Timurtaş Onan'ın 2000-2020 yılları arasında İstanbul'da çektiği sokak fotoğraflarından siyah beyaz bir seçki sunan İstanbul Bir Garip Şehir, kentin tarihine önemli bir arşiv bırakıyor. Fotoğraf çekmeye başladığı 80'li yıllardan bu yana İstanbul'u defalarca kadrajına almış olan sanatçı, izleyiciyi bu sefer de değişimin mekanlarına götürüyor. Türkiye'de çağdaş fotoğraf sanatın önemli isimlerinden olan ve İstanbul üzerine gerçekleştirdiği farklı konseptlerdeki projeleri ile tanınan Onan'ın çalışmalarından retrospektif bir kesit sunan İstanbul Bir Garip Şehir, bizleri yanından ne zaman geçtiğimizi hatırlamadığımız bir yere, içinden ne zaman geçtiğimizi tam olarak hatırlayamadığımız bir anımıza götürüveriyor. Ne kadar öznel olsa da, paylaştığımız ortak hafızanın parçaları bu kareler. İstanbul şehrine dair bir çok benzer duyguyu birlikte hissederken belki de en ağır basanı toplumsal olarak şahit olduğumuz değişim ve dönüşüm. 2000-2020 arasındaki sayısız dönüşüm ve değişimi nasıl karşıladık, hala nasıl karşılıyoruz? Onan bizi bir katılımcı olarak bu soruya davet ediyor ve şehre dair tanıklık ettiğimiz sayısız değişimi hatırlatırken dönemsel gerçekleri yorumluyor. Kendine has anlatıları olan Onan'ın sokak fotoğraflarında her bir kare tanıdık ve İstanbul'un geçmiş zamanlarının ve şehrin kendine özgülüğünün parçaları. Onan da bu geçmiş zamanın, gündelik dünyanın dilini yorumlayarak, değişmeyecek tek şey olan değişimi işaretliyor. Çağın ve beraberinde yaşamın, İstanbul'un sosyokültürel değişimini, bu değişimin görsel kayıtları ile geleceğe ulaştırıyor. Kitabın sayfalarını çevirirken, sadece kişisel bir iç dünyayı gözlemlemekten öte, kendi iç dünyamızdan, geçmişin deneyimlerinden ve değişimlerinden bir şeyler anımsıyor, onun sohbetine dalıyoruz. İstanbul Bir Garip Şehir, şehrin kusurları ve eşsizliği eşliğinde İstanbul'un güzel ve garip yolculuklarına çıkarıyor bizleri. 300 adetle sınırlı basılmış İstanbul Bir Garip Şehir Timurtaş Onan'ın fotoğraf kitabını satın almak ve daha fazla bilgi için www. timurtasonan. com sanatçının web sitesini ziyaret edebilirsiniz.


Eski fotoğraflar renklenirse ne değişir? Belki hiçbir şey, belki her şey. Ama gelin siz, maziye bir de böyle bakın... Enver Gezmiş, sosyal medya hesabında paylaştığı ve bizzat kendisinin renklendirdiği, çoğunluğu edebiyatçı portrelerinden oluşan ve gitgide büyüyen bir fotoğraf arşiviyle Ajandakolik'te. Siyah beyaz fotoğraflarda gördüğünüz o ünlü yüzler şimdi yeni bir kimliğe kavuşmuş gibi... Deniz Gezmiş'i de Nazım Hikmet'i de, Attila İlhan'ı, Edip Cansever'i de birkaç aydır takip ettiğim Twitter'daki bir hesapta çoğunu iyi bildiğimi fotoğraflarda ama bu defa renklendirilmiş halleriyle görüyorum. Sanki o kadar eski değilmiş, hiç ölmemiş, aramızda yaşıyormuş gibi hepsi. Yeniden soluk almışçasına, hayata karışmışçasına yüz yüzeyiz, hemen karşımda. Ahmet Erhan biraz önce yanımda geçmiş, Oğuz Atay bir sigara yakıp konuşacakmış da kederlenmiş, Tomris Uyar gözlerimin içine bakıp da bir şeyler aramış, sonra nedensizce gülümsemiş. Hepsi dün değil de bugün somut olarak varmış gibi, yollarımız hayatla ölüm arasında kesişmemiş gibi. Kıpırtısız değil, kanlı canlı. Tüm bu fotoğrafların renkli olarak yeniden hayat bulmasını sağlayan hünerli parmaklar Bi Mevzu dergisinin Genel Yayın Koordinatörü Enver Gezmiş'e ait. Gezmiş, şimdiye kadar onlarca edebiyatçının ve başta Deniz Gezmiş olmak üzere devrimcilerin fotoğraflarını ve hatta videolarını renklendirme tekniğiyle adeta bir fotoğraf arşivine dönüştürdü. Ona, bazılarını hiç görmediğim, bazılarını neredeyse ezberlediğim tüm bu fotoğrafları nereden bulduğunu, onları renklendirmeye nasıl ve neden karar verdiğini sordum. Ve bugün Türk siyasi ve edebi tarihinde çok önemli izler bırakan, biri 43'ünde ölen, diğeri 17'sinde öldürülen Oğuz Atay ve Erdal Eren'in ölüm yıldönümlerini de Enver Gezmiş'in renklendirdiği o unutulmaz ve 'son bakış' fotoğraflarıyla analım istedim. Şöyle özetleyeyim: öncelikle bir fotoğraf arşivim yok. Fotoğraflara genellikle internetteki çeşitli siteler aracılığıyla ulaştım. Bu işe başlama nedenim bu sıralar çokça yapılan renklendirmelerde genellikle yazarlarımızın yer almamasıydı. Aslında bir yandan diğer tasarımcı arkadaşlardan boş kalan kısımları doldurup ortak bir arşive katkı sağlamak amacıyla başladım renklendirmelere. Normal şartlarda grafiker değilim, Bi Mevzu dergisinin Genel Yayın Koordinatörlüğü'nü yapıyorum. Bu işi de vakit buldukça hobi olarak yapmaya karar verdim. Renklendirmeleri yapmaya başlayalı henüz iki buçuk ay kadar oldu uzun zamandır yaptığım bir şey değil. Renklendirmelere Deniz Gezmiş ile başladım ama Türkiye'deki devrimcilerin fotoğraflarından devam etmeyi düşünmüyorum şimdilik. Çünkü bu başlıkta emek veren ve geniş arşivleri de yaratan emekçi arkadaşlarımız zaten var. İlk olarak Deniz Gezmiş'i renklendirme sebebim de aslında bu yıl ilk kez yayınlanan fotoğrafların vesilesiyle oldu. Ayrıca Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Edip Cansever, Turgut Uyar, Ece Ayhan, Tomris Uyar İlhan Berk, Yaşar Kemal, Kemal Tahir, Orhan Kemal, Ahmed Arif, Atilla İlhan, Oğuz Atay gibi değerli yazarlarımızın da renklendirmelerini yaptım. İnsanlardan da çok güzel tepkiler aldım açıkçası. Deniz Gezmiş'e ve edebiyatçılarımıza büyük bir sevgi var içlerinde; bunu hissettirdiler bana. Aslında devam etmem için de beni motive eden bu oldu. Derdim biraz da insanlarla bu hisleri paylaşmaktı. Henüz yolun başında olsak da aldığımız yorumlar çok güzel ve teşvik edici umarım zamanla daha geniş ve güzel bir arşivi hep birlikte kurarız diye umut ediyorum.


Trendlere ve moda severlerin güncel tercihlerine yönelik yeni koleksiyonlar sunmaya devam eden Boyner, Yeni Black on Black koleksiyonu ile yine zamansız şıklığın peşinde. Black on Black koleksiyonu, renk karmaşasından uzak durarak, günlük hayatta kullandığı kıyafetleri geceye de taşımak isteyenlere hitap eden rahat ve şık parçalardan oluşuyor. Moda trendleri ve sezon renkleri sıklıkla değişse de siyahtan vazgeçemeyenler koleksiyonun çıkış noktasını oluşturuyor. 60 parçadan oluşan Black on Black koleksiyonu, siyahın renk üstünlüğüyle birlikte rahat, güçlü ve dinamik bir tarz vadediyor. Vegan deri detaylı sweatshirtler, sofistike baskı tekniklerinin kullanıldığı tişörtler, fonksiyonel üstler ile günlük hayattan geceye taşınabilecek sweat pantolonlar koleksiyonun anahtar parçaları arasında yer alıyor. Black on Black koleksiyonunda yer alan parçalar, zamansız ve güçlü duruşuyla trendi takip ederken kumaş seçimleriyle de fark yaratıyor ve fonksiyonel tasarımlarıyla dikkat çekiyor. Yeni formlar ile revize edilen, rahatlığın ön plana çıktığı Boyner'in Black on Black koleksiyonu Boyner mağazalarında ve boyner. com. tr'de siyahtan vazgeçemeyenler ile buluşuyor.


Rengarenk desenler eşliğinde anlatılan öykü, okurlarını gökyüzüne bakıp hayaller kurmaya davet ediyor. Kimsenin onu fark etmediğini düşünerek üzülen Gökyüzü Boyacısı'nın kendini keşfetme macerasını okurken hem Bulut Dağıtıcısı ve Yıldız Hanım ile tanışacak hem de gökyüzünden çocuklara seslenen bu masalı çok seveceksiniz!


Genç okurlar için kaleme aldığı çok sevilen kitaplarıyla tanınan Alp Gökalp, bu kez çocukları alfabenin başrolünü oynadığı bir seriyle buluşturuyor: Alfabe Bulutu ilk iki kitabıyla şimdi raflarda! 7 yaş ve üstü tüm çocuklar için hazırlanan bu seri, hız kesmeden Can Çocuk raflarında okurla buluşmaya devam edecek. Çok uzun zaman önce, insanlar yazmaya ihtiyaç duyduklarını anladılar. Ancak bunu nasıl yapacaklarını bilmiyorlardı. Tam o sırada, dünyaya en yakın bulut olan Alfabe Bulutu'nda yaşamlarını sürdüren harfler, insanlarla iletişime geçip onlara yazıyı öğrettiler. Alfabe Bulutu'nun düzenli ziyaretçilerinden Alp Gökalp, bu dizide bizlere bazı bulut sakinlerinin hikayelerini anlatıyor. İpek Konak ve Onur Karadağ'ın çizimleriyle serinin ilk iki kitabı raflarda, mutlaka göz atın!


Türkiye'nin ilk ve tek sanayi müzesi Rahmi M. Koç Müzesi, sömestir tatilini atölyelerle renklendiriyor. 5-14 yaş aralığındaki çocuklar, sömestir boyunca düzenlenecek atölyelerle hem öğrencek hem keşfedecek. Çekyalı heykeltıraş Patrik Prosko imzalı 'Anamorfoz Atatürk Projesi'nin' yapımı yaklaşık 3 ay sürdü, 93 farklı temadan toplam 539 parçanın bir araya getirilmesiyle meydana geldi. Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını ve değerlerini simgeleyen bu eseri yakından incelemek ve kullanılan teknikleri etkinliklerle öğrenmek ister misin? Parçadan bütüne giden bu sanat anlayışının sırrını birlikte keşfedelim. Eğlen + Öğren bölümü; 46 adet deney seti ve öğretmen anlatımlarıyla çocuklara, matematik ve fen bilimlerini anlaşılmaz, erişilmez olmaktan çıkarıp dokunulabilir, sevilebilir ve anlaşılabilir kılmayı hedefliyor. Renkli Matematik Dünyası etkinliği, eğlence ile öğrenmeyi bir arada sunarak çocukların Matematiksel Düşünmeyi öğrenmelerine, dolayısıyla da matematiği sevmelerine yardımcı oluyor.


Zorlu PSM, Sonar Istanbul'un 7.'si için kapılarını bir kez daha elektronik müzikseverlere açmaya hazırlanıyor. Şehrin kültürel takviminde önemli bir yer tutan ve yılın en çok beklenen festivalleri arasında yer alan Sonar Istanbul, 28-29 Nisan 2023'te Zorlu PSM'de gerçekleştirilecek. %100 Müzik'in katkılarıyla düzenlenecek Sonar Istanbul müzikseverleri bir kez daha canlı performanslar, dj setleri, görsel ve işitsel enstalasyonlarla dolu bir line-up ile buluşturacak. Sonar Istanbul müzikseverleri Zorlu PSM'de iki unutulmaz gün boyunca elektronik müziğin geniş yelpazesinden performanslarla buluşturmaya hazırlanıyor. Görkemli görsel ve işitsel şovların yer alacağı festivalde bu yıl da müzik, yaratıcılık ve teknoloji arasındaki derin bağları keşfeden bir Sonar+D programına imza atılacak. 2017'de gerçekleştirildiği ilk günden bu yana eklektik ve fütüristik bir line-up ile güncel elektronik müziği ve kültürel trendleri İstanbul'un müzik sahnesine getiren Sonar Istanbul'un line-up'ı yakında duyurulacak. Sonar İstanbul ayrıca 15, 16 ve 17 Haziran 2023'te gerçekleştirilecek ve 30. yılını kutlayacak Sonar Barcelona'nın yıl dönümü kutlamaları kapsamında da yer alacak. Erken dönem biletleri 15 Kasım'dan itibaren passo. com. tr'de satışta!


Kült tiyatro eserlerinden seçilen kesitleri, her Perşembe sürpriz isimlerin oyunculuğunda seyirci ile buluşturan 'Dijital Sahne' dördüncü haftasında Antigone ile 28 Ocak'ta Zorlu PSM YouTube kanalında. Zorlu PSM'nin dijital dünyadan sunduğu içeriklerin en yenisini olarak Based Istanbul iş birliği ve Türk Tuborg A. Ş.'nin katkıları ile seyirciyle buluşmaya başlayan Dijital Sahnenin bu haftaki gösteriminde antik Yunan'ın en sofistike tragedya yazarlarından biri olarak anılan Sofokles'in ölümsüz eseri Antigone seyirciyle buluşuyor. Günümüz Türk tiyatro sahnesinin en cesur ve özgün rejilerinde imzası bulunan İbrahim Çiçek uyarlaması ve yönetmenliğinde, tiyatronun kültleşmiş eserlerinden kesitleri görsel hikaye anlatıcılığıyla birleştirerek dijital dünyaya taşıyan Dijital Sahne klasikleşen eserlere modern bir yorum kazandırarak seyirciye yeni nesil bir tiyatro izleme deneyimi sunuyor. Her dönem güncelliğini koruyan zamansız bir metin olmasının yanı sıra Sofokles'in seyircileri düşünmeye yönelten uyarıcı tragedyalarından biri olarak da hafızalara kazınan Antigoneda izleyiciler Songül Öden ve Güven Murat Akpınar'ın büyüleyici performansı ile bu zamansız hikayeye tanık olma fırsatı bulacak. Antik çağın en büyük kalemlerinden birisi olan Sofokles'in kült metni Antigone ters giden dünya düzenine bir nebze olsun çelme takabilmeye odaklanan iktidar, arzu ve saygı üzerine bir oyun. Dijital Sahne serisi kapsamında seyirciyle buluşmaya hazırlanan oyun, yasakların, kuralların ve şiddetin dünyasında kendinden emin olma çabasını anlatırken, izleyicilerine Ya bütün bunlar bir palavraysa? Ya senin düşüncen doğruysa? sorusunu yönelterek farklı perspektifler sunuyor. İnandığın kadar varsın bu hayatta söylemini odağına alan oyunda, kişilerin eylemlerinin doğruluğuna inanması gerekliliği vurgulanırken, bu inancın hazzına da övgü sunuluyor. Antigoneu daha önce deneyimlemediğiniz bir seyir deneyimi ile dijital formatta 28 Ocak akşamı saat 20.00'de Zorlu PSM YouTube kanalından izleyebilirsiniz.


