Geçtiğimiz ekim ayında Deli Dolu Yayınları tarafından yayınlanan Alışveriş Merkezinde Yaşayan Adam, tam da da bugünlerde daralan varoluşumuzu sorgulatan ruhumuza sesleniyor. Kitabın yazarı Özgür Taburoğlu ile pandemide bile neredeyse hiç kapanmayan şu alışveriş merkezinin kapılarından içeri daldık. Gözlerini vitrinlerden kendine çeviren bir adamın hikayesi bu. Hayatını kalabalık bir alışveriş merkezi içinde, kimsenin yolunun düşmediği bir ara mekanda sürdürmeye başlayan isimsiz bir adamın alışılmadık girişimi üzerine bir hikaye... Hem trajik hem komik! Aslında hepimizden biri o adam! Bu, bizim tuhaf hikayemiz. Alışveriş Merkezinde Yaşayan Adam kitabı, simgelediği tüketim, gösteriş, yapaylık ekseninde dönen kurgusuyla alternatif bir varoluş biçiminin olup olmadığını sorguluyor. Yazar Özgür Taburoğlu ile kitabını konuştuk. Her ikisi de yazar dediğimiz bir öznenin zihinsel üretimi. Ancak kurmaca ya da kurmaca dışı bir metin ortaya çıkarken, aynı zihnin ve bedenin kendisiyle, dünyayla ve başkalarıyla olan ilişkisi biraz farklı olabilir. Kurmacada dünyaya daha duygusal ve duyusal bir yerden yaklaşırken, kurmaca dışında düşüncelerimiz daha fazla ayrıcalık kazanır bence. Ama aralarında nitelik farkları görmemeli. Her ikisinde de zihnin 3D işlevi dediğim duyum, duygu ve düşünceler farklı devinimler içerisine girerler. Her iki üretimde de kendine özgü nesnellik biçimleri açığa çıkar. Ama bir düşünce eserinde bulunması gerekli tutarlılık ve nedensellik edebiyat yapıtında biraz daha esnetilebilir. Bu esneklik yeni dil oyunları, biçimler ve onunla uyumlu içeriklerle ilgili deneyler yapmaya imkan sağlar. Freud'un temel ayrımlarını kullanırsak, kurmacada haz ilkesi ve onunla uyumlu fanteziler temel dil malzemesi olurken, diğerinde gerçeklik ilkesi metne daha fazla hükmeder. Ama eğer akademik, bilimsel bir dil oyunu içerisine yerleşmeden kurmaca dışı bir metin kaleme alıyorsanız bu ikisi arasındaki farktan çok benzerlikler daha fazla dikkatinizi çeker. Bu defter fikri yayıneviyle yürüttüğümüz detaylı tashih sürecinde belirdi. Genel hatlarıyla ortaya çıkan metne zaman ve zemin hazırlamak için eklendi. Birçok kurmaca çalışmada böyle bir fikir bulunur. Örneğin Leyla Erbil Cüce'de Zenime adında bir kadının notlarını toparladığını söyleyerek metni açar. Kendisini bir düzeltmen, derlemeci, okur gibi mütevazı bir konuma yerleştirir. Başkasının yazdıkları, düşündükleri, arkasında bıraktıkları üzerine çalışmak ayrıcalıklı özne olarak yazarın kuvvetini elinden alan bir tavır olabilir. Birçok başka edebiyatçı da yazarın metin içerisindeki güçsüz konumunu anlatı konusu ederler. Öyle ki, anlatıcı, anlatı kişisi ve okur yazardan daha fazla söz sahibi olabilirler. Kurmaca dışı denilen çalışmalarımda her ne kadar zaman, yer, tarihçe vs. pek olmasa da hayata izlenimci bir yerden bakmaya çalışıyorum. İzlenim, düşünceye göre şimdi ve buradanın bağlamına daha açık bir bakış aracı. Düşüncesine kapanmış bir yazarın metafiziğinde kesintiler yaratan duyusal etkileri ve doğal olarak onunla gelen duyguları da düşünceye koşut bir yere yerleştirmeye çalışmalı diye düşünüyorum. Kavramları bazen bir izlenimle, görüngüyle birleştirmek kafamızda cereyan eden şeylere ara vermemize imkan verebilir. Edebiyatçının da duyusal ve duygusal yamaçtan düşüncenin meskenine doğru yaklaşması verimli olabilir. Edebiyat işleri birbirine ulanan hissiyatlardan veya tam tersine hadiselerin hissiz ve düşüncesiz akışından uzaklaşabilir. Kant, Saf Aklın Eleştirisinde Algısız kavramlar boş, kavramsız algılar kördür gibi bir cümle yazar. Kavramla algının karşılıklı birbirini yankıladığı, yansıladığı bir anlatıya kurmaca veya kurmaca dışı demek de zorlaşır. Metinde böyle izlenimci bir gözle gezinen karakterin bir deneyin parçası olduğu söylenebilir. Özellikle hızın bir buyruk gibi hayatlarımıza egemen olduğu bir zamanda yavaşlamak mümkün müdür gibi bir sorunun cevabını kendi halinde göstermiş olabilir. Ama onu önceden belli bir niyetle, cevapla gezdirmedim. Kalabalık ve eşyalarla dolu bir yerde dolaşıp, etkileşimler içine girdikçe cevabı da bu eylemiyle vermeye başladı. Bir ara Birikim'de 1+1 Yaşam Formu adında bir yazı yazmıştım. Bu kısa düşünce yazısının amacı o dönemde büyük bir evden 1+1 bir başka eve taşınmamın doğru bir karar olup olmadığını sınamaktı. Örneğin anneme bu fikir ilk başta katlanılmaz geliyordu. Bu yazıda da evin içine bazı eşyalarla beraber kentli bir adamı yerleştirdim ve sonuçta muhtemel ziyaretçileriyle orada yaşayabileceği sonucuna vardım. Gerçekten de orada sorunsuz bir şekilde, yer darlığı çekmeden aylarca kalabildim. Bir Ankaralı olmanın gereği olarak alışveriş merkezlerine girip çıktıkça bazı izlenimler ve düşünceler beni yakalamaya başladı. Sonradan çok basit bir bakış, belli belirsiz bir beden dili, eşyalarla, mekanla ilişkinin, ışık ve sesin bize teması kısa bölümlere dönüşmeye başladı. Bu sırada sisteme eleştiri getirmek gibi bir amacım yoktu. Alışveriş merkezlerinde dolaştıkça yakalandığım zihinsel bir durumun peşine düştüm biraz. İçinde duyuların, duyguların ve düşüncelerin olduğu bir devinimle yazmaya başladım. Bence özellikle kurmaca gibi metinlerde yazarın niyetini yazdıklarına dayatması genellikle kötü sonuçlanır. Eğer böyle bir anlatının değeri varsa o kendisini bir fikri temsil etmeye erkenden koşmaz. Kendisinden başka bir içeriğe ve biçime doğrudan, kasten işaret etmez. Kendim, dünya ve başkaları arasındaki dolayımların içinde beden kazanır. Anlatmak istediği tam olarak bu alakalarla kurulmuş bir kendiliktir. Ama alışveriş merkezinde sistemin bize şekil vermek isterken uyguladığı şiddet ile bizim dirençlerimiz arasındaki mesafeyi ölçtüğümüzde sistem eleştirisine dair doğrudan bir metrik elde ederiz. Bu sırada sistem bizi yaşatmaya mı yok etmeye mi meyillidir çok açık ortaya çıkar. Anlatının kendi iklimi, izleği, yeri ve zamanı içerisine yerleşen kişilerin mizacı da onunla uyumlu olarak şekilleniyor sanırım. Adı var kendisi yok çok fazla anlatı kişisi vardır muhtemelen; Beckett kişileri gibi. Özel isim gerçekten de bizi ferdi varlık olarak ayırt etmeye çoğu zaman yetmez. Özel isimlerimizi bile cins bir isim, türün parçası gibi üzerimizde taşıyabiliriz. Diğer yandan isimsizlik de o varlığa özel bir isim olabilir; yine Beckett'in Adlandırılamayanı gibi. İsimsizlik, olağan koşullarda kendi istenciyle ürettiği eylemlerin değil de olayların akışına kapılmış bir varlığı işaretler. Eşyalar, dünya veya başkaları arasında kendi mizacını ilan edemeyen bir canlının durumuyla uyuşur. Çok fark görmemek gerekli bence. Evlerimiz, en mahrem iç mekanlar da dışarının veya genelleşmiş tek gözlü büyük içerisinin parçası olabilir. Mahremiyet kaybını sadece gözetim ve denetim teknolojileriyle ilişkili görmemek gerekli. Kendimizi de bir dikizci gibi izliyor olabiliriz. Sistemin en mahrem bilgilerimizi çalması için büyük bir komploya, aşılanmaya ihtiyacımız yok sanırım. Alışveriş merkezi bu anlamda nicel olarak evden daha büyük ve daha farklı zihinsel halleri uyarabilecek büyük bir kozmoloji açar. Örneğin dizilerde veya filmlerde polisiye türü çok değişik dramatik imkanlar sunar. Çünkü polis birçok hayatı, cebren de olsa çapraz kesebilen bir kişidir. Alışveriş merkezi de böyle tüm iç mekanların örnekçesi gibi muhtemel kapalı mekanları içerisinde barındırır. Kendimizden, dünyadan ve başkalarından alınmış büyük ve karmaşık kesitler buluruz orada. Ama aynı karmaşayı tek odalı bir evde de bulabiliriz. Hilton banyonun, Amerikan mutfağın ima ettiği evinizde de bir pansiyoner gibi hayat sürüyor olabilirsiniz. Özellikle yeni medya yardımıyla hayatların bitiştiği yerler ve zamanlar arasındaki nitelik farkları kaybolur. Her mekan büyük içerisinin azaları olur. Nazar: Başkası Nasıl Görür? adlı çalışmada nazarın yıkıcı değil de daha çok yaratıcı taraflarına odaklanmıştım. Nazarın habis etkilerini ayırt etme davranışının başkasıyla aramızda doğru bir ilişki olmadığının işareti gibi okumuştum. Sürekli nazar değen insanların ülkesinde büyük bir kaynak sıkıntısı çekerek bu sonuçlara vardım üstelik. Nazar bize bilmediğimiz, görmediğimiz yerden bakanlarla aramıza bazı engeller, duvarlar yerleştirmek için lüzumlu bir inanç görüngüsü gibi anlaşılabilir. Kötülüğün, uğursuzluğun kaynağını bizden olmayanlarda aramanın da bir ifadesi olabilir. Kendimizin, evin, köyün, ülkenin, son çare dünyanın dışından olanları etrafımızda yolunda gitmeyen olayların kaynağı sayarız. Alışveriş merkezinde gezinen adam da böyle nazarlar altında yaşıyor sanırım. Tüm nesneler ona bakıyor, dokunuyor. Bunu bir paranoya gibi değil de eşyanın doğası gibi tecrübe ediyor. Zaten herkesin ve her şeyin birbirine temelde baktığı bir mekanda var oluyor. Nazar ya da bakış dediğimiz görüngü sayesinde bizim kendi istencimiz dahilinde etrafımızı görmediğimizi, şeylerin bize bakmasıyla görü alanımızın aydınlandığını anlıyoruz. Yani çok bilinen ve görmeyi bakıştan daha derin ve esaslı sayan özdeyişi ters çevirmek mümkün. Bakış görmeyi temellendirir. Görmeyi bize bakanlar öğretirler. Çocuğun büyümesi için gerekli olan her eyleme de bakım denilmesi sanki bu varsayımı onaylar. Annem bana çok iyi bakıyor der bazı çocuklar. Yakın zamanda Yavaşlık Felsefesi adında bir çalışmam düşünce dostu yayınevi Doğu Batı tarafından yayımlandı. Burada yavaşlayın gibi kestirme bir öneride bulunmanın çok mümkün olmadığını dile getirdim. Yavaşlamak sistemin imkansız ufku gibi görünüyor. Hızlanmanın olağan, doğal eylem olduğu ve sistemin metabolizmasını hızlı failler ve onların her sabah daha da sürat kazanan eylemlerinin oluşturduğu koşullarda yavaşlamak olağandışı bir iradeye muhtaç gibi. Zaten yavaşlamak artık iradi eylemlere ve kendimizi ifade çabasına da ara vermeyi gerekli kılar. Bu varsayım bile ne kadar uygulaması zor bir öneri olduğunu baştan ele veriyor. Kişisel gelişimin yönünü değiştirmeye kimse tahammül edebilir mi örneğin? İradenin meyli ve ifadenin biçimi değişmiş bir eylemci tiplemesi çizmek oldukça zor. Ama metinde de yapmaya çalıştığım gibi, bize sürat kazandıran etkileri ayırt ettiğimizde en azından daha fazla hızlanmamak için ne yapacağımızı görebiliriz. Her şeyden önce yavaşlamayı öznenin kararına terk etmemenin, küresel olarak uygulamanın zorunlu olduğu da ortaya çıkıyor. Diğer türlü yavaşlığı yüzyıllardır olduğu gibi azgelişmiş coğrafyaların sakinlerine terk etmek onları daha da yoksullaştırır. Zamanımız için farklı olan fazla gelişmiş yerlerde de bu zorunluluğun açıkça yüzeye çıkması. Yavaşlamayan bir dünyanın felaketlere ne kadar açık olduğunu pandemi ayları kendi halinde öğretti bizlere. Alışveriş merkezi türünden yerler herkese seslenir. Metin içerisinde adamların, kadınların, çocukların veya hayvanların da içerisinde gezindiği bir mekan olarak işaretlenmiş olduğunu düşünüyorum. Hepsi kendi arzularına bazı karşılıklar, nesneler arıyorlar. Çünkü böyle karmaşık ve tuhaf bir yer arzunun muhtemel nesneleriyle fazlasıyla dolu. Burasını sadece kadınlar için uygun yerler gibi anlatmak biraz eril bir söylemi de işaret ederdi benim adıma. Fakat metin ile yazar her zaman aynı cümleleri kurmayabilir. Okunmaya değer olanlar özellikle böyledir. Bahtin, Dostoyevski'nin değerini roman kişileriyle farklı düşünmesinde ve bu anlamda yazdıklarını aklından geçenlerin edilgin bir serimlemesine dönüştürmemesinde bulur. Alıntıladığınız satırlar adamın bilinç akışından bir parça sunuyor. Kadınları arzulayan bir adamın aklında geçenler bunlar. Genelleşmiş bir cinsellik, cinsel deneyler, arzu nesnelerini çoğaltmaya çalışan birisinin fikirleri olabilir. Arzunun gizemi de burada aranabilir. Her zaman farklı, hiç umulmadık bir nesnede ifadesini bulabiliyor çünkü. Psikanaliz üzerine bir süredir okuyorum. Özellikle bilinçdışını hesaba katmayan düşüncelerin ne kadar eksik kaldığını fark ediyorum. Psikanalizin belli bir yorumu, mevcut olanı hep olmayanla ilişkili olarak kavramamıza imkan veriyor. Güzellik, iyi ve doğru olanın her zaman var ve yok arasındaki ilişkide saklı olduğuna ikna ediyor bizi. Bu durumda aydınlığın bir tarafı hep karanlığa, bilgininki cehalete yaslanıyor. Hayatlarımızı temel önemde ve zorunlu bir yanlış anlamanın, yabancılaşmanın veya yanılsamanın yönettiği açığa çıkıyor. Sağduyulu, aklı başında olmamızı da kapsamlı ve ne zaman gerçekleştiğini unuttuğumuz bir inkara borçlu olduğumuzu fark ediyoruz. Yanlış anlamanın temel bir izlek olduğu, yazarın, anlatıcının ve anlatı kişilerinin kendi zihinlerinde dönenleri bilmedikleri bir dramı vermeyi istiyorum. Birçok sanatkarın, edebiyatçı veya düşünürün yaptığı gibi, hakikate yanlış anlamanın, yalanın, yanılsamanın biçim verdiğini görünür kılmak önemli görünüyor. Bu durumda hakikat-sonrası gibi farklı bir zamanda olduğumuzu ilan etmek mümkün değil. Hakikatin çok kökensel bir yabancılaşmanın, yalanın eseri olduğunu fark edebiliyoruz. Çünkü hakikat gün içinde kendini inşa edip günün sonunda yalanlayacak bir süratin içerisine yerleşti. Bu tanıklığa başvurarak, yalan her zaman hakikatten daha eskidir denilebilir. Eski bir alışkanlıkla küçük bir defter ve değişik renklerde çok sayıda kalemle dolaşıyorum. Ama elle not almaya giderek daha çok mesafeli yaklaşıyorum ben de. Birçoğumuzun yazısı bu yüzden düzgün değil. Düzgün olmaması bir yana tutarlı da değil, harflerin ne tarafa yattığı belli değil, aynı harfi her seferinde farklı çiziyoruz. Harfleri belirli bir mizaçla kağıda geçirmekte zorlanıyoruz. Ama geçmişe özlem duygusuyla çok sayıda boş ajandam ve çok fazla kelem var kütüphanemde. Çoğu kalemin mürekkebi kullanılmadan kuruyor. Böyle bir düşüncem olmadı ama birisi şu yazıları resme geçirelim, bir çizgi roman yapalım diyebilir tabii. Ortaya çıkan çalışmalara biraz mesafeli yaklaşıyorum sonradan. Eskiden yaşanmış güzel ama tamamlanmış bir ilişki gibi belki de. Onlar hakkında iyi ya da kötü sözler söylemeden. Hatta yeni basımların yapılmaması da mümkün; düşüncenin hareketi en son yazılan cümlelerde mesken tutuyorsa eğer. Akademik, bilimsel ısrarla davranmadığınızda ortaya çıkan işleri kendi hallerine bırakmak daha kolay oluyor. Şunu yazdım demenin de zorlaştığı bir zaman geliyor sonra. Tao Te Ching'de dile gelen Tao'nun yarattıklarını serbest bırakması, kendi eseri zannettiği şeylerde bile başkalarının elinin, gözünün hissesini görmesi değerli geliyor bana. Aklından geçmek, aklına esmek, aklına girmek, aklından çıkmak gibi fiiller de benzer yerlere götürür bizleri. Yani bir metni ortaya çıkarırken başınıza gelen düşünceler de, duyular ve duygular gibi bize uğrar; onlara yakalanırız, kafamızda kendi halinde ortaya çıkmaz, yoktan var olmazlar. Konuk olduğumuz için çok teşekkür ederim. Ben teşekkür ederim çalışmaya değer katan yorumlarınız için.


