Japonya'nin Fukuoka kentinden deniz otobusuyle Kore'nin Busan kentine varmam uc saat suruyor. Gumrukte gorevli diger yabancilarin pasaportlarina sikkin sikkin bakarken benim pasaportuma bakinca kafasini kaldirip bakiyor sonra cat pat bir Ingilizce ile " welcome, we are sisters " diyor. Herhalde Ingilizcesi yeterli degildi, aslinda Kore savasindan dolayi "we are brothers " demek istedi diye dusunup geciyorum. Sonradan ogrendim ki biz cidden kizkardesmisiz: Istanbul ile Busan kardes sehirlermis, Ingilizce olarak "sister cities", gorevlinin ne kastettigini ancak uc gun sonra cakiyorum, aferin bana. Busan yaklasik 3.5 milyon nufusuyla Kore'nin buyuk sehirlerinden ve en onemli limanlarindan. Daglarin arasindaki dar bir vadiye kurulan sehirde zaman zaman binalar fazlasiyla ic ice girebiliyor. Gece butun kusurlari ortuyor: sehir canlanip daha guzel gozukmeye basliyor. Geceleri canlanan baska bir seyde sokakta kurulan seyyar lokantalar. Busan acikhava lokantalari ve cig balik yemekleriyle unlu. Jagalchi balik pazari Asya'da Japonya'daki Tsukiji'den sonra ikinci buyuk pazar. Pazardan isterseniz aldiginiz baligi aninda hazirlayip size sunan bir cok lokanta mevcut. Ozellikle tanklarda canli olarak satisi bekleyen ahtapotlar cok revacta. Musteri bu taze balik lokantasina gelip ahtapot ismarladiginda tanktan cikarilan ahtapot hemen aninda kesilip uzerine sos dokulup pisirilmeden masaya servis yapiliyor. Tabakta henuz oynayan ahtapotlari Koreliler buyuk bir istahla mideye gonderiyorlar. Balik pazarindan sonra sebze meyve almak icin Bujeon'a ugrayabiliriz. Gukje pazarinda hem Kore hem yabanci mallardan genis bir yelpaze bulmak mumkun. Plastik terliklerden Armani elbiselere kadar hersey kaldirimlara yigili musteri bekliyor. Sehrin bir cok yerinde bir cesit tursu olan, Korelilerin milli yemegi, Kimci saticilari var. Onlarca cesidi olan Kimci konusunda Koreliler cok secici. Herkesin sevdigi degisik bir cesit Kimci olunca tipik bir Kimci tezgahi onlarca farkli ve rengarenk mamulle doluyor.... Sehrin bir cok yerinde bir cesit tursu olan, Korelilerin milli yemegi, Kimci saticilari var. Onlarca cesidi olan Kimci konusunda Koreliler cok secici. Herkesin sevdigi degisik bir cesit Kimci olunca tipik bir Kimci tezgahi onlarca farkli ve rengarenk mamulle doluyor....


Isyerlerine Ingilizce isim verme hastaligi sadece bize ozgu degil, Kore de bundan payini epey almis. Hatta alisveris merkezlerindeki reklamlara bakarsaniz buranin Kore olduguna inanmaniz kolay degil: butun mankenler sarisin, mavi gozlu batililar. Dedim ya batili isim satiyor, esnafta isin kolayini bulmus, herseye olabildigince Ingilizce isim veriyor. Ama hangi sozlugu kullandiklarini merak ediyorum. Bazi ilginc hatalar yapmislar. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Seul'dan sadece 30 dakika uzaklikta Kuzey Kore siniri var. Kore savasinin uzerinden 55 sene gecmis olmasina ragmen savas Guney Koreliler icin halen gunluk bir gercek. Gazetelerde hemen hergun Kuzey Kore ile ilgili bes-on ayri haber cikiyor. Guney Koreliler Kuzeyin nukleer kullanmayacagina eminler, ama guneyi istila etmek isteyebileceklerini dusunuyorlar. Seul'de her an karsiniza asker uniformali biri cikabiliyor, sehrin icinde de askeri birliklerin karargahlari var. Ozellikle Amerikalilarin gozle gorunur bir varligi var. Savasi hatirlatan yerlerden biri tabii ki Seul Kore Savasi Muzesi. Bizim de katildigimiz bu savasin her ani ayrintili bir sekilde bu muzede bulunabilir. Savasi yasayan yasli Koreliler Turk oldugumu ogrenince daha bir ilgili oluyorlar. Busan ve Seul'de yol sorarken iki kez Koreliler tarafindan "biz kardesiz, ulkene hos geldin" denilerek ugurlandim. Genc kusak dogal olarak savasi yaslilar kadar bilmiyor, bu durum yaslilari hic memnun etmiyor, gencleri musrif ve saygisiz buluyorlar. Birlesmis Milletler adina savasa mudahil olan ulkelerin hepsi bu muzede hatirlanmis. Binanin on kismindaki kolonlarda savasta hayatini kaybeden insanlarin isimleri yazili. Turk birligi -yuzde olarak- en fazla sehit verenlerden. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Guney Kore dunyanin en buyuk online video oyun pazari. Evlerin yuzde sekseninde ADSL var, bunun ana sebebi online bilgisayar oyunlari. Koreliler bu iste oyle ciddiler ki 24 saat sadece bilgisayar oyunu oynayanlari gosteren TV kanallari var. Gittigim bazi kafe ve hostellerde duvardaki TV'ye yapisip kalmis Korelilerin neyi seyrettigine baktigimda hep oyun kanallarini gordum. Sadece Starcraft'a ayrilmis bir kanal ve bu oyunu oynayarak gecinen yaklasik 110 profesyonel "video oyuncu" var. Oyun gosteren TV kanallarinin biri metro istasyonunun ust katinda idi, kacirir miyim? Asagida gordugunuz tum seyirciler bir kabin icinde Starcraft oynayan kisi puan aldikca alkisliyorlardi, olaya kendilerini iyi kaptirmislardi, tam bir futbol maci atmosferi icinde cekim yapildi. Kore oyun pazarini merak edenler http://www. koreatimes. co. kr/www/news/biz/2008/08/234_14687. html adresine ugrayabilirler. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Busan'da baska bir pazar daha varki pek ic acici degil. Sehrin kuzeyindeki Gupo'da dolasirken halk pazarinin yanindaki sokaktan gelen kopek sesleri duyuyorum. Merak edip sokaga giriyorum. Sokakta 20-25 dukkan yanyana siralanmis. Butun dukkanlarin onunde kafesler ve kafeslerde kopekler var. Kafeslerin yanindaki camekanlara bakinca irkiliyorum: kesilmis, temizlenmis yenmeye hazir kopekler. Bu sokak tamamen kopek eti satan dukkanlara ayrilmis. Dukkanlarin hepsinde buharla pisirmeye yarayan buyuk kazanlar var. Kapali kafeslerinde bekleyen kopegi secip kesilmesini de isteyebiliyorsunuz, camekanlarda kesilmis ve satisa hazir olanlari da. Dilerseniz kazanda pisirip veriyorlar. Hayvan koruma kuruluslari kopek eti yenmesini engellemeye calisiyorlar ama yapabilecekleri fazla bir sey yok. Kore halki kopek etinin insana canlilik verdigini ve ozellikle yaz sicagindan fazla etkilenmemenizi sagladigini dusunuyorlar. Esnaf sokakta fotograf cekmemi istemedi, makinayi cikarinca yanima gelip defalarca fotograf yok dediler. Kopek eti tuketiminin uluslararasi tepki cekmesini engellemek icin Kopek Eti pazari Dunya Futbol Kupasi sirasinda kapatilmis, sonra yeniden acilmis. Pazarin kalabalikligina bakilirsa daha uzun yillar iyi is yapacak gibi.


Iki ana sehir olan Seul ve Busan arasinda hizli tren seferleri var. Sadece uc saat suren bu yolculukta tren 300 km/s hiza ulasiyor. Tren istasyonundan aldiginizda fiyati $47. Trenin sefer yapmadigi yerler icin de sik sik kalkan bolgesel otobusler var. ---------------------------------------------------- THY'nin Seul'a dogrudan ucusu var, ama pahali. Daha ucuza bulmak icin Turkiyede http://www. ekobilet. com/, yabanci olarak http://www. kayak. com/ , http://www. edreams. com/ , http://www. expedia. com/ bakabilirsiniz. Aktarmali ucuslarin daha ucuza gelecegini unutmayin. Katar havayollari zaman zaman cok iyi indirimler yapiyor, kontrol etmekte fayda var. Bilet fiyatlari tatil gunleri, resmi gunler, bolgesel kutlamalar ve bunun gibi nedenlerle gunluk olarak degisebilir, bundan dolayi birden cok kaynaga degisik zamanlarda bakmak yararli olur. Seul'un mevvsimleri Istanbul benzeri. Yalniz Agustos ayi Istanbul'dan daha sicak ve cok daha nemli geciyor. Mumkunse Agustos'ta uzak durmakta fayda var. Seul'un mevvsimleri Istanbul benzeri. Yalniz Agustos ayi Istanbul'dan daha sicak ve cok daha nemli geciyor. Mumkunse Agustos'ta uzak durmakta fayda var. Hostel'de kalmak 15 ila 25 dolara malolur. Basit esnaf lokantalarinda 3-4 dolara doymak mumkun. Biraz daha konforlu yerlerde yemek isterseniz 8-15 dolar arasi hesap gelebilir. Iki ana sehir olan Seul ve Busan arasinda hizli tren seferleri var. Sadece uc saat suren bu yolculukta tren 300 km/s hiza ulasiyor. Tren istasyonundan aldiginizda fiyati $47. Trenin sefer yapmadigi yerler icin de sik sik kalkan bolgesel otobusler var. Kore, ideal bir tatil mekani degil. Savastan dolayi eski bir cok yapisi yikilmis, kumsallari kalabalik. Ulkenin yuzde yetmisi daglik ve yurumeyi seven buyuk bir topluluk var. Dolayisiyla bir kac gunluk yuruyus turlari icin ideal bir ulke. Seul'de Asya'nin en buyuk elektronik pazari var. Busan'da ise Asya'nin ikinci buyuk balik pazari. Her ikisi icinde meraklisi ziyaret edebilir. ----------------------------------------------------


Seul, 10 milyonu asan nufusu, yuksek binalari, binlerce kucuk dukkani, dunyaca bilinen buyuk firmalari ile tam bir ari kovani. Kore savasinda yerle bir oldugu icin sehirde tarihi yapilar bulmak kolay degil. Onun yerine degisik gokdelen orneklerine bakabilirsiniz. Gokdelenleri yapanlar bizde de taninan Hyundai, LG, Samsung gibi firmalar. Bu firmalara Korede chaebol adi veriliyor, bir nevi devlet destekli tekel durumundalar. Anlayacaginiz Kore, Japon modelini takip etmis. Ta ki 1997 Asya krizi cikana dek. Kriz sonrasi ic piyasasini tamamen acmis. Seul kentinde sira sira gokdelenler. Gokdelenlerin olmadigi bolgelerde ise neredeyse her dort binanin birinin tepesinde kilise can kulesi ve hac var. 1945'e kadar Hristiyanligin %4-5 lerde oldugu Kore'de bugun bu oran %35'e cikmis. Sonradan dine donen herkeste oldugu gibi bir hirsla sarilmislar ki sormayin. Geceleri binalarin tepesindeki neon haclar sehre bazilarina gore mistik bazilarina gore koca bir mezarlik havasi veriyor. Tarihi eserlerin hemen hepsi sonradan yeniden yapilan kopyalar ve cevreleriyle pek uyum icinde degiller. Sanki 21. yy onlari yutmak istemis ve ham yapmis gibi. Seul gunduz cekici bir sehir olmasa da geceleri fena degil. Sehirde binlerce irili ufakli acik hava lokantasi havanin kararmasi ile canlaniyor. Tezgahlardaki binbir cesit yemek illaki milli icki soju esliginde onlari tuketecek musterileri bekliyor. Bu tezgahlarin musterileri genelde eski nesil, beraber acik havada arkadaslariyla iciyorlar, iciyorlar, iciyorlar. Ben kendilerini Ruslara icme konusunda rakip olur gordum. Galiba milli karakter olarak yavaslamak hoslarina gitmiyor, ister uretim olsun, ister soju. Genc nesil daha farkli. Onlar kapali mekanlari tercih ediyorlar. Asagidaki dev ahtapot kollarina benzeyen yapi mangal dumanini cekmek icin. Burasi bir kendin pisir-kendin ye mekani. Seul universitesinin kampusu civari her daim canli. Kore deyince elektronik demeden gecilmez dogal olarak. Yongsan'daki bu binada sadece elektronik esya saticilari var. Asya'da tek cati altindaki en buyuk elektronik pazari burada. Fiyatlar Japonya'nin %20 altinda. Ayni mal bir cok dukkanda var, dolayisiyla pazarlik mumkun, Seul'un grisini icimizden atmak icin Filipinlerin mavisine acilma zamanimiz geldi. Bundan sonraki duragimiz Cebu, Filipinler. Mayolarinizi ve snorkelleriniz aldiysaniz yola cikalim artik. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Bruney'in baskenti Bandar Seri Begawan. Su ismi iki kere ard arda ayni sekilde soylemeyi henuz beceremedim, en iyisi BSB diyelim. BSB'nin merkezi oldukca kucuk. Sehrin neresinden bakilirsa bakilsin hemen goze carpan yapinin yanindan dolasmaya baslayalim. Sultan Omer Ali Seyfettin camii altin kubbesiyle gunun her saati paril paril. Su anki sultan Hassan al Bolkiah'in resimleri sehrin her dukkaninda ve her acik alaninda goze carpiyor. BSB kucuk oldugu icin trafik her zaman rahat. Gunun en yogun saatlerinde bile sokaklar bos. Sehir merlezinde modern yapilarin yani sira eski binalar ve bolgeler de var. Bunlardan acik pazara kopru ile ulasmak mumkun. BSB nemli ve sicak. Hele ogle saatlerinde yereller bile guneste kalamiyor. Bruney'deki kadinlar muhafazakar oldiklari icin kapali ama cok renkli giyiniyorlar. Yarin BSB'nin cok ilginc bir mahallesine, su sehri Kampung Ayer'e, gidecegiz. Gorusmek uzere. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Bruney Turklerden vize istiyor. Ancak 3 gun transit vizeyi sinir kapisinda veriyor. Simdilik bu uygulama sadece ucakla seyahatte gecerli. Eger Bruney'e uc gunlugune gitmek istiyorsaniz, Kota Kibabalu 'dan Bruney'un baskenti Bandar Seri Begawan'a ucabilir, oradan uc gun sonra Kuching'e gecebilirsiniz. Sinir kapisinda verilen vizenin ucreti 5 Bruney dolari. THY'nin Singapur ve Malezya'ya dogrudan ucuslari var. Her iki ulkeden Malezya Havayaollari veya Singapur havayollari ile Bruney'e gecebilirsiniz. Yukarida yazdigim transit vizesini alacaksaniz, Bruney Havayollarini da kullanabilirsiniz. Daha ucuza ucak bileti almak icin www. kayak. com veya www. expedia. com da aktarmali ucuslara bakabilirsiniz. Zaman zaman Katar havayollari bu bolgeye indirimli bilet satmakta, kontrol etmekte yarar var. Bruney her zaman nemli ve sicak. En fazla yagmurun dustugu aylar Eylul- Ocak arasi. Bruney'e yilda ortalama olarak Istanbul'un yaklasik 35 kati yagmur dusmekte, semsiyeleri almakta fayda var. Bruney bolge ulkelerine gore daha pahali. Ufak lokantalarda 5-10 Bruney dolarina bir ogun yemek yiyebilirsiniz. Otellerin ucuzlari yaklasik 50 Bruney dolari, hostelde yatak 10 Bruney dolari. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Hong Kong ve Makau, Cin'in "Ozel idare" bolgeleri. Cin'in parcasi olmalarina ragmen bircok konuda farkli yasa ve yonetmeliklere sahipler, her iki "bolge"'de Turklerden vize istemiyor. THY'nin Hong Kong'a dogrudan ucusu var. Hong Kong'dan Makau'ya gecmek hizli deniz otobusu ile sadece bir saat. THY biletleri aktarmali giden havayollarina oranla daha pakali. Vaktiiniz varsa aktarma yapin, fiyat %20-%30 azalabilir. Buna ek olarak Malezya Kuala Lumpur'a ucuz bilet bulabilirseniz, Air Asia un Hong Kong'a cok uygun fiyatlari var. Guneydogu Asya'da iseniz Dragon Air ve CebuPacific kontrol etmeye deger. Bunlar disinda ucuza bilet bulmak icin Turkiyede http://www. ekobilet. com/, yabanci olarak http://www. kayak. com/ , http://www. edreams. com/ , http://www. expedia. com/ bakabilirsiniz. Bilet fiyatlari tatil gunleri, resmi gunler, bolgesel kutlamalar ve bunun gibi nedenlerle gunluk olarak degisebilir, bundan dolayi birden cok kaynaga degisik zamanlarda bakmak yararli olur. Hong Kong ve Makau her zaman nemli iki sehir. Yazin sicaklik 30 derecenin uzerine ciktiginda her ikisinde de sokakta yurumek bunaltiyor. Kisin sicaklik 10 derceye kadar dusebiliyor, nemden dolayi daha fazla hissediliyor. Yerellere gore Kasim ve Aralik aylari sehri ziyaret etmek icin en iyi zaman. Her iki sehirde cok turist cektigi icin Asya'ya gore pahali yerler. Ortalama bir hostelde yatak 20-30 dolara, bir ogun yemek 5-10 dolara malolur. Sehirde ulasim kolay oldugu icin Kowloon ya da Hong Kong adasinda kalacaginiz yerlerin merkezi olmasi degil, metro veya otobuse yakinligi onemli. Merkezden biraz uzak ama metro yakininda kalacak bir yer hem daha ucuz hem daha sessiz olacaktir. Hong Kong'ta ulasim Makau'ya gore daha duzenli. Alacaginiz bir Octopus karti ile metro, otobus ve tramvaylarda ucreti odeyebileceginiz gibi, ayni kartla cok yaygin olan 7elevenlardan alisveriste edebilirsiniz. Octopus kartlarini metro istasyonlarindan yada havaalanindan alabilir, butun 7eleven'larda doldurabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Makau, Avrupa'nin Cindeki ilk ve son somurgesi. 1500'li yillardan itibaren Avrupali guclerin ilgisini ceken Makau'ya 16. yy sonunda Portekizliler sahip olmuslar. 1999 yilina kadar Portekiz yonetiminde kalan Makau, Cin'in kendini yoneten serbest bir bolgesi. Makau'ya girmek icin Turklere herhangi bir vize gerekmiyor, ancak Cin vatandaslarinin vize almasi sart dersem yonetimin serbestligi biraz daha aciklanmis olur. Bolgenin buyuklugu sadece 30 kilometrekare. 30 kilometrekarede ne yapilir ki deyip gecmeyin. Gecen sene Makau'yu ziyaret eden turist sayisi 22 milyonu gecmis, yani Turkiyeden daha fazla. Neden mi? Makau, Asya'nin Las Vegas'i. Ozellikle 2001 sonrasi Cotai Strip uzerinde yapilan yeni kumarhaneler ekonominin her sene %13 ten fazla buyumesine yolacmis. Henuz kumarhane yatirimlari bitmemis durumda ve gelir olarak Las Vegas'i sollamis durumdalar. Yakinda Las Vegas'a Batinin Makau'su adi verilirse sasirmayin. Makau'nun resmi dilleri Cince ve Portekizce. Sehir devletteki tum tabelalar iki dilde ve Portekizceyi de konusan hatiri sayilir bir nufus var. Sehrin tarihi mekanlarinda gezinirken "Avrupa'nin ortasinda niye bu kadar cok Cinli var?" diyeceginiz anlar geliyor. Sehrin eski kesimlerinde binalar bes alti kati gecmezken yeni yapilan binalar ekonomiye uyarak alabildigine boy atmislar. Cin'in buyumesinin bir baska yuzunu gormek isteyenler Makau'da gorulecek ilginc onlarca yer bulabilirler. Hazir kucuk yerlere alismisken Makau'dan kucuk baska bir devlete daha gidelim mi? Tamam o zaman, simdiki duragimiz Bruney. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Bruney'in baskenti Bandar Seri Begawan'in nehir kenarinda ilginc bir bolge var: su sehri Kampung Ayer. Gerci yerel dilde "su koyu" anlamina geliyor ama, otuzbin kisiden fazla insanin yasadigi bu yere koy demek tam dogru degil. Sehir demekte pek dogru degil ama bolgenin buyuklugunu aciklamaya yeter. Biraz dolasalim siz karar verin adina. Belkide butce acigindan dolayi halen "geleneksel" yasamaya devam eden Su sehri halkina ve yasam tarzina dokunulmamis. BSB'nin hemen yani basinda icine girdigimizde yuzyillardir degismeyen bir yasam tarzina taniklik edebilecegimiz bir sehir bizi bekliyor. Hadi Kampung Ayer'e. Su sehrine gitmek icin BSB'de Yayasan alisveris merkezine gidiyoruz. Deniz kenarindaki Yayasan merkezi, sultana ait bir vakfin elinde ve bakimli bir yer. Civardaki binalar icin ayni seyi soylemek mumkun degil. Hemen yan caddelerde kaldirim olmamasi ve lagimin yari acik akmasi pek kimsenin umrunda degil, Her neyse yolumuza donelim ve alisveris merkezinin onunde beklesen teknelere yanasalim. Su taksileri Kampung Ayer'in herhangi yerine gece-gunduz 1Bruney dolari karsiliginda goturuyor. Alisverisini bitiren, isinden donen Bruney'liler sabah ve aksam saatlerinde taksiler onunde kuyruk oluyor, gunun diger saatleri ise iskele genelde sakin. Sakin dediysem sakin anlarinda bile 5-6 taksi is basinda oluyor. Sehrin en hareketli noktalarindan biri bu iskele. Su sehri uzaktan kucuk gibi duruyor. Yaklastikca ne kadar genis oldugu daha iyi anlasiliyor. Sehirde otuzbinden fazla Bruney'li yasiyor. Evler disaridan bakimsiz gibi duruyor, su kenarina en yakin olanlar oyle. Genelde parasi pek olmayan ve isine gitmek icin erken kalkmak zorunda olanlar su sehrinin kenarindaki bu evlerde yasiyor. Parasi olanlar daha iclere tasiniyor. Evler buyuk, cogunda havalandirma var ve bazilarinda icerideki LCD televizyonlar camdan gorunuyor. Su sehri sakinleri evlerinden uzaklasmadan hemen her ihtiyaclarini karsilayabiliyorlar. Su uzerine kurulmus camiler.... okullar ve hastaneler bile var. Sakin dediysem sakin anlarinda bile 5-6 taksi is basinda oluyor. Sehrin en hareketli noktalarindan biri bu iskele. Su sehri uzaktan kucuk gibi duruyor. Yaklastikca ne kadar genis oldugu daha iyi anlasiliyor. Sehirde otuzbinden fazla Bruney'li yasiyor. Evler disaridan bakimsiz gibi duruyor, su kenarina en yakin olanlar oyle. Genelde parasi pek olmayan ve isine gitmek icin erken kalkmak zorunda olanlar su sehrinin kenarindaki bu evlerde yasiyor. Parasi olanlar daha iclere tasiniyor. Evler buyuk, cogunda havalandirma var ve bazilarinda icerideki LCD televizyonlar camdan gorunuyor. Su sehri sakinleri evlerinden uzaklasmadan hemen her ihtiyaclarini karsilayabiliyorlar. Su uzerine kurulmus camiler.... okullar ve hastaneler bile var. Elektrik ve su her evde var. Evler su uzerinde oldugu icin curume sorunu var. Yer yer icinde yasanmayan evlerin yikildigini goruyorsunuz. Gelgitle sular cekildiginde evlerin uzerinde durdugu siriklar iyice ortaya cikiyor. Iste o zaman yengecle beslenen balikcillara gun doguyor, ve tabi kus pesinde olan kedilere. Gelgitle sular cekildiginde evlerin uzerinde durdugu siriklar iyice ortaya cikiyor. Iste o zaman yengecle beslenen balikcillara gun doguyor, ve tabi kus pesinde olan kedilere. Butun evlerin iki kapisi var: siriklar uzerine kurulmus dar sokaklara bakan kapilar ve suya inen merdivenlere bakan kapilar. Evlerin balkonlarindan ve salonlarindan denize sarkitilmis olta ve yengec tuzaklari gormek mumkun. Salonda TV seyrederken balik avlamaya ne dersiniz? Illaki kayikla acilacagim derseniz onu da bu koyde balkonunuza baglayabilirsiniz. Kapung Ayer'de park yeri sorunu yok, su kenarindaki her evin bot iskelesi ve suya inen merdiveni var. Sokaklar dar olmasina ve bazi yerlerde biraz sallanmasina ragmen sokaklarda oynayan cocuklara rastlamak mumkun. Tabi bakkal ve lokantalarda tahta yollarda yerlerini almislar. Kucuk kumes hayvanlari da su sehrinde ailelerin evlerinin yaninda yerlerini almislar. Yani koy hayati su uzerinde bile aynen devam ediyor. Iste bunun icin Kampung Ayer'e "su koyu" mu desem "su sehrimi" desem bir turlu karar veremedim. En iyisi onada siz karar verin. Su sehrinden sonraki duragimiz Malezya Borneo'sunda Kota Kinabalu sehri. Gorusmek uzere. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Su senliklerinde kayik yarislari 12. yy dan beri yapiliyor ve kazanmak cok prestijli bir olay. Bundan dolayi 500'un uzerinde kurek takimi yarislara katiliyor. Kayiklar 30 kisilikten 100 kisilige kadar olabiliyor. Yuz kisilik kayiklarin gecmesi gorulmeye deger, sanki sonunu goremeyecekmissiniz gibi oluyor. 30 kisilik olanlarda ciddi hizli yaris cikiyor. Her kayigin basinda bir takim sefi var ve elindeki asayi kayiga vurarak tempo tutuyor. Yarislar tam uc gun suruyor, 45000 yarismaci katiliyor. O gun yarisa cikacak takimlar gumruk bolgesinin onunde toplaniyor. Hakemler kayiklarin kurallara uygun olup olmadigini denetliyor. Hazir olanlar yarisa baslamak icin baslangic cizgisine gidiyor. Sirasi gelmeyenler kendilerine ayrilan bolgede bekliyor. Arkada gordugunuz gri binalar yarismacilarin kalmasi icin yapilan gecici cadirkent. Hava kararmaya baslayinca yarismacilar ve seyirciler gunun yorgunlugunu eglenceyle atmaya calisiyor. Phnom Penh sahil yolunda yere dusmek imkansiz hale geliyor: o kadar sikisik ki kalabalik sizi tasiyor. sahnelerde eglence gec saatlere kadar suruyor. Ulkenin en unlu sanatcilari bedava konser verdigi icin ozellikle konser alanlari cevresine girmek kolay degil ulkenin yuzde yirmi nufusu orada. Su senliginin bir baska hos gelenegi ise gemilerden yapilan isik gosterileri. Kamu kuruluslari ile buyuk ozel firmalarin gemileri iki saat boyunca nehir kiyisinda toplananlara guzel anlar yasatiyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kambocya, 30 sene suren ic savastan ve kanli bir yonetimden ancak 1998 yilinda kurtuldu. 1975-1979 yillari arasinda yonetimi ele geciren Kizil Kimerler orgutu, cogu egitimli tam 2 milyon Kambocyaliyi katletti. Katliamlarin basladigi 1975 yilinda ulkenin nufusu 7 milyondu, 1979 yilinda Vietnam Kambocya'yi isgal edene kadar 4.6 milyona dusmustu: 2 milyon olu ve dortyuzbin multeci. Dunyanin uzun sure habersiz, sonra da kayitsiz kaldigi katliamla buyuk cogunlugumuz "Olum Tarlalari" filmiyle tanisti. Katliamlar devam ederken ulkeye duzenli bir yonetimi geri getirmeye calisan Kizil Kimer karsiti cephe, tam oniki yil boyunca aralarinda Turkiyenin de bulundugu ulkelerin oylariyla Birlesmis milletler oturumlarina sokulmadi, onun yerine katliami gerceklestirenler uluslararasi toplantilarda Kambocya'yi temsil etmeye devam ettiler. Kambocya'nin 2 milyon insan ve 30 sene kaybetmesine yol acan olaylari anlamak icin Fransiz somurgesi olduklari zamana donmemiz gerekiyor. Kambocyalilarin cogu kendileri eski Kimer Imparatorlugundan gelme sayiyorlar, dolayisiyla kendilerine Kimer diyorlar. Kimerler komsulari Siyam ve Vietnam ile tarih boyunca savastilar. 1864 yilinda Kimer Krali Fransizlardan koruma ister. 1884 yilinda ise Kambocya'yi resmi olarak Fransiz somurgesi haline getiren belgesi imzalar. Kambocya Ikinci Dunya Savasina kadar Fransiz idaresinde kalir. Savas baslayinca ulkede kalan Fransiz yoneticiler Kambocya'yi ele geciren Japonlarla isbirligi yaparlar. Isbirligi yaptiklari icin Japonlar yonetime karismazlar, hersey eskisi gibi devam eder. 1941 yilinda ulkeye yeni kral secilmesi gerektiginde, Franzsizla en genc, en tecrubesiz ve en eglenceye duskun olan ve kukla olarak yonetebileceklerine inandiklari lise ogrencisi prens Norodoum Sihanouk'ta karar kilarlar. Bilmedikleri Norodoum Sihanouk'un kuzu postundaki kurt oldugudur: Sihanouk kral olduktan sonra yaptiklariyla Fransizlari cok pisman edecektir. Savasin sonuna dogru Japonlar yenileceklerini anlayinca Kambocya'yi yoneten Fransiz yonetimi devre disi birakir ve Norodoum Sihanouk Kambocya'nin bagimsizligini ilan eder. Bagimsizlik hayata gecmeden Ikin ci Dunya Savasi biter ve Fransizlar " bizim olani geri almaya geldik" diyerek Kambocya'yi somurmeye devam eder. Bagimsizlik konusunda israr eden Sihanouk'un onunu kesmek icin monarsi lav edilir ve secimler yapilir. Ikinci Dunya Savasi sonrasi Vietnam'a geri donen Fransizlari Ho Chi Minh'de bagimsizilik istegiyle karsilar. Fransizlar kabul etmeyince savas baslar, Amerika Asya'da komunizmin ilerlemesini engellemek icin Vietnamlilara karsi savasan Fransizlara buyuk mali ve askeri yardim yapar. Bu catismalar daha sonra birinci Hindicin savasi olarak anilacaktir. Buyuk dis yardimlar bile Kuzey Vietnam'da Viet Kong guclerinin ilerlemesini durduramaz. 1952 yilinda Fransizlarin Vietnam'da verdigi agir kayiplardan sonra somurge yonetiminin Kambocya'da zayiflamasini firsat bilen Sihanouk parlementoyu kapatir ve bagimsizliga dogru adim atar. Dunya baskentlerini dolasarak artik Fransizlarin gitmesi gerektigini anlatir. Sihanouk'un uluslarasi kamuoyu onunde Fransayi zor duruma dusurmesi sonucu, Paris 1953'te Kambocya'nin bagimsizlik istegini kabul eder. Kambocya, 1953'te resmen bagimsiz olduktan sonra politik partilerin kurulmasina izin verilir. Kralin yetkisi sadece gosteriste kaldigi icin Sihanouk kisa surede sikilir. 1955 yilinda tahta babasini gecirerek kendisi parti kurar ve secimlere girer, kazanir. Sihanouk'un secimleri kazanmasina sasirmamak lazim cunku kendisi hem bagimsizligi getiren kisidir hemde Kimer Budizmine gore canli bir tanridir. Kendisinin politik goruslerine saygi duymayanlar bile secimlerde "tanri"ya oy verirler. Birinci Hindicin savasi sonunda Vietnam Kuzey ve Guney olarak ikiye ayrilmistir. Kuzey Vietnam'in Sovyet destekli komunist yonetimi Amerikanin destegiyle ayakta duran Guney Vietnam'a " ozgurlugunu geri kazandirmak" icin 1959'dan itibaren calismaya baslar. Ilk once Guney Vietnam'daki Viet Kong sempazitan gerillalara cephane ve yiyecek saglama uzere Laos ve Kambocya'nin issiz ormanlarindan gecen "Ho Chi Minh patikasi"' kurulur. 