Tüm hakları Ali İsmail Korkmaz Vakfı'na ait olan ve geliri de Ali İsmail Korkmaz Vakfı'na kalacak olan Ali İsmail Korkmaz şarkısını karanfil gibi elden ele uzatıp söyleme zamanı... Şarkının sözlerini Muzaffer Gezer ile birlikte yazan aynı zamanda bestesini de yapan Zehra Er ile konuştum. Şarkının duyurulması için pek çok kanala başvurduklarını ancak yeterince destek alamadıklarını söyledi. Temmuz canımızı yakan bir ay. Kaybettiklerimiz, yitirdiklerimiz hep bu temmuz sıcağında... Sivas'ından Ali İsmail Kormaz'ına her temmuz canımızın ağrısı artar da eksilmez, eskimez. Gezi direnişi eylemleri sırasında polis ve sivil kişilerce darp edilerek öldürülen Ali İsmail Korkmaz için bestelenen şarkıyı duymuş olmalısınız. Cahit Berkay, Erdal Bayrakoğlu, Ender Balkır, Hilmi Yarayıcı, Hüseyin Turan, İnan Tat, Mahu Hena Yarayıcı, Mazlum Çimen, Muzaffer Gezer, Pınar Aydınlar, Seyfi Yerlikaya, Soner Olgun, Zehra Er, Zeynep BakşiKaratağ gibi pek çok sanatçı, bu çok kısa sürede ortaya çıkan şarkıya ses veren isimler.


Parker'ın 18K som altın uçtan oluşan, zarafet sembolü Sonnet Kırmızı Dolma Kalem'i hem kadın hem de erkekler için Sevgililer Günü'nde en eşsiz hediyelerden biri. Yanına Parker kalemleriyle yazacağınız not ise sevgiden geleceğe kalacak unutulmaz bir armağan olacak. Sevdiklerimize olan duygularımız elbette bir güne sığmaz. Ancak her yıl 14 Şubat tarihinde tüm dünyada kutlanan 'Sevgililer Günü' sevgimizi ifade etmek için en özel anlardan biri. Bu özel güne özel bir hediye arayanların bu yıl da vazgeçilmez adresi yine Parker olacak. İngiltere'de iki kez Kraliyet Arması ile ödüllendirilen Parker'ın eşsiz serilerinden Sonnet, zarafet ve inceliğin şekil almış hali. Sonnet'in özellikle Kırmızı Dolma Kalem'i sevdiğine romantik ancak bir o kadar da anlamlı hediye vererek sevgisini tüm yıla yaymak isteyenler için birebir. 18K som altın uçlu Parker'ın ilk kez 1994 yılında lanse edilen Sonnet serisi, mükemmeliyeti simgeliyor. Sonnet kalemlerde yer alan her ayrıntı Parker'ın mirasını doğrudan yansıtıyor. Aralıksız mürekkep akışı yazı keyfini artırırken, çağdaş ve asla eskimeyecek tarzıyla özenli lake kaplamalı yapısı zarif detaylar içeriyor. Son derece zarif bir tarzın klasik bir dışa vurumu olan Sonnet, Parker'ın zarafet sembolü. Zengin seçenekleri ile her bir ince detayın düşünüldüğü bu kalemler, yazım deneyimlerine seçkinlik katmak için itinayla tasarlandı. Hem erkek hem de kadın tüketiciler dikkate alınarak tasarlanan Sonnet'in birleştirici ok klipsi, kapağı ve özel Cisele kabartmalı desenleri 18K som altın uç üzerinde sunuluyor. Sonnet Kırmızı Dolma Kalem'in fiyatı ise KDV dahil sadece 940 TL. Parker Sonnet Kırmızı Dolma Kalem'i tüm seçkin mağazalarda bulabilirsiniz.


Tüm zamanların en çok seyredilen dizilerin başında gelen, TV tarihinin en sevilen, en çok ödül kazanan ve tam 10 sezon devam eden Friends dizisinin kitabının çıktığını biliyor musunuz? Bu mutlu haberi size önce biz verelim istedik! Üstelik Türkçeye de çevrildi. Beta Kitap gururlar sunar... Tabii biz de! Friends dizisinin sonsuza kadar sürdüğünü düşünsenize... Bedava antidepresan! İzleyince durduk yere mutlu eden, en bedbaht, en kötü günde bile insanın ruh halini iyileştiren, tüm zamanların en rekortmen dizisi Friends, Friends Sonsuza Kadar kitabıyla artık Türk okurla da buluşuyor. Evet, ne demiştik sonsuza kadar sürse ya! İşte Friends Sonsuza Kadar, tam bir arşiv niteliğindeki kitap olarak sonsuza kadar sevenleriyle birlikte olmak için merhaba diyor! Başroldeki müthiş altılının Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matt LeBlanch, Matthew Perry ve David Schwimmer'ın daha önce hiç görülmemiş fotoğrafları, özel söyleşileri ve onların ağzından okuyacağınız detayları bulabileceğiniz sürpriz içeriklerle dolu olan kitabı çok-satanlar listesinde yer alan yazar David Wild hazırladı. Kitap; Central Park'ı özümseyen, Ross, Rachel, Chandler, Monica, Joey ve Phoebe ile aralarında bağ kuran, onları izleyerek büyüyen, dizinin bütün kafein sever hayranları için de bir başucu kitabı olma özelliğinde. İçindeki yüzlerce fotoğrafın yanı sıra dizinin sezon tarihçesi, klasikleşmiş cümleleri ve başlangıcından sonuna kadar olan inişli çıkışlı olaylar da yer alıyor. David Wild'ın, Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matt LeBlanch, Matthew Perry ve David Schwimmer ile yapmış olduğu en son Friends söyleşileri de kitabın olmazsa olmazları. Unutulmaz dizinin 296 sayfalık kitabı, özlemle andığımız 1990'lara ve 2000'lerin başlarına bir yolculuk aynı zamanda. Sadece zihninizde, kalbinizde değil, kütüphanenizde de Friends'e yer açın.


Attığınız bir tweetle, nasıl bir anda tüm dünyayı karşınıza alabilirsiniz? John Boyne, sosyal medyayı altüst eden bu romanıyla sanal dünyanın çılgın talepleri karşısında peş peşe yapılan hataların kimi zaman geri dönüşü bulunmayan sorunlara neden olabileceğini hatırlatıyor. John Boyne'un hiciv dolu kaleminden çıkan Yankı Odası, dijital çağın kaçınılmaz bir yansıması olarak giderek sanallaşan hayatlarımızın banallığı üzerine düşündürürken, mahremiyet kavramının ne denli sarsıldığını gösteren çarpıcı bir eser. Sahip oldukları her türlü lükse ve konfora rağmen tarifsiz yoksunlukların pençesine düşen bireylerin bitip tükenmek bilmeyen yeni heyecan arama tutkularını keskin bir gözlem gücü ve karakteristik bir mizahla eleştiren yazar, sosyal medya bağımlılığı ekseninde tartışmalı meselelere temas ediyor. Sosyal medya platformlarının ve ardı arkası kesilmeyen influencerların popüler kültür bağlamında toplumda arttırdıkları ahlaki yozlaşmayla gerçeklik anlayışımızı bulandıran roman; algı yönetimi, suç ve itibar gibi demir tellerle örülü konuları sürükleyici bir anlatıda buluşturuyor. İnsan olmak hata yapmayı da içerir ama işleri gerçekten berbat etmek için bazen sadece bir cep telefonu yeter! İrlanda Edebiyat Ödülleri kapsamında finale kalan Yankı Odası; teknolojik harikaların ehil ellerde yepyeni dünyalara açılan birer kapı görevi üstlenirken; gafillerin, dikkatsizlerin ve beceriksizlerin ellerinde ise nasıl hain birer silaha dönüşebileceğinin altını çiziyor.


Dünyanın en çok izlenen animasyon dizilerinden South Park'ın 25. sezonu 6 yeni bölümle 2 Şubat'ta izleyicilerle buluşmaya hazırlanıyor. South Parkın 25. sezonu 2 Şubat Çarşamba günü prömiyer yapacak. İlk kez 1997 yılında Comedy Central tarafından ekranlara getirilen animasyon serisinin 25. sezonu altı yeni bölümle başlayacak. Ağustos ayında, South Park'ın ortak yaratıcıları Matt Stone ve Trey Parker, diziyi 30 sezona taşımak için MTV Entertainment Studios ile 900 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, dizinin devamına ek olarak, yakın zamanda piyasaya sürülen Post COVID ve Post COVID: The Return of COVID başlıkları da dahil olmak üzere Paramount Plus için yapılmış 14 South Park filmini içeriyor. Stone ve Parker, South Park'ın yarısını bitirmek büyük bir başarı, yalan yok açıklamasında bulundu. Dizinin yeni bölümleri prömiyer gününden sonra SouthPark. cc. com, CC. com ve Comedy Central uygulamasında yayınlanacak.