Sanatseverlerin en son kültür-sanat haberlerini yakından ilgiyle takip ettiği Milliyet Sanat Dergisi, bu sene Contemporary İstanbul 2020'de Ayşegül Sönmez danışmanlığında Fırat Gürgen tarafından hazırlanacak çevrimiçi fuarın video sanat projesinde yer alıyor. İçinde sanat geçen fotoğraflarını göndererek projeye katılan okurlar Contemporary İstanbul 2020'de Milliyet Sanat ile projenin bir parçası olarak yer alacaklar. Milliyet Sanat Dergisi, Contemporary İstanbul 2020 çerçevesinde Ayşegül Sönmez danışmanlığında Fırat Gürgen tarafından üretilecek çevrimiçi fuarın video sanat projesi ile katılıyor. Milliyet Sanat Dergisi bu projeye ortak olmak isteyen sanatseverleri davet ederek; pandemiden önceki dönemde kültür sanat etkinliklerine katıldığı, açık havada konserler izlediği, sergi salonlarını gezdiği, müzelerde ve fuarlarda selfie çektiği, kısacası içinden sanat geçen fotoğraflarını dergiye göndermelerini istiyor. Böylece gönderilen fotoğraflarla hazırlanacak video, projenin bir parçası olarak Contemporary İstanbul 2020'de video sanat projesinde gösterilecek. Bu proje ile Milliyet Sanat Dergisi pandemi öncesine dair duyguları tetikleyerek herkesi yarına dair umutlandırmayı amaçlıyor. Katılmak isteyenler, pandemi öncesindeki çeşitli sanat etkinliklerinde çektikleri fotoğrafları 5 Aralık 2020 tarihine kadar msanat@milliyet. com. tr adresine gönderebilir. Her yıl Türkiye ve dünya çağdaş sanatının en iyi örneklerini İstanbul'da bir araya getiren ve Contemporary İstanbul, bu yıl çevrimiçi olarak 19 20 Aralık 2020 tarihleri arasında ön izleme, 21 Aralık 2020 06 Ocak 2021 tarihleri arasında ise genel ziyarete açık bir şekilde sanatseverlerle buluşacak. On sekiz gün sürecek çevrimiçi fuar https://virtual. contemporaryistanbul. com adresinden ziyaret edilebilecek.


Baysan Yüksel ve Başar Kurnaz hem çağın hem bu çağın akışını hızlandıran salgın dönemi iletişimine uyumlanarak bir araya gelmiş iki sanatçı. Onlar henüz hiç karşılaşmadı, fakat birlikte sıra dışı bir işe imza attılar ve sayelerinde biz de 2 defter projesini sosyal medyadan takip etme şansı bulduk. Eğlendiren, merak uyandıran bir arkası yarın tadında, iki sanatçının da süreç içinde ruh halinin damıtıldığı sayfaları ve değişimi izlemek, karşılıklı etkileşimlerini görmek şahaneydi! Bu söyleşi yayımlanana dek 8. turu da bitirdiler ve 2 defter 9. defa yer değiştirdi. Belki buradan ileride bir sanatçı ikilisinin doğuşu, belki dijitale giden bir yol görebiliriz kim bilir! Başar Kurnaz: Ortaokul / lise yıllarındaki dönemde defter/kitap kenarına sevdiğim grupların logolarını karalamayı saymazsak, üniversite yıllarından beri görsel sanatlar ve tasarım alanının içerisindeyim ve hem profesyonel alanda hem de kişisel üretimlerimle yaşantıma devam ediyorum. Elde yaptığım çalışmalar yanında dijital sanat / illüstrasyon ve arada ufak tefek müzik / video çalışmaları da yapıyorum. Arada birkaç dergiye iş yaptığım dönemler de oldu fakat genel olarak bağımsız olarak çalışıyorum. Kendimi bu şekilde ifade ederek ve üreterek yaşıyorum. 2 defter projesinin doğaçlamaya ve karşılıklı etkileşime açık yapısı bana çok yakın geliyor. Projedeki özgürlük bana iyi geliyor diyebilirim bir de. Gündelik hayatlarımızı tahakkümler altında yaşamak zorundayız. Burada bu şekilde bir durumun olmaması kendimi iyi ve rahat hissetmemi sağlıyor. Baysan Yüksel: 2005 yılından beri çeşitli yayınlara illüstrasyonlar yapıyor ve sanat projelerinde yer alıyorum. Uzun zamandır sanatla iç içe bir hayat yaşıyorum. İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde Sosyoloji okuduktan sonra Marmara Üniversitesi Resim bölümünde yüksek lisansımı tamamladım. Bağımsız bir sanatçı olarak çalışıyorum. Rutinler, inançlar, gelenekler, tüketim kültürü gibi kavramları sorgulayan disiplinler arası işler üretiyorum. Bu anlamda rüyaları ve evrensel sembolleri kolektif bilinçaltına işaret ettiği için birer gösterge olarak kullanmayı tercih ediyorum. Çizim, kolaj, üç boyutlu nesneler, sanatçı kitapları, video, yerleştirme ve yazı tercih ettiğim disiplinlerden bazıları. Her türlü yüzeyi; tuval, kağıt, duvar ya da bulunmuş nesneleri kendi içimden ve dış dünyadan topladığım hikayeleri aktarmak için birer araç olarak görüyorum. 2 defter projesi de bu anlamda ürettiğim işlerle bağlantılı. Özellikle iki sanatçı arasındaki diyalog sürecine yoğunlaşmış olması benim açımdan önemli. Sanatsal üretim oldukça kişisel bir alan, 2 defter'de bu kişisel alanı hem koruyor hem de etkileşim içinde olması için çalışıyoruz. Baysan: Pandemi dönemi yeni tanışmalar açısından da alanı sınırlandırmış oldu. İnternet ve sosyal medya olmasaydı sanıyorum ki hepimizin mücadelesi çok daha zorlu olacaktı. Aynı şekilde sanatın zaten kısıtlı olan görünürlük alanı daha da kısıtlanmış oldu bu süreçte. Pandemide tanıştığım herkesle Zoom üzerinden görüştüm ben. Başar'la o şekilde oldu sohbetimiz. Bizim görüşmemizden önce sanatçılar arasında böyle bir dönemde nasıl bir ortak proje olabilir sorusu üzerine düşünüyordum. Başar ortak proje yapmayı önerinde aklıma defterleri kargo yolu ile değiş tokuş ederek sürdürebileceğimiz bu fikir geldi. 2000'li yılların başında da sanatçı arkadaşlarımla ortak defter projeleri yapmıştık ama bu defa o projelerden farklı olarak defterlerin sanatçılar arasında bir diyalog oluşturması üzerine yoğunlaşalım istedim. Başar da projeye sıcak bakınca arkası çorap söküğü gibi geldi. Başar: Evet, belki de pandemi olmasa bu proje doğmayacaktı. Evlere kapandığımız bir ortamda daha önce çok da yaygın olmayan online görüşmeler hayatımıza girdi. Anlık bir sosyal medya etkileşimi iki sanatçının bir tanışma toplantısına ve kısa bir sürede de uzun soluklu bir sanat projesinin doğumuna sebep oldu. Bugüne kadar telefon / online görüşme hariç yüz yüze hiç görüşmedik mesela. Başar: Çok güzel gözlemlemişsiniz. Kişisel ruh durumları direkt işlere direkt yansıyor. Kısaca açıklamak gerekirse; 2 eskiz defterimiz var ve 5'er sayfa iş üretip birbirimize yolluyoruz ve birbirimizin kaldığı yerden devam ediyoruz. Yani her 'tur' dediğimiz dönemde ikimizde de birer defter oluyor. Hiçbir zaman 2 defter bir kişide olmuyor yani. Bir yandan üretirken bir yandan da karşı taraf ne yapıyor acaba diye de merak ediyorsunuz. Baysan: İçinden geçtiğimiz duygu durumları kaçınılmaz olarak defterlere yansıyor. Pandemi sürecinin yıpratıcı etkisi, mevsim geçişleri, kapalı alanlarda geçirilen uzun saatler nasıl ruh halleri bırakıyorsa üstümüzde defterde de onlara tanık oluyoruz. Sessiz kitaplar dünya sanatında ve edebiyatında önemli bir alan, ama bizde pek gelişmiş değil. Sessiz kitaplara sıra dışı bir örnek oldunuz diye düşünüyorum. Var mı hiç sizinkine benzer şekilde gelişmiş bir kitap daha önce? Bir de 2 defter bir sessiz kitap olarak hayatlarımıza girebilir mi, ne dersiniz? İlginç bir sergileme / erişim imkanı olabilir! Baysan: Çok uzun zamandır sanatçı kitabı yapıyorum ben. Kitaplarım dünyanın çeşitli galerilerinde, müzelerinde sergilendi ama Türkiye'de kendine bir alan bulmakta zorlandı. Ancak son zamanlarda ülkemizde hem sanatçı kitaplarıyla hem de sessiz kitaplarla ilgili gelişmeler yaşanıyor. Bu alanlara olan ilgi de artıyor. Sessiz kitaplara daha çok çocuk kitapları alanında yer verildiğini gözlemliyorum. Zamanla bu alanın görünürlüğünün artacağına da inanıyorum. 2 defter gibi bir projeye daha önce denk gelmedim. Bir benzeri var mıdır bilmiyorum. 2 defter'i sessiz kitap yaklaşıma göz kırpan bir sanatçı kitabı olarak görüyorum. Defterleri kitap haline getirmek gibi bir niyetimiz var. Bununla ilgili girişimlere de başladık. Aynı zamanda bir sergi de planlamak istiyoruz. Defterleri neredeyse yarıladık. Bir taraftan çizimleri yaparken bir taraftan da kitaplaştırma ve sergileme üzerine plan yapıp çalışıyoruz. Başar: Kitaplaştırma konusu önemli ama bunun yanında birçok yan fikir de var hayata geçebilecek. Bunları da görüşmelerimizde sürekli konuşuyor ve üzerine kafa yoruyoruz. Sırası geldiğinde hayata geçireceğiz. Başar: Kendi açımdan bu dönemde başka bir sanatçıyla tanışıp bir projeye girişmek pozitif anlamda etkiledi beni. Hem bir amacın peşinde koşmak ve sürecin parçası olmak, hem de kısıtlamalar ve işim sebebiyle evden doğru düzgün çıkamadığım bir dönemde eve gelecek olan bir kargo aracılığıyla fiziksel olarak bir arada olamadığınız; benzer ilgi alanlarına, dünya görüşüne sahip olduğunuz bir insanla ya da dış dünyayla bir iletişim kurma işlevini de görüyor aslına bakarsanız bu proje. O yüzden hoşnutum. Önümde boş bir sayfa olması hep heyecan vermiştir bana ama 2 Defter'de uzun bir periyod koşuyor olma duygusu ve sonunda defterlerin bitmiş hallerini inceleyecek olmak ayrı bir değer katıyor sürece. Baysan: Kesinlikle olumlu bir etkisi oldu benim açımdan da. Başar'ın da dediği gibi uzun soluklu ve adanmışlık isteyen bir projenin içindeyiz. Bu da pandemi sürecinin yarattığı belirsizlik hissini biraz azalttı ve motivasyonumu arttırdı. Önümüzde devam ettiğimiz bir proje var çünkü. Bu dönemin bir tanığı bir yandan da 2 defter. Kendimizi sınırlandırmadan ifade edip paylaşıyor olmak sanatsal yalnızlık hissine de ilaç gibi geldi. Baysan: Her tür deneysel yönteme açık olmak projeye başladığımız günden bu yana odaklarımızdan biriydi. Bu anlamda birbirimizi serbest bıraktık. Defterleri 12 x12 cm kare olarak seçtik. Şimdiye kadar ikimiz de sayfaların tüm yüzeylerini kullanmayı tercih ettik. Ben çok çeşitli malzemeleri bir arada kullandım. Mürekkep, akrilik, suluboya, mum boya, guaş, kağıt kolaj gibi teknikleri birbiriyle harmanlamayı tercih ettim. Aynı zamanda anlatım dilinde denemeler yapıyorum. Diyalog kurmak 2 defter'in ana odağı olduğu için hem birbirimizin işlerine cevap veriyoruz. Hem de birbirimizin kullandığı malzemelerden ilham alıp malzeme çeşitliliğini arttırıyoruz. Malzeme kullanımı da bu şekilde diyaloğun bir parçası oluyor. Başar: Ben de renkli pilot kalemlerle başladım fakat sonradan Baysan'dan da etkilenerek senelerdir elimi sürmediğim fırçayı da hayatıma tekrar sokup bunların yanına guaş boyayı da ekledim. Şimdilik bu ikisiyle ilerliyorum. Kolaj da aklımın bir köşesinde duruyor aslında hep. Bakalım.. Başar: Bu soru ilginç oldu aslında benim için. Farklı pencereler açtı kafamda. Duygusunu tabii ki etkileyecektir ama pratikte işin özünü kaybedeceğini düşünmüyorum. Dijitalde yayımlanacak eşzamanlı performanslar yapsak mesela, yine etki-tepki, doğaçlama ya da sanatsal değer olarak bir kayıp olmayacaktır. Ya da bu defterleri 3d modelletebilecek olsak ve bir şekilde dijital ortamda deneyimlenmesini sağlayabilsek izleyici yine bizim muğlak dünyalarımıza ulaşacaktır diye düşünüyorum. Şu an biraz daha sayfaları üretmeye odaklanmış durumdayız aslında farklı şekillerde kendini göstermesini isterim projenin. Bakacağız; farklı fikirler zaten ileride olacaktır. Baysan: Üzerinde kafa yormaya da devam ediyoruz. Dijital üretim ortaklıkları da mümkün ileride. Defterleri tamamladıktan sonra da üretmeye ve projeyi geliştirmeye devam edeceğiz. Baysan: Evet, yıllık ajanda kullanıyorum. İçinde günlük, haftalık ve aylık planlarım, üzerinde çalıştığım projelerle ilgili notlar, çok sevdiğim film ve kitapların listeleri ve bol bol sticker var. Başar: Bir dönem kullandım ajanda ama uzun süredir kullanmıyorum. Bir de 2defter. wordpress. com adresinde projenin detaylarını inceleyebilirler. Web sayfamız da proje ilerledikçe yenileniyor ve gelişiyor.


