Bundan altı yıl önce genelev patroniçesi Manukyan'ın hayatını tek kişilik 'Manukyan' oyunu ile sahneye taşayan ve hala oynama devam eden tiyatro oyuncusu, yazar Bahar Hacıbektaşoğlu ile ölüm yıldönümünde Manukyan'ı konuştuk. Hatırlıyorum da çocukken haberlerde ismini sıkça duyduğum biriydi Manukyan. Kim olduğunu tam bilmiyordum ama ondan patroniçe ve vergi rekortmeni diye bahsedildiğini öğrenmiştim. Asıl adı Eveline Matild Chah Muradyan. Türk Ermenisi bu kadın, İstanbul'da bir dönem işlettiği genelevleriyle bir döneme damgasını vurdu. Tam 6 defa vergi rekortmeni oldu. Filmlere konu olacak sıra dışı bir hayat hikayesi var. İşte bu hayat, neredeyse altı yıldır tiyatro sahnesinde yeniden canlanıyor. Manukyan oyununun yazarı ve oyuncusu Bahar Hacıbektaşoğlu ile ölümünün 20. yılında 1990'lara adını yazdıran Matild Manukyan'ı anıyoruz. Çok uzun zamandır sahnede Manukyan, öyle değil mi? Bugünlerde de oynuyorsunuz, üstelik pandemiye inat! Evet, Manukyan 2015 Mart ayından itibaren 6 sezondur sahnede. Pandeminin başladığı ilk gün oyun vardı; her ihtimale karşı belki seyirci gelir düşüncesi ile sahneye gittim ama seyirciyi karşılayamadık. Ne oluyor böyle derken yasaklarla birlikte uzun bir süre oyunu oynayamadıım. Bu ay tekrar oynamaya başlamanın heyecanı var. Prömiyer heyecanı gibi elim ayağım titreyerek sahneye koşuyorum. 18 Şubat'ta Kadıköy Perdesiz Sahne'de seyircisi ile buluşmaya devam ediyor. Çok değerli bir hikayesi var Manukyan'ın. Proje, sevgili Oğuzhan Toracı'ya ait. Bir gün evde tirat çalışıyordum, sanıyorum Hamlet'ten bir parçaydı ve Oğuzhan da beni izliyordu. Çalışmam bittikten sonra Oğuzhan'ı uzun uzun bana bakarken gördüm. Ne oldu? dedim. Bana artık bir şey yapma zamanımın geldiğini ve Manukyanı oynayacağımı söyledi. Şaşırdım ve Nasıl olacak, çok zor dedim. Sonra hemen çalışmalara başladık. Zor bir sürece girdik. Hem metni kaleme alacaktım hem de Matild Manukyan'a can verecektik birlikte. Ciddi bir araştırma sürecinde buldum kendimi ve sonunda metni bitirdim. Daha çok araştırıp Manukyan'ın evine gidip kapısında oturduğum günleri dün gibi hatırlıyorum. Şaşaalı kapılar, kırmızı halılı merdivenler, kapılarında kabartmalı M&M logoları... Oldukça sessiz, bir o kadar da hala görkemini koruyan kapılar. Orada da yazdım bir iki sahne. Oğuzhan da hiçbir şeye değişmeyeceğim bir hediye verdi bana. Projeyi hayata geçirmemi sağladı. Ona ne kadar teşekkür etsem az. Birlikte bir şeyler yaratmanın heyecanı ve derin duyguları vardı üzerimizde. Hayatımız, bu projeyi ortaya koyarken Matild Manukyan'dan ibaretti artık. Çok ama çok çalıştık. Oğuzhan ilk fikri verdiğinde; ölmeden önceki son bir saatinde Manukyan'ın kendisiyle yüzleşeceğini söyleyince müthiş bir heyecana kapıldım. Bu cümleye bir metin sığdırmak için gece gündüz çalıştım. Matild ve Manukyan bir araya gelecekti. Genelev patroniçesi olduktan sonra Matild ismini pek duymuyoruz. Matild, gazete haberlerinde, manşetlerde değil de yazılması gerek duyulan yerlerde yazılmış bir Matild. Manukyan'sa hep manşetlerde bize kendini tanıttı. Biz onu Manukyan olarak bildik yani. Matild ve Manukyan arasında ciddi bir yüzleşme var oyunda. Bu yüzleşmede ona çok zarar vermeden, ince ince yazmaya dikkat ettim. Zarardan kastım, bazı duyguları abartmadan, dozunda ve tadında vermek... Sizin de bildiğiniz gibi Matild Manukyan genelev patroniçesi olmadan önce döneminin en iyi ve başarılı terzilerindendi, hatta ustaydı diyebiliriz. Bu yüzleşmede iğne metaforu var. Delikler ve iğneler, kadınlar ve erkekler... Arkasında durduğu işin muazzam ağırlığı ve gururu. Yüzleşmesinde dağıldığı yerler oluyor elbette. Matild'in gelmesi, kadınlarını görmesi ve son olarak Tanrı ile konuştuğu final sahnesi. Manukyan'ın hayatı, bir iğne ve makineye sığan riskli bir hayattı. Ölmeden önceki son bir saati çok ağır ve yüzleşmesi gereken her şey ile yüzleşip Tanrı ile adeta günah çıkarıyor. Yüzleşmek her insan için zordur. Tanrı ile konuşurken diyor ki; Tahtımın arkası hep yüksekti. Kimse tutamadı. Dokunamadı. Kimsesizler sevdi beni. Kimsesizlere Ana oldum. Tek derdim buymuş. Ölüme inat! Affet Tanrım. Kadınlarıma ana oldum. Günahkar mıyım? Öldürmedim hiçbirini, yaşatmadım da belki; güler miyim? Fakat ağlatmayacağıma eminim. Tanrım beraber uyur muyuz bilmem ama mahşerde uyanacağıma eminim gibi oldukça dokunaklı bir metin oldu. Finalde Tanrı ile konuşurken seyircinin çoğu kez ağladığına şahit oldum. Tanrı ile yüzleşmeden önce oyunda genelevdeki 5 kadınını da canlandırıyorum. Onları sahnede ağırlıyor ve yüzleşiyor. Finalde ise Manukyanı'ın hayatı deniz üstünde son buluyor. Annesi, babası, oğlu, kadınları ve Tanrı ile buluşması... Hayatı ile ilgili verdiği o titiz kararın değişimi ve büyüklüğü ile hesaplaşıyor. Matild Manukyan; 6 kez vergi rekortmeni olan bir genelev patroniçesi. Kendisi bir söyleşisinde bunu çok açık bir dille söylüyor. Çalmıyorum, çırpmıyorum, sattığım kadınların vergisini son kuruşuna kadar ödüyorum. Demek ki namuslu bir vatandaşım. Yaptığım iş sosyal bir hizmettir. Toplumdaki patlamaları önlüyor. Polisler sık sık beni yakalıyor. Böyle giderse memleket vergi kaybına uğrayacak diyor. Kaçmıyor. O bir genelev patroniçesi ve ciddi bir servete sahip. Tıpkı ciddi anlamda sahip olduğu kadınları gibi. Güçlü, yardımsever ve yaptığı işin arkasında dimdik duran çok sevilen Matild Manukyan. Evet, kaynaklarımdan bazıları gazete arşivleri ve internette yazılan haberler. Görüşmek istediğimiz insanlar bizi hiç geri çevirmedi. Görüştüğümüz kişilerden de çok güzel hikayeler ve bilgiler aldık. Yaratım sürecim epey zorluydu. Örneğin yüzleşmeye nereden başlamalıydık... Çok zengin, çok derin bir hayata sahip Matild Manukyan. Bir sürü hikaye ile karşı karşıya kaldık. İnce bir çizgideydi, bıçak sırtı bir metin ve roldü. 87 yaşında öldü ama ölmeden önceki son saati olduğu için kendimi yaşlandıracak bir makyaj veya uygulamaya yapmadım. Rolü oynarken finale doğru oyunun örgüsüne göre oyunda hem Matild hem Manukyan, yalnızca Manukyan olarak yaşlanıyor. Kadınlar, kendi hayatı, ailesi, oğlu, torunları hepsi ile oyunda tekrar buluşuyor. Manukyan'ın ailesi oyundan haberdardı. Gala akşamı oğlu Kerope Çilingir sağlık sorunu yüzünden oyuna gelemedi, kuzeni Manuk Manukyan Londra'dan gelip oyunu izledi. Sonrasında da torunu Dora izledi. Oyunu çok beğendiler. Onların izlemesi ve yanımızda olmaları bizi daha da gururlandırdı. Yazarken en çok etkilendiğim tabii ki kendi hayatından sonra kadınları oldu. Düşünsenize onun çatısı altında yüzlerce kadın var. Öyle çok hikaye dinledim ki bir sürü kişiden onlarla ilgili... Eve girmiyordum. Hep Matild Manukyan'ın kapısına gidiyordum sanki oradaymış gibi, sanki orada bir şey varmış gibi. Aslına bakarsanız çok da yardımı oldu. Basite indirgenebilecek ya da alelade yazılabilecek bir metin olamazdı. Kadınları yazmak akabinde onları oynamak zordu. Tek bir ruha kaç tane kadın sığdırdığını izliyor seyirci. Sahnede tek bir dekor var. O da sandalye. Ah o sandalye... Hiç beklemediğimiz anda Manukyan'dan gelen hediye. Oyunun galası vardı ve davetiye bastırmamız gerekti. Oğuzhan bana İlk açtığı genelevin kapı numarasını bastıralım dedi. Ertesi gün koşa koşa Zürafa sokağa gittim, kapısında duruyorum, amacım fotoğraf çekmek fakat sokağa girmek mümkün değil. Çünkü başka evler halaçalışıyor. Güvenlik izin vermedi tabii, kameralar var her yerde. Bir süre sonra bir beyefendi yanıma gelerek Buyurun ne istiyorsunuz? dedi. Manukyan'ın oyununu sahneye koyduğumuzu ve gala için ilk açtığı evin numarasını çekmem gerektiğini söyledim. Mümkün değil! dedi ve gitti. Ben ısrarla orada beklemeye devam ettim, saatlerce durdum. Sokağın işleyişini izlemeye koyuldum derken beyefendi bir süre sonra yanıma geldi, Bahar hanım, size Manukyan anamızın sandalyesini hediye edelim dedi. Bir süre cevap veremedim. Altı üstü bir sandalye olabilir fakat Matild Manukyan'ın ofisindeki sandalyeydi. Böylelikle oradan o kapının numarasının fotoğrafını çekerek değil de Manukyan'ın sandalyesini alarak döndüm. Oğuzhan ile yaşadığımız bu hikaye çok değerli. O sandalye genelev tarafından bize hediye edilerek sahnedeki yerini aldı. Öncelikle kostümümü giyerdim ve gözlüklerimi takardım. Buluştuğumuzda benimle yüzleşmesini isterdim. Okuduklarımız ve anlatılanlar dışında hayatını bizzat ondan dinlemek muazzam bir an olabilirdi. Matild Manukyan'ın bize anlattığını hayal ettiğimde yine bugün yanımızda olurdu. Zaten yaşarken onunla yapılan söyleşilerde kendisinin oynanmasını istediğini söylüyordu. Hatta Nurseli İdiz'in onu oynamasını istemiş ama olamamış. Oğuzhan ile bu projeye hayat vermek çok ama çok özel. Kolay bir metin yazdığım söylenemez. Tek kişilik oyun elbette zor; ciddi bir disiplin ve çalışma istiyor. Manukyan, bunun katbekat üstüne çıktı. Hala çalışmaya özenle devam ediyorum. Oyun daima kendini yeniliyor ve var ediyor. Sahnede teksiniz. En ufak bir trakta ışık, müzik hepsi birbirine karışabiliyor. Başıma gelmedi değil, geldi. O durumu yönetmek de bir hayli zor. Kimsenin başına gelmesin tabii. Manukyan'ı oynarken büyüyorum, çalışıyorum, çalışıyorum, altından kalkmaya çalışıyorum. Ve ortaya çıkan Manukyan'ı seviyorum. Evet, yine fikrin Oğuzhan Toracı'dan çıktığı yeni bir oyun var ve metni hazır. Heyecanla provaya girmeyi bekliyor. Oynanmaya yakın seyircimiz ile paylaşacağız. Peki, sahnede en çok oynamayı istediğiniz kim? Ben fiziksel olarak Yıldız Kenter'i oynayabileceğinizi düşündüm, ilk aklıma gelen bu oldu. Çok teşekkür ederim. Söylediğiniz benim için çok özel gerçekten. Benzetmenize çok sevindim diyebilirim. Yıldız Hoca çok çok değerli, tarifsiz değeri var hepimiz için, öğrencileri, öğrettikleri, hayata kattıkları, bıraktıkları için... Elbette oynamak isterdim, bu benim için ikinci hediye olurdu. Belki bir gün, neden olmasın? Böyle bir proje gelirse gece gündüz demeden çalışırım, sahnede yatıp kalkabilirim. Çok zor ve ciddi bir sürecin içerisindeyiz ve ne yazık ki üzücü haberlerle karşılaşıyoruz. Açıkçası devlet yardımının bir etkisinin olduğunu düşünmüyorum. Müzisyen ve oyuncular hem işini icra edecek, üretecek, ayakta kalacak hem de yaşayacak! Peki, bu nasıl olacak? Sanata emek veren, gece gündüz üreten, çabalayan, yıllarını oyunculuk ve müziğe adayan yüzlerce yetenekli sanatçı var. Bağımsız tiyatro yapmak kendi başına zaten zor, bir de buna pandemi süreci eklenince, zorluklar iyice çoğaldı. Ama biz sanatçılar bir şekilde üretiyor, üretmeye devam ediyoruz. Sesle, enstrünmanla oyunculukla ve/ya yazarlıkla Bunlar çok değerli. Şu süreçte ekstra destek görmek elbette bizi sevindirirdi ama yeterli değil. Manukyan'a devam etmenin sevinci var. Sürekli çalışıyor ve yazıyorum. Yeni metni yazdım, onun heyecanı da katlandı. Şimdi programını yapmakla meşgulüm. İlerde paylaşacağız.


Gelmiş geçmiş en ünlü genelev patroniçesi Matild Manukyan'ı MANUKYAN isimli tek kişilik oyunda canlandıran Bahar Hacıbektaşoğlu, beyazperdedeki ilk rolüyle yurt dışında ödül kazandı. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteklediği, TRT ve Toklu Yapım'ın ortak yapımcılığını üstlendiği POTA filmindeki Nimet rolüyle; dünyaca ünlü yönetmen Pedro Almodovar tarafından İspanya'da düzenlenen Calzada de Calatrava International Film Festival'inde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülünün sahibi Bahar Hacıbektaşoğlu oldu. Senarist ve yönetmen Ahmet Toklu'nun Pota filmi, semtinde basketbol oynayabileceği bir yer olmaması üzerine bu duruma bir çözüm bulmak için hareke geçen Ahmet'in hikayesini konu ediyor.