24 Eylül'ü ajandanıza not edin. Sıradışı fotoğrafların, insanın zihnine, kalbine ses eden sergilerin sahibi Ali Alışır'ın kariyerinin 10 yıllık sürecini anlatan 'Ali Alışır 2009 2019' kitabının sayfalarını çevirmeye az kaldı. Bitmedi. Kitapla birlikte tüm dönemlerinden eserlerin yer aldığı bir de sergi var. Alışır'la sergi öncesi sohbet ettik; epey de derinlere indik. Bundan yıllar önce bir söyleşisinde okumuştum: Bu yüzyılda mutlu insan tipi yok diyordu. Sanallığın hükmettiği bir dünyada teknolojiye bağ lı yaşama uğraşı verirken ve her şeyi 'like' alma uğruna çarçur ederken sanallığın içinde kaybolduğumuzun özetiydi aslında bu cümle. Sonra düşündüm: Acaba hangi yüzyılda insanlar gerçekten mutluydu ya da mutlu oldu mu? Fotoğraf sanatçısı Ali Alışır'la sanal dünya üzerinden fotoğrafçılığı, tüketim kültürünü, her şeyin çok ve aşırı yaşandığı 21. yüzyılı konuştuk. Bu arada sergiyi 24 Eylül-26 Ekim Bozlu Art Project Mongeri binasında ziyaret edebilirsiniz. Sergideki yapıtlar geçmişten bugüne üretimlerime ışık tutmak amacıyla seçildi. Sergide Sanal Bedenler, Sanal Mekanlar, Sanal Savaşlar, Sanal Manzaralar, Kozmos ve Melez Ruhlar serilerimden eserler görülebilir. Sergilerimdeki eserler yaşadığımız hayata sosyolojik ve toplumsal eleştiriler getirirken bir taraftan da insanlığın maddi ve manevi süreçlerini sorgulamayı amaçlıyor. 1996 yılında Yeditepe Üniversitesi Grafik bölümünü başarı bursuyla kazandım. Hem okul eğitiminden önce hem de eğitimim boyunca uzun bir süre bölümümün dışında resim yaptım. Okulu bitirdikten sonra İtalya'ya taşınma kararı aldım. Dijital teknolojinin fotoğraf sanatı ile geliştiği bir dönemde Floransa'da Academia Italiana'da fotoğraf üzerine master yaptım. Eğitimim boyunca fotoğrafın da resim gibi dijital ortamda işlenebileceğini deneyimledim. Tabii bunun yanında İtalya'nın o müthiş dokusu ve atmosferi o dönemdeki neredeyse bütün sanatsal çalışmalarıma yansıdı. Kısaca, resim ile gelen yaratıcılığımın zaman içinde fotoğraf ile birleşmesinde yepyeni bir dünya keşfedip bu alanda keyifle ilerlemeye başladığımı söyleyebilirim. Maalesef benim için fotoğraf karelerinin tek başına önemi yok. Bunun nedeni benim bu mesleğe klasik anlamıyla 'fotoğrafçı' olarak başlamamdan kaynaklanıyor olabilir. Eğer konu sanat ise, benim için fotoğraf bir anı yakalamak ve o anı ölümsüzleştirmekten ibaret değil; benim için fotoğraf o anı, mekanı ve insanları tekrar istediğim gibi bambaşka bir şekilde yeniden yaratabileceğim bir alan demek. Dünyayı daha doğru kavrayabilmek için öncelikle geçmişte neler olduğunu ve bugün neler yaşandığını anlamak gerekiyor. Bu bağlamda ben de felsefe ve sosyolojiden yararlanıyorum. Edebiyat, sinema ve sanat tarihi ise dünyadaki güzellikleri ve insan ruhunu anlamamda bana yol gösteriyor. Diğer bir taraftan sanatımda geçirdiğim süreçler hayatımın izdüşümlerini yansıtıyor. Eserlerimde gittikçe derinleşen biçim ve kavramlar, yalnızca sanatsal yeteneğimin gücünden beslenmiyor. Tam tersine, bu derinleşme hayatı kavrayış ve anlayış biçimimin zamanla şekillenmesi ile ortaya çıkıyor. Eserlerinizde sanal olanı sıkça ele aldığınızı en başta verdiğiniz isimlerden görebiliyoruz. Bunlardan biri olan 'Sanal Bedenler' isimli fotoğraf serginiz, bazıları tarafından 'sakıncalı' olarak bulundu. 2011 yılında sanırım Fotokritik sitesi fotoğraflarınızı sansürlemiş ve silmişti. Yaşamın mutlu, mutsuz, tatlı, zor yanları var. Ve bu, herkes gibi beni de etkiliyor. Ama nehir dün bir çölün içinden geçiyordu, bugün ise o ormanın içinden geçiyor. Bu yüzden dün yaşadıklarımın tanımı sonsuza kadar benim tanımım olmuyor. Bence kişi zamanla birlikte sürekli hareket edebilmeli. Geçmiş süreçlerin olumlu ve olumsuz yanlarında kalmamalı. 'Sanal Bedenler' sergisi bir dönem tepki aldı ve o zamanki fotoğraf sitesinde yasaklandı. Ama bu benim için yeni bir başlangıcı beraberine getirdi. Ve döneminde ürettiklerim amacına ulaştı. 'Sanal Bedenler' ile tüketim toplumunundaki bedenin ve bireyin konumunu sorgulamayı amaçladım. Çok fazla kitle iletişim araçlarını takip eden biri değilim. Ama bir sanatçı olarak uzaktan baktığımda toplumda bunun çok büyük yansımalarını ve etkilerini görüyorum. Eskiden 'tehlikeli kitle' olarak adlandırdığımız bir gücün artık kalmadığını adeta büyük bir çoğunluğun toplumsal bir tepkisizliğe doğru itildiğini hissediyorum.'Üretime' dayalı gerçek ekonomi yerine sanal ekonominin seyrine tutsak olan bizlerin zihinsel olarak 'travesti'leştiğini düşünüyorum. 'Sanal Bedenler' sergim 2009 yılında bu eleştirileri ortaya koymak için kurgulanmış bir projeydi. Diğer bir taraftan yaşadığımız bu yüzyılda tüketim kültürünün bir sonucu olarak 'gerçeklik' zorunlu olarak bir değişime uğradı. İnsanların sosyal ilişkilerinin yerini iletişim ortamlarında geçirdikleri elektronik makinaların aracılık ettiği yeni 'sanal' bir ortam aldı. İnsanların sahici yüzleri gitgide sanal bir dünyaya ait yüzlere dönüşmeye başladı. Asıl ile kopya, gerçek ile görünüş iç içe geçti. Bir yandan bedenin etrafı kitle iletişim araçlarıyla sağlık, perhiz, tedavi, arzu gibi söylencelerle kuşatılırken bir yandan da beden bir yatırım nesnesi haline dönüştürülmeye başlandı. Örneğin bir kadın dergisindeki bir modelin sıcaklığı ile modern bir mobilya takımının sıcaklığı neredeyse aynı. Bu bir ambiyans sıcaklığından öteye gidemezken erotik olan arzuya değil onun göstergelerine dönüştü. Dolayısıyla cinsellik de artık sadece cinsellikte değil, birçok yerde karşımıza çıkmaya başladı. Aynı şekilde siyaset de siyasette değil diğer bütün alanlara sıçradı. Futbol biraz siyaset, sanat biraz magazin, magazin de bugün biraz sanat oldu. Ben bütün bu fotoğrafları kugularken sistemin bu ters yüz edilişini ve transeksüel yapısını ortaya koymaya çalıştım. Üzerinde sürekli cinsel, siyasi ve dinsel manipülasyonlara tabi tutulan bireyin parçalanmışlığını ve çaresizliğini konu aldım. O yüzden fotoğraflarımda görmüş olduğunuz klonlanmış bedenler başka bireylerde vücut bulmuştur. Arzu edilecek hiç bir yanı kalmamış androjin kimliklere dönüşmüşlerdir. Delacroix'in çok güzel bir sözü var, Aslında bizleri anlamıyorlar, kabullenmek zorunda kalıyorlar. Sanatta, yalnızca anlayabileceğimiz şeyleri benimsemek bizi güçsüzlüğe sürükler. Çalışmalarımın insanlar tarafından anlaşılmasından ziyade, doğadan öğrenebilecekleri şeylerin daha fazla olduğunu düşünüyorum. Ben doğadan besleniyorum ve anlaşılmasını istediğim tek şey de bu. İşte bu konuda da 2015 yılında doğadan yola çıkarak 'Sanal Manzaralar' isminde bir sergi yaptım, biliyorsunuz. Bu sergi ise bilginin kendi doğasından koparılmasını, yeniden üretilmesini ve paylaşıma sokulmasını konu alıyor. Bunu yaparken de geçmişten günümüze bilginin en eski ve kadim sembolu olan ağaç kavramından yararlanıyor. Çünkü eski mitlere baktığımızda bilgi ve ilahi aleme ithaf edilen ağaç, tarih boyunca birçok öğretide evrenin modeli olduğuna inanılmıştır. Mesela ilk insanın işlediği günahla, yasak ağaç ve elma, dinin konu aldığı ağaç, ezoterik bilgilere göre alemler arası irtibatı simgelemiştir. Kabalistlere göre ise hayat ağacı, evrenin oluşmasının bir modelidir. Şamanlar da bu bağlamda ağacı gökyüzüne ulaşmak için bir merdiven olarak kullanıyordu. Hayat ağacı, aynı zamanda bilgelik ağacıdır. Kısacası geçmişten günümüze doğaya ve onun en önemli parçası olan ağaca atfedilen anlam, teknolojiyle beraber bugün yeni bir boyut kazanıyor. Bugün içinde bulunduğumuz bu manzara sosyal medya ağlarıyla çevrelenmiş, sürekli paylaşımda bulunmaya bizi davet eden bir dünya. 'Sanal Manzaralar', bu iki bilgi dünyasının, geçmişteki bilgelik ağacı ile, günümüzdeki internet, sosyal paylaşım ortamını, bir araya getiriyor. Ve belki de artık her anlamıyla şeffaflaşan dünyamızın, paylaşıma sokulmuş olan her görsel ve metinin arkasında aslında görecek ve öğrenecek bir şey bulamadığımız bir 'manzara' olarak ortaya çıktığını anlatmaya çalışıyor. Kozmos sergisi, inançlarımı sorguladığım bir dönemde gerçekleşti. Sergi fikri oluşmadan önce çalışmanın etkin gücüne inanan biriydim. Daha analitik bir düşünce biçimim vardı. O döneme kadarki çalışmalarım da bunların izlerini taşıyor aslında. Bu yüzden zihinle yapılmış işler olarak tanımlıyorum ben o dönemimi. 'Kozmos' sergisinde ise 'kalple' ürettiğim bir döneme geçiş yaptığıma inanıyorum. 'Sanal Bedenler, Sanal Mekanlar, Sanal Savaşlar, Sanal Manzaralar' sergilerinde sanki dünyadaki oluşumdan evrene yani Kozmos sergisine doğru bir üretim süreci izlediğimi fark ettim. Yedi yılda gerçekleşen sergilerimle beraber gerçeklik algımda çok büyük değişimler olmuş. O yüzden o dönem sergime gelen insanları düşünmeye değil, hissetmeye davet etmiştim. Gün geçtikçe daha fazla küreselleşen bu dünyada yaşadığımız sistem yeni bir insan türü üretiyor. Bu yeni insan tipi, bedensel olarak 'özgürleştirilirken' ruhsal olarak, kültürel ve siyasi olarak baskılanıyor. Bölünen kültürler, hızla gelişen teknolojilerin arasında sıkışmış bireyler yaratılıyor. Ve bu suni oluşumlar melezlik kavramını doğuruyor. Ben bu kavramdan yola çıkarak bu seriyi kurguladım. Melezlik, bir noktada evrimin duraksaması, doğal sürecinden başka bir şeye dönüşmesi demek. Bu noktada yaşadığımız bu yüzyılda, gerçek insan evriminin doğal sürecinin durakladığına ve o başka bir şeye dönüştüğüne inanıyorum. 21. yüzyıl, her şeyin çok ve aşırı olarak yaşandığı bir yüzyıl. Çok anlamlılık, çok kültürlülük, çok dillilik, çok kimliklilik gibi... Bu 'çok' ve 'aşırılık' kavramları beraberinde yukarıda belirttiğim gibi 'melez' kavramını beraberinde getiriyor. Artık aidiyet kavramlarının bittiği, bölünen kültürlerin, hızla gelişen teknolojilerin arasında sıkışmış bireyleriz. Estetik sektörünün gündelik hayatın bir parçası haline gelmesi, organ nakilleri, genetik mühendislik, üreme teknikleri, iletişim ve bilişim teknolojleri hepimizin hayatına değişik yollardan müdahele etmekte ve insan bedenini, ruhu bir proje, tasarım ve pazarlama unsuru haline getirmekte. O yüzden eserlerimdeki figürler bu modern dünyanın çekiştirmecesine, hızın aşındırıcı kuvvetine, zamanın bu hızlı sürüklemesine karşı dengede durmaya çalışıyor. Modern dünyanın bu hareketliliğini gerek duruşlarıyla gerekse de ruhları aracalığıyla hissettirmeye çalışıyor. Sürekli bir devinim halinde olan bu figürler, ruhlarımıza nüfus etmiş bu modern dünyayanın karmaşıklığını ortaya koyuyor. Galerim Bozlu Art Project ile kitap projesine yaklaşık 1 yıl önce başlama kararı verdik. Bu bir yıllık süre içinde sayısız toplantı gerçekleştirdik. Kitabı sevgili Derya Yücel kaleme aldı ve eşim Şeyma Alışır tasarımını yaptı. Kitapta sanatsal olarak geçirdiğim dönemleri, etkilendiğim sanatçılara ve yapıtlarına yer verirken çalışmalarımı nasıl ürettiğime dair bilgileri de okuyucularla paylaşmaya çalıştık. Bu kitap yalnızca son 10 yıllık sanat hayatımı değil aynı zamanda sanatsal olarak esinlendiğim ve beni hala sanatçı olarak beslemeye devam eden birçok konuyu da izleyici ile paylaşmayı hedefliyor. Hayatın kendisi herhalde, yani her şey. İnsanların ürettikleri sanatın, okudukları binlerce sanat tarihi kitabı ya da izledikleri sanatla ilgili belgeseller, vs.'ler olduğunu düşünmüyorum; hayatın özü olduğunu düşünüyorum. Kafede yapılan sohbetler, yeni ilişkiler, izlediğin filmler... Bunların hepsi. Hayatın kendisi sanattan her zaman daha ağır basıyor. Benim için ilham kaynağı burada. Evet var. Dönem dönem aldığım notlar ve çizimlerim mevcut defterlerimde. Üniversite döneminden beri notlar tutup çizimler yapmaya devam ediyorum. 14. defa düzenlenen Contemporary 2019'a bu 10'uncu katılımım. Bana kalırsa fuarlar her ne kadar ticari platformlar olsa da oldukça önemli bir boşluğu dolduruyor. Ve sanatın, üretimin yayılmasını sağlıyor. Gönlüm buna benzer fuarların daha fazla artması yönünde... Bienaller ise ticaret kaygısı olmadan sanatçılar var olup seslerini, kaygılarını dile getirebilecekleri çok önemli etkinlikler. Bu noktada sanatın var olması ve varlığını daha fazla kitlelere ulaştırması için bu tür etkinliklere daha fazla ihtiyacımız var. Travesti: Tanınmamak için veya tiyatroda rol icabı kılık değiştiren kimse.


Geçtiğimiz günlerde kurulan ve salgın nedeniyle meslek hayatı durmuş olan tiyatro emekçilerinin temel ihtiyaçlarını karşılamak, geçimlerini kolaylaştırmak amacıyla sesini duyurmaya başlayan Dayanışmanın 100'ü Şiirinin kurucularından Nilüfer Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nun Genel Sanat Yönetmeni, oyuncu Ali Düşenkalkar ile platformu ve tiyatroların durumunu konuştuk. Sevgili Tilbe Saran'dan sonra kurdukları Dayanışmanın 100'ü Şiir Platformundan yola çıkarak küçük ve bağımsız tiyatroların, tiyatro gruplarının ve tiyatroya emek verenlerin haklarını konuşmak için bu defa Ali Düşenkalkar sorularımı yanıtladı. Dayanışmanın 100'ü Şiir yaklaşık üç aylık bir proje. Feza Soysal bir gün beni aradı, Ne yapacağız hocam? dedi. Oyuncular üzerine konuşuyorduk. Dayanışmanın 100'ü Şiir projesini nasıl kurgulayacağız diye sorarken sevgili Bahar Çuhadar'ı, Tilben Saran'ı, İhtiyaç Haritası ve TİDER'de çalışan Mehmet Sarıca'yı ve Çağlar Çorumlu'yu aradık. Böyle bir proje var, nasıl yapalım, hadi başlayalım, şiirleri seçelim dedik. Tek tek yayınevlerinden, yaşayan yazarlardan ve edebiyatçılarımızdan, şiir hak sahiplerinden izin istedik. Bunların cevapları zaman zaman üç beş günde bazen de bir haftada döndü bize. Şiirleri Feza Sosyal seçti, gönderme işini Feryal Sosyal gerçekleştirdi. Ben, Çağlar ve Tilbe de sanatçı arkadaşlarımızla birebir telefonda konuşarak onlara üç şiir gönderip birini seçmesini söyledik. Teknik destek veren Atom Film bize bir animasyon yaptı, onu seslendirdik. Ayrıca buradan sizin vesilenizle bizlere dijital ve görsel anlamda destek veren Quark Digital'e, Matuku Film'e, Nejat Biçen'e ve InogarArt'e teşekkür etmek isterim. Aynı zamanda hep dirsek temasında olduğumuz Oyuncular Sendikası ve Tiyatro Kooperatifi'ne ve çok büyük katkılarıyla yardımlarını esirgemeyen İhtiyaç Haristası'na da teşekkürü bir borç bilirim. Sanatçıların hazırladığı videolara gelince... Şiirleri okuyacak sanatçılardan profesyonel bir şey değil de basit bir şey; kendi hallerinde olsun istedik. Onlar da sağ olsunlar bize 20 günde toplamda bu 100 şiiri gönderdi. Bir de manifestomuz vardı, çağrı davetimiz, onları da oyuncu arkadşalarımıza gönderdik. Oluşum böyle gerçekleşti. Sonra Türkiye'nin yaşayan en kıdemli aktörleri Haldun Dormen ve Metin Akpınar da bize destek verdi, aslında 101 şiir oldu. Evet, ciddi bir kucaklaşma var. Dayanışma gerçekleşti. Bu dayanışmanın içinde biz hep Destek ol diyoruz. Çağrıyı tüm insanlara yaparken özellikle meslektaşlarımıza da yapıyoruz. Gittikçe daralan alım gücünden dolayı insanlarda sızlanmalar başlamıştı. Çok haklı da buluyorum bunu. Yevmiyeli çalışan insanların bir an önce işlerine geri dönmesi gerekiyor. Salgın yüzünden kapanan özellikle küçük tiyatrolar zor durumda kaldı ve artık ışıklar yanmıyor, gişeler çalışmıyor. Ödenekli tiyatrolar da kapalı, tüm tiyatrolar kapalı ama ödenekli tiyatroların belli bir geliri vardır ve bunu paylaşırlar ya da kurumsal anlamda ödenekli devlet tiyatrosu, şehir tiyatrosu gibi kurumlar, süreklilik arz ederler; kendi ekiplerini besleyebilirler. Fakat yevmiyeli çalışanlar, küçük tiyatrolarda olan arkadaşlarımız, ışıkçısından tutun da yazarına, koreografına kadar ne yazık ki bir gelir elde edemedikleri için artık belli bir süre sonra gittikçe daralan ve vahşileşen bu yaşamda zor durumdalar. Ve buna bir çözüm bulunmalı. Türkiye'de oyuncular sendikalı değil, sendika dayanışması da görmüyoruz. Pek tabii dayanışmaya her zaman ihtiyaç var. Bütün dünyayı vuran bu virüs bütün sektörleri, tüm para dengelerini, her şeyi sarstı. Şimdi ise geçimini günübirlik sağlayan insanların sektörü olduğumuz için dayanışma için tam da zamanı! Virüs aslında dünyayı çok dikkat çekici uyarıyor. Dengelerin sarsılmasıyla yeni bir yaşam biçimi olacak. Tiyatronun nasıl olacağına dair bir bilgi yok elimizde. Nasıl çalışmalar yapacağımızı da öngöremiyoruz. Ana bir yol yok artık, yan yollar var. Yan yolların arayışına girmek zorundayız. Dayanışmayla mecburuz bunu başarmaya. Bütün oyuncuların, tiyatroların sosyal güvenceleri tamamlanmak zorunda. Sigortasız arkadaşımız çalışmamalı. Demokratik bir mücadele verip bir hedefe ulaşılmalı ve bu hedef içinde güvencesiz çalışma olmamalı. En önemli karşılaştığımız sorunlardan biri bu. İşte bu yüzden güvencesiz tiyatro insanları, emekçileri için dayanışmak şart. Artık böyle bir toplum olmaktan kurtulmalıyız. Dayanışma her zaman olmalı evet ama güvencesiz insan da kalmamalı. Size çok teşekkür ederim bizleri desteklediğiniz için, sevgili Nilüfer.


Evde olmak da yola çıkmak da iyi. Evine ve kendine, çalışabilmeye zaman ayırabildikten sonra yolda olmak sorun değil. Uzun zamandır yapamadığım işlerim üzerine çalışabildiğim için bu dönemi olumlu değerlendirip ona göre zamanımı değerlendirmeye çalışıyorum. Bunu düşünmüyorum. Müziğin içinde olup en güzel halini yaşamaya çalışıyorum. Galiba öyle. Oturamam ben pek. Rahat batar. Çok uyumayı da, öyle gel keyfim gel takılmayı da sevmem. Ne yapıyorsun? Kafa dinliyorum be ya... diye bir diyalog benim hayatımda hiç olmadı. Çok fazla. Bence bunu konuşmak hepimizi üzecek. Hiç konuşmayalım. Olacak ve oluyor. Buna da alıştık biraz ama ben sahnede müzisyen arkadaşlarımla etkileşim halinde olmayı seven, isteyen ve buna alışık olan bir müzisyenim. Eksikliğini hissediyorum. Müziği seviyorum, müzik yaptığım arkadaşlarımı seviyorum, yapı olarak da çalışkan biriyim. Bir çaba içinde olmak bana zor gelmiyor. Ben kimseyle kapışmam, haddim değil. Ama beraber çalmak isteyeceğim bir basçı söylememi isterseniz Steve Swallow derim. Instagram için çektiğin videolarda neden bağırıyorsun? Hep sesi kısmak zorunda kalıyorum. Ajandakolik Caz Haftası'nda cazın hayatında ne anlama geldiğini sorayım ve bitirelim. Müzikle olan iletişimimin temel lisanı, caz. Yeni bir dil ama çok güçlü. Sınırları çok esnetilebilir bir sanat dalı. Müzik zevkimin ve üretimimin temelinde caz var. Ama kendisi mahalledeki diğer çocuklarla kavga etmeyecek kadar da güzel mizaçlı. O yüzden onu sevmemek mümkün değil.