Pandemi nedeniyle sosyal hayatları kısıtlanan, okullarından uzak kalan Bizim Çocuklar tiyatro ekibi, televizyonun olmadığı dönemlerde severek takip edilen radyo tiyatrosunu günümüze taşıdı. Bizim Çocuklar tiyatro ekibi Kral Çıplak masalına sesleriyle, yeni nesil radyo deneyimi podcast formatında hayat verdi. Kadıköy Belediyesi Halis Kurtça Çocuk Kültür Merkezi'nin düzenlediği Çocukça Tiyatro atölyesinde tiyatro eğitimi alan Bizim Çocuklar tiyatro ekibi, pandemi sürecinde diğer bütün çocuklar gibi eğitimlerinden ve sosyal hayatlarından fedakarlıkta bulundu. Evde kalan ve sınırlı saatlerde dışarı çıkabilen çocuklar, öğrendiklerini unutmamak ve bu süreci üretken bir şekilde geçirmek için radyo tiyatrosunu araştırmaya ve yeni nesil uygulamalarla birleştirmeye karar verdi. Online olarak sürdürdükleri tiyatro eğitimlerini, Kral Çıplak oyunu ile podcast formatına taşıdı. Bizim Çocuklar ekibinin Kral Çıplak, Hansel ve Gretel, Keloğlan gibi masalların uyarlamaları Spotify'dan dinlenebiliyor. Bizim Çocuklar tiyatro ekibinin eğitmenlerden Uğur Cabiroğlu ve Can Yılmaz, yaptıkları araştırmalara göre bu projenin Türkiye'de yapılan ilk çocuk radyo tiyatrosu oyunu olduğunu ifade etti. Radyo tiyatrosu fikrinin ortaya çıkışını anlatan Uğur Cabiroğlu, Tiyatro sahne sanatıdır, ama zorunluluktan online olarak yapıyoruz. Bu süreçte 17 çocuğu 4 saat oturtarak nasıl tutabiliriz, onların enerjisini nasıl atabiliriz diye düşünürken okumalar yaptırdık. Okumalarda duygu, tonlama çalıştırdık. Sonra aklımıza radyo tiyatrosu geldi. dedi. Çocukların bu süreçte çok sıkıldığının altını çizen Can Yılmaz da Biz çocuklara radyo tiyatrosunu dinlettiğimizde aslında ne olduğunu hiç bilmiyorlardı ama podcast diye bir şey biliyorlardı. Bunu çocuklar hayal gücü ve düşünceleriyle birleştirdiler. Bizler de çocukların üstündeki bu yükü atmak istedik. Çünkü günde sadece 4 saat dışarı çıkabiliyorlar ve bunu çok uzun süredir yaşıyorlar. Onlara da çok faydalı olduğunu düşünüyorum dedi. Bizim Çocuklar tiyatro ekibinin hazırladığı radyo tiyatrosu eserleri Hansel ve Gretel, Keloğlan gibi bilinen masallarla devam edecek.


En son Bir Başkadır dizisinin yardımcı yönetmenliği yapan, yönetmen, senarist Damla Kırkalı, koronavirüs nedeniyle kış uykusuna yatan sinema salonlarını, sekteye uğrayan festivalleri, dijital yapımların ağırlık kazanmasını, pandeminin Türkiye Sinemasına etkisini Ajandakolik için yazdı. Çok değil, yalnızca birkaç yıl önce Çin'de adını duymadığımız bir yerde bir virüsün yayılmaya başladığını duyduğumuzda bize hayatlarımızın tamamen ters yüz olacağını, böylesine bir salgına şahitlik edeceğimizi söyleselerdi distopik bir film gibi duyulduğunu düşünürdük herhalde. Ne var ki, Mart ayında Türkiye'de ilk vakanın görülmesiyle beraber yepyeni bir gerçeklikle tanıştık. Daha ne olduğunu bile tam anlayamadan evlerimize kapandık, sosyal hayatlarımızı askıya aldık ve beklemeye koyulduk. Aradan tam 10 ay geçti ve her ne kadar artık sokağa çıkmak daha normal olsa da hala ne kadar süreceğini hiç bilmediğimiz bir bekleyişteyiz. Pandeminin ülkemizde baş gösterdiği ilk günlerde, içlerinde Sinema TV Sendikası ve Oyuncular Sendikası'nın da olduğu sektörün başlıca meslek birlikleri setleri durdurma çağrısında bulundu. Henüz devlet kısıtlamalarının yürürlüğe konmasından önceki bu süreçte sektörde devam etmekte olan yapımların yaklaşık %98'i durdu. Tahmin etmesi zor olmayacaktır; devam eden birkaç set ise ülkenin büyük TV kanallarının dizi yapımlarıydı. Çok kısa bir süre sonra ise devlet kısıtlamaları yürürlüğe girdi ve sinema salonları kapılarını kapadı. Havaların ısınmasını takiben vaka sayılarındaki düşüş ve yeni normalleşme süreciyle beraber tekrar açılsalar da sinema salonları zaten son birkaç senedir yaşanan maddi sıkıntıların üzerine gelen pandeminin zararını telafi edememiş oldu. Zincir sinema salonları da, bağımsız sinema salonları da zaten pahalı olan biletler bir yana, kapalı mekan olmaları sebebiyle seyirciye çok cazip gelmedi. Bu süreçte Rexx Sineması kapandığını duyurarak İstanbullu sinemaseverleri derinden yaraladı. Zaten güçlükle ayakta duran Beyoğlu Sineması ise pandeminin başında çıkarttığı, adını salonun kuruluş yılından alan 1989 adlı dijital bültenle kemikleşmiş seyircinin desteğini alarak bir şekilde kendini idame ettirmeyi başardı ama ileriki günler ne gösterecek belli değil. Zira yeniden konan kısıtlamalar kapsamında tüm salonlar kış uykusuna girdiler. Film festivalleri de süreçten nasibini aldı. Dünyanın en seçkin festivallerden Berlin Film Festivali henüz salgının bu kadar yayılmadığı Şubat 2020'de gerçekleşerek iptal olmaktan kıl payı kurtuldu ancak Cannes Film Festivali iptal edildi. Mayıs ayını izleyen süreçte ise hem ülkemizde, hem dünyada birçok festival çevrimiçine döndü. Türkiye'nin önde gelen festivallerinden İstanbul Film Festivali Nisan'da fiziki olarak gerçekleşemeyince, yazın düzenlediği açık hava gösterimleriyle sinefilleri sevindirdi. Ardından Ankara, Adana ve Antalya film festivalleri de sınırlı kapasite ve azami tedbirle seyirciyle buluşmuş olsa da her geçen gün perdeyle buluşamayan sinema filmi sayısı arttı. Bu sinema filmleri, bir filmin yolculuğunda festival ayağını pas geçerek doğrudan vizyona girme imkanı da bulamayınca sistemin çarkları giderek ağırlaşmış oldu. Tamamlanmış filmleri bir kenara koyup, yapım aşamasındaki hikayelere baktığımızda da manzaranın çok parlak olmadığını görmek zor değil. Zira, zaten yapım maliyeti oldukça yüksek olan sinema filmleri, setlerde alınması gereken Covid-19 tedbirleri ve sigorta bedelleri yüzünden iyice güçleşti. Normalde bile yüksek riskli sınıfta yer alan, yoğun insan ve ekipman sirkülasyonun olduğu setlerde, oyuncu ve ekiplerin sağlığı için alınması gereken önlemler bütçelerin en az yüzde 20'sini oluşturuyor. Üstelik, ne kadar önlem alınırsa alınsın salgının önüne tamamen geçmek neredeyse imkansız. Sinema TV Sendikası'nın son verilerine göre, salgının başından beri kaydedilebilen 32 dizi, 4 sinema setinden toplam 143 vaka görülmüş. Bunun yaklaşık 110'u Eylül ayı itibariyle bildirilmiş vakalar. Dahası, pandemi öncesinde geçen bir hikaye çekmek ise ayrı bir zorluk haline geldi. Kalabalık ya da sokakta geçen bir sahne çekmek artık hem riskli hem de bunun ciddi bir ek maliyeti var. Haliyle yapımcı ve yatırımcılar bu riskleri ve sorumlulukları almaktan iyice çekinir oldu. Diğer yandan, henüz pandemiyi konu alan ya da arka plana koyan çok az proje var. Her sosyal olayda olduğu gibi bunun da sanatsal üretimi etkileyeceği malum. Bu sebeple, yakın bir zamanda salgının tüm dünyada yarattığı neredeyse distopik düzen, toplumsal algıdaki değişim ve birey olarak yaşadığımız psikolojik deneyimlerin yakında hikayelere yansıyacağı kuşkusuz. Belki perdede ille maskeli insanlar izlemeyeceğiz ama bireysel ve kolektif olarak yaşadığımız yalnızlık, kapanma ve fiziksel teması minimuma indirgeme deneyimlerini duyumsayabileceğimiz hikayelerin sayısı artacaktır. Muhtemelen şimdiden yazılmış olan birçok senaryo geliştirilmeyi bekliyor bile. Ülkemizde bir sinema filminin finansmanı için tek kamu fonu Kültür Bakanlığı desteği. Uzun bir aradan sonra tekrar senede iki başvuru alınmaya başlanmış olsa da başvuru sayısındaki artış sebebiyle bu destekten yararlanmak halihazırda bir hayli zor. Üstüne yurt dışındaki senaryo geliştirme atölyeleri ve destekleri, ortak yapım marketleri ve networking etkinlikleri de sekteye uğramış olduğundan henüz senaryo aşamasında olan projeler raflarda kalakaldı. Yeni sinemacı adayları da beklemek zorunda kaldı. Sinema sektörünün çetin bir dönemden geçtiği aşikar. Öyle ki, şu anda çekilmekte olan yapımların büyük çoğunluğunu TV ve dijital platform dizileri oluşturuyor. Öte yandan, bu aslında tablo çok da kötü olmadığının bir işareti. Halihazırda giderek hayatımızda daha büyük yer kaplamakta olan dijital platformlar pandemiyle beraber daha da kıymet kazandı. İzleme alışkanlıklarımız ve dolayısıyla yapımların sayısı bu süreçte belki de sonradan tam olarak anlam verebileceğimiz denli değişti. Bu sayede işlerin kaliteleri hem içerik hem de görsel olarak çok daha iyi. Dahası, başta Netflix olmak üzere bu dijital platformlar sinema filmlerinin alışılageldik yolculuklarının seyrini değiştirip, asıl mecrası haline gelmeye başladı. İlerleyen günlerin neler getireceği meçhul. Bir daha ne zaman eskisi gibi sinema salonlarında buluşacağımızı, festivallerde yeni bir filmle tanışmanın heyecanını yaşayacağımızı elbette bilmiyoruz. Kesin olan bir şey var ki; en imkansız görünen zamanlarda bile sanat da, sinema da var olmaya devam edecek.


