Tam da ilk albümü Bul Beninin birinci yaş günü arifesinde yapıldı bu söyleşi. Onu daha çok Bülent Ortaçgil'in Bu Su Hiç Durmaz kitabını yazan olarak tanıyordum çünkü yerinde olmak istediğim bir işe el atmış ve ne de güzel bir kitap ortaya çıkarmıştı. Sonra bir baktım akademisyen, gazeteci ve müzisyen olan bu adam bir de Ezginin Günlüğü'nün son vokalistiymiş meğer! Sevgili Mahmut Çınar, Nadir Göktürk söyleşisinin hemen ardından Ajandakolik'te konuğum oldu. Çok güldüm! Ali Yağmur dobra bir çocuk olacak! Ben çok olumlu bakıyorum duruma. Sosyal medyada, her şeye laf söylemek, hele de mutlaka olumsuz laf söylemek zorunda hisseden çok kalabalık bir kitle var. Neden öyleler bilmiyorum ama bu canlı yayınlarla ilgili ilk günden beri sürekli ya alaycı yahut öfkeli yorumlar yapıyorlar. Benim içinse insanlara bağlanmanın en güzel yollarından biri oldu, evde kapalı kaldığımız bugünlerde. Eskiden pek ilgi göstermezdim, şimdi açıp birçok canlı yayını izliyorum. Bana da böyle bir teklif geldiğinde mutlaka katılıyorum. Kendim de şarkılar, türküler söylediğim canlı yayın yaptım. Kolay döneriz tabii. Ben toplumsal krizleri düşünürken genelde tarihten yararlanıyorum, buna çabalıyorum. Yıllarca süren savaşlardan, milyonlarca kayıptan, sınırların, dillerin, kuralların değiştiği büyük kırılmalardan sonra nasıl hızla toparladıysa insanlık, bu nispeten daha küçük krizden sonra da o kadar hızlı kendine gelecektir. Salgınla birlikte görünür olan küresel sorunlara, kapitalizmin vahşi doğasına yönelik eleştirilerin hemen tekrar sönümleneceğini düşünüyorum maalesef. Bilim bizi bu krizden kurtaracak ancak göreceğiz ki hemen ardından yine manevi bir arayış patlaması yaşanacak. Kısa süre sonra da Ne günlerdi! diye konuştuğumuz bir anıya dönüşecek. Anlayacağın, ne olumlu ne de olumsuz bir kırılma olacağını düşünmüyorum. Geçen haftalarda havadisi adık! Ezginin Günlüğü'nün 40 Yıllık Şarkılar tribute albümü yakında çıkıyor. Sen bu sürece dahil oldun mu? Grubun en son ve yeni solisti olarak proje ile ilgili düşüncelerini merak ediyorum. Oldu evet ama hangisi olduğunu söylemem pek doğru olmaz. Bu tür saygı albümlerini, şarkıları söylenen sanatçıya, gruba verilen bir hediye gibi düşünmek lazım. Size hangi hediyenin alınacağına her zaman karar veremeyebilirsiniz. Hediyenin niteliği, kutuda ne olduğundan ziyade hediye olmasıdır diye düşünüyorum. Gerisini çok tartmak, o iyi, bu o kadar iyi değil gibi yorumlar yapmak istemem. Bugün tam olarak birinci yaş günü Bul Beninin. Albüm sürecimiz uzundu aslında çünkü yapımcı dostlar benimle albüm yapmak istediklerini söylediklerinde henüz ortada bu kadar şarkı yoktu. Şarkıları peyderpey yapıp düzenledik, kaydettik ve çoğunu tekli olarak yayınladık öncesinde. Ardından geçen yıl 19 Nisan'da uzunçalar albüm olarak hem dijital mecralarda hem de CD formatında yayınlandı. Çok heyecanlı bir dönem o, özellikle de şarkıların hayata geldiği, doğduğu zamanlar... Tabii bütün emeklerimizin sonunda elimize bir albüm almanın hazzı da eşsizdi. Sonraki yorumlar, dinleyicideki karşılığı da benim açımdan çok güzel, çok tatmin ediciydi. Henüz şarkı üretmek dışında bir hazırlık, bir takvim yok. Tabii en önemli konu, bu günleri sağlıkla atlatmak. Sanıyorum evde kapalı kalma psikolojisinin bir etkisi olarak hızla bir şeyler üretmeye koyuluruz. Benim en büyük hayallerimden biri, Ezginin Günlüğü albümünde bestelerimin olması ve tabii o albümlerde şarkı söylemek. Çok da geç kalacağımızı sanmıyorum. Benim şarkıcı olma hikayem 2016'da başladı. Yapım şirketinin yönlendirmesiyle çalışmaları Stüdyo Harems'te gerçekleştirdik. Şimdi Ezginin Günlüğü'nün gitaristi olan Deniz Bayrak da o stüdyo çevresinden. En çok onun rolü var bu buluşmada aslında. Hüsnü Ağabey ile şarkı söylediğimde ortada henüz Ezginin Günlüğü ile ilgili bir şey yoktu -ki zaten Hüsnü Arkan gruptan ayrılalı 10 yıl oldu. Nadir Göktürk'le tanışmıyordum. Gruba girdikten sonra yüz yüze tanıştım ilk kez. Biraz önce sözünü ettiğim sürecin sonunda oldu. Deniz, zaten bildiğim, sesini, tavrını çok beğendiğim, hatta Ezginin Günlüğü sürecinden çok önce birlikte, belki solo albümüm için şarkı söylemek için bir araya gelip konuştuğumuz bir isim. Kader, o zaman olmasa da çok sonra bu vesileyle birlikte şarkı söylemeyi olanaklı kıldı. Telefon ettim, sizinle görüşmek istiyorum, aklımda bir kitap var dedim. Başka da detay vermedim. Sonra kalkıp hem tatil de yaparım diye Bozburun'a gittim. Oturduk, sohbet ettik. Tabii Bülent Ağabey biraz dışarıdan göründüğü gibi biri. Yani mesafeli. O mesafeyle karşıladı beni. Fakat sonra ciddi olduğumu anladı, bir kapı araladı sağ olsun. Birkaç ay sonra İstanbul'da, evinde buluştuk ve artık şüpheye yer olmadan ikna olmuştu. Çok da sevdi söyleşi zamanlarımızı. Uzun uzun konuştu, hafızasını tazeledi. Bir yandan da, kendi ifadesiyle, genç bir akademisyenin kendisi hakkında bu kadar bilgiye sahip olması çok hoşuna gitti Ortaçgil'in. Şüphesiz ki aklımdaki portreden farklı yönleriyle tanıştım. Ancak ben genel olarak zaten kafamda, yıllarca Ortaçgil'e dair biriktirdiklerime binaen bir portre çıkarmıştım ki o portre büyük oranda doğru çıktı. Onun asla burnu havada, snob, soğuk bir adam olduğunu düşünmemiştim mesela. Ben daha çok bir iletişim yöntemi olarak insanlarla hemen kaynaşmayan, samimiyetsiz yakınlıklara girişmeyen bir adam hayat etmiştim. Zaten öyle biri. Sadece tahmin ettiğimden çok daha cana yakın olabildiğini gördüm. Ha bir de, çok gülen, çok kahkaha atan bir adam Bülent Ağabey, bunu bilmiyordum ve yaşayarak öğrendikçe çok sevdim bu yönünü de. Sana daha önceki yazışmamızda da söylemiştim aslında ama gerçekten yapmak isteyeceğim bir nehir söyleşi yapmışsın Ortaçgil ile. Öncelikle sırf bunun için bile tebrik edebilirim seni... Türkiye'den birkaç isim say deseler aklıma ilk geleceklerden biri o olurdu kesinlikle... Ne kadar sürdü bu söyleşi tam olarak? Bir de acaba sıkıldı mı dediğin oldu mu hiç, merak ediyorum. 2016'nın Şubat'ında başladık, Mayıs sonu gibi bitmişti. Bir tek son söyleşi için yazın, Temmuz ayında Bozburun'a gittim tekrar. Bu zaman aralığında haftada en az bir kez buluştuk. Çoğu zaman haftada iki gün, onun evine gittim, uzun uzun söyleştik, sohbet ettik, bazen kayıt cihazını kapattık, öyle devam ettik. Hayır, hiç sıkılmadı ya da bana hiç belli etmedi. Benim de gündelik programımın çok yoğun olduğu bir dönemdi, dolayısıyla söyleşi zamanları dışında zamanını hiç çalmadım diyebilirim. Yalnız, çok arşivci bir adam değil Ortaçgil, onunla ilgili gerilimler yaşadığı, daha doğrusu kendi hafızasına dönüp orada bir şeyler ararken gerildiği zamanlar oldu tabii. Ama şöyle düşünün: adamın biri gelmiş, size çocukluğunuz, aileniz, özel hayatınız da dahil, belki ayrıntıları hiç hatırlamadığınız, üzerine pek düşünmediğiniz konular ve dönemlerle ilgili sorular soruyor, uzun yanıtlar bekliyor. Bu, yorucu bir şey. Yine de neredeyse tamamında keyifliydik. Bülent Ağabey, sohbet sırasında çok samimi, çok gündelik, hatta çok küfürbaz. Bu da sohbeti epeyce güzel kılıyor. Pek takılmadı, yani daha doğrusu öyle inceden laflar çarpmadı hiç. Açıktan, doğrudan şeyler söyledi tabii. Hala da, görüştüğümüzde bir şey söyleyecekse şak diye söyler. Bu çok güzel bir özellik. O sıra yeni evlenmiştim, en çok onunla uğraştı. Yedin bir b. k, hadi bakalım filan diye. Bu çok zor bir soru. Yani duygu durumuma göre bu liste her an değişebilir ama şöyle bir düşününce, Bu Su Hiç Durmaz, Her Şey Sevgiyle Başlar, Sana Geldim, Kimseye Anlatmadım, Bozburun diyebilirim sanırım. Hayır, maalesef. Ortaçgil uzun zamandır evde eline gitar alıp şarkı çalıp söyleyen biri değil. Eskiden çok yaparmış tabii. Hatta salonda, köşede hep duran bir gitar vardı, Bak, bu eskiden hep kanepenin üzerinde olurdu demişti. Bir kez kendisine, Ağabey, bir gün birlikte şarkı söyler miyiz? diye sordum, Şüpheli diye yanıtlayıp çok güldü. Ama inanıyorum ki bu hayalim de gerçekleşecek. Kadıköy'e gidip çok sevdiğim bir barda sarhoş olacağım.


Çocukların gelişimine katkı sağlamak için gerçekleştirilen her yeni proje heyecan verici. Hele konu kitaplar olunca tüm ailelerin bundan haberi olsun istiyorum. İşte bu güzelliklerden biri: Sen de Oku koleksiyon kitapları. Okuma konusunda sıkıntı çeken, ilgi bozukluğu olan çocuklar için daha basit metinlerle, daha anlaşılır resimlerle hazırlanan kitaplar, çok daha fazla çocuğun hayallerine ulaşsın diye yazılıyor, yeniden anlatılıyor. Yazar Mehmet Atilla da koleksiyona emek veren isimlerden. Söyleşimizi kaçırmayın. İtiraf edeyim bugüne kadar disleksi ile ilgili hiçbir bilgim yoktu. Hatta bu kelimenin anlamını da yeni öğrendim! Dikkat bozukluğu anlamına gelen disleksi, çocuk yaşlardan itibaren kişide okuma sorunu yaratabiliyor. TUDEM Yayın Grubu, Sen de Oku koleksiyonunu ile okumaya isteksiz, okuma güçlüğü çeken, disleksik çocukların, özel tasarlanmış kitaplar sayesinde okumaktan zevk almalarına katkı sağlayabilmek amacıyla pek çok kitap hazırladı. Özel emek isteyen bu meşakkatli işin peşine düştüm ve bu koleksiyona hem kitap yazan hem de dünya klasiklerini yeniden anlatan yazarlarla söyleşiler yaptım. Bu, onlardan ilki. Şimdiye kadar onlarca çocuk kitabı yazan Mehmet Atilla ile yazın hayatının farklı serüvenlerinden biri olan Sen de Oku koleksiyonu üzerine konuştuk. Bildiğiniz gibi bu proje, Tudem Yayın Grubu'nun özel bir koleksiyonu. Ben de 10 yıldan beri gerek çocuk gerekse yetişkin kitaplarımı bu yayın grubu aracılığıyla yayımlıyorum. Dolayısıyla ilk kıvılcım yayınevinden geldi. Yayın koordinatörü arkadaşlarımın çağrısı üzerine bu çalışmaya katıldım. Başka yazarlarımız da var elbette. Bu zincir her geçen gün biraz daha uzayacak, güçlenecek. Amacımız okuma güçlüğü çeken ya da okuma eylemiyle barışık olmayan çocuklarımızı kitaplarla buluşturmak. Böyle bir kesim var ne yazık ki. Bu kesime sırt çevirmek ya da yok saymak yerine, özel bir çabayla onları da kitaplarını büyülü dünyasıyla baş başa bırakmak istiyoruz. Kolay bir süreç olmadığını biliyoruz, ancak kendine özgü bir sorumluluğu ve heyecanı da var. Neyse ki doğru yolda olduğumuzu kanıtlayan çok sayıda bildirim aldık, alıyoruz. Açık söylemek gerekirse benim beklentilerimin çok üstünde bir ilgi devşirdik. Umarım emeklerimiz karşılık bulur ve olabildiğince geniş bir kitleye ulaşma şansını elde ederiz. Aslında bendeki ilk heyecan, bu serinin çeviri kitaplarını okuyunca başlamıştı. Sen de Okunun ilk kitapları yabancı yazarlardan yapılmış çevirilerdi ve son derece başarılı metinlerdi. Böyle durumlarda kendimde bir sorumluluk hissederim. Niye biz de böyle şeyler yazmayalım? düşüncesi içimi kemirir durur. Ama o dönemde, yayınevinin Türk yazarları da koleksiyona dahil edip etmeyeceğini bilmiyordum. Bu yüzden herhangi bir girişimde bulunmamıştım. Ne zamanki bizleri de kapsayan bir çağrı aldım, içimdeki coşku arttı ve Gülmeyi Bilen Müdür Aranıyor böyle doğdu. Klasik yapıtların Sen de Oku koleksiyonuna katılması fikri gündeme geldiğinde, yayınevi yetkilileri, aklımdan geçen bir kitap olup olmadığını sordular. Ancak ben öncelikle onların seçimlerini öğrenmek istedim. Bu kez de beş kitaptan oluşan bir liste önerildi. Bu kitapların içinden Gulliver'in Gezilerini ben seçtim. Bunun nedeni, kitabın olağandışı serüvenler içeren olay örgüsünün hedef kitleye keyif verebileceğini düşünmemdi. İlk okuduğumda ben de etkilenmiş ve edebiyatın farklı atmosferler yaratabilen gücüne hayran kalmıştım. Okuma isteksizliği yaşayan çocukların böylesine sıradışı olayları zihinlerinde canlandırırken gerçek-kurmaca ilişkisini mutluluk içinde kurabileceklerine ve bu oyunu sevebileceklerine inandım. Edebiyatın haz verici yanlarından biri de bu çünkü; okuru günlük yaşamın dışına çıkarmak. Gulliver'in Gezileri bu anlamda biçilmiş kaftandı. Bana da onu yeniden dikmek kaldı. Sıra geldi yazma aşamasına... Öncelikle Gulliver'in Gezilerinin özgün dildeki kopyasını elimin altında tuttum hep. Daha sonra ciddi yayınevlerinin hem tam metin hem de kısaltılmış olarak çevirdikleri örnekleri inceledim. Aralarındaki ufak tefek uyumsuzlukları özgün metne başvurarak çözdüm. Dikkatimi çeken asıl nokta şu oldu: kitabın içeriğindeki dört yolculuğun yalnızca ilk ikisi anlatılmış, sonraki ikisi ise neredeyse hiç anlatılmamış ya da son derece yüzeysel geçilmişti. Ben bu kolaycılıktan özellikle kaçındım. Kitabımda özgün metindeki dört ayrı serüvene de yer verdim. Okurların romanın kırpılmış ya da koparılmış haliyle değil, gerçek ruhuyla buluşmalarını önemsedim. Böylece kitabın bütünlüğü de bozulmamış oldu. Çekincem olmadı dersem yalan söylemiş olurum. Sonuçta kendiliğinden yola çıktığınız bir atılım değil bu. Hem klasik yapıtlar, hem yeniden anlatım, hem de hedef kitlenizin farklılığı, omuzlarınıza apayrı yükler yüklüyor. Fakat demin de dediğim gibi incelemiş olduğum örnekler cesaretimi artırdı. Birçoğundan iyi yapabileceğime inandım. Sıklıkla söylediğim bir şey var; herhangi bir metni