Bu defa Aslı Alpar'ın çizgilerinin peşine düştüm. Her gün sosyal medyada Acaba bugün ne çizmiş? diye açıp bakıyorum, çünkü belki de en cesur, en üretken ve toplumsal sorunları en çok dile getiren çizerlerin başında geliyor. Savunduğu şey net: İnsana, hayvana, yeryüzüne özgürlük! Çok kedili bir kadın, sıkı bir aktivist olan Aslı Alpar ile kendimizi karantinaya aldığımız şu günlerde söyleştik. Korona günlerine çok hazırlıksız yakalandım. 9 Kasım'da çok yakın bir arkadaşımı, insan ve hayvan hakları aktivisti yoldaşım Burak Özgüner'i kaybettim. Ondan beri de çizgiyle de diğer işlerle de aram pek iyi değil. Korona salgını da tuz biber oldu. Ancak iktidarın korona politikaları nedeniyle yaşanan sorunları çizmeden de olmuyor. Çizmek halen iyi geliyor. Ekmek yapmaksa bu aralar daha iyi. Teşekkür ederim öncelikle çünkü bu söylediğin bir çizer için çok önemli, Nilüfer. Eğer öyle ise ne mutlu bana. 2006'dan beri düzenli çiziyorum, düzenli çalışmanın etkisidir ama ne kadar bir zamanda bu hale geldi hatırlamıyorum ve daha nasıl değişir onu da bilemeyeceğim. Çizgiye başladığımda Türkiye'den Behiç Ak, Tan Oral, Piyale Madra, Kamil Masaracı ve Semih Balcıoğlu, dünyadan Sempe'nin çizgilerini örnek aldığımı hatırlıyorum. Halen de onların çizgisinden ilham alıyorum, öğreniyorum. Çizmeye Marksizmle tanıştığım yıllarda başladığım için toplumsal konulara espri üretmeye çalıştım hep. Benim için başlarda işlevsel bir şeydi karikatür çoğu zaman, derdimi anlatabileceğim, sloganı parlatabileceğim bir araçtı. Karikatür de mizahını ezilenin tarafından yükselttiğinden ve ezilen dediğimizde aslında çok geniş bir yelpazeden bahsettiğimizden dolayı sanırım zaman içerisinde ben de farklı alanlarda karikatür çizmeye başladım. Hayvanların, işçilerin, transların, kadınların yanından çiziyorum diyelim. Onların tarafından, onların mizahını bulup çıkarmaya çalışıyorum. Türkiye'de karikatür çok tek tip. Balonlu, bol yazılı. 1950'lerin karikatür geleneği, yazısız çizgi unutuldu hemen hemen. Bu tarz işler, soyutlama beceresinin çok somut bir örneğiydi ama terk edildi. Nedenini iyi düşünmek gerekir sanıyorum. Günümüzün çizgisi ise anlaşılan, sevilen, sahiplenilen bir tür. Benim işlerim de genellikle bu tarza sahip, soyutlamanın daha az olduğu, yazısı ile derdini anlatan, tüketimlik bir çizgi. Sanırım günümüz insanı modern yaşamın koşturmacasında hızlıca bakıp, gülüp geçeceği işleri daha çok seviyor. Asteriks ve Tenten okuduğumu hatırlayamadım ama Avanak Avni'nin çok sıkı hayranıydım. Sonra Sıdıka, Güngörmüşler vardı elimizde, onları severdim. Gazetelerde bant karikatürler olurdu günlük, onları beklerdim her gün heyecanla. Arkadaşım Damla Umut'un bulduğu, bir şarkıyı bozarak yaptığı bir slogan: Alnımın yazısı, ömrümün yarısı, cinsiyet belası, yıkmaya geldim. Çok eğleniyorum şarkılı halde söylüyorum. Karma bir gruptu. Ramize Erer kendi çizgi tarihinden bahsetti ve karikatüre yaklaşımını anlattı ben de toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliğinin karikatüre yansıması üzerine konuştum. Hayranı olduğum, çizgiye başlarken ilham aldığım bir çizerle aynı masada buluşmak gibisi yok. Gerçekten artık kimse kadınlara yardımcı olmasın istiyorum, herkes sorumluluğunu yerine getirsin yeter. Ev işi kadının sorumluluğu değil ki partneri ona yardım etsin. Birlikte yapacaklar, ev işlerinde eşit iş bölümü olmalı. Koronavirüs nedeniyle karantina uygulanan ülkelerde kadına yönelik erkek şiddetinin arttığı yönünde bilgiler var ne yazık ki. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği krizinin üzerine bir de koronavirüs gibi yeni ve neler getireceği bilinmezlerle dolu bir kriz eklendiğinde muhtemelen sadece eşitsizliği derinleştirecek. Ayol evde sıkılınılır mı? Evde kalabilen ve ciddi ekonomik kaygısı olmayan şanslı insanlar kendilerine dönüp dinlensin, kitap okusun, yazsın, çizsin, bir hayvan beslesin. Mükemmel bir fırsat orta ve üst sınıf için... Sıkılmayı genelde de şımarıkça bulan birisiyim, yapılacak çok şey var ve hayat kısa. Çizmekten hiç yorulmuyorum. Aklımda iki hikaye var; zihnen çok yoruyor o iki hikaye, çizemiyorum. Fikir oluştuktan ve yeterli cesareti topladıktan sonra çizmek, kağıda aktarmak en güzel an. Evet, her gün mutlaka çiziyorum. Alışkanlık gibi bir şey, Haydi şimdi çizeyim demiyorum da kendiliğinden... Keyif de alıyorum, başka bir çeşit dinginlik sağlıyor bana. Online devam etmeye çalışacağız, zor biraz ama deneyeceğiz. Bugüne dek farklı şehirlerde çok fazla insanla queer karikatür atölyesi için bir araya geldik. İnanılmaz öğretici oluyor her atölye benim için. Ayrıca her şehirde çizmeye başlayan sık sık görüştüğüm arkadaşlarım var, birbirimizi cesaretlendiriyoruz. Atölyelerde önce mizahı konuşuyoruz sonra toplumsal cinsiyet ve queer politikanın karikatür ile ilişkisini... Ardından hızlandırılmış temel karikatür çizimi eğitimi veeee karikatür çiziyoruz. Hiçbir şey çizemem diyen kişilerin neler neler ürettiğini bir görseniz. Dağınık çalışan biriyim. Aynı dönemde üç dört not-eskiz defterim oluyor ayrıca bilgisayarda online tuttuğum notlar. Eskiz defterine not alıyorum, not defterine eskiz yapıyorum. Bahar da gelir yaz da kış da güz de... Barış için çok yolumuz var. Ama bir şekilde gelecek gibi görünüyor. İnsanlarla ya da insansız. Barış olsun da ben ikisine de evet derim. Teşekkür ederim.


Bu söyleşinin bayrama denk düşeceğini tahmin etmemiştim ama Karagöz'ün şansına öyle oldu! Bugün Ajandakolik'te bir Hayali var. Gerçi yeni kuşak Hayali kimdir, necidir muhtemelen bilmez! Hayalci midir, hayali midir diye sorar belki de... Bilmeyenler açıp öğrensin, bilenler beri gelsin... Karagöz hikayelerini önce Türkiye'de seyirciyle buluşturan ardından Amerika'da kurduğu Karagoz Theatre Company ile çok daha fazla insana ulaşan Hayali Ayhan Hülagü, konuğum oldu. Üniversite dönemine uzanıyor hikayesi. 2005 yılları... Pamukkale nÜniversitesi'nde okurken kurduğumuz Hayal Perdesi Oyuncuları'yla geleneksel Türk Tiyatrosu üzerine çalışmaya başladım. Festivaller, turneler, oyunlar... Araştırmaya açık, deneysel, dolu dolu bir süreçti. 2011 yılında Studio Oyuncuları'nda oyunculuk eğitimine devam ederken UNİMA İstanbul şubesinin Karagöz atölyelerine katılıp alanla ilgili profesyonel çalışmaya başladım. O gün bugündür farklı hikayelerle seyirciyle buluşuyorum. Türkiye'deki eğitim sürecinde Karagöz alanında duayen isimlerle aynı atölyeyi paylaşma şansım oldu. Sonrasında uzun süre bireysel çalışmalar yürüttüm. Karakter tasarımı, metin yazımı, performans denemeleri... 2015 yılında Karagöz üçlemesine başladım: 'Karagöz sokakta', 'Karagöz yolda' ve 'Karagöz evine döndü'. İstanbul'da tarihi yarımadada sokaklarda gösteriler düzenledim. Sonra Karagöz ile yola dünya turnesine çıktım. Avrupa, Afrika, Amerika'da birçok şehirde, uluslararası festivalde farklı sahnelemeler gerçekleştirdim. 2017 yılında Amerika'da tiyatro kurup daha evrensel projeler üretmek için yola koyuldum. Sadece Karagöz'e değil, içine doğduğum coğrafyanın hikaye anlatma biçimine 'tutku'yla bağlıyım. Amerika'ya oyunculuk ve dil eğitimi için gelmiştim. Nexstop Theatre Company'de eğitimlere katıldım, ardından kişisel sahnelemelere başladım. Amacım belirli deneyimden sonra dönmekti açıkçası. Sanatçı vizesiyle green card aldıktan sonra daha kalıcı farklı projeler üretmek istedim. Bunun üzerine başkenti Washington DC'de Karagoz Theatre Company'i kurdum ve Türk tiyatrosuna dair yeni çalışmalara başladım. Tiyatrolar, kütüphaneler, üniversiteler derken Harvard Üniversitesi'nden Broadway'e uzanan bir hikaye oluştu. Geleneksel hikayelerden Shakespeare'e geniş yelpazede bir repertuvar oluşturma şansım oldu. Tiyatromuz adını Karagöz'den aldığı için yoğunluğumuz da şu anda gölge oyunu üzerine. Bu sezon geleneksel oyunlardan uyarlanan Cadının Ormanı ile Hamlet Rüyası ile gişe açtık. Anadolu'da Aşuk ve Maşuk olarak bilinen beden kuklasıyla Broadway'de ve festivallerde gösteri yaptık. Amerikalılarla yaptığım 6-7 farklı proje oldu. Yaklaşık farklı disiplinlerden 50'ye yakın Amerikalı sanatçıyla ve müzisyenle sahne aldım. Karagöz sadece Türkiye'nin değil, dünyanın kültürel mirası. Hikayesi 700 yıla yaklaşan, otantik, yenilikçi, fantastik bir sanat formu... Bu sanatla Türkiye'de Ramazan eğlencesi, çocuk oyunu gibi önyargılarıyla ilişki kurulması bana üzücü geliyor. Hem akademi hem sanat üreticilerinin üzerinde çalışabilecekleri dipsiz bir kuyu, yaratıcı bir alan. Oyunculuk ve yazarlık çalışmalarımdan dolayı edebiyat, sinema ve tiyatro üzerine uzun yıllardır okumalar yapıyorum. Yaptığım işlere bir şekilde sızıyor. Antik Yunan metinlerinden Binbir Gece Masalları'na, minyatürden meddah hika yelerine içine doğduğum coğrafyanın kültürel kodlarına dair her şey ilgimi çekiyor. Batıda yaşayan biri olarak bu arayış, sentez, kültürel köprü inşa etme çabalarından çok şey öğreniyor ve keyif alıyorum. Geleneksel Karagöz gösterisi izlemek isteyen seyirciye karşı bir sorumluluğumuz var. Onun için her daim repertuvarda bir geleneksel oyun bulunduruyorum. Hamlet Rüyası oyunu Shakespeare'in Hamlet oyununun güncel bir uyarlaması. Bunun için kendi atölyemde 30 yeni kukla tasarımı yaptım. Gelenek olduğu gibi Karagöz oyunları tek performansçı tarafından gerçekleştiriliyor. Onun için oyunlarda tüm tasarım sürecini kendim üstleniyorum. Atölyemizdeki prova sürecinden sonra tiyatrolarda seyirciyle buluşuyoruz. Michael Jackson, Elvis Presley, Shakespeare, Van Gogh, Don Kişot gibi geleneksel formda tasarladığım yeni kukla koleksiyonumda yer alıyor. Oyunculuk eğitimim sürecinde Shakespeare'in birçok karakterini canlandırma şansım oldu. Oyuncu ve yazar kökenli bir hayali olduğum için bu birikimimi bir şekilde gölge oyununa da aktarmam gerektiğini düşündüm. Metin çözümleme, karakter analizi hayli zor bir süreçti. Sonrasında oyun içinde oyun konseptiyle Amerika'ya yerleşen Karagöz ve Hacivat'ın tiyatrolarını kurup Hamlet'i oynama öykülerini tasarladık. Shakespeare'in karakterinin geleneksel figürlerle iç içe geçtiği deneysel, seyir keyfi yüksek bir performans olduğunu düşünüyorum. Alanda yapılan bir ilk olarak tanımlanması ayrı bir mutluluk. Baltimore ve Washington DC'de gösterimler oldu. New York ve Fas'ta uluslararası tiyatro festivallerine davet almıştık, ayrıca New York ve Cornell Üniversitesi'nde programlarımız vardı. Covid 19 süreciyle hayatı tiyatro ile birlikte buzdolabına aldık. Tekrar dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesini bekliyoruz! Büyük mutluluk kaynağı elbette. Amerika'da üç yıldır düzenli olarak sahne alıyorum. Broadway'den Hollywood'a çok büyük bir endüstri ve üretim var. Bu kadar güçlü ve büyük prodüksiyonların içinden geleneksel sanatlar üzerine çalışma yapan bir ekibin vitrine çıkarılması çok değerli. İnsana güçlü motivasyon kaynağı oluşturuyor. Broadway'de sahne almak nasıl bir deneyimdi? Büyük heyecan yaşamış olmalısınız Karagöz ve siz! Benim Karagöz'den daha çok heyecanlandığım bir gerçek. Kendisi asırlardır seyirciyi selamlıyor zira. Broadway'de 2018 ve 2020'de iki farklı proje yaptım. İlk oyunum sözsüz bir Karagöz oyunuydu, Amerikalı sanatçılarla sahnelediğimiz slam isimli gösteri türünün parçasıydı. 2020'de Cadının Ormanı ile tekrar perde kurdum. Elbette Broadway, çok gösterişli ve özel bir vitrin. Onun parçası olmak heyecan verici. Benim için bir o kadar özeli Susam Sokağındaki Edi ve Büdü gibi Hollywood'ın efsanevi kukla karakterlerini yaratan Jim Henson Vakfı'nın gösterilerimi desteklemesiydi. Bu özel anlar için Jim ve Karagöz'e teşekkürler. Karagöz'ü başka isimlerle de buluşturmayı düşünüyor musunuz? Don Kişot ve Karagöz bir araya gelse, bence tadından yenmez! Edebiyat uyarlamalarına çok sıcak bakıyorum. Gölge oyunun oyun yapısına uyabilecek, mizah üretebileceğim, üzerine yeni bir söz söyleyebileceğimiz metinler üzerine incelemeler yapmak çok keyifli. Kimi zaman hazırlık aşaması sahneleme sürecinden daha fazla cezbediyor. Don Kişot üzerine hayaller kuruyorum, kimi zaman Charlie Chaplin ile bir maceraya atılıyorum. Hikaye demlendikçe kendisini perdeye çağıracaktır. Amerika'da dünyanın birçok noktasında olduğu gibi hayat durdu. Evdeyiz, sağlıklıyız, şikayet etmeden zamanı değerlendirme çalışıyoruz. Biraz kendime dönüp eksik okumalarımı tamamlama, filmler, belgeseller izleme imkanım oldu. Uluslararası bir sergi planım var, onun için koleksiyonuma yeni karakterler ekledim. Meddahlık üzerine gelecek sezon için bir çalışma yürütüyorum. Onun araştırmaları, metin yazım süreci devam ediyor. Yaşanması gereken bir süreçmiş, yaşanıyor ve elbet bitecek. 2021 sezonuna hazırlanmamız gerekiyor.