Veee maskaradaki en yeni keşfimiz! Yaz aylarında makyaj severlerin beğenisine sunulan ve oldukça yoğun ilgi gören Flormar Big'n Bold Mascara serisi, Volume, Lengthening ve Waterproof çeşitleri ile ekstra siyah, hacimli ve belirgin kirpikler yaratıyor. Performansıyla Bakışları Abartıyoruz sloganının hakkını veren Flormar Big'N Bold maskara serisinde her biri ayrı etkisiyle öne çıkan Volume, Lengthening ve Waterproof isimli 3 çeşit bulunuyor. Hacim etkili Flormar Big'N Bold Volume Mascara kat kat sürüldüğünde dahi ağırlık yaratmadan kirpiklere ekstra ve oldukça etkili bir hacim kazandırıyor. Özel kıl fırçası, en kısa kirpiklere kadar ulaşıyor ve her birini kökten uca sararak dolgunlaştırıyor. Ekstra siyah efekti ise kirpikleri kusursuz bir şekilde renklendirerek, belirginleştiriyor. Serinin kirpikleri uzatan maskarası Flormar Big'N Bold Lengthening Mascara tek sürüşte kirpikleri daha uzun ve daha belirgin yapıyor. Özel silikon fırçası kirpikleri tek tek ayırıyor ve maskaranın her bir kirpik telini sarmasına yardımcı oluyor. Flormar Big'N Bold Waterproof Mascara hava şartları ne olursa olsun kirpiklerde maksimum kalıcılık elde etmek için oldukça ideal... Suya, neme, tere karşı dayanıklı olan bu maskara, topaklanma ve bulaşma yapmıyor. Uzun süreli tutuş ve hacim etkisiyle ilgi uyandırıyor.


Şimdi başımı yukarı kaldır, taa en yukarı bak, dedi kız. Gökyüzünde hiçbir şey görmüyorum, diye cevap verdi çocuk. Hayatının 15 yılını büyük reklam ajanslarında çalışarak geçiren Lulu Lima, Brezilya'da yaşadığı kent Sao Paulo'da açtığı Mil Caramiolas isimli yayıneviyle kendini çocuklar için yazmaya adadı. İlk olarak Minik Gözyaşı Damlası isimli kitabıyla Türkiyeli çocuklarla buluşan Lima'nın yine en az bu kitabı kadar duygu yüklü yeni kitabı Çocuk ve Deniz, fonuna uçsuz bucaksız denizi alarak dev bir kumsalda arkadaş olan iki çocuğun hayallerini konu alıyor. Aslında her şey annenin Şu ilerideki kızı ve denizi görüyor musun? Neden onlarla tanışmıyorsun? demesiyle başladı. İsteksizce kızın yanına giden çocuk, kumsalda tek başına olan kızın yanında durdu ve sessizce bekledi. Çocuğun varlığını hisseden kız ona yer açtı. Ve birden çocuk kızın taktığı renkli gözlüğü fark etti. Çocuk denizden korkuyordu, o yüzden denize giremiyordu. Kız denizi çok seviyordu, çocuğa bacaklarını denize doğru uzatmasını önerdi. İkisi de denize doğru ayaklarını uzattı. Deniz onları sevgiyle kucakladı. Çocuk gördü, kız hissetti. Çocuk gülümsedi. Ama kız bu gülümsemeyi görmedi. Denizden korkan çocuk kızın söylediklerine kulak verdi. Görmediği ama hissettiği denizi seven kız, Denizin sana söylediklerini dinlemelisin dedi. Denizin konuşmadığını düşünen çocuk, kızın söylediklerine şaşırsa da dediğini yaptı. İkisi sessizce denizi dinlediler, ne dediğini duymak için. Denizi sonsuzluğu deneyimlediği yer olarak tanımlayan yazar Lulu Lima'nın özenle seçtiği sözcüklere eşlik eden mavi resimlerde çizer Lala Bessoni'nin hakkını teslim etmek gerek. Her daim denizi görmek istediğini söyleyen Bessoni, yalnızca çocukların değil deniz ile çocukların dostluğunu çizgileriyle öyle güçlü kılıyor ki, kimi zaman kelimelerin susup resimlerin konuştuğu sayfalar, insanı denizin içine çekiyor. Tam da o an çocuklar susuyor, deniz dalgalarını yanına alarak coşkuyla konuşuyor. Lima'nın duygusal metni, Bessoni'nin kitabın ruhuna ruh katan desenleriyle daha büyük bir anlam kazanıyor, adeta bütünleniyor. Kitabı orijinal dilinden, Portekizceden çeviren Sevcan Şahin'in de bu ikilinin yarattığı evrene ulaştığını söylemeden geçmeyelim. Doğanın içinde büyüyen Şahin'in yetişkin edebiyatında da Portekizceden çevirdiği pek çok kitabı okumak mümkün. Kendisinin 2019 Talat Sait Halman Çeviri Ödülü'nü kazandığını da eklemekte fayda var. Çocuk ve Denizin ayrıca bir çocuğun sesinden, sesli kitap olarak dinlenebileceğini biliyor muydunuz? Nobel Çocuk etiketli bu ciltli kitabın hemen üzerinde Sesli Kitap olduğu belirtiliyor. Arka kapakta ise kazınarak ortaya çıkan karekodu okutarak kitabı daha önce pek çok reklam kampanyasına ve çizgi filme ses vermiş Beril Güngörler'den dinleyebiliyorsunuz. Çocukların dünyasını bir çocuğun sesiyle dinlemenin deneyimi ise bir başka güzel. Denizden korkan bir çocuğun ve gözleri görmeyen bir kızın birbiriyle ve denizle olan dostluğunu oldukça yalın bir dil ve kalbi sarıp sarmalayan sıcacık resimlerle anlatan Çocuk ve Deniz, farklılıklara rağmen anlamanın zarafetini ustaca betimliyor ve derinden etkiliyor. Mutlaka okunmalı, okutulmalı.


Bugün 16 Ekim 2007'de bir trafik kazası sonucu kaybettiğimiz Makedon şarkıcı Tose Proeski'nin doğum günü. Yaşasaydı 41. yaşını kutlayacaktı. Bu vesileyle bugün bir kez daha yakın bir tarihte çok kanlı bir iç savaş yaşayan Balkan haklarını müzikte tekrar bir araya getiren böylesine önemli bir figürü anmış olalım. Balkan halkları arasında gerilimin giderek artmaya başladığı bir dönemde, orta Makedonya kasabası Krusevo'da doğdu. 10 yaşından itibaren iç savaşı gördü. Tose Proeski, 80'lerin sonlarında yer aldığı yerel bir çocuk festivali ile müzik kariyerine çok erken adım attı. 2004 Eurovision şarkı yarışmasında, İstanbul'da Makedonya'yı temsil etti. 2006 yılında Hırvatistan'da da en popüler sanatçı ilan edildi. Sırbistan, Karadağ ve Bosna'da; hatta Ukrayna ve Belarus'ta da eşit derecede popülerdi. 2000'lerde farklı Balkan ülkelerinde verdiği stadyum konserleri hep tam kapasite gerçekleşti. BBC Balkanların Elvis Presley'si başlığını attı, Türkiye'de çok defa Tarkan benzetmesi yapıldı. Muhtemelen Balkanlar için bu iki isimden de daha büyük bir figürdü. Çok zor dönemlerden geçmiş, dünya ile bağını tamamen koparmış bir coğrafyanın; modern ve geçmişte yaşananları arkada bırakıp geleceğe bakan yüzü olmuştu. 16 Ekim 2007 sabah saat 6.20'de, Hırvatistan'ın Nova Gradsika şehri yakınlarında çocukluk arkadaşının kullandığı araba kaza yaptı. Kazada yalnızca Tose hayatını kaybetti. Ölümü ile tüm eski Yugoslavya ülkelerinde, Josip Broz'un ölümünden bu yana ilk defa ortak yas tutuldu. Makedonya'da, parlamento oturumu yarıda kesildi ve ulusal yas ilan edildi. Üsküp, Ohrid ve Pirlepe'de binlerce insan önceden organize olmaksızın, şehir merkezlerinde ellerinde karanfiller ve mumlarla toplandı. Tüm eski Yugoslavya ülkelerinde televizyonlarda Tose'nin konserleri ve videolarından oluşan özel programlar yayınlandı, cenaze töreni canlı yayınlarla aktarıldı ve hayranlarının mesajlarını yazdığı bloglar dolup taştı.


Sokak sanatçısı Banksy'nin kimliği hakkında çeşitli iddialar olsa da gerçek kimliği hala bir sır. Dünyaca ünlü gizemli sanatçı, şimdi de Londra metrosundaki çizimleriyle adından söz ettirmeyi başardı. Banks bu defa da Londra metrosunda sefer halindeki bir metro vagonuna koronavirüs temalı resimler yaparken çekilen görüntülerini paylaştı. Bir görevli edasıyla koruyucu kıyafetler ve sprey boyayla metroya binerek resim yapan kişinin videosunu Instagram hesabında yayınlayan sanatçının, videodaki kişi olabileceği tahmin ediliyor. Yaptığı resimlerde insanlara maske takmaya teşvik eden Banksy'nin Maske Takmazsan, Elde Edemezsin ismini verdiği son çalışmalarında maske takmış kemirgenler, örneğin fareler var. Londra'nın sık kullanılan metro ağlarından biri olan Circle Hattı'ndaki bir çizimde bir kemirgen hapşırırken resmedilmiş bir diğerinde de antibakteriyel jel sürerken. Metronun kapısı da boş kalmamış; sanatçı sprey boyayla oraya da I get lockdown, but I get up again yazdığı görülüyor. Londra'da toplu ulaşım araçlarında maske takmak zorunlu ancak sokakta maske takma zorunluluğu bulunmuyor.


Müzisyen Banu Kanıbelli, deprem sonrasında müzisyen dostları Ayşe Tütüncü ve Aysun Sökmen ile birlikte büyük korkular ve kayıplar yaşamış çocukların yüreğini biraz olsun hafifletmek niyetiyle bir parça hazırladı: Kar'a Diyor Ki. Banu Kanıbelli, uzun bir aradan sonra Kar'a Diyor Ki ismindeki teklisi ile yeniden yüzünü çocuklara dönüyor. Kara'nın, Kanıbelli'nin Bülent Ortaçgil'nin müzik direktörlüğünde yaptığı 1998 tarihli ilk çocuk şarkıları albümü ve hikaye kitabı Kar'adan geldiğini biliyoruz. Bu tekli ile de tüm çocuklara yönelmekle birlikte, özellikle korkular, kayıplar yaşamış küçük dostlarına sesleniyor. Küçük dostlarına empatiyle yaklaşarak şarkıyla birlikte resim yapmaya davet ediyor. Kar'a Diyor Ki nin prodüksiyonunda yine değerli müzisyenler yer alıyor. Şarkının düzenlemesi Ayşe Tütüncü'ye ait. Piyanoyu Ayşe Tütüncü, flütü Aysun Sökmen çalıyor. Kar'a Diyor Kinin, ayrıca enstrümental versiyonu çocukların resim/sanat çalışmalarına veya uykularına eşlik etmesi amacıyla hazırlanmış. Tekliden elde edilecek gelirin bir yıl boyunca, deprem bölgesinde yürütülen çocuk ve sanat odaklı çalışmalara aktarılması planlanmış. Banu Kanıbelli, bağımsız olarak yayımladığı bu şarkıyla birlikte, Nisan ayında çıkacak yeni bir çocuk şarkısının müjdesini de veriyor. Kar'a Diyor Ki, 24 Mart'tan itibaren tüm dijital platformlarda yayında.


2023'ün merakla beklenen filmi Barbie The Movie tüm dünyada gişe rekorları kırarken filmin müziklerinden oluşan albümü Barbie The Albüm de Atlantic Records etiketiyle yayımlandı. Türkiye'de en çok izlenen, son yılların en iyi hafta sonu açılışlarıyla gişe hasılatı kıran 397 bin seyirciyi ağırladığı, Barbie The Movie filmi, başarılı grafiği karşısında sosyal medyada da paylaşımları ile gündemden düşmüyor. Sosyal medyada Barbie The Movie albümünden şarkılar eşliğinde rekor paylaşımlarda bulunan izleyenler, albüme de büyük bir merak uyandırdı. Bruno Mars, Miley Cyrus gibi isimlerin ve pek çok başarılı prodüksiyonun süpervizörü olan Mark Ronson yönetiminde hazırlanan albüm, geçtiğimiz haftalarda piyasaya sunulan Dua Lipa'nın Dance The Night, Nicki Minaj, Ice Spice & Aqua Barbie World, KAROL G Watati ve Charli XCX 'in Speed Drive gibi şarkıların ardından albüme sürpriz olarak eklenen Billie Eilish ve Sam Smith gibi dünya çapında süperstarlardan oluşan yıldız kadro ile tamamlandı.


Yılın en heyecanla beklenen filmi Barbie The Movie, açılış hafta sonunda gişe rekoru kırdı. 21 Temmuz Cuma günü gösterime giren film, dünya çapında 377 milyon dolarlık hasılat elde ederek 2023 yılının en iyi açılış yapan filmi oldu. Tüm dünyada pembe çılgınlığı yaratan ikonik bebek Barbie'nin hikayesi vizyondaki ilk hafta sonunda gişe rekorları kırdı. Türkiye'de Boxoffice Türkiye'nin ilk sırasına yerleşen film, aynı gün vizyona giren ve yine sinemaseverler tarafından merakla beklenen Oppenheimer ve Mission: İmpossible Dead Reckoning Part One filmlerini geride bıraktı. İlk hafta sonunda 397.247 kişiyle buluşan Barbie, 42 milyon 775 bin hasılat elde etti. Oppenheimer ise 40.427.880 hasılat ile 360.041 kişiye ulaştı. Yönetmen koltuğunda üç Oscar adaylığı bulunan Greta Gerwig'in oturduğu ve senaryosunu Noah Baumbach ile birlikte kaleme aldığı film, bir kadın sinemacının yönettiği en iyi açılış yapan film olarak da tarihe geçti. Oyuncu kadrosuyla da dikkatleri üzerine çeken Barbie'nin Margot Robbie ve Ryan Gosling'in başrollerdeki performanslarına, Kate McKinnon, Issa Rae, Hari Nef, Simu Liu, Ncuti Gatwa ve Kingsley Ben-Adir gibi oyuncuların canlandırdığı karakterlerin çeşitli versiyonları eşlik ediyor. Barbie diyarında varoluşsal krizler yaşayan ve kendini bir anda gerçek dünyada bulan ikonik bebek Barbie'nin macera ve eğlence dolu hikayesini konu alan film, tüm Türkiye'de 323 sinemada 731 salonda izlenebiliyor.


Yönetmen ve senarist Simone Manetti'nin, Pippa Bacca olarak bilinen performans sanatçısı Giuseppina Pasqualino di Marineo ve arkadaşı Silvia Moro'nun tüm dünyaya barış mesajı vermek için otostopla çıktıkları yolculuğu anlatan sarsıcı belgeseli BARIŞ GELİNİ: PIPPA BACCA, 20 Ağustos'tan itibaren sadece MUBI'de. 37. Torino Film Festivali'nde Gli Occhiali Di Gandhi ödülünü kazanan belgesel, başkalarına güvenirseniz karşılığında iyi şeyler alırsınız düşüncesiyle çıkılan yolculuğa dair hiç bilmediğimiz detaylar ve mahrem anlarla karşı karşıya getiriyor seyirciyi. 2008 yılında beraberimizde götüreceğimiz tek elbise, yolculuk boyunca üzerinde birikecek tüm kiri görebileceğimiz beyaz bir gelinlik olacak mesajıyla, Milano'dan başlayan ve trajik bir şekilde Türkiye'de son bulan uluslararası yolculuğun manşetlere yansımayan gerçek hikayesini izliyoruz. Pippa Bacca'nın etrafındaki herkese ilham veren kişiliğine odaklanan bu dokunaklı belgesel, onun yolculuğunun asıl amacı olan umut ve güven hissini, dostlarının anlattığı hikayeler aracılığıyla tüm insanlığa yaymaya devam ediyor.