çekici kılan onun içindeki gizli müziktir. Sözcüklerin cümle içindeki yerleri, cümle dizilişlerindeki uyum sayesinde metne akıcılık ve hız katarsınız. Bu konularda sabırlı ve özenli çalışmayı eskiden beri sevdiğime göre, dedim ki Bu da bir deney ve gel bunu deneyime dönüştür. Böylece başladım. Bu konunun kabaca iki boyutu var: Birincisi, tasarım olarak kitabı çekici ve kolay okunur hale getirmek. Harf karakterleriyle, cümle uzunluklarıyla, satırlar arasındaki boşluklarla, iç resimlerle ve de sayfa tasarımlarıyla disleksik çocukların en büyük kaygıları olan karmaşayı en alt düzeye indirmek. Bunlar yayınevinin işi. Sen de Oku koleksiyonu incelendiğinde bu açıdan çok başarılı bir sonuca ulaşıldığı görülecektir. İkinci boyut, yazar olarak bizim sorumluluğumuzda. İçeriğin hem çarpıcı hem yalın olması için özel bir çaba harcıyoruz. Gereğinden fazla dallı budaklı olay örgüsü yerine sürükleyici bir dil ve sağlam bir mantığın egemen olduğu metinler oluşturmaya çalışıyoruz. Koleksiyondaki kitap sayısı arttıkça disleksik çocukların ilgisini çekebilecek bir kitap mutlaka bulunuyor. Anne babaların, öğretmenlerin ve konunun uzmanlarının yardımı işin içine girince de istenilen sonucu elde etmek kolaylaşıyor. Elbette ki birdenbire varılacak bir hedef değil bu. Direnmemiz ve emek harcamamız gerekiyor. Biz yorulalım, çocuklarımızı yormayalım, düşüncesi, aklımızın bir köşesinde. Hep de orada olacak. Bu açıdan şanslı olduğumu söyleyemem. Altmış yaşımı bitirdim. Bodrum'un bir kasabasında doğup büyüdüm. Elli yıl öncesinin koşulları günümüzle kıyaslanamayacak denli yokluklar içeriyordu. Dolayısıyla bizim dönemimizdeki çocukların kitaplarla buluşması oldukça geç ve güç oldu, sistemli ve düzenli bir okuma eylemiyle bir türlü tanışamadık. Elimize geçeni okumakla yetindik. Kimi zaman gazete kimi zaman nereden geldiğini bilmediğimiz yıpranmış bir kitap yardımıyla açlığımızı giderdik. Babam herhangi bir okul bitirmemişti ama okumanın önemine yürekten inanan birisiydi. Oradan buradan kitaplar bularak evimize getirirdi. Bazısı uygundu, bazısı değildi, fakat kitaptı en azından. Asıl kırılma noktasını ise yedinci sınıfta yaşadım. O yıl okulumuza atanan Türkçe öğretmeni Mehmet Koç sayesinde adını duymadığım edebiyat dergileri ve yazarlarla tanıştım. Ondan sonra okumayı büyük bir tutkuyla sürdürdüm. Özellikle de öğretmen olduktan sonra kitaplarla yoğun bir ilişkim oldu, hala da sürüyor. Okuduğum ilk metinler halk hikayeleri, destanlar, pehlivanlık dizileri olsa da yazınsal anlamda ufkumu açan ilk kitap, 10-11 yaşlarına geldiğimde bir gazetede yayımlanmaya başlanan Yaşar Kemal'in İnce Memed 2 romanı oldu. Çeviri kitaplarda da Thor Heyerdahl'ın Kon-Tiki romanından etkilendiğimi anımsıyorum. Her iki kitap da bambaşka insanları ve dünyaları evimizin içine kadar getirme başarısını göstermişti çünkü. Bunlar ilk örnekler... Sonraki yıllarda önemli çocuk kitaplarının çoğunu okudum ama çocuk değildim artık, bu yüzden bir şeyler eksik kaldı hep. Klasikler serisinden devam ederek Tom Sawyer'ın Serüvenlerini de yazdım. Mark Twain sevdiğim yazarlardandır. Tıpkı Gulliver'in Gezileri gibi sıradışı karakterler içeren bir dünya oluşturmayı bilir. Eylül ayının sonuna doğru okurlarla buluşacağını düşünüyorum. Kafamda bir kitap daha var ama bir süre beklemek ve süreci görmek istiyorum. Okurların ve alanda çalışanların yorumları önemli çünkü. Onlardan yeterli cesareti alabilirsem gerek kendi yaratımım gerekse klasiklerin yeniden anlatımı biçiminde birkaç kitapla daha Sen de Oku koleksiyonuna omuz vermek isterim. Her şeyi zaman gösterecek.


Bundan 11 yıl önce kaybettiğimiz değerli bilim insanı, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği eski Genel Başkanı Türkan Saylan'ın hayatı, Ayşe Kulin'in yazdığı Tek Ve Tek Başına Türkan romanından uyarlanarak sonbaharda sahnelenmek için gün sayıyor. Bu tek kişilik oyunda Türkan Saylan'a hayat verecek olan İzmir Devlet Tiyatroları oyuncusu Melike Aslı Kılan, Türkan oyununu ilk defa Ajandakolik'e anlattı. Projemizin yapımcıları, Cumhur Saygı ve Hasan Özkaya. Cumhur Bey henüz 2020'nin Şubat ayında, böyle bir projeleri olduğundan ve Türkan Hanım rolü için beni düşündüklerinden bahsetmişti. Daha sonra yönetmenimiz Barbaros Uzunöner ile iletişime geçmemi sağladı. Bu sayede Barbaros Bey'in yönlendirmeleri ile oyuna heyecanla dahil oldum. Aslında biz Perde! demeye hazırız. Ancak hepimizin bildiği sebeplerden dolayı oyunu Ekim ayında seyirci ile buluşturmayı planlıyoruz. Proje söz konusu olur olmaz Ayşe Kulin'in romanının yanı sıra Türkan Hanım hakkında yazılmış diğer kitapları ve internette bulabildiğim belge bilgi ve haberleri okudum. Metni okuyunca çok heyecanlandım. Belgeseller, anılar, kitaplar, haberler... Elde çok kaynak var. Bu işin iyi yanı. Fakat canlandıracağımız karakterin yakın tarihimizden, çok tanınan bir insan olması ve seyircinin benzetme beklentisi, zorlayıcı unsurlar. Öykü bizzat, 73 yaşındaki hasta haliyle Türkan Hanım tarafından anlatılıyor. Plastik olarak, Türkan Saylan'ın o döneminin temel özellik ve benzerlikleri yansıtmaya elbette çalıştım. Fakat takdir edersiniz ki onu birebir taklit etmek tiyatro dili açısından tercih edilebilir bir yöntem olmazdı. Ben, hayatını inceledikten sonra bende var olan Türkan Saylan'ı canlandırmayı tercih ettim. Bu sebeple sahnede göreceğiniz Türkan'ın, gerçek Türkan Saylan'ı çağrıştırdığını düşünüyorum ancak birebir taklit yoluna gitmedim. Maalesef ben tanışma şansına erişemedim. Ancak yönetmenimiz Barbaros Uzunöner, aynı zamanda radyo programları yapıyor. Türkan Hanım'ı programına çağırıp ağırlamak şansı bulmuş. Türkan Hanım, Cumhuriyet'i, Türk Ulusu için yeni bir milat kabul eden, Atatürkçü aydınların gerçek bir temsilcisi. Bu damardan beslenen bir ideoloji ile hep çözümden yana oluşu, neredeyse yaşamına temas ettiği herkes tarafından altı özenle çizilerek ifade ediliyor. Yaşamı boyunca pek çok alana ilgi duymuş ve ilgilendiği konu her neyse, her şeyden önce Ne yaparım, nasıl faydalı olabilirim? diye sorarak, yalnızca çözüme odaklanmış. Hayatında bu yüzden hep yapıcı olmaya yönelim var, kavga yok, uzlaşma var. Türkan Saylan, önce, binlerce cüzzam hastasının, sessiz çığlığını duyarak ve onlara temas ederek, bu ülkede cüzzamı bitiren kişi oldu. Bunu yaparken hem genç meslektaşlarına hem devlete hem de topluma temas ederek gerekli farkındalığın yaratılmasını da sağladı. Giderek, dokunmak ve duymanın gizli gücünü eğitim alanında da hayata geçirdi. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği sayesinde birçok çocuğu aydınlık ve çağdaş bir geleceğe yönlendirdi. Bütün bu yaptıkları ile bizlere de, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak için nasıl bir mücadele vermemiz gerektiği yolunda da ışık tuttu, yani bu anlamda bizlere de temas etti ve değiştirdi. Evet, ideallerinin peşinden koşmaktan bir an bile vazgeçmemiş bir kadın Türkan Saylan. Role bürünürken kendinizle benzer veya hiç benzemeyen özellikler olduğunu da hissetmiş olmalısınız. Türkan Hanım da ben de çok inatçıyız. Ancak ben buna daha ziyade azimli olmak anlamında bakıyorum. İdeallerimizin peşinden korkusuzca gitmek ve bunu bitmeyen bir hayat enerjisi ile yapmak konusunda ona benzediğimi düşünmek istiyorum. Fakat asla Türkan Hanım kadar sabırlı ve sosyal biri olamayacağım düşüncesindeyim. Hem Barbaros Bey hem de benim için çok ilginç bir süreç oldu. Video konferans yoluyla çalıştık. Oyunun son hali sahnede şekillendi. Şartların zorlaması ile seçmek zorunda kaldığımız bu yöntem zor gibi görünse de koşullar Türkan Hanım gibi bizi de çözüme odaklı düşünmeye teşvik etti. Sonunda bir çözüm yolu mutlaka bulunuyor. Her seferinde kadın olmanın zorluğu ve bereketi ile yüzleşiyorum. Bu bana güç veriyor. Bir toplumun gelişmişlik seviyesi, kadının toplum içindeki yeri ile doğru orantılı. Yani kadının, sosyal, ekonomik, hukusal ve eğitimsel koşulları erkeğinkine ne kadar yakın veya eşitse o toplum o kadar ileridir. Türkan Hanım'ın da kız çocuklarının eğitimi için verdiği mücadele bu gerçeğe dayanıyordu. Umuda gelince, o umut var olmasa bu oyun da olmazdı. Açıkçası biz hazırız. Prömiyeri Eylül başında düşünmüştük. Ancak yaptığımız toplantı sonucunda ülkedeki gelişmelere bakarak Ekim ayını beklemek gerektiği konusunda fikir birliğine vardık. Oyunumuz, tüm Türkiye'de oynayacak. Prömiyer, ya İzmir'de ya da İstanbul'da olacak. Henüz kesin değil. Özel tiyatro, her dönemde yüksek özveri gerektiren bir uğraş olmuştur. Ancak içinde bulunduğumuz dönemin şartları göz önüne alındığında, kamusal bir destek söz konusu olmadıkça, tiyatro adına girişilecek özel teşebbüslerin gerçekten ayakta kalması çok zor olacak. Sorunlar ve çözümleri, seyircinin ve yetkililerin dikkatini çekecek şekilde sürekli gündemde tutulmalı. Israrlı ve sabırlı demokratik eylemlerin sonuç getireceğine inanmak istiyorum. Bu şartlardaki değişim, ancak devlet ve seyirci desteği varsa gerçekleşebilir. Burada benim aklıma ilk gelen soru şu: Sanat, bu ülkedeki toplum ve devletin vazgeçilmez bir gereksinimi midir? Bu soruya vereceğiniz cevap, sonucu tahmin etmenizi kolaylaştırcaktır. Çok teşekkür ederim. Merakla bekliyorum oyunu. Alkışınız bol olsun! Ben çok teşekkür ederim. Prömiyer ve diğer temsil tarihlerini bizzat haber vereceğim. Sağlıcakla, sevgiyle kalın, kolaylıklar dilerim.


4 Temmuz 2003'te aramızdan ayrılan Türk yazınının değerli kalemlerinden Tomris Uyar'ın 79. doğum günüydü, 15 Mart yani dün... Google, artık bir gelenek haline gelen önemli günler için hazırladığı doodle'larda tema olarak Uyar'ın doğum gününü belirledi. Ve sosyal medyada yaptığı araştırmalarla illüstratör Merve Atılgan'ı bularak doodle'ını ona resmetti, amaaa... Ama'nı Merve ile yaptığımız söyleşide okuyabilirsiniz. Günışığı Kitaplığı'ndaki pek çok çocuk kitabında ismine rastlayabilirsiniz: Merve Atılgan. Son olarak Anıl Mert Özsoy'un yazdığı Can Çocuk etiketli Yeniden Deniz Olmak kitabını resimledi. Maltepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Çizgi Film-Animasyon Bölümü'nden mezun olduktan sonra illüstrasyonlar ve karakter tasarımları yaptı. 2015'ten bu yana illüstrasyon ve çizgi roman atölyesi çalışmalarını sürdürüyor, kitaplara masalsı çizimler konduruyor, yurt içinde ve dışında çeşitli animasyon stüdyolarının, dergi ve galerilerin tasarım işlerini yapıyor ve sergilere katılıyor. Google'ın ana merkezinde, Kaliforniya San Francisco'da bir kreatif ekip var ve doodle için misafir sanatçıları ve aynı zamanda konuları belirliyorlar. Onlar bu doodle için bana e-posta attılar ve her şey öyle başladı. En azından benim bildiğim kısmı bu. Tomris Uyar hayatı çok kendi kafasına göre, özgürce ve çağın kurallarına uymadan yaşamış, kalbinin sesini dinleyen biraz da asi bir kadın. Benim böyle kadınlara her zaman çok büyük bir sevgim ve hayranlığım olmuştur. Kişiliği ve yeteneği ile hayatımıza kattığı hikayeleri ile değerli bir ruh. Kafamda pek bir şey yoktu fakat Tomris Uyar'ı derinlemesine araştırdıkça fikirler oluşmaya ve ilham gelmeye başladı. Tabii eskiz ve colour draft dediğimiz aşamalarda email ile çok gitgel oluyor. Ekipler bakıyor üzerine fikir yürütüyoruz. Bu süreç toplam bir ay sürdü. Bence Tomris Uyar, her yazısını okumadığım için edebiyatından konuşmam pek doğru olmaz, bir olayı veya duyguyu yalın kelimeler ve akıcı bir anlatım ile çok derinlemesine veren bir yazar. Okuduktan sonra biraz durup düşünmek istiyorsunuz üzerine. Bu çok kıymetli bir yetenek. Maalesef yayınlanamadı ve bu beni çok üzdü açıkçası. San Francisco ile aramızda 10 saat var ve dün günlerden pazardı. O yüzden onların e-postalarıma cevap vermesi biraz gecikiyor normal olarak. Onlar da şaşırdı ve çok üzüldü. Sanıyorum teknik bir aksaklık çıkmış, araştırıyorlar. Ama gün geçti gitti artık, darısı başka doodle'lların başına. Hay allah, ben de üzüldüm açıkçası; büyük talihsizlik olmuş! Sen bir yandan çocuk kitaplarına da resimler yapıyorsun. Bize biraz kendinden bahsetsene, seni tanıyalım. İnsanın kendisini tanımlaması zor birşey tabii ama ilk aklıma gelen sezgiselliğim. Ve ayrıca özgürlüğüme çok düşkünüm, spontane yaşamayı seviyorum ve çok çabuk karar değiştiriyorum. Hava burcu özelliklerim çok ağır bastığı için ordan oraya atlıyorum, enerjim çok yükseliyor, bazen o da yorucu olabiliyor tabii. Bir de çoğu zaman kendime meydan okumayı seviyorum, bir nevi kendimi kendime karşı test etmeyi. Bu arada ben Google'ın her ay misafir sanatçısı olduğunu bilmiyordum. Açıkçası ben de bilmiyordum. Her ay olmuyor ama sanırım. Yılda binlerce doodle yapıyorlar ama çoğunu kendi ekipleri yapıyor ve arada bir misafir sanatçılar ile çalışıyorlar. Teşekkürler, Ajandakolik'e konuk olduğun için. Google yayınlasa da yayınlamasa da gurur duyduk, çok özel bir doodle. Ellerine sağlık! Ben çok teşekkür ederim, çok zarifsiniz, ne mutlu bana! Umarım bundan sonra yayınlamayı unutmadıkları doodle'llar da yaparım.