Bağımsız tiyatroların ayakta kalma mücadelesi devam ediyor. Pandemi sürecinde kan kaybeden özel tiyatrolar devletten destek bulamazken neredeyse kapanma tehlikesiyle karşı karşıya... Kadıköy Halk Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Ayşegül Yalçıner ile hem bu sürecin yansımalarını hem de aylar sonra yıllardır oynadıkları iki toplumsal oyun; Mor ve Tebeşir İzi ile yeniden sahneye çıkma heyecanını konuştuk. 20 yılı geçti, sadece tiyatrodan para kazanıyorum. Evet, arada sinema filmlerinde, televizyon dizilerinde oynadım, dublaj yaptım, farklı kurumlarda eğitmenlik yaptım. Hiçbir zaman garanti maaşım olmadı. Çalıştıkça para kazandım. Devlet Tiyatroları normalde beş yılda bir kadro sınavı açmalı ama maalesef son sınav 10 yıl önceydi. Ve hala kadro sınavı açılacak mı belli değil. Bizler sahneye çıktıkça yaşıyoruz. İş yapmadığımız zaman bile giderlerimiz var; ekibimizin SSK'sını, vergiyi, stopajı ödememiz gerekiyor. Ki yaşamak için de gelire ihtiyaç var. Ev sahibi Siz oyuncusunuz, bu ay kira vermeyin demiyor. Ya da market sahibi iki replik söyleyince et vermiyor. Yıllar önce kurumlarda kadroya girerek kendi hayatını garanti eden meslektaşlarımla aynı gemide değiliz. Aynı dertlere sahip değiliz. Kadıköy Halk Tiyatrosu olarak ilk 8 Ağustos'ta açıkhavada izleyiciyle buluştunuz. Sonra da Mor oyunu ile Sanat Park'ta... Açıkhavada oynamak nasıldı? Ne özlemişsinizdir! Pandemi yüzünden beş aydır sahnelerden uzak kaldık. Bu durum, bizim gibi bağımsız özel tiyatrolara hem maddi hem manevi açıdan çok büyük yaralar açtı. Zaman zaman bir daha asla sahneye çıkamayacağımı düşündüm. Çaresizlik korkunç bir duygu. Ellerimiz kollarımız bağlı beklerken bir haber geldi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nden. Çaresizlikle geçen ayların ardından birkaç gün içinde Tebeşir İzi oyunumuzla sahneye çıkacaktım. Önce inanamadım, hele gerçekleştiği anda rüya gibiydi, yıllardır görmediğim aşkıma kavuşmuştum sanki. İBB oyunu sonrası seyircimize ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne teşekkür konuşması yaptım. Neredeyse sahneden inip seyirciye sarılıp ağlayacaktım. Bir hafta sonrasında da Kadıköy Belediyesi vesilesiyle Özgürlük Parkı'nda Mor'u oynadık. Tüm biletlerin satılması, seyircinin ayakta alkışlaması, sahnede olmak benim için bulutların üstünde uçmak gibi... İki oyun oynadıktan sonra yeniden yaşama sevinciyle doldum. Tiyatro her yerde, her koşulda olur, yeter ki oyuncu ve seyirci olsun. Devlet ve bütün belediyeler özel tiyatrolar ile işbirliği içinde olmalı ki; bizler üretmekten vazgeçmeyelim, yaşamdan kopmayalım. 2018 Ocak ayında prömiyer yaptık. Aslında üç sezon oldu bile... Yaşanmış kadın hikayelerinden yola çıktık. Onlarca ropörtaj, gazete haberi okuduk. Sığınma evinde yaşamış kadınlarla görüştük. Maalesef hepsi gerçek, hatta biz oyunu kurgularken biraz daha steril hale getirdik sığınma evini. Çünkü tiyatro sahnesinde sığınma evlerinde yaşananları birebir bir canlandırsaydık, kimsenin izlemeye gönlü el vermezdi. Mesela özel bir sığınma evinde yaşamış bir kadın anlatmıştı; zengin bir adam yaptırmış evi, sonra da bırakıp gitmiş, ne bir ilgilenen var ne sağlıkçı ne evi toplayacak birisi... O evlerde kalan kadınların her şeyden önce psikoloğa ihtiyacı var. Çünkü ne evi temiz tutmaya ne de kalkıp yemek yapmaya ne çocuklarıyla ilgilenmeye enerjileri var. Sadece öfke var ve müthiş bir sevgiye açlık söz konusu. Biri gelip mesela hırka getirdiğinde, orada yaşayanlar o hırkayı almak için birbirine giriyormuş. Hayatı boyunca tacize uğramamış ya da erkek şiddetine maruz kalmamış kadın olmadığını düşünüyorum. Hepimiz bir yerlerde bir şekilde istemediğimiz durumlar yaşadık. Mor'da beş kadın var ama hiçbirinin adı yok, çünkü bu, hepimizin hikayesi... Özellikle mekan belirtmedik, çünkü dünyanın her yerinde, her koşulda kadınlar benzer hikayeler yaşıyorlar. Rai TV'den gelip oyunumuzla ilgili belgesel yapmışlardı. Program yapımcısıyla sohbetimde öğrendim ki; İtalya'da da başlık parası, kadın cinayetleri var. Mor'u hazırlarken ses çıkaramayan kadınların sesi olmak istedik. Oyundaki karakterlerden birinin ekonomik durumu iyi ve üniversite okumuş, biri kırsalda yetişmiş, biri önce akraba evliliğine zorlanmış ardından pavyona satılmış, biri el bebek gül bebek büyütülmüş, biri çocuk yaşta evlendirilmiş... Bu kadınlar hayatlarının bir bölümünde şiddete maruz kalmış, tacize uğramış, kadın olduğu için ötekileştirilmiş. Oyundaki kadınların derdi büyük ama bu derdi birbirleriyle paylaşmıyorlar. Hatta kendilerine bile itiraf etmiyorlar, yaşadıkları durumun içinde kendilerine bile yabancılaşmışlar. Tam biri anlatmaya başlayacak, diğeri dinlemiyor. Toplumun ve birbirimizin sorunlarına karşı duyarsızlığımızın altını çizmek istedik. Birbirimizle iletişim kuruyor muyuz gerçekten? Birbirimize değer veriyor muyuz? Oyundaki repliklerden biri; Kendi derdimize daldık, diziyi unuttuk, aç kız diziyi. Çok duyarlıymış gibi davranıyoruz ama kimse kimsenin çok da umrunda değil. Hele sosyal medyanın hayatımızı ele geçirmesiyle, ucuz şöhretler ve iletişimsizlik o kadar arttı ki... Her gün kadın cinayetleri oluyor ve biz cinayeti paylaşıyoruz, üzülüyoruz ve bir sonraki gönderiye bakıyoruz, duygularımızın yüzeyselliğine ve geçiciliğine, çabuk tüketime de gönderme yapmak istedik. Bu beş kadın kimi zaman çatışıyor kimi zaman dedikodu yapıyor. Hüzünleri olduğu gibi kahkahaları da var. Mor oyunu için kara mizah örneği de diyebilirim. Seyirciye susmayın, anlatın, yalnız değiliz diyoruz. Popülist bir yerden bakıyor bence medya. Ne kadar popülerse o kadar prim kazanırım derdi var sanki. Çok çirkin bir üslup olduğu için daha çok yayılıyor şiddet. Mesela bir kadının öldürülme anını göstermek, bu şiddeti normelleştiriyor. TV dizilerinden bahsetmek istemiyorum bile. Şiddet çok sıradan ve cezasız bir halde. Bir toplum kültür sanatla evrilir; tiyatroyla, müzikle, resimle, edebiyatla, sinemayla ne kadar çok insana ulaşırsak kardır bence. Kültür sanat politikamızı gözden geçirip, nitelikli işlerle eğitimi sağlayabiliriz. Empati kültürü artan birey zaten şiddet uygulayamaz. Çok sevdiğim bir kavramdır özgürlük. Bir bebeğin anne karnına düştüğü an başlaması gerekir özgürlüğün ama maalesef bu çok ütopik. Çünkü anne baba henüz cenin halindeki yavruya roller biçer, yasaklar koyar, kendi istediği biçimde şekillendirmeye çalışır çocuğunun hayatını. Halbuki çocuklar o kadar özgürdür ki... Ne isteyip ne istemediklerinden çok emindirler. Büyüdükçe, zamanla, aile baskısı, toplum baskısı, elalem ne der kaygısı, bağımlılıklarımız bizleri özgürlüğümüzden uzaklaştırıyor. Kendimize otosansür uygulamaya başladığımızda ortada özgürlük kalmıyor. Kadın birey olduğunun ve kendi gücünün farkına vardığında özgürleşiyor. Bu dünya düzeninde, bu zamanda, bu toplumda güç eşittir para. Örneklerine baktığımızda kendi ayaklarının üzerine basan, maddi gücü olan kadınlar daha güçlü. Halbuki güç; bilgi birikimi ve zeka ile doğru orantılı olmalı. Yedi şarkıyı canlı söylüyoruz oyunda, müzikalden ziyade müzikli oyun diyebiliriz. Şarkı sözlerinin üçü Brecht'in şiiri, dördü Ali Yalçıner'e ait. Oyunun müziklerini Devlet Opera Bale Sanatçısı Ahmet Baykara besteledi, dört kişilik bir koromuz var. Gazanfer Özcan'ın kızı Fulya Özcan ile anne kızı canlandırıyoruz. Fulya ablanın oynadığı karakter gelenekçi, dinine bağlı, Yahudi bir anne. Benim oynadığım karakter ise Hitler hayranı, faşist, saf bir hizmetçi kız. Tebeşir İzi ile hizmet ettiğimiz sistemle ters düştüğümüz anda o sistem bizi yer diyoruz kısaca. S. A. dan bir adamla bir maceram oldu. ve bir küçük haç çizdi avucunun içine, ve nasıl küfrettiğini kendisinin de onlarla birlikte, Onunla üç ay bir arada yaşadım. yok kimin ne olacağı belli değilmiş de, bin dereden su getirerek yeminler etti, Eve gelince ilk iş aynaya baktım, sırtımda beyaz haç var mı diye. Kadıköy Halk Tiyatrosu'nu Ali Yalçıner ile birlikte kurduk. Bizler kendi imkanlarımızla ayakta kalmaya çalışan bağımsız, özel tiyatroyuz. 20 yıldan fazladır özel tiyatro yapan bir çift olarak beş ay boyunca hiçbir gelirimiz olmadan yaşadık. İki belediye işi yapmak bize nefes aldırdı. Bir daha ne zaman gelirimiz olacağı meçhulken vergi, stopaj, personel sigortası ödemek çok zor geliyor. İlk defa iyi ki sahnemiz yok dediğim bir dönem. Birkaç belediye işi daha yaparsak birkaç ay daha yaşayabiliriz sanki. Özel tiyatrolara verilecek devlet destekleri henüz açıklanmadı. Biz destek alabilir miyiz, alırsak ne kadar alırız bilemiyoruz henüz. Birtakım eylemler, imza kampanyaları yapılmalı, biz de aynı sorunları yaşayan bir tiyatro olarak sonuna kadar tüm bunları destekliyoruz. Bu süreçte çok yalnız bırakıldık.