İki çok sevdiğim gazeteci aynı kitapta! Biri soruları soruyor, diğeri yanıtlıyor. Yakın zamanda BirGün Pazar gazetesinin sorumluluğunu üstlenen gazeteci yazar Barış İnce, yaptığı haberlerle çok konuşulan muhalif gazeteci yazar Timur Soykan'ın mesleki kariyerini ve medyanın dönüşümünü bir nehir söyleşi kitabında anlattı. DeliDolu etiketiyle çıkan İyi Gazetecilik, İyi ki Gazetecilik, Soykan'ı biraz daha tanımak ve iyi gazeteciliğin tam anlamıyla ne demek olduğunu öğrenmek için okunması gereken bir kitap. Ben de sorularımı, soruları soran ve bu kitabın çıkmasına vesile olan Barış İnce'ye yönelttim. Aslında Tudem yayınlarında editör olduktan sonra Delidolu markamızla ilgili bir toplantı sırasında aklımıza geldi. Çeşitli bölgelerde zorlu şartlarda uzun yıllar görev yapan Polonyalı ünlü gazeteci Ryszard Kapuscinski'nin deneyimlerini paylaştığı Bu İş Siniklere Göre Değil adlı bir kitap Delidolu etiketiyle çıkmıştı. #Okumak temasıyla çıkan bu kitabın Türkiye versiyonu olur mu, olursa kim olur diye düşündük. Tabii 2022-2023 yılına baktığımızda gazetecilik açısından en büyük ödüllerin geldiği haber, 6 yaşında bir kız çocuğunun evlendirilmesi ile ilgili olan Timur Soykan'ın BirGün'e yaptığı haberdi. Elbette gazeteciliğin dünü bugünü gibi bir konu tek haberlik bir habercilik başarısı ile anlatılamaz. Timur Soykan ise yaklaşık 30 yıldır bu işe emek veren, ana akımda yöneticilik yapmış, gazeteciliğin etik değerlerini önemsemiş, sendikalı olduğu için bedel ödemiş, kalemini satmamış bir isim. Tüm bunlar, son yılın habercilik olayıyla birleşince Timur abi konusunda uzlaştık. Sonra kendisini aradım, sağ olsun kırmadı. Kapakta fotoğrafıyla böyle bir kitabın çıkması kendisini biraz mahcup etti. İçinde etik kaygıların sürdüğünü, devrimcilikten gelen olgunluğun ve tevazunun değişmediğini bu projede de hep fark ettim. Sonuçta aynı gazetede birlikte çalışan insanlarsınız. Bu kitap için bir araya gelmek çok zor olmasa gerek ama hayat hepimize türlü meşguliyetler veriyor. Timur'un ajandası ile seninki de epey dolu olsa gerek. Kitabın başında Gezi Pastanesi'ndeki buluşmanızdan bahsetmişsin ama ben Ajandakolik okurları için senden ayrıca dinlemek isterim. Ben epey zorlandım bu konuda. Çünkü ben 2018'den beri İzmir'de yaşıyorum. Tudem'in merkezi de İzmir'de... 3-4 gün bu iş için İstanbul'a gitmem gerekiyordu. Bu süreçte de Timur abinin bana tüm gününü ayırması gerekiyordu. Ortak tarih bulmakta zorlandık. Bulduk, çok acı bir deprem süreci oldu ve erteledik. Sonra buluştuk, bu kez de fotoğrafçı abimiz Servet Dilber'in aynı tarihte deprem bölgesinde olması gerekti. Üstelik Timur abinin geç kalmaları da acaba yetişecek mi kaygısı yarattı. Beyoğlu bizler için önemli bir merkez. Ben İstanbul'da yaşarken hep Avrupa yakasında oturdum. Timur abi de uzun süredir Avrupa yakasında. İkimizin de tarihinde ortak nokta Beyoğlu olunca oradaki mekanları tercih ettim. Gezi Parkı, The Marmara, Gezi Pastanesi, Ara Cafe, sahaflar... Hepsi bizim mekanlarımız oldu. Çok da güzel oldu. Evet Beyoğlu ortak hafızamız, mücadele ettiğimiz bir yer. Arkadaşlarımızla buluştuğumuz, hayatı paylaştığımız da bir yer. 2018'de ben taşınırken bozulma gözle görülür haldeydi. Ancak şu anda piyasa mekanizmasına da bağlı olarak tüm İstiklal caddesi kendisini Ortadoğulu zengin turistlere adapte etmiş. Bu kaçınılmaz bir son. Devlet politikanız bir ülkeyi ucuzlatıp din ve alışverişle sunmak olursa en güzel caddeniz de bu hale gelir. O fotoğrafı konuşurken gerçekten de Beyoğlu'ndan bahsediyorduk bu arada. Ama o kısmı kayda almadım. Belki başka bir söyleşide Beyoğlu'nu daha ayrıntılı konuşuruz. Yaşı 50'ye yaklaşmış, 20 yaşından beri mesleğin içinde olan, Türkiye'nin en çok satan gazetesi olan Posta'da haber müdürlüğü yapmış, esas haberlerini ise demokrasi mücadelesinde Yeni Yüzyıl ve Radikal'de yapan, şu anda karanlığa karşı mücadele edip tehditlere boyun eğmeyen birinden bahsediyoruz. Muhalif isimlere dair bile pek çok laf edilir. Parayla ilişkiden tutun, particiliğe, ahlaki kimi sorunlardan, altında çalışanlara kötü davranışlara, kibirli tavırlara kadar... Timur Soykan'la ilgili olumsuz hiçbir söz duyamazsınız. Yaşının çok ötesinde bir isim olduğunu düşünüyorum. Üstelik anlattığı tanıklıklara da bakarsanız son 30 yılı çok iyi bir şekilde ortaya koyarsınız. Buraya nasıl geldik sorusunun yanıtını da bulmaya yaklaşırsınız. Bakış açımız değil tercihlerimiz farklıydı. Dürüst gazeteciler için iki seçenek olur önünüzde. Ana akım dediğimiz yerde kalmaya direnip orada iyi şeyler yaparak biraz olsun kitleleri doğru bilgilendirmeye çalışmak. İkincisi seçenek ise güçlü bir muhalif medya kurmaya çalışarak orada istediğimizi özgürce söylemek ve orayı kitlesel hale getirmeye çabalamak. İkisinin de zorlukları var. Ben ikincisini seçtim. Ben de iyi şartları olan bir ekonomi dergisindeydim ve 2 yıl sonra BirGün'e kendi isteğimle gittim zira. Timur abi ana akımda direndi ve istediklerini yapmayı başardı da... Bu bir bakış açısı farkından ziyade hayatın içindeki tercihler, olanaklar, tahammül seviyesi gibi şeylerle ilgili... Yoksa geldiğimiz nokta yine aynıdır. Senin gazeteciliğe ilk başladığın yıllara gidelim. Aslında İngilizce İktisat bölümü mezunusun, sonra Siyaset bölümünde yüksek lisans yapıyorsun. Lisansın son senesinde yazarak nasıl geçinebilirim düşüncesiyle kariyer sitesinden ekonomi muhabirliği işlerine başvurdum. Oraya gelmeden önce üniversite yıllarında çıkardığımız bir ekonomi dergisi vardı Karınca diye... O dergi iktisat fakültesinde meşhurdu epey. İktisat okuduğum için ailemin beklentisini de düşünerek ekonomi yazmam gerek düşüncesindeydim. Businessweek dergisinde çalışmaya başladım. 2 yıl kadar çalıştım. Uyanma sorunum olduğu için şirketin yanındaki binadan ev tuttum. Güzel bir ortamdı. İyi editörler, haber müdürleri vardı. Erdinç Ergenç, Levent Gürses ilk aklıma gelenler. Kitabın fotoğraflarını çeken Servet Dilber de o dönem orada fotoğraf editörüydü. Hepsi alanında iyi isimler. O dönemde Yıldız Teknik'te de siyaset bilimi yüksek lisansı yaptım. Ekonomiye bakışım politikleştikçe, yaptığım işle yazdıklarımın uyumlu olması gerektiğini düşündüm. Güzel bir veda ile kimseyi kırmadan, dökmeden BirGün'e geçtim. Bu geçiş 2007 senesinde oldu. Sonrası malum, orayla özdeşleştik adeta. Ben muhabirlik hemen hemen hiç yapmadım. Çok kısa bir süre dergide ekonomi muhabiriydim sonra editör yardımcısı, editör gibi görevlere geçtim. BirGün'de de editör olarak işe girdim ama 6 ay sonra haber müdürü oldum. 2009'da da yayın müdürlüğüne getirildim. Hep haberleri/yazıları daha etkili sunmaya çabalayan bir kişiydim. İnsanlar neyi sevdiğini ve neyi daha iyi yaptığını fark ettiğinde daha başarılı olur. Benim eski ekonomi yazılarıma bakarsanız orada da hikaye ile girişler, öykü tadında makaleler görürsünüz. Dergi buna izin veriyordu. Gazete başta müsaade etmedi. Ben de Pazar ekinde bunları yaptım bir süre. Sonra da haberleri birinci sayfada ilginç sözcüklerle, cümlelerle vermeye başladım. Diyalog tekniği ile başlıklar atıyordum. İçini de ona uygun hale getiriyordum. Edebiyatla gazetecilik arasında bir bağ olduğunu düşünürüm. Özünde hikaye vardır ve o hikayenin iyi anlatılması vardır. Halkın çıkarına olan bilgileri; cesaretle, önceden, anlaşılır ve etkili bir şekilde vermek iyi gazeteciliktir. Bunlardan biri eksik olursa başarılı bir iş ortaya çıkmaz. Korkarsanız iyi haber yapamazsınız. Halkın değil de şirketlerin, hükümetlerin, yerel yöneticilerin çıkarına haber yaparsanız bu da olmaz. Haberi önce vermezseniz birileri o haberi daha kötü bir şekilde ezebilir. Anlaşılır ve etkili olmazsanız, haber kendi değerini bulamaz. Binlerce enformasyon arasında yok olur gider. Evet yetişkinler için üç, çocuklar için bir roman yazdım. Bu arada benimle aynı adı ve soy ismi taşıyan bir kişi daha var ve onun da bir kitabı var. İnsanlar karıştırıp onu da alabiliyor. Benim iki kitabım Can Yayınları'ndan bir kitabım da İnkılap Yayınları'ndan çıktı. Bir de Can Çocuk'tan çıkmış çocuk romanım var. Başka romanım yok. Bu arada Tudem Yayın Grubu'nun güzel bir projesi var Sen De Oku diye. Dislektik ve okuma güçlüğü çeken çocuklar için, onların anlayabileceği şekilde eserler kaleme alınıyor, klasikler de önemli yazarlar tarafından yeniden yazılıyor. Bu heyecan verici bir proje. Ben de Jack London'un Beyaz Diş adlı romanını okuma güçlüğü çeken çocuklar için, özünü koruyarak yeniden anlattım. Yakında çıkacağını düşünüyorum. Evet evet, ben de o projeye emek vermiş birkaç yazarla daha önce burada söyleşiler yapmıştım. Bu fikirler, bir nehir söyleşi yapayım şeklinde gelmiyor bana. Fikir heyecanlandırırsa öneren, onun neresinde olabilirim diye düşünen biriyim. Yani örneğin daha önce iki tane belgesel çektim ama ben bir film çekeyim, yönetmen olayım diye yola çıkmıyorum. Bu hikaye anlatılmalı diyorum, bu kitap yapılmalı diyorum. Ben bu işin neresine uygunum diye bakıyorum. Projeyi ve benim bu proje için yapabileceklerimi aynı anda paylaşıyorum, paydaşları da heyecanlandırırsa yapılıyor. Ama bir yola çıktıysam yaptığım işi iyi yapmaya çalışıyorum. Beğenmeyen olabilir tabii ama kimse bu işte emek yok diyemez. O anlamda, bu yapılmalı diye düşüneceğimiz her şeyin içinde olurum. Tudem Yayın Grubu açık fikirli ve birikimli insanlar tarafından yönetiliyor. Güçlü de bir kurum. İzmir'de olmaları benim için büyük bir şans oldu. Umarım yolculuğumuz uzun sürer ki beni tanıyanlar, iş arkadaşlığımın da yol arkadaşlığımın da çok uzun olduğunu bilir. 20 yıl önce aynı yerde çalıştığımız Servet abinin beni kırmayıp kitap için fotoğraflarımızı çekmesi de buna bir örnektir. Güven en önemli şey ilişkilerde... Nehir söyleşi ya da başka alanlarda, beni heyecanlandıran bir şey olursa, önerilerimi sunmaya devam ederim. Dediğim gibi her öneri kabul görmek durumunda değil. 2005-2018 arasında kesintisiz ve aktif, sonrasındaki beş yılda da dışarıdan katkılarla sürdürdüğüm bir gazetecilik yaşamım oldu. Şu anda da BirGün Pazar Gazetesi'ne katkı sunuyorum. Benim dediğim şey edebiyattır ama baktığınızda bu mesleğe de 20 yıla yakın emek vermişim. Son 16 sene BirGün dışında bir yerde gazetecilik yapmamışım, yapmayı da düşünmemişim. Belki ülkenin en karanlık dönemlerinden birini baştan sona izlemişim, gerçeğin arkasında durarak bu çarka çomak sokmuşum. Bağımsız bir gazetenin yaşamasına ve tanınmasına katkı koymuşum. Neticede üç defa hapis cezası almışım, bir kez de iki yıl süren bir davada müebbetle yargılanıp beraat etmişim ki bunlar bana sağlık sorunları olarak geri dönmüş. Evladıma bırakacağım en önemli mirastır. Daha ne diyeyim!


Türk Müziğinin efsane isimlerinden ve 7'den 77'ye büyük bir hayran kitlesine sahip sanatçı Barış Manço, doğumunun 80. yıl dönümünde sıra dışı bir etkinlikle anılıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin bağlı kuruluşlarından İETT Genel Müdürlüğü, merhum sanatçı Barış Manço'yu sürpriz bir etkinlikle anıyor. Bir otobüsünün dış cephesini tamamen Barış Manço ve onun doğum yıl dönümü için tasarlayan İETT, aracı sanatçının doğum tarihi olan 2 Ocak 1943'e atıfta bulunarak sefere başlattı. Kadıköy Recep Peker Caddesi'ndeki sanatçının ismine özel tasarlanan Barış Manço Durağına da uğrayan otobüs, İstanbullulardan büyük beğeni topladı. Unutulmaz sanatçının 80. doğum yıl dönümüne özel hazırlanan Barış Manço anma otobüsü, İETT'nin Kadıköy Göztepe GZ1 hattında 1 hafta süreyle hizmet vermeye devam edecek.