İlk kitabı Kiraz Ağacı ile Aramızdaki Mesafe ile Türkiye'ye de büyük bir okur kitlesi edilenen İtalyan Paola Peretti, devam kitabıyla geri döndü. Filippo, Ben ve Kiraz Ağacı, ilk kitabın güçlü kurgusunu sürdürüyor, karşımıza biraz daha büyümüş baş karakteriyle okuru da yeni duyguların peşinden sürüklüyor. Peretti ile artık seriye dönüşen kitaplarını konuştuk. İtalyan yazar Paola Peretti'nin Kiraz Ağacı ile Aramızdaki Mesafe kitabını okuduğumda, bu kitabın etkisinin Küçük Prensten bile fazla olduğunu iddia etmiştim. Exupery'nin tüm zamanların en sevilen çocuk kitaplarından Küçük Prens bir yana, Kiraz Ağacı ile Aramızdaki Mesafe, dokunaklı öyküsü ve baş karakteriyle bana göre bu çağın en başarılıları arasında yükseliyor. Okuduğum tüm kitaplar arasında beni o güne kadar Mafalda kadar etkileyen bir roman karakteri pek olmamıştı. Görme yetisini henüz 10 yaşındayken kaybetmeye başlayan bu naif ama bir o kadar güçlü kız, hayatta her şeyden şikayet etmeye meraklı insanoğluna bir ders niteliğindeydi. Mafalda büyüdü ve bitti sanıp üzüldüğüm hiayesiyle Paola'nın devam kitabında yeniden benimle buluştu. Ve bu sayede yeniden Paola ile bir araya gelip onunla bu ikinci kitap hakkında sohbet etme şansı yakaladım. Kiraz Ağacı ile Aramızdaki Mesafe adlı ilk kitabı yazarken, bir devam kitabı olacağını düşünmüş müydün? Aslında ben sana bu soruyu ilk söyleşimizde sormuştum, sen de bitti demiştin. Haklısın Nilüfer. Ben de hikayenin bittiğini sanıyordum, ta ki bir genç kızın hayatının kısa sürede değiştiğini ve Mafalda'nın da gelişmesi gerektiğini anlayana kadar. Çünkü o da herkes gibi büyümeyi, harika bir ergenlik dönemi yaşamayı hak ediyor. Bu yüzden onun hakkında tekrar yazmaya karar verdim. Bu ayrıca bir geçiş ve hazırlık kitabı: Hikayesinin üçüncü ve nihai parçasını çoktan düşündüm. Yani bir bakıma hikayenin yarım kaldığına karar verdin ve Filippo, Ben ve Kiraz Ağacı böyle doğmuş oldu. Evet, tam olarak öyle. 2020/2021'den sonra okula dönene ve öğrencilerle konuşana kadar benim bitmişti aslında. Öğrencilerle olduğum süre boyunca Mafalda'nın artık bir genç olduğunu ve hikayesinin devamının anlatılması gerektiğini anladım. Yedi yıldır öğretmenlik yapıyorum. Çok büyük sorunları olan birçok çocuk ve gençle tanıştım. Sanırım bu yüzden belki de onları duygusal olarak daha iyi anlayabiliyorum. Öğretmen olmak benim için büyük bir şans oldu. Mafalda, ilk kitaptakine göre artık çok daha olgun bir kız. Ve yaşıyla bağlantılı olarak yeni sorunlarla yüzleşmek zorunda. Hayatın bu dönemi bizi kendimizi başkalarına açmaya ve sonuç olarak Debbie, Nino ve Elsa gibi diğer kişiliklerle uğraşmaya zorluyor. Ergenlikte hepimizin bir idolü vardır ve bu kitapta da Elsa Mafalda için bir idol. İlk kitapta büyükannesini kaybeden Mafalda'ya bu kitapta da yaşlı biri yardım etmeliydi, yaşlı komşu Nino, bu görevi üstlendi. Mafalda ile aynı sınıftaki güzel kız Debbie ise her gencin arkadaş grubunda yaşadığı çatışmayı temsil eden bir karakter. Ve babanın durumu, bir yetişkinin de gerçek hayatta üzülebileceğini ve zayıf olabileceğini gösteriyor. Yazmaya başlamadan önce genellikle tüm ayrıntılar hakkında çok uzun süre düşünürüm: Karakterlerimi derinlemesine tanımalıyım, onların hayatlarını iyi bilmeliyim. Önce bunları çiziyorum, karakterlerimle konuşuyorum ve notlar alıyorum Ancak metnin taslağını oluştururken birden aklıma bir detay gelirse ve eğer işime yararsa onu eklemeye çalışırım. Yazmak denemektir! Kiraz ağacı aynı zamanda bir mihenk taşı ve hayallerin yeri. Mafalda'nın huzur bulabileceği ve sevdiklerini hatırlayabileceği ama aynı zamanda gerçek bir şeyle temasa geçebileceği bir sığınağı temsil ediyor. İlkbaharda geçen bu ikinci kitapta çiçek açan ağaç, onun ergenlik çağına başladığının işareti. Evet hala ciddi bir görme sorunum var, Mafalda'nınkiyle aynı. . Ama bunu bir engel gibi hissetmiyorum yazarken. Bunun beni benzersiz kılan bir şey olduğunu kabul etmeyi öğrendim. Görme yetimi kaybetmek, beni olabildiğince hızlı ve çabuk yazmaya itiyor. Bu büyük bir itici güç. Kesinlikle terapi olarak görüyorum. Yazarken kendimle ilgili aydınlanmalar yaşıyorum. Ve bu beni üzmüyor. Aksine daha güçlü yapıyor. Evet sevgili Nilüfer, şu ara üçüncü kitap üzerinde çalışıyorum. Hikayenin bir sonraki parçasında ne olmasını istediğimi ve neye ihtiyacım olduğunu tam olarak biliyorum. Elbette Mafalda ve Filippo arasındaki ilişkinin gelişmesi gerekiyor ama gelecekleri şimdilik bir sır. Ben en iyisi bir şey söylemeyeyim. Dört yıldır mesajlar alıyorum ve herkese cevap vermeye çalışıyorum. Hatta bir okurum bana devam kitabı hakkında yazdı ve beğendiğini öğrenince öyle mutlu oldum ki! Herkese, ebeveynlere, öğretmenlere, okuyuculara, yayıncılara, çizerlere, bloggerlara ve benimle hep iletişim halinde olan sana buradan teşekkür etmek istiyorum. Sevildiğimi öyle hissediyorum ki... Bu bir yazar için müthiş bir şey! Hayır, aksine geleceğe olumsuz bakıyorum! Ama bunu kontrol edemeyiz, bu yüzden benim deneyimime göre yaşamanın tek yolu elimizden gelenin en iyisini yapmak; başkalarına ve kendimize karşı nazik ve fedakar olmaktır. İnsanlar bana ilham veriyor. Onların hikayeleri yazmamın en büyük sebebi. Galiba bir de onların kitaplarımı okurken daha az yalnız kalacağı düşüncesi. Günde en az bir saat yazmam gerekiyor ama günün büyük bir bölümünde kitabımın atmosferini ve karakterlerini oluşturmaya çalışıyorum. Bazen iki bazen on saat kadar yazıyorum ama aklım hep hikayede. Ben kitabın tamamını editörlere gönderdiğimde baskı hissettim. Yoksa baskı ile yazamazsın. Ben kim ne düşünür düşüncesiyle yazmıyorum çünkü biliyorum ki bu hiçbir işe yaramaz. Okurlarım beni anlayacak, diğer durumda beni eleştirmekte elbette özgürler. Her okuyucunun kendine özgü, kişisel bir edebi zevki vardır. Türkiye'ye tekrar gelmeyi düşünüyor musun? Belki bu sefer İstanbul'da değil, şu anda yaşadığım Türkiye'nin Ege bölgesindeki Ayvalık'ta buluşuruz. Bu defa da orada seni görmeyi çok isterim elbette Nilüfer. Ama şimdilik ne zaman Türkiye'ye geleceğimi bilmiyorum açıkçası. Keşke! Belki 2024'te gelirim. Tam üstüne bastın! O zaman sana şunu söyleyeyim: İtalya'da Kiraz Ağacıyla Aramızdaki Mesafe filmi çekilecek. Çekimler henüz başlamadı ve başka dillerde seslendirilip seslendirilmeyeceğimi bilmiyorum. Ama umarım öyle de olur. Sen de izlersin böylece! Seninle yeniden söyleşi yaptığımız için çok mutluyum. Okurun bol olsun, Paola! Paola Peretti, on beş yıl önce gözlerinde görme kaybına sebep olan sonra da tamamen körlükle sonuçlanan, Stardtgardt genetik hastalığı olduğunu öğrendi.


Paolo Cognetti'nin, Kafka Kitap etiketiyle Türkiye'de yayımlanan ödüllü otobiyografik romanı Sekiz Dağ filme çekiliyor. Yönetmenliğini, 2016'da Sundance Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü kazanan Felix Van Groeningen'in ve Charlotte Vandermeersch'in üstlendiği filmin başrollerinde başarılı İtalyan oyuncular Luca Marinelli, Alessandro Borghi, Filippo Timi ve Elena Lietti yer alıyor. Cognetti'nin senaryosu üzerinde bizzat çalıştığı ve diyaloglarını denetlediği filmin çekimleri, İtalyan Alpleri'nde yazarın yaşadığı muhteşem dağ köylerinde ve Nepal'de gerçekleşiyor. Çocukluk, yetişkinlik, dostluk, insanın dünyadaki yerini bulması, baba-oğul ilişkileri gibi evrensel temaları lirik bir dille işleyen Sekiz Dağ ve yazarın kendi hikayesini anlatmaya devam ettiği alan Bıldırcın Karı Dağ Günlükleri adlı otobiyografik romanları, Kafka Kitap logosuyla okurlarını bekliyor.


Bir pasta şefiyle bir araya gelince, benim gibi tatlıyı çok seven biriyseniz, pastadan, kekten başka bir şey düşünemez hale geliyorsunuz. Zeynep Şef ile sohbetimizde itiraf etmeliyim sürekli iştahım kabardı, midem nice tatlı için zil çaldı ve çok sevdiğim Çikolata filmini hayal ettim. Geçtiğimiz haftalarda e-kitabı yayınlanan Zeynep Özcan ile kelimenin tam anlamıyla tatlı tatlı sohbet ettik. 25 reçetelik ilk kitabı Çörek Otu Bir Karamelli Tart yaptık: Konu nerelere geldi vesilesiyle onu daha yakından tanıyıp kendisinden iki tane de tarif kaptım. Gelin, onun ilk kitap heyecanını birlikte yaşayalım ve pastacılık dünyasının zahmetli ama pek keyifli görünen dünyasının içine dalalım. Gül ağacı hassas bir bitki. Hastalık geldiğinde asma bağlarının önünde olması, ilk gül ağacında fark ediliyor. Asmalara ulaşmadan önlem alıyorlar. Birçok çiftçi bu yöntemle asma bağlarını koruyor. Merak duygumu okuma alışkanlığımla birleştirince zor olan olayları daha farklı karşıladığımı gördüm. Merak ettiğim ne varsa kendi hayatıma kolaylık sağladı. En güzel yanı şef olma yolculuğumda merakımın ve heyecanımın bana verdikleri. Babaannem ve annem çok güzel ve lezzetli yemekler pişirirdi. Doğduğum günden bu yana hiç kötü bir şey tatmadım. Çocukluğumdan itibaren pişirmeyi ve mutfakta disiplinli olmayı öğrendim. Kesinlikle ön hazırlık yaparlardı pişirmeye başlamadan önce, bu da benim öğrenmemi kolaylaştırdı. Büyüdükçe bir şeyleri lezzetli pişirmenin çok keyif verdiğini gördüm. Merakımı ve keyfimi birleştirdim. Evimizdeki mutfaktan başlayıp bütün dünya mutfaklarını öğrendikçe daha heyecan verici olmaya başladı. Babamın ekmek fırını vardı ve çocukluğumdan bu yana kendimi başka bir dünyadan geldiğimi hissederek büyüdüğüm için her gün sabah fırına ekmek almaya gittiğimde gözlerimi kapatıp mutfak kısmında ekmek hazırlarken hayal ederdim. Aslında ben daha önceki hayatımda ekmek pişiren, lezzetli kurabiyeler yapan, bunları sıcak çikolata ile ikram eden bir fırıncıydım. Tecrübe eksikliğim, heyecana kapılmam ve ticaret yapmayı sevmemem. Sadece lezzetli ve kaliteli bir şeyler pişirmek, kafe sahibi olmak için yeterli değilmiş. Çörek otu kafeyi açma sebebim atölye ve okul olarak önce kendimi sonra pişirmeyi seven ve bu işi meslek edinmek isteyen insanlara yardımcı olmaktı. İşin içine ticaret girince işler değişti. Ekonomik olarak gücüm yetmedi, destek almak istemediğim için de kafeyi kapattım. Çörek otu evde ile evden pişirmeye ve denemeye devam ettim. Çörek otu bu sürekli şekil değiştirir ama vazgeçmez. Peki bir daha kafe açar mıyım, hayır. Zeynep ticareti beceremiyor. Biraz para kaybettim ama yaşadığım tecrübe kitap yolculuğumda çok yardımcı oldu. 30 yaşından sonra turizme girmeye karar verdim. Hiç deneyimim yoktu. İş görüşmesi için gittiğim birçok otelin kapısından geri çevrildim haklı olarak. En sonunda Tamer şefim benim heyecanıma inandı, beni işe aldı. İlk başladığımda farklı mutfaklarda çalıştım. Ekip arkadaşlarımın yardımı ile birçok eksiğimi ve nasıl çalışmam gerektiğini öğrendim. Biraz hırsım ve merakım sayesinde Meksika alakart mutfağına geçtim ve başarılı oldum. İtalyan mutfağı ve Fransız mutfağında çalıştım. Turizmde her mutfakta çalışabilirim. Ama eksik olan bir şeyler vardı, onu bulmam gerekiyordu ve pasta şefliğini seçtim. Pasta şefliğini öğrenmem gerekiyordu ve uzun bir yolculuk gibiydi. Keyifli, tatlı ve çikolatalı. İçinde çikolata olan her reçeteyi pişirmeyi seviyorum. Kurabiye biraz özeldir benim hayatımda. İyi bir kurabiyenin bütün sorunları çözdüğünü düşünüyorum. Sizinle korova kurabiyesini paylaşmak çok keyifli olur. Fırın ısısına dikkat etmeniz, fırınınızı tanıyor olmanız size pişirme konusunda çok yardımcı olur. Kurabiye hamurunu bir gece önceden hazırlarsanız daha iyi bir sonuç alabilirsiniz. Kurabiye hamurunu 3 gün buzdolabında 1 ay derin dondurucuda saklayabilir, canınız ne zaman isterse oda ısısına gelmesini beklemeden önceden ısıtılmış fırında pişirebilirsiniz. Un kakao ve karbonatı birlikte eleyin. Kurabiye aparatı takılı stant mikserinin kasesine tereyağı, kahverengi şeker, beyaz şeker ve vanilya özütünü ekleyin. Orta hızda krema kıvamına gelene kadar karıştırın. Kasenin kenarlarından başlayıp alttan üste doğru spatula ile karıştırıp karışımın iyice karıştığına emin olun. Unlu karışımı ekleyip orta hızda sadece un parçaları kaybolana kadar karıştırın. Çikolata parçalarını ekleyin, düşük hızda birleşene kadar karıştırın. Hazır olan hamuru tezgah üzerinde, eliniz ile toparlayıp iki ayrı parçaya bölün ve 20 cm kütükler oluşturun. Streç filme sarıp buzdolabında en az 6 saat tercihen bir gece soğutun. Fırını 160 drece ısıtmaya başlayın, iki adet fırın tepsisini yağlı kağıt ile kaplayın. Kurabiye hamurunu keskin bir bıçak kullanarak 2 cm olarak dilimleyin. Tepsiye aralarında 3 cm boşluk olarak dizin. Fırının orta rafında 14 dakika pişirin. Diğer hazır olan tepsiyi bu aşamada buzdolabında bekletin. Pişen kurabiyeleri 5 dakika fırın tepsisinde daha sonra tel ızgara üzerinde soğumaya bırakın. Kurabiyeler piştiğinde yumuşak olacak soğudukça lezzetli kıvama gelecek fazla pişirmemeye özen gösterin. Yakın zamanda pastacılıkla ilgili bir kitabınız çıktı. İçinde neler olacak? Heyecanlı olmalısınız. İlk pasta şefi olmaya karar verdiğimde birçok kitap satın aldım. İnternetten çok araştırma yaptım. Ben okuyarak bir şeyleri öğrenmeyi seven bir insanım. Kitap için pişirmeyi sevenlerin anlayacağı dilde bir çalışma hazırladım. Yeni ve çok lezzetli reçeteler bulunuyor. İlk kitabımda 25 reçete var, ince detaylar ve not kısmında kolaylık sağlayacak bilgiler var.100 reçetelik 4 kitap olarak hazırladım. Yıl içinde diğer kitapları da yayımlayacağım Evet, biraz heyecanlıyım. Öğrenmek isteyenler için hayatlarını zorlamayacak programlar hazırlıyorum. Lezzetli pastalar, kekler, kurabiyeler, mayalılar ve ekmek yapmayı öğrenmek isteyen bana ulaşabilir. Eğitim vermeyi seviyorum. Kaliteli malzeme, kurallara uyma, kullandığı fırını tanıma. Bu kadar basit aslında. Evet, ben yazmayı not almayı seven bir şefim. Her zaman yanı başımda en az 10 tane defterim ve özel notları aldığım ajandam bulunur. Araştırma yapmak benim ruhumda var. Her yıl kendime yeni ajandalar ve defterler alırım. İçinde birçok reçete ve bilgi olur. İleride hepsini toparlayacağım. Marie-Antoine Careme (1784 -1833) hakkında çok az bilgi var ama mutfağı seven insanların tanıması gereken bir şef. Aşçılık konusunda beni heyecanlandıran şefler arasında Anthony Bourdain, Nigella Lawson, Eric Lanlard, Murat Bozok, Batuhan Piatti ve bana bu işi sevdiren Ahmet Kır şefim. Ben televizyon karşısında olamam; bunun için projem ve düşüncem yok. Evet, mutfağın içinde olmayı sevdiğim için başka kitaplar gelecek. 20 cm altı çıkabilir tart kalıbını hazırlayın. Bıçak aparatı takılı mutfak robotuna kaju fıstığı, kakao, deniz tuzu ve akçaağaç şurubunu ekleyin. Sık aralıklarla çalıştırın. Birleşmiş karışımı kalıba eşit bir şekilde yayın buzdolabında soğumaya bırakın. Bıçak aparatı takılı mutfak robotunda Antep fıstığı akçaağaç şurubu matçha çayı tozu vanilya özütü ve tuzu birleştirin. Sık aralıklarla 10 dakika kadar çalıştırın. Parçalı bir karışım olacak. Hazır olan Antep fıstığı karışımını hazırladığımız tart kabuğunun içine eşit bir şekilde yayın, buzdolabına kaldırın. 10 dakika soğutun. 170 g çikolatayı benmari usulü eritin. İçine akçaağaç şurubunu ve tuzu ekleyin karıştırın. Hazır olan çikolata karışımını soğuyan tartın üzerine dökün ve 1 saat soğuması için buzdolabına kaldırın. Hazır olan tartı servis etmeden önce dilimleyin. Burada önemli detay tartı dilimlerken bıçağı sıcak su ile ısıtın, kurulayın ve dilimleyin. Ben evde olmayı seven bir insanım. Uyumayı, okumayı, araştırmayı sonra mutfağımda yeni lezzetler deneyip yazmayı seviyorum. Genel anlamda hayatım evde geçiyor ve bu durumdan çok mutluyum. Sevgili şefimiz, kurabiyelerinin lezzetini kendisinden Çooook uzakta da olsak, tatma fırsatını bize sağlıyor.