Bu bir haykırış, bu bir yardım çağrısı, bu bir isyan... Kulak verin! İlk dinlediğimde beni heyecanlandıran bir şarkı oldu, Dünya Evim ve Yanıyorsa. Sonra kim bilir kaç defa daha dinledim, hele bu söyleşiyi hazırlarken artık sözlerini ezberlemiştim. 1980'lerde We Are The Children diye bir şarkı vardı. Dünyaca ünlü birçok müzisyen bir araya gelip Afrika'da açlıktan ölen çocuklar için güçlerini birleştirerek bu şarkıyı seslendirmişlerdi. Ben o zaman çocuktum ve bu şarkının beni çok etkilediğini hatırlıyorum. Tüm o ünlüleri bir arada görmek değildi beni etkileyen, ekranda gördüğüm o çırpı bacaklı çocuklarla aynı dünyada yaşadığım için çok üzülmüştüm. Neden onların yemek yiyemediğini bilmiyordum ama ne o görüntüleri ne de o şarkıyı unuttum. Yıllar sonra bugün dünyanın geldiği nokta çok daha vahim. İnsanlar hala açlıkla mücadele ederken, bir savaş bitip diğeri başlarken, buzullar erirken, birçok hayvanın nesli tükenirken, karbon salınımı giderek artarken, insanoğlu olarak fosil yakıtlara bu kadar bağımlıyken, ağaçlar katledilirken, doğal felaketler kapımızdayken bunu açıkça dile getiren bir şarkıyla karşılaşmak beni sarstı. Üstelik bu defa şarkı Türkçe'ydi. Dünya Evim ve Yanıyorsa, iklim acil krizini dile getiren çok sesli, çok yürekten bir şarkı... Bu şarkıda emeği geçen değerli müzisyen Banu Kanıbelli ile korona günlerinde hem şarkılarını hem de gezegenin durumunu konuştuk. Şarkıda duyduğumuz gençler, Fridays For Future Türkiye'nin şarkı gönüllüleri diyebiliriz. Ve onlara ayrıca eşlik eden müzikal olarak çok yetenekli başka gençler... Haklısınız, şarkının sözleri Greta'yı hatırlatıyor, çünkü onunla başlayarak bugün sekiz milyonu bulan genç iklim hareketinin görüşlerinden ve taleplerinden bir derleme. Onların müzikal sesi. Gözlerimizi ve kulaklarımızı kapadığımız gerçekleri ve bilimsel temellerden yola çıkarak yapılması gerekenleri, biz yetişkinlere anlattıkları bir sesleniş. Greta gibi, Türkiye'de de Atlas Sarrafoğlu ve arkadaşlarının başlattığı çalışmaları yakından takip ediyordum. Tanıştık. Bu şarkıya birlikte sahip çıkma konusunda anlaştık ve çalışmaya başladık. Elimizden gelenin en iyisini yaptık ve şarkımızı tamamladık. Bir önceki iklim grevi, yani 20 Eylül tarihinden beri gündemimizdeydi bu şarkı. Sözlerin oturması, vokalistlerin bir araya gelmesi, İngilizceye çevrilmesi, kayda giriş tarihlerimiz ise Ocak ve Şubat aylarını buldu. Şarkının zamanlaması bilinçli bir tercih miydi? Sanırım 3 Nisan İklim Grevi'ne yetiştirmek de istediniz bir yandan... Tabii grev dijitalden yapıldı. Bir anlamda dijital bir eylem oldu. Evet tabii, özellikle 3 Nisan öncesinde çıkmış olmasını istedik. Müziğin birleştiren ve harekete geçiren gücüne inanıyoruz. Bunu da çok önemsedik çünkü istedik ki ortak bir dünya diliyle söylenecek bu şarkıyla dünya üzerindeki Fridays For Future gençleri birbirini daha kolay bulsun ve bu ortak ses fikriyle, duygusuyla bir şarkı bulutu içinde herkese kolaylıkla ulaşsın. Şarkı gerçekten çok başarılı. Dünyanın imdat çığlığını duyuran bir gücü ve iklim krizini çarpıcı sözlerle anlatan yalın bir dili var. Hip hop olmasına nasıl karar verdiniz? Bu, ilginç bir tercih olmuş ama şarkıya da nasıl yakışmış! Hip-hop çok hakiki bir müzik türü. Saygım büyük. Benim denemem sadece o dili konuşmaya çalışma çabasıydı. Elimden geldiğince. Ama inanarak. Ayrıca, bu müziğin başarısında Tuna Erlat'ı anmak isterim. Beat yazımından yorumuna çok değerli katkıları oldu. Kamufle bizimle bir kayıt günü geçirdi ve dokunduğu her gencin, çekingen ve uysal bir sesten, inanan, haykıran bir sese dönüşmesini hayranlıkla izledim. Onunla tanışmamız ve çalışmamızla eşik atladık. Seri düşüncen ne güzel bir dilek, Nilüfer. Keşke olsa... Hatta bu keşke başka müzisyenlerin de gençlerin seslerini büyüttüğü kollektif bir seri olsa. Evet, buradan duyuralım o zaman sesimizi böylece! Peki, Sinekkuşu Kolibri'nin hikayesi galiba bu şarkı biraz da! Biraz araştırınca önce Dodo'ymuş bu kuş. Ayvalık ve çevre köylerinden gelen Zeytin Çekirdekleri / Renkli Saatler çocuklarıyla iki ayda bir buluşuyor, her seferinde açık bir sohbet ardından ne hakkında şarkı yapmak istediğimize karar veriyor, sözleri hakkında fikirleri topluyorduk. Geçtiğimiz bahar ayarında, o çalışmalardan birinde, dünya üzerine sohbet ederken 7 yaşındaki Aydın nesli tükenmiş bir kuş olan Dodo'yu bize tanıttı. O gün ortaya çıkan şarkının dörtlüğünde, Dodo dünyaya bakıp gördüklerini anlatmaya hazırlanıyordu. 20 Eylül İklim grevi yaklaşırken şarkıyı tamamlamış olmak istiyordum. Sözlerin devamı yine gençlerden gelmeliydi. Fridays For Future gençlerinin sosyal iletişim platformlarındaki sözlerini, iklim krizi ile ilgili bilinmesi gereken gerçekleri manifesto olarak yayımlayan Yokoluş İsyanı açıklamalarını esas alarak şarkı sözlerinin tamamını bir araya getirdim. 20 Eylül'de sevgili Selin Gören'in sinekkuşu hikayesini dinlemiştim. Büyük bir yangını küçük su damlalarıyla söndürmeye çalışan ve elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışan bir sinek kuşuydu bu. Birlikte şarkının nakarat bölümünü Kolibri'ye uyarlamaya karar verdik. Şarkının iki versiyonu olabilirdi. Dodo kuş yine Ayvalık çocuklarıyla tamamlanabilirdi. Fridays for Future sözlerinin de sinek kuşu Kolibri ile yola devam etmesi anlamlı olacaktı. Ortaklaşa yaşadığımız bu heyecan beni çok mutlu ediyor. Şarkının ilgi gördüğünü, sevildiğini görüyoruz. Bunda Ali Kanıbelli'nin hazırladığı video klibin de payı çok büyük. Bugünlerde İngilizce video klibinin hazırlığı içindeyiz. Orada da hedefimiz, 22 Nisan Dünya Dünya Günü beraberinde yapılacak dijital iklim farkındalık etkiliklerinin bir parçası olmak. Teşekkür ederim Lobna'nın Şarkısını ve emeği geçenleri andığınız için... Evet, 5 Silahşörler de bağımsız bir film için yaptığım, sadece birkaç şarkıyla başlayan ancak sonra tüm filmin müziklerine evrilen bir süreç oldu. Filmin içindeki karakterlerden ilham aldığım, onların yaşam içindeki çıkmazları, ihtiyaçları ve birbirlerine sevgi ve dostlukla kenetlenmeleri ve yaşamayı güzel kılmaya çalışmalarıdır bu şarkıların temaları. Açıkçası bir gün nasıl geçiyor anlamıyorum. Günlük işlerin yanı sıra ne yapabilirim sorusunun etrafında dönüp duruyorum. Zamanın olduğu ve ihtiyacın arttığını düşünerek gençlerle yaptığım psikolojik sağlık temelli farklı çalışmalarla günler ve geceler birbirinin içinde. Müzik de var elbet, yine günlerin getirdikleriyle iç içe. Kısacası, büyüyoruz hep birlikte ve yaşamanın her yönüyle. Henüz aklımızın bile kavramakta zorlandığı bir dönüşümün içinden geçiyoruz, öyle değil mi? Değerlerimiz, önceliklerimiz, alışkanlıklarımızla birlikte değişiyor. Yola devam edeceğiz ama eskisinden farklı. Daha önce sormadığımız soruları sormaya ve bunlara dürüst yanıtlar vermeye mecbur olduğumuz zamanlar. Hiç beklenmedik bir şekilde oldu bu ve kayıplarla birlikte yaşanıyor. Ancak yine bu süreçte daha büyük bir resmi görmeye başladık, hem bireysel hem de çevresel ve küresel anlamda. Kulaklarımızda daha fazla kuş sesi. Hava daha temiz. Belli ki doğa mutlu. İnsanoğluna bütünüyle güven duyduğumu söylemem zor ancak, geleceğin var olabilmesi için büyük bir fırsata sahip olduğu bir gerçek. Belki kendimi şöyle düzeltmeliyim. İnsanoğlunun yapabileği her şeye değil ama doğru olanı seçme kapasitesine güveniyorum, evet!


Türkiye'nin ilk uzun soluklu bakır üflemeliler grubu Golden Horn Brass'ı henüz keşfetmediyseniz Ajandakolik olarak buna vesile olmak isterim! Repertuvarlarında klasik ve caz müziğin yanı sıra albümlerinde de yer alan Anadolu ezgileri, gününüze neşe katmak için birebir! En kısa zamanda onları bir konserde dinlemek istiyorum, umarım yakın zamanda bu isteğim gerçek olur. Grubun kurucusu, aynı zamanda Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda doçent olarak görev yapan Begüm Gökmen ile söyleştim bu defa... Hiç korno çalan bir kadınla tanışmamıştım, ne mutlu ki artık öyle özel bir kadın var hayatımda! 2004 yılında orkestralardan tanıdığım iyi müzisyenlerle ortak kararımız sonucunda kuruldu. Başta 4 kişiydik ama repertuvar seçimimiz çok kısıtlı olduğu için 5'li olmaya karar verdik ve kentet olduk. İsmimizi o dönem Milliyet Sanat'ta müzik eleştirmeni ve birçok festivalin genel sanat yönetmeni olan Kemal Küçük koydu. Çok ince düşünülmüş bir isimdi. Enstrümanlarımız horn yani boynuzun günümüze gelen en gelişmis hali. Hepsi altın rengi olduğundan ismi golden horn yani altın boynuz oldu. Aynı zamanda İstanbul'un simgelerinden Haliç de boynuz seklinde. Brass ise bakır nefesli sazların ortak adı. Bakır ve pirinç alaşımlı enstrümanlar. Yani ismimiz bu şekilde ortaya çıktı. Ama biz bir bando değiliz. Grupta ilk günden bu yana tek kadın olmadım aslında. Ara sıra iki tromboncu arkadaşım da bize eşlik ettiler ama uzun senelerdir grupta tek kadın olarak devam ediyorum. Bunun avantajı olduğu gibi dezavantajı da var mutlaka. Julian Lupu, Bilkent'te lise yillarında okuduğum dönemde bizim hocamızdı ve benim sınav jürilerimde yer alırdı. RenatoLupu ise onun oğlu, ben de onu okurken tanıdım. Emre Berbergil ve Sinan Şirin ise askeri bando kökenli müzisyenler. Armoni mızıkasında ve Kara Kuvvetleri bandosunda müzik yapıyorlar. Onları da okulda master yapmaya geldiklerinde tanıdım. Gruba davet ettim. Yaklaşık 6 yıldır hiç ayrılmadan grubun son hali ile devam ediyoruz. Nefesli sazlar, benden önceki dönemde daha çok tahta nefesli çalan kadınlarda sayıca fazla. Bakır nefesli sazlarda ben ve benden sonraki dönemde sayıda artış oldu. Bu tamamen hocaların önyargısından kaynaklı. Hemcinslerimiz ne yazık ki kızlar güçsüzdür, yapamaz; bu enstrümanlar sadece erkekler tarafından çalınır gibi önyargılarla sindirilmiş ve ne konservatuvarlara ve özel derslere alınmışlar. Golden Horn Brass olaraksa bu enstrümanlarda eksik enstrümanist kadınlar olduğu için maalesef 5 kadınla yapamazdık. Mesela kadın tubacı hala yok Türkiye'de. Trompet, korno ve tromboncu var ama tubacı yok. Olsaydı emin olun, konserlerimizin sayısı bugünkünden iki kat fazla olurdu. Beni görenlerden çok enstrümanı görenler ilk şoku atlatıyor öncelikle. Ardından Aaaa bir kadın bunu nasıl çalar? diye sorup şaşırıyorlar. Sizin nefesiniz çok kuvvetlidir diyorlar. Akciğerleriniz çok mu büyük? diyorlar. Ya da mesela En uzun ne kadar süre nefes tutuyorsunuz? gibi sorular... Çocuklar enstrümana hemen dokunmak ve onunla ses çıkarmak istiyor. Zaten benim ilk idealim, bu bakır nefeslileri, ülkemizde pek tanınmayan bu enstrümanları halka sevdirmek ve tanıştırmak olduğu için sevinerek onlara denemeleri konusunda izin veriyorum. Birlikte ses çıkarmaya davet ediyorum. Korno çember şeklinde bir borunun içe doğru kıvrılmasıyla oluşmuş, sonu kalak denen bir koni ile biten, buğulu sesi olan güzel ve ilginç bir enstrüman. Hayvan boynuzunun en ilkel formundan gelmiş. Daha sonra piston ya da ventiller eklenerek bugünkü formunu almış bir saz. Bütün sesi oluşturan, ağızlık adı verilen parça. Kornoya takıldığında ise hoparlör görevi görerek çıkan sesi büyütüp anlamlandırıyor. Aslında 3,5 kilo civarında bir ağızlığı var. Kutusu ile 5 kilo. Normalde kısa süreli taşımada sorun olmasa da sabit durup kollarınızla desteklediğinizde epey ağır geliyor bir süre sonra. Ancak sporcular gibi biz de taşıya taşıya o ağırlığı hissetmez hale geliyoruz. Kol kaslarımız güçleniyor. Nefesli çalmak ilk bakışta güç gerektiren bir şey gibi duruyor. Kadın ve erkek nefesleri, nefesli enstrümanlar çalarken aynı şekilde mi zorlanıyor, merak ediyorum. Kadın erkek açısından ciğer kapasitesinin bence bir farkı yok. Önemli olan o kapasiteyi nasıl kullandığınız, öğrendiğiniz. Ancak bir gerçek var ki naif yapılı kadın vücudundan daha fazla güç harcayarak daha büyük daha agresif ve daha güzel ses çıkaran erkek kornocular var. Bazı pasajlarda özellikle romantik ve duygusal temaları ise kadınların daha iyi çaldığı bir gerçek. Dolayısıyla müziğin kadını erkeği yok. Ben eskisi gibi o kadar bilinmediğini düşünmüyorum. Bunun nedeni ünlü dizilerde ya da çizgi filmlerde ya da çocuk kanallarında bu enstrüman görsel olarak oldukça sık kullanıldı. Üstelik birçok reklam, sanatsal afiş ve markanın da bu enstrümanı çok estetik bulup kullandığını görüyorum. Ama tabii ki genele yayarsanız korno halen ilgili olanlar dışında çok bilinen bir enstrüman değil. 2004'te 4'lü olarak kurulduk ve bir yıl sonra 5'li olduk. Grup ilk değişimini orada yaşadı. Ardından hepimizin profesyonel kariyerleri ve bağlı çalıştığı kurumların bazı konserlerimize denk gelmesi ile yaşanan iptaller sonucu grupta birkaç kişi değişti. Ama temel olan 2 trompet Julian ile Renato ve ben hiç değişmedik. Son altı yıldır da aynı kadroyla devam ediyoruz. Birlikte çalmak aile olmayı gerektiriyor. Tüm egoları geride bırakmak gerekiyor. Biz bunu başardık ve ilerlememizdeki en önemli güç bu. Repertuvarı belirlerken özellikle gidilen konser merkezi, semt, şehir ve konser organizasyonunu yapanların istekleri önemli oluyor. Repertuvar seçimi bize bırakılırsa öncelikli olarak klasik müzik ile başlıyoruz ardından sevilen caz örnekleriyle ve en son türkülerle bitiriyoruz. Klasik müzik festivalinde ise tüm program elbette ki klasik eserlerden olusuyor. Caz repertuvar istenmişse caz parçalarından olanları seslendiriyoruz. Son yıllarda türkülere özellikle ağırlık verdik. Hem çok eğleniyoruz hem de inanılmaz derecede alkış alıyoruz. Yurt dışında da kendi müziğimizi çok sesli olarak tanıtmış oluyoruz. Pandeminin başında mart ayından itibaren birçok konserimiz iptal oldu. Özellikle büyükelçiliklerin davet ettiği önemli konserlerin iptali bizi cok üzdü. O konserler artık seneye olacak. Müzikal açıdan da elbette etkilendik. Evden çıkamamak, sahnede olamamak hepimizi etkiledi. Büyük bir özlemle konserleri bekliyoruz. Aslında tek başınıza görev aldınız demek yerine bu orkestralarda grup şefi olarak yer aldınız demek daha doğru olacak. Orkestracı olmanın en önemli ve ilk adımı oda müziği icracısı olmayı öğrenmektir. Bizler okulda oda müziği dersinde ilk adımları atmayı öğreniriz ancak profesyonel hayatta herkesi dinlemeyi, gireceğimiz ölçüyü kaçırmamayı, iyi saymayı, sağını solunu gözlemlemeyi ve yanınızda oturduğunuz ekiple iyi geçinmeyi öğretirler. Yanlış yaparsanız o 100 kişinin sizin yanlışınız yüzünden durması başınıza gelebilecek en kötü andır. Hem orkestracılığı hem de oda müziği icracılığını çok severek yaptım. Tam olarak karşılaştırma yapamıyorum çünkü ikisi de benim için çok güzel. Klasik müzik çevresinde oldukça iyi bilinen bir grubuz. Ancak tüm Türkiye olmasa da müzikseverler arasında da bilindiğimizi düşünüyorum. Elbette bir pop orkestrası kadar ünlü değiliz ancak bunun olması da imkansız zaten. Oluyor elbette. Gerek Dışişleri Bakanlığı'nın gerekse yurt dışındaki brass festivallerinin daveti ile birçok yerde konser verdik. Önümüzdeki 29 Ekim haftasında Paris ve Lyon da olacağız. Ertelenen Lviv ve Kiev konserlerinden de tarih bekliyoruz. 30 Ağustos en yakın görünen konser tarihi sanırım. Urla Belediyesi'nin davetlisi olacağız. İzmirlileri bekleriz. Geldi ve geçiyor bile... Pandemi geçerse bu yıl bir çalışma yapmayı düşünüyoruz. Müzik kesinlikle bunun dışında bir alan diye düşünüyorum. Aramızda mutlaka hainler vardır ama bana denk gelmedi diyebilirim. Yapılan her eylemin, her çağrının bir yararı mutlaka vardır, olmalı. Ancak böylece görünmeyenlerin daha fazla görünür olması sağlanıyor. Ben de katılıyorum bu eyleme! Hep beraber sesimizi duyuruyoruz. Oldu tabii, olmaz mı? En çok sorun yaşadıklarım hemcinslerim ve yöneticilerim oldu. Halbuki zaten bir elin parmağını geçmeyecek sayıda insanız ama birbirimize destek olmak yerine köstek oluyoruz. Ben her zaman ilahi adalete inandığım için o insanlarla tartışmak yerine doğru zamanı bekledim ve sonucunu hep aldım. Bu sözleşme, yalnızca ev içindeki kadınlara yönelik şiddeti değil, aynı zamanda kamusal alandaki kadınlara yönelik şiddeti de yasaklamaktadır. Kadınlar ölmesin artık!