40 yıldır yazılıyor günlük... Dünden bugüne onlarca müzisyenin emeğiyle yazılıyor, üstelik... İçinde nakış gibi işlenmiş şarkılarla, türkülerle kocaman bir kitap gibi şimdi. Türk müzik tarihinin en kendine özgü, üretken ve şairane gruplarından Ezginin Günlüğü, çok yakında çıkacak yeni bir tribute / saygı albümünde grubun eski şarkılarını bu defa 20 sanatçıyla bir araya getiriyor. Albüm bahanesiyle Ezginin Günlüğü'nün değişmez usta ismi, klavyecisi, söz ve müzik yazarı Nadir Göktürk ile karantina günlerinde sohbet ettik. Bugünlerde yazışarak söyleşiler yapmanın bir iyi bir kötü yanı var. İyi yanı, herkes evinde olduğu için cevap almakta pek zorlanmıyor insan. Kötü yanı ise söyleşi sırasında birbirinizi göremediğiniz için doğru düzgün bir diyalog kurulamıyor. Hele ki çok sevdiğiniz, hayran olduğunuz bir isimse bu, kayıp gibi geliyor insana! Nadir Göktürk, söyleşi önerime hiç duraksamadan evet deyince önce çok mutlu oldum sonra da yaprak gibi titredim. Titredim çünkü en sevdiğim şarkıların sözlerini, müziklerini hep o yazmıştı. Benim için söz ve müzik yazarından öte o bir şairdi. Bugün Ajandakolik'e konuk olurken benimle abümünden çok özel fotoğraflar paylaştığı için kendisine ayrıca teşekkür etmek isterim. Okuyacaklarınız, çay gibi, martı gibi, çocukluk gibi, İzmir gibi bir şey benim için... Öyle değerli... Güzel pazarlar! 40 Yıllık Şarkılar albümü, hem hazırlık hem de üretim safhalarında birçok kişinin emeğiyle oluşturuldu. Özellikle sevgili dostumuz Burhan Şeşen'in sonsuz emeği vardır. Albümün yapımcısı DokuzSekizMüzik, Ahmet Çelenk ve ekibi de çok çalıştılar tabii ki. Açıkçası biz çok fazla müdahil olmadık. Müzik dünyamızdaki gelişmeler konusunda bizden daha fazla bilgi sahibi olan kişilerin fikirleri bizim için daha önemliydi. Tabii ki hepsini dinledik, hatta kayıt sürecinde bile değişik aşamalarda dinlediklerimiz oldu. Şarkılarımızı seslendiren müzisyenlerin arasında yakından tanıdıklarımız olduğu gibi, hiç tanımadıklarımız da vardı. Benim için de çok güzel ve faydalı bir süreçti. Çok güzel isimlerle tanışmış oldum. En çok hangisini beğendim konusunda konuşmam için, henüz biraz erken sanıyorum. Albüm sanıyorum önümüzdeki bir ay içinde falan çıkacak. Ama, öncelikle bazı şarkılar teker teker bu hafta içinde yayınlanmaya başlayacak. Hatta Dolu Kadehi Ters Tut gurubunun yorumladığı 'Duvar' yayınlandı bile. Ezginin Günlüğü ruhuna benzer bir ruhla sorunuza gelirsek; bence bu tür bir albümde, doğru olan, herkesin kendi tarzında söylemesidir. Öbür türlü pek bir anlamı, özelliği olmaz. Biz zaten söylemişiz kendi tarzımızda. Önemli olan herkesin, bizim şarkılarımızı kendi tarzında yorumlayarak bir anlamda müziği zenginleştirmesi. Evet, her iki albümde de birçok ortak şarkı vardır. Ama yorumcular değişik. Bir anlamda, aradan geçen zamanda oluşan kuşak farklılıklarının müziğimize yansımalarını görmek, kuşakların birbiriyle tanışması, buluşması gibi bir durum... Biliyorsunuz son yıllarda müzik piyasamız da teknolojik gelişmeler, sosyal değişimler, internet gibi yepyeni paylaşım alanlarının ortaya çıkması gibi çok çeşitli nedenlerle ciddi bir bunalım içinde. Mesela biz, eskiden hemen hemen her yıl bir albüm yaparken, şimdi artık aralıklar epey uzadı. Çünkü müzik sektörümüz bütün bu değişimlere henüz tam anlamıyla adapte olamadı bence. Dolayısıyla bu tür albümler, sektörün canlanması açısından da yararlı oluyor anladığım kadarıyla. Çünkü daha geniş kitlelere hitap ediyor. 80'li yıllar, bizim için yasaklı yıllardı aynı zamanda. Televizyon ve radyolarda şarkılarımız çalınmazdı. Konserlerimizi oldukça yoğun baskılar ve kısıtlamalar altında gerçekleştirirdik. Ama çok da dinamik bir dinleyici kitlemiz olduğu için bizi hiç yalnız bırakmıyorlardı. Konserlerimizi, albümlerimizi falan her şeyi kendimiz yapıyorduk. Yani, yapa yapa da işi öğrendik aslında. 80'lerin sonuna doğru plak şirketleriyle tanıştık. 90'larda ise özel televizyon kanallarının devreye girmesi dolayısıyla, klip yayınlanması, tabii ki dinleyici kitlemizin artışına sebep oldu. Müzik olarak ise, ilk yıllarımızdaki repertuarımızın önemli bir kısmını halk türkülerimiz oluşturuyordu. Bir de Nazım Hikmet, A. Kadir, Orhan Veli, Ataol Behramoğlu gibi çeşitli şairlerin şiirlerini üstüne yaptığımız çalışmalar... Kendi yazdığımız sözlerle oluşturduğumuz şarkılar, 90'lardan sonra Hüsnü'nün de gruba katılmasıyla başlamıştır. Aslında böyle uzun ömürlü gruplardaki eleman değişiklikleri çok olağan bir durumdur. Çünkü zaman içinde insanların beklentileri, umutları, hayatları değişebilir. Bu da bir şekilde insanın çalışma ortamına yansır tabii ki... Ülkemizdeki uzun ömürlü gruplara biraz bakarsanız hepsinde benzer durumları görürsünüz. Tabii vokal, dinleyici açısından en ön plandaki eleman olduğu için en çok o göze batar. Geridekileri fark etmezler bile.. Oysa ki bütün elemanların grup içindeki fonksiyonları eşdeğerdir. Hatta Orkestrada basçının çaldığını farketmezsiniz, ama çalmadığı zaman fark edersiniz, çünkü araba devrilir gibisinden bunu anlatan bir laf da vardır... Geriye dönüp baktığınız zaman bizim ekibimizde de, bu yaklaşık 40 yıllık süreçte 100'den fazla eleman değişikliği olduğunu görebiliriz yani. Ama, önemli olan, ruhumuz değişmemiştir. Şarkı yazan kişiler, her gün masalarının başına oturup mesailerini yaparlar genellikle. Hem de bu mesai 8 saatle falan sınırlı değildir. Ama tabii ki konser monser yapılamadığı için canı sıkılanlar da çoktur. Bir de sonu belli olmayan bir süreci yaşadığımız için moral olarak da eksiklikler olabilir, bu da elbette insanın üretimine yansıyabilir. Kadın şair pek fazla yoktur yeryüzünde biliyorsunuz.. Ama, demek ki atlamışsınız, bizim bestelerimiz arasında gene de bir tane var: Benim Sevdiğim Adam Danimarkalı kadın şair Tove Ditlevsen'in bir şiiri. Orijinal adı Sonsuz Üçtür şiirin. Ama şiirleri fazla ellemek pek mümkün değil. Bazen, çok gerektiği zaman ufak tefek dokunuşlar şeklinde... Tabii bunlar bile şairlerin hiç hoşuna gitmiyordur, tahmin ediyorum. Ama bazen buna mecbur kalıyoruz. Artık sahneye çıkamasam da grupta çalışmaya devam ediyorum. Sorumluluk, aslında grubun bütün elemanları için aynı ölçüde geçerli bir kavram. Şimdiye kadar herkes bunun bilincinde olarak hareket etti. Bütün seçimlerimiz, tercihlerimiz hep bu doğrultuda oldu. Yeni solistimiz Mahmut Çınar da zaten grubu çok iyi tanıyan, her yönüyle grubu benimsemiş bir arkadaşımız. Hep söylediğim gibi, Her yeni eleman, kendi rengiyle, kendi kimliğiyle gruba katkıda bulunup, grubu daha da zenginleştirmiştir. Şimdiye kadar bu, hep böyle oldu. Gerçekten de gruplar içinde, söylediğiniz türde sorunlar her zaman çıkabilir. İnsanların beklentileri çok farklıdır genellikle. Ama sanıyorum, Ezginin Günlüğü'nün yazılmamış bir anayasası var ve herkes bunun farkında. Amaçlarımız belli, hedeflerimiz belli, müzik anlayışımız belli, dünyaya bakışımız belli. Ve bütün grup elemanları da tercihlerini yapmakta sonuna kadar özgürdürler. Oya da Bora da benden daha genç arkadaşlar oldukları için 90'lar demeleri normal. Bense özlersem 60'ları özlerim.. Ece Ayhan'ın Ayıptır söylemesi, vakitsiz Üsküdar'lıyız abiler.. diye bir dizesi vardır. Ben de, söylemesi ayıp, 68 kuşağından biri olduğum içim, özlesem özlesem 60'ları özlerim derim. Dünyada pek bir şeyin değişeceğini sanmıyorum. Her şey hep daha kötüye gitmekte. Bu söylediklerim karamsarlık gibi görünebilir, ama gerçekçi olmak da lazım... Geriye doğru bakıp da biraz düşününce, yaşadığımız süreç içinde, ara sıra ufak tefek umut kıpırdanışları olduysa bile hep geriye doğru gitmişiz. Değişirse ne değişir? Belki Amerika gider Çin gelir, belki Rusya Avrupa'ya el verir falan filan. Yani patronlar değişebilir ama 'patronluk' sabit kalır. Öncelikle şunu belirtmem lazım, Bir tel kopar, ahenk ebediyen kesilir dizesi Yahya Kemal'e aittir. Sorunuza gelince; benim yazdığım bütün şarkıların hayatımda özel bir yeri vardır aslında. Ama, bazıları belki daha hüzünlüdür, bazıları daha üzüntülüdür. Bazen keyifli olur insan bazen umutsuz olur. Tabii ki yaşadığımız şeyler, ki bunlar bazen somut olaylar da olabilir, şarkılarımıza biçim verebilir. Ama, gerçek olan, dinleyen insanın onunla kurduğu bağlantıdır. Biz onu etkilemek istemeyiz. Yani kısaca, şarkı size ne hissettiriyorsa, gerçek odur. Bir harfe, heceye, insana, dünyaya, renge.. kısacası; gördüğüm duyduğum, hissettiğim her şeye anlam yükleyen nadide insanların başında gelir Nadir Göktürk ve Ezginin Günlüğü.. Onun diline, kalemine yüreğine, seninde ellerine sağlık Nilüfer.. En sevdiklerimle yaptığın, tüm söyleşiler içinde kocaman alkışlar ve çokça sevgiler.. Şahane olduğunun yine farkındayım. tam 65 yaşı dayım ve bu güzelliklerin çok sürmesi dileğim.. Bir gün acı bir haber duymak istemiyorum. Yıkılırım kalbim durmuş gibi olurum.. bir yıldız o kişiliği eserleri insanlığı herşeyiyle. Örnek bir eş ve baba.... Dostum gibi... Herbir notası Dünyamı yansıtıyor. Sağlık ve neşe diliyorum. Başarı zaten onun.... Bu ülkeye bu açıdan bakanla ne olur çoğalsın.....