Tüm dünyada yankı uyandıran I Hate Men artık Türkçede. Pauline Harmange'dan es geçilmemesi gereken metin Türkçe ismiyle Erkeklerden Nefret Ediyorum Mundi Yayınları'ndan çıktı. Erkekleri sevmeme hakkımız olmalı, diyen Harmange bu kitapta, kişisel düzeyde değil de genel anlamda kadınların erkeklerden hoşlanmama ve onlara güvenmeme hakkına sahip olması gerektiğini savunurken, kadın dayanışmasına yönelik modern tavırları sorguluyor. Bu bağlamda Erkeklerden Nefret Ediyorum; feminizm, cinsiyetçilik ve kadınların her gün maruz kaldığı eril baskı üzerine kaleme alınmış, dayanışmayı ve kız kardeşliği kucaklayan, es geçilmemesi gereken bir metin.


Dünyaca ünlü Brezilyalı yazar Paulo Coelho, Can Yayınları'ndan çıkan 'Okçu'nun Yolu' adlı yeni kitabını okçuluk branşında Tokyo Olimpiyat Oyunları'nda altın madalya kazanan Mete Gazoz'a adadığını açıkladı. 74 yaşındaki yazar, Mete Gazoz'a O okçuluk dahisi, bu da benim okçuluk eserim. Bu kitabı Mete Gazoz'a adıyorum dedi. Mete Gazoz'un ok attığı bir görüntünün önünde poz veren Coelho Gazoz'a bir kitap da imzaladı.


Sanatçı Hadi Karimi'ye göre bu resimlerin, bu yıl 250'inci yaşını kutlayan Alman romantik Beethoven'ın doğum günüyle pek bir ilgisi yok. O, daha çok Beethoven'ın imajını biraz daha insani görünümde kılmak istediğini söylüyor. Karimi, Beethoven'ın yüzünü yeniden yapılandırmak için 1812 yılında Amerikalı ressam ve heykeltraş Franz Klein'ın yaptığı bestecinin büstünden yola çıktığını belirtiyor. Beethoven'ın burada 42 yaşında olduğu tahmin ediliyor. Sanatçı, Beethoven'ın şimdiye kadar yapılmış pek çok resminde bir insandan çok mitolojiden fırlamış Yunan tanrısı gibi resmedildiğini, büstten yola çıkarak onu insan gibi göstermek istediğini belirtiyor. Renklendirilmiş ve üç boyutlu tüm bu resimleri Instagram sayfasında paylaşan Karimi, pek çok takipçisi tarafından olumlu tepkiler aldı. Peki, asıl soru Beethoven gerçekte böyle miydi? Orasını tahmin etmek elbete ki imkansız ama onu bu kadar canlı görmek oldukça ilginç.


Eğer bu kitabı çocukken okusaydım Tuana'yı Nilüfer sanırdım! Çocuk ve gençlik edebiyatının eğlenceli ve üretken kalemlerinden Pelin Güneş'in Tudem Yayınları'ndan çıkan son kitabı Sıkıldım İki Hafta Yokum, akranları ile iletişim kurmakta zorlanan ve kitaplarıyla kendi dünyasına çekilen bir ergenin yolculuk hikayesi! Tuana da işte o ergenin ta kendisi! Kitabın yazarı Pelin Güneş'i Ajandakolik'e konuk ettim. Pek çoğumuz için tuhaf ve zorlu geçen ergenlik yıllarından dem vurarak yeni kitabını konuştuk. İkiz çocuklarının ortaokul zamanlarında yaşadıklarından yola çıkan Pelin Güneş, aslında yalnızca bu dönemi atlatmaya çalışan gençler için değil aynayı kendilerine de tutması gereken ebeveynler için de bu kitabı yazmış. Hikaye eğlenceli olduğu kadar düşündürücü, hikayedeki yolculuk güzel olduğu kadar öğretici. Her şeyden yıldığımız bu usanç günlerinde hem çocuklar hem de aileler için Sıkıldım İki Hafta Yokum, kendini yeniden bulmak isteyenlere iyi gelecek türden. Mutlaka okuyun. Teşekkürler güzel sözleriniz için. Tuana'da kendimden, kızımdan, arkadaşlarımın çocuklarından, yaşadığımız dönemden çok izler var ama birebir gerçek hayattan aktarılmış bir olay yok. Tuana'nın yapısı, ailesi, okulla ilişkisi, eğitime ve sosyal hayata bakışı, Münü, Muzi, Buselik ve diğerleri gerçek hayattan esinlenilmiş yaratımlar. Tuana karakteri, içe dönük olmanın, kitaplara, fantastik dünyaya ve hayallere dalmanın o kadar da sakınılacak bir durum olmadığını ve hatta iyi kotarılırsa, büyüme yolculuğuna katkısının da olabileceğini anlatıyor ki ben de buna yürekten inanıyorum. 14 yaşında ergenliğin sınırlarında dolaşan bu genç kızın hikayesini ne zaman yazmaya başladınız? Yazma sürecini sizden dinleyelim. Dört yıl önce ikiz çocuklarımın ortaokula başlama sürecinde tanık olduklarım, bu hikayeme kaynak oldu diyebilirim. O zamana dek farkında olmadığım ya da unuttuğum, pek de hoş olmayan bir dönem açıldı önüme. Özellikle kız çocuklar arasındaki grup çekişmeleri, akran zorbalığına varan sözel tacizler, incitmeler, kırıcı tavırlar beni şaşırtıp endişelendirdi. Velilerin ve rehberlik servisinin de müdahil olmasıyla bazen içinden çıkılmaz durumlar yaşanıyordu. Bu uzun ve yorucu dönemin tek olumlu yanı öğretici olmasıydı diyebilirim. Ayrıca işi anlatmak olan bir insan için kağıda kaleme sarılma zamanıydı. Evet olabilir. Ya da büyük resme uzaktan bakabilmek. Kitabın sonlarına doğru büyük bir ipucu var aslında; Ela'nın oynadığı bilgisayar oyunu ile başlayan çözülmeler. Hayatımızda farkındalık yaratan insanlar, her yaştan her meslekten ve yaşamdan olabiliyor. Bunun için de biraz uzaklaşmak bence iyi. Kitapta ebeveynlerle ilgili eleştiri sayılabilecek birtakım gözlemler var. Örneğin Tuana'nın annesi, kızıyla ilgili şikayetlerde bulunurken 12 yaşımız yeni bitti. Ergenlik başlangıcında biraz melankolik olabiliyoruz gibi ifadeler kullanıyor. Tuana da içten içe bununla alay ediyor hatta. Ben bu birincil çoğul şahıs kullanımını anneler sadece bebekleri için kullanır sanıyordum. Doğru teşhis. Bence de kitabın can alıcı ve aynı zamanda can acıtan noktalarından biri bu. Çocuklarımızı kendimizden bir parça olarak görmeye o kadar alışıyoruz ki, ''Öğretmeni bugün ödevimizi yapamadık biz'', ''Babası nasıl olmuş saçımız?'' gibi cümleler çok olağan geliyor kulağa. Bu aslında annelerin sorunu. Büyüdüklerini kabullenemiyoruz belki de. Oysa birey olma çabası içinde olanlar, beş yaşlarında kullanılan cümleleri duymak istemiyorlar. ''Düş dünyası'' güzel tanımlama. Evet, insanın ara ara sığınabileceği düşsel bir dünyasının olması sadece çocuklukta değil, her yaşta güzel. Başarılı olmayı başkalarına ispat için değil, kendi tatmini için arayan ve isteyen çocukların daha zengin bir iç dünyaları, düş dünyaları olduğunu düşünüyorum. Ya da itiraf edeyim, düşlüyorum. E bunun için de biraz yalnız kalmayı göze almak, düşünmek, sorgulamak gerekiyor. Herkes az ya da çok hırpalanıyor o dönem diye düşünüyorum. Ben Tuana kadar içe dönük olmasam da pek de sosyal sayılmazdım. Müsabaka içeren takım oyunlarından özellikle uzak durduğumu, kalabalık arasında kendimi pek de rahat hissetmediğimi, iki üç kişilik arkadaş grubum dışındakilerle iletişim kurmaya çalışmadığımı hatırlıyorum. Kitaplar tabii ki bu yapıda insanlar için her zaman iyidir ve pek çok kaçış yolu sunar. Bir de her fırsatta karaladığım resimler, desenler vardı. Ufak ufak yazmaya da başlamıştım. Yani, sonraki hayatımı şekillendiren temeller o dönemde atılmış fark etmeden. Bu kitabı okuyanlar fantastik edebiyatı çok mu sevdiğimi soruyor. Aslında gerçekçi edebiyat her zaman daha fazla ilgimi çekmiştir. Özellikle de biyografi ve psikolojik romanları tercih ederim. Ama öğretmenlerin çocukların kitap zevkine müdahale etmelerini, türler arasında kıyas yapmalarını doğru bulmuyorum. Zaman zaman ben de çocuklarıma ve sohbet ettiğim öğrencilere kendi sevdiğim yazarları tanıtıyorum ama sonuçta seçim onların. Kitabın özet cümlesi Bazen uzaklaşmak iyidir olsa gerek... Tuana'nın komşuları Münü'den gelen havadisle Eskişehir'e onunla birlikte yola çıkması, hikayenin kırıldığı nokta ve benim en sevdiğim bölüm. Ankara Eskişehir yolculuklarını da özlediğimi hissettim. Hele bu pandemi döneminde! Ah... Ben de çok özledim. Treni, otobüsü, uzun seyahatleri, yolun akışını, kafamda oluşan yeni fikirleri ve tabii Eskişehir'i, Odunpazarı'nı ve masalsı havasını özledim. Harry Potter'ın tren yolculukları da serinin en eğlenceli yerlerindendi bence. Kesinlikle. Yaşanmışlıkların sindiği objeler, aynı zamanda hikayeler anlatırlar. Resimsiz duvarları, biraz dağılmamış kitaplıkları, yemek kokusu sinmemiş mutfakları sevmiyorum. Vitrini caddeye cepheli dükkanlardan çok, sokak aralarındaki küçük esnafı, pasaj ve han içlerindeki dükkanları arar bulurum. Onların havası her zaman başkadır. Sırtında çantası ile çıktığı her yoldan kafasında yeni planlar ve fikirlerle dönüp, ucu yırtık terliklerini ayağına geçirdiğinde ohh diyen Pelin... Bu durumdan şikayetçi değil. Çok. İçinde yemek tarifinden, çocukların öğretmenlerinin telefonlarına, yeni hikaye taslağından, akşamki belgeselde duyduğum özlü söze, pazar listesine, ödemelere, küçük desenlere varana dek beni sevindiren bir karmaşanın olduğu defterlerim çoktur. Evet birkaç dosya var üzerinde çalıştığım. Yeni kitap kısa hikayelerden bir derleme olacak sanırım. Aslında bir yetişkin dosyam var basılmasını çok istediğim ama henüz geri dönüş olmadı. Planlı olmasa da çocuk ve gençlik olarak devam edecek gibi. Ajandamız dolu olsun diyeceğim. Aklımız, fikrimiz, görselimiz zengin olsun, çocuklar da bunları yol arkadaşı etmeyi öğrensin.


Bir Gün, Gece PEN Türkiye tarafından ayın kitabı seçildi. PEN Türkiye ayın kitabı olarak, Türkiye'nin dokuz gündür gündeminde olan depremi odağına alarak Mine Kırıkkanat'ın Gölcük depreminden dört yıl sonra yazdığı Bir Gün, Geceyi seçti. Bundan tam 20 yıl önce, Körfez Depremi'nden dört yıl sonra uyarmıştı usta yazar Mine G. Kırıkkanat. 2003'de yayımladığı 'Bir Gün, Gece' romanı 'distopya' olarak okundu, okunuyor. Ne yazık ki distopyaların, ütopyalardan önce gerçekleşmek gibi huyları da var. Bugün yaşadığımız iki deprem ve sonuçları, ülkemizin başta insan olmak üzere tüm değerlerini yok ediyor, kapanmaz yaralar açıyor. Eli kulağında depremlere karşı hiçbir şey yapmadığımız düşünülürse, Kırıkkanat'ın Bir Gün, Gece'sindeki distopik ögelerle yüz yüze kalmamıza da pek bir şey kalmadığı anlaşılır!


Doğa ile yeniden buluşmak, dinlenmek ve rahatlamak... Yaz, artık bizimle! Plaj modasında trendlerin öncüsü olan Penti, doğadan ilham aldığı yeni koleksiyonuyla özlenen yazı taçlandırıyor. Her yaş ve tarzın hikayesinin bir parçası olacak koleksiyon, aksesuarlarla ve plaj kıyafetleriyle de tatilde ihtiyaç olan her şeyi bir arada sunuyor. Bu yaz 8 farklı tema sunan Penti Plaj Koleksiyonu; gün batımının renklerinden ilham alan, turuncuyu, kiremiti, sıcacık toprak rengini, yosun yeşilini minimal ve zarif çizgilerle bir araya getiren Earthy ve Midnight Sun teması, temiz havayı hissettirecek, mavinin tüm tonlarıyla dans eden ve çizgilerin mükemmel karışımıyla karşımıza çıkan Fresh Summer teması, doğadaki soft renklerle doğal güzelliğe eşlik eden Soft Natural teması, tropikal renklerle özgür ruhlara seslenen Tropic teması, yaza yakışan neonları sportif kesimlerle bir araya getiren Soft Neon, ilhamını ruha dokunan leylak çiçeklerinden alan Lilac teması ve vazgeçilmez siyahı odağına alan Fresh in Dark'tan oluşuyor. 8 farklı temanın yanı sıra; bakir koyları yansıtan ve her sene merakla beklenen özel Formentera koleksiyonunu, cesur Ma Vie Privee koleksiyonunu, genç, dinamik BU4U koleksiyonunu ve olmazsa olmaz Bride koleksiyonunu da unutmayan Penti, bu yaz sahil kıyısında bambaşka hikayelere imza atacak.


Pera Müzesi'nin merakla beklenen yeni sergisi Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür ziyarete açıldı. Minyatüre yeni bir bakış sunan eserleri bir araya getiren sergi, farklı coğrafyalardan sanatçıların heykelden videoya, tekstilden yerleştirmeye çeşitli formlarla günümüze ait yaşayan bir sanat biçimine dönüştürdükleri 'güncel minyatür'ü ve onun dinamiklerini sorguluyor. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi, pandemi döneminde yeni bir sergiyi daha sanatseverlerle buluşturdu. Azra Tüzünoğlu ve Gülce Özkara'nın küratörlüğünde hazırlanan Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür adlı sergi, Türkiye, İran, Pakistan, Hindistan, Suudi Arabistan, Azerbaycan gibi farklı coğrafyalardan 14 sanatçının 40'ı aşkın eserini bir araya getiriyor. Serginin sanatçıları arasında; Hamra Abbas, Rashad Alakbarov, Halil Altındere, Dana Awartani, Fereydoun Ave, CANAN, Noor Ali Chagani, Cansu Çakar, Hayv Kahraman, Imran Qureshi, Nilima Sheikh, Shahpour Pouyan, Shahzia Sikander ve Saira Wasim gibi günümüz sanat dünyasında kendine yer edinmiş isimler yer alıyor. Sömürgecilik, oryantalizm, ekonomik eşitsizlik, toplumsal cinsiyet, kimlik politikaları, ayrımcılık, toplumsal şiddet, zorunlu göç, temsiliyet gibi konuları sorunsallaştırarak yeniden ele alan Minyatür 2.0 sergisi, 11 Ağustos 2020 17 Ocak 2021 tarihleri arasında Pera Müzesi'nde izlenebilir. Minyatür, sadece Osmanlı İmparatorluğu'nda değil, İran ve Hint imparatorluklarında da bir saray sanatıydı. 18. yüzyıla gelindiğinde ekonominin zayıflaması, matbaanın keşfi ve imparatorların ilgisinin Batı sanatına kayması ile birlikte minyatür, saraydan ve hatta kitaplardan çıkarak yeni bir arayışa girer. Nakkaşlar yeni konulara yönelir ve yeni denemeler yapar. Ancak minyatür, 18. yüzyılda bu değişimlerden geçmiş olsa da yaşadığı coğrafyalarda yoluna devam edemez ve yok olur. Pera Müzesi'nin yeni sergisi Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür, modernitenin içinden yeniden doğarak farklı bir biçime bürünen, klasik tanımından uzaklaşmış, yaşayan, günümüze ait bir sanat formuna dönüşen 'güncel minyatür'ü ve onun dinamiklerini sorguluyor. Sergi, minyatürden yola çıkan eserleri yan yana getirerek bu geleneksel sanat türü aracılığıyla yeniden biçimlenen güncel yaklaşımları açığa çıkarmayı hedefliyor. Sergi, güncel minyatüre bir toplumsal olgu ve direniş aracı olarak yaklaşıyor. Bilindik Doğu-Batı karşılaştırmalarının ötesine geçerek, sanat ve topluma ilişkin sorulara yanıt veren eserler, izleyiciye, başka yaşam ve düşünüş biçimlerinin mümkün olduğunu gösteriyor. Sergideki sanatçılar minyatürü güncel sorunlar, olaylar ya da eğilimler hakkında yorum yapmak için kullanırken; geçmiş-şimdi, geleneksel-çağdaş, yerel-küresel gibi karşıtlıkların ötesine geçmeye ve sınırları aşmaya çalıştıkları görülüyor. Sergi kataloğunda, Azra Tüzünoğlu ve Gülce Özkara'nın küratöryel metnine, minyatür sanatının tarihsel ve güncel uygulamalarına ilişkin yazıları ile küratör Hammad Nasar, akademisyen minyatür sanatçısı Filiz Adıgüzel Toprak, akademisyen kültür, politika ve kadın hakları uzmanı Vishakha N. Desai ve sanat tarihi profesörü Nada Shabout katkıda bulunuyor. Pera Müzesi Salı'dan Cumartesi'ye 11.00 18.00 saatleri arasında, Pazar günleri ise 12.00 18.00 saatleri arasında gezilebilir. Müze Cuma günleri 16.00 18.00 arası tüm ziyaretçilere, Çarşamba günleriyse Genç Çarşamba kapsamında tüm öğrencilere ücretsiz!