Ne sesti be dediklerimizdendi. Sayısız karaktere ses verdi. Kuşkusuz bunlar arasında en ünlüsü çizgi film Taş Devri'ndeki Barni karakteriydi. Tiyatro oyunculuğu yanı sıra birçok film ve dizide oynadı. TRT ve özel televizyonlarda birçok dizi, gençlik programları, çocuk programları ve müzik-eğlence programları yaptı. Sanatçı Bülent Yıldıran'ı 64 yaşında kaybettik. Tiyatro Halkevleri'nde amatör olarak başladı. 1977 yılında ilk profesyonel deneyimini Öncü Sahne'de yaşadı. Daha sonra Ankara Halk Tiyatrosu, Sanat Evi, banka tiyatroları, Ali Hürol Tiyatrosu, Ankara Komedi Sahnesi, Kaktüs Kabare, Ankara Ekin Tiyatrosu gibi tiyatrolarda hem oyunculuk hem de rejisörlük yaptı. Tiyatro oyunculuğu yanı sıra birçok film ve dizide oynadı. TRT ve özel televizyonlarda birçok dizi, gençlik programları, çocuk programları ve müzik-eğlence programları yaptı. Özellikle Taş Devri çizgi filmindeki Barni karakterinin sesi olarak tanınan Yıldıran, sayısız karaktere ses verdi.


Televizyon izleyicisinin özenle takip ettiği pek çok yapımın senaryosuna adını yazdıran, geçmişten günümüze pek çok dergi ve gazetede yazılarıyla var olan Başar Başaran'ın Amsterdam isimli yeni romanı Doğan Kitap tarafından yayımlandı. Amsterdam, eski sevgilisinin düğünü için İstanbul'dan Amsterdam'a giden ve orada gerçekliğinden bir türlü emin olamadığı bir gece geçiren bir yazarın hikayesi. Karlar altında bir kentte, Atina'dan Girne'ye Amsterdam'dan İstanbul'a, düne, bugüne, yarına uzanan bir gece geçirir. Her şey sislidir. Birden fazla kurgunun birbirinin içine tutarlı biçimde karıştığı metin, öte yanıyla bir kuşağın romanı görünümündedir. Dertlenen, içine kapanan, arayan, aradığını bulamadıkça daha da kapanan ama dışa dönük taklidi yapmak zorunda kalmış kuşağın romanı. Ara kuşak diye bile anılmayan bu kuşağın coşkuları da hüzünleri de bir arada.


Yunus Nadi Roman Ödüllü Başar Başarır bu defa okurları 2001 yılının şenlikli günlerine geri götürüyor. Kent Kitabı (1992), Eski Şehrin Ayazı (1996), Nedir Hayat (2000), Getirin O Günleri Yakalım Bu Öyküleri (2003), Çıktığınız Hevesle İniniz (2004), Düzenboz (2012), Teklifinizle İlgilenmiyorum (2013), Bize Umut Gerek (toplu öyküler I, 2014), Havaalanında Satılmayan Kitaplar'ın yazarı Başar Başarır, bu defa Dolunay İki Gece Sürer ile yaşanan beklenmedik bazı aksaklıkların büyük fırsatlara, hüsranların diri umutlara, zıtlıkların muhabbete, her türlü çılgınlığın da hayırlara vesile olduğu, tabiri caizse ters köşelerle dolu muzip, hınzır, capcanlı bir romanla okurun karşısına çıkıyor. Geleceğin mühendisi başarılı öğrenci Gamze ile köy enstitüsü mezunu babası emekli öğretmen İhsan Sami Bey... Bu ikili arasında uzanmakta olan fay hattı, Gamze'nin annesi Feriha Hanım'ın vefatından beri hayli aktiftir.


Yeni mezun sanatçı adaylarını profesyonel hayata geçişlerinde destekleyen BASE, dördüncü yılında gündemin nabzını tutarak sanatseverleri Uzak Yakın temasıyla buluşturuyor. 20-25 Kasım 2020 tarihlerinde Tophane-i Amire'de kapılarını açacak olan sergi, bu yıl 22 şehir, 32 üniversiteden 102 sanatçının katılımıyla gerçekleşiyor. 20-25 Kasım tarihleri arasında Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi'nde kapılarını sanatseverlere açacak olan 'çok sesli' ve 'dinamik' sanat platformu BASE, Türkiye'nin geleceğine ışık tutan yeni mezun genç sanatçı adaylarının eserlerini aynı çatı altında buluşturmaya devam ediyor. 2020 seçkisi için 76 üniversiteden 1194 başvuru alan BASE'te seçici kurul değerlendirmesiyle toplamda 22 şehir, 32 üniversiteden 102 sanatçı yer alacak. BASE, resim, video, heykel, yerleştirme, fotoğraf, seramik, cam ve grafik tasarım gibi pek çok farklı sanat dalından 117 yaratıcı üretimi sanatseverlerle aynı mekanda buluşturacak. BASE 2020, tüm hijyen ve güvenlik önlemlerinin ışığında Uzak Yakın temasıyla ziyaretçileri ağırlayacak. Türkiye'nin yeni nesil sanat dünyasına ışık tutarken, mezuniyetten profesyonelliğe geçiş yapan genç sanatçılara destek olmayı amaçlayan BASE 2020'nin seçici kurulunda, Ayşe Erkmen, Ayşe Umur, Azade Köker, Derya Yücel, Eda Berkmen, Gökşen Buğra, Lalin, Akalan, Leyla Gediz, Meriç Hızal, Moiz Zilberman, Nancy Atakan, Onur Gökalp, Öner Kocabeyoğlu, Osman Erden, Saruhan Doğan, Vahap Avşar, Yusuf Sevinçli gibi Türkiye sanatına yön veren alanında uzman isimler bulunuyor. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın katkılarıyla, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi paydaşlığı ve Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi ev sahipliğinde, Kale Grubu ve TEB Özel Bankacılık eş sponsorluğunda ve Digilogue'un dijital sanat partnerliğinde gerçekleşecek olan BASE, sergiyi online ziyaret etmek isteyenler için bu yıl 'www. base. ist' adresinden de gezilebilecek. Güzel Sanatlar Fakülteleri'nden yeni mezun genç sanatçı adaylarının farklı bakış açılarıyla ürettiği eserleri hem fiziksel hem de sanal alanda sanatseverlerle buluşturacak olan BASE, sanat dünyasının değerli isimlerini ağırlayacak olan ''BASE Talks'' programını da bu yıl ilk defa online platforma taşıyor, dileyen herkese diledikleri yerden ilham verici konuşmaları dinleme imkanı sunuyor. 20'i aşkın panelde yaklaşık 30 konuşmacıyı ağırlayacak olan ''BASE Talks' program www. base. ist adresinden canlı olarak takip edilebilecek. Bu yıl BASE Talksta şimdiden yerini alan isimler arasında Adnan Yıldız, Ali Kerem Bilge, Ayda Elgiz, Berat Işık, Burak Delier, Cins, Çelenk Bafra, Derya Yücel, Didem Yazıcı, Elmas Deniz, Ergin Çavuşoğlu, Günnur Ozsoy, Huo Rf, Leman Sevda Darıcıoğlu, Melek Gencer, Melis Terzioğlu, Nermin Kura, Nermin Saybaşılı, Selim Birsel, Serkan Özkaya, Serkan Taycan, Tansa Mermerci Ekşioğlu, Vahit Tuna, Yekhan Pınarlıgil gibi değerli isimler yer alıyor. Genç sanatçı adaylarına üretimlerini sergileme ve sanat dünyasının önde gelen isimleriyle birebir tanışma alanı yaratmayı amaçlayan BASE, aynı zamanda sanatseverler ve yaratıcı endüstrilerin de genç yetenekleri keşfetmesine aracı olmayı amaçlıyor. BASE, 20-25 Kasım tarihleri arasında ücretsiz olarak ziyarete açık olacak. Sağlık Bakanlığı'nın koronavirüs önlemleri kapsamında sanatseverlere güvenli koşullarda sergiyi gezme olanağı sağlanabilmesi adına sergi süresi boyunca sınırlı sayıda ziyaretçi kabul edileceğinden www. base. ist sitesi üzerinden ziyaret günü ve saat aralıklarının incelenerek önceden kayıt olunması zorunludur.


Mozart Kızı, Nannerl'in erkek kardeşinin gölgesinde kalmasına ve kadınların org ve keman çalmasının ya da beste yapmasının hoş karşılanmadığı zamanlarda yaşamasına rağmen hayallerinden vazgeçmeyişinin hikayesidir. İki çeyrek notalık vuruş, bir üçlük, iki yarım nota ve dört tane on altılık ne anlama gelir? Eğer Johann Georg Leopold Mozart'ın çocukları; Wolfgang Amadeus Mozart ve Maria Anna Walburga Ignatia Mozart gibi doğuştan gelen müzik yeteneğinizi kullanıp, aranızda iletişim kurmak için notalarla bir alfabe yaratamıyorsanız, bunun Erişteye benzeyen şey nedir? anlamına geldiğini bilememeniz elbette olağan. Mozart Kızı Kanadalı şair ve yazar Barbara Nickel tarafından, büyük bir kısmı gerçek olaylardan alınarak, kurmaca bir eser olarak yazılmış. Leopold Mozart'ın kızı; Maria Anna Walburga Ignatia Mozart'ın, kısaca Nannerl'in; kendinden dört yaş küçük kardeşi, tüm zamanların en önemli klasik bestecilerinden Wolfgang Amadeus Mozart'ın, kısaca Wolfi'nin gölgesinde kalmasına ve kadınların org ve keman çalmasının, beste veya doğaçlama yapmasının hoş karşılanmadığı zamanlarda yaşamasına rağmen hayallerinden vazgeçmeyişinin hikayesidir. Tarihi bir karakterden, hele ki bir sanatçının hayatından bahseden, sanatsal nitelikteki kitaplar çoğunlukla kişiye veya konuya merak duyanların ilgisini çekip, büyük bir okuyucu kesimi tarafındansa önyargılı karşılanabiliyor. Kitabı elime ilk aldığımda, daha ilk satırlardan sıcacık kucaklanacağımdan, açıkçası ben de habersizdim. Yazar, Nannerl'in iç dünyasını, kendi ağzından öyle samimi bir şekilde yansıtmış ki, hikayenin başladığı, Nannerl'in 12. Yaş gününe gidip, elinden tutma isteği uyandırıp, kitap boyunca da bu isteği korumamızı sağlıyor. Kardeşi, büyük deha Wolfgang Amadeus Mozart, farkında olmadan tıpkı ablası gibi okuyucuyu da kıskandırmayı başarıyor. Kitap boyunca bu kıskançlığın yanında, geçmişten bugüne süregelen kadın-erkek ayrımcılığının doğurduğu üzüntü, öfke ve nihayetinde feminizme göz kırpan sorgulamalar da eşlik ediyor. Kemanın da orgun da erkekler tarafından çalınması gereken enstrümanlar olarak görüldüğü, kadınların besteleme ve doğaçlama yapmalarının hoş karşılanmadığı o dönemde, içindeki isteğin ve yeteneğinin köreltilmesine izin vermeyen Nannerl, ona dayatıldığı gibi kibar bir hanımefendi olmayı değil, dünyadaki en ünlü besteci olmayı diliyor. Kardeşi Wolfi, kendisinin almasına gerek duyulmadığı ama bir sanatçı için elzem olan müzik eğitimini babasından alırken, o ise Wolfi'nin dolabını toplamakla, annesine mutfakta yardım etmekle meşgul ediliyor. Yine de tüm bunlar ütü yaparken bir yandan da senfoni bestelemesine engel olamıyor. Çünkü o evlilik hayali değil, tek başına var olma hayali kuruyor. Kendine yakıştırıldığı gibi erkekler için değil, sıradan bir günde de güzel bir şeyler giyilebileceğini düşünüyor. Ve pastasından çıkan yüzüğün, ileride evleneceğine dair bir işaret olduğunu öğrenince, sergilediği müzik performansından sonra herkes onu alkışlarken, elini tutup öpen bu evlendiği kişiyi hayaline uyduramayıp, tek başına reverans yapmayı tercih ediyor. O zamanlarda, ki 18. yüzyıldan bahsediyorum; küçük yaşta kadın işi erkek işi diye kodlanan uğraşların, bugün hala daha geçerliliğini koruması, bunca yol alan insanlığın bazı yolları pek yavaş katetmesi ve günümüzde bu konuyla ilgili örneklerin kanlı canlı, bilinçli veya bilinçsiz etrafımızı kuşatması gerçekten can yakıcı ve bunun insanlık için en acı yanlarından biri de, Nannerl kadar tutkulu ve cesur olamayıp, kendini ifade edemediği için hiç sesi çıkmadan yitip giden bilinmez yeteneklerin olası varlıkları, tek bir çiçek açamadan solup hiç oluşları. Kitapta da tam olarak bu kabul edilemez tutumdan nasibini almış, Sopherl adında, kocası keman çalmasını istemediği için, aynı gün kemanını, kendi sesini, gülüşünü ve yapmayı sevdiği diğer her şeyi kutuya kapatan ders niteliğinde bir karakter var. Neyse ki bazılarımızın hikayeleri bir dönem ne kadar acıklı olsa da bazen dizginleri elimize alma şansımız oluyor. Tıpkı Sopherl gibi o şanslara sımsıkı sarılalım derim. Ailesiyle birlikte çıktıkları yıllar süren turnelerde, birçok kont ve kontesin, dük ve düşesin, her çeşit önemli insanın önünde, kardeşi Wolfi'yle sergiledikleri performanslarda, yeri gelince gölgede kalan, ikinci plana itilen, hatta planlardan tamamen çıkarılan Nannerl'in her şeye rağmen elde ettiği başarısında; kendi azmi ve çalışkanlığının yanında, onunla dayanışan bazı karakterlerin de payı bulunuyor. Umutsuzluğa kapıldığı anda bir dostun cesaret veren sesi, gereksiz kurallara boyun eğmeyen başka kadın ve erkeklerin hoş sürprizleri de kitap boyunca Nannerl'e eşlik edip dayanışmanın tatlı rüzgarlarını estirerek sayfaları hızla uçuşturuyor. Hem okuma zevki hem de bittiğinde güç veren yanıyla severek okuduğum ve tavsiye edeceğim kitaplardan biri oldu Mozart Kızı. Bir gün Johann Sebastian Bach bile size gülse unutmayın ki başkasının ne düşündüğü kimin umurunda!


#dünyandeğişsin diyerek 9. sezonuna başlayan Zorlu PSM'nin yeni sezonunun sürprizlerinden en yenisi sinemanın ölümsüz isimlerinden Ingmar Bergman'ın kült filminden, ödüllü oyuncu ve yönetmen Kayhan Berkin rejisiyle sahneye uyarlanan Versus Tiyatro ve Zorlu PSM ortak yapımı Evlilikten Sahneler oyunu. Evlilikten Sahneler, çoğu zaman kadın ve erkek kimliğinde önemli dönüşümlere yol açan ve onu biçimlendiren bir çerçeve haline gelen evliliği oyunun merkezine koyuyor. İki insan bir ömür bir arada yaşayabilir mi?, Aile nedir?, Şefkat nedir?, Aşk nedir ne değildir? sorularına yanıt arayan Evlilikten Sahnelerde baş rollerde Ece Dizdar ve Öner Erkan yer alıyor. Oyunda 10. evlilik yıldönümlerini kutlamak üzere olan ideal bir çift görünümündeki iki çocuk sahibi mutlu bir çiftin; bir çeşit sığınak olarak kurdukları evliliklerinin kimi dönemlerini yakından izleme fırsatını bulacak olan seyirci, görünürde mükemmel olan bu çiftin sevgi, nefret, arzu, tekeşlilik, özgürlük, iletişimsizlik gibi kavramlarla mücadele edişlerini yakından gözlemleyecek. Bir tür evlilik araştırması olan oyunda Ece Dizdar ve Öner Erkan'ın yanı sıra Kayhan Berkin, Pınar Göktaş ve Naz Buhşem de rol alıyor. İsveçli tiyatro ve film yönetmeni Bergman'ın en önemli yapıtlarından biri sayılan otobiyografik özellikler de içeren Bir Evlilikten Manzaralar 1973 yılında önce 6 bölümlük bir televizyon dizisi olarak yayınlanıp büyük ses getirmiş, sonrasında filme de çekilip hem eleştirmenler hem de seyirciler nezdinde büyük beğeni toplamıştı.