1959-1964 arasi Guney Vietnam'daki Viet Kong gerillalarin bu yoldan destek verilir. 1964'te Kuzeyin resmi askerleri de bu patikayi kullanarak Guney Vietnam icinde savasmaya baslar. Kambocya'nin gucsuz olmasindan dolayi Sihanouk kazanan tarafi tutmak ister ve Kuzey Vietnam'in Kambocya'nin issiz bolgelerinden gecmesine goz yumar. Kambocya'da Sihanouk yonetimine karsi silahli mucadele veren kucuk bir grup vardir: Kizil Kimerler. Bu grubun istegi ulkeye komunizm getirmek oldugu icin onlara "kizil" sifatini veren Sihanouk'un kendisidir. Ancak grup kucuk ve gucu sinirlidir. Guney Vietnam'i tutan ABD, Ho Chi Minh patikasinin kullanilmasini engellemek icin Sihanouk'un yerine ABD yanlisi Lon Nol'y getirmek ister ve Sihanouk'a karsi darbe duzenletir. Sihanouk'un yardimcisi Lon Nol, ABD'ye tam itaat karsiligi darbe sonrasi basbakan olur. Darbe sonrasi Cin'e surgune giden Sihanouk, Lon Nol'a karsi eski dusmani Kizil Kimerlerle isbirligine gider. Kizil Kimerlerin yukselisi boylece baslar. ABD yanlisi Lon Nol dengesizlikleri ve beceriksizlikleri sonucu kisa zamanda halkin nefretini kazanmayi becerir. 1969 yilinda ABD kongreden izin almadan gizlice Kambocya'yi bombalamaya baslar. Amac Ho Chi Minh patikasini yoketmektir. Bombalama 1973'e kadar gizlice devam eder. ABD Vietnam'daki savasi kaybedecegini anlayinca caresizlik icinde Kambocya'nin bombalanmasini arttirir, sivil ve askeri hedef ayirimi yapilmaksizin Vietnam siniri boyu bombalanir, canli ne varsa yokedilir. Bu dort senelik "gizli" bombalamada Kambocya topraklarina dusen bombalar Japonya'ya Ikinci Dunya Savasi sirasinda dusen bombalarin iki katidir. Kambocya ekonomisi dagilir, halk kendilerini bombalayanlara karsi savasan Kizil Kimerleri desteklemeye baslar. Lon Nol'un idaresi yolsuzluk ve adaletsizlikle unlenir ve giderek gucunu kaybeder. Kizil Kimerler Lon Nol idaresine karsi zafer ustune zafer kazanirlar. 17 Nisan 1975 gunu Kambocya'nin baskenti Phnom Penh Kizil Kimerlerin eline gecer. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kambocya'da gunduzleri her an sokaktaki bir yemek tezgahindan en fazla 50 metre otedesiniz. Hatta buyuk sehirlerde cok daha sik yemek tezgahi ile karsilasacaksiniz. Gelin beraber tezgahlari dolasalim, bazilari tanidik, bazilari "son derece farkli". Bu tezgahta kizarmis karafatma, su kurdu, kurbaga ve orumcek satiliyor. Kambocyalilar cerez larak bunlari yemeyi seviyorlar. Orumcekler istah acici gorunmese de tadlari fena degil. Izgara muz hemen her yerde karsiniza cikacak sokak yemeklerinden. Uzerine tuz dokulup rengi esmerlesene kadar izgara yapilan muzlar dolasirken aclik bastirmak icin birebir. Sandvicci, isterseniz sosisleri kizartip ekmek arasi yapiyor. Fransizlardan kalan ekmek yapim teknigi belki somurge doneminin tek arti yani, ekmekler nefis. Bir baska bozek cerezcisi, bunda uc bacakli ne oldugunu anlayamadigim baska bir bocekte satiliyordu. Tavuk embriyosu ya da kulucka yumurta icinde civciv diyelim. Genelde yiyenler 3-4 tane birden goturuyor, sagliga iyi geldigine dair bir inanis var. Asya'da cok yenen noodle in saticisi da bol. Bu kadin musterisine istege gore eriste corbasi hazirliyor. Kambocyalilar gune eriste corbasi ile basliyorlar. Ise gelenler ilk once en yakin lokantaya ugrayip corbalarini iciyorlar, erkekler icin sabah kahvaltisinin disarida yapilmasi bir gelenek. Bazi calisanlara ise bu seyyar noodle saticisi ayaklarina kadar gidip hizmet veriyor. Hemen yakinda baska bir tanidik tad : haslama misir. Sokaklarda her az acliginizi yatistirabileceginiz onlarca tezgah dah var: kucuk izgara et ve sebze cerezler, kizarmis pirinc, sebze ve yumurta yemegi, cin usulu hamur, ve cekirdek niyetine yiyebileceginiz kucuk deniz kabuklulari. Bu kadar yemegin uzerine biraz seker kamisi suyu icip susuzlugumuzu giderelim. Ve Phnom Penhi dolasmaya devam edelim. Bu tezgahta kizarmis karafatma, su kurdu, kurbaga ve orumcek satiliyor. Kambocyalilar cerez larak bunlari yemeyi seviyorlar. Orumcekler istah acici gorunmese de tadlari fena degil. Izgara muz hemen her yerde karsiniza cikacak sokak yemeklerinden. Uzerine tuz dokulup rengi esmerlesene kadar izgara yapilan muzlar dolasirken aclik bastirmak icin birebir. Sandvicci, isterseniz sosisleri kizartip ekmek arasi yapiyor. Fransizlardan kalan ekmek yapim teknigi belki somurge doneminin tek arti yani, ekmekler nefis. Bir baska bozek cerezcisi, bunda uc bacakli ne oldugunu anlayamadigim baska bir bocekte satiliyordu. Tavuk embriyosu ya da kulucka yumurta icinde civciv diyelim. Genelde yiyenler 3-4 tane birden goturuyor, sagliga iyi geldigine dair bir inanis var. Asya'da cok yenen noodle in saticisi da bol. Bu kadin musterisine istege gore eriste corbasi hazirliyor. Kambocyalilar gune eriste corbasi ile basliyorlar. Ise gelenler ilk once en yakin lokantaya ugrayip corbalarini iciyorlar, erkekler icin sabah kahvaltisinin disarida yapilmasi bir gelenek. Bazi calisanlara ise bu seyyar noodle saticisi ayaklarina kadar gidip hizmet veriyor. Hemen yakinda baska bir tanidik tad : haslama misir. Sokaklarda her az acliginizi yatistirabileceginiz onlarca tezgah dah var: kucuk izgara et ve sebze cerezler, kizarmis pirinc, sebze ve yumurta yemegi, cin usulu hamur, ve cekirdek niyetine yiyebileceginiz kucuk deniz kabuklulari. Bu kadar yemegin uzerine biraz seker kamisi suyu icip susuzlugumuzu giderelim. Ve Phnom Penhi dolasmaya devam edelim. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kambocya, Turklerden vize istiyor. Siem Reap ve Phnom Penh havaalanlari ile birkac kara sinirinda kapida vize veriyor. Vize 20$. Ancak cok olarak pasaportunuzda bir sorun buluyorlar, 5-10 dolara "cozuyorlar". THY'nin Kambocya'ya direk ucusu yok. Bangkok aktarmali olarak gidebilirsiniz. Bangkok'tan Air Asia http://www. airasia. com ile ucuza Kambocya'ya gecebilirsiniz, ya da otobusle gidebilirsiniz. Ucuza bilet bulmak icin Turkiyede http://www. ekobilet. com/, yabanci olarak http://www. kayak. com/ , http://www. edreams. com/ , http://www. expedia. com/ bakabilirsiniz. Singapur ve Malezya'dan da aktarma yapmak mumkun. Malezya'dan Air Asia, Singapur'dan JetStar hesapli. Bilet fiyatlari tatil gunleri, resmi gunler, bolgesel kutlamalar ve bunun gibi nedenlerle gunluk olarak degisebilir, bundan dolayi birden cok kaynaga degisik zamanlarda bakmak yararli olur. Kambocya'da iki mevsim var:yagmurlu ve yagmursuz. Yagmurlu mevsim Mayis'tan Kasim'a kadar suruyor. Kasim'da yagmurlar durup, nem azaliyor ve hava sicakliklari dusuyor. Nisan ayinda sicakliklar en yuksek seviyesine cikiyor. Ideal olarak Kasim-Subat aylari arasi seyahat etmek en iyisi. Kambocya'da hostel, misafirevleri ve oteller var. Misafirevlerinde kendine ait banyosu olan bir odada 7-15 dolar civarina kalabilirsiniz, biraz pazarlik edin, hele bir uzun sureli kalislar icin iyi indirim almak mumkun. Hosteller sadee buyuk sehirlerde ve yatak fiyatlari 3-8 dolar arasi. Yemek ucuz. Bir ogun yemek 1 ila 3 dolar arasinda. Lokantalarla seyyar saticilarin fiyatlari hemen hemen ayni. Turistlerin en cok ugradigi Siem Reap ve Phnom Penh'de fiyatlar %50 kadar daha pahali. Gelenlerin cogu Angkor Wat icin geliyor. Siem Reap kentinden sonra Phnom Penh'i ziyaret ederek ulkeden cikiyorlar. Zamaniniz varsa Siem Reap'ten Tonle Sap golunu ve uzerindeki yuzen koyleri ziyaret edin, cok zevk alacaksiniz. Ayni sekilde Battambang'a tekneyle gidin, yolda gorduklerinizi baska yerde goremezsiniz. Tekne bileti yereller icin 75 cent, yabancilara 20 dolar. Yolculuk 8 saat suruyor, 6 saat demelerine bakmayin. Kalabalik deniz kiyisi tatili icin Sihaoukville, sakin bir Kambocya kasabasi icin Kampot ve cok sakin deniz kasabasi icin Kep iyi yerler. Phnom Penh gurultulu, kalabalik ve hava karardiktan sonra dikkatli olmak gereken bir sehir. Kuezeyde Kratie, nehirde yasayan yunuslari gormek icin ender bir firsat sunuyor. Vietnam'a geckmek icin Phnom Penh'den tekne ile gidebilir ya da otobuse binebilirsiniz. Laos' a gecmek icin kuzeye 11 saatlik bir yolculuk yapmaniz gerekecek. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kizil Kimerlerin lideri bir cok takma adla taninan ve herseyi gizli yapmayi tercih etmesinden dolayi cok az fotografi bulunan Pol Pot'tur. Pol Pot herkesin esit oldugu, kendine her sekilde yeten ve urettigi pirincin bir kismini disari satarak iceride kalkinan bir ulke dusler ve planini uygulamaya baslar. Kizil Kimerler Phnom Penh'e girdikten sonra Amerikan bombardimanin baslayacagi bahanesiyle -o sirada nufusu multeciler ile birlikte 2 milyona cikmis olan- kenti tamamiyla bosaltirlar. Kenttekilere yanlarina hicbirsey almamalarini cunku uc gun sonra geri doneceklerini soylerler. Phnom Penh iki gun icinde tamamen bosalir, herkes kirsal alana gider. Kirsal alanda Kizil Kimerler ilk once herkesin uzerinde tasidigi paralara ve degerli esyalara el koyarlar. Ve bunlari yokederler. Pol Pot parayi ve en gerekli esyalar disinda mal edinmeyi yasaklar. Arabasi olanlar, pahali saat takanlar, gozlugu olanlar vurulur. Kimlik kartlari ve sehirlilere ait tum belgeler yok edilir. Karsi cikan herkes gozden uzak bir yere goturulup oldurulur. Kizil Kimerler devrime karsi olabilecekleri kuskusuyla ilk once zenginleri teker teker yokederler. Zenginlerden sonra sira egitimli insanlardadir. Koylulere "eski insanlar", sehirlilere "yeni insanlar" adi verilir, ve yeni insanlar koylulerden daha asagi gorulur, ac birakilir. Hastalanip tedavi olmasi gerekenler devrimi engelledikleri icin vurulur ya da ac birakilir. Pol Pot pirinc uretimi yaninda sanayi de kurmak ister ve hedefler koyar. Pirinc uretiminde hedefler normalin iki katidir, ulkede butun gubre fabrikalari calisamaz durumda oldugundan bu rakama varilmasi mumkun degildir. Pirinc uretiminde rakamlar tutmayinca bazi "yeni insanlar" oldurulur, yeni insanlari yoneten komutanlar sorgulanir ve buyuk bir kismi oldurulur. Kizil Kimer yoneticillerinin sorgulandigi yerlerden biri sorgulanan 14000 kisiden sadece 12 sinin yasamaya devam edecegi Tuol Sleng hapishanesidir. Kizil Kimerler orgutlerine Angkar adini verirler. Onlara gore Angkar herseyi bilir, gorur. Hedefler tutmamaya baslayinca Angkar eglenceyi ve muzigi yasaklar. Tavsan pisliginden yapilan bir kocakari ilaci ile dogal bir karisim disinda butun ilaclar yasaklanir. Insanlar sitma ve ishalden toplu olarak olmeye baslar. Kizil Kimerler oteden beri Kambocya'da yasayan Vietnam asilili vatandaslara kotu bakarlar ve firsat ellerine gectigi an oldurmeye baslarlar. Vietnam buna karsilik olarak Kambocya'da Kizil Kimer karsiti gruplari desteklemeye baslar. Angkar, dogu Kambocya'li her Kizil Kimerden kuskulanmaya baslar ve onlari tek tek Phnom Penh'deki Tuol Sleng hapishanesine gonderir. Buraya gitmek istemeyen dogulu Kizil Kimerler Vietnam tarafina gecerler. Bunlardan biri su anda ulkenin basbakani olan Hun Sen'dir. Vietnam 25 Aralik 1978 de Kambocya'ya girer ve 7 Ocak 1979 gunu Phnom Pehn'i ele gecirir. Hun Sen, hemen yeni bir yonetim kurar ve Kizil Kimerlerin kabusundan ulkeyi kurtarmaya baslar. Ancak Vietnam desteginde oldugu icin kuyruk acisi olan ABD yonetimi Hun Sen yonetimini tanimaz. Bu kez Kambocya'ya giren Vietnam'a ders vermek icin Cin Kuzey Vietnam'a girer ancak kisa surede cekilir. Kambocya'ya uluslarari yardim gonderilmesi ABD tarafindan engellenir ve gizli olarak Kizil Kimerlere malzeme ve erzak yardimi baslar. Kambocya'nin acisi soguk savas bitene kadar devam edecektir. 1991 yilinda ulkede halen savasan Kizil Kimerler, Hun Sen'e bagli kuvvetler, eski Lon Nol'da kalan kuvvetler ve Sihanouk'un ogluna bagli kuvvetler arasinda baris anlasmasi saglanir. 1993 yilinda secimler yapilir ve ulke normallesmeye baslar, ancak Kizil Kimerler ulkenin kuzeybatisini ellerinde tutmaya devam ederler. Kabus 1998 yilinda Kizil Kimerlerin lideri Pol Pot olene dek surecektir. Bugun Kambocya ordusu halen ic savas sirasinda birbiriyle savasan dort ayri grubun genaralleri ile dolur. Yaklasik ikibin general var cogu gecimini yolsuzluk yaparak kazaniyor, resmi general maasi 38 dolar, hepsinin altinda Lexus, Humwee. Ulkenin milletmeclisinde 122 milletvekili var ve bakan sayisi siki durum- tam 185: hukumet gucu olan herkese haraca baglayacagi bir yer vermis. Kambocya'nin yarini nasil olur? Ulkede petrol bulundugu gecen ay icinde aciklandi, genc ve kendini gelistirmek isteyen bir nufusu var. Buna karsin yolsuzluk ve adam kayirma had safhada. Dileyelim ki Kambocya sorunlarini cozsun, cunku ulkenin guzel insanlari guzel yarinlari hakediyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kratie'nin koylerinde alti ay pirinc ektikten sonra alti ay tutun ekiyorlar, dolayisiyla gelirleri iyi. Bu binalarina da yansimis, bakimli yerler. Mekong'un karsi yakasinda gecmek icin kucuk arabali vapuru koylulerle beraber beklemeye basliyorum. Yolculardan biri kaza gecirmis, onunla ilgileniyorlar. Bir saat kadar arabali vapuru bekliyoruz. Vapur geldikten sonra dolana kadar bir saat kadar daha bekliyorum. Karsi kiyi sadece 300 metre otede, geci iki saat 3 dakika. Hayat Mekong boyunca gercekten yavas. Vapur kaptani bir cerrah titizliginde karisya geciriyor bizi. Bu uzun beklemeyi ancak uzun bir motor gezisi tedavi eder. Iki gun Kratie civarinda turladiktan sonra artik sira Laos'ta. Laos'ta gorusmek uzere.


