Tayland'ın belki de son zamanlardaki en popüler şehri burası. Bangkok, Phuket ya da Pattaya'ya göre çok daha farklı bir yer. Daha bir lokal, daha bir kültürel. Hele tapınak ve eski Tayland'ı, belki de gerçek Tayland'ı görmek istiyorsanız sanki burası aradığınız yer gibi. Ama işin kötüsü şehir günden güne daha da bir turistik yer haline gelmiş. Ne kadar erken gelinirse sanki o kadar iyi. Popüler bir destinasyon olduğu için Bangkok'dan buraya 30-40 usd ye uçak bileti bulabilirsiniz. Yol 1 saat sürüyor. Merkez bölgede konaklarsanız her yerde turist görmeniz mümkün. Ama siz yinede merkezde konaklayın. Yeni yapılmış butik bir otelde gecelik 9 usd ye güzel bir odada kalmıştım. Konaklama için çok fazla alternatif var. İllaki önceden rezervasyona gerek yok. Çat kapı gelip, daha güzel ve ucuz alternatifler bulabilirsiniz. Şehrin merkezi dediğim yer kocaman kare şeklinde bir yer. Haritadan bakınca ne demek istediğimi anlayacaksınız. Eğer konaklamanızı o karenin içinde yaparsanız görülecek her yere yürüyerek gidebilirsiniz. Paylaştığım bu haritadan kabaca merkezde gidilecek tapınak ve ana caddeleri bulabilirsiniz. Bir tam günde yürüyerek hepsi gezilir. Tek tek tapınakları anlatmayacağım. Hepsini gezdim. Diğer gördüğüm tapınaklardan pek de farklı değillerdi. Neredeyse Tayland'ın her bölgesinde olduğu gibi burada da gece pazarları var. Biri sadece hafta sonları kuruluyor ve tam merkezde. Diğeri ise merkezdeki kareye 15 dakika yürüme mesafesinde yer alıyor. İkisi de baya büyük. Ben merkezin biraz dışında olan ve haritada "night bazaar" yazan yeri daha çok sevdim. Her şey daha bir derli toplu. Tabi burayı sevmemdeki asıl sebep çok iyi kara kalem resim yapanların burada olmasıydı. Alttaki videoda biraz paylaşıyorum, izleyin ne demek istediğimi anlayacaksınız. Ve fiyatları da o işçiliğe göre bence çok ucuz. 80-90 cm lik bir portre çalışmasını 70 usd ye alabilirsiniz. Burada her kesime hitap edecek gece hayatı var. İsterseniz normal bir bara ya da gece kulübüne gidip eğlenirsiniz, isterseniz eğlenceyi satın alabileceğiniz mekanları da bulursunuz. Tercih size kalmış. Genel itibariyle buradaki fiyatlar Bangkok'a göre bir tık daha düşük. Yeme içme konusunu da dert etmeyin. Her türlü restoran ya da sokak yiyeceklerini bulabilirsiniz. Şehir artık baya popüler olduğu için her yerde ufak bir turizm acentesi görebilirsiniz. Çevrede nasıl etkinlikler var, ne yapabilirsiniz gidin buralara, hepsinden birer broşür alıp öğrenin. Raftingden, bungee jumpinge kadar her şey var. Benim bu acentelere gitmemdeki sebep, Chiang Raiy'ye gidip meşhur White Temple'ı görmek için tur bakmamdı. Birkaç farklı tur paketleri var. Chiang Mai içindeki Long Neck denilen bölgeye gidebilirsiniz. Burada uzun boyunlu kadınlar var. Ama Chiang Rai'deki daha iyi olduğu için ben orayı tercih etmiştim. Aldığım pakette Chiang Rai'ye gidiş, hot spring, White Temple, Black House, Long Neck Karen ve Laos tarafına giden bot turu var. Hepsi için verdiğim ücret 1.000 baht o da yaklaşık 35 USD yapıyor. Sabah 7 de hareket edip akşam 10 gibi geri geliyor. Öğle yemeği fiyata dahil. Bu tur için size tavsiyem Laos tarafına botla geçişi hiç almayın, çok gereksiz bir yer. Sadece