Bu haftanın hiç kuşkusuz en güzel yanı onları tanımak oldu. Geç olsun güç olmasın. Bosphorus Trio'nun ilk albümleri Turkish Piano Triosun çıkmasına sayılı günler kala ben de oda müziğine tutkuyla bağlı bu üç değerli müzisyen; Özgecan Günöz, Çağlayan Çetin ve Özgür Ünaldı ile albüm vesilesiyle bir araya geldim. Bosphorus Trio, Ajandakolik'te konuğum oldu. Çağlayan Çetin: Biz aklımızda henüz bir trio kurma fikri olmadan önce de birbirimizi tanıyor ve farklı oluşumlarda birlikte müzik yapıyorduk. İçinde bulunduğum grupların genellikle piyanolu trio olmasına rağmen benim aklımda her nedense bir kuartet kurma fikri vardı. Bu konuyu Özgecan'la birbirimize açtığımızda Özgecan'ın düşüncesiyle piyanolu trio fikri daha ağır bastı ve hemen Özgür'ü arayıp bunu ona sunduk. Ne mutlu ki o da kabul etti ve çalışmalarımız başladı. Özgür Ünaldı: Bu hep merak ediliyor hatta bazen merak edilmeden eleştiriliyor. Mesela ailem yabancı kelime olmasına kafayı taktı, beğendiremedim bir türlü. Aslında Bosphorus Trio adını seçme sebebimiz hiç fena değil. Mesela çıkardığımız uluslararası albüm, katıldığımız yaz okulu, konserler vs. gibi yurtdışında da kariyerimize devam edip sesimizi duyurmayı amaçladığımız için bu adı düşündük. Boğaziçi kelimesindeki Türkçe karakterler yabancılar için hem yazarken hem okurken zor olabiliyor. Markalaşmak ve akılda kalmak için okunabilir ve yazılabilir olmak önemli bir kriter. Ad ve soyadlarımız zaten bu kritere çok uzak, şaka gibi, onları seviyoruz ve değiştirmeyi düşünmediğimize göre bari dedik, grup adımız tüm dünyada okunabilsin. Çağlayan Çetin: Bu konu üzerinde çok düşündük. Öncelikle istedik ki yaşadığımız yerin ismini kullanalım ama aynı zamanda da yabancı bir isim olursa hedefimiz olan birçok noktayı da sembolize etsin. Bosphorus ismi Özgecan'ın önerisiydi ve bu ismi hemen benimsedik. Bosphorus ismi bir özel isimdir ve sadece İstanbul'daki Boğaziçi için kullanılır. Bu ismin bizi yansıttığını düşündük. Özgecan Günöz: Ben müzisyen bir ailenin çocuğu olarak İzmir'de doğdum. 5 yaşında çocuk korosuna katıldım ve piyano dersleri almaya başladım. Kemana 9 yaşında Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda başladım, Dokuz Eylül Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda devam ettim ve İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda yüksek lisans çalışmalarımı yaptım. Bu okullarda sırasıyla Cengiz Özkök, Reyyan Yücelen Başaran, Kartal Akıncı ve Venyamin Warshakvski ile çalıştım. Yurtiçi ve yurtdışında önemli isimlerle çok çeşitli masterclass ve festivallere katıldım. 2007-2011 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nda görev yaptım. 2011'den beri İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası'nda çalışıyorum ve son üç sezondur orkestrada başkemancı yardımcısıyım. Ayrıca 2006 yılından beri Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası'nda çalıyorum. Orkestra ve trio çalışmalarımdan kalan zamanlarda ise fırsat oldukça solist olarak konserlerime devam ediyorum. Özgür Ünaldı: 7 yaşında Seçkin Gökbudak'tan özel piyano, solfej dersleri alarak müziğe başladım. Konservatuvara epeyce geç girdim, Bilkent'i burslu olarak yetenek sınavlarını kazandığımda 8. Sınıftaydım. Gülnara Aziz'in piyano sınıfında başladım ve aynı okuldan birincilikle mezun oldum. Ardından Moskova Çaykovski Devlet Konservatuvarı'nda İrina Plotnikova'nın öğrencisi olarak okumaya başladım ve Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı'nın bursuyla Sanatta Yeterlik çalışmalarını tamamladım. Avusturya'da halka açık oylamayla yapılan önemli yarışmalardan 17. Uluslararası Brahms Yarışması'nda ikinciliğim var. Yurtiçi ve yurtdışında pek çok konser, ustalıksınıfı verdim, halen Bursa Uludağ Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda Doçent unvanıyla Piyano Anasanat Dalı'nda görev yapıyorum, öğrencilerimin çeşitli başarıları var. Çağlayan Çetin: Ben müziğe Edirne'de başladım ve kısa bir süre sonra benim için müziğin kalbi olan İstanbul'da soluğu aldım. Yüksek lisansı bitirene kadar da Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda Prof. Reşit Erzin ile çalıştım. 2008 yılında kurulan Orkestra'Sion viyolonsel grup şefliğini üstlendim ve İstanbul'da neredeyse bütün orkestralarda bir süre çalıştım diyebilirim. 2016 yılından beri Borusan Filarmoni Orkestrası'nda ve 2019 yılından beri ise Maltepe Üniversitesi Konservatuvarı'nda çalışıyorum. Özgür Ünaldı: Ne kadar beklediğimizi de hesaplamaya değer. Aslında hazırlık aşamasının ne kadar sürdüğünü tespit etmek zor çünkü yeni yazılmış Oğuzhan Balcı'nın eseri haricinde albümdeki diğer trio'lara kuruluşumuzdan beri konserlerde hep yer verdik. Bunların hepsi kayıt için birer hazırlıktı. Ama eserleri çalmadığımız ara zamanları da hesaba katınca bir buçuk yıl denilebilir. Tabii kayıt bittikten sonra bir yıl daha bekledik, edit, miks, mastering, basım... Bir de biz kuruluşumuzdan beri albüm hayali kuruyorduk, yani bekleyiş aslında dört yıl sürdü de diyebiliriz. Bizim bir de kuruluş mottomuz var: Önce biz. Yani o kadar değerli ama az bilinen hatta hiç bilinmeyen Türk bestecilerimizin sanat eserleri varken, dünyada hazırda yüz farklı kaydı olan klasiklerden başlamak içimize sinmezdi. Ama o klasikler olmadan da müzisyen olunmuyor, temel de atılmıyor. İlk konserimize Haydn, Mendelssohn ve Rahmaninov eserlerinden bir repertuvarla çıkmıştık. Hatta sorunuzdan biraz uzaklaştım ama, üstünde pek durulmayan ama özgeçmişimizde ve tanıtım bültenlerimizde hep yazdığımız bir amacımız daha var: Bu klasikleri de ilk kez seslendiriliyormuş gibi yorumlamak, özgün bir dokunuş verebilmek. Bu çok iddialı bir amaç ama önceki soruda kendimi tanımlarken ifade ettiğim gibi, o maceralı yolda harcanan emek vazgeçilemez. Konumuza dönersek, albümdeki Türk bestecilerini seçerken kronolojik sırayla başladık, bunun devamı da gelecektir, amacımız Türk bestecilerimizin tüm trio'larını kaydetmek. Bir de kronolojinin dışında ama mutlaka albüme çağdaş bir bestecimizi de dahil etmek istediğimiz için değerli Oğuzhan Balcı var albümde. Bestecimizin oda müziği dalında besteleri olsa da piyanolu üçlü için hiç eseri yoktu, biz de onun ilk trio'suna vesile olduk, sağ olsun bizim için besteledi. İçindeki üç bölüm de ayrı ayrı bizleri anlatıyor. İlk bölüm Özgecan, ikinci bölüm Çağlayan, üçüncü bölüm Özgür. Detayları ve bölüm adlarını albümden okuyup dinleyebilirsiniz. Çağlayan Çetin: Kurulduğumuz ilk günden beri piyanolu üçlü için yazılmış oda müziği yapıtlarının yanında Türk bestecilerin eserlerini gündeme getirmeyi hedefledik. Evet, Önce biz diye başladık. Bizim çok önemli bestecilerimiz var ve onların müziklerini daha geniş bir kitleye duyurabilirsek bu bizim için çok büyük bir mutluluk olacaktı. Şanslıyız ki piyanolu trio için yazılmış birçok eser bulduk ve öncelikle ilk yazılmış piyanolu trio'larla başlamak istedik. Konserlerimizde çokça yer verdiğimiz Ferid Alnar ve Ferit Tüzün'ün trioları ile İlhan Baran'ın Dönüşümler ve Oğuzhan Balcı'nın bu albüm için bestelediği Trio No:1 adlı eserle ilk cd mizi tamamladık. 2018 yılında ilk çalınışından 68 yıl sonra Süreyya Operasında İstanbul Premierini gerçekleştirdiğimiz Ferit Tüzün'ün triosu ve günümüzün çok değerli bestecilerinden Oğuzhan Balcı'nın Triosunun ilk kaydı olacağı için çok mutluyuz. Özgecan Günöz: Biz bu albüme kurulduğumuz günden beri fikren hazırlanıyoruz aslında. Projenin düşünce olarak doğması, gerekli yerlerle görüşmek, izinler almak, besteci Oğuzhan Balcı'ya verdiğimiz yeni eser siparişi, albümde çaldığımız diğer eserlerin kayıt yapabilecek kıvama gelmesi için bolca konserlerimizde seslendirme planları derken, dönüp baktığımızda sanırım iki seneye ulaşan bir hazırlık süreci oldu. Kaydımız ise dört buçuk gün sürdü. Kayıt her zaman çok stresli bir iştir. Konserde çalmaktan çok farklıdır çünkü konser için günlerce belki aylarca hazırlanırsınız ama en nihayetinde sahnede tek şansınız vardır. O an ne yaptıysanız o. Bir sürü değişken koşula bağlı olarak çok iyi bir performans çıkarabilirsiniz veya o gün oldukça kötü gidebilir her şey. Ya da mükemmele yakın giden bir performans sırasında bir hata olabilir, ama ne seyirci ne de siz onu umursamazsınız çünkü öyle güzel bir atmosfer yakalamışsınızdır ki, güzellikler ağır basar. Seyircinin varlığının performans sırasında sanatçı üzerinde çok olumlu etkileri vardır. Bu yüzden canlı konser dinlemenin keyfi her zaman çok başkadır. Kayıtta ise yeterince iyi olmayan veya hata olan yerleri tekrar tekrar kaydetme ve arasından en iyiyi seçme şansınız var. Ama hatasız çalmaya çalışmak ve her denemede ilk seferki gibi bir duyguya bürünerek bunu denemek, hata olsa da motivasyonu düşürmeden denemeye devam etmek başlı başlına yorucu ve oldukça stresli bir durum. Bir de bunların üstüne, müzik dışında hiçbir ses çıkarmamak lazım. Örneğin oturduğunuz sandalye o an gıcırdasa, ayağınız yere sürtse veya sayfa çevirirken ses çıkarsanız ya da fazla rahatsız edici boyutta bir nefes sesi çıkarsanız, bunların hepsi kaydı kötü etkileyecek unsurlar olduğundan, sahne üzerinde çalarken mecburen ve doğal olarak hareketlerinize kısıtlama geliyor. Bu da bazen çalışınıza olumsuz anlamda yansıyabiliyor. Tüm bunlara hakim olup en iyiyi başarabilmek sanırım her işte olduğu gibi tecrübe ile gelen bir şey. Bu bizim Bosphorus Trio olarak ilk albümümüz oldu; yorucu ve zaman zaman biraz gergin ama bence çok keyifli ve öğretici geçti. Ç. Ç: Özgecan bizim sürecimizi çok güzel özetledi. Daha önceleri kayıt yapan insanların hikayelerini dinleyince yapmamız gereken en iyi şeyin çalışmak olduğunu düşündük ve bu konuda planlar yaptık başlamadan çok önce. Sevgili Oğuzhan Balcı'nın eseri dışındaki tüm eserleri daha önce konserlerde çalma şansına eriştik. Bu konuda kazandığımız olgunluk kayıt süreci için bize çok yardımcı oldu. Ç. Ç: Tabi ki konser salonları kapanınca bizim de bazı konserlerimiz ertelenmiş oldu. Sokağa çıkma yasakları ilk başladığında evlerimizde bireysel olarak kayıt yapıp sonra birleştirerek bir video yayınladık. Birlikte çalışmak gibi olmasa bile o zor günler için bize küçük bir umut oldu. Müzisyenlerin birlikte çalışma sürecinden öncesi evlerinde çalışarak geçer. Biz de birçok müzisyenin yaptığı gibi evde repertuvarımızı zenginleştirmeye çalışarak geçirdik bu süreci. Ö. Ü: O zaman bundan sonraki ilk 10 konserimize gelmek zorundasınız. Salgın dünya için çok garip bir süreç. Devam da ediyor. Daha birkaç gün önce 90 yaşlarında ihtiyar bir nineyle beraber sırada bekliyorduk, aramızda iki-üç metre olmasına özen gösteriyoruz, nine bana döndü: Sen benden korkuyorsun, ben senden, bugünleri de mi görecektik? dedi, dizlerine vurdu hayıflanarak. O kadar afalladım ki, o yaşta birinin bile görmediği bir süreç şu yaşadığımız. Trio'muzun ertelenen konserlerinin yanında benim de orkestra eşliğinde ve resital olmak üzere solo konserlerim, resitallerim ertelendi. Bu tabii ki moral bozucu çünkü o konserlere olan hazırlığınız da boşa çıkmış oluyor. Aslında ben öğrencilerime hep Hiçbir çalışma boşa gitmez diyorum ama bunu idrak etmek kolay olmuyor. Krizleri fırsata çevirmek lazım. Kötü ruh halinden çabuk kurtuldum. Mesela salgından hemen önce, 15 yıl sonra beste yapmaya tekrar başladım ve büyük formlu ilk eserimi salgın sürecinde bitirmiş oldum. Çünkü konserlere harcayacak zaman boşa çıkmıştı. Yine yıllardır zaman bulamayıp yapamadığım hobim, yapbozlarım vardı, onları bitirdim, trio'muzla çevrimiçi röportajlarımız, viyolacı eşim Elena Ünaldı ile konserim, piyanist Gökhan Aybulus ile kaydım oldu. Eşim Rusya'daki hocasının tüm öğrencilerinin hazırladığı zorlu bir kayda katıldı ve sosyal medyada çok beğeni aldı bu kayıt, değerli Cihat Aşkın'ın öncülüğünde bazı kayıtlar da yapıldı... Herkes kayıt hatta edit, montaj yapmayı öğrendi bu süreçte, işte bunlar sıkıntılı sürecin öğrettiği ve daha önce yaşamadığımız güzel renklerdi. Ö. G. Evet, Kadıköy Belediyesi Süreyya Operası her sene farklı alanlarda beste yarışması düzenliyor. Bu seneki piyanolu trio için düzenlendi. Bizden de finale kalan 4 eseri final gecesinde yorumlamamızı istediler. Türk bestecilerine ve kendi değerlerimize sahip çıkmayı görev edinmiş bir grup olarak, bu teklifin bize gelmesi ve genç bestecilerimizin eserlerinin ilk seslendirilişini yapacak olmak bizim için çok mutluluk verici. Ö. Ü: Normal şartlarda Nisan ayında gerçekleşmesi planlanıyordu ve son ana kadar belki de seyircisiz, sadece jüri üyeleriyle sosyal mesafe kuralına uyarak yapılabilir diye iptal edilmemişti ama sonra malum o da ertelendi. Ona da epey emek harcamıştım. Ufak bir düzeltme, bu etkinlikte aslında tek bir konser olacak, o da bizim çalacağımız final galası. Finale kalan ve yarışma için yazılmış yeni dört eser bizim yorumumuzla değerlendirilecek. Bu gurur verici ve Türk bestecilerine bu kadar önem vermişken hak ettiğimizi düşündüğümüz bir gurur. Tabii ki stresi de büyük çünkü jürinin değerlendirmesi bizim performansımıza bağlı. Ayrıca canlı olacak konserin CD'si de basılacak. Ç. Ç: Kadıköy Belediyesi'nin genç besteciler için düzenlediği yarışmanın finalinde ilk iki yıl Gürer Aykal yönetimindeki orkestrada ben de yer almıştım. Yeni müziğe karşı büyük bir ilgim var ve bu yıl yarışmanın piyanolu trio düzenlenmesi ve teklifin bize gelmesi benim için de çok mutluluk verici oldu. Bu müzikleri ilk defa seslendirmek ve eşzamanlı olarak konserin albüm kaydı olacak olması da ayrı bir mutluluk sebebi. Ö. G: Müziğe ve beraber çalmaya tutkunluk, bolca fedakarlık, çok ama çok çalışmak ve bir noktada mutlaka maddi destek. Ö. Ü: Zaman çabuk geçiyor, hep genç kalmak mümkün değil. Ayrıca canavar gibi 18'li yaşlarında gerçek gençler varken biz artık o kadar da genç değiliz, yaşımız onların iki katı. Güzel bir soru sormuşsunuz. Cevaplaması kolay, uygulaması zor. Oda müziği gruplarında sürekliliği sağlayabilmek için bence üç temel problemin sürekli olarak çözülüyor olması lazım. Birincisi, yapılacaklar listesindeki tüm işlerin eşit olarak üstlenilmesi, ikincisi grup üyelerinin müzikal seviye ve ideallerinin birbirlerine çok yakın olması. Üçüncüsü ise eşit sayıda taviz. Bu üç problem çözülüyorsa üyeleri birbiriyle alakasız karakterlerden oluşsa bile bu grup çok zor dağılır. Eşit sayıda taviz dedim, bunu biraz açayım. Provalarda grup üyelerinin birbirlerinden istediği her yorum önerisinin denenmesi ve yapılması, reddedilmemesi gerekir. Denendikten sonra ise eğer arkadaşınız beğendiyse, sizin içinize sinmese bile kabul edip taviz vermek zorundasınız. Eğer bu tavizi verirseniz, arkadaşınız da taviz verecektir. Bu tavizlerin sayısı eşit ise hiç problem yok. Ama işin ilginç kısmı bizim grubumuzda bugüne kadar gelen önerilerin yüzde doksanından fazlası içimize zaten sinen, hatta birbirimize teşekkür ettiğimiz önerilerdi. Yani üçüncü problemi çözmek zorunda pek kalmadık. Hiç unutmuyorum, Çağlayan mesela benden o kadar tuhaf duyulan ve hayatımda şahit olmadığım bir şey istedi ki... Buna rağmen denedim, çünkü denemek ilk adım. Karşıma daha önce hiçbir piyanistin kaydında duymadığım bir barok yay yorumu çıktı. Tabii ki bu önerisi sadece sol elimdeki bas partisiydi. Tamam da sağ elimde melodi varken bunu nasıl yapacağım Çağlayancığım? Gülümseyerek ve çekinerek cevap verdi: O da senin işin, yapabilecek bir piyanistsin. Bunu çok kibar ve beni överek söyledi. Yani reddetmek tamamen imkansız hale geldi. Bu anı, güzel sorunuza iyi bir cevap olabilir. Ben bu trio'da hep önerilerle geliştim. Aslında hepimiz geliştik. Çünkü onlar yaylı çalgılar yorumcusu, ben piyanistim, birbirimizden istediğimiz müzikal detaylar çalgılarımıza hiç uymayabiliyor, bu yüzden ben piyanoyu hem çello hem keman gibi çalmak, onlar da kendi çalgılarını piyanoya dönüştürmek zorundalar. İşte biz böyle tek enstrüman olmaya çalışıyoruz. Ç. Ç: Bizi bir araya getiren en büyük tutku oda müziği. Oda müziği, müziğin temeli sayılabilir. En büyük solistler, orkestra müzisyenleri ya da eğitimcilerin ortak noktası oda müziği. Topluluğun içinde tek ses olabilmek elbette ki çok zor ama gerekli olan fedakarlığı göstererek bunun için çalışmak son derece zevkli. Ö. G. Dünya geneline baktığınızda isim yapmış çok sayıda yaylı quartet görebilirsiniz, ama piyanolu trio denilince maalesef o kadar çok çıkmıyor karşımıza. Örnekler daha çok kendi alanında yükselmiş büyük solistlerin, bir veya birkaç konser için bir araya gelip çalması şeklinde oluyor. Sürekliliği olan gruplar sayılı. Bizim grup olarak en beğendiğimiz ve takip ettiğimiz trio, Beaux Arts Trio. Bir de ben, genç bir trio olan Busch Trio'yu çok beğeniyorum. Ö. Ü: Emmanuel Ax, Kavakos, Yo-Yo-Ma; Capuçon kardeşler ve Argerich, Rihter, Rosptropoviç, Oistrah gibi birçok yıldızların bir araya gelerek yaptığı konser ve kayıtları takip ediyorum. Ç. Ç: Galiba ben de üçümüzün de birleştiği bir trio olan Beaux Trio diyebilirim. Ö. G: Bence Türkiye'de gençlerin klasik müziğe ilgisi oldukça yüksek. Klasik müziğin mabedi diyebileceğimiz Avrupa ülkelerine baktığınızda, klasik müzik seyircisinin yüksek oranla yaşı büyük kimselerden oluştuğunu görebilirsiniz. Ama bizim ülkemizde durum biraz daha farklı; yaşı büyük insanlar kadar hatta belki daha fazla gençler de konserlerimize ilgi gösteriyor. Bunu sadece trio konserlerimizden yola çıkarak söylemiyorum. Çaldığım orkestralar ile yaptığım konserler ve bu orkestralar ile çıktığım yurtiçi turnelerde de aynı şeyi gözlemledim. Genç nüfusun klasik müzik konserlerine ilgi göstermesi umut verici. Diğer müzik türlerine gelince, evet size katılıyorum ancak hiçbir müzik türünü kalitelidir veya kalitesizdir diye ayrıştırmak istemiyorum. Müzik, insana iyi geldiği, ruhunu dinlendirdiği, bazen düşünmesine sebep olup, bazense coşturup eğlendirdiği için hayatlarımızda. Kişi, kendini hangi tür müziği dinlerken iyi hissediyorsa onu dinlemeli. İlla şu tarz iyidir, bu tarzı dinlerseniz iyi müzik dinlemiş olursunuz diye bir şey olamaz. Ama, hangi türde olursa olsun yapılan müziğin yeterince iyi veya kaliteli olması diye bir şey var. Yani pop müzikte kötü yapılan bir iş kadar, cazda da kötü yapılan var. Ya da elektronik müzikte çok iyi yapılan kadar rockta da çok iyi yapılan var. Sonuç olarak bence önemli olan, yaptığınız işin hakkını vererek müziğinizi en iyi şekilde yapmak ve sizi dinleyenlere en iyisini, en kalitelisini ulaştırmak. Ö. Ü: Kültürü geliştirmek basit: Seçme hakkını keşfetmek ve seçmeyi öğrenmek. Markette karpuzu seçiyoruz, bilmiyorsak seçtiriyoruz, müziğe gelince de pekala aynısı yapılabilir, böyle bir hakkımız var. Elbette eğitim çok önemli orası ayrı, ama okulda hangi derste karpuz seçmeyi öğrendik? Ama seçmeyi seçmek mesele işte. Seçmeyi seçmemek gelişmemek demek. Çoğumuzun yanılgısı kültürü sabit bir kavram sanmak. Tarihe bakın, gelişmeyen bir kültür yoktur. Bizim kültürümüzde yok veya kültürsüz gibi ifadeler kültürümüzle, eğitimimizle yetinip kendimizi soyutlayarak kaçmamızı sağlar. Tabii ki müzik kültürü de gelişen bir olgudur. Farklı türleri ve anlamları olduğu için bu konuya girsem çıkamam. Ama belirtmem lazım ki şarkıcı ve sanatçı birer unvan değil, yani birbirlerinden üstün bir tarafları yoktur, elma ve armut, kiraz ve kavun gibi. Müzik kültürünü geliştirebilmek için müzik eğitimi veren müzik öğretmenlerine büyük iş düşüyor. Çocuğa ne gösterirseniz onu ister, onu yapar. Tavsiyem şu: Amatör olarak müzikle uğraşın, o zaman müzik dinlerken seçici olursunuz. Tanıdığım bazı doktor arkadaşlarımın hobileri var, gitar çalıp elektronik denemeler yapıyorlar, cover gibi. Onların o amatör çalışmaları o kadar değerli ki... Müzik zevkleri de haliyle seçici oluyor. Ç. Ç: Türkiye'de orkestraların yaşı gittikçe gençleşmeye başladı. Eskisine göre daha çok müzisyen yurtdışında çok önemli okullarda yetişip dünyanın en büyük yarışmalarını kazanmaya başladı. Yeni konservatuvarlar, müzik bölümleri açıldı bir çok şehirde. Bu demek oluyor ki müzikle ilgilenen bir kitle var ülkemizde. Eskiden sadece büyük şehirlerde festivaller olurken şimdi yeni birçok festivalin adını duyuyorum. Dinleyicilere gelirsem; bir dönem Barış İçin Müzik Vakfı'nda viyolonsel dersleri veriyordum. Bu vakıf dezavantajlı çocukları bir çatı altında toplayıp o çocuklara gerekli enstrümanları vererek büyük bir orkestra oluşturmuştu. Orada çalıştığım dönemde özü Güney Amerika'ya dayanan El Sistema'nın tanıtımı için yaptığımız bir toplantıda dönemin müzik direktörü olan Venezuelalı şef kendi ülkesindeki dönüşümü anlattı bize. Yaşadıkları şehirde yaklaşık bir milyon nüfus olmasına rağmen 10 yıl içerisinde Sistema'da yaklaşık beş yüz bin kişi gelip birlikte müzik yapmış. Şefin dediğine göre konserlere çok rağbet olmuş bir süre sonra ve insanların kalite beklentisi yükselmiş. Bu sayede de orkestraların kalitesi de aynı oranda artmış. Yani sanırım eğitim bu konudaki en önemli atılım olacak. Biz trio olarak bireysel bile olsa elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Ulaşabildiğimiz kültür merkezleriyle iletişime geçip Türkiye'nin her yerinde konser vermek istiyoruz. Eğer salgın olmasaydı bu konuda birçok atılımımız olacaktı. Önümüzdeki zamanlarda bu haberleri duyabilirsiniz. Ö. G: Bu güzel söyleşi için size çok teşekkür ederiz. Son olarak ilave etmek istediğimiz şey, bu albümün var olmasında ve kayıt aşamasında bize çeşitli şekillerde destek olan herkese ve özellikle sponsorlarımız Muzaffer Kurtcan hanımefendi ve Emek Yağ firmasına teşekkürlerimizi sunuyoruz.