Profesyonel iş hayatından seramiğe... 23 yıl tekstil alanında çalıştıktan sonra patronsuz bir hayatı mümkün kılmanın yollarını arayan Nagihan Bakay Arıoğlu, o çıkış yolunu resim becerisini seramikle birleştirmekte bulmuş. Ortaya çıkardığı renk renk kadın portreleri birkaç yıldır tabaklarda dile geliyor. Seramik sanatçısı Arıoğlu ile girişimcilik ruhuyla doğan seramik yolculuğunu konuştuk. Çocukken inşaatlardan seramik yapmak için çamur topladığımı da çok net hatırlıyorum. Eğer bir şeyi içinizden gelerek yapıyorsanız ne imkansızlıklar ne de aileniz tarafından desteklenmemenizin önemi kalıyor. Aslında bu söyleşinin özetini oluşturan cümle tam olarak da bu. Seramik sanatçısı aynı zamanda illüstratör Nagihan Bakay Arıoğlu, resim yeteneğini seramikle bir araya getirerek ortaya çıkardığı İllustranaggi markasıyla, uzun zamandır hayalini kurduğu bir düşü gerçek kılmayı başaranlardan. Üstelik bunun sadece yetenekle değil, çok isteyip çaba sarfedip çok çalışmakla mümkün olacağını söylüyor. Seramikten yaptığı duvar tabaklarına adeta nakış gibi işlediği kadın portrelerini eğer henüz keşfetmediyseniz bugün Ajandakolik'te önce Nagihan Bakay Arıoğlu ile tanışın. Çeşitli malzemeler kullanarak ellerimle şekillendirmeyi çok severim. Bu zaman zaman kağıt, ahşap, kumaş olsa da çamurun yeri hep başkaydı. Fakat uzun yıllar yoğun çalışma hayatı içinde olmam, yapmak istediğim birçok şey gibi seramiği de geri plana atmama sebep oldu. Ve sürekli bu çalışma hayatı döngüsünden çıkmanın yollarını aradım. Benim için kariyer başarısı bir şirkete, bir patrona bağlı olmadan yeteneklerimi kullanarak hayatımı kazanmak anlamına geliyordu. Bunu başarabilmek için bazı denemelerim oldu. Bir çocuk giyim markası kurdum. Beş yıl boyunca başaramadığımı kabul etmeden çok uğraştım. Hayat bana her anlamda bu işin olmayacağını gösterdiği halde direndim. O yıllarda duyduğum bir cümle var. Eğer çok çaba harcadığın bir şey olmuyorsa gelecekte daha iyisi olacağı içindir. O zamanlar pek takılmadıysam da şimdilerde buna çok inanıyorum. Neyse sonunda benden girişimci olmaz deyip tekrar bir şirkete girip çalışmaya başladım. Bu süreçte iş hayatının sıkıntılarından ve İstanbul trafiğinden doğaya kaçıp rahatlamanın yollarını ararken İznik'ten küçük bir ev aldık. O zamana kadar ne İznik nede çini sanatı hakkında hiç bilgim yoktu. Bunu hayatımda ilahi bir kadersel dönüşümün durak noktası olarak görürüm. Gerçekten de öyle olmuş. Yaşamaya başladığın şehir, seni bambaşka bir alana yöneltmiş. Evet evet. Çini, yüzyıllardır İznik halkının önemli bir geçim kaynağı, burada çini malzemelerine ulaşmak, yaptığınız işleri çini fırınlarında pişirmek çok kolay. Ben de bir tabağa illüstrasyonlarımdan birini çizip boyadım, aynı resim mantığı ile çalıştığımdan yanlışlıkla döktüğüm boyanın üzerini beyaz boya ile kapatmıştım. Tabağım fırından çıktığında çok şaşırdım. Bütün hatalarım görünür olmuştu, renklerse inanılmaz canlı ve parlaktı. O günden sonra çiniye büyük bir tutkuyla sarıldım. Artık yıllardır çizdiğim kadın illüstrasyonlarım daha somut bir anlama bürünmüştü. Etrafımda yaptığım işleri görenler bana sipariş vermeye başladılar. İnstagram sayfamda takipçilerim artmaya başladı. Ve ben artık sadece bu işi yapmak istiyordum. İşe gitmek benim için bir kabus olmuştu. Sonunda çalışma hayatım bir şekilde son buldu. Artık bütün zamanımı çiniye ayırıyordum. İstanbul'da bu işi yapan insanlarla tanıştım. Onlara yardım ederek nasıl sırlama yaptıklarını öğrendim. Zamanla boyaların dilini daha iyi anlamaya başladım. Başlarda oluşan sır atmaları, renk karışıklıkları zamanla düzeldi; her yaptığım iş bir öncekinden daha iyi oluyordu. Sonrasında bir seramik fırını alıp evimin balkonuna koydum. Artık tüm aşamaları kendim yapıyordum. İlerleyen zamanda çini ile birlikte seramik de çalışmaya başladım. Elimin çamura bulaşması tam olarak bu şekilde oldu. Kızlar kendimi hatırladığım zamandan beri var. Çocukken gazete kenarlarındaki boşluklara, lokum kutularına, boşluk bulduğum her kağıda, sonrasında bahçe duvarlarına hep kadınlar çizerdim. Malum bizler şimdiki çocuklar gibi şanslı değildik. Resim malzemelerimizi bile kendimiz yaratırdık. Çocukken inşaatlardan seramik yapmak için çamur topladığımı da çok net hatırlıyorum. Eğer bir şeyi içinizden gelerek yapıyorsanız ne imkansızlıklar ne de aileniz tarafından desteklenmemenizin önemi kalıyor. Zaman içinde çizdiğim kızların ifadeleri değişti, oranları değişti, ilhamlarım, çalışma tekniklerim değişti ama evet kızlar hep vardı. Hayatımın her döneminde onları çizmekten hiç vazgeçmedim. Konuşurken, düşünürken sürekli çizerim. Bir şeyler çizmeden geçirdiğim gün çok olağan dışıdır. Ailemde resim öğretmenleri ve benim gibi Güzel Sanatlar okuyanlar var. Genetik olarak bir şeylerin olduğunu kabul etsem de becerimin çoğu çalışmaktan kaynaklı diye düşünüyorum. 23 yıl çeşitli şirketlerde çocuk giysi kolleksiyonları hazırladım, Nilüfer. O işi de çok severek yaptım ama artık sürecini tamamladı. Şimdi sadece illustranaggi var. Duvar tabakları, duvar heykelleri, mumluk heykeller, rüzgar çanları var ve aklımda yapmak istediğim tasarladığım çok daha fazla şey var. Duvar tabaklarım tamamen dekoratiftir. Aynı bir tablo gibi, siparişle tekrarlarını yapsam da, her biri farklıdır, tektir. Kadınlar çok ilgili, erkekler ise şu ana kadar sadece satın almak amacıyla ilgilendiler. Aslında atölye çalışmaları yapmak gibi bir niyetim yok fakat 6-7 tane kadın bir araya gelip bana workshop teklif ettiklerinde kabul ediyorum. Ben de keyifli zaman geçiriyorum, onlar da. Belki içlerinden birilerine ilham olmuşumdur diye seviniyorum. Benim seramikle olan ilişkim tamamen içgüdüsel bu işle ilgili eğitim almadım. O yüzden işin inceliklerini anlatmak sanırım bu işin ustalarına düşer. Sakinlik, sabır ve emek isteyen bir iş, sosyal hayattan yorulmuş, dinginlik arayan bir insan için muhteşem bir uğraş. Ben pandemi öncesinde de fazla evden çıkan biri değildim. Üretkenlik anlamında etkilenmedim. Bir de böyle korku ve panik dönemlerinde bir tür terapi yöntemi olarak kendimi daha fazla işe veriyorum. Tabii ki en önemli esin kaynağım kadınlar, yüzlerine yansıyan duygular, aşk, hüzün, masumiyet, tedirginlik ve tabii ki doğa, çiçekler, kuşlar, hayvanlar, masallar ve mitolojik hikayeler. Dünyada ve Türkiye'de hayranlıkla takip ettiğim seramik sanatçıları ve illüstratörler var. Ancak şunu söyleyebilirim; ben heykelin, seramiğin, resimin daha fazla hayatın içinde olmasını isterdim. Keşke sadece metro istasyonlarında ya da resmi binalarda değil, sivil mimarinin içinde de olsa... O mimarinin içinde seramik duvar panoları kullanılsa, hani eski apartmanların dış duvarlarını, girişlerini süslediği zamanlarda olduğu gibi. Bundan iki yıl önce Paşabahçe'yle bir çalışmam oldu. Sonrasında devam ettirmedim. İşimi daha profesyonel hale getirmek için istihdam yaratmak istemiş olsam da, seri üretimin bana uygun olmadığını fark ettim. Ben tek ve özel işler yapmak istiyorum. Mesela kadınlarımı kullandığım büyük duvarlar tasarlamak istiyorum. Mekanların içinde yer almalarını istiyorum. Onlara bakan insanların enerjilerini hissetmek istiyorum. Bazı takipçilerim bana kendinizi mi çiziyorsunuz diye soruyorlar. Kızlar aslında benim çocukluktan gençkızlığa geçiş dönemimin bir yasıması. Ben de pek çok genç kız gibi hayatın bu en güzel dönemini üzerimdeki baskılara içten içe isyan ederek, sesizleşerek ve içe kapanarak geçirdim. Eğer bir de erkek kardeşiniz varsa ona tanınan özgürlüğü ve size gösterilen baskıyı daha net görürsünüz. O yüzden benim kızlarım bu baskının kaynağını anlamlandıramazlar. Onlar masum, ürkek ve tedirgindirler. Belki bağırarak söylemezler ama bu haksızlığı bakışları anlatır. İşte ben işlerimde, sürekli hizmet etmesi beklenilen, kahkahası susturulmuş, sesi kısılmış, ne giyeceğine karar verilmiş, ilk duygusu utanmak olan, kendini bulmakta zorlanan o genç kadını görünür kılmaya çalışıyorum. Tabii ki şiddete uğrayan her canlının kanunlarla korunması gerekiyor. Fakat İstanbul sözleşmesi zaten yıllar önce imzalanmış olmasına karşın kadına şiddette bir azalma olmamış. Demek ki kanunlar gerektiği gibi uygulanmıyor. Ya da şiddetin kaynağı toplumun çok daha derinlerinde yatıyor. Bakıyoruz ki söz sahibi birtakım insanlar, İstanbul Sözleşmesi için toplumu eşcinselliğe özendiriliyor, toplum cinsiyetsizleştirilmeye çalışılıyor ve Türk aile yapısı zedeleniyor diye eleştirilerde bulunuyor. Bu duşünce yapısını hangi anlaşma düzeltebilir ki? Kadının özgürleşmesinden, güçlenmesinden çekinen bir toplumda yaşıyoruz. Bu yüzden biz kadınlar birbirimizin yanında olmalı, birbirimizi dinlemeli, birlikte hareket etmeli, desteklemeli ve haklarımızı korumalıyız. Sıkı bir takipçiniz olarak sanatçı kişiliğinizi taktir ederek, başarılarınızın devamı dilerim. Where can I buy her plates? I have been searching for them. Please help. I love your style!


Dünyanın neresine giderseniz gidin hep üretken, girişken, hayalini ortaya koyan, çalışan, emek veren kadınlar kazanacak! İş dünyasında da böyle, sanatta da... Neslihan V. Kılıç Hacıalioğlu, yaklaşık dört yıl önce yarattığı çanta markası BloominBag ile hayallerindeki çiçekleri tüm kadınlara dağıtıyor. BloominBag, çiçeklerin doğallığını ve güzelliğini günlük hayatımıza taşımayı amaçlayarak yola çıkmış bir Türk markası. Çantalarımızı doğa dostu olarak üretiyoruz, hem tüm üretim sürecimizdeki kişilerin hem de onları kullananları mutlu olmalarını istiyoruz; çiçeklerin o güzel enerjileri ile mutluluk artırmayı hedefliyoruz. Yaklaşık 10 yıl kurumsal hayatta plazalarda çalıştım. Bu süreçte kadınların şıklıklarına çok özen gösterdiklerini fakat özellikle ofis dışına toplantıya giderken yanlarında taşıdıkları siyah ve erkeksi laptop çantalarının onlara hiç yakışmadığını düşünüyordum. Kendim için kadınsı bir laptop çantası çok aradım ama bulamadım ve yurtdışından getirttim. Tekstilin, modanın ve şık kadının bu kadar çok olduğu Türkiye'de bu eksikliği görüp bunu bir iş modeli haline getirmek istedim. Laptopları koruması elbette. Özellikle bizim çok fazla uyumlu ürün çeşidimizin olduğu Mac bilgisayarlara neredeyse bir servet ödeniyor. Neredeyse 24 saat elimizin altında olan bu laptopların çantaları sağlam olmalı ve ayrıca hayatımızda olan birçok şeyi gibi kişiliğimizi yansıtacak şıklıkta olmalı. Aslında biz yola çıktığımızda hedefimiz sadece laptop çantaları ve kılıflarıydı. Fakat daha ilk koleksiyonumuzda sırt çantaları, ipad/tablet kılıfları, omuz çantaları ve küçük makyaj çantaları için o kadar çok talep geldi ki neden olmasın diyerek onları da üreterek koleksiyonumuzu genişlettik. O site artık yok çünkü orada satılan ürünler farklı tedarikçilerden alınıyor ve sonrasında e-ticaret ve marka yönetimi çalışmaları yapılıyordu. Belli bir zaman sonra daha fazla şey yapmak istedim, yani satışını yaptığım ürünün tasarım ve üretimini de işin içine katmalıydım. Bu sebeple o sitede edindiğim tüm e-ticaret tecrübesini BloominBag'e aktararak yola devam ettim. Çanta, ağırlıklı olarak bir kadın ürünü fakat üretim kısmı tamamen erkek egemen bir dünya. İlk etapta bir kadının onların dünyasına girmesine, işlerini bilmesine, aynı jargonla konuşmasına şaşırıyorlar fakat tüm işlerde olduğu gibi iletişimi doğru kurduğunuzda zorluk yaşanmıyor. Evet yurt dışında da çantalarımız kullanılıyor, henüz dört yaşında bir markayız ve 20 bin adetten fazla çantamız Bloomer'lar ile birlikte çiçek açtı. Markalaşmak çok emek ve vakit isteyen zor bir süreç, evet. Çanta özelinde konuşursak yerli ve yabancı birçok rakibin olduğu bir sektör. Çanta işlevsel olmalı ama aynı zamanda modayı da takip etmeli, modanın içinde olurken kendi tarzını korumalı fakat sıklıkla da değişebilmeli, değiştiği zaman maliyetlerini ve piyasa satış fiyatı dengesini koruyabilmeli, tüm bunları yaparken de marka bilinirliğini her geçen gün artırabilmeli. Ayrıca markalaşmak ciddi pazarlama yatırımı istiyor, dünyanın ve ülkemizin zor ekonomik süreçlerden geçtiği bu dönemlerde belirsizlik birçok yatırımın önünü kesiyor. Tüm bu koşullarda ayakta kalabilmek, büyüyebilmek ve markalaşabilmek çok önemli ve kıymetli. Türk kadınları dünyanın en güzel ve zevkli kadınların başında geliyor. Çalışsın ya da çalışmasın hep üretken ve aktif. İşte biz bu güzel kadının günün büyük bir bölümünde yanında taşıdığı ve stilini tamamlayan çantayı düşündükçe canlı, zarif ve doğa dostu birçok tasarım ortaya çıkıyor. BloominBag'deki çanta desenlerimizden küçük not defterleri ürettik ve hızlıca tükendi. Önümüzdeki dönem tekrar üretmeyi planlıyoruz. Ajanda çantaları da harika bir fikir, yaratıcı fikirlere her zaman çok önem veriyor ve değerlendirmeye alıyoruz. Bizim gibi büyümekte olan şirketlerde ürün fizibilitesi ve tasarım hayali arasında çok kalıyoruz, büyümeye devam etmek için çoğunlukla mantığımızın sesini dinleyerek yola devam ediyoruz. Ayakkabı tasarlamak isterdim, kim bilir belki bir gün o da gerçekleşebilir. Girişimcilik her alanda kendi sınırlarını zorlamak ve özgürlük demek. Evet çok zor fakat okyanusa atlayınca ne kadar ileri yüzdüğünüze inanamayacaksınız!