Emre Kayiş'in, uluslararası festivallerden ödüllerle dönen ilk uzun metraj filmi Anadolu Leoparı, festival yolculuğunun ardından 1 Nisan Cuma günü vizyona girmeye hazırlanıyor. Yaratıcısı ve senaristi olduğu Alef dizisiyle dikkat çeken Emre Kayiş'in yazıp yönettiği ilk uzun metraj filmi Anadolu Leoparı, dünya prömiyerini 46. Toronto Uluslararası Film Festivali'nde yaptı ve festivalden FIPRESCI Ödülü'yle döndü. Aralarında Selanik, Oslo, Sofya, Kerala, Sydney ve Jerusalem'in de bulunduğu pek çok önemli uluslararası film festivaline davet edilen Anadolu Leoparı, Türkiye prömiyerini gerçekleştirdiği 58. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nin Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması'nda En İyi Sanat Yönetmeni ve Behlül Dal En İyi İlk Film ödüllerini kazanırken, 32. Ankara Film Festivali'nden En İyi Film dahil olmak üzere toplam 4 ödülle döndü. Başrollerini Uğur Polat ve İpek Türktan'ın paylaştığı Anadolu Leoparının oyuncu kadrosunda ayrıca Tansu Biçer, Ege Aydan, Seyithan Özdemir, Osman Alkaş ve Nuri Gökaşan yer alıyor. Yirmi iki yıldır ülkenin en eski hayvanat bahçesinin müdürü olan Fikret, yalnız başına yaşamaktadır. Hayvanat bahçesinin kapatılıp Araplara satılması ve arsasında bir eğlence parkı yapılması uzun süredir gündemdedir. Fikret'in karşı olduğu bu eğilimi şimdilik engelleyen ise, soyu tükenmenin eşiğinde olduğu için koruma altında bulunan ihtiyar bir Anadolu leoparının halen hayatta olmasıdır. Leopar başka bir hayvanat bahçesine taşınmadan kapanma işleminin başlaması mümkün değildir. Fikret, içine kapanık yardımcısıyla bu değişime karşı mücadele eder. Emre Kayiş, senaryosunu kaleme aldığı ve yönetmen koltuğunda oturduğu filmde; soyu tükenmekte olan yaşlı leoparın hüzünlü kaderinden hareketle, onunla yazgı birliği içinde olan insanların duygu dünyasını ortaya koyuyor.


Ziyaret ettiğiniz kitaplar sizde nasıl izler bırakıyor? Kitapların iç dünyanızdaki yansımalarını yazıya döker misiniz? Peki, bir okuma günlüğü tutmak okuma alışkanlıklarınıza neler katabilir? Okuma Günlüğü, okuduğunuz kitaba dair unutmak istemediğiniz ayrıntıları, yorumları, anahtar sözcükleri, alıntıları ve sizde uyandırdığı çağrışımları not edip yıllar boyunca saklayabilmeniz için tasarlanan sade ve kullanışlı bir günlük. Okuma yolculuğunuzdaki rotaları adım adım izlemek için yeni bir zemin sunan Okuma Günlüğü, sayfa aralarında Tim Parks'tan Ricardo Piglia'ya George Saunders'tan, Terry Pratchett'a farklı yazarların okuma ve yazma üzerine kaleme aldıkları kısa metinlere de yer veriyor. Böylece okumanın pasif bir eylem olmadığının bir kez daha hatırlatıldığı günlükte yol alan okurlar, etkin bir okur olabilmenin ayrıcalığını yaşıyor. Özgün tasarımı ve ciltli baskısıyla dikkat çeken Okuma Günlüğü, okurların başucundan eksik etmeyeceği ve yıllar sonra okurun seyir defteri olarak belki de kitap gibi okuyacakları bir miras aynı zamanda. Deli Dolu Yayınları tarafından yayımlanan Okuma Günlüğü, başucunuzda hep sizinle olacak.


O sadece dünyaca şöhrete sahip bir nörobilimci-yazar değil, aynı zamanda hareket halinde bir adamdı; usta bir motosiklet sürücüsü, günde iki kilometre yüzen ve egzotik topraklara seyahat etmeyi seven biriydi: Aklın gizemlerini, halkın diliyle anlattığı kitaplarıyla tanınmıştı. Ancak yalnızlaştırılan bir bilim insanıydı: Oliver Sacks'ı anıyoruz. Bir adam, karısını nasıl şapka sanabilirdi ki? Kitabın eğlenceli bir öykü derlemesi olduğunu düşünerek hemen elime alıp incelemeye başlayınca öyle olmadığını anladım. Bu kitap, nörobilimci Prof. Oliver Sacks'ın klinik vaka deneyimlerini içeren, Tourette sendromundan otizme farklı nörolojik vakaları anlattığı bir yaşantı kitabıydı. Hemen alıp okumuştum. İşte Oliver Sacks ile tanışmam ve bilişsel bozuklukların patolojik birer karşılığı olduğunu öğrenmem de bu kitap sayesinde olmuştu. Bugün dönüp baktığımızda bir tıp doktoru ve yazar olan Sacks'ın, bilim insanları arasında nadir görülen bir popülerlik seviyesine ulaştığını rahatlıkla görebiliriz. Beynin ve bilincin en garip yönlerine vurgu yaparak, türlü türlü nörolojik vakaların kişisel tarihçelerini başarılı bir şekilde öyküleştiren Sacks, Karısını Şapka Sanan Adam başta olmak üzere birçok kitabıyla biliniyor. Ve neyse ki hepsi de Türkçeye çevrildi. Normal ile patolojik arasında sınırları aşan yedi yaşamöyküsünü anlattığı Mars'ta Bir Antropolog (1995); insanların beyin hasarlarını telafi etme yollarıyla ilgili Aklın Gözü (2010); spesifik nörolojik durumlara dair doktorluk deneyimlerini yazdığı Migren (1970), üyeleri renkkörü olan sıra dışı bir topluluğu anlattığı Renkkörleri Adası (1997) ve sağırların dil algısına odaklandığı Sesleri Görmek (1989) gibi birçok çoksatan kitabın yazarı olarak tanınıyor. Ayrıca Meksika seyahat günlüğü olan Oaxaca Günlükleri (2002) de onun nitelikli eserleri arasında. Eserleri, sadece ABD'de birer milyondan fazla kopyası basılırken çalışmaları film ve tiyatro oyunlarına uyarlanmaya devam ediyor. Sacks, ilk büyük ilgiyi, 1966'daki klinik kariyerine başladığı Bronx'taki Beth Abraham Hastanesi'nde atipik bir ensefaliti olan bir grup hastayı anlattığı Uyanışlar adlı kitabıyla 1973'te görmüştü. Dr. Sacks'ın ilgilendiği hastaların çoğu uyku hastalığı nedeniyle onlarca yıldır katatonikti. Sacks onlara, Parkinson hastalarındaki benzer semptomların tedavisi olarak yeni yeni fark edilmeye başlanan L-dopa ilacını vermiş, ardından tanımadıkları bir dünyaya adım atmalarını izlemişti. Bazıları hem ilaca hem de değişen koşullara diğerlerinden daha iyi yanıt vermişti ve Sacks, söz konusu kitabını, bu farklılıkları keşfetmeye ve hastalarının bir nevi yeniden uyanışını kutlamaya adamıştı. Dr. Sacks, kendi kitap ve denemelerini; vaka öyküleri, patografiler, klinik hikayeler veya nörolojik romanlar olarak tanımlamayı seviyordu. Odaklandığı ve yazdığı klinik vakalar arasında yaşlanma, hafıza ve duyu kaybı, renkler ve rüyalar, Freud, halüsinasyonlar, nöral Darwinizm, hayali uzuvlar ve psikedelik maddeler gibi konular vardı. Denekleri arasında ise okuma yeteneğini kaybeden bir yazar, ellerini yalnızca işe yaramaz hamur parçaları olarak algılayan bir kadın, beyni gözlerinin gördüklerini deşifre etme yeteneğini yitirmiş ve bu sebeple karısını şapka zanneden adama kadar birçok hasta vardı. Her ne olursa olsun hastalarının mücadelelerini ve bazen de tekinsiz yeteneklerini anlatan Dr. Sacks, Tourette veya Asperger gibi sendromların ne demek olduğunu halka basit ama nitelikli öyküleriyle açıklamıştı, belki de başarısının sırrı buradaydı. Sacks, vaka öykülerine yaptığı vurguda, kendisi ve meslektaşlarının insan hayvanının işleyişi hakkında ne kadar az şey bildiğini iyi anlamış ve anlatmaya çalışmıştı. Sacks, kendisini meraklı bir kaşif olarak görmeyi her zaman sevmiş ve hatta Pek çok garip, nöropsikolojik ülkeyi; nörolojik bozukluğun en uzak ve Tropik bölgelerini keşfettim. demişti. Hep diyoruz ya merak bizi ileri taşır; o da entelektüel merakının peşinden gitmiş ve bu, onu sonu olmayan bir yolculuğa çıkarmış ve ileri götürmüştü: İyi ya da kötü, çok inatçıyım. diyecekti, Bir şey dikkatimi çektiyse onu asla bırakamam. Bu büyük bir güç veya zayıflık olabilir. Ama bu saplantı beni bir araştırmacı yapar. Öyle ki bu meraklılığı ve kişisel deneyimi, onu özellikle 1960'larda zihin değiştiren ilaçlar üzerine çalışmaya yöneltmiş ve daha sonra Halüsinasyonlar (2012) adıyla bir kitap bile yazmıştı. Ancak Oliver Sacks'ı sadece kitaplarıyla anmak çok da doğru bir yaklaşım sayılmaz. Onun kitapları aynı zamanda klinik yaşantısı ve deneyimleri demekti. Sacks, ne olursa olsun bilimsel merakını ve büyük sorulara cevap arama sezgisini korumuştu. Zihnin kimyasal ve nörolojik temellerini incelemenin moda haline gelmesinden yıllar önce, Dayanacak Bir Bacak (1984) kitabında böyle bir alana olan ihtiyacı göz önüne koymuş ve bu alana klinik ontoloji veya varoluşsal nöroloji adını vermişti. Otobiyografik ögeler taşıyan bu kitapta aynı zamanda bir dağ tırmanışı kazasını da anlatıyordu; yazar, 1974'te Norveç'te bir dağın tepesinde koşarken sol kuadrisepsini yırtsa da şiddetli ağrıya rağmen dağdan inmeyi başarmıştı. Takip eden üç hafta boyunca, uzvunda tuhaf bir sahiplik eksikliği yaşamış ve bu duyguyu hem fizyolojik hem de felsefi açıdan anlamak için mücadele etmişti. Sacks kendi yazım tarzı ve kariyer yolunu, akıl hocası olarak gördüğü Sovyet nöropsikolojisinin kurucusu A. R. Luria ile ilişkilendirmişti. İkisi hiçbir zaman araya gelmese de yıllarca yazışmayı sürdürmüştü. Luria'nın The Mind of a Mnemonists (1968) eserinin onda etkisi çok büyüktü. Luria, muazzam bir hafızaya ve imgelem gücüne sahip bir hastasını 30 yıl boyunca takip etmiş ve onu yazmıştı. Sacks, Luria'nın kendisi üzerindeki etkisini, Onun kitabına başladığımda bunun bir roman olduğunu düşündüm. Bir romanın gücü, acısı ve dramına sahipti. Sonra bunun bilimsel bir vaka geçmişi olduğunu anladım, şimdiye kadar okuduğum en zengin şeydi. Anlatı, bilimsel anlayışın önemli bir parçası olabilir. Ben bir doktor ve hikaye anlatıcısı değilim. İkisini bağlantılı olarak görüyorum. diyerek açıklayacaktı. Yetenekli bir piyanist de olan Sacks, sık sık müzik ve akıl arasında ilişki kuran yazılar da yazmış ve sonunda bu yazıları Müzikofili (2007) kitabında bir araya getirmişti. Öyle ki Sacks, müziğin demans hastalarına ulaşma yeteneğini açıkça takdir etmişti. 2006'da Columbia Üniversitesi'ndeki bir dinleyiciye, Bence biz esasen, son derece müzikal bir türüz. Ve bildiğim kadarıyla, dilin müziğe dayanıp dayanmadığını bilmiyorum. ifadelerini kullanmıştı. Nietzsche'nin Bizet'yi dinlemenin onu daha iyi bir filozof haline getirdiği iddiasına da atıfta bulunan Sacks, Mozart'ın beni daha iyi bir nörolog yaptığını düşünüyorum, diyecek kadar da ileri gitmişti. 1. Dünya Savaşı patlak verdiğinde ise ailesi, Oliver ve kardeşi Michael'ı yatılı okula göndermişti. Sacks o günleri hiç de iyi hatırlamazken dört yıl sonra eve döndüğünde kendisini bodrumdaki laboratuvarına sığınarak periyodik tablonun cazibesine kaptırmıştı. Neden sonra tıp diplomasını Oxford'daki Queen's College'dan aldıktan sonra Sacks, 1960'ların başında San Francisco'daki Mount Zion Hastanesi'nde staj yapmak için ABD'ye taşınmış ve ardından Los Angeles'daki Kaliforniya Üniversitesi'nde nöroloji ve nöropatoloji alanında ihtisasını yapmıştı. Sacks, nöroloji alanında kariyer yapmaya başlama nedenini şöyle açıklıyor: Beyin hem bizi şekillendiriyor hem de bizim tarafımızdan şekillendiriliyor; biz buyuz. Nihayetinde Bronx'taki Albert Einstein Tıp Koleji'ndeki bir burs için 1965'te New York'a taşınmış ve bir yıl sonra Beth Abraham'da, Uyanışlar eserinin yolunu açan klinik çalışmasına başlamıştı. Sacks Kaliforniya'da içinde bulunduğu kültürden etkilenerek şair Thom Gunn ile arkadaş olmuş ve Büyük Kanyon'a motosiklet gezilerinde Cehennem Melekleri isimli motosiklet çetesine katılmıştı. Hareket Halinde: Bir Hayat (2015) isimli kitabında ise cinsel yönelimini ilk defa açığa vurarak ergenlik çağında eşcinsel olduğunu fark ettiğini anlattı. Hayatının sonlarında aşkı bulmadan önce 35 yıl süren bir bekarlık dönemi yaşadığını yazmış ve sonunda yedi yıllık partneri yazar Bill Hayes'le tanışmıştı. Kendisi aynı zamanda çelişkilerle dolu bir adamdı: samimi ama mesafeli, girişken ama yalnız, klinik ama şefkatli, bilimsel ama şiirsel, İngiliz ama neredeyse Amerikalı. Yıllar içinde Guggenheim Vakfı, Ulusal Bilim Vakfı, Amerikan Sanat ve Edebiyat Akademisi ve Kraliyet Doktorlar Koleji'nden onur ödülleri de dahil olmak üzere birçok ödül aldı. 2008'de İngiliz İmparatorluğu Önderleri arasına seçildi. Dopdolu bir hayat yaşayan Sacks, yılda yaklaşık 10.000 mektup alıyordu. Sacks bu mektuplar için 10 yaşın altındaki, 90 yaşın üzerindeki veya hapishanedeki kişilere her zaman cevap veriyorum, diyecekti. Üretken bir günlük tutucusu olan Dr. Sacks, 600'den fazla defter derlemişti. Denemelerini The New Yorker ve The New York Review of Books gibi dergiler, muhtelif tıp dergileri ve ayrıca Antaeus gibi küçük edebiyat dergileri yayınladı ve yazıları kitap olarak basıldıktan sonra bile yeni bilgiler eklemek için sık sık gözden geçiriyordu. Bir yayıncısı, Ah, Oliver! Bir dipnot için her şeyi yaparsın! diyecekti. 30 Ağustos 2015'te, 82 yaşında hayata gözlerini yuman Sacks'ın ölüm nedeni kanserdi; öldüğünde başucunda, hayatındaki en önemli iki kişi vardı: Dr Sacks'ın son yedi yıldır partneri olan yazar Bill Hayes ve iş arkadaşı-editörü Kate Edgar vardı; kendisi şimdi Oliver Sacks Vakfı'nı yönetiyor. Sacks, hayatı boyunca yazdığı kitapların satışlarından elde edilen geliri, çalışmalarının yayımlanmaya devam edilmesi, arşivinin korunması ve tıpta hümanizmi ilerletmeyi desteklemek amacıyla kurduğu, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Oliver Sacks Vakfı'a bağışladı. Sacks, ölümüne kadar aktif kalsa da 2007'de 74 yaşında, Albert Einstein Tıp Fakültesi ile 42 yıllık ilişkisini, Columbia'daki disiplinlerarası bir öğretim görevini kabul etmek için kesmiş, 2012'de New York Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne nöroloji profesörü olarak dönmüştü. Hastaları, hiç şüphesiz ki onun edebi eserlerine malzeme vermişti ama o aynı zamanda hastalarıyla çalışmayı gerçekten seviyordu. Not: Yazı, Herkese Bilim Teknoloji dergisinin 16 Ekim 2020 tarihli 238. sayısında yayımlanmıştır.