Tuol Sleng hapishanesi Kizil Kimerler zamaninda genelde teskilata uye kisileri yargilamak icin kullanilmis. Eskiden okul olan bina 1975 yilinda gizli sorgulama merkezine dondurulerek kuskulanan kisiler "islenmeye" baslanmis. Hapishaneden kac kisinin gectigine dair karisik rakamlar var, cogu kaynak 14000 kisinin gectigini kabul ediyor. Bu 14000 kisiden sadece 12 si yasamayi basarmis. Geri kalanlarin hepsi sorgulandiktan ve zorla ifadeleri alinip Angkar'a ihanet ettiklerini aciklayana kadar uc ila alti ay kadar bu hapishanede tutulmuslar. Hapishane kosullari cok agirmis. Mahkumlar hapishaneye geldikten sonra hemen sonra buyuklugu 1 metreye 2 metreyi gecmeyen ve tuvaleti, suyu olmayan hucrelere zincirlenmisler. Insanin 1975-1979 arasi halen bu kadar insafsiz kosullarin oldugu yerlerin olduguna inanasi gelmiyor. Binanin icinde bu hucreler oldugu gibi birakilmis. Yeni gozukuyorlar. Mahkumlarin bir kismi ozel sorgu odalarinda tutulmuslar. Bu mahkumlar cok daha uzun ve detayli iskencelere maruz kalmislar. En gaddar korku filmi senaryosu bile az gelir, ayrintilari yazmayayim. Kullanilan teknikleri bugun muzede resim olarak gormek mumkun. Bu ornekte sorgulanan kisi suya batirilip bogulma hissi uyandiriliyor ve son anda yukari cekilerek "itiraf" etmesi saglaniyor. Yeri gelmisken not edelim: George W. Bush'un onayladigi insani sorgulama teknikleri arasinda bu teknik "waterboarding" olarak biliniyor ve son uc sene icinde ABD haber alma orgutu tarafindan ozellikle teroristlere karsi kanuni olarak kullanildigi bilinen bir durum. Kizil Kimerler yaptiklarinin devrime hizmet oldugunu dusundukleri icin yaptiklari her sorgulamayi, oldurulen her kisiyi tek tek belgelemisler. Mahkum fotograflarinda korku ve panik gorunuyor. Sorgusu biten ve zorla itiraflari alinanlar sehrin 15 kilometre disindaki "Olum tarlasina" gonderilmisler. Kamyonlarla gonderilen mahkumlarin -kursun kullanip para harcamamak icin- sopalarla olduruldugu alanda bugun bile acikta kemiklere rastlamak mumkun. Gulen bir Kambocyali gordugumde bu acilardan sonra halen hayata baglanabilen saygi duyuyorum, sonra bu katliami yapanlarin Kambocyalilar oldugunu hatirliyorum, aklim karisiyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Cu Chi, Saygon'a 70 kilometre mesafede savasta kullanilan yeralti tunelleriyle unlu bir kasaba. Kuzey Vietnam'dan Guney Vietnam'a gizlice silah ve asker tasinmasinda kullanilan Ho Chi Minh patikasinin bittigi yer Cu Chi imis. Saygon'a olan yakinligi sebebiyle sehre saldiri icin uygun bir nokta. Bu yuzden kasabanin Viet Kong 'a olan onemi buyukmus. Cu Chi'yi savunmak ve her zaman bolgede adam bulundurmak icin cok ilginc bir yonteme basvurmuslar: yeraltinda yasamak. 1960'larin basinda Cu Chi'de kucuk tuneller acilmaya baslanmis. 1965'te tunellerin toplam uzunlugu 200 kilometreye cikmis ve iclerinde onlarca mutfak, yatakhane, hastane varmis. Cu Chi'deki tunelleri bugunde ziyaret edebilirsiniz. Vietnamlilarin kullandigi tunel girisleri 28 santime 40 santim genisliginde yani normal bir batilinin sigamayacagi kadar kucuk. Bolge turistlerin ziyaretin acildiktan sonra girisler turistlerin rahati icin genisletilmis. Tunellerin ici %40 genisletilmesine karsin yine de oldukca dar. Comelip basinizi egdikten sonra ancak kaz gibi yuruybiliyorsunuz, tunelin ikinci ve ucuncu katlarinda ise emeklemekten baska care yok. Tunellerin bu sekilde dar tutulmasi savunulmalarini da kolay hale getirmis. Bugun muze olan Cu Chi tunellerinde eski tuzaklar da sergileniyor. Bugun isteyen ziyaretciler M16, Ak47 veya diger silahlarla muzenin atis poligonunda atis yapabiliyorlar. Saygon'a uc saat mesafede gorulesi baska bir sey daha var: Cao Dai tapinagi. 1926 yilinda kurulan Cao Dao "dini"nin, bugun Vietnam'da 2 ila 8 milyon arasi inanani oldugu saniliyor. Cao Dai dini, Hristiyanlik, Budizm ve Konficyus inanislarinin bir karisimi. Dinin azizleri arasinda Viktor Hugo'da var. Gunde uc kez bir saatlik ayinler yapan Cao Dai'ler oglen ayini icin toplanmaya saat 11'de basliyorlar. Tapinagin ikinci katinda gerek Vietnamli gerek yabanci yuzlerce kisi Cao Dai ayinini izliyor. Bir koronun soyledigi sarkilar esliginde gong sesine gore egilip kalkan Cao Daicilerin ayini sona ermeden ayriliyorum. Vietnam'da yasayan Cham azinligi Endonezyalilarla ayni soydan geliyor. 17 yyy. a kadar Hindu olan Cham'lar daha sonra Muslumanligi kabul etmisler. Kirsal alanda sokakta basi bagli bir kadin gorurseniz buyuk olasilikla Cham'dir. Kambocya'nin guney bolgesinde de rastlaniyorlar. Chamlar Islami kendilerine gore yorumlamislar: namaz haftada bir kez Cuma gunleri kiliniyor, gunde bes vakit degil. Oruc, Ramazan ayinda uc gun tutuluyor. Sunnet ise sembolik olarak yapiliyor, fiziki olarak sunnet yok. Vietnam'da inanclar da ortama ayak uydurup degismisler. Simdi biraz daha guneye Mekong Deltasina inecegiz. Cu Chi'yi savunmak ve her zaman bolgede adam bulundurmak icin cok ilginc bir yonteme basvurmuslar: yeraltinda yasamak. 1960'larin basinda Cu Chi'de kucuk tuneller acilmaya baslanmis. 1965'te tunellerin toplam uzunlugu 200 kilometreye cikmis ve iclerinde onlarca mutfak, yatakhane, hastane varmis. Cu Chi'deki tunelleri bugunde ziyaret edebilirsiniz. Vietnamlilarin kullandigi tunel girisleri 28 santime 40 santim genisliginde yani normal bir batilinin sigamayacagi kadar kucuk. Bolge turistlerin ziyaretin acildiktan sonra girisler turistlerin rahati icin genisletilmis. Tunellerin ici %40 genisletilmesine karsin yine de oldukca dar. Comelip basinizi egdikten sonra ancak kaz gibi yuruybiliyorsunuz, tunelin ikinci ve ucuncu katlarinda ise emeklemekten baska care yok. Tunellerin bu sekilde dar tutulmasi savunulmalarini da kolay hale getirmis. Bugun muze olan Cu Chi tunellerinde eski tuzaklar da sergileniyor. Bugun isteyen ziyaretciler M16, Ak47 veya diger silahlarla muzenin atis poligonunda atis yapabiliyorlar. Saygon'a uc saat mesafede gorulesi baska bir sey daha var: Cao Dai tapinagi. 1926 yilinda kurulan Cao Dao "dini"nin, bugun Vietnam'da 2 ila 8 milyon arasi inanani oldugu saniliyor. Cao Dai dini, Hristiyanlik, Budizm ve Konficyus inanislarinin bir karisimi. Dinin azizleri arasinda Viktor Hugo'da var. Gunde uc kez bir saatlik ayinler yapan Cao Dai'ler oglen ayini icin toplanmaya saat 11'de basliyorlar. Tapinagin ikinci katinda gerek Vietnamli gerek yabanci yuzlerce kisi Cao Dai ayinini izliyor. Bir koronun soyledigi sarkilar esliginde gong sesine gore egilip kalkan Cao Daicilerin ayini sona ermeden ayriliyorum. Vietnam'da yasayan Cham azinligi Endonezyalilarla ayni soydan geliyor. 17 yyy. a kadar Hindu olan Cham'lar daha sonra Muslumanligi kabul etmisler. Kirsal alanda sokakta basi bagli bir kadin gorurseniz buyuk olasilikla Cham'dir. Kambocya'nin guney bolgesinde de rastlaniyorlar. Chamlar Islami kendilerine gore yorumlamislar: namaz haftada bir kez Cuma gunleri kiliniyor, gunde bes vakit degil. Oruc, Ramazan ayinda uc gun tutuluyor. Sunnet ise sembolik olarak yapiliyor, fiziki olarak sunnet yok. Vietnam'da inanclar da ortama ayak uydurup degismisler. Simdi biraz daha guneye Mekong Deltasina inecegiz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Vietnam'in en buyuk sehri Ho Chi Minh sehri. Ho Chi Minh'den bahsederken resmi gorevliler disinda herkes eski ismi olan Saygon'u kullaniyor, bizde oyle yapalim. Sehrin nufusu 6 milyon, motorsiklet sayisi 4 milyon. Kaldirimlar dahil Saygon'un her karisi motorsikletle dolu. Saygon'un gorulmeye deger yerleri sehir merkezinde birbirine yakin mesafelerde, iyi bir yuruyusle bir gunde gorulebilinir. gazetecilik baslatti. Yani gazeteciler sadece emrine verildikleri birliklerle beraber hareket edip, izin verildikleri haberleri gecebiliyorlar. Irak savasiyla baska bir benzerligi ise "koalisyon" meraki. ABD, dunya kamuoyunun tepkisini azaltmak icin kendisine destek almis: Avustralya, Guney Kore, Filipinler gibi ulkeler Vietnam savasinda rol almis. ABD'nin savastaki insan kaybi 58000 gecmis. Vietnam'in kaybi ise kesin olarak bilinmemekle beraber iki ila dort milyon insanin oldugu saniliyor. Saygon'un en duzenli bolgesi Hanoi'de oldugu gibi eski Fransiz mahallesi. Bolgenin merkezinde katedral halen ayakta. Katedralin karsisinda buyuk postane binasi hos. Postanenin guneyinde Opera binasi da sehrin diger kayda deger binalarindan. Komunist parti sehir yonetim komitesi binasi yine Fransizlarin yaptigi eski guzel bir yapi ancak birakin icine girmeyi disaridan fotografini bile cekmek yasak. Yakindan fotograf cekmek isterseniz bir gorevlis kosturup fotograf cekilmesini engelliyor. Ben Thanh Saygon'un en unlu kapali carsisi. Hos bir yenilik ise bazi urunlerin uzerinde fiyat olmasi, Vietnam'da az rastlanir bir durum. Ben Thanh'da satilan kahve turlerinden biri ozellikle zor bulunan, pahali " Tilki Diskisi" kahvesi. Dalat yaylalarinda buyuyen kahve agaclarinda yeni olgunlasan kahveyi yemeyi adet haline getirmis bir tilki turunun diskisindan fermente olan kahve cekirdekleri temizlenerek iciliyor. Midede fermente oldugu icin kahvenin tadinin en iyi sekilde ortaya ciktigi soyleniyor. Tadina bakmadan duramadim tabi: keskin ve sert, belki de ictigim kahve iyi temizlenmemisti :) . Ben Thanh'in hemen karsisinda sehrin unlu corbacilarindan "Pho 2000" adinin altina " Baskana Corba" ibaresini eklemis. Iceride Clinton'in 2000'de yaptigi ziyarette corbacida yemek yerken fotograflari var, Avustralya Melbourne'da ana cadde uzerindeki bir Vietnam lokantasinda da Clinton'in fotograflarini gormustum, ABD baskaninin meraklari arasinda gittigi sehrin en iyi corbacisini ziyaret etmek te var galiba. Saygon yakinlarinda savas sirasinda kullanilan yeralti tunelleri var, ugramak sart. Gorusmek uzere, Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Kımız, eski Türklerin geleneksel içkisidir. At sütünden yapılan bu içki Moğolistan'da her daim karşınıza çıkar. Kımız, taze sağılmış at sütünün inek derisinden bir torbaya konup süzülmesi ve sık sık karıştırılması ile yapılır. İçine herhangi bir madde eklenmez. Kımız alkol içerir ancak kımız içip sarhoş olmak cidden büyük bir mideye sahip olmayı gerektirir: 2.2 litre taze kımızda bir şişe biradaki kadar alkol bulunur. Kımızdaki alkol oranı ( %0.7 ila %3) bildiğimiz bozanın ( %2 ila %6) yarısıdır. Kımız içerdiği yüksek protein ve vitaminler nedeniyle hastalıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Moğolistan'da hemeh her gerde misafirlere çıkarılan kımızın yerel adı "ayrag" dır. Sokaklarda da karşınıza ayrag satan tezgahlar çok sık karşınıza çıkacaktır. Geleneksel olarak kımız küçük bir tasta içilir. Tadı hafif ekşi ayran gibi olup görünümü aşağıdaki gibidir. Kımızla ilgili daha detaylı bilgi şu sitede var. ----------------------------------------------------