Karantina günleri üretmeye, sanatla buluşmaya, buluşturmaya engel değil. Heykeltraş Ozan Ünal da bu süreci çalışarak geçiriyor. Onunla hayran olduğum sergisi Bir Var-Lık-Bir-Yok-Luktan yola çıkarak heykellerle geçen hayatını konuştuk. Bir Var-Lık Bir Yok-Luk sergisinin üzerinden tam bir yıl geçmiş. Geçen sene bu zamanlar İzmir Resim Heykel Müzesi ve Galerisi'nde sergiyi görmüş, nutkum tutulmuştu. Uzun bir süre heykellerin arasında gezinmiş, karşılarında oturmuş ve yarattıkları havanın etkisine kapılıp gitmiştim. Ajandakolik'te benim konuğum işte o heykelleri sanatseverlerle buluşturan heykeltraş Ozan Ünlü. Her ne kadar salgın nedeniyle yeni sergileri ertelense de Ünal, çalışmalarına İzmir Karşıyaka'daki Atölye Pi Tasarım ve Sanat Atölyesi'nde yoğun bir şekilde devam ediyor. İlk karalamalarıma lise yıllarında başladım. Güzel Sanatlar Fakültesi'nde tasarım eğitimi alırken aynı zamanda heykel atölyelerinde çalışıyordum. Mezun olduktan sonra heykel yapma isteği daha ağır bastı ve kendime bir atölye açtım. Sonrasında da hep heykel yaptım. Bir Var-Lık Bir Yok-Luk, yaklaşık iki yıl üzerine çalıştığım bir sergiydi. Bittiğinde önce bir boşluk hissettim hayatımda tabii. Sergi tatmin edici bir şekilde bitmişti. Atölyeme girdiğimde iyi hissediyordum. Ama aynı zamanda yeni bir şeyler yapmalıydım ancak ben bir süre heykel yapıp ardından bunları sergileyen bir sanatçı değilimdir. İsmi, içeriği, konusu heykellerin bir kısmının eskizleri bitmeden malzemeye dokunmam. O nedenle yeni bir konu kafamda oluşana dek sadece düşündüm ve karalamalar yaptım. Sonra Rüya anıdan sayılır mı düştü aklıma ve başladım. Bir heykel sizden sonra bir başkasının oluyor. Ellerinizle işlediğiniz, kendinizden bir parçaymış gibi düşündüğüm tüm bu yapıtlar bir başkasına gidince neler hissediyorsunuz, merak ediyorum. Bir heykelin bana ait olan kısmı; onun aklıma düşmesi ile başlayıp üzerinde çalışmayı bitirdiğim zaman aralığında. Sonra kendi başlarına bir varlık oluyorlar ve benimle bir ilgileri kalmıyor artık. Belki maddi olarak üzerinde hak iddia edebilirim ama bitirip de heykele baktığım zaman sizler gibi sadece izleyici olduğumu hissediyorum. Biten heykelimin gözümün önünde olmasını sevmem. Bir gün öncesine kadar bir aşk yaşar gibi; başka bir şey düşünmeden yaşadığım o heykel, artık eski sevgilidir ve ben yeni bir aşka başlamışımdır. O nedenle gitmesi gereken yere gider; bende değildir artık. Evime yakın ve izole bir yerde olduğu için atölyeme gidebiliyorum. Ama evde süren bir hayat var tabii... Eşim evden çalışıyor, kızım okuluna evden devam ediyor. O nedenle evde daha çok bulunup onlara yardımcı olmam gerekiyor. Evde kendimle kaldığım zamanlarda daha çok çiziyorum. Rüya anıdan sayılır mı sergisi zamanı geldiğinde; bu defa heykellerle beraber, tüm sergi çalışmaları sırasında yaptığım karalamaları, yazıları; bir eskiz defteri olarak kitaplaştırmak istiyorum. Bu nedenle ağırlıklı olarak evdeki zaman yazı-çizi ile geçiyor. Müziğe yatkınlığım var. Ses çıkarabildiğim her aletle dinlediğim ezgiyi çalabilirim. Taklit edebilirim aslında daha doğrusu. Nota bilmiyorum sadece kulaktan. Ama bu kadar. Çünkü bir enstrümanı çok iyi çalabilmenin ne demek olduğunu; benim heykel yapmaya hayatımı adadığım gibi adamak gerektiğini biliyorum. Sadece iyi bir dinleyici olmakla yetiniyor ve keyif alıyorum. Baykuşhane geçen yıl katıldığım bir sosyal kooperatif. Genel olarak sloganımız Sanata ihtiyacımız var ama orijinimiz güzel sanatlar liseleri. Yapabileceğimiz her desteği yapmaya çalışıyoruz. Bu bazen sanat malzemeleri bazen teorik / pratik eğitim desteği olabiliyor. Geçen sene Mardin ve Şırnak Güzel Sanatlar Liseleri vardı gündemimizde. Bu yıl başkaları var. Mardin'de bu iki okulun öğrencilerine üç gün ders verip atölye çalışmaları yaptık. Yaz sonunda da Çeşme Belediyesi ve Alaçatı Sanat ve Turizm Derneği'nin katkılarıyla onları Alaçatı'da ağırlayıp yine atölyeler yaptık. Beni çok heyecanlandıran, bir işe yaradığımı hissettiren bir organizasyon. Hayatlarında şehirlerinin hatta kasabalarının dışına çıkmamış çocukları Alaçatı'ya getirmek ve onları burada ağırlamak çok güzeldi. Önceki buluşmamızdan zaten bir gönül bağımız oluşmuştu. Çok mutlu olduklarını gördüm. En ufak bir tatsızlık olmadı. O kadar güzellerdi ki. Hayatlarında karşılaşma ihtimallerinin çok çok az olduğu sanatçılarla tanışıp dersler aldılar, onlarla sohbet edebildiler. Kendilerini gösterdiler. Sanırım hiç unutamayacakları anılarla döndüler şehirlerine. Benim de bu tarz birkaç paylaşımım oldum. Geçen hafta Baykuşhane çatısı altından müzisyen Cenk Erdoğan ile beraber bir yayın yaptık. Sanırım iki hafta sonra yine bu hesaptan çocuklarla atölye yapacağım. Bu defterler 15 yaşımdan beri var benim için zaten. Hayatın her devresinde olanlar direkt ve dolaylı olarak bu defterlerin içinde oldu. Doğal olarak bir ajanda niteliği de taşıyor. Şu günlerde yazdığım çizdiğim şeylerin bugünlere özel olduğunu, sanırım karaladıklarıma ileride baktığımda hissedeceğim. Bu karalamalardan çıkan heykellere sizler ileride baktığınızda; kişisel tarihimde bugüne bağlı olduğunu göreceksiniz. Ama bunların demlenmesi gerek önce. Ajandakolik'te sizinle bu sohbeti yapmak benim için çok kıymetli sevgili Ozan Ünal. Vakit ayırdığınız için çok teşekkür ederim. İyi ki varsınız.


Ben bu soruları hazırlarken tam da o gece Ümit Ünal'ın çok sevdiğim Aşk, Büyü, vs. filmi, İstanbul Film Festivali'nde En İyi Film ve En İyi Kadın Oyuncu kategorilerinde ödülü kucaklamıştı. Birkaç gün sonra filmin başrollerinden Selen Uçer ile aşktan, büyüden vesairelerden konuştuk. Yıllardır denk gelemedik. En son Güle Güle Diva! oyunu için söyleşi yapalım demiştim, ne ben oyunu izleyebildim ne de söyleşi yaptık sonrasında. Aşk, Büyü, vsyi bekliyormuş demek ki her şey... Belki de işin büyüsü buradaymış, kim bilir... İzler izlemez Türk Sineması için çok değerli olduğuna inandığım film, yıla damgasını vururken hem yönetmeni Ümit Ünal ile hem de başrollerinden Selen Uçer ile söyleşi yapmak beni mutlu kıldı. Umarım siz de filmi bir an önce izler ve bu söyleşiyi o vakit yine okursunuz. Evet! En İyi Film Ödülü özellikle beni çok sevindirdi. Beklemiyordum açıkçası. Ben Ümit Ünal'ı tanıdığımda Anlat İstanbul ile İstanbul Film Festivali'nde En İyi Film ödülünü almıştı. Benim de o filmde küçük bir rolüm vardı. Sene 2005 sanırım. Ondan sonra ben Arada oynadım, kariyerim başladı. Ama 15 yıldır Ümit'in ne kadar sıkıntı ve zorluk yaşadığını hem oyuncusu hem öğrencisi hem dostu olarak biliyorum. Bu kadar zaman sonra beraber ödül almak gerçekten büyük bir olay oldu benim için. Üstelik filmin bir diğer başrolü Ece Dizdar ile birlikte En İyi Kadın Oyuncu ödüllerinin sahibi oldunuz. Evet evet, Ece ile birlikte En İyi Kadın Oyuncu ödülünü paylaştık. Altın Portakal En İyi Kadın Oyuncu ödülü beni haliylen çok sevindirmişti ama beraber ödül almak bu sefer ayrı mutlu etti. Klasik bir laf ama, Aşk, Büyü vsde beraber bir hayalle yola çıkmıştık bir buçuk yıl önce ve sonuç güzel oldu. Bu söylediğimi Sevgili Ümit Ünal ve benim hikayem kapsamında düşünürseniz senelere yayılan, ne kadar heyecan verici bir sonuç olduğu aşikar sanırım. Teşekkür ediyorum, sükrediyorum. Ödülü çocukluğumun kahramanı, annemin en sevdiği, güldüğü duayyen Metin Akpınar'dan almak da ayrıca duygusaldı benim için. Annemi yeni kaybettim ve ödülü de benim ilk oyunculuk hocam olarak anneciğime ithaf ettim. Hayat tuhaf işte... Ne olacağını bilemiyorsunuz ve olacak olan da oluyor. Beni çalıştırmıştı ilkokul mezuniyeti oyunu için. Müthiş bir tiyatro izleyicisiydi. Kenter ve Dormen Tiyatrosu'nun bütün oyunlarına giderdik. Devlet Tiyatrosu'na, Devekuşu Kabare'ye de... Edebiyat meraklısıydı. Alman Lisesi'nden ve İTU Kimya Mühendisliği'nden mezundu. Emekliliğinde Almancadan iki Kafka kitabı Babama Mektup ve Dönüşüm, İş Bankası Kültür Sanat'tan iki tarih kitabı çevirdi. Hermann Hesse şiirlerini Almanca olarak ezbere bilirdi. Ruhu şad olsun! Seninle gurur duymuştur hep! Güven'in kızı Selen şanslıymış! Bak, annem için yazdığım yazıyı buradan okuyabilirsin. 2008'de bana ilk başrolümü Ara filmiyle Ümit verdi. Ve Adana Altın Koza'da En iyi Kadın Oyuncu ödülü almıştım onunla. Diğer bölümleri biraz önce anlattım. Aşk, Büyü, vs ile aldığım ödülü tüm hikayemde yanımda olan kadın dostlarıma, üzerimde emeği olan ilk başta annem olmak üzere tüm kadın dostlarıma, tüm hayatıma girmiş-çıkmış kadın oyuncu meslektaşlarıma, birbirinin kurdu değil yurdu olmuş tüm kadınlara, şu günlerde özellikle #istanbulsözleşmesiyaşatır diyenler adına aldım. Alırken söylediklerim bunlar... Tabii ki Ümit'e, Tayfur Aydın'a Ece Dizdar'a ve tüm film ekibine teşekkürlerimle. Aşk, Büyü, Vsnin Ümit Ünal sinemasında çok özel bir yer edindiği de aşikar. Bir olgunlaşma filmi de diyebiliriz... Senaryoyu okuduğunda neler belirdi aklında, Reyhan karakterinin havasına hemen büründün mü? Roller ikinize de cuk oturmuş aslında... Yani senden Eren olmazdı sanki ya da Ece'den Reyhan! Sizler oynamanız gereken karakterlersiniz! Yok öyle birşey! Benim rollere yaklaşımım böyle değil yani. Ben Eren de olurdum, Ece de Reyhan belki... Başka bir yorum olurdu ama olurdu. Sen bu seçimin olumlu sonucunu gördüğün için doğal olarak öyle görüyorsun, amaç da o zaten. Bir rol oynamam gerektiğinde hazırlanıyorum, çalışıyorum, dönüşüyorum ve bir karakter çıkıyor, benim kafamdaki yapıda. Aslında bu arada benim Arada oynadığım Gül karakteri Eren'e benziyordu bazı açılardan. Yani ben öyle bir karakteri, o tür bir rolü oynamıştım zaten diyebilirim. Reyhan'ın kırıklığı, kendini gerçekleştirememişliği, ama yine de hayatta kalışı, yüzleşmesi ve yüzleşmesi, realistliği benim kendi hikayemde uğraştığım yerlere iyi tekabül etti diyebiliriz. Anlayabileceğim bir karakterdi Reyhan. Sanırım sonuç da güzel oldu. Aslında 12 yıl önce Aradaki Gül karakteri de o zaman için denkti. İşte biz oyuncuların hayatındaki roller, filmler, hikayeler olması gereken zamanda ve şartlarda olabiliyor bazen. Mesleğin en büyülü taraflarından biri bu sanırım. Evet, Yeşilçam'ın hikayelerinde yıllarca izlediğimiz en klasik çatışma, sınıf farkı ve aşk. Filmin de ana malzemesi bu. 2019'da da çok fark yok hayatta aslında. Bu hikaye, bu coğrafya, bu kültür aynı şeyi üretiyor bir yandan. Bu hikayelerden herkesin yaşamında o kadar çok var ki... Herkesin kendinde bulabileceği dertleri var, Eren ve Reyhan'ın. Çevremizde onlardan da çok var. Ve evet onlar hemcins, o da bu hikayenin bir detayı. Ama dışlanmak, ötekileştirilmek, ekonomik yaşam dertleri, baskı görmek, kendini gerçekleştirememek cinsiyet ile alakalı değil. Aşk, Büyü, vsnin de esas derdi bunlar zaten. Aya Yorgi tepeleri yokuşlar zordu hakikaten. Havanın sıcak olması ve ada ortamı, Eren ve Reyhan'a daha çok konsantre olmamızı sağladı diye düşünüyorum ben. Zaten izole ve sıradışı koşullardaydık. Aslında o sadece film için yapım desteği sağlamak için çekilmiş bir trailer, filmden bir sahnenin ön deneme çekimi. Çok düşük bütçeli bir film olduğunu biliyorum. Çok küçük bir kadrosu var. Aslında tüm bunlar filmi çok daha özel ve anlamlı kılıyor bir yandan. Kültür Bakanlığı desteği içerik dolayısıyla denenmedi sanırım. Ümit zaten küçük bütçeli, kendi yöneteceği bir süreç olsun istiyordu. Öyle tercih edildi yani. Tayfur Aydın yapımcı olarak, sonra Fuat Volkan küçük bir bütçe ile dahil oldu. Bunlar dışında sponsorumuz yoktu. İnsan çözümsüz kaldığında elinde sadece inancı kalıyor. Kendine inancı, hayata inancı, başka neye inancı varsa onlar devreye giriyor, bazen küçük oyunlarla bu desteklenebiliyor. Büyünün de öyle bir işlevi olabilir diye düşünüyorum. Ayşenil zaten çok hayran olduğum bir usta oyuncu. Geldi bizi büyüledi, gitti valla hakkaten. Onun sahnesi gerçekten çok etkileyici. Filmin en vurucu sahnelerinden biri bence de. Valla hala bu konuların cesaret sayılması bile üzücü. İnsan hikayesinde olan konular bunlar. Çok detaylı bilmiyorum. Ferzan Özpetek'in Hamamı o zamanlar çok ses getirmişti. Daha eskilerde de bu konuları kullanan birçok film var, ana tema olmamış olabilir belki. Ben öyle olduğumu düşünmüyorum. Daha gençken biraz asi denebilir belki. İnsan önemli benim için, gerçek olan, samimi olan önemli. Çalışmak, özenli olmak önemli. Bunda bir muhaliflik, sivrilik yok. Olması gereken, normal olan bu. Farklı anlatım biçimleriyle, farklı türlerde işler yapılabilir, yapılmalıdır bence. Komedi, dram, absurd, ya da hafif bir anlatım veya karanlık bir yapı da olabilir, ayrıca sinema, tv, internet, tiyatro da fark etmez, yaptığım işi iyi yapmaya çalışırım sadece. Eğlenmek, keyif almak ve aldırmak da hikaye anlatmanın önemli bir tarafı. Güzel aktarmak lazım diye düşünüyorum naçizane. Ne yazık ki henüz Güle Güle Diva! oyununu izleyemedim. 10 ve 15 Ağustos'ta DasDas Açıkhava Sahne'de vardı. Pandemi sürecinden sonra nihayet tiyatro seyircisine de kavuştun. Evet Temmuz ve Ağustos'ta iki oyun oynadım DasDas Açıkhava Sahnesi'nde. Pandemi kurallarına uygun olarak seyirci yerleştirildi. Güle Güle Diva, Firuze Engin'in kaleminden müthiş bir hikaye, seyirci ile buluştuğumuz için tekrar sevinçliyim. Devam edeceğiz uygun şartları oluşturarak. Annemi 15 Mart'ta kaybettim. Esas gündemim oydu ne yazık ki. Onun dışında Halil Babür'ün yazıp yönettiği İçimdeki Yangın oyununu prova yaptık, önce online sonra da pandemik şartlarda. Emre Erdoğdu, tiyatro oyununu sinemasal bir perspektifle çekti. Yani oyun canlı oynanmayacak, TiyatrolarTV'de yayınlanacak. Yani sinema ve tiyatroyu buluşturan bir deneme yaptık. Umarım güzel olur izleyiciye geçer. Heyecanla bekliyoruz. Devam etmek lazım... Bir anda düzelmiyor hiç birşey. Kadın ve erkeklerin ne meslekte olursa olsun, eşit şartlarda çalışacakları, eşit ödeme alacakları, eşit değer görecekleri her anlamda, bir dünya hayal ediyorum. Daha fazla ayrıntıya girmeye gerek yok bence. Televizyon için yeni projeler olabilir. Görüşüyoruz. Ödül kazanmak beni teşekkür ettirir. Çalışmaya devam ettirir. Seçmezdim. Birbirini anlamak cinsiyetle alakalı değil bence. Ben erkek ve kadın eşit bir dünya hayal ediyorum.