Pera Müzesi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Oryantalist Resim Koleksiyonu'na yönelik bir mini animasyon serisi hazırladı: Kayboldum Ben Galiba! Bu seri, 4-12 yaş arası çocukları Pera Müzesi koleksiyonları ile tanıştırmayı amaçlıyor. Bir elçi ve yemiş aramak için haremden çıkan bir maymunun zamanda yolculuk yaparak müzede bir araya gelmesiyle başlayan animasyonda karakterler koleksiyon sergilerini gezip eserleri eğlenceli bir dille anlatıyor. Elçinin Serüveni bölümünde, yanlışlıkla kendi zamanlarından yüzlerce yıl sonrasına seyahat edip günümüz Pera Müzesi'nde bir araya gelen karakterler, 21. yüzyılı anlamaya çalışırken Kesişen Dünyalar: Elçiler ve Ressamlar koleksiyon sergisini keşfe çıkıyor. Jean-Baptiste Vanmour'un dört resimden oluşan saraya kabul serisini yakından inceleyen karakterler, yaklaşık 300 yıl önce Topkapı Sarayı'nda gerçekleşen resmi törenin detayları üzerine sohbet ediyor. Kayboldum Ben Galiba!: Elçinin Serüveni çocuklara basitçe sanata ve tarihe nasıl bakılabileceğini anlatırken, sergiden yola çıkarak temel sanat ve uluslararası diplomasi terimlerini öğretmeyi amaçlıyor. Yönetmenliğini Ethem Onur Bilgiç ve Emrah Tümer'in yaptığı Kayboldum Ben Galiba! animasyon serisinin müzikleri Nilipek ve Berkay Küçükbaşlar'a ait. Maymunu Meltem Cumbul'un, elçiyi Yekta Kopan'ın seslendirdiği animasyon Elçinin Serüvenini Pera Müzesi Youtube kanalından izleyebilirsiniz. Pera Müzesi Salı'dan Cumartesi'ye 10.00-19.00, Pazar günleri ise 12.00-18.00 saatleri arasında gezilebilir. Cuma günleri Uzun Cuma kapsamında 18.00-22.00 arası tüm ziyaretçiler, Çarşamba günleri ise Genç Çarşamba kapsamında tüm öğrenciler müzeyi ücretsiz ziyaret edebilir.


Geceye dizinin başrol oyuncuları Hazal Kaya, Selahattin Paşalı, Tansu Biçer ve Engin Hepileri'nin yanı sıra dizinin yaratıcısı, aynı zamanda yönetmeni Emre Şahin, yönetmenliği paylaşan Nisan Dağ Netflix Türkiye İçerik Direktörü Pelin Diştaş da katıldı. Tüm misafirlerin kendilerine ayrılmış otel odalarinda eş zamanlı olarak ilk bölümü izleyerek başladığı gece, balo salonunda gerçekleşen kokteyl ile devam etti. Aralarında moda, sanat ve eğlence dünyasından Ali Atay, Beyza Şekerci, Ece Yüksel, Enis Arıkan, İbrahim Selim, İpek Filiz Yazıcı, Melikşah Altuntaş, Meriç Aral, Serkan Cayoğlu, Selin Şekerci, Öykü Karayel, Özge Gürel gibi ünlü isimlerin de olduğu konuklar gece boyu dizinin dünyasından referansla hazırlanan sürprizleri deneyimledi. Pera Palas'ta Gece Yarısı genç bir gazeteci olan Esra'nın İstanbul'daki efsanevi Pera Palas Oteli ile karşılaşmasını konu alıyor. Otel hakkında yazı yazmak üzere görevlendirilen Esra, yanlışlıkla 411 numaralı odanın 1919 yılına açılan bir kapı olduğunu keşfeder. Geçmişe doğru bir yolculuk yapar ve siyasi bir komplonun ortasına düşer. Artık Esra, kurnaz otel müdürü Ahmet ile birlikte tarihin akışını ve geleceğini korumak zorundadır. Ancak, Esra, İstanbul'un en çılgın kulübünün sahibi, yakışıklı ve gizemli Halit ile tanışır tanışmaz, 1919 İstanbul'unda hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını ve kimsenin aslında söylediği kişi olmadığını anlar.


İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Sahne ve Gösteri Sanatları Yönetimi Programı ve uluslararası performans sanatı platformu Performistanbul iş birliğiyle, Performistanbul'un yürüttüğü PA315 Performans Sanatı Pratikleri dersi kapsamında 15 farklı performans hazırlandı. PA315 Performans Sanatı Pratikleri başlığı altında BİLGİ'li öğrenciler tarafından sergilenecek performanslar, 24 Ocak 28 Şubat tarihleri arasında, hem fiziksel hem de online kanallar üzerinden sanatseverlerle buluşacak. İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Sahne ve Gösteri Sanatları Yönetimi Programı ile performans sanatı alanındaki ihtiyaçlardan yola çıkarak bu disiplinin gelişmesi için çalışmalarını sürdüren uluslararası performans sanatı platformu Performistanbul iş birliğiyle hazırlanan performansların gösterimleri başladı. Performistanbul'un yürüttüğü PA315 Performans Sanatı Pratikleri dersi kapsamında Performistanbul sanatçı ve küratörlerinin mentorluğunda hazırlanan performanslar, BİLGİ'li öğrenciler tarafından sergilenecek. Hazırlanan 15 farklı performans hem fiziksel hem de online kanallar üzerinden sanatseverlerle buluşacak. Üniversitelerde performans sanatı bölümlerinin açılması, genç, yeni performans sanatçılarının yetişmesi, bu alanda araştırmaların yapılıp disiplinin geliştirilmesi için çalışmalarını sürdüren Performistanbul ve İstanbul Bilgi Üniversitesi, pratik bazlı derslerde performans sanatçıları ile öğrencileri buluşturdu. Dönem boyu Performistanbul'un 10 farklı sanatçısı ve küratörleri; Batu Bozoğlu, İ. Ata Doğruel, Dila Yumurtacı, Ebru Sargın L., Ekin Bernay, Özlem Ünlü, Gülhatun Yıldırım, Aslı Dinç, Leman Sevda Darıcıoğlu, MK Yurttaş, Simge Burhanoğlu, Azra İşmen ile birebir çalışma fırsatı bulan BİLGİ'li öğrenciler 15 farklı performans hazırladı. Öğrenciler, Performistanbul sanatçılarının daha önce gerçekleştirdikleri performansları, birebir sanatçılarla beraber kendi bedenleri üzerinde deneyimlediler. Sanatçılar kendi pratiklerinden esinlenerek tasarladıkları egzersizlerle, öğrencilerle etkileşime geçtiler. Böylece öğrenciler performans sanatındaki farklı pratikleri uygulamalı olarak öğrenme ve ardından tartışma imkanı buldular. PA315 Performans Sanatı Pratikleri dersi kapsamında her öğrenci bireysel projesi için Performistanbul platformundan bir mentor seçerek çalıştı. Ortaya çıkan 15 farklı projede; Elif Okyay, Tolga Cuğ, Görkem Celayir, Tanya Arısoy, Hasan Eflatun Akay, Altınay Kapsız, İris Göğüsgeren, Göksu Göker, Ayşin Can, Ece Devrim Küreksiz, Bilge Yüceer, Zeynep Su Topal, Gülce Bulduk, Zeynep Duman ve Umut Rışvanlı'nın performansları yer alıyor. Hem çeşitli dijital platformlar üzerinden hem de fiziksel olarak izleyiciye açık hayata geçecek performanslar, 24 Ocak 28 Şubat 2021 tarihleri arasında gerçekleşecek.


Performans sanatı üzerine bir sergi düşünün, içinde canlı bir performans olmayan... Canlı sanatın alışık olmadığımız yanlarını karşımıza çıkartan, performans sanatının belgeleme türlerini ve bu türler arasındaki ilişkiyi inceleyen. Performistanbul'un, SENKRON Eş Zamanlı Video Sergileri kapsamında, 15 Nisan-14 Mayıs tarihleri arasında izleyiciyle buluşan Seçkiler: performistanbul. data/izle adlı sergisi tam da bu konulara dikkat çekiyor ve bizi alışık olmadığımız bir perspektiften bakmaya davet ediyor. PCSAA & Performistanbul Kurucu Direktörü ve Performans Küratörü Simge Burhanoğlu ve PCSAA & Performistanbul Eş Direktörü ve Küratör Azra İşmen ile Seçkiler: performistanbul. data/izle sergisi özelinde sohbet ettik. İkiliden, üç ana başlık üzerinden canlı performansların kurgulu, kurgusuz video kayıtlarına ve seyircisiz olarak sadece kamera için gerçekleştirilen performans videolarına odaklanan sergi hakkında merak ettiklerimizi dinledik. Video, performans sanatının başlıca belgeleme metodlarından biri. İşin, görsel ve işitsel kaydının tutulabilmesine imkan tanıyan bu format eserin arşivlenmesi, tekrar sergilenebilmesi, analiz edilebilmesi için veri sağlıyor diyebiliriz. İzleyicinin ancak kamera üzerinden dahil olabildiği, kamera için performans olarak tanımlanan videolar dışında, bu belge niteliğindeki videolar kesinlikle performansın kendisi olarak algılanmamalı. Performansın kendisi gerçekleştirilmeli ki videosu olabilsin. Eğer bir karşılaştırma yapacaksak; video sanatında belirli bir kurgu yaratma amacıyla gerçekleştirilen eylem / sahne / kadraj ilişkisinin ardından eserin kendisi ortaya çıkıyor. Performansta ise eserin kendisinin kaydı alınarak, canlı performans gerçekleştirildikten sonra en iyi şekilde aktarılabilmesi için bir video oluşturuluyor; olabildiğince az kurgu ile sürecin en doğru şekilde yansıtılması hedefleniyor. Her performans özelinde, nasıl/nereden/ne sürede ve hangi formatta kayıt alınacağını yeniden belirliyoruz. Bu doğrultuda kameranın mesafesi, pozisyonu, kadrajı, sonrasında kurgusu yapılacaksa onun detayları mutlaka performans öncesinde, sanatçı ve dokümantasyon ekibi ile belirlendikten sonra performans sürecini en az etkileyecek fakat en iyi yansıtacak şekilde kayıt gerçekleştiriliyor. Kayıt her şeyi etkileyebiliyor. Bambaşka bir şeye dönüştürüyor. Etkiden öte bir dönüşüm ve değişim söz konusu diyebiliriz. Başka bir medyuma, esere aracılık ediyor gibi düşünebiliriz. Canlı, tüm duyulara hitap edebilen, dört boyutlu bir medyumu, iki boyutlu sadece görsel ve işitsel, içinde yaşayamadığımız, müdahale edemediğimiz bambaşka bir yapıya çevirmek... Tabii kayıtların türleri de canlı sanata etkilerini değiştiriyor. Nitekim tamamen fiziksel/bedensel bir deneyimi iki boyuta nasıl indirgeyebiliriz? İster istemez performansta sizi içine alacak, belki hep aklınıza kazınacak bir detay/koku/his belgelemede tamamen yok olup gidebiliyor. Performansın içeriğine dair tüm bilgileri bulunduran belgeler; yazışmalar ve sözleşmeler gibi. Performansın somut kalıntıları; bunlar süreçte dönüşen, toplanan veya performansa özel üretilen malzemeler. Olduğu gibi muhafaza edilemeyen, performanstaki deneyim aktarımına dair sergileneceği zaman tekrar üretilebilir/kurulabilir organik malzemeler; bunlar daha çok koku, tat ve dokunma duyularına hitap eden eserlerde olabiliyor. En önemli konulardan biri bu; videoların da kendi içinde farklı türlere ayrılması konusu hep atlanıyor! Sergide de bu türleri Kamera için Performans, Performans Dokümantasyonu ve Performans Videosu başlıkları altında 3 farklı kategoriye ayırdık. Aradaki farklara gelecek olursak, ilk olarak seyircisiz sadece kamera önünde ve kamera için gerçekleşen performans videoları bulunuyor. Bunlar, çevirim içi mecralardan canlı yayından ekran karşısındaki izleyiciyle eş zamanlı buluşabilir veya performans bitip kurgusu yapıldıktan sonra izleyiciye ulaşabilir. Başka bir örnek olarak, işi belgeleme amaçlı kullanılan yöntem olan yorumsuz, belli bir mesafeden performans alanının genel görüntüsünü aktaracak nitelikte, tek ve sabit açıdan çekilen performans dokümantasyonları var. Son olarak da kameramanın objektifinden, videoyu çeken kişinin gözünden hareketli olarak izlediğimiz, sürecin çeşitli yakın ve uzak planlarla kaydı alındıktan sonra kurgudan geçerek müdahale edilen, sürecin kesip biçildiği subjektif olarak adlandırabileceğimiz kayıtları sayabiliriz. Türkiye'de ilk defa Agah Uğur, Bernay'ın İhtiyaç: Sen dahilinde 2018 yılında gerçekleşen Ne İstiyorsun? işinin yeniden gerçekleştirme hakkını koleksiyonuna katarak ilk adımları atmış oldu. Sonrasında aynı performans Azra Tüzünoğlu küratörlüğünde gerçekleşen Çanakkale Bienali'ndeki eser seçkisine dahil ederek yeniden hayata geçti ve yukarıda bahsettiğimiz döngüyü tamamlamış oldu. Yaşamsal olan performans sanatını, canlı tutarak yaşatmaya devam etmek dileğiyle.