Deltada yasam nehir cevresinde donuyor. Evlerin nehre bakan yuzu genelde acik. Kimi yemek yapiyor, Hele nehirdeki yuzen evlerde hersey meydanda, teknenin arkasinda oturan bu arkadas bizim tekneye el sallarken bir yandan da doganin buyuk cagrisina cevap veriyor. Can Tho sehri deltanin en buyugu, nufusu 300 bin. Sehir onlarca kanal tarafindan bolunmus, cogunun uzerinde kopru var ama kanallardaki buyuk tekne trafigini kesmemek icin kopru yapilmayan yerler de var. Oralarda arabali vapurlar isliyor. Kucuk kanallarda kayikcilar tasima isini hallediyor. tnam'in en buyuk yuzen pazarina sahip. Cevre koy ve kasabalardan urunlerini teknelere yukleyenler Can Tho pazarinda bulusuyor. Toptan mal satan da var, kiraladiklari kayiklarla geliyor. Butun kayikcilar kadin. Alisveris edenler acikinca lokantalar ayaklarina geliyor, bu kadin sandvic satiyor, bu ise Pho. Pazardan ayrilip karaya cikalim, Vietnam'dan Tayland'a gecme zamani geldi. Ama ilk once Vietnam yeni yili icin cicek satanlara bir goz atalim. erkek misafirlere ikram edilmek uzere yilan viskisi satanlarin tezgahlarina bakalim. Siselerin icin yilan ve akrepler pirinc viskisi icinde korunuyor ve afrodizyak olduguna inaniliyor. Tet civari cok populer bir hediye. Mekond deltasindan Saygon'a, oradanda Tayland'a gecelim. Bangkok'ta gorusmek uzere, Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Vietnam, Turklerden vize istiyor. Onceden vize almak sart. Ankara'daki buyukelcilik yerine Bangkok, Vientiane ya da Phnom Penh'den vize almak daha hizli. Baska yerlerde binbir cesit belge gerekirken bu uc sehirde donus bileti ve fotograf disinda bir sey sormuyorlar. Baska milletlere onlari bile sormuyorlar, nedense Turk pasaportunu gorduler mi terslikleri tutuyor. THY'nin Vietnam'a direk ucusu yok. Bangkok aktarmali olarak gidebilirsiniz. Bangkok'tan Air Asia ile ucuza Kambocya'ya gecebilirsiniz, ya da otobusle Laos uzerinde gecebilirsiniz, Laos'ta kapida transit vize almaniz gerekiyor. Ucuza bilet bulmak icin Turkiyede http://www. ekobilet. com/, yabanci olarak http://www. kayak. com/ , http://www. edreams. com/ , http://www. expedia. com/ bakabilirsiniz. Singapur ve Malezya'dan da aktarma yapmak mumkun. Malezya'dan Air Asia, Singapur'dan JetStar hesapli. Bilet fiyatlari tatil gunleri, resmi gunler, bolgesel kutlamalar ve bunun gibi nedenlerle gunluk olarak degisebilir, bundan dolayi birden cok kaynaga degisik zamanlarda bakmak yararli olur. Vietnam 2700 kilometre uzunlugunda bir ulke. Kuzeyi donarken guneyinde gunesten pisebilirsiniz. Orta ve guney Vietnam'dan tayfun mevsiminde uzak durun. Bunun disinda gideceginiz sehrin hava durumunu onceden mutlaka kontrol edin. Vietnam'da ne yaparsaniz yapin kaziklanacaksiniz. Yabanci kaziklamaya bayiliyorlar. Buna ragmen fiyatlar oldukca ucuz, fazla fiyat odemek degil, kandirilmak kotu. Gittiginiz lokantada Ingilizce menunun Vietnamca menuye gore iki kati fiyatta olmasi sizi sasirtmasin, turistseniz kaziklanacaksiniz, Vietnamlilar boyle goruyor en azindan. Vietnam'da genelde misafirevlerinde kendine ait banyosu olan bir odada 12-20 dolar civarina kalabilirsiniz, biraz pazarlik edin, musteri azsa ve otelden cikmaya davranirsaniz iyi indirim alirsiniz ( %50-%70 ). Turistlerin fazla oldugu zamanlarda pazarlik etmiyorlar. Ulkenin kuzeyinde Hanoi ve Halong Korfezi, orta Vietnam'da Hue ve Hoi An, guney Vietnam'da Saygon ve Mekong deltasi gorulmeye deger yerler. Deniz sevenler icin Na Trang, dag sevenler icin Dalat kacirilmamasi gereken mekanlar. Vietnam uctan uca 2700 km oldugu icin hepsini birden gormek isteyenlerin dort hafta zaman ayirmasi gerekiyor, ya da uzun mesafeleri ucakla gecmeniz gerekiyor. Otobus kullanmak isteyenler icin www. sinhcafevn. com iyi bir secenek. Hanoi'de 50'den fazla Sinh Cafe acentasi var, dikkat edin sadece ikisi gercek digerleri size baska ve pahali bilet satma derdindeler. Internet sitesinden aldiginiz adrese gidin, sizi goturen tuk-tukcuya guvenmeyin, pahali yerden komisyon aliyor olabilir. Bu uyarilari yaptiktan sonra Vietnamlilarin cok arkadasca oldugunu ve %95'inin aklindan sizi asla kaziklamanin gecmedigini unutmayin. Bu uzun gezim sirasinda karsilastigim en canayakin insanlardan bir kismi Vietnamli idi. Ama siz yine de o %5' e dikkat edin. Bana her ne kadar guvenli gozukse de Saygon geceleri tehlikeli olabilen bir yer. Kaldigim surece soyulmus bir cok turiste rastladim, kapkac ve bicakla soygun yaygin. Tek basiniza karanlik sokaklarda bulunmamaya calisin. Ulke insanlari ne kadar kapitalist mantikta olursa olsun, ulkenin komunist oldugunu ve parti hakkinda kotu konusmanin hapisle cezalandirildigini unutmayin.


Mashad'in cevresinde dogaya kahverenginin tonlari hakim. Sert ruzgarlar Orta Asya'nin iclerinden buralara kadar uzanip fazla bitki ortusune izin vermiyor, bodur agaclar ve bugday arpa tarimi goze carpiyor. Hazar kiyisindaki Sari kentine dogru yol alirken doganin canlanmasini hizlandirilmis bir belgeselde izler gibi oluyorsunuz, batiya, Hazar'a, yaklastikca kis mevsimi bitip doganin canlanmaya basladigini goruyorsunuz. Yol daglara cikmaya baslayinca Iran'da karsilasmayi ummayacaginiz kadar sik bir ormanin icinde kendinizi buluyorsunuz. Bu bereketi getiren yagmur ormanla birlikte basliyor. Mashad'in cevresindeki col benzeri tabiat Hazar kiyilarinda kendini uzum baglarina ve pirinc tarlalarina birakiyor. Yola ciktiktan 11 saat sonra karanlik bastirirken 250,000 nufuslu Sari sehrine variyorum. Ertesi gun buyuk ve yeni yesillenmis agaclarin kapladigi caddelerde dolasiyorum. Cevredeki kasaba ve koylerin ticaret icin geldigi bir sehir burasi. Koylulere yonelik esyalar pazarin buyuk bir kismini kapsiyor. Altin pazari da hayli buyuk. Sehrin saat kulesine bakan bir sokak icindeki Koldabi Evi yeni onarilmis ve ziyarete acilmis. Hem evi, hem de mimarlik bolumunden bu sene mezun olacak ogrencilerin actigi tasarim sergisini de geziyorum. Mihmandarim Israfil Azeri. En buyuk istegi Istanbul'da mimarlik masteri yapmak. Sari'yle Rasht sehri arasinda yol Hazar kiyisindan geciyor. Kiyilar ecis bucus yazliklarla mahvolmus, onu alinmamis bir yapi furyasi onune gelen her bosluga cirkin bir yapi koymus, kiyiyi kapatip oyle gecmis. Denizin onu sadece nehir agizlarinda halka acik, diger yerler ozel mulkiyet ve duvarla cevrili. Deniz kiyisinda kumsal yok, biraz cakil tasi, biraz bulanik su. Hos, gerci deniz guzel olsa da farketmezdi, erkeklerin ayak bileklerine inen bir mayo, kadinlarin ise carsafla denize girmesi caiz Iran'da. Rasht sehri Gilan bolgesinin baskenti, bolgenin Iranlilari farkli lehceleri ve tarihlerinde birkac kez bagimsiz olmalari ile taniniyorlar. Butun kaldirimlarda cinarlarin golgesinde yuruyorsunuz, bahceler, parklar oldukca sik ve iyi bakimli. Gilan yemekleri cok sarmisakli olmalari ile taniniyor, hatta yemek olayini asip sarmisagi sampuan yapiminda kullanmislar, Rasht'a gidenler "orijinal sarmisak sampuani" alabilirler. Rasht sehrinin minibuslerinin cogu Turk mali, bizim Iran'a daha cok mal satabilmemiz lazim, bir cok mali ithal ediyorlar ve Avrupa'dan cok marka var. Ulker, Kent, Efes Pilsen, Arcelik ve Beko Iran'da en cok karsilasacaginiz Turk markalari. Iran'da dolasirken bir cok gonullu rehberim oldu, Rasht'taki rehberlerim Mehmet ve Riza, ikisi de insaat muhendisligi okuyorlar. Riza'nin ilk sorusu "neden buraya geldin? " . Riza, firsatini bulsam baska ulkede calisirim derken Mehmet kendi isini kurmanin hesaplarini yapiyor "kendim is kurmazsam is bulunmaz ki zaten" diyor. Ibrahim Tatlises, Ozcan Deniz, Ebru Gunes uzerine bircok soru soruyorlar, cevaplarini bilmiyorum, onlar benden cok biliyor. Riza'nin telefonunda ekran koruyucu Ebru Gundes zaten. Gecenin gec saatlerine kadar hemen her konuda konusuyoruz, Riza'nin akli Turkiye'deki kizlarda. Rasht'ta Erdebil otobusleri duragindaki herkes Turkce konusunca biraz sasiriyorum, gerci Erdebil'in Turk sehri oldugunu biliyorum ama daha varmadik ki. Yakindaki bir koyden tavuk ve civciv alip Erdebil'deki koyune goturen Ismail, kolilere koydugu tavuklari otobusun bagajina yuklerken kolilerden biri acililiyor, tavuk kaciyor. " Ismail aga, zor yakalarsin" diyorum. " Bu mader'dir, bunlar onun cuceleri gelir bak " diyor ve kolinin dibindeki ondan fazla civcivi soyle eliyle bir karistiriyor, civcivler ses cikarinca ana tavuk geri gelip koliye aceleyle giriyor. " Tabii mader, ondan gelir" diyor. Azerbaycan sinirindaki Astara kentine kadar cay bahceleri ve pirinc tarlalari arasinda yol aliyoruz. Astara'dan sonra son derece virajli ve dik egimli bir yoldan Erdebil'e devam ediyoruz. Hazar'dan uzaklastikca agaclar azaliyor, Erdebil platosuna cikinca bitki adinaa sadece otlar kaliyor. Erdebil sehirden cok bir kasaba irisi. Balcilik en buyuk gelir kaynaklarindan. Oglen yemegi yerine isbesi ismarladigim kahvaltida koca bir tabak bal ve kaymak, beyaz peynir, taze ekmek ve demleme cay iyi gidiyor. Birde onun uzerine Erdebil'in ikinci unlu urunu "siyah helva". Istanbul baklavacisi da acik ama onun icin Istanbul'u bekleyebilirim. Erdebil'de ana caddenin yakininda Seyfeddin Turbesi icin bahcesi icinde yer alan Allah-Allah kulesi ilginc yapisi ile dikkati cekiyor. Sari'yle Rasht sehri arasinda yol Hazar kiyisindan geciyor. Kiyilar ecis bucus yazliklarla mahvolmus, onu alinmamis bir yapi furyasi onune gelen her bosluga cirkin bir yapi koymus, kiyiyi kapatip oyle gecmis. Denizin onu sadece nehir agizlarinda halka acik, diger yerler ozel mulkiyet ve duvarla cevrili. Deniz kiyisinda kumsal yok, biraz cakil tasi, biraz bulanik su. Hos, gerci deniz guzel olsa da farketmezdi, erkeklerin ayak bileklerine inen bir mayo, kadinlarin ise carsafla denize girmesi caiz Iran'da. Rasht sehri Gilan bolgesinin baskenti, bolgenin Iranlilari farkli lehceleri ve tarihlerinde birkac kez bagimsiz olmalari ile taniniyorlar. Butun kaldirimlarda cinarlarin golgesinde yuruyorsunuz, bahceler, parklar oldukca sik ve iyi bakimli. Gilan yemekleri cok sarmisakli olmalari ile taniniyor, hatta yemek olayini asip sarmisagi sampuan yapiminda kullanmislar, Rasht'a gidenler "orijinal sarmisak sampuani" alabilirler. Rasht sehrinin minibuslerinin cogu Turk mali, bizim Iran'a daha cok mal satabilmemiz lazim, bir cok mali ithal ediyorlar ve Avrupa'dan cok marka var. Ulker, Kent, Efes Pilsen, Arcelik ve Beko Iran'da en cok karsilasacaginiz Turk markalari. Iran'da dolasirken bir cok gonullu rehberim oldu, Rasht'taki rehberlerim Mehmet ve Riza, ikisi de insaat muhendisligi okuyorlar. Riza'nin ilk sorusu "neden buraya geldin? " . Riza, firsatini bulsam baska ulkede calisirim derken Mehmet kendi isini kurmanin hesaplarini yapiyor "kendim is kurmazsam is bulunmaz ki zaten" diyor. Ibrahim Tatlises, Ozcan Deniz, Ebru Gunes uzerine bircok soru soruyorlar, cevaplarini bilmiyorum, onlar benden cok biliyor. Riza'nin telefonunda ekran koruyucu Ebru Gundes zaten. Gecenin gec saatlerine kadar hemen her konuda konusuyoruz, Riza'nin akli Turkiye'deki kizlarda. Rasht'ta Erdebil otobusleri duragindaki herkes Turkce konusunca biraz sasiriyorum, gerci Erdebil'in Turk sehri oldugunu biliyorum ama daha varmadik ki. Yakindaki bir koyden tavuk ve civciv alip Erdebil'deki koyune goturen Ismail, kolilere koydugu tavuklari otobusun bagajina yuklerken kolilerden biri acililiyor, tavuk kaciyor. " Ismail aga, zor yakalarsin" diyorum. " Bu mader'dir, bunlar onun cuceleri gelir bak " diyor ve kolinin dibindeki ondan fazla civcivi soyle eliyle bir karistiriyor, civcivler ses cikarinca ana tavuk geri gelip koliye aceleyle giriyor. " Tabii mader, ondan gelir" diyor. Azerbaycan sinirindaki Astara kentine kadar cay bahceleri ve pirinc tarlalari arasinda yol aliyoruz. Astara'dan sonra son derece virajli ve dik egimli bir yoldan Erdebil'e devam ediyoruz. Hazar'dan uzaklastikca agaclar azaliyor, Erdebil platosuna cikinca bitki adinaa sadece otlar kaliyor. Erdebil sehirden cok bir kasaba irisi. Balcilik en buyuk gelir kaynaklarindan. Oglen yemegi yerine isbesi ismarladigim kahvaltida koca bir tabak bal ve kaymak, beyaz peynir, taze ekmek ve demleme cay iyi gidiyor. Birde onun uzerine Erdebil'in ikinci unlu urunu "siyah helva". Istanbul baklavacisi da acik ama onun icin Istanbul'u bekleyebilirim. Erdebil'de ana caddenin yakininda Seyfeddin Turbesi icin bahcesi icinde yer alan Allah-Allah kulesi ilginc yapisi ile dikkati cekiyor.