Kalemiyle her türlü şiddet ve ayrımcılığa savaş açan Edouard Louis'nin niçin bu kadar konuşulduğunu anlamak için onun hayat hikayesini biraz olsun bilmek, biraz olsun empati kurmak gerekiyor. İşte karşınızda, geçmişini romanlarına hapseden bir yazar: Edouard Louis! Batuhan Sarıcan'ın kaleminden okuyoruz. Son zamanlarda adından sıkça söz ettiren bir yazardan bahsedeceğim; Edouard Louis. Dünya, onu ses getiren otobiyografik kitaplarıyla tanıyor. Louis'nin niçin bu kadar konuşulduğunu anlamak için onu biraz olsun tanımaya çalışmak gerek. Ben de Louis'nin Babamı Kim Öldürdü romanını bitirdikten sonra hakkında ne bulursam okumaya, kendimi onun yerine koymaya çalışıyorum. Alfred Adler de insan tabiatını gerçekten bilmenin tek yolunun kendini başkasının yerine koymak; başkasının ruhsal bunalımlarını tam olarak anlayabilmek olduğunu söylüyordu. Ben kendimi Eddy'nin yerine koyup onun ruhsal bunalımlarını anlamaya çalışıyorum ama başarılı olduğum söylenemez. Çünkü böyle bir hayatı tahayyül bile edemiyorum. Hayat hikayesi epey sarsıcı; o zamanlarda Eddy Bellegueule ismini taşıyan Louis, 2012 Noel'i sırasında tanıştığı Cezayir kökenli bir adam tarafından silah zoruyla tecavüze uğruyor. Verdiği ifadenin ardından polislerin homofobik nefret söylemine maruz kalan Louis tamamen çaresiz hissederek öfkeye kapılıyor. Çocukluğuna indiğimiz zaman da karanlık bir tabloyla karşılaşıyoruz. Zira Eddy'nin çocukluğu da sevgi ve huzur içinde geçmiyor. Fransa'nın kuzeyindeki bir komünde doğan Eddy, yoksul ve işçi sınıfı bir ailede büyüyor. The New Yorker'dan Alexandra Schwartz'a verdiği söyleşide, Yedi kişilik bir ailede büyüdüm ve ayda yedi yüz avro ile geçinmek zorundaydık. Beş çocuk ve iki yetişkin. diye anlatıyor o günleri. LGBTİ birey olarak büyürken nefret söyleminden de nasibini fazlasıyla alıyor, dolaptan çıkamıyor ve dışlanıyor. Öyle bir çevre ki komşularının çoğu aşırı sağcı Ulusal Cephe'ye oy veriyor. Louis onların, işçi sınıfını unutan soldan umutlarını çoktan kestiklerini söylüyor. Sokakta şiddet ve ayrımcılık kol geziyor. Ailesinde kimse okumamış olsa da Eddy farklı bir kişiliğe sahip; ilkin lise eğitimi sırasında tiyatro bölümünde kendisini gösteriyor. 2011'e gelindiğinde ise Fransa'daki en prestijli yüksek öğrenim kurumlarından Ecole Normale Superieure'e kabul edilerek lisansını üçüncü yılında tamamlayıp yüksek lisans yapıp Paris'teki Sosyal Bilimler Okulu'nda eğitimine devam ediyor. 2013'te modern sosyolojinin kurucularından Pierre Bourdieu'nun eleştirel düşünme ve siyasi özgürleşme üzerindeki etkisini analiz eden L'insoumission en heritage isimli kollektif çalışmanın editörlüğünü yapmasıyla yayıncılığa profesyonel anlamda adımını atıyor. Bu çalışma ve akademik ortamın da kendisine verdiği güvenle birlikte sığınabileceği ve kendisini korkusuzca ifade edebileceği tek yerin edebiyat olduğuna kanaat getiriyor. Tabii Eddy Bellegueule ismini romanlarına hapsedip Edouard Louis ismini almasıyla birlikte gerçek hayatta karşılaştığı ayrımcılıkların biteceğini beklemek naiflikten olurdu. Zira sınıfsal ayrımcılıkları gözler önüne seren bir yazar olarak ilk yılları epey zorlu geçiyor. Memleketini sarıp sarmalayan şiddeti ve yoksulluğu kalemiyle dünyaya duyurmak istediğinde Paris'teki bir yayıncı kendisine, Yayınlayamam çünkü kimse insanların bu kadar fakir olabileceğine inanmaz. diyebiliyor. Eddy Bellegueule ismi, Edouard Louis için artık sadece otobiyografik eserlerinin ana karakteri haline geliyor; kendi hayatını, eserlerinin merkezine yerleştirdiği ilk yapıtı En Finir Avec Eddy Bellegueule 2014'te yayımlanıyor. İlk yılında üç yüz bin kopya satarak büyük yankı uyandıran kitabında, çocukluk ve ilkgençliğinde yaşadığı zorbalıkları; homofobi ve ırkçılığı anlatıyor. Neden sonra bu kitapta yazdığı her şeyin gerçek olduğunu açıklıyor. Aynı yılın eylül ayında, Picardie Üniversitesi'nde Didier Eribon danışmanlığında sınıfsal kaçakların güzergahları hakkındaki doktora tezini tamamlıyor. Ardından 2016'da Histoire de la Violence yayımlanıyor. Bu kitapta 2012 yılında yaşadıklarının izi derin; tecavüzcüsünü anlamaya çalışıyor. The Guardian'dan Angelique Chrisafis'e verdiği söyleşide, Cezayirli ve işçi sınıfından olan bu adamın nasıl kalıcı aşağılamayla yaşamış biri olduğunu göstermeye çalıştım. Bana saldıran adam da tıpkı benim gibi homofobik bir ülkede, Fransa'da büyümüş, kendi arzusundan tiksinen biri. Ve arzu çok güçlüdür, eğer kendi arzunuzdan nefret ederseniz, bir tür delilik yaratabilir, diye anlatıyor. Ardından benim de okuduğum son kitabı Qui a tue mon pere geliyor. Can Yayınları etiketiyle çıkan ve Ayberk Erkay'ın çevirisiyle okuduğumuz romanda Louis, bir fabrika kazasıyla iş göremez hale gelen ve hükümetin sosyal yardımları kesmesiyle sokakları süpürmek zorunda kalan babasını yanındaki sandalyeye oturtup içini dökmeye başlıyor. Önce homofobik babasının, ailesini yarı yolda bırakan ve sindiren ataerki tavrını, ardından bugünkü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da dahil olmak üzere işçi sınıfına nefes aldırmayan sağcı veya solcu bütün Fransız politikacıları yerin dibine sokuyor. Louis ataerkiye, homofobiye, ırkçılığa, zorbalığa ve kendisini her türlü siyasi katakulliyle üstün kılan sınıflara kalemiyle cesurca şavaş açıyor. Louis, kitaplarına hakim olan bu tavrı, Saldırıya uğradıktan sonra her türlü şiddete karşı aşırı duyarlı hale geldim diye açıklıyor. Louis aynı zamanda şiddetin yazarı olmak istediğini söylüyor. Çünkü bu konuda ne kadar çok konuşursa, şiddeti o kadar azaltabileceğini, o kadar insanın sesi olabileceğini düşünüyor. Eddy'nin maruz kaldığı travmatik olayın ardından sekiz yıl geçtikten sonra Louis, bugün dünyanın en çok satan yazarları arasında. Eserleri beyaz perdeye de yansıdı. Babamı Kim Öldürdü, Kemal Aydoğan'ın yönetip Onur Ünsal'ın oynadığı tek perdelik bir oyun olarak Moda Sahnesi'nde tiyatro severlerin de karşısına çıktı. Louis'nin dünya çapında geniş yankı bulması sürpriz değil. Bulmaya devam edeceği de aşikar. Onu daha çok konuşacağız. Çünkü her türlü şiddet ve ayrımcılık, bu dünyanın kılcal damarlarına işlemiş durumda. Ve cam tavanları kırmanın, nefreti ve ayrımcılığı ortadan kaldırmanın yolu kelimelerden geçiyor.


Video veya ses kayıt cihazında kendi sesinizi duymak size de garip gelmiyor mu? Yalnız değilsiniz. 20 yılı aşkın süredir nadiren merak ettiğim ama peşine düşüp araştırmadığım bir sorunun cevabını buldum. Evimize ilk defa kayıt özelliği olan bir kamera girdiğinde sanıyorum 11 yaşındaydım. VHS-C kasetlere kayıt yapan Panasonic marka bir cihazdı; elinizi kayışa geçirir, kamerayı kavrar ve kırmızı record tuşuna bastığınızda dünyanın en ünlü belgesel yönetmenlerinden biri olurdunuz. Çünkü o zamanlar -tıpkı şimdi olduğu gibi- belgesel meraklısısınızdır. Bu cihazla matematik kitaplarımdan daha uzun süre meşgul olmuştum. Ders çalışacağıma kendimce belgeseller çeker, sonra evde kimse yokken tüplü televizyona bağlar ve o dahiyane çekimlerimi izlerdim. Mesela yaşadığımız misafirhanenin floresan yanıp sönen koridorunun en uzak köşesine -sırf aksiyon olsun diye- zoom yapar, ardından ayağımın dibindeki bir böceğe yaklaşırdım, dokunduğunuzda top haline gelen bir tespih böceği kısa bir belgeselin konusu olabilirdi pekala; Vay canına! Bakın dokununca ne hale geliyor, der gibiydi çekimler ama konuşmazdım tabii ki. Gece ya da gündüz olsun kadrajıma ne girerse çekiyordum; hava kararınca lambalara çarpıp duran güveler, resepsiyona giren bir kedi, karınca yuvalarındaki hareketlilik, ağaca tüneyen bir baykuş, çalılıktaki birtakım börtü böcek ve şansım yaver giderse de bir peygamberdevesi belgesellerimin konusu olurdu. Bazen de çektiğimin farkına varamayacak uzaklıktaki insanları kaydederdim. Sonuçta onlar da bir hayvan değil miydi, belgesel konusu olabilirlerdi. Ama benim ilgimi çeken hayvanlar, daha küçük olanlardı. Ailem bu çekimleri yaptığımı bilmez, bilinse de gerektiği zaman kasetlerde boş yer oldukça sorun edilmezdi. Onlar için bu kameraya ihtiyaç duyulan yegane zamanlar, şehir dışında çıkılan tatiller ve aile üyelerimizin doğum günü kutlamalarıydı. Kendi sesimin farkına varışım da işte böyle bir video kaydı sayesinde oldu. Kim bilir hangimizin doğum günüydü. Kayıt sonrası mısır patlatıp izlediğimiz o anı şimdi hayal meyal hatırlıyorum; şaşırmış ve garipsemiştim, Benim sesim böyle değil ki! Çocukken farkına varıp şaşırdığınız onca şeyden yalnızca biriydi, kafayı takmamış, gülüp geçmiştim. Bu anımı, bu yazıyı yazana kadar hatırladığımı hatırlamıyorum. Fakat o gün bugündür, konuşurken duyduğum kendi sesim ile başkasının duyduğu benim sesim arasında fark olduğunu öyle ya da böyle bilir ama nedenini araştırmazdım. Geçenlerde konuyla ilgili bir habere tesadüfen denk geldim, biraz araştırınca da durumun neredeyse herkeste aynı duyguları yaratan bir fenomen olduğunu öğrendim. Psikolojide buna sesle yüzleşme deniyor. Kişinin kendi sesini beğenmemesi veya yadırgaması olgusu. Hani sesim şarkı söyleyecek kadar güzel değil ama bu farklı bir mesele; sonuçta kendi sesiniz iyice rahatsız edici ve tanınmaz bir hale bürünüyor. Sesle yüzleşme fenomeni, genellikle bir kişinin kendi sesinin, diğer insanların nasıl duymasını beklediği ile kayıtlarda gerçekte duyulan arasındaki farklılıktan ve yaşanan hayal kırıklığından kaynaklanıyor. Öyle bir hayal kırıklığı ki başta sesinizi tanıyamıyorsunuz bile. Örneğin 1967'de Rousey ve Holzman tarafından yapılan bir çalışmada, katılımcıların sadece % 38'i kendi seslerinin kayıtlarını 5 saniye içinde tanıyabilmiş. (1) Durum o kadar vahim. Kulak-Burun-Boğaz biliminin Latince karşılığı olan otolarengoloji konusunda uzmanlaşan bir isim, Washington Üniversitesi'nden Neel Bhatt, bu fenomeni benim için yıllar sonra anlaşılır bir hale getiriyor. (2) Kendisi, ses sorunları olan hastaların tedavisinde uzmanlaşmış bir cerrah olarak hastalarının konuşmalarını belli aralıklarla kaydediyor. Bu kayıtlar, terapi ve tedavilerin etkilerini somut olarak ortaya koyabilmesi açısından önem taşıyor. Bhatt, zaman içinde bu seansların hastaları için ne kadar zor olabileceğin görerek bir hayli şaşırıyor. Çünkü birçoğu, tıpkı benim doğum günü videolarında kendi sesimi duyduğumda hissettiklerim gibi, kendi seslerinin kayıttan çaldığını duyduklarında açıkça rahatsız oluyor, hatta kimisi kaydı kapattırmaya kadar götürüyor işi. Peki ama konuşunca nasıl duyuyoruz? Bhatt'a göre konuştuğumuz zaman sesimiz farklı bir şekilde iç kulağa ulaşıyor. Bir kısmı hava iletimi yoluyla taşınan sesin çoğu, dahili olarak doğrudan kafatasında kemikleriniz yoluyla iletiliyor. Bir başka deyişle, konuşurken kendi sesimizi duyduğumuzda, bunun nedeni hem dış hem de iç iletimin bir karışımı oluyor ve iç kemik iletimi düşük frekansları artırıyor gibi görünüyor. Bu nedenle de konuştuğumuzda sesimizi daha derin ve daha zengin algılıyoruz. Kaydedilen ses ise buna kıyasla, daha ince ve daha yüksek tiz ses çıkarabiliyor. Bu da çoğu kişi için rahatsız edici bulunuyor. Sesimizin kaydını duymanın rahatsız edici olmasının ikinci bir nedeni ise daha çok psikolojik, yani dinlediğimiz sesin, bizim için gerçekten yeni bir ses olması. Sonuçta bu, kendi algımız ile gerçeklik arasındaki farkı ortaya çıkaran bir ses. Her birimizin sesi benzersiz olduğu ve öz kimliğin önemli bir bileşeni olduğu için bu uyumsuzluk, bizim için sarsıcı olabiliyor. Kolay değil, başkalarının sizi başından beri farklı bir ses tonuyla duyduğunu fark ediyorsunuz; bu oldukça rahatsız edici. Benim için anlık bir garipseme ve ardından gülüp geçilecek bir durum. Ancak bazı insanların, sırf bu sebeple ses değiştirme operasyonuna bile girdiğini öğrenmek epey şaşırtıcı. Aslında bizi rahatsız eden tek şey, sesimizin alışık olduğumuzdan başka bir şekilde duymamız. Yoksa Panasonic'in bir suçu yok. - Rousey, C., & Holzman, P. S. (1967). Recognition of one's own voice. Journal of Personality and Social Psychology, https://doi. org/10.1037/h0024837 - Neel Bhatt, Why do we hate the sound of our own voices? https://theconversation. com/why-do-we-hate-the-sound-of-our-own-voices-158376 - Kate Samuelson, Why Do I Hate the Sound of My Own Voice? https://time. com/4820247/voice-vocal-cords/