Uluslararası performans sanatı platformu Performistanbul sanatçısı Ekin Bernay, iki çalışmasıyla Tate tarafından hayata geçirilen Resilient Responses projesinde yer aldı. Bruce Nauman'a atıfta bulunan Resilient Responses başlıklı performansın küratörlüğünü Tate'in genel program küratörü Annie Bicknell üstlendi. Performans, dans ve müzik alanında çalışan sanatçılar Thomas Heyes, Ekin Bernay ve Rowdy SS ile özel konuk Rebecca Bellantoni'nin yer aldığı video, karantina sırasında kameralara canlı kaydedilerek izleyicisiz boş kalmış tanklarda gerçekleştirildi. Projede yer alan her sanatçı pandemi döneminde kimlik, izolasyon, yabancılaşma ve insan direnci etrafında yaptığı araştırmaları üretimlerine yansıttı. Dört sanatçıyı bir araya getiren performans videosunda yer alan çalışmaların çoğunda dikkat çeken ortak temalar ile Bruce Nauman, Resilient Responses'ın referans noktasını oluşturuyor. Resilient Responses adlı performans videosu mevcut gerçekliğe, mekanın özelliklerine ve kimliğe yaratıcı yanıtlar oluşturmaya teşvik etmeyi amaçlıyor. Performans sanatçısı, dans ve hareket psikoterapisti Ekin Bernay'ın Resilient Responses kapsamında gerçekleşen Resilient Responses: Repair and Restore adlı sanatçı atölyesi izleyicilerle buluştu. Bernay'ın izleyicileri dinginliği, hareketi ve nefesi keşfetmeye teşvik eden; vücutla harita olarak çalışarak fiziksel sınırları ve direnci keşfetmeyi amaçlayan meditatif atölyesi, içsel güç ve direnç ile yavaşlama, derin düşünme ve bağlantı kurmaya davet ediyor. Atölye, Bruce Nauman'ın insan olmanın ne anlama geldiğini keşfetmek için bedenini materyal olarak kullandığı çalışmalarından ilham alıyor ve salgına yanıt olarak hayata geçiyor. Resilient Responses adlı performans videosunu 4 Mart'a kadar buradan Resilient Responses: Repair and Restore adlı sanatçı atölyesi ise 21 Şubat'a kadar buradan izleyebilir ya da Tate'in internet sitesini ziyaret edebilirsiniz.


Uluslararası performans sanatı platformu Performistanbul sanatçılarından Gülhatun Yıldırım, Mk Yurttaş ve Leman Sevda Darıcıoğlu'nun performans dokümantasyon ve yerleştirmelerinin yer aldığı Hafızanın Dönüşümü'nü 15 Nisan-12 Mayıs 2021 tarihleri arasında Performistanbul Canlı Sanat Araştırma Alanı'nda ziyaret edebilirsiniz. SENKRON Eş Zamanlı Video Sergileri kapsamında, SAHA desteğiyle hayata geçen Performistanbul küratörlüğündeki Hafızanın Dönüşümü'nde, üç sanatçının performans dokümantasyon ve yerleştirmesine sırayla yer veriliyor. Gülhatun Yıldırım'ın Senin Yarın Su (15-22 Nisan 2021), Mk Yurttaş'ın Bitkilerin çok uzun bir zaman içinde çürümesiyle oluşmuş olan koyu renkte organik toprak (26 Nisan 3 Mayıs 2021) ve Leman Sevda Darıcıoğlu'nun Beyaz Güller, Pembe Simler (5-12 Mayıs 2021) performanslarının izleri Hafızanın Dönüşümü'nde yeniden hayat buluyor. Performistanbul'un 2018 yılında gerçekleşen Bu Bir Performans Değildir adlı sergisi, performans kalıntılarını izleyici ile buluştururuken sürece ve dönüşüme dikkat çekerek, elle tutulamayan performans sanatının, süreç sonunda esere dönüşen objeleri ile izlerini ortaya koymuştu. Hafızanın Dönüşümü de Bu Bir Performans Değildir ile diyalog kurarak Yok olan nasıl sergilenir? Performans hafızası nasıl aktarılır? sorularına cevap aramayı sürdürüyor. Performistanbul, farklı bir zaman diliminde, farklı bir mekanda gerçekleşmiş bir performansın hangi form da izleyici ile doğasına uygun biçimde yeniden buluşabileceğini incelemeye devam ediyor. Pierre Nora'nın hafıza mekanlarında olduğu gibi, Hafızanın Dönüşümü performansın hafızasından ziyade hatırasını odağına alıyor; saf hafızayı dönüştürerek onu hem sanatçının hem de izleyicinin deneyiminden yola çıkarak yeniden aktarmayı deniyor.


Bazı insanlara daha tanışmadan kanınız kaynıyor, onun özel bir insan olduğunu uzak mesafelerden bile hissedebiliyorsunuz. Fantastik çocuk edebiyatının hünerli kalemlerinden Delal Arya benim için işte bu insanlardan biri. Can Çocuk'tan çıkan yeni kitap serisinin ilk romanı Gözcü Kulesinde Öteden Beri için klavyeler arasında sohbetimize hiçbirimizinkine benzemeyen çocukluğundan peri masallarına, annelikten İstanbul'a ve hayallerine bi' dolu şeyi sığdırdık. Umarım bir sonraki söyleşimiz yüz yüze olur da bu peri masallarının peri yazarını daha da yakından tanıma şansını yakalarım. Gemi bir çocuk için hayali bir yerde yaşamak gibidir. Bazen yüzlerce odası olan bir kaleye dönüşür, bazen tehlikeli yaratıklarla dolu ıssız bir adaya veya bir uzay gemisine. Bütün bunlara geminin aşçıbaşısının sadece çocuklar için pişirdiği kurabiyeler, kaptan katı güvertesindeki suyu denizden alınan küçük bir havuz ve günbatımıyla beraber havuzun kenarına kurulan açık hava masaları da eklendiğinde bir çocuk için olabilecek en eğlenceli yere dönüşür. Makine dairesinin karanlık ve tehlikeli koridorlarında mağaracılık oynamalar, geminin burnundan sarkıp yunuslarla sohbet etmeler... Bunlar da yetmezmiş gibi biz gemideki çocuklar her limanda bir hayvan alma hakkımız olduğunu düşünürdük, büyükler de bizi kırmazlardı. Kedi, köpek, maymun, papağan... Gemilerden birinde eşek beslendiği bile duymuştum ama hiç görmemiştim. Onun dışında kümesi olan bir gemiyi biliyorum. Tavuklarına saldıran martılara savaş açmış bir Bosi Mehmet'imiz de vardı. Bazen albatroslar geminin üstünde seyahat ederler, mürettebatla arkadaş olurlardı. Her liman farklıydı. Bir gün kendinizi yağmur ormanlarının içinde bir Afrika şehrinin kenarında buluyordunuz, başka bir gün sokaklarında tramvayların dolaştığı bir Avrupa kentinde. Babam hayat dolu, korkusuz ve değişik bir insandır. Saçlarımı kendi keser, bitli olup olmamasına aldırmadan Mısırlı deve satıcılarının türbanlarını başıma geçirirdi. Liman barlarına onunla birlikte gider, mürettebat paspas olurken ben de gece yarılarına kadar bilardo oynar, müzik kutusuna para atardım. Tüm denizciler gibi bir takma ismim bile vardı. Kaküllü diye çağırırlardı beni. Hatırladığım en güzel duygu kendimi hiçbir ülkeye veya kültüre ait hissetmememdi. Ben gemiye aittim. Bütün varlığım o küçük kamarada, ranzamın üst katındaydı. Daha da genel bir ifade istenirse denize aittim. O kocaman gemilerin demirden ölü kütleler oldukları düşünülür. Ama denizciler için onlar canlıdır ve daha da önemlisi onlar içindeki mürettebatı koruyan annelerdir. Hem denizin ıssız derinliklerine hem gökyüzüne ait bir bilgelikleri vardır ve korkunç fırtınalarla dövüşecek kadar cesurdurlar. Şimdi bile yaşadığım yere yakın büyük bir gölün buzlarını yara yara gelen dev göl gemilerini gördüğümde içim aynı huşuyla doluyor. Bu yüzden ilham aldığım şeylerin başında gemiler geliyor. O demirden kütlenin içinde yaşamak bana evrende yalnız olduğumu, ama tek ve eşsiz olduğumu öğretti. İç dünyama, karanlığıma, hayallerime kulak vermeyi öğretti. Büyüdükçe bunun aslında bir tür meditasyon olduğunu fark ettim. İnandığım şey, hikayeler anlattıkça içimdeki beni ben yapan öze, yani en eski şeye buna ister Dünya'nın kendisi deyin, ister ilahi bir varlık daha çok yaklaştığım. Son yıllarda peri masallarıyla alakalı çok şey okudum. Masalların tek tanrılı dinlerle birlikte yok olan eski doğa inanışlarını ve dinlerini yansıttığını fark ettim. İçlerine şifrelenmiş mesajlar gerçekten dikkat çekici ve büyüleyici. Masallar bize doğanın vahşi gücünü anlatır. Cadılar, tavuk bacaklı kulübeler, karanlık ormanlar, vahşi kurtlar, içlerinde ateşler yanan kafatasları ve dikiş çarkları, çıkrıklar, iğler hepsi eski ve toprağa, Doğa Ana'ya ait inanışların sembolleridir. Hayatın bir döngü olduğunu fısıldarlar. Karanlık aydınlığa evrilir; cadı aslında küçük kızın kendisidir. Arkeoloji okumuş olmam da bana bu sembolleri anlamakta çok yardımcı oldu. Bana kalırsa peri masalları Hansel'in eve dönüş yolunu bulabilmek için yere döktüğü ekmek kırıntıları gibi bizi o kadim bilgeliğe götüren ipuçları barındırır. Küçük kızlara bu vahşi gücün farkına varmaları ve ataerkil dünyada kendi içlerindeki ateşi bulabilmeleri için gereken yolu gösterir. Masalı doğru okuduğunuzda karanlık korkulacak bir şey olmaktan çıkar. Cadılar çocukları yemez, onları bilginin ateşinde pişirirler. Peri masalı yazarı olmak için bu işaretleri görmek ve onları ekmek kırıntıları gibi hikayenin içine serpiştirmek yeterli midir bilmiyorum. Ama Öteden Beri serisinin uzun bir peri masalı olarak okunabilecek eskiye dair bir bilgeliği olduğunu düşünüyorum. Kitabın kahramanı on bir yaşındaki Çay'ın insanlar arasında büyümüş periler aleminden bir çocuk olması, boğa kafatası, ağırşak, tavus kuşu tüyü gibi semboller, şehri ele geçiren karanlık orman ve bu ormanın içinde kaybolmuş harabelerin içinden yükselen esrarengiz bir konak, kitabın peri masallarıyla paylaştığı türden özellikler. Hikayenin geçtiği Konstantiniyye, bir periler şehri. Gulyabanilerin, ejderhaların, acuzelerin ve daha nicelerinin yaşadığı mahallelerle karşılaşabildiğiniz bir yer. Üstelik büyülü yaratıklar şehir hayatıyla bütünleşmişler. Esnaf lokantası işleten bir acuze, pastacı bir gulyabani, sahafta çalışan bir tanrı... Eskiye dair bilgisini ve köklerini kaybetmemiş bir şehir aynı zamanda. Buz Devri'nden kalma bir tanrıça inancının hala gizli saklı yaşandığı, Galata'ya adını veren Kelt kabilelerinin tapınaklarının bulunduğu ve Peri Masalı Yazarları Kulübü adında kaybolmuş veya unutulmuş bilgileri ve büyüleri toplayan bir cemiyetin sözünün geçtiği bir yer aynı zamanda. Çok kültürlü, çok dilli, çok yüzlü ve boğazına kadar büyüye batmış bir şehir. Bugünün İstanbul'unun kaybettiği tüm zenginliğini, çok kültürlülüğünü, Levantenlerini, kaybolan mimari eserlerini kitaptaki hayali Konstantiniyye'de görebilirsiniz. Ama burası da kusursuz bir şehir değil. Kusursuzluk ne kelime, yok oluşun eğişine kadar gelmiş bir yer. Tahtta oturan padişah perilerin özel izinler dışında yaşadıkları mahallelerden çıkmasını yasaklamış, karanlık bir orman tüm şehri ele geçirmiş, binalar korkunç bir hızla büyüyen ağaçların altına kalmış, Boğaz'ın suları yalıları ve deniz kenarındaki sarayları yutmuş, sokaklar, caddeler ve bulvarları nehir suları basmış. Daha da kötüsü Kehanet Melahat denilen falcı bir kocakarı güruhu Konstantiniyye'yi yok edecek Büyük Tutulma'nın yaklaştığını haber vermiş. Fakat o güne kadar bilenen her şeyden daha güçlü bir şey yaklaşıyor ve şehir bunu iliklerine kadar hissediyor. Kitaplarımda yazdığım karakterlerin arkasına gizlendiğim de oldu ama aslında daha çok onları kafamın içindeki hayali kılavuzlar olarak kullanıyorum. Mesela Pera Günlükleri'nin Ran'ı gibi umursamaz ve iç güdülerine göre hareket eden biri olmayı isterdim. Yedi Denizlerde'nin Renda'sı benim gibi gemide büyümüş. Ama o çok cesur ve ticaret rüzgarları kadar özgür. Kararlı ve yolundan şaşmayan küçük bir denizci. Dünyayla büyük bir uyumu var. Zor durumda kaldığımda içimdeki Renda bana hep yol gösterir ve yardım eder. Onlar benim ruh rehberlerim. Öteden Beri Gözcü Kulesindeki rehberim ise Çay'dan çok Ekaterina. Zaman zaman, ev işleri çok üstüme geldiğinde, yalnız kalamadığımda Ekaterina olmayı özlüyorum. Kendi meselelerinden başkasını düşünmeyen, inlere cinlere karışmış olsa da pahalı kıyafetlerle davetlere katılmayı ihmal etmeyen bu peri masalı yazarı benim en büyük idolüm. Fatura ödemek ve incik boncuk dizmekten hiç anlamasa da engin bir bilgisi var. Oğlu Arat'ı bir piton yılanı yutmaya kalktığında bile kılını kıpırdatmadan çocuğun bu deneyimi yaşamasına izin verecek kadar metanetli. Giremediğim bir dünyanın anahtarlarını taşıyor sanki. Çay da büyüdüğünde teyzesine benzeyecek belli ki, ama o henüz küçük meraklı bir fare. Öteden Beri serisini düşünmeye pandemiden önceki dönemde başladım. Aslında tam Amerika'ya göçtüğümüz zamandı. Yeni bir dünyaya ayak uydurmak, soğukla başa çıkmak, henüz çok küçük olan çocuklarıma bakmak ve bir kitap yazma ihtiyacı birbirine karışmıştı. Bu yüzden kitabın farklı farklı yirmiye yakın başlangıcı oldu. Birinde Ekaterina ve çocuklar ıssız bir coğrafyada giden karanlık bir geminin kamarasındaydılar ve dünyanın geri kalanı haritadan silinmişti. Bir başkasında geriye kalan son şehrin kolonilerinden birinde, buzulların içinde bir apartman bloğunda yaşıyorlardı. Cenova'ya gelene kadar onlar da hayallerimde çok yer dolaştılar. Tavus'la Çay'ın hikayesi her birinde aynı olan tek unsurdu. Ama hepsinin damıtılmış ve demlenmiş hali bu son hikaye. Bir nevi farklı duyguların ve anlatım şekillerinin birleşimlerden oluşturduğum ve farklı ölçülerde ısıttığım kendi küçük simya taşım. Kitapta rastlamayı en çok sevdiğim ve bir sonraki bölümün başlığı altında ne olacağını hep merak ettiğim alıntılar da dikkat çekici. Yeri geliyor Duman grubunun bir şarkı sözüne yeri geliyor Kavafis'in o çok sevdiğimiz şiirinin dizelerine sokuluyorsun. Melih Cevdet Anday bir diğer yandan, Ömer Hayyam, Mor ve Ötesi ve daha kimler kimler bir diğer yandan... Hep sevdiğin müzisyenler, filmler, şarkılar mı bunlar? Her birini teker teker bir bölüme yaraştırman çok özenli bir seçim olmalı! Hemen hemen hepsi öncelikle göçmenlik ve memleket özlemiyle alakalı alıntılar. Eski bir hayata özlem bu. Bu duygunun çok değişken ve her gün yeni bir yıkımın tehdidi altında yaşayan bin bir yüzlü İstanbul'a da çok uyduğu kanısındayım. Benim için her şarkı sözünün, her şiir dizesinin, her repliğin karşılık geldiği, ama artık çok değişmiş bir sokak, bir bina, bir oda var. Hepsini birleştirdiğinde geçmişteki (muhtemelen 90'lardaki) bir Delal'in iç dünyasının haritası çıkabilir. Mesela Mor ve Ötesi benim için sabahları Alman, İtalyan ve Fransız liselerinin öğrencilerinin bindiği yedi çeyrek vapuru demekti. Sezen Aksu, Galata'da eski bir binanın en üst katındaki resim atölyesiydi. Yıldırım Türker, arka bahçelerde filizlenen bir vahşi doğaydı. Duman, deniz kenarındaki salaş lokantalardı. Harabelerle ve bir zamanlar güzel olan ama sonradan terk edilmiş apartmanlarla, büyük bahçelerle dolu Galata ise gerçek ve rüya arasında yaptığı medcezirler yüzünden Ahmet Hamdi Tanpınar'dı. Çay'ın Konstantiniyye'ye dönüşü rüyalarında gördüğü ve hep özlem duyduğu birine kavuşmak gibi. Benim için ise kaybolan bir İstanbul'a küçük çengellerle tutunmaktan farkı yok. Konstantiniyye ve Çay aslında birbirlerinin yansıması. Şehrin ve kızın ikiz kardeşler olduklarını bile söyleyebilirim. Kitapta buna dair ipuçları var. Daha fazlası da olacak. Ana karakter Çay olduğu kadar şehir de. Bu fikir bana çok büyülü ve mitolojik geliyor. Çay şehri kurtarırken aynı zamanda kim olduğunu da keşfediyor. Öteden Beri üç kitaplık bir seri olacak. İkinci kitapta şehrin peri ahalisini ve sakladığı sırları daha yakından tanıyacağız. Üçüncü kitap Siyah Mürekkep lakabını kullanan Efrandisyab adındaki karanlık büyücüye odaklanacak. Hikayeyi biraz da onun tarafından dinlemek ve şehrin yok oluşunun ne anlama geldiğini öğrenmek heyecan verici olacak. Volkan Akmeşe çok yetenekli ve hayal gücü çok geniş bir illüstratör. Öteden Beri'yi resimlediği için kendimi çok şanslı hissediyorum. Çok ince, ama çok güçlü etkiler bırakan desenleri var. Eminim Öteden Beri'nin dünyasında yaşasaydı böceklerinki kadar incecik, tığ gibi parmaklarla çizen sabırlı ve kararlı bir peri olurdu. Editörüm Mehmet Erkurt, ben ve Volkan birkaç kez kitap hakkında konuştuk. Aklımızdaki sahneleri paylaştık ve bize ilham veren şeylerden bahsettik. Sonrasında çıkan kapak ve iç resimler tam benim hayalimdeki gibiydi. Hatta daha da iyiydi. Gözlerim yaşararak Ursula K. Le Guin diyorum. On iki yaşımdan beri ona tapıyorum. Bu fotoğrafı çekerken hava -21 dereceydi ve dışarıda bembeyaz bir güneş parlıyordu. Karların içeri girmesini istediğim için pencereyi açmıştım ama sonra dışarı çıkmaya karar verdim. Her gün on beş dakika bile olsa dışarıda yazmaya gayret ediyorum. O kısacık anlarda yazdığım cümleler içimdeki karanlık uzayın en parlak en büyük yıldızları. Onlardan duyduğum sözcükleri çoğu zaman kristal bardaklar gibi gazete kağıdına sarıp saklamak istiyorum. Saflıkları, yeni şeyler karşısındaki heyecanlı ifadeleri beni büyülüyor. Onlar altı yaşına gelene kadar her gece yataklarının arasında bağdaş kurup uykudan evvel yeni bir hikaye anlattım. Hepsi kendi uydurduğum hikayelerdi. Gezegenler, duvarların ardındaki büyülü ormanlar, ejderha yumurtası bulan küçük oğlanlar... Hiçbirini yazmamış olsam da böyle sonsuz bir hikaye anlatma gücüm olduğunu anlamam açısından çok değerliydi. Bu sayede hikaye anlatma çarkımı hep döndürdüm, körelmesine hiç izin vermedim. Gözcü Kulesinde Aras ve Pamir'in bir şeyleri anlayacak yaşa geldikleri sırada yazdığım ilk kitaptı. Duvara yapıştırdığım notlara bakıyorlar ve ne kadar ilerlediğimi takip ediyorlardı. Her gece bu bölümde ne oldu diye soruyorlardı. Çay için endişeleniyorlardı, gözlerinden anlıyordum. Ama Arat'a çok gülüyorlardı. Sırf onlara anlattığım, kitaptan bağımsız Arat hikayelerim var. Gene de itiraf etmeliyim iki çocuğun varlığı altında kitap yazmak kükreyen bir rüzgara karşı kıpırdamadan durmaya çalışmak, bir yandan da doğanın pastel renkleri karşısında büyülenmek gibi. Dilerim ki kitaplarımı okuyan çocuklar dünyaya daha meraklı gözlerle baksınlar. Mitolojileri, arkeolojiyi, uzak ve farklı kültürleri öğrensinler. Bu dünyayı kurtaracak şey bence farklı olanı kabul etmek ve onu tanımaya çalışmaktan geçiyor. Güneşli ama buz gibi Ayvalık'tan kış uykusundaki bembeyaz Minnesota'ya sevgiler. Seni tanıdığıma memnun oldum! Ben de seni tanıdığıma memnun oldum Nilüfer. Helen çok şanslı bir kız.