Iran'da hemen her bolgesinde yaygin olarak bulabileceginiz yemeklerden biri Dizi. Bazi yerlerde Aghust adini verdikleri de oluyor, Azeriler Corba diyor. Bizim nohut yemegi gibi bir sey ancak yoresine gore icine mercimek, patates ve kuyruk yagi katildigi oluyor. Tabi arkasindan cay fasli basliyor. Azeri cayhanesinde iseniz ince belli bardaklarda yeni demlenmis cay gelir, yok Iran cayhanesinde iseniz caydanlikta denleme cay ya da torba cay geliyor. Cayin yaninda uc ayri seker geliyor. Eee hangisini kullanacagiz diyenlere: en soldaki kristal seker caya atikip karistiriliyor, ortadaki kitlama, ilk once caya biraz daldirilip arkasindan agiza aliniyor ve ustune cay iciliyor. En sagdaki bildigimiz seker, cayhaneler toz sekeri sadece kahve yaninda veriyor. Lokantalar ve esas isi caycilik olmayan yerler ise sadece toz seker bulunduruyor ve bolgesine gore hangi sekerin gelecegi degisiyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Iran Islam Cumhuriyetinde gezmek isteyenlerin giyimle ilgili bazi kurallara uymasi gerekiyor. Kurallar eskiden cok daha sertmis simdilerde daha rahat. Bayanlarin ayak uzun kollu koyu renkli bol bir kazak/ gomlek ya da Iranlilarin yaptigi gibi manto giymesi gerekiyor. Bayanlarin ayni zamanda baslarini ortmeleri de sart. Buyuk sehirlerde Iran gencligi yukaridaki gibi giyiniyor, ya da asagidaki gibi rengarenk giyiniyor ikisi de kurallara uygun. Erkekler icin ise pantalon ve tisort kabul ediliyor. Sort giyilebilir ama fazla dikkat ceker. Diz kapaklarini gosteren sortlar ise yasak. Ulkeyi gezmeye turist olarak gittigimiz icin Iranlilar yabanci olarak bizlerin giysilerine pek takmiyor. Turist gruplari asagidaki gibi rahat dolasabiliyor. Tahran, Isfahan, Siraz gibi buyuk sehirlerde asagidaki giyim turunden herhangi bir sorun cikmaz. Ancak tur grubuyla degil de tek basiniza dolasiyorsaniz, Yazd, Kerman, Masha gibi sehirlerde en ustteki fotografa yakin bir sekilde giyinmeniz gerekecek. Halen kullanimda olan camilere girerken bayanlar icin carsaf giyme sarti var, genelde manto uzerine atilan sihat carsaflar giriste ucretsiz olarak veriliyor. Bayanlarin ayak uzun kollu koyu renkli bol bir kazak/ gomlek ya da Iranlilarin yaptigi gibi manto giymesi gerekiyor. Bayanlarin ayni zamanda baslarini ortmeleri de sart. Buyuk sehirlerde Iran gencligi yukaridaki gibi giyiniyor, ya da asagidaki gibi rengarenk giyiniyor ikisi de kurallara uygun. Erkekler icin ise pantalon ve tisort kabul ediliyor. Sort giyilebilir ama fazla dikkat ceker. Diz kapaklarini gosteren sortlar ise yasak. Ulkeyi gezmeye turist olarak gittigimiz icin Iranlilar yabanci olarak bizlerin giysilerine pek takmiyor. Turist gruplari asagidaki gibi rahat dolasabiliyor. Tahran, Isfahan, Siraz gibi buyuk sehirlerde asagidaki giyim turunden herhangi bir sorun cikmaz. Ancak tur grubuyla degil de tek basiniza dolasiyorsaniz, Yazd, Kerman, Masha gibi sehirlerde en ustteki fotografa yakin bir sekilde giyinmeniz gerekecek. Halen kullanimda olan camilere girerken bayanlar icin carsaf giyme sarti var, genelde manto uzerine atilan sihat carsaflar giriste ucretsiz olarak veriliyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Sehir iclerindeki tuvaletler genelde ucretsiz ve genelde devamli temizleyen bir isci calisiyor, dolayisiyla temizler. Sehirlerarasi yollardaki tuvaletler ise kirliden cok kirliye kadar gidiyor. Iran icinde taharet muslugu asagidaki gibi plastik bir borunun ucunda oluyor. Alafranga tuvalet var ama sayilari az. Tuvaletlerin hemen hepsinde sabun var, hatta bazilari merkezi bir sistem kurup su musluklarinin yanina ikinci bir "sabun muslugu" takmislar. Iran'da iki sehir disinda her yerde musluktan su icilebiliyor, saglik sorununa yol acmiyor. O iki sehir: Rasht ve Zahedan. Otellerde sicak su var, bazilarinda sadece siz rica ederseniz aciyorsunuz. Ucuz bir otelde kalacaksaniz kontrol edin. Cogu ucuz otelde odada bir lavabo var ama dus ve tuvalet ortak kullanim. Lokantalar yine bizdeki gibi temizi de var kirlisi de, genelde temizler. Sehirlerarasi otobuslerde ufak sehirlere dogru gectikce temizlik dusuyor. Otellerde sicak su var, bazilarinda sadece siz rica ederseniz aciyorsunuz. Ucuz bir otelde kalacaksaniz kontrol edin. Cogu ucuz otelde odada bir lavabo var ama dus ve tuvalet ortak kullanim. Lokantalar yine bizdeki gibi temizi de var kirlisi de, genelde temizler. Sehirlerarasi otobuslerde ufak sehirlere dogru gectikce temizlik dusuyor. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Tebriz kenti Iran'da yasayan 18 milyon Turk Azeri icin kulturel ve ekonomik baskent. Sehirde tamamiyla Turkce konusuluyor. Arada bir kac Farsli ile karsilassaniz da burada yasayan Farslilar Turkce biliyorlar. 1.5 milyonluk bu sehir hem yukseklik hem iklim olarak Erzurum'a benziyor. Tebriz'in kapalicarsisi sadece sehrin degil Iran'in ekonomisinin onemli temel taslarindan. Ulkeye bircok mal burada calisan tuccarlar tarafindan getiriliyor ya da ihrac ediliyor. Istanbul kapalicarsidan daha buyuk bir alana yayilan Tebriz carsisinda ozellikle halicilar, altincilar, giysiciler ve baharatcilar agirlikli. Carsinin kuzeyindeki caddelerde de ticaret cok canli, peynirciler, yagcilar, biskuviciler, caycilar sattiklari mala gore ayrilmislar. Ayni mali satanlar genelde yanyana dukkanlarda. Turkiye'ye Iran'dan gelen kacak gelen cayi merkezi de burasi, caddede 20'den fazla Agri plakali kamyonet vardi. Bir kismi cay yuklemekle mesguldu. Kapalicarsinin guneyinde aksamlari piyasa caddesi olan Seriati caddesi adim basi hamburger ve pizzazi bulabileceginiz bir yer. Seriati caddesinden sola Imam Humeyni caddesine sapip bes dakika yurursek Tebriz'in unlu mavi camii'ne variyoruz. Camii 18. yy'da tamamiyla yikilmis, yeniden insasina 1950'den sonra baslanmis ve halen devam ediyor. Camiyi ismini veren mavi ciniler sadece kapi cevresinde ve duvarinda kucuk bir yerde var. Camiinin hemen yaninda Azerbaycan muzesi var, orada da meraklisina hitap edecek seyler var ama kacirilmamasi gereken bir yer degil. Tebriz'in en cekici ozelligi canayakin ve son derece konuksever insanlari. Cayhanede ya da lokantada ya da sokakta sizin Turkiye'den geldiginizi anlayanlar konusmaya can atiyorlar, her turlu yardimi yapmaya calisiyorlar: tatliciya yedigimin ucretini odemek icin ugrasmam gerekti, adres sordugum biri "yol karisik biraz deyip" bana 20 dakika uzaktaki yere kadar eslik etti, dolmusta yanimda oturan kisinin evine cay icmeye gittim yatiya kalmayinca kirildi. Gunde ucten az 'gel biz de kal" teklifi almadiysaniz, ya Tebrizde yurumediniz ya da nabzinizi kontrol edin olmus olabilirsiniz, Tebrizliler oluye saygilarindan yaniniza gelmiyordur. Diyecegim o ki Tebriz'e gidince cikin caddelere, parklara konusun insanlarla, bu sehrin en yapilasi en gorulesi yani bu. Bunun icin iki uygun yer deb biri sehir merkezindeki Gulestan parki, oglenleri gencler aksamlari yaslilar geliyor. Digeri merkezden $2'lik bir taksi mesafesinde olan Elgoli park, buraya da gencler geliyor, cevresindeki lokantalar aksamlari kalabalik, ortam guzel, kebaplar leziz.


Mashad, Sii'ler icin Kerbela'dan sonra ikinci onemli kutsal yer. Turkmenistan ya da Afganistan'a gecmek isteyenler icin ideal bir durak noktasi, her iki ulkenin de konsolosluklari burada var. Yazd'dan aksamustu 5'te hareket eden tren sabah 7'de Mashad'a variyor. Tren oldukca temiz, dort kisilik havalandirmali yatakli kompartimanda, cay, kahve ve cerez ikrami dahil yolculuk $22'a maloluyor. Imam Riza'yi ziyarete gidenlerle konusmak icin de iyi bir firsat. Genc Iranlilar sizden once davranip sizi onlarca soruya bogmadan siz onlara sorarak zaman kazanin, eninde sonunda " neden Iran'a geldin ki, burada ilginc ne var?" sorusu size de sorulacak- defalarca, defalarca-. Iran'da senelerdir cozulemeyen kronik issizlik ve islami yonetimin baskisi insanlarda bezginlik yaratmis, kompartmani paylastigim Cafer ve Yusuf kardesler gelecekten oylesine umutsuzlar ki, "mollalar iyi hic bir seye izin vermez" diyorlardi. Bu ay icinde pek zok Iranli ile konustum, dini yonetimi destekleyenler de var karsi olanlarda. Karsi olanlar seslerini cikarirlarsa hapse girecekleri icin konusmuyorlar, ancak etrafta tanimadik biri olmadigi zaman veryansin ediyorlar. Cafer'le Yusuf, bir cok arkadaslarinin uyusturucu kullandigini ve hukumetin bilerek bu konuda bir sey yapmadigini cunku gencligi baska turlu zaptetmelerinin mumkun olmadigini soyluyorlardi. Mashad'da Haram cevresinde hemen her dukkan gelenlere hediyelik esya, hatira fotograf ve kuruyemis satmak uzerine kurulmus. Bes dakikalik bir yuruyuste yuzden fazla kuruyemisciye rastliyorum, bircogu bolgenin unlu urunu Safran'i satiyor, Safran almayanlara da diger kuruyemisleri de satiyor. Safran'in kilosu yaklasik $2500. Iranli unlu sair Firdevs'in mezari Mashad'da ziyaret edilebilir. Rubaileri ve yasam sevgisi ile unlu Omer Hayyam'in mezarina ise 2 saatlik bir dolmus yolculugu ile ulasabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Bugunlerde Urumiye'nin ana gecim kaynagi kacakcilik, dukkanlarda satilan bir cok mal gumruk odememek icin daglardan kacak geciriliyor. Sehirde cogunluk Azeri Turku dolayisiyla her yerde Turkce konusuluyor. Ikinci buyuk topluluk Kurtler ve sonra Ermeniler. Iran'in bu bolgesinde bagimsiz Kurdistan icin calisan teror orgutu PEJAK askerlerle sik sik catisiyor. Gecen hafta 17 askeri sehit vermisler. Sehirde dolasirken universitede okuyan Seyit ve Huseyin beni batili turist zannedip Ingilizce konusmak icin yanima geldiler. Sonra bize arkadaslari Ihsan ve Hasan'da katildi. Kendi ifadelerine gore hepsi "Turancilar". Turkiye'de secimlerde Devlet Bahceli'nin daha iyi sonuc almasindan hosnutlar. Urumiye icin "burasi guney Azerbeycan'dadir, Turktur, Iran'da degil. Iran'in siniri Tahran'da baslar" diyecek kadar da gozukaralar. Ihsan yukarida dediklerini yaziya dokmus ve arkadaslari arasinda dagitmis, devlete haber gitmis ve 6 ay hapis yatmis. Telefonunda ekran koruyucusu olarak Ziya Gokalp'i tasiyacak kadar Turk birligine gonul vermis biri. Seyit ise internette "Turan Birligi" web sitesini takip edermis. Turkce isim alamamaktan sikayetcilerdi, kendi dillerinde egitim yapamamaktan ve devletin yatirimlarinin bolgeye yonlendirilmeyisinden. Turkiye'deki azinlik sorunlariyla paralellik gosteren sikayetler. Bircok konuda anlasmasak ta Iran'in baska bir yuzunu gosteren bir ogleden sonrasiydi. Sehirde gezilmesi gereken yerleri sorunca "pek fazla Turk eseri yok, olanlari da devlet yikiyor zaten, Farslarin ki de bir seye benzemez" diye milliyetci bir tonda cevapladilar. Sehir icinde dolasinca gercekten ne Turk ne Fars eseri gorulesi pek bir sey yok. Sokakta doviz bufesinin yerini sordugum insanlardan cevap yerine gelen "Turkiyelisen?" " Istanbuldansin?" , "Ayda ne kadar kazaniyorsun?", "Sizin orada cok kabara varmis dogru mudur?", " Ibrahim'in kizi neden yok televizyonda?", " Rus avratlar cok ucuz orada?", " Tayyip cok yaksi kisidir?" gibi sorularini cevaplayarak aksami ettim. Aksam hava kararmaya yuz tutunca iyice kalabaliklasan ana caddeye cikip Istanbul, Ankara isimli magazalarin onunden gecip tezgahlara goz attim. Supermarketlerin onunde tepeleme dizilmis alici bekleyen "Onlem" marka cocuk bezi adina yarasan bir urun, doviz bufesindeki para makinasi "Sayan" marka, otedeki giyim magazasi "Saran" marka satiyor. Kapalicarsiya bakan Muhammed'in lokantasinda "doner" yerken haritaya baktim, Esendere sadece 65 km otede. Goursmek uzere. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Dunyanin en eski sehirlerinden biri olan Yazd, kimi tarihcilere gore son 7000 senedir araliksiz yerlesim merkezi olmus. Ipek yolunun uzerinde olmasi sayesinde ticaret sayesinde uzun yuzyillar boyunca onemini koruyan sehir, bugun eski geleneklerin halen yasandigi ve Iranlilara gore "en durust Iranlilarin yasadigi" kent. Sehirin eski bolumunde kisa bir tur sizi, 13. yy'da Marco Polo'nun gectiginden beri pek degisime ugramamis dar sokaklarin, camur duvarlarin arasindan dolastirarak kapalicarsinin bir koluna ulastirir. Yazd'da sokakta yakartop oynayan cocuklardan, duvarlarin arkasindan gelen muzik seslerine, sokakta satilan unlu Yazd tatlisi besmak 'tan, kolkola girip hatira fotograflari cektiren askerlere kadar bir cok sey insanda tanidiklik duygusu uyandiriyor. Baska tanidik bir sey de yerellerin sizi evlerine davet etmesi. Yazd cok tutucu olmasina karsin yabancilara konukseverlik gelenegi canli bir sekilde devam ediyor. Eski sehirde evlerin bahcelerini cevreleyen camur duvarlarin yuksekligi alti metreyi bulmakta, dar sokaklarda aniden kivrilan sokaklarda kaybolmadan dolasmak neredeyse imkansiz, sokak tabelalari sadece Farsca. Ama onemli degil basinizi yukari kaldirin Cuma camiinin minareleri size yon verecektir. Eski sehirde kaybolmusken yon sordugum Riza evinin bahcesinde cay icirmeden beni birakmadi. Camurla sivali sokaklarda en ufak bir hayat izi gorulmezken duvarin hemen arkasinda agaclarin golgesinde iki kucuk sus havuzu ile kucuk bir cennet yaratmislar. Butun komsularda boyledir diyor Riza. Yazd'in eski mahallesinde halen kapilarda iki tokmak var, biri "kisi" icin digeri "hanim" icin: kapiya gelen erkek tok ses cikaran buyuk tokmagi, kadin tiz ses cikaran kucuk tokmagi kullaniyor ve kapiyi dogru kisi aciyor. Eski sehrin kosesinde yer alan Amir Cakmak binasi sehrin yukaridan guzel bir gorunumunu veriyor. Amir Cakmak binasi onundeki alan aksamlari genclerin toplanma yeri olurken, sabahlari binanin altinaki cigerciler kahvalti icin gelenleri cekiyor. Colun ortasinda yer alan Yazd'in su ihtiyacinin bir kismi kuyulardan karsilasiniyor. Sehrin "su ustalari" cok sayida kuyu acip bunlari yeraltindan "kanat" adi verilen kanallarla birbirine bagliyor. Yeraltinda dar bir alanda devamli gocuk tehlikesi altinda calisan bu ustalar el ustunde tutuluyor. Amir Cakmak binasinin yakinindaki "Su Muzesi"nde kanat acma islemi cok ayrintili olarak anlatilmis, muzenin altinda kanat'a merdivenlerden inebilirsiniz. Yazd'a bir saat uzaklikta Kharanak koyunun yarisinda binalar bos, nufus gocetmis. Camur binalar bakim gormeyince kisa zamanda "eriyorlar". Yazd'la ilgili turizm brosurlerinde goreceginiz "sallanan minare" bu koyde, diger turistlere ilginc gelse de pek ilginc bir sey yok bu koyde. Meyboud kasabasi Yazd'in 70 kilometre kuzeyinde, benim iki sebepten ilgimi cekti. Birincisi ciftcilerin gubre ihtiyacini karsilamak icin eskiden kullanilan "guvercin evlerinden" biri onarilmis. Guvercin evinde 4000 civari kus yuvasi var, eski zamanlarda yem vererek kuslari buraya ceken ciftciler karsiliginda guvercin pisligini gubre olarak kullanirlarmis. Ikinci ilginc bina ise "buzhane". Kisin soguk zamanlarda donan sular kesilip Meyboud'daki buzhaneye tasinirmis, mimarisinden dolayi disarinin isisini almayan ve serin kalan bu yapida buz yaz sonuna kadar saklanabilirmis. Yazd'da yaz sicakliginin 60 derecelerde oldugunu soyleyeyim de neden buzhanenin bu kadar ilgimi cektigini biraz aciklamis olayim. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Yazd sehri icinde Zerdust tapinagi Ateskadeh aksamlari ziyaretci kabul ediyor. Ana kapi kapaliysa yan kapiya hizli vurup bekleyin, bekciler aciyor ve dinlerini anlatmayi seviyorlar. Yazd'daki Ateskadeh'teki alevin M. S. 460 yilindan beri canli tutuldugunu soyluyorlar. Sehrin hemen disinda Zerdustlerin 1960 yilina kadar kullandiklari sessizlik kuleleri var. Zerdust inancina gore cesetler topragi kirletecegi icin gomulmezlermis, onun yerine "sessizlik kulesi" adi verilen bu issiz ve yuksek yerlerde curumeye ve kuslar tarafindan yenmeye terkedilirlermis. Iran hukumeti 1960'da sessizlik kulelerinin kullanilmasini yasaklamis. Zerdustler, bugun olulerini toprakla temas etmeyecek sekilde tamamen betondan mezarlara gomuyorlar. Zerdust mezarligi, sessizlik kulelerinin hemen yanibasinda gorulebilinir. Yazd'in bir bucuk saat kuzeyinde Cak-cak tapinagi halen Zerdust ziyaretcileri ceken bir yer. Dik kayalarin icinde kuru, susuz bir bolgenin ortasinda tek su kaynaginda kurulu olan tapinagin ici cok sade: sadece icin icin yanan bir ates ve su kaynagi var. Tapinagin onunden vadinin manzarasi guzel. Tapinagin merdivenlerinin sag yanindaki binalara Zerdustler bazen geceyi gecirmek icin cadirlariyla birlikte geliyorlar, Ingilizce bilenleri merak ettiklerinizi size bir cirpida anlatir, cay ve tatli ikrami da cabasi. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğolistan'da herhangi bir şey satabilmek için en kestirme yol üzerine Moğol imparatoru Cengiz Han'ın resmini koymak. Cengiz Han votkası, çayı, kazağı ve pizzası Ulan Batur'da sizleri bekliyor. Moğollar Anadolu'ya kadar gelen Cengiz Han'ı her zaman böylesine benimsememişler. Ülkenin komünist olduğu dönemde Ruslar Moğollara Cengiz Han'ın " emperyalist bir haydut" olduğunu öğretmişler. O dönemde kimse adını anmamış. Komunizm yıkıldıktan sonra kendi kimliklerini arayan Moğollar tarihlerine dört kolla sarılmışlar. Sonuç olarak bugünkü aşırı Cengiz Han sevgisi ortaya çıkmış. Yukarıdaki anıt Ulan Batur'daki 45 metrelik Cengiz Han heykeli. Bunun kadar büyük olmasa da Moğolistan'da her köşesinde Cengiz Han'a adanmış bir anıt bulunuyor. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Ulan Batur'a iki günlük mesafede dünyanın ikinci büyük dinazor buluntusu alanı var. Bayanzag adı verilen bölgede 1922 yılından itibaren yapılan kazılarda yüzlerce dinazor kalıntısına rastlanmıs. İlk kazıyı yapan Amerikalı Ray Chapman Andrews aynı zamanda üniversitede öğgretim üyesi olması ve giyimi sebebiyle Indiana Jones versiyon 1 olarakta anılıyor. Bayanzag'daki dinazor kalıntıları ve dinazor yumurtaları Ulan Batur'da doğa tarihi müzesinde sergileniyor. Bayanzag'a uğrarsanız buluntuların yapıldığı yerlerde yerel halk size fosil saymaya çalışıyor. Gobi çölü eskiden iç deniz olduğu için oldukça çok sayıda deniz kabuklusu fosili var. Moğolistan'dan dışarı büyüklüğü ne olursa olsun fosil çıkarmanın suç olduğunu hatırlatalım. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğolistan uzak yer. Bazı gelenek görenek ve alışkanlıkları da öyle. Sağlık konusunda da bazı ilginç inanışları var. Ama işe yarayanı olabilir, bilinmez. Bu gün iki konuda sağlık sorunu olanlara Moğol usulü tedavi yapalım. Midesinde hazım sorunu olanlarla boğazı ağrıyanlar size Gobi yolları göründü! Güney Gobi'de bir kaynağın başına gelen şöforümüz suyun ve sudaki canlıların mide rahatsızlıklarına iyi geldiğini söyledi. Daha sonra kaynaktan büyük bir dikkatle canlı karidesleri topladı ve şiseye doldurdu. Karidesler daha sonra canlı canlı midenin yolunu tuttu. Boğazı ağrıyanlar için çözümü ise Gobili bir deve çobanı verdi: kurbağa nefesi koklamak. Önce yukarıdaki kaynağın civarından bir kurbağa yakalanır. Sonra kurbağanın yanlarına basılarak ağzını sonuna kadar açması sağlanır. Kurbağa ağıza değecek kadar yakınlaştırılıp ağzına nefes verilir. Tabi kurbağa da sizin ağzınıza nefes verir. İkinizden biri bayılana kadar işlem sürdürülür. Geçmiş olsun efendim. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Ger, bizim yurt dediğimiz göçebe çadırlarına Moğolistan'da verilen ad. Tahta, deri, keçe ve kumaştan imal edilen gerler 2-3 saatte kurulabiliyor. Gerin ortasındaki tekerlek yükü taşıyan tahtaların birleşme yeri. Aynı zamanda aileyi simgelediği için sembolik önemi var. Moğol gerlerinde tekerleği tutan iki tahta arasında geçilmesi hoş karşılanmıyor çünkü karı koca arasına girilmiş sayılıyor. Gerler sahibinin gelir durumuna göre büyük olabiliyor. Genelde kapının karşısında aile resimleri ve dini eşyalar yer alıyor. Buraya sırtınızı dönmek ayıp. Göçerlerin bir kısmı güneş panelleri ile TV çalıştıracak kadar elektrk elde edebiliyor. Sonuçta akşamları dünyanın bir ucunda ıssızlığın ortasında en yakın komşunuzun 10 kilometre ötede olduğu bir yerde Fashion TV'yi göçerlerle beraber seyredebilirsiniz. Anladığım kadarıyla özellikle göçer erkekler İtalyan kadın modasının sıkı takipçisiler... Gerin bir köşesinde et kurutuluyor, peynir ve süt kapları da gerde yerlerini alıyorlar. Sonuçta gerler koku bakımında zengin. Akşamları gerdeki divanlar açılıp yatak haline getiriliyor ya da yer yatağı kuruluyor ve tüm aile birlikte aynı yerde yatıyor. Akşamları gerin ortasındaki soba yakılıyor ama gerin üst kısmındaki teker kısmı açık bırakılabiliniyor. Bu sobaya pis şeyler atmak ya da yemek parçaları koymak ayıp sayılıyor. Moğolistan'da kırsal kesimde pek otel yok. Onun yerine ger kampları var. Hava soğuduğunda çoğu kapanan bu kamplarda geceleri gerde kalıyorsunuz. Kampın ortak lokanta ve banyosundan yararlanıyorsunuz. Bu gezide kaldığımız ger kampları şaşırtıcı biçimde temiz ve yemekler doyurucu idi. ---------------------------------------------------- Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğolistan'ın gelirlerinin %20 si Kaşmir yününden gelmektedir. Kaşmir yünü, Kaşmir keçilerinin yılın sadece 3 ayında, en soğuk dönemlerde aşırı soğuk iklim koşullarından korunmalarını sağlamak amacı ile oluşan, asıl yünlerinin altındaki ikinci ipeksi yumuşacık yüne verilen addır. Bir keçiden en fazla 150 gram yün çıkmaktadır. Fazla bölgede yetişmemesi sebebiyle kaşmir yünü oldukça değerlidir. Yolunuz Ulan Batur'a düşerse Türkiye'ye ne hediye götüreceğim diye düşünmenize gerek kalmaz. Ulan Batur'da Kaşmir fiyatları Türkiyedekinin beşte biri. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğolların hayatı et. Etrafta sebze meyve olmadığı için et ve süt ürünlerini çok sık olarak tüketiyorlar. Moğollar koyun kesimini tam bir cerrah titizliği ile yapıyorlar: 30 saniyede sona eren kesimde koyun bizim yönteme kıyasla çok daha az acı çekiyor ve koyundan tek damla kan bile toprağa düşmüyor. Daha sonra kesimi yapan kişi açtığı delikten içeri kolunu sokup koyunun kalbine giden ana damarı koparıyor. Koyun bir kez kısaca ses çıkarıyor ve ölüyor. Tüm işlem 30 saniye sürüyor. Koyunun her parçası özenle çıkarılıyor. Kanı bile atılmıyor, bir nevi sucukya kullanılmak üzere bir kapta toplanıyor. Yerde tek damla kan yok. Erkekler büyük parçalarla uğraşıken kadınlar sakatatkları temizliyor. 20 dakika kadar süren et parçalama işlemi sonrası et soğuması için asılıyor. ---------------------------------------------------- Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğol yemekleri ana hatlarıyla dört bileşenden oluşuyor: et, un, patates ve süt ürünleri. Et çok nadir olarak ızgara yapılıyor, onu da tam beceremiyorlar. Et haşlanıp özellikle tüm yağı ile birlikte tüketiliyor. Türkiye'de Moğol restoranına gitmişseniz menüde yer alanların Moğolistan yemekleri ile bir ilgisi olmadığını göreceksiniz, ismi iyi duruyor herhalde. Burada bir kaç yemeği beraberce bakalım. Et suyu çorbası. Patates ile beraber kaburga etinin kaynatılması ile yapılıyor. Ortaya ayrıca haşlanmış et geliyor. Bu eti tabağınıza almıyorsunuz, yandaki bıçakla bir parça kesip elinizde yiyorsunuz. Bayntan çorbası. Bir nevi tarhana çorbası ama booooooll etli. Sabah kahvaltısında yeniyor, akşamdan kalanlara iyi geldiği söyleniyor. Khorhug. Parça etler soba üzerinde haşlanıyor. İçleri tam pişşin diye sobanın içinde kızdırılan taş parçaları yemeğe ekleniyor. Yemek hazır olduğunda sofraya ilk önce bu taşlar geliyor. Sıcak ve yağlı taşları 3-5 dakika düşürmeden ellerinizde dolaştırmanın sağlığa iyi gekdiği söyleniyor. Etler geldiğinde sofrada çatal filan olmuyor. Ortadaki bıçakla eti kesip bıçağı geri koyuyorsunuz. Göçebe çadırlarında hemen size yiyecek içecek bir şeyler çıkarılıyor. Aşağıdaki masada ayrag, yak sütünden yapılma kaymak ve kurulmuş peynir var. Kurutulmuş peynir herhangi bir şekilde soğutma gerektirmiyor. Bazıları kemik kadar sert oluyor. Çok lezzetli ama dişlere eziyet olabiliyor. Yaşlı Moğollar kurutulmuş peynirleri yiyebilmek için ilk önce 3 saat sütte bırakıyorlar. Erişte yemekleri oldukça yaygın. Minimum sebze, maksimum yağ ve et prensibine göre yapılan bu yemekler çok doyurucu. Mantı çorbası. Olabildiği kadar ince bir hamur içine olabildiği kadar çok et sığdırılıp servise ediliyor. Moğolistan'ın geniş düzlüklerinde buğday