Kafası karışık beş çocuk... Onları diğer çocuklarla buluşturan bir yazar ve bir felsefe kulübü! Özellikle bilim kurgu ve distopya türü eserleriyle tanınan ve çok genç yaştan bu yana yazmayı sürdüren Seran Demiral, Filozof Çocuklar Kulübü isimli dört kitaplık serisinin yeniden düzenlenmesiyle oluşan Kafası Karışıklar 1: Benden Bize romanıyla bugün Ajandakolik'teki konuğum. Ben o yaşlardayken felsefeden haberim yoktu! Ne Kant bilirdim ne Platon! Şimdiki çocuklar pek şanslı! Dünyayı keşfetmek, daha derinlere dalıp öğrenmek için birçok kitaba erişme şansı elde ediyorlar! Yazar Seran Demiral, bir nesle hitap ettiği Kafası Karışıklar serisi ile ergenliğinin baharında, büyürken hayata ve kendilerine dair sorular soran çocukların hikayesini anlatıyor. Üstelik bunu hiç de sıkıcı olmadan felsefeyle yapıyor. Edebiyatımızın genç ve başarılı kalemlerinden Demiral ile TUDEM Yayınları'ndan çıkan kitabı ve yazın hayatın üzerine söyleştik. Doğrusunu isterseniz ergenlikle hala başım belada! Ne yazarsam yazayım o yaş grubundan bir karaktere doğru kayıyor zihnim, yazdıklarımın ergenlik romanı ile uzaktan yakından ilgisi olmadığı zamanlarda da kendi ergenliğime doğru yolculuğa çıkıyorum. Ergenlik romanı tanımına katılmanın bir adım ötesine geçeceğim. Ergenlik kişiliğimizi şekillendiren ilginç zamanlar ve benim kurgusal dünyalarımda genel olarak yer tutuyor; tanımlarken ilkgençlik ifadesiyle kendimce yumuşatıyorum. Kafası Karışıklara dönecek olursak, karakterlerimiz ön ergenlik sürecindeler. Hatta ilerleyen kitaplarla birlikte çocukluktan gençliğe doğru kendilerini de tanımlıyorlar bir bakıma, ergenliklerinin ayırdındalar yani. Bu beş çocuğun bütün derdi kendilerini, dünyayı, kendilerinin dünyadaki yerini tanımlamak. Sürekli bir arayıştalar senin de belirttiğin gibi. Yazma sürecine seneler önce başladım aslında. 2012-2014 seneleri arasında Filozof Çocuklar Kulübü serisini ele alırken çocuklarla felsefe alanında kurgusal metinler oluşturmaktı niyetim. O sıralar Çıtır Çıtır Felsefe, Filozof Çocuk gibi serileri görmüş, bu alana ilgi duymaya başlamış fakat hem kendimi bir roman yazarı olarak tanımlamam hem çocukların bizzat felsefe yapmalarının olanağını sorgulamam gereği bu seriyi kendimce yapılandırmıştım. Tek kitap değil aslında; daha önce dört kitap olarak Final Kültür Sanat'tan yayınlanan bu seriyi Tudem'de tekrar baskıda iki kitaba düşürdük. Devamı 2021 programında. Editöryel süreçte şu an. Kitap boyutları, mizanpaj gibi teknik sebeplerin de etkisi oldu seriyi iki kitap olarak kurgulamakta. Öte yandan kitapları tabir-i caizse yeniden-yazım süreci boyunca benim de çeşitli kavram ve soruları çocukların gözünden sorgulama fırsatım oldu. Şunu belirtmeliyim; daha önce yazdığım versiyonlar da iyi dönüşler aldı ve çocuklarla sürdürdüğüm serüvenin, spesifik olarak çocuk yazını alanında çalışmalarımın başlangıcı oldu. Yıllar içinde çocuklarla sadece söyleşilerde değil sahada bir araya gelmem ve çocuklar için felsefe alanında eğitim alıp bunun bir uygulayıcısına dönüşmemse yazdığım kurgusal metinleri yeniden ele almamı gerektirdi. Seneler içinde dünyanın dönüşümüyle çocuklar ve çocukluk da dönüşmekte. Haliyle Filozof Çocuklar Kitabından Kafası Karışıklara, Filozof Çocuklardan Tartışmacılara yaşanan dönüşüm bir bakıma zamansal bir güncelleme olarak da okunabilir. İlk kitap iki kısımdan oluşuyor. İki ana karakterden biri olan Ece'nin Peki, ben kimim? ve benim aralarında kendime en yakın hissettiğim Kaan'ın Nerede olmak isterim sorularıyla. Sorularla kısım yaratma fikrini çok sevdim. Ayrıca bir de bölümler var tabii... Bu soruların önemine değinelim mi? Tam bir kişilik oluşturma süreci! Bundan kaçırmayı başarabildiysem ne mutlu! Az önce söylediğim gibi, çocuklar için felsefe alanındaki kitapların ilhamıyla bu kitaplar ortaya çıktı. Ben teorik olarak da çocuklarla felsefe alanını tanımaya, bu tekniği verdiğim derslerde yazdığım eserlerde yaptığım saha çalışmalarında kullanmaya devam ettikçe sanırım kendim konuşmayıp başkalarına daha çok kulak vermeye ve akıl yürütme sürecini ön plana çıkarabilmeye başladım. Hakikaten felsefi soruşturma kıymetli bir alan, sorunun tek bir cevabının olmaması, doğru-yanlışların sorgulamaya açıklığı ile beraber didaktik olanın yerini soru soran, sorduran, yeni sorulara yer açan bir anlayış alıyor. En azından çabam bu yönde, başka alanlardaki metinlerimde de. Ergenlikten çıkamayan bir ben değilim, desene! Aslında Kaan'ın okula gidip gelmeyi sorgulaması bizim işe gidip gelmeyi sorgulamamızla aynı kaynaktan ileri geliyor. Dahası, bugün tatile çıkma lüksüne sahip çoğunluğa göre ayrıcalıklı orta sınıfları düşün... Bir haftalık tatil için sene boyu haftanın 5-6 günü uzayan mesailerle çalışmaktan usanmış hepimizi... Boş zaman kavramını bu noktada sorguluyoruz elbette, yetişkin olarak farkımız bilginin görece -olası- artışıyla boş zamanın da bir icat olduğunu düşünmek, kapitalizmin kendisini sorgulamaya başlamak belki. Bu kitapların yaratmasını arzu ettiğim etki de dediğimle paralel aslında. Çocukken sorarsak, yetişkin hayatımızı dönüştürme potansiyelimiz olur mu acaba? Büyük bir dönüşüm şart değil, soru sormakla başlamak yeterli. Eleştirel düşünme ve yaratıcılık peşinden mutlaka gelir. Eh, böyle bir hayatta 80 yaşımızda da keşif sürüyor. Hayat sürüyor zira, her şey değişirken insanın sürekli keşfetmesi kaçınılmaz. Mühim olan merakı korumak. Zorunluluklar ile arzular arasında savrulmak modern insanın doğası herhalde. Başka bir yerde olmanın, yeni şeyler keşfetmenin dürtüsü sürdükçe, insan zorunluluklar yerine sorumluluk inşa etmeyi beceriyor bence. Bu kavramlar arasındaki ilişkilerse her yaşta yeniden üzerine düşünmeye değer. Filozof Çocuklar Kulübü versiyonlarını yazarken felsefe okudum yoğun olarak. Lise yıllarından beri felsefe kitapları sevdiğim için felsefe, sosyal bilimler gibi alanlara zamanla akademik olarak da eğildim. Ben kendimi okuryazarlık uğraşı içindeki kişi olarak görüyorum. Yazarlığımı beslemesi için sosyoloji alanına yöneldiğimi söylemem mümkün. Mimarlığın hayatıma kattığı estetik göz, çalışma disiplini bir yana, yazarken sinematografik düşünmemi kimi zaman yazdığım mekanların kağıt üzerinde eskizini yapmamı sağlıyor. Bütün bunlar yazdıklarıma muhakkak etki ediyordur. Kafası Karışıklarda ressamlara, edebiyatçılara da, güncel haberlere de atıflar var; sanırım o anda neyle haşır neşirsem, bilim sanat ve edebiyat, hepsi dahil, o bir şekilde sirayet ediyor. Filozof Çocuklar Kulübünün editörlüğünü yapmış olan Aylin Gergin'le dostluğumuz çocuk kitapları yazmamı sağladı aslında. Benim için uzun vadede yapılacak işler arasındaydı çocuklara yazmak fakat üniversite mezuniyetimin bir iki yıl sonrasında tam zamanlı işe dönüştü. Aylin'e bu vesileyle teşekkür etmiş olayım. Yazma uğraşımın merkezinde çocuk edebiyatının konumlanmasıysa çocuk dünyasını hatırlamamla mümkün oldu. Okuduğum çoğu iyi kitabı ortaokul lise yıllarında okudum ya da okumaya çalıştım. Müzikle, fotoğrafla yine o yıllarda haşır neşirdim, ilk kitabım çocuk yaşımda yayımlandı. Roman yazarlığına liseli bir ergenken başladım. Haliyle çocukluğun hayattaki belirleyici etkisinin bu kadar farkındayken çocuklara yazmam kaçınılmazdı. O kadar farklı konuya ilgim var ki, bütün hayatım okuyup yazarak geçiyor. Fazlasıyla disiplinli, çalışkanımdır ama bu her zaman kurgusal üretim olmadığı gibi her zaman çocuk yazını da olmuyor, çok çeşitli alanlarda kalem oynatıyorum. Ama hemen her gün yazıyorum. Çocuklarla felsefeyi merkeze alan bir seri, bir tiyatro oyunu yazıyorum. Yetişkin romanlarımın biri üzerinde çalışıyor, bir başkasının taslağını kuruyorum. Aynı anda birçok eser üzerinde çalışıyorum aslında ama kitap haline gelen hangisi olacak, bilmiyorum. Yetişkinler için yazdığım üç roman ve Le Guin üzerine yazdığım kurgu dışı bir kitap basıldı. Onun dışında çeşitli derlemelerde öykülerim yayınlanıyor. En son kadın yazar çizerlerin bir araya geldiği Rağmende bir öyküm var mesela, üç sayıda birer öyküyle oraya destek verdim. Karanlıktaki Kadınlar isimli tematik bir kitapta bir bilimkurgu öyküm var. Elbette. Son zamanlarda en sevdiğim yazarlar arasında saydığım isimlerden Andreas Steinhöfel bir çocuk kitabı yazarı mesela. Çocuk edebiyatı üzerine Boğaziçi Üniversitesinde verdiğim bir ders var, orada öğrencilerin de katkısıyla çeşitli coğrafyalardan farklı zamanlarda yazılan eserleri de karşılaştırmalı olarak ele alma fırsatımız oluyor. Daha çok ötekinin çocuk yazınında işlenme biçimlerine değindiğimiz için benim okumalarım da cinsiyet, ırk, etnisite eşitliğini temel alan kitaplar oluyor genellikle. Çoğulculuk evrensel bir değer olarak çağdaş çocuk yazınında kendisine yer buluyor, ekoloji ve çocuk özneliği gibi konular da. Akademik olarak da çocukluk üzerine çalıştığım için çocuk ve genç yetişkin kurgulardan mutlaka haberdar oluyorum. Günümüzde Türkçe edebiyatta da didaktik anlatıların yerini çocuğun sesine yer veren eserler almaya başladı ama farklı tartışmalarımız da oluyor, malum. Sansürden azade, eğitim için araçsallatırılmış kitaplar yerine kitaplarla eleştirel düşünmenin merkeze alındığı çağdaş yazın, arzu ettiğim şey. Bunun için uğraşan çok isim olduğunu biliyorum, o nedenle umutluyum. Keşke sadece bir ya da iki tane olsaydı! Ben bazı konularda old-school kaldım; teknolojiyle haşır neşir olmama rağmen Nokia telefon kullanıyorum, Instagram'ım var ama e-postalarıma daha hızlı dönüş yapıyorum, notlarımı defterlere alıyorum. Tezimi yazarken tuttuğum defterlerle roman notlarımın olduğu defterleri önce ayırıyorum, sonra birleşip karışıyorlar. A5 boyutunda Moleskine benzeri çizgisiz defterlerim, yayınevlerinin sevdiğim ajandaları, A6 boyutunda anlık notlar tuttuğum minik defterlerim var. Çantamda en az ikisi olur. Doktora tezimi bitirdim, savundum! Bana yaradı doğrusu. Üniversitelerde yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak çalışıyorum bir yandan, derslerimi online sürdürdüm. Pek çok gözlem yapma, halihazırda üzerine çalıştığım dijital çocukluk, dijital okuryazarlık konularında farklı düşünceler edinmemi sağladı. Olumsuz çok etkisi var mutlaka ama bir şekilde bunları fark etmek ve çözüm arayışına girmek açısından kıymetli. Sevdiğim insanlarla birlikte yaşadığım için şanslı olanlardanım. Ailemle zaman geçirdiğim, pandemi üzerine bir makale ve ütopik bir öykü yazdığım, aynı zamanda bir çocuk oyunu kaleme aldığım verimli bir süreç oldu. En önemlisi de lise yıllarında okuyup aşık olduğum ama şimdi yeni bir gözle okumam gereken bir sürü eseri okudum. Charles Dickens'tan Dostoyevski'ye, Georges Perec'ten Michael Ende'ye çok geniş bir yelpazede klasik kitaplardan söz ediyorum. Şahane bir zaman yarattım kendime, mekan küçüldükçe ben genişledim sanki, tıpkı Kaan gibi, zorunluluklarımdan arzularıma uzanabildim... Umarım bu tempoyla çalışmaya devam edebilirim. Merakla bekliyorum o kitabı da! Teşekkür ederim, iyi ki yazıyorsun... Kalemine sağlık! Çok teşekkür ederim. Harika bir sohbet oldu, Nilüfer!