Türk Dil Kurumu'nun Türkçe Sözlük'ü bugün kaç çocuğun en sevdiği kitaptır onu bilemiyorum ama benim karıştırmayı en sevdiğim kitaplardan biriydi. Halen de öyle aslında; iki ciltli 1983 baskısını saklıyorum. Lacivert şömiziyle çalışma masamda, yanı başımda; yangında ilk kurtarılacaklar arasında. Canım sıkıldıkça rastgele bir sayfa açıp önüme çıkan ilk kelimeyi okuyorum. Sözlüğe göre başarı, başarmak eyleminin isim haliydi; peki ama başarmak eylemi de ne ola ki? Şimdi yine sözlüğün ilk cildinin toz kokan, dikişleri kaskatı kesilmiş saman rengi sayfalarında arıyorum bu sorunun cevabını. Bandırma, Basiret, Başak, ŞAK! Barabasi, başarıyı benim gibi matematikle arası pek iyi olmayanların bile canını sıkmadan, hayatımızda karşılığı olan bir formülle açıklıyor aslında. Belirli bir ürün, bilimsel makale, sanat eseri veya diğer çabalarda S olarak gösterdiği başarı derecesini iki bileşene bağlıyor: Temel fikrin niteliğinin altında yatanları sembolize eden r ve bir projenin/eserin arkasındaki yaratıcının, belirli bir alandaki fikirleri bir araya getirerek bunların meyve vermesini sağlayan bir hale getirebilme yeteneği ve arzusu; yani Barabasi'nin Q faktörü olarak adlandırdığı yeti. Burada uzun vadeli başarı, başlangıç fikrinin ortaya koyduğu şey ve yaratıcının Q faktörüyle sağlanıyor. Yani: S = Qr. Yazar, tüketici elektroniği tasarlama alanında şüphesiz yüksek Q faktörüne sahip biri olan Steve Jobs'un bile başarısızlıkları olduğunu söyleyerek gönlümüzü ferahlatıyor. Jobs'un tasarladığı Think AppleLisa, NeXT, G-4 Cube ve MobileMe'yi belki de hiç duymamış olduğumuzu dile getiren Barabasi, bugün bu ürünlerin başarısızlıklar mezarlığında yattığını hatırlatıyor. Yani Q faktörü ne kadar yüksek olursa olsun ortaya r değeri düşük, başarısız ürünler de çıkabiliyor. Peki böyle bir durumda ne yapmalı? İyi olduğunuz konuda yılmadan devam etmelisiniz. diyor. Burada, kuduz aşısını bulan Fransız mikrobiyolog Louis Pasteur'ün Beni amacıma ulaştıran sırrı söyleyeyim size. Gücümün tek kaynağı olan azmim, sözü kayda değer. Şimdi düşünüyorum da Umberto Eco, ilk romanı Gülün Adı'nı 1983'te yayımlamıştı. Tam da yazının başında bahsettiğim sözlüğün basımıyla aynı tarihte. Anlayacağınız Eco, bu kitabı yayımladığında yarım yüzyıllık bir çınardı. Orta Çağ felsefesi ve göstergebilim alanında tanınan, seçkin bir akademisyen olsa da namının dört duvar arasından dünyanın dört bir yanına yayılması ellili yaşlarını bulacaktı. Ezcümle Barabasi'nin çalışması, uzun vadede başarılı olmanın en iyi yolunun, hangi konuda iyi olduğunuzu bulmak ve o alanda yeni şeyler denemeye devam etmek ve üstüne düşmek olduğunu ortaya koyuyor. Tabii o konuda iyi değilseniz çabalamanın lüzumu yok. Buradan hareketle, yukarıda ele aldığımız çocuğun, başka bir alana ilgi ve yeteneği varken ne annesini dinleyip müziğe ne de babasını dinleyip mühendisliğe odaklanmasında bir mantık aramak güç. Çünkü dayatılan bu başarı ısrarı, çocuğun başını ağrıtmaktan başka bir işe yaramıyor.


BBC Kültür Servisi, gelmiş geçmiş en iyi çocuk kitaplarını derlemek için 56 ülkeden 177 kitap uzmanıyla bir anket yaptı. Vahşi Şeylerin Ülkesinde'den Harun ve Öyküler Denizi'ne kadar işte 100 kitap. Yıllardır belirli bir kategorideki en iyi film ve TV şovlarını belirlemek için dünyanın dört bir yanından film ve TV eleştirmenleri, uzmanlar ve sektörün önde gelen isimleriyle büyük anketler düzenleyen BBC Kültür Servisi, bu defa yönünü çocuk edebiyatına çevirdi ve en iyi 100 kitabını derledi. Listede Türkçeye de çevrilen pek çok çocuk kitabına rastlamak mümkün. Bunlar arasında en göze çarpanlar; Pippi Uzun Çorap, Alice Harikalar Diyarı'nda, Küçük Prens, Hobbit ilk göze çarpanlardan. Bu uzun listenin ilk 10'unu Türkçe isimleriyle sonrasına orijinal isimleriyle görebilirsiniz.


Bugün çok yeni tanıştığımız bir markayla sizi de tanıştıralım istedik! Annelere ve bebeklere özel, gücünü benzersiz yulaf formülünden alan Aveeno artık Türkiye'de. Yeni doğandan itibaren kullanıma uygun Aveeno Baby ile hassas bebek cildine en etkili günlük bakımı sağlıyor. Bilimin gücünü doğanın iyiliğiyle birleştirerek klinik olarak kanıtlanmış çözümler sunan, Amerika'daki pediatristlerin bir numaralı tercihi Aveeno, doğal yulaf özünün gücünü ortaya koyan Aveeno Baby serisi ile yeni doğandan itibaren hassas bebek cildi için en etkili günlük bakımı sunuyor. Cilt bariyerini güçlendirirken iki hafta düzenli kullanımla cilt kuruluğunda gözle görülür azalma sğlayan ürünleriyle daha pürüzsüz bir görünüm vadediyor. Doğal yulaf özüyle hassas bebek cildini ve saç derisini temizleyen ve nemlendiren Saç ve Vücut Şampuanı, sabun, sülfat, boya ve paraben içermeyen formülüyle göz yakmadan nazik bir bakım sunar. 24 saat etkili Nemlendirici Losyon, içerdiği prebiyotik kolloidal yulaf kompleksiyle hassas cildi nemlendirir ve besler. Yüz ve vücutta kullanıma uygun hipoalerjenik losyon, cilt bariyerini güçlendirirken hızlı emilen yapısıyla yağlı bir his bırakmaz. Bariyer Kremi, kolloidal yulaf ve çinko oksitin bir araya geldiği formülüyle hassas, kuru ve atopiye yatkın bebek cildini hızla yatıştırırken ciltte uzun süreli rahatlama sağlar ve pişik oluşumunu engeller.


Yakın moda tarihini aktarırken irdelediği Giysiler Ne Anlatır? kitabının yazarı gazeteci, yazar Seda Yılmaz'ın yeni kitabı İşte Bu Benim Bedenim, DEX'ten çıktı. Bedenlerimizi kalıplara sokmaya çalışan herkese ve her şeye karşı mücadeleye davet bu. Siz de katılın. İllüstrasyonlarını Rüya İğit'in yaptığı İşte Bu Benim Bedenim, her yaştan okura bedenlerimizi her haliyle sevmemiz, yer kaplamaktan çekinmememiz gerektiğini anlatıyor. Bedenimizle, sesimizle, varlığımızla yer kaplamaktan çekinmiyoruz. Dış görünüşe önem veren şekilcilikten kaçınıyoruz. Kendimizi ve başkalarını fiziksel özelliklere göre değerlendirmiyoruz ve yargılamıyoruz. Bedenimizi her haliyle, olduğu gibi seviyoruz. Bedenlerimizin farklı ölçüleri ve şekilleri olduğunu kabul ediyoruz. Kusurlara inanmıyoruz çünkü her bedenin kendine has özellikleri olduğunu biliyoruz.


Kurulduğu 1996 yılından bu yana trip hop'u, pop ve çok sesli elementlerle sentezleyen Belçikalı grup Hooverphonic, 14 Temmuz 2023 Cuma gecesi Uniq Açıkhava Sahnesi'nde konser vermek üzere Epifoni ve Kod Müzik organizasyonu ile İstanbul'a geliyor. Hooverphonic alışılmışın dışına çıkmayı seven bir grup. 25 yılı aşkın bir süredir, kendi benzersiz, anında tanınabilir soundlarını mükemmelleştirdiler. Alex Callier ve Raymond Geerts ilk günden itibaren grubun bel kemiği oldular. Çok çeşitli yetenekli şarkıcılarla birlikte çalıştılar ve 2020 sonbaharından bu yana Geike Arnaert'in ikonik sesiyle yeniden bir araya gelmekten mutlular. Hooverphonic, 2Wicky, Eden, Mad About You, Anger Never Dies, Amalfi, Badaboum ve Romantic gibi hit parçalarla ülkemizde de oldukça seviliyor. Grubun bu aydan itibaren yeni şarkılarını da dinleyebileceğiz.


Elektronik müziğe ve dans müziğine kattıkları organik ve akustik soluklu caz dokunuşları ile dans türüne yeni ufuklar açan 2000'li yılların müzik dünyasına kazandırdığı en dinamik gruplardan Belçikalı Stavroz, iki şehirde gerçekleşecek mini bir turne için Türkiye'ye geliyor. Her ikisi de DJ, müzisyen ve ses mühendisi olan Ijsbrand De Wilde ve Gert Beazar tarafından üniversite günlerinde Belçika'nın Gent şehrinde kurulan Stavroz, Epifoni Organizasyonu ile Enter The Music projesi kapsamında 30 Eylül gecesi İzmir Arena'da ve 2 Ekim'de KüçükÇiftlik Park'ta sahne alacak. İstanbul'daki konser öncesinde başarılı caz müzisyeni ilhan Erşahin ve Şafak Özkütle tarafından kurulan ülkemizin önemli elektronik müzik oluşumlarından Oceanvs Orientalis ön grup olarak unutulmaz bir geceye ev sahipliği yapacak.


Her taşın altından çıkan üç kafadar: Zeynep, Fatoş ve Cihan. Küçük bir köyde yaşadıklarına bakmayın. İmkanları sınırlı da olsa hiçbir yere sığmayan kocaman hayalleri var. Iğdırlı fotoğraf sanatçısı ve coğrafya öğretmeni Mehmet Özcan'ın kaleme aldığı, illüstratör Tuğçe Karaburçak'ın resimlediği Hayallere Uçuran Kanatlar, arkadaşlık, cesaret ve hayal kurmanın önemi üzerine kurgulanmış, samimiyetini daha ilk satırlarında hissedeceğiniz yüreği sarıp sarmalayan bir kitap. Uzun zamandır bir köy hikayesi okumamıştım çocuk edebiyatında. O yüzden Timaş Çocuk'tan incelemesini yazmak için seçtiğim Hayallere Uçuran Kanatları okurken şehir hayatının içine sıkışıp kalmış hayatlardan biraz olsun uzaklaşıp hiç gitmediğim Iğdır'daki bir köyde yaşayan çocukların yaşamlarına konuk olmak ruhumu alıştığım kalıplardan biraz olsun çıkarmış oldu. Sonra Mehmet Özcan'ın bol bol Iğdır'daki hayatı fotoğrafladığı müthiş kareleri keşfettim Instagram hesabında. Meğer Özcan, binlerce kişinin takip ettiği etkileyici fotoğrafları ve videolarıyla zaten çok uzun zamandır Iğdır'ı anlatıyormuş. Hayallere Uçuran Kanatlar da Özcan'ın çocuklara hayaller hediye ettiği ilk çocuk kitabı. Ve bu kitapta memleketi Iğdır'ın izlerine rastlarken aslında bir yandan yarattığı Mehmet abi karakteriyle kendi hayatından ilham aldığı fikrine kapıldım. En büyük hayali uçmak olan Zeynep'in ağzından dinlediğimiz bu hikayede, köyde okula gitmenin dışında tarlada çalışan, inekleri otlatan ve bunun gibi türlü sorumlulukları olan çocukların yaşadıkları zorluklara rağmen kurdukları hayallerle buluşuyoruz. Zeynep'in gözü ise köşede henüz açılmamış koliye takılır. Koliyi açınca içinde bir sürü dergi olduğunu fark eder. Sanattan spora, sağlıktan havacılığa pek çok konuyla ilgili bir sürü dergi. Ve çocuklar, ilgi alanlarına göre dergileri alıp okumaya başlar. Cihan sporcu olmak ister, Zeynep uçmak, Fatoş hayvanların sağlığıyla ilgilidir, Lavin resimle, sanatla... Köyde sınırlı imkanlarla yaşayan ama yine de düşlemekten vazgeçmeyen çocukların hayallerine kavuşması için öğretmenleri Mustafa da arkadaşı Mehmet de ellerinden geleni yapar. Tam 15 yıl sonra Mehmet abinin okula çocukları ziyaret ettiği o günden tam 15 yıl sonra tüm bu çocukların artık hedefleri vardır. Iğdır'ın bu minicik köyüne kısa bir yolculuk yapmaya ne dersiniz? Kitabın son sayfalarında okuru tatlı bir sürpriz bekliyor. Zeynep'in köyünü yukarıdan görme hayalini nasıl gerçekleştiğini görmek isterseniz Hayallere Uçuran Kanatların sayfalarını mutlaka karıştırmalısınız. Mehmet Özcan'ın, Timaş'ın İyi ki kitaplar var sloganını bir kez daha doğrular nitelikteki hikayesine eşlik eden Tuğçe Karaburçak'ın birbirinden sevimli resimleriyle Hayallere Uçuran Kanatlar, köy okullarında eğitim gören çocukların hayatını biraz da olsa öğrenebilmek, anlayabilmek, fark edebilmek için küçük okurları bekliyor. Aynı zamanda Timaş Çocuk'un Umutlu Kitaplar listesinde de yer alan Hayallere Uçuran Kanatlar, çocukların hayallerini gerçekleştirmeleri için emek sarf eden tüm güzel insanların varlığını hissetmemiz için de iyi bir örnek. Tıpkı köy çocuklarına yeni ayakkabılar temin etmek için çıktığı yolda tek başına bir iyilik ordusu kuran bu kitabın yazarı Mehmet Özcan gibi. İyi ki kitaplar ve iyi ki güzel insanlar var... Hayalleri gerçek kılmak için.