Ezginin Günlüğü'nün 40. yılında hazırlanan ve 29 Mayıs'ta çıkan 40 Yıllık Şarkılar, tüm o değerli şarkıların varlığıyla ve en çok da onun sayesinde yeni ve tazecik bir albüme dönüştü. Grup Gündoğarken'den Burhan Şeşen, grubun 25. yılında da 40. yılında da onlara bir saygı albümü hazırlayıp tanıdığımız başka seslerde Ezginin Günlüğü şarkılarını buluşturarak çok özel bir vefayı ortaya koyuyor. Aslında neden üstlendiniz sorusu yerine belki de neden beni seçtiler diye düşünmek daha doğru. Gerçekten de bu benim müzik hayatımda gurur duyduğum birkaç önemli anıdan biridir. Müziğe aynı yıllarda başlamış iki gruptan; Gündoğarken grubunun bir üyesi, Ezginin Günlüğü'nün tribute projelerinde bir yerde işin yürütücülüğünü yapıyor. Bıçak sırtı bir durum... Nadir Göktürk ve Hüsnü Arkan başta olmak üzere tüm Ezginin Günlüğü ekibine ve de Dokuz Sekiz Müzik'in sahibi yapımcı Ahmet Çelenk' e çok teşekkür ediyorum bana güvendikleri için. Umarım güvenlerini boşa çıkarmamışımdır. Ezginin Günlüğü, Türk Müziği olduğu kadar Türk Edebiyatı için de çok önemli bir grup. Hem yazdıkları şiir tadındaki sözlerle hem de besteledikleri şiirlerle müzik ve edebiyatı çok güzel harmanlayan bir grup. Aslında sanatçı lafı yerine kendime hep müzisyen denilmesinden yanayım ama Nadir de Hüsnü de sanatçı olarak anılmayı fazlasıyla hak ediyorlar. Bir defa her türlü egodan uzak insanlar. Alçakgönüllüler. Muhabbetleri acayip ama dedikodusuz. Paylaşmayı seviyorlar. Bencillikleri yok. Hem özel hayatlarında hem işlerinde tutarlılar. Ne bileyim işte. Onlar dostum benim. Yaptıkları şarkılar da kendileri de arkadaşım. Gündoğarken müziğinde etkileri olduğunu düşünmüyorum. Ama iyi bir filmin, edebi bir kitabın üretimimize nasıl faydası oluyorsa güzel bir şarkının da etkilemesi kaçınılmaz. Ezginin Günlüğü'nde bu güzel şarkılardan çok var. Bana sorarsanız albümde yer alan herkes genç. Albümde yer alacak yorumcuları seçerken ilk düşüncemiz Çeyrekte yer alan hiçbir sanatçının olmamasıydı. Bir de bu şarkıları genç nesillere kimler taşıyabilirdi ve de bu gençler 40 yıldır Ezginin Günlüğü'ne sahip çıkan dinleyicileri nasıl etkilerdi? Zira bu tarz grupların yeniliğe pek de açık olmayan bir kitlesi var. Ama yaptığımız toplantılarda biraz riskli de olsa bu şarkıları bu nesle taşıyabilmek için bu dönemin hikaye anlatıcılarına gerek olduğuna karar verdik. Ve de seçimimizi bu belirledi. Zaten bir önceki albümde az çok tecrübe kazanmıştım, hangi şarkıyı kim söyler anlamında. Can Göktürk, Demet Karaduman, Aylin Ay ve Ahmet Çelenk'in de görüşleriyle bugün elimizdeki albümün şarkı yorumcu eşlemesi yapıldı. Evet aynen... Tam da amacımız buydu. Bir önceki tribute albümü Çeyrekte ve 40 Yıllık Şarkılarda ortak şarkılar var: Sabah Türküsü, Aşk Bitti, 1980, Gemi, Ebruli, Düşler Sokağı, Eksik Bir Şey. Ezginin Günlüğü'nün olmazsa olmaz şarkıları vardı. Bütün külliyatı defalarca taradık, bu şarkılara karar verdik ama bizim karar verdiğimiz şarkılar dışında da şarkılar seçildi katılanlar tarafından. Yani daha önce söyleyenler olmasın ama aynı şarkılar olabilir dediniz. Daha önceki çalışmada klip anlamında bu kadar kapsamlı bir çalışma yoktu. Sanırım 20 şarkıya da klip çekilecek. Hem şarkıların düzenlenmesi hem de çekilecek kliplerin senaryosu tamamen sanatçıların insiyatifinde. Zaten böyle olmasını istemiştik. O kadar çok var ki... Ama Çeyrek albümünde de seslendirilen Eksik Bir Şey Mi Var, 1980, Düşler Sokağı ve Gemi ilk aklıma gelenler.