Sanırım evde kalmaya başladığım zamandan bu yana bir buçuk ay geçti. Çok hızlı bir seyahat temposunun ardından gelen durma ve evde kalma durumu biraz ani oldu ilk başta. Şu anda özellikle evlerinde tek başına kalanların neyi niye yaptığını sorguladığı bir dönemden geçiyoruz. Evde olmayı özlemiş olanlar grubunda olmakla birlikte yeni döneme adapte olmak, bu şartlar altında ruhsal ve fiziksel sağlığı sağlam tutmak ve hayatımızda yer alan ancak fiziksel olarak bir araya gelemediğimiz sevdiklerimizle bağlarımızı güçlendirmekle ilgili her şey ön planda yer alıyor. Yarım kalan işleri tamamlamak, yaptığımız şeyleri internet ortamına taşımak, uzun süredir ilgilenmek istediğimiz şeylerle ilgilenebilmek için zaman ayırmak mümkün gibi görünüyor. Yaşadığım konsantrasyon güçlüğü herkesin ortak sorunu sanıyorum. Bu dönemde başta sağlık çalışanları olmak üzere bizlerin evde kalmasını sağlayan ve dışarıda çalışmak zorunda olan herkese sağlık ve kolaylık diliyorum. İlgim daha önce başlamıştı ama üniversite yıllarında arkadaşlarımla beraber söylemeye başladım. Bilkent Üniversitesi'nde Polonyalı müzisyenler tarafında gerçekleştirilen atölyelere katıldım. Usta müzisyen Tuna Ötenel ve değerli hocamız Janusz Szprot ile beraber söyleyerek geliştim. Açıkçası oldukça uzun zaman aldı. Üniversiteyi bitirdikten sonra beş yıl kadar bir yandan gündüzleri görsel sanatlarla ilgili etkinlikler düzenleyen Sanart Derneği'nde yarı zamanlı çalıştım, diğer yandan geceleri kulüplerde söyledim. Bu dönemin sonunda artık sadece müzikle ilgilenmeye karar verdiğimi net olarak hatırlıyorum. Sizin kendinizi tanımlamanızdan daha önemli olan yaptıklarınız. Takdir görmek ise çabanıza ve zamana bağlı. Önder Focan'la kulübün açılışından daha önce birlikte çalıp söylemeye başlamış, sevgili arkadaşlarım Ajlan Büyükburç ve Aydın Kahya'yla birlikte Focan Tunes Sung By Vocalists albümünde yer almıştım. Nardis ülkemizdeki en uzun soluklu caz kulübü oldu, açıldığı günden bu yana sahne alıyorum. Konserlerimizin hatırı sayılır bir bölümü orada geçti desem yanlış olmaz sanırım. Başta Engin Recepoğulları, Kürşad Deniz, Kağan Yıldız ve Cem Aksel 'den oluşan Quintet olmak üzere kendi gruplarımın yanı sıra farklı müzisyenlerin projelerinde söyledim. Yurt dışındaki bazı projeleri İstanbul izleyicisiyle paylaştığımız zamanlar oldu; Jean Pierre Gallis ve Apopsis 7, Bogdan Holownia, Bronek Suchanek ve İmer Demirer ile yaptığımız konser aklıma ilk gelenler. Nardis'te sahne alan Kevin Mahogany, Benny Golson, Larry Coryell, Dee Dee Bridgewater, Roberta Gambarini, Peter Martin, Romero Lubambo gibi sanatçılarla zaman zaman sahnede birlikte söylemek, bazen de performans sonrasında ettiğimiz sohbetler benim için aynı zamanda bir okul oldu. Tierney Sutton, Kurt Elling, Dianne Reeves, Roy Hargrove, Roy Haynes, Jeff Hamilton, Seamus Blake, Gary Smulyan, Scott Hamilton bunlardan sadece bazıları. Bence samimiyet, bireysel yaklaşımın kolektif doğaçlamayla ifade bulması, insan doğasının ve duygularının hesapsızca paylaşılması, her şeyden önemlisi de farklı hayat ve kültürlerden gelen bireylerin anlaştığı ortak bir dil olması. Yeni şeyler denemek ya da dinlemek istemeyenler, ritmik yapısını yadırgayanlar, yabancı dilde söylenen sözlerden hoşlanmayanlar ve önyargıyla yaklaşanlar olabilir, saygı göstermek lazım. Herkesin her şeyi sevmesini beklemek imkansız. Festivallerin daha da artmasını dilerim, pek çok diyorsunuz ama Türkiye genelini düşündüğünüz zaman sayıca ya da ulaştığı kesim açısından çok olduğunu söyleyemem. Daha çok büyük şehirlerimiz ve civarında gerçekleşen festivallerin daha da genişlemesinin hem dinleyici hem de müzisyenler adına faydalı olacağına şüphe yok. Caz aslında kulüplerde filizlenen bir müzik türü olduğu için kulüplerin artmasını içtenlikle diliyorum. Gençler caza örneğin benim gençliğime oranla daha çok ilgi gösteriyorlar diye düşünüyorum. Belki de aynı zamanda eğitim çalışmaları içinde bulunduğum için böyle bir gözlemim var. Caza dair program ve yayınlar her zaman azdı ancak son yıllarda özellikle internet sayesinde pek çok kayıt, malzeme, bilgiye ulaşmak çok daha kolay. Ancak bu müzik en çok çalarak, dinleyerek içselleştirildiği için asıl kulüp sayısının son derece yetersiz olduğunu düşünüyorum. Özellikle genç arkadaşlarımızın bir araya gelerek deneyim kazandığı, yapmak istediklerini çalarak söyleyerek izleyicilerle paylaştıkları daha çok mekana kavuşmalarını içtenlikle dilerim. Bu günlerde yapılan ev konserlerinde sanırım en çok çalınan ve yaşadığımız belirsizliğe rağmen yine de geleceğe umutla bakmamız gerektiğini hatırlatan Charlie Chaplin'in Smile parçası sanırım bu döneme damgasını vurdu. Bir başka caz standardı Alone Together yine yaşadıklarımıza uygun parçalardan.


Hiç kuşkusuz bir yazar için kitabının yıllar sonra özel baskıyla yeniden okuyucuyla buluşması hem yazar hem de okuyucuları için çok değerli. Can Çocuk, bu yıl yazın hayatında 40. yılını kutlayan Süleyman Bulut'un ilk kitabı Kar Tanesini ciltli baskısıyla hazırlayarak hem yazara hem de onun biricik okurlarına jest yaptı. Ben de bu vefadan yola çıkarak çocuk kitaplarıyla geçen o 40 yılı bizzat yazarın kendisiyle konuştum. 40 yıl önce yazmakla 40 yıl sonra yazmak arasında benim için değişmeyen tek şeyin yazmaya devam etmek olduğunu söyleyebilirim. Değişen şeylerse pek çok: Anlatım, kurgu, olay örgüsü, karakter oluşturma ve dönüştürme, dilin edebi kullanımındaki anlayışlar... Şöyle söyleyeyim, gündelik dilim Türkçe, yazı dilim de Türkçe, Türkçe yazıyorum ama gündelik kullandığım Türkçe ile yazı dilim olan edebi Türkçe aynı dil değildir, olmamalıdır; yoksa ortaya çıkan edebi bir çalışma olmaz. Zamanla öğrendiğim şeyler bunlar... Şunu da ekleyeyim: Ben zaten 5 yıl önce yazdığım bir kitabımı yeniden okuduğumda, o kitabı yeniden yazma heyecanı duyan bir insanım. Yeniden yazarım da, yazmakta olduğum çalışmalardan fırsat buldukça. Konu elbette aynıdır ama olay örgüsünde, anlatımda az ya da çok değişiklikler yaparım; ana karakter elbette değişmez ama öyküyü zenginleştirmek ya da çağrışımları güçlendirmek için ufak tefek karakterler eklerim. Birçok kitabımı da böyle yeniden yazmışımdır. Hiç tahmin eder miydiniz peki biricik Kar Tanesinin yeniden ve böyle özel baskıyla okuyucuyla buluşacağını? Bu aynı zamanda size bir vefa hediyesi! Doğrusu, hiç düşünmemiştim. Yayınevim bunu bana ilk söylediğinde şaşırmış, bakakalmıştım bir süre; çok mutlu oldum elbette. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde okuyordum. Son sınıfa yaklaşırken iktisatın rakamlara dayalı dünyasından çok harflerin dünyasını sevdiğimi fark ettim. Madem harfleri daha çok seviyorum dedim ve ufak tefek yazma çalışmalarına başladım. İstanbul Radyosu'na oyunlar yazıyor, öykü karalamaları yapıyordum ama bunlar beni pek doyurmuyordu. Bir kitap yazmalıyım, dedim; evet yazar olmak istiyordum ama istemekle olmaz ki bu iş, bakalım yazabilecek miydim? Bunu anlamanın da tek yolu vardı, oturup yazmak... 1978- 79 yıllarından söz ediyorum... 1979, Dünya Çocuk Yılı ilan edilmişti. Gazete, radyo ve TV'de çocuk kitapları üzerine konuşmalar yayınlanıyor, bankalar ve gazeteler çocuk dergileri yayınlıyor, Milliyet Çocuk, Hürriyet Çocuk... Biraz da bu yayınların etkisiyle ve iyi bir çocuk kitapları okuru olarak yazacağım ilk kitabın bir çocuk kitabı olmasına karar verdim. O yıllarda yerli kitap sayısı oldukça sınırlıydı. Varolan çocuk edebiyatı çeviriye dayanıyordu. Bir tespit için söylüyorum bunu, yanlış anlaşılmasın, eleştiri değil. Bizim kuşak dünya çocuk edebiyatıyla o klasiklerin çevirileriyle tanıştı. 1976'larda Cem yayınevi Arkadaş Kitaplar diye bir çocuk kitapları dizisi başlatmıştı. Yöneticisi daha sonra Can Yayınlarını kuracak olan Erdal Öz'dü. Erdal Abi, bir yandan benim gibi yazmaya yeni başlayanları desteklerken bir yandan da yetişkinler için yazan roman ve öykücülerimize zorlaya zorlaya çocuk kitapları yazdırıyordu. Onları ikna etmek için ne diller döktüğüne çok tanık olmuşumdur. Söz gelimi, ünlü romancımız Yaşar Kemal tek çocuk kitabı Filler Sultanı İle Kırmızı Sakallı Topal Karınca'yı Erdal Abi'nin uzun ısrarları sonucu yazmıştır. Ayrıca o yıllarda kitapların baskıları pek parlak değildi; kapaklar çoğu kere albenisiz, sayfa tasarımları çok klasik, ciltleri çok zayıftı. Bugün yazarından tasarımcısına, çizerinden baskı tekniğine çok gelişmiş bir çocuk edebiyatımız var. İyi kitaplar yazılıyor, iyi kitaplar çevriliyor, iyi basımlar yapılıyor. Zaman zaman kötü yazılmış, çocuğa göre olmayan, kamuoyunda haklı olarak tartışmalara yol açan kötü örnekler de çıkmıyor değil; bunların da farkındayım ama üç-beş kötü örnek, çocuk edebiyatımızın iyi yanlarını görmemize engel olmamalı. Hemen söyleyeyim, yetişkin ya da çocuk, yazmanın kendisi zor bir uğraştır. Güle oynaya yapılan bir çalışma değildir. Gündelik dünyadan kopup, kelimelerin dünyasına geçmek, bütün dikkatini karakterlerine, onların değişimine, olay örgüsüne vermek gerekir. Onun için ben dikkatimi dağıtacak etkenleri en aza indirmek için odamın kapısını kapatıp çalışma masamda yazarım. Açık havada, parkta, bahçede elbette düşünürüm, notlar alırım ama yazmaya başladığımda çalışma masamda olmam gerekir. Çocuklar için yazarken, yazmanın bu genel zorluğuna küçük bir ek yapmak gerekiyor: Yazarken çocuğa göreyi hiç unutmamak! Cümleni ona göre kurmak, kullanacağın kelimeleri çocuğun düzeyini düşünerek seçmek, olay örgüsünü ona göre geliştirmek... Bugün okul öncesine resimli kitap yazarken ya da 1 ve 2. sınıflara, 3., 4. sınıflara, ortaokul düzeyine yazarken bile aralarında ayrım olduğunu unutmamak gerekiyor. Yazma çalışmalarım sırasında benim yaşadığım korku, anlaşılıp anlaşılmamak değil, iyi yazıp yazmadığım korkusudur. Zaten okumak, yazarın yazdıklarını birebir anlamak değildir. Tersine, okunurken yeni anlamlar üretmeye, yeni çağrışımlar yapmaya, yeni duygu ve tavırlar geliştirmeye olanak tanımalı kitap. Yetişkin ya da çocuk fark etmez, okuyucusuna bu olanağı sağlayan kitaplar iyi kitaplardır. Hayatımızın değişik dönemlerinde yeniden yeniden okuruz böyle kitapları. Bir kitap yazmaya karar verdiğimi yukarıda anlatmıştım... İyi ama ne yazacaktım? Gece gündüz bir karara varmak için kıvranırken ünlü Rus yazarı Maksim Gorki'nin çocuk yazarlarına seslendiği bir yazısını okudum. Yazısında Gorki, doğa olaylarından, rüzgar, yağmur, kardan yola çıkarak çocuklara güzel öyküler yazılabileceğinden söz ediyordu. Aklıma hemen, çocukluğumun haftalarca devam eden karlı günleri geldi. O zamanlar çok kar yağardı ve kar tatili diye de bir şey yoktu. Okula haftalarca karlar içinde bata çıka gider gelirdik. Çocukluğumun o karlı günlerini hatırlamak heyecanlandırdı beni. Yazmak için heyecan duymak elbette gerekli ama yeterli değil... Çünkü yazmak, bir öykü yazmak, başından geçenleri, gördüklerini ya da gözlemlerini kağıda dökmek, anı gibi yazmak değildir. Elbet bunlardan yararlanırsın ama bir olay ya da konuyu edebi olarak yazmak biraz daha fazla çabayı ve öykü yazmayı öğrenmeyi, bilmeyi gerektiriyor. O zamanlar, bugün olduğu gibi yazma tekniklerini konu eden kitaplar da yoktu. Bu 'öğrenmeyi' daha önce yazılmış iyi kitapları tekrar tekrar okuyarak, onların yazılma sırlarını kendime göre çözmeye çalışarak yapmaya çalıştım. Rus edebiyatından beni ilk etkileyen Çehov'du. Onun öyküleriyle lise kütüphanesinden alıp okuduğum, resimsiz, beyaz kapaklı bakanlık klasiklerinde tanışmıştım. Dostoyevski epey bir süre benim için Suç ve Ceza olarak kaldı. Tolstoy ve Gorki'yi, kendi kütüphanemi kurmaya başladığım üniversite yıllarımda keşfettim... Tolstoy, öyküleri ve Anna Karenina'dır benim için; Gorki ise Çocukluğum, Benim Üniversitelerim, Ekmeğimi Kazanırken üçlemesi ve Ana'dır. Bu arada Gorki'nin çok sevdiğim bir çocuk kitabı vardır: Danko'nun Yüreği. Şolohov ve Boris Pasternak'ı da çok severek, ilgiyle okudum. Ve Durgun Akardı Don ve Doktor Jivago beni etkileyen romanlardı. Çok haklısınız... Hangi yaş grubuna yazılırsa yazılsın, iyi edebiyat, herkes için, her yaş grubu için iyi edebiyattır. Herkese okuma zevki verir. Yıldızkar, Karpe, Kardo, Kartipi, Karsun... Sonra Obuz, Azbuz, Buzla! Daha ilk kitabınızda karakter isimleriyle yaratıcılığınızı konuşturmuşsunuz. Peki bu ilk kitapta karakter yaratımı konusunda nelere başvurdunuz, nelerden beslendiniz? Yazarken imgelerini de gözünüzün önüne getirerek mi yazdınız, merak ediyorum. Binlerce yazar, yüzbinlerce kitap yazdı ama nasıl yazdığını, yazma sürecini nasıl gerçekleştirdiğini tam açıklayamadı. Yazma sürecinin tabiatına aykırı sanırım bu. Yine de üzerine bir şeyler söylenebilir elbette... Benim çalışma tarzım... Bir fikirden, bir olaydan, bir cümleden yola çıkarım. Rüzgarın bahçede oradan oraya uçurduğu bir yaprak da, o yaprağın peşinde koşan yavru kedi de çıkış noktam olabilir. Sonuç olarak Kar Tanesi fikri de Gorki'nin bir cümlesini okumamla oluşmaya başlamıştı. O cümle bana çocukluğumun karlı günlerini çağrıştırmıştı; oradan yola çıkarak Karlar Ülkesi'nde geçen bir öykü kurmaya karar verdim. Bunun için bir ana karakter bulmalıydım, adına Küçümen Karcık dedim. Ana olay, ana karakter, öykünün başı, sonu... Yazmaya başlamadan önce öykünün ana hattını, omurgasını görmek, kurmak isterim... Ve hemen ekleyeyim: Öykü bittiğinde yaptığım bu planın yüzde 60-70'ini değiştirmemişsem ortaya iyi bir şey çıkaramamışım demektir. Kervan yolda düzülür deyimi en çok yazma süreci için geçerli sanırım. Ama elimde sonra çok şeyini değiştireceğim bir ana plan mutlaka olmalı. Kar Tanesini de böyle bir süreç içinde, yeniden yeniden birçok defa yazarak ortaya çıkardım. Devam kitapları yazmadım ama bir şemsiye altında topladığım seri-dizi kitaplarım var. Büyük Atatürk'ten Küçük Öyküler 3 kitaplık bir dizi. Çocuk Hakları dizisi şimdilik 5 kitap. 