İrlandalı yazar Ronan Hession, Panenkada, ismiyle müsemma ana ve yan karakterleri ve olay örgüsüyle Ken Loach filmlerini aratmayan bir roman sunuyor. Penaltı, bir futbol maçının en tuhaf anıdır. Hatta her iki takım oyuncuları tarafından en tedirgin hali. Zira penaltıyı kazanan takım için de penaltıyı yaptıran takım için de bulunmaz bir nimet ve bir o kadar da fazla sakat bir durumdur. Penaltıyı atacak oyuncunun golü atacağından kimsenin şüphesi olmaz. Kaleci ise topu kurtarırsa kral olur. Hiçbir futbolcu penaltı kaçırmak istemez. Her kaleci de penaltıyı kurtarmak ister. Net bir pozisyondur. İhtimaller yüzde 99 oranında bellidir. Hakem düdüğünü çalar. Topçu penaltıyı atacağı köşeye son kez ufak bir bakış atar. Gerilir. Kale arkasının en üst sırasında 50 kişi arasında duran seyirci bile topun ne tarafa atacağından emindir. Topçu topa ortadan hallice bir hızla yaklaşır, ayağının burnuyla dibine girer, topu kaleye yollar. O sırada sağa veya sola yatmış olan kaleci yavaş çekimle topun bir biçimde köşelerden değil tam ortadan kalesine süzülüşünü izler. İşte bu atışa futbolda panenka denir. Risk ister, akıl ister, yürek ister, icraat ister. Bu yüzden de, Hayat fena halde futbola benzer. Dilimize pelesenk olmuş bu sözü söylemekten bıkmayacağız çünkü aksini ispatlamanın yolu yok. Ancak hayat-futbol çizgisinden kesişen birçok yaşam var. İrlandalı yazar Ronan Hession'ın yazdığı, Ketebe Yayınları'ndan İrem Uzunhasanoğlu çevirisiyle yayınlanan Panenka kitabı da, bu çizgide kesişen yaşamlara odaklanarak hayat stadının içinde koşturan insanların öyküsünü anlatıyor. Kitabın ana karakteri Panenka nam Joseph, kızı Marie-Therese ve yedi yaşındaki torunuyla yaşayan, zamanında doğup büyüdüğü Crucible kasabasının futbol takımı Seneca FC'nin gözdelerinde olan eski bir topçu. Şimdilerde ise dandik bir işte çalışıp faturalarını ve kirasını kızıyla birlikte ödediği bir evde onu yiyip bitiren, doktorlar tarafından tam olarak tanımlanamayan ancak Panenka'nın, Demir Maske diye tarif ettiği, tüm suratını ve başını esir alan ağrılardan mustarip bir hayat sürüyor. İş çıkışlarında eski damadı Vincent'ın mekanında, en yakın arkadaşları Anthony ve BABA ile buluşup iki tek atmak dışında hayatına renk katan hiçbir şey yok. Aslında sadece onun değil, kasabadaki kimsenin böyle bir rengi yok. Her şeyin sıradanın da ötesine geçtiği bir hayat hüküm sürüyor bu topraklarda. İnsanlar, depresyona girmeyip işlerine gidiyor, ayak tırnağı kesere mesleğe başlayan berberler tüm müşterilerinin saç modelini ense tıraşına kadar biliyor. Kasaba halkını bu monotonluktan kurtaracak tek bir olay bekleniyor: Seneca FC'nin yirmi beş yıl aradan sonra tekrar birinci lige yükselme olasılığı. Bütün kasaba buna odaklanmış durumdayken Panenka'nın mahallesine bir de berber dükkanı açılıyor. Usta, Esther isminde bir kadın. Panenka, klasik futbolcu saçından bıkıp usandığı için tebdili mekan raconuna uyarak Esther'e tıraş olmaya gidiyor ve ikisi arasına daha sonradan arkadaş, kız arkadaş, sevgililiğin çok ötesine geçen bir ilişki başlıyor. Marie-Therese, müdürlük terfii aldığı süpermarkette oğlu Arthur için gelecek planları yapıyor. Vincent'a küsüp başka bir bara giden Anthony ve BABA, buzları eritip tekrar kürkçü dükkanına dönüyor. Bu arada Panenka, çok sağlam bir Demir Maske krizi geçirip ölümle burun buruna geliyor. Bu olaydan sonra, devamını okura bırakacağım, herkes geçmişiyle hesaplaşacağı defterlerini sandıktan çıkararak tamiri mümkün olan ve olmayan şeylerle bir muhasebeye girişiyor. Ronan Hession, Panenkada, ismiyle müsemma ana ve yan karakterleri ve olay örgüsüyle Ken Loach filmlerini aratmayan bir roman sunuyor. En çok sıradan insanların dışarıdan basit gibi görünen ama içeriden onlar için hayat memat meselesi olan dertlerine çöken hayatın değişme ihtimalini bir futbol maçı üzerine doğru taktiklerle kurarak hatıraların, pişmanlıkların, yüzleşmelerin karşısına umutla çıkıyor.


Ekranların en samimi belgeselcisi Ben Fogle, Ajandakolik'te... Vahşi doğada yaşamayı başaran insanlarla yıllar sonra yeniden buluştuğu Vahşi Yaşama Dönüş serisinin ikinci sezonuyla izleyiciyle buluşan Fogle, macera dolu seyahatlerini ve hayran olduğu o cesur, sıra dışı insanları anlattı. Babam gibi veteriner olmak istiyordum. Hayvanları çok seviyorum ve hep onlarla çalışmak istiyordum ama gerekli sınavları geçecek kadar akademik değildim. Özgün olmanın önemli olduğuna inanıyorum. Dürüstlük ve doğruluğun kişiliğimin temel taşları olduğunu düşünmek isterim. Pandemi öncesi iki haftada bir, bazen daha da sık seyahat ederdim. Gerçekten çok fazla. Hem sosyallik açısından hem de çevresel olarak da seyahat etmeyi seviyorum. Onlar mutluluğun peşinden koştular. Pek çok insan mutluluğun bir varış noktası olduğunu düşünür ama gerçek şu ki siz sadece düşünceleriniz kadar mutlusunuz. Hayallerinizin peşinden gidin, bu ulaşılmaz mutluluğu bulacaksınız. Karışık. Bazen insanlar benimle iletişime geçiyor. Ama aslında dünyanın birçok yerindeki tüm bu insanları araştıran harika bir araştırmacı ekibimiz var. En ilginç insanlar bulunmak istemezler. Onlar için kraliyet mücevherleri diyebilirim. Birlikte çalıştığım ekip, bir araya geleceğimiz insanlarla birkaç hafta boyunca çevrimiçi veya varsa telefonla sohbet ederek geçiriyor. Ama genellikle telefon olmuyor o yüzden bazen mektupla yazışmalar veya ön bir ziyaret olabiliyor. Leishmaniasis isminde et yiyen paraziter bir hastalığa yakalandım Güney Afrika'da. Yüzümün neredeyse yarısını kaybediyordum. Böcek ısırıklarına karşı her zamanki önlemleri almıştım aslında. Sıtma ilacı da olmuştum. Bu hastalıktan kurtulmak için iki kür kemoterapiye ihtiyacım oldu. Hayır, beni daha temkinli yapmadı ama doğaya, ormana daha saygılı biri yaptı. Asla olmadı. Her birini benzersiz ve büyüleyici buluyorum. Aslında çok çok fazla var. Hindistan'da yaşayan Steve Lall, Norveç'te Randi Skaug ve Hırvatistan'da kendi yaptığı ağaç evde yaşayan Nikola Boric aklıma ilk gelenler. İnsanların nasıl geçindiğini görmenin ilginç olacağını düşündük. Makul bir sürenin geçmesine izin vermemiz gerekiyordu ve beş yıl iyi bir süre gibi görünüyordu. Onlarla tanışmayı seviyorum. Evlerine ve hayatlarına davet edildiğim için kendimi çok ayrıcalıklı ve gururlu hissediyorum. Bir televizyon ekibinin bir hafta boyunca vahşi hayatınıza dahil olmasına izin vermek çok cesurca. Buna yaşadığımız gezegene saygılı olmak cevabını verebilirim. Ziyaret ettiğim herkes, kısmen de olsa sonuçlarına katlanacakları gerçeklerden dolayı yaşadıkları çevreye çok önem veriyor. Yeni Zelanda'daki Amber ile Andy çiftine konuk olduğun programda, Biz plan bağımlısı insanlarız ama bu insanlar özgürlüğün tadını çıkarıyor, demiştin. Evet, çoğumuz plan yapmayı seviyoruz. Günlerin ve saatlerin kölesiyiz. Amber ve Andy gibi ziyaret ettiğim kişilerin çoğu gelenekleri terk etti ve bunun sonucunda daha özgürleştiler. Muhtemelen Finlandiya ya da Norveç açıklarında bir adada yaşıyor olurdum. Kendi ailemle denemeyi çok isterim. Bir keresinde bir televizyon programı için İskoçya'nın Dış Hebridleri'nde ıssız bir adada bir yıl geçirdim. Çok sevdim ve her zaman bir gün kendi çocuklarımı benzer bir ortamda büyüteceğimi düşündüm. Kesinlikle. İngiltere'de ormanlarda eğitime doğru büyük bir hareket var. Çocuklarımın ve diğerlerinin sınıf dışında daha fazla zaman geçirmesini isterim. Bir eğitim devrimine ihtiyacımız var. Bir ilişkiyi kurabilir veya bozabilir. Böyle bir yaşam, bir çift üzerinde büyük bir baskı oluşturur. Ama diğer insanlar olmadan zorlu bir ortamda sevdiğin insanla birlikte yaşamanın ve çalışmanın samimiyetini de ilişkiler için sağlıklı olduğunu düşünüyorum. Bu, karşılıklı saygıyı besler. Evet, hem de iki defa okudum ve bende derin izler bıraktı. Tüm bu yaşadıkların, gördüklerin seni yazmaya da teşvik ediyor. Etmez mi! Yarım düzineden fazla kitap yazdım. Her zaman gittiğim yerlerden ve tanıştığım insanlardan ilham alıyorum. Kendimi bir Hikaye Anlatıcısı olarak tanımlamak istiyorum. Meraklı olmayı, açık fikirli olmayı ve insanları asla yargılamamayı öğrendiğimi söyleyebilirim. Varsayımlarda bulunmak için çok hızlıyız. Asla yargılayıcı olmayın. Elbette! Kendinizi yalnız hissetmedikçe birlikteliklerin gücünü anlayamazsınız. Evet, kesinlikle! Risk alın ve hayatınızı yaşayın. Hayatınıza günleri değil, günlerinize hayatı ekleyin. Daha sakin ve mutluyum. Bedenimin içinde artık daha özgüvenliyim.


Disney+, film arşivine Hazal Kaya'nın başrolünde yer aldığı son dönemin dikkat çeken yapımlarından Benden Ne Olur? filmini ekliyor. Aslı T. Kızmaz'ın, çok satanlar listesinde uzun süre zirvede yer alan kitabından Müge Öztürk'le birlikte sinemaya uyarladığı 21. yüzyılın modern kadınının eğlenceli maceralarını konu alan Benden Ne Olur? filminin yönetmenliğini Murat Şenöy üstleniyor. Yapımını Medyapım, Ay Yapım ve CJ ENM'ın gerçekleştirdiği filmin başrolünde Hazal Kaya yer alırken kadroda kendisine Onur Tuna, Enis Arıkan, Nur Fettahoğlu, Selin Şekerci, Elçin Afacan, Cem Belevi ve Tarık Pabuçcuoğlu gibi deneyimli ve başarılı oyuncular eşlik ediyor. İzleyen herkesin, özellikle de kadınların kendi hayatlarından kesitler bulacağı film, bir kadının hayat yolunda kendini bulma hikayesini konu alıyor. Benden Ne Olur?, 28 yaşına gelmiş fakat beklenen düzenli hayatı olduramamış Sertab'ın savrulan hayatında tutunmaya karar vermesiyle başlayan maceralarına izleyenleri ortak ediyor. 21. yüzyılın modern kadınının gözünden eğlenceli bir dille beyazperdeye taşınan film, sinemalardan sonra 29 Temmuz'da ilk defa ve sadece Disney+'ta yerini alacak.


Bu yıl Jane Campion'un yönettiği The Power of the Dog filmindeki rolüyle Oscar aday tahminlerinde en ön saflarda yerini alan Benedict Cumberbatch, 24 Aralık'ta bir başka filmle vizyona geliyor. Çağının en yetenekli ressamları arasında gösterilen Louis Wain'i canlandıran aktör, Louis Wain'in Renkli Dünyası filmiyle yine benzersiz bir oyunculuk performansıyla, ikonik rollerine bir yenisini daha ekliyor. Ressam Louis Wain'in çalkantılarla dolu hayatının gerçek hikayesinde Benedict Cumberbatch'e, Altın Küre ve Emmy ödüllerinin sahibi, yetenekli oyuncu Claire Foy eşlik ediyor. Oscar ödüllü yönetmen Taika Waititi ve ünlü müzisyen Nick Cave'in sürpriz rollerinin de olduğu filmde, Oscar ödüllü oyuncu Olivia Colman'ı seslendirmen olarak duyuyoruz. Yapımında Amazon Studios'un bulunduğu, merakla ve heyecanla beklenen Louis Wain'in Renkli Dünyası 24 Aralık'ta sinemalarda. Vincent Van Gogh ile aynı dönemde yaşayan Louis Wain, şizofreni hastalığıyla boğuşan dahi bir sanatçı; aynı zamanda hasta eşi için her şeyi yapmaya hazır ince ruhlu bir adamdı. Hayal gücüyle ise resim dünyasını sonsuza kadar değiştiren bir akıma öncülük etti: Bu akımın başrolünde ise, kediler vardı!