etten daha değerli onuniçin idareli kullanıyorlar ama ette bol kepçeler. Buuz. Bildiğimiz mantının Moğolcası. Hamur içine olabildiği kadar çok et alacak şekilde açılıyor sonra ya haşlanıyor ya da buharda pişiriliyor. DUYURU: 27 Şubat 2010 Cumartesi günü Moğolistan'la ilgili fotoğraf gösterisi ve söyleşi yapıyoruz, detaylı bilgi burada. ---------------------------------------------------- Et çok nadir olarak ızgara yapılıyor, onu da tam beceremiyorlar. Et haşlanıp özellikle tüm yağı ile birlikte tüketiliyor. Türkiye'de Moğol restoranına gitmişseniz menüde yer alanların Moğolistan yemekleri ile bir ilgisi olmadığını göreceksiniz, ismi iyi duruyor herhalde. Burada bir kaç yemeği beraberce bakalım. Et suyu çorbası. Patates ile beraber kaburga etinin kaynatılması ile yapılıyor. Ortaya ayrıca haşlanmış et geliyor. Bu eti tabağınıza almıyorsunuz, yandaki bıçakla bir parça kesip elinizde yiyorsunuz. Bayntan çorbası. Bir nevi tarhana çorbası ama booooooll etli. Sabah kahvaltısında yeniyor, akşamdan kalanlara iyi geldiği söyleniyor. Khorhug. Parça etler soba üzerinde haşlanıyor. İçleri tam pişşin diye sobanın içinde kızdırılan taş parçaları yemeğe ekleniyor. Yemek hazır olduğunda sofraya ilk önce bu taşlar geliyor. Sıcak ve yağlı taşları 3-5 dakika düşürmeden ellerinizde dolaştırmanın sağlığa iyi gekdiği söyleniyor. Etler geldiğinde sofrada çatal filan olmuyor. Ortadaki bıçakla eti kesip bıçağı geri koyuyorsunuz. Göçebe çadırlarında hemen size yiyecek içecek bir şeyler çıkarılıyor. Aşağıdaki masada ayrag, yak sütünden yapılma kaymak ve kurulmuş peynir var. Kurutulmuş peynir herhangi bir şekilde soğutma gerektirmiyor. Bazıları kemik kadar sert oluyor. Çok lezzetli ama dişlere eziyet olabiliyor. Yaşlı Moğollar kurutulmuş peynirleri yiyebilmek için ilk önce 3 saat sütte bırakıyorlar. Erişte yemekleri oldukça yaygın. Minimum sebze, maksimum yağ ve et prensibine göre yapılan bu yemekler çok doyurucu. Mantı çorbası. Olabildiği kadar ince bir hamur içine olabildiği kadar çok et sığdırılıp servise ediliyor. Moğolistan'ın geniş düzlüklerinde buğday etten daha değerli onuniçin idareli kullanıyorlar ama ette bol kepçeler. Buuz. Bildiğimiz mantının Moğolcası. Hamur içine olabildiği kadar çok et alacak şekilde açılıyor sonra ya haşlanıyor ya da buharda pişiriliyor. DUYURU: 27 Şubat 2010 Cumartesi günü Moğolistan'la ilgili fotoğraf gösterisi ve söyleşi yapıyoruz, detaylı bilgi burada. ---------------------------------------------------- Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Moğolistan'da toplam asfalt yol 1500 kilometre. Diğer bütün yollar toprak. Toprak yollara herhangi bir bakım yapılmıyor, yani bozulan yeri olduğunda o yol bırakılıp yanında başka bir yerden devam ediliyor. Böyle olunca yanyana paralel yeni yollar açılıp duruyor. Dört çeker araç olmadan şehirler arası yola çıkmak pek akılcı değil. Özel araçla günde 350 kilometre, kamyonla 200 kilometre yapanlar kendilerini şanslı hissediyor. Yollarda herhangi bir işaretleme olmadığı için kaybolduğunuzda tek yapabileceğiniz en yakın gerin kapısını çalıp yardım istemek. O zaman yereller yere hemen bir harita çiziveriyor. Mogolistan'da yola çıkacaklara iyi bir araç, yedek lastik, iyi şoför, sarsıntılara dayanacak güç ve bol sabır diliy0rum. ---------------------------------------------------- Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


İzlanda'ya gitmeyi uzun zamandan beri istiyordum. Yazın gitmek için bir fırsat çıkmıştı ama adı buz ülkesi anlamına gelen İzlanda'ya hava soğumadan gitmek bana doğru gelmedi. Kasım 2005 başlarında bir gün kendimi İzlanda'ya giden uçakta buldum. Ülkenin her tarafını saran fay hatlarından biri beni Keflavik havaalanında karşıladı ve başkent Reykavik'e giden yolun kenarından şehre girene kadar eşlik etti. İzlanda, jeolojik olarak Amerika ve Avrupa kıtalarının Atlantik okyanusu altında sürtünmesi sonucu oluşmuş. Tabiri caizse tam bir "fay hattı çocuğu". İzlanda'da yerin ne yapacağı belli olmuyor, sıkıldı mı basıyor depremi, basıyor volkan patlamalarını. İzlandalılar her beş senede bir mutlaka volkan patlaması olduğunu söylüyorlar. Volkan patlamaları yerin derinliklerindeki magmayı yerüstüne çıkarıp İzlanda'ya toprak ekliyor. Tahminlere göre İzlanda volkanların eklediği topraklar sayesinde her sene yarım metre genişliyor. Reykavik caddelerinde ilk dikkatimi çeken hava karlı olmasına rağmen bazı sokakların kuru olması. Kar bazı kaldırım ve yollarda hemen eriyor, ama başka yerlerde olduğu gibi duruyor. Neden mi? Bunun sebebi adanın volkanik yapısından dolayı çok sayıda yeraltı sıcak su kaynağına sahip olması. Bir caddenin kışında kuru kalmasını mı istiyorlar? Hemen caddenin altına ve kaldırımlara boydan boya boru döşüyorlar. Borulara sıcak suyu verdin mi sen sağ ben selamet: sokak bütün kış kuru. İzlandalılar evlerini ısıtmak ve elektrik üretimi içinde yer altı sıcak sularından yararlanıyorlar. Bunun sonucunda Reykavik havası oldukça temiz. Hava temiz olabilir ama sıcak su için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Jeotermal kaynaktan gelen sıcak suyun içindeki maddelerin su borularının içini paslandırıp tıkadığı gözlenmiş. Bunu engellemek için sıcak suya insan sağlığına hiçbir zararı olmayan hidrojen sülfit maddesi katılıyor. Hidrojen sülfit zararsız ama bozuk yumurta gibi kokuyor. Duş alıyorsunuz, temizleneceksiniz. Su temiz ve berrak ama çürümüş yumurta gibi kokuyor. Alışması kolay değil. Merak etmeyin, koku duştan çıkınca gidiyor. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


İzlanda'da turistik bir gün geçirmeye ne dersiniz? Günümüz iyi bir kahvaltı ile başlıyor. Her iyi İzlanda kahvaltısında peynir, meyve ve salam benzeri ürünlerin yanı sıra balık turşusu da olur. Hani bizim lakerda var ya onu şekerle yemek fikrini İzlandalılar hayat geçireli çok olmuş. Bu tat kulağa garip gelse de o kadar kötü değil. Akşama Hakarl yiyene kadar sabredin, kötünün kötüsü var. İstanbul'a gelip Sultanahmet'e çıkmamakla Reykavik'e gelip "altın üçgen" turuna katılmamak turist dilinde aynı şeyler. Altın üçgen turunda gidilen kayda değer yerlerin ilki Gulfoss şelaleleri. İzlanda'nın en çok turist çeken yerlerinden biri olan Gulfoss, kasım ayında hafiften donmaya başlamış. Kuvvetli rüzgardan dolayı bir kaç fotoğraf çektikten bütün yolcular sıcak otobüse kendimiz zor attık. Bir sonraki durağımızı ise pek bir sevdik, çünkü sıcaktı: Geysir. Türkçe'mize de "gayzer " olarak giren bu sıcak su kaynağı her on dakikada bir küçük bir patlama ile aniden 15 metre yüksekliğe kadar su fışkırtması ile biliniyor. Ne kadar rüzgar olursa olsun Geysir'in civarında hava, sıcak sular sayesinde ılık. Bir sonraki durağımız Thingvellir Milli Parkı. Thingvellir Amerika ile Avrupa'nın cidden tam ortası: her iki kıtanın altındaki tektonik plakalar burada buluşuyor. Yüksek bir yerden baktığınızda vadinin duvarlarının aslında nehir tarafından değilde kıtaların birbirini ittirmesi sonucu yükselen kayalardan oluştuğunu anlıyorsunuz. Thingvellir'in başka ilginç bir özelliği de dünyanın en eski meclisinin mekanı olması. 930 yılında kurulan millet meclisi 1789'a kadar Thingvellir'de kalmış. Bugün eski meclis binasından geriye hiçbir şey kalmamış. Birleşmiş Milletler Thingvellir parkını dünya mirası listesine almak için çalıştığında hangi kıtada olduğuna karar verirken bayağı bocalamış. Parkın yarısı Amerika yarısı Avrupa kıtası topraklarında olduğu için sonunda ne şiş ne kebap yakmışlar: Thingvellir ikisinde birden listelenmiş. Dokuz saati aşan altın üçgen turu sırasında çok nadir ağaç gördük. İzlanda'nın sadece %1'i ekilebilir alan, geri kalan yerler ya taş ya da üzerinde ince bir çimen tabakası dışında hiçbir şey yetişmeyen topraklar. Ülkenin üçte biri kum ve kumullarla kaplı, bildiğiniz çöl işte. Avrupa'nın en büyük çölünü örneğin Mısır'ın çöllerinden ayıran tek şey kumların siyah olması. Adanın volkanik yapısı, kumları ve dayanıksız toprağının aya benzemesi başka tür turistleri de İzlanda'ya çekmiş: aya ilk ayak basan astronot Neil Armstrong aya iniş provası için İzlanda çöllerinde antrenman yapmış. İzlanda çölün ilerleyip meraları kaplamasını durdurmak için çok uğraşmış. İlk önce toprak erozyonunu engellemek için koyunların çok otlamasını yasaklamış, koyunlar dinlememiş. Sonra kumların ilerlemesini durdurmak için bariyerler dikmiş, kumlar dinlememiş. Ne yapsın İzlanda o da doğayı korumak için çareyi kendini bombalamakta bulmuş. Şimdilerde İkinci Dünya Savaşından kalma bir DC 3 uçağı, sivri tabanı yere saplanmak üzere tasarlanmış özel kaplara konmuş tohum ve gübrelerden oluşan "bombalarını" İzlanda çöllerine bırakıyor. Bırakıyor ki doğa yeniden canlansın ve İzlanda yeşersin. Tüm dünyada olduğu İzlanda'da iyi gözüken isteklere de muhalefet edenler var. Muhalefette "İzlanda çıplak daha güzel" kampanyası başlatmış. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz. Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.


Reykavik'te yerleşim liman çevresinde başlayıp içerilere doğru uzanmış. Bende aynı sırayı takip ederek şehirde dolaşacağım. Dünyanın en kuzeydeki başkenti olan Reykavik çoğunlukla tek katlı, küçük ve rengarenk evlerin sıralandığı dar sokaklardan oluşuyor, sadece liman çevresinde caddeler geniş. Şehir bizim ölçülerimize göre küçük olsa da İzlanda'nın en büyüğü. Adada yaşayan 320,000 kişinin üçte ikisi Reykavik'liyim diyor. Hostelde "odadan çıkarken pencereyi açık bırakmayın. Reykavik'te yağmur girecek bir yer bulur" levhası vardı. Dışarıda on dakika dolaşınca deli rüzgar sayesinde yağmurun girebileceği yerler hakkında hemen bilgi sahibi oldum. Reykavik limanından içeriye beş dakika yürüyünce üzerinde bir Türk dönercisinin de olduğu caddeden geçerek Reykavik Belediye binasına varıyorum. Belediye binasının yanındaki suni gölden yukarıya doğru bakınca Reykavik'lilerin çok sevdikleri Hallgrims kilisesi görülüyor. Bu kilisenin biz Türklerle ilginç bir bağlantısı var. Yıl 1627. Cezayir korsanlarından Murat Reis İngiltere kıyılarına yakın Lundy adasını kendine üs yapmış, İngiltere ve İrlanda kıyılarında korsanlık yapmaktadır. Yaptığı seferlerin birinde ele geçirdiği bir Danimarkalıdan uzaktaki İzlanda adında bir adanın varlığını öğrenen Murat Reis, Norveç'te birkaç yeri talan ettikten sonra Temmuz 1627'de İzlanda'ya ulaşır. 400 kadar İzlandalı köle olmak için kaçırılır, direnenler ve yaşlılar öldürülür. İzlanda'dan Cezayir'e yola çıkan kölelerden 242'si yolculuğu sağ olarak tamamlar. Köleler burada satılır. Bu saldırı ve kaçırmalara "Türk talanı" adı verilir. Çok ilginç bir nokta da uygulanmayan bir kanunla ilgili. Bu saldırıdan sonra İzlanda'da Türk öldürmek kanuni olarak suç olmaktan çıkarılmış. Kanun üç asırdan fazla yürürlükte kalmış ve ancak 1970'lerde kaldırılmış. Bu süre içerisinde -bilindiği kadarıyla- İzlanda'da hiç Türk öldürülmemiş. Ne diyordum, evet kilise ile Türklerin bağlantısını anlatıyordum. Köle alınan kadınlardan Gudridur Simonardottir, ya da sonra kendine takılan adıyla Türk Gudda, uzun zaman sonra Danimarka kralının kölecilere para ödemesi sonucu kurtularak İzlanda'ya dönmüş. Arada dilini ve dinini unutan Türk Gudda yeniden eğitilmek üzere Danimarka'ya gönderilmiş. Orada eğitim aldığı rahiple evlenerek İzlanda'ya geri dönmüş. Eşi Hallgrimur Petursson İzlanda'da çok sevilen bir şair ve din adamı olmuş, Hallgrims kilisesi onun adına yapılmış. Murat reis'in köle seferi İzlandalıların belleğine öylesine kazınmış ki hangi İzlandalıya " Türklerin talanı" deseniz hemen hikayeyi size anlatıyor. Hani olmaz ya olayın ayrıntısını bilmeyen bir İzlandalıya rastlarsanız hemen ona "Türk talanı"'nı anlatan ve 2001'den 2009'a değin listelerde haftalarca kalan "Gudda'nın Serüvenleri" kitabını hediye edebilirsiniz. Böylece sizden peşinen korkacak bir Avrupalı daha kazandınız demektir. Savulun Türkler geliyor. ---------------------------------------------------- Bu blogda yayınlanan yeni yazıların size otomatik olarak e-postalanmasını isterseniz linke tıklayarak ŞİMDİ GEZELİM'e abone olabilirsiniz.