Nohut Adam, Balino, Uzun Kulak, Zürafa Sözü gibi çok sevdiğim çocuk kitaplarının yazarı Anıl Basılı'nın en yeni kitabı Başarısızlar Kulübünü yine soluksuz okudum! Çocuklara ve bence büyüklere de bi' dolu sözü olan Başarısızlar Kulübü, gerçekten bir şeyler başarmamış insanların bile başarılı olarak görüldüğü bu tuhaf dünyada, kendini başarısız hisseden insanlara adanmış, cesaret verici, ilham dolu bir roman. Önce size Çimen, Yağmur ve Polen'den bahsetmeliyim! Başta birbirlerini hiç tanımayan bu üç çocuk, bir ödev sunumu için tahtaya çıkıp cesaretini bir türlü toplayamayan Çimen'in kendini başarısız hissetmesiyle kurduğu Başarısızlar Kulübünün çatısı altında bir araya gelen ve çok iyi dost olan hikayenin başlıca kahramanları. Zaten kitabın daha ilk sayfalarında yer alan Karakterlerle Tanışalım bölümünde Emre Karacan'ın çizgileriyle onlar hakkında ufak da olsa bilgiler alma imkanı buluyoruz. Yağmur, kaykay dünyasında bir yıldız! Ama onun bile bundan haberi yok çünkü henüz bunu kendine bile kanıtlayamamış. Poo ya da Polen ise sahnede tam bir dev. Çimen ve Yağmur onunla ilk tanıştıklarında elindeki renkli hulahoplarıyla okulun koridorlarında dans etmeye çalışıyordu. Biraz heyecanlı, bu da dengesini bulmasını engelliyor. Çimen, Yağmur ve Polen'in yollarının kesiştiği Başarısızlar Kulübünün bir de şartları var. Tıpkı her kulüpte olduğu gibi! Bu kulübe başarısız olma korkusuyla yüzleşmek isteyen herkes katılabilir. Yani belli bir konuda başarısız olduğunu düşünmeye gerek yok! Herkese kapısı açık, herkesi kucaklayan bir kulüp bu kulüp! Başta Çimen'in her konuda başarılı olan iş insanı babası ve okuldaki diğer çocukların tepkisiyle karşılaşsa da, kısa zamanda büyük işlere imza atacağını söylemeliyim! Anıl Basılı'nın yalın ama bir o kadar zengin anlatımıyla kurguladığı roman, karakterleri ve merak uyandırıcı olay örgüsüyle okuru hikayeye hızla bağlıyor. Sonra bir bakmışsınız 155 sayfalık roman bir günde şıp diye bitivermiş! Başarı ve başarısızlığın aynı cümlede yan yana geldiği ve gerçek başarının anlamı ve kişinin yeteneğinin farkına varması üzerine yoğunlaşan Başarısızlar Kulübü, kendini yalnız hisseden ama asla yalnız olmayan çocuklara ve yetişkinlere Pes etme diye fısıldıyor. Türkiye'de ve yurt dışında illüstrasyonlarıyla tanınan Emre Karacan'ın siyah beyaz çizimleri ise hikayeye renk veriyor. Kitap, Genç Timaş etiketiyle henüz raflarda yerini almayan roman, 11 Ocak'ta okurla buluşuyor. Hatta Anıl Basılı da Başarısızlar Kulübünün yayımlanacağı müjdesini çok yeni verdi.


Hayvanlara karşı duyarlılığı ve hayvan sevgisini arttırmak, onlarla beraber uyumu yaşama bilincini gerçekleştirmek amacıyla yola çıkan Pet Festivali, 25 26 ve 27 Haziran tarihleri arasında, Bu Dünya Hepimizin sloganı ile İstanbul'un yepyeni açıkhava kültür ve sanat merkezi YBY Kemerburgaz'da gerçekleşecek. Kedi, köpek, can dostunuz hangi hayvan olursa olsun hep birlikte iyi vakit geçirip eğleneceğiniz festival boyunca birçok eğlenceli etkinlik de sizleri bekliyor olacak. Patili dostlarımızın özgürce alanda dolaşabileceği, özel alanlarda yeni arkadaşlarla tanışabilecekleri, tüm ihtiyaçlarını giderebilecekleri alanda pet sektörünün en önde gelen firmaları da standlar kuracak. Konserler, çeşitli yarışmalar, seminerler, şovlar, söyleşiler, workshop ve atölyelerle dopdolu bir içerik sunan Pet Festivali, ayrıca sosyal sorumluluk projesiyle alanda ihtiyaç sahibi olan hayvan dostlarımız ve barınaklar için mama ve bağış yardımı da toplayacak. 3 gün sürecek festivalde, 26 Haziran Cumartesi müzik dünyamızın en önemli kadın seslerinden biri olan Ceylan Ertem sahne alacak. Pandemi yüzünden sahnelerden uzak kalan, kendisi de çok iyi bir hayvansever olan Ceylan Ertem, uzun bir aradan sonra İstanbul'da müzikseverlerin karşısına çıkacak.


Yüzüklerin Efendisi serisinin yönetmeni Peter Jackson'ın The Beatles belgeseli Get Back, 25, 26 ve 27 Kasım'da Disney+'ta izleyicilerle buluştu. Her biri iki saatlik bölümlere ayrılmış üç parça şeklinde yayınlanan belgesel, tüm zamanların en sevilen grubu hakkında bilinmeyenleri deşifre ediyor. Görüntüler o kadar canlı o kadar parlak ve The Beatles o kadar gerçek ki, sanki bugün çekilen bir film gibi! Çıktığı günden bugüne milyonların sevgilisi olan dünyanın en ünlü müzik grubu The Beatles'ın The Beatles: The Get Back isimli 6 saatlik belgeseli Disney+'ta yayımlandı. Üç parçalık bir deneyim olarak izleyiciyle buluşan belgeselde The Beatles'ın on ikinci ve son albümü olan Let It Be ile aynı yıl yayınlanan ve albümün kayıt sürecini anlatan, 1970 yapımı orijinal The Beatles belgeseli Let It Benin yeniden düzenlenmiş versiyonuna rastlıyoruz. Videoda, The Beatles'ın daha önce hiç görülmeyen 1969'un başlarından 1970'e toplamda 55 saatlik içerikten oluşan görüntülerle bir araya getirilen belgesel filmden izlenimler yer alıyor. Pandemi nedeniyle hem kurgu aşaması hem de gösterimi ertelenen belgesel, Let It Be'nin 50. yılı için yeni bir versiyonuyla yayınlanıyor. Şimdiye kadar pek çok Beatles hayranı, John Lennon'ın eşi Yoko Ono'nun grubu parçaladığı görüşünü savundu. John Lennon'ın gruptan ayrılmasında Yoko Ono'nun parmağı olduğu yazıldı çizildi. Ancak belgesel, bu konudaki görüşleri bir tutam değiştirecek nitelikte görüntüler ortaya koyuyor. The Beatles Get Back'i izleyenler, filmde gösterilen görüntülerin, Yoko Ono'nun, genellikle karakterize edildiği gibi Beatles üzerinde müdahaleci bir etkisi olmadığını düşünüyor. Belgeselde Ono'nun albümün yapımında grupla yan yana olduğu, ancak tüm zamanların en iyi albümlerinden biri kaydedilirken genç kadının bunları umursamayıp gazete okumayı tercih ettiği gösteriliyor. Belgeselin yönetmeni Peter Jackson da Ono'nun grubun dağılmasından sorumlu tutulmaması gerektiği konusunda pek çok izleyiciyle hemfikir. Jackson 60 Dakika'ya verdiği bir söyleşide Yoko ile hiçbir sorunum yok... George, Paul ve Ringo'nun bakış açısından bunun biraz garip olduğunu anlayabiliyorum. Ama Yoko'nun hep söylemesi gereken şey, kendini onlar stüdyoda kayıt yaparken buna kendini empoze etmemesi. Mektup yazıyor, mektup okuyor, dikiş dikiyor, resim yapıyor, bazen bir kenarda sanat eseri yapıyor. Grubun çaldıkları üzerine asla fikir beyan etmiyor. Çok iyi huylu ve gruba en ufak bir müdahalede bulunmuyor şeklinde konuştu. Paul McCartney ise yakın zamanda bir röportajda grup üyelerinin o günlerde John Lennon'un Yoko Ono ile olan ilişkisine tepkilerini dile getirerek bu ilişkiye fazla gönüllü olmadıklarını itiraf etti.


İnsanın içine işleyen müziğiyle Piano Turca, bu defa umutsuzluğa Bir Gün hayaliyle karşı duruyor. 2020 Yılında Ankara'nın resmedildiği en eski tablodan ilham aldığı Bir Ankara Manzarası albümüyle ses getiren Piano Turca'nın yeni bestesi One Day tüm dijital platformlarda yayında. Beste ve piyano düzenlemesi Piano Turca'ya ait olan şarkının video klip yönetmenliğini Veysel Aslan, mix ve mastering'i ise Can Yurttagül yaptı. Şarkı Zuhal Müzik Kentpark stüdyolarında kaydedilirken, video klip çekimleri ise Plato No 25'de gerçekleştirildi. Piano Turca, dinleyicilerle buluşturduğu yeni bestesi One Day ile müzik severleri umut dolu bir hayale davet ediyor.


20. yüzyılın en ünlü ressamlarından Pablo Picasso'nun sanatına ilham perisi olmuş genç sevgilisinin portresi olan 1932 tarihli Pencerenin Yanında Oturan Kadın resmi, 11 Mayıs'ta New York'taki Christie's Müzayede Evi'nde mezata çıkacak. Tablonun en az 55 milyon dolar (yaklaşık 450 milyon TL) civarı bir fiyata alıcı bulması bekleniyor. Tabloya esin kaynağı olan Marie-Therese Walter, henüz 17 yaşındayken 1927 yılında Picasso ile sevgili olmuştu. 1932 yılında resmedilen Pencerenin Yanında Oturan Kadının yanı sıra Picasso'nun bazı heykellerinde ve başka çizimlerinde de Walter'dan ilham aldığı belirtiliyor. Portre, müzayede evinin Empresyonist ve Modern Sanat kategorisinde yer alırken 1870'lerden 1980'lere kadar olan eserleri içeren 20th Century Art Evening Sale kapsamında satışa çıkarılacak. Fusco, yeni formatın müzayedelerin düzenlenme şeklini yeniden tanımlamaya ve koleksiyoncuların toplama şekline yanıt vermeye yönelik organik bir ihtiyaçtan ortaya çıktığını ifade etti.