÜLKEMDEN AYRI SÜRGÜNDE YAŞADIM. Türkiye'de sanat; konuşulmayanları konuşanların görmezden gelinmesi, çoğu şeyin hasıraltı edilmesi, iğdiş edilme çalışmaları, edebiyat değil isim ve dogma yaratma, putlaştırma ve tapma edebiyatı içinde güç savaşları dediğimiz durumlarla dolup taşıyor. Aslında hiçbir değeri olmayan, sistemin güç araçlarına odaklanmış cılız birtakım yazarların ve şairlerin bu araçları elde etme çabaları göze sokuluyor. Üstelik, sistemin bunu çarpık şekilde başarı olarak sunarak, koca kitleleri reklam ve medya ile kandırdığını da fark ediyoruz. Kültür emperyalizminin ve kapitalizmin bu kadar köleleştirdiği, aptallaştırdığı, yozlaştırdığı, kötüye kullanıldığı ülkelerde siyasetçilerin koltuğa yapışıp yıllardır ülkeyi yönetmeleri gibi, jüri üyeliklerine yapışmış şairlere ve verdikleri ödüllere, aynı şekilde yönetilen yazarlar birliklerine, yazarlar ve şairlerden başka okuru olmayan vitrin dergilerine, kuruluş amaçlarından çıkmış, ipleri oynatılan büyük yayınevlerine ve onların yöneticilerine kadar uzanan bu çürüme ve ölümcül virüs okuyucuların kafalarına çoktan bulaşmıştır. Özgür ve güçlü olan değil; taklit eden, dışarıdan geleni yücelten, altını kalın kalın çizen, bilimsel ve rasyonel olmayan ama modaya uyan, kapılıp sürüklenen, başkalarının gündemini belirlediği, kirli bir edebiyat, sanat ve şiir ortamının içindeyiz. Böyle bir ortamda, hiçbir zaman güçlü olmasalar da geçmişte gurur duyduğumuz iyi örneklerin de bulunduğunu belirtebiliriz. Bize o zaman umut veren edebiyat eleştirisinin bugün dibe vurduğunu, bugünkü sözde iyi lerin bu yolla piyasaya ölçütsüzce sunulduğunu görüyoruz. Türkiye'de sanat bazen konuşulmayanların konuşulması, bazen konuşulanların konuşulması bazen de tümünün hasıraltı edilmesi olabilir. Önemli olan sanatın varlığıdır. Nasıl anlattığı temeldir. Birçok insanı, sanatçıyı öfkelendiren konuya gelirsek, bire bir tecrübelerde yaşanan çok şey biliniyor. Kendisini iktidar sanan mikro iktidar, kötü şeyler yapabilir. Bunlar genelde erkektirler ve burada kadınlara yönelik taciz, erkeklere karşı da aşağılama vb. olabilir. Bu ortamda her zaman güç savaşı, baskı, dengesiz davranışlar, ince hesaplar, reklamlar olmuştur ve halen de vardır. Ama bunların yüzeye aktarılmaları pek olası değildir. Başka türlü değilse susuş suikastı ile cezalandırılırlar. Antipropaganda, anti reklam, kötüleme vb. korkusu nedeniyle sanatçılar çok rahat konuşamazlar, yansıtamazlar. Belki örtük olarak biraz. İnce hesapların ise her iki cins için de olabildiği kabul edilmelidir. Ülkemizde ne yazık ki bağımsız, nesnel, hakkaniyetli bir kanon oluşmamıştır. Batıdaki gibi aslolan eserdir diyen bir ortam yoktur. Dolayısıyla sanatçıya, gerçek sanatçıya bu ilkel ve saçma davranışları sineye çekmek, içe çekerek sanatını yaratmaya devam etmek düşer. Biz işimize bakalım derler Necatigil gibi. As'lolan da budur. Su gider kum kalırken, zaman ey amansız düşman deriz. Zamanın sıkı eleğinden geçirirken bir şeyleri, bakılır ki bir sürü Molla Kasım çürüyüp gitmiş, bin yıldan bir Yunus kalmıştır. Yapay ilişkilerin çağın bir sorunu olduğunu kabul etsek bile, sanatçının otantik olarak böylesi tutumlardan uzak olması gerekir. Bu durumda ülkemizde özgür ve güçlü bir sanat ortamının olduğunu söylemek güç. Herkes kendisine küçük bir çevre edinip o çöplüğün horozu olmaya çalışıyor. Sonuçta çöplükte didinip duran bir sürü horoz, horozcuk var. Arada bir, iki çöplüğün horozu karşılaşıp birbirleriyle didişiyorlar. Durum budur. Geleneksel olarak da böyledir. Umarım yakın gelecekte sanat-yaratı öne geçer, ilişkilere bağlı ekipçilikten kurtulabiliriz.