101ler dizisi de şimdilik 5 kitaptan oluşuyor. Evet, özellikle fuarlarda kitap imzalatmaya gelen anne ve babaların birçoğu Kar Tanesi ve Sarıtayı kendileri çocukken, ilk yayımlandıkları yıllarda, okumuş oldukları söylediler, söylüyorlar... İnsanı yıllar öncesine götüren, içini titreten karşılaşmalar bunlar. Bizim çocukluğumuzla şimdiki çocukların çocukluğu arasında... Elbette çok şey değişti. Bizim zamanımızda okunacak şeyler kitap, gazete, dergilerdi. Şimdi okuma nesneleri, okuma türleri çoğaldı. Sosyal medya okuru veya okuması diye bir gayya kuyusu var söz gelimi. Benim açımdan gayya kuyusu ama bugünün ve yarının çocukları bu ortamlarda var edecekler kendilerini. Zamanın olanakları ve koşulları bunu gerektiriyor. Önemli olan bu yeni teknolojik olanakların nasıl kullanılacağıdır. Orada işte, anne-babaların çocuklara yardımcı olması gerekiyor. Yasaklama çabasına girerek değil, teknolojik olanakların doğru, dengeli kullanılması için yönlendirme yaparak. Çok şey... Ve bu çok şey, o günler ve haftalarda çalıştığım konulara göre değişir. Çalışmamı böleceği için, çalışırken bir kitap, sözlük, bir kaynak, kalem defter aramaktan nefret ederim... İhtiyaç duyduğum ya da duyacağımı sandığım her şeyi, lazım olduğunda hemen uzanıp alabileyim diye masamın üstüne yığarım. Dışarıdan bakan birine benim masanın üstü çıfıt çarşısı gibi görünür; benim içinse heyecan vericidir. Çalışmaya hazır olduğumu hissederim. Tek, büyük bir masada çalışmayı da sevmem. Küçük ama birkaç masa... Her masada, o masada çalıştığım konuyla ilgili malzemeler olmalı. Bir konuda çalışmaktan çok yorulmuşsam, ilerleyemiyorsam başka masaya ve yeni bir konuya geçerim ki, çalışma heyecanım tazelensin. Oturarak çalışmayı da sevmem, hareket halinde olmam, dolaşmam masanın çevresinde elbette!- gerekir. Sizin anlayacağınız, dağınık bir düzenlilik içinde çalışmayı severim. Düzenli masa üstlerini hiç sevmem. İlkokul dönemimde ders kitaplarının dışında bir kitap görmedim, okumadım da. Köyüme ulaşan kitaplar sadece ders kitaplarıydı. Dolayısıyla öykü, roman ve şiirle ilkokuldaki Türkçe ders kitaplarında tanıştım. İlkokul 4 ve 5. sınıf Türkçe ders kitaplarında okuduğum ve beni çok etkileyen üç öykü de satır satır ezberimde hala: Kirazlar, Kaşağı, Eskici. Bayram törenlerinde okumak için ezberlediğim şiirler dışında sevdiğim için ezberlediğim ilk şiir Behçet Necatigil'in Kır Şarkısı 'ydı. Ders kitapları dışındaki ilk kitabımı, ortaokul için bulunduğum ilçemiz Beyşehir'de bir öğretmenimin yönlendirmesiyle gittiğim Beyşehir Halk kütüphanesi'nden alıp okudum. 1001 Gece Masalları'nın çocuklar için düzenlenmiş baskısıydı. Sonra Reşat Nuri'ye geçtim. Reşat Nuri'yi ilkokul Türkçe kitabındaki öyküsünden biliyordum. Bütün kitaplarını arka arkaya okudum. Benim yazı dilimi ilk etkileyen yazarın Reşat Nuri Güntekin olduğunu söyleyebilirim. Beyşehir Lisesi'nin kütüphanesi vardı ve zamanında Hasan Ali Yücel'in yayımlattığı bakanlık klasikleriyle doluydu. Kitaplık kolu başkanı olarak bu kütüphaneden rahat rahat yararlandım. Balzac'ı, Stendal'ın çok sevdiğim Kızıl ve Kara'sını, Çehov'un bana çok değişik gelen öykülerini, Yakup Kadri'nin Yaban'ını bu kütüphaneden alıp okudum. Bu arada benim iyi bir okur olduğumu fark eden öğretmenlerim de kitaplar veriyordu bana. Sabahattin Ali'nin Kuyucaklı Yusuf'unu, Füruzan'ın ilk kitabı olan Parasız Yatılı'sını, Camus'un Veba'sını, Kemal Tahir'in Yorgun Savaşçı'sını, Fakir Baykurt'un Yılanların Öcü'nü ve Yaşar Kemal'in İnce Memed'ini felsefe, tarih ve edebiyat öğretmenlerimden alıp okumuştum. Sadece ders veren değil, aynı zamanda okuyan öğretmenlermiş, değil mi? Hepsine selam olsun, ellerinden öpüyorum. Çocuklardan duyduğunuz en güzel cümleler neler, merak ediyorum. Etkinlik yaptığım sınıflara ve yaşa göre değişir ama çok sorulan sorulardan ortaya karışık bir sıralama yapayım: Kaç yaşındasınız?/ Siz kendi yazdıklarınızı okuyor musunuz?/ Aileniz yazmanıza karşı çıktı mı? Kimler size destek oldu?/ Bir kitabı kaç günde yazıyorsunuz? / Kaç para kazanıyorsunuz? Yazarken yorulmuyor musunuz?/ Daha yazmaya devam edecek misiniz? / Ünlü olmak nasıl bir duygu?.. Olmaz olur mu? Benim gibi plansız adım atmayı sevmeyen birisi için not defterlerinden daha büyük bir yardımcı olabilir mi? Sadece bir not defteri değil, aynı anda, birkaç not defteriyle çalışırım. Yetmez... Çalışma masamın tam karşısında küçük, beyaz yazı tahtam vardır. Kırmızı, yeşil, turuncu tebeşirlerle sürekli notlar yazılır, silinir, yenileri yazılır. Not: Çeşitli ebatlardaki not defterlerimi kesip, biçip, tutkallayarak kendim yaparım ve bundan büyük keyif alırım. Kimseye akıl vermek gibi olmasın ama sorduğunuz için naçizane, kendi çıkarımlarımı söyleyeyim... Kabaca, ben yazmanın iki yönü olduğunu düşünüyorum: Teknik yönü, yaratıcılık yönü. Gerekli olan ama yeterli olmayan teknik yön öğrenilebilir. Bu konuda Türkçede, yazmanın teknik yönlerini inceleyen onlarca iyi kitap var. Listeyi uzun tutmamak için ikisinin adını vereyim: Murat Gülsoy, Büyübozumu: Yaratıcı Yazarlık; Semih Gümüş, Yazar Olabilir miyim? Ayrıca Fethi Naci, Berna Moran ve Murat Belge'nin kitap değerlendirme yazıları bulunup okunmalı. Okunmalı değil matematik çalışır gibi çalışılmalı. Yazmanın, olmazsa olmaz, yaratıcılık yanına gelince... Yazının o büyüleyici yanı, iyi yazılmış roman ve öyküler tekrar tekrar okunarak; roman okur gibi değil ama, nasıl yazmış diye okunarak ve elbette yazarak, yeniden yazarak ve yeniden yeniden yazarak elde edilebilir diye düşünüyorum. Zor mu? E, yazmanın güle oynaya yapılan bir iş olmadığını söylemiştim yukarıda. Çocuklara yazma kısmına gelince... Yukarıda belirttiğim hazırlıklara, yazarken, mutlaka ve mutlaka çocuğa görelik eklenmeli! Dikkat: çocuğa görelik, çocukları küçümsemek değildir; çocukçalık hiç değildir! Son olarak: Sözlük ve yakın-karşıt anlamlılar sözlüğü okumak yazarlık için en gerekli okumalardan biridir; yazar işini kelimelerle yapar çünkü.


Bugünlerde onun şarkılarını dinlemek biraz da şifa gibi... Sumru Ağıryürüyen ile evlere sığındığımız bugünlerde müzik kariyeri üzerine sohbet ettik. Orçun Baştürk ile birlikte yol aldıkları SO Duo projesinden, geçmişten, hayatımızın bu tuhaf baharından bahsettik. Bazı söyleşilere hazırlanırken hayranlığım işimin bir adım önüne geçtiği için heyecanım da bir o kadar büyüyor. Çocukken babamın Ezginin Günlüğü kasetlerinde ilk defa sesini duyup daha sonra Yeni Türkü'nün Süper Baba Film Müzikleri albümünde yeniden kavuştuğum, yıllar sonra çıkardığı Issız albümüyle beni 2009'da bırakan Sumru Ağıryürüyen ile böyle oldu. Dersine yeterince çalışamamış bir çocuk gibi hissettim soruları hazırlarken. Belki bunda yaşadığımız günlerin asap bozuculuğu da vardı bir tutam ama bu söyleşiyi yüz yüze yapmış olmayı tercih ederdim. Benim için memleketin en iyi seslerinden ve müzisyenlerinden biri olan Sumru Ağıryürüyen, her ne kadar kariyerinde pek çok grup ve müzisyenle ortak işler yapsa da benim için hep tek ve eşsiz. Bugün Ajandakolik'te konuğum olduğu için kendimi şanslı sayıyorum. Aile üyeleriyle, dostlarla haberleşmek, birbirimize moral vermekle geçti ilk günler. Ne yazık ki çok sevgili bir dostum yoğunbakımda. Onun dışında evde organize olmakla geçiyor. Bilgi Üniversitesi'nde ders veriyorum bir yandan, onun uzaktan eğitime uyarlanması, çeviri işleri, gündelik işler, yazı çizi işleri, elbette müzik, sinema, kitap vesaire işte... Böyle geçiyor şimdilik. Kaygılarım var elbet. Buradan en az kayıpla, ama fazlalıklardan da arınmış olarak çıkabiliriz umarım. Yeryüzüyle, birbirimizle ilişkilerimizi yeniden düşünerek, tasarlayarak. Ütopyalarımızı yoklayarak. Evde kalmaya alışık mısınız? İnsanlar bu konuda çok zorlanıyor. Önerilere ihtiyaç duyuyor. Aslında ben solo çalışan bir müzisyen değilim. Uzunca sayılacak müzik serüvenimde bir solo albüm var, ama Tanju Duru'nun çok değerli prodüktörlüğü, eşliği, dostluğu ve çok sayıda müzisyen dostumun gönülden katkılarıyla. Yani bayağı ortak bir iş. Onun dışında pek çok müzisyenle gruplar, ortak projeler içinde yer aldım. Orçun ile tanışmamız da böylesi bir buluşmada, sahnede oldu. Ortaklıklarımız ve farklılıklarımız bizi önce Şevket Akıncı dostumuzla çalışmaya yönlendirdi, doğaçlama üçlümüz Konjo kuruldu. Sonra Karadeniz-Balkan Hattı'nda Ayşenur Kolivar, Onur Şentürk, Mikail Yakut ve Anıl Eraslan ile birlikte konserler verdik. O dönemde iki Açık Radyo programcısı olarak ve yine radyomuz için Vassiliki Papageorgiou ile birlikte Sappho Aramızda projesini kotardık. Muammer Ketencoğlu ve Brenna MacCrimmon ile Ayde Mori Yeniden'de yine aynı sahneyi paylaştık. Bir dönem Dunia'da özgür doğaçlama geceleri düzenledik, birlikte atölyeler verdik. Bu arada doğaçlamalar ve şarkılardan oluşan bir ikili çalışma fikri baştan beri vardı. 2016'da bunu gerçekleştirmeye karar verdik. Tarzımız alt-folk ve diğer olarak adlandırılabilir. Orçun, dediğiniz gibi, SO Duo'da hem şarkı söylüyor hem de farklı sazlar çalıyor. Bu, onu başta Replikas olmak üzere ülkemizdeki birçok öncü grubun davulcusu olarak tanıyanları şaşırtıyor olabilir tabii. Ne mutlu bize böyle hissettiyseniz. SO Duo'da bir-iki geleneksel ezgi dışında kendi şarkılarımızı seslendiriyoruz. Sözler de genellikle yerli halkların sözlü şiir geleneğinden, dünyada ve bu topraklarda yaşamış bilgelerin dediklerinden ve zamanın bize söylettiklerinden ibaret. Şarkıların düzenlemeleri, besteleri genellikle Orçun'dan, sözleri ya da sözlere uyarlanması da genellikle benden geliyor. Tabii çokça ortak çalışmaya dayalı süreçler. Ama Orçun'un müzikal birikimi ve vizyonunun yol gösterici olduğunu söylemeliyim. İlk albümümüz Ay Anada yalnızca ikimiz çalıp söyledik, bir şarkıda sevgili Canfeza Gündüz'ün klasik kemençeyle konuk olması dışında. Üç şarkılık The Light EP'si ise bansuri üstadı Steve Gorn ile birlikte canlı kayıtlarımızdan oluşuyor. Dünya çapında bir değer olan Steve ile 2006 ve 2010'da düzenlediğimiz İsmet Sıral Yaratıcı Müzik Atölyesi sırasında tanışmıştık. Albümümüzü dinledikten sonra birlikte çalıp kayıtlar yapmayı önerdi. Nitekim geçtiğimiz Şubat Borusan Müzik Evi'nde de birlikte çalma fırsatımız oldu. Hepsi. Ama Ey Dostu herkesle birlikte söylemek çok eğlenceli, itiraf edeyim. Şarkıyı birilerine söylüyorsanız zaten bir birlikteliğe ihtiyaç duyuyorsunuz demek. Aslında dediğinizi anlıyorum tabii. Ama daha önce de belirttiğim gibi hiçbir projede yalnız çalıp söylemedim. SO Duo ise farklı birikimleri olan iki müzisyenin, belki de başta sadeleşme ihtiyacı olmak üzere benzer yönelimlerinden doğmuştur denebilir. SO Duo ikili bir yapı. Ama sahnede genellikle SO Duo ve Dostlar olarak çalıyoruz. Hem birlikteliğin sinerjisini sevdiğimizden hem de şarkılarımızı layığıyla çalmak istediğimizden. Şimdiye kadar albüm öncesinde Hollanda'da sevgili Oğuz Büyükberber ve soprano dostumuz Claron McFadden ile, albümlerden sonra ise Onur Başkurt, Burhan Hasdemir, Canfeza Gündüz ve Mehmet Tekirdağ ile sahne aldık. Tabii bir de Steve ile. Bunların dışında ikimizin ortak olduğu ya da apayrı projeleri, çalışmaları var. Başka dostlarımızın işlerinde de bir araya gelebiliyoruz. Hayattır, değişir. Şaka bir yana, her dönemin iyi ve kötü yanları var. Bugün sevmediğimiz şeylerden söz ederken bir önceki ilmeğe bir göz atmak iyi olur. Şimdinin, köprüden önceki son çıkış olduğu gibi bir hissim var. Şu anı iyi anlamaya çalışıp önümüze bakmamız gerekiyor bence. İşte bugün geçmişten çok şeyi taşıyor zaten. Nasıl bir dünya derseniz, insanın doğaya ve birbirine saygı duyduğu, kendini yeniden, vicdanıyla tanımladığı, sömürü temelinde dönmeyen bir dünya derdim. Kuraldışı ve MEAV için çok özenle seçilmiş kitaplar çevirdim son dönemde. Zen felsefesi üzerine, şiddetsiz iletişim dili üzerine... Bu yaz sonuna kadar çevrilmeyi bekleyen üç kitap var önümde, onlara yoğunlaşmaya çalışıyorum. Bir de çocuklar için derin dinleme üzerine bir çocuk kitabı kaleme aldım. Umarım yakında o da okurlarıyla buluşacak. Çok şey değişecek. Öyle ya da böyle. Umarım birbirimize ve yaşadığımız gezegene nasıl bağlarla bağlı olduğumuzu daha iyi kavrarız. Karanlık tahminleri dillendirmeyeyim. Ama her durumda kuyruğu dik tutacağız. Bu söyleşiyi kuş sesleri içinde yanıtladım. Size de o güzelim sesleri armağan ediyorum. Dinleyelim bakalım, kuşların derdi neymiş hem. Bilmem. Bence değişiyor ses. Yaşadıklarımız yansıyor. Biraz puslanıyor, kırışıyor. Yani dilerim öyledir. Ruh da öyle. Umudu ve enerjiyi yitirmemekse gençlikten kastedilen, o hep sürsün. Birtakım ajandalarım oluyor. Şu aralar aylık programlarımı yazıyorum, not defterlerime de aklıma gelen sözleri karalıyorum. 2 Nisan Perşembe akşamı saat 20.00'de Kadıköy Belediyesi'nin Konser Evimde online konserler davetine katılıyoruz. Nisan sonunda da uluslararası bir etkinliğe katılacağız. Çok teşekkür ederiz biz de, ilginize, sevginize. Yeni şarkılar yolda, bekleyiniz.