ufak bir pazar yeri var ama pazardaki ürünler çok kalitesiz. White Temple için burayı görmeden tapınak gördüm deme diyorlardı, gerçekten de güzel tapınakmış. Diğer tapınaklar gibi tarihi bir özelliği yok çünkü yeni yapılmış. Yaklaşık 1 saatte içini, dışını komple gezersiniz. Fotoğraf meraklıları için çok güzel kareler yakalanabilir. Blakc House ise tamamen ahşaptan yapılma kocaman bir ev. İçinde envai çeşit hayvanın postu ve kurutulmuş halleri var. Dışarıda ise kocaman bir yılandan tutunda baykuşa kadar birçok canlı hayvan mevcut. Benim favorim baykuştu. Gelelim uzun boyunlu kadınların olduğu Long Neck Karen bölgesine. Buradaki kadınlar Tayland'lı değil Burma'lılar. Ama gördüğüm kadarıyla iş artık sadece turistik bir atraksiyon haline gelmiş. Ufak köy gibi bir yerde hepsinin bir tezgahı var ve tek gelir kaynakları bu. Çok nazik, kibar insanlar. Ama zannetmeyin ki eski bir geleneği yerine getirip, boyunlarına o ağır demir parçalarını takıyorlar. Birkaç yaşlı kadın haricinde diğerleri turistler gittikten sonra halkaları boyunlarından çıkarıyor. Zaten önceden takmalarındaki sebep, kaplan ve vahşi hayvanlara karşı korunmak içinmiş. Kimisi de güzel görünmek için taktıklarını söylüyor. Neyse onları öyle görünce insan üzülüyor. Çünkü hiç rahat görünen bir şey değil, eziyet gibi sanki. Her ne kadar kültür ve gerçeklikten uzak bir yer olsa da yine de buraya gelin derim. Özellikle fotoğrafçılar için çok renkli kareler çıkacağı kesin. Dönüş yolu ise yaklaşık 4 saat sürüyor. . Chiang Mai beklediğim kadar iyi çıkmadı. El değmemiş bir kültür bulacağım derken bildiğin turistlerin içine düşmüştüm. Şehrin dışına çıksan yapılacak pek atraksiyon yoktu, içinde kalsan %90 herkes yabancı. Yani buraya gelirken benimki gibi düşüncelerle gelmeyin. İyi planlanmış bir 3 gün burası için yeterlidir. Gelelim Tayland'ın en meşhur yerlerinden biri Phuket adasının da bulunduğu Krabi şehrine. Diyeceğim o ki, buralara gelme planınız varsa ertelemeyin, bir an önce gelin. Çünkü 5-10 yıl sonra muhtemelen fiyatlar daha da çok artacak, ülke daha da çok turistik bir yer haline gelip eskisi kadar tat vermeyecektir. Patong denilen bölge phuketin merkezidir. Konaklamayı burada yaparsanız güzel bir seçim olur. Gece pazarları ve gece yapılacak hemen hemen her atraksiyon bu bölgede oluyor. Konaklama için otel bulma sitelerinden 1-2 tane fiyatı uygun yer seçip adresini alın. Daha sonra otele gelirken yol üstünde diğer gördüğünüz butik otelleri de değerlendirin derim. Bazen bu sitelerde 30 TL olan bir oteli çat kapı giderek daha ucuza alabilir ya da yanındaki daha güzel bir otelde 20 TL ye oda bulabilirsiniz. Odalar çift kişiliktir. İster tek kalın ister çift kalın fiyat değişmez. Burada da gündüz ve gece pazarları olsa da Bangkok ile kıyasladığımda sönük kalıyor. Eğer yağlı boya tablo ve benzeri şeyler arıyorsanız güzel örnekler bulabilirsiniz. Tabi birde dövme yaptırma durumu var. Eğer dövme yaptırmak isterseniz Tayland'ın belki de her yerinde birçok dövmeci bulabilirsiniz. Ama işçilikleri nasıldır, steril midir bilemiyorum. Çok ilgimi çeken bir konu olmadığı için yorum yapamayacağım. Phuket'i bu bölgenin merkezi gibi düşünüp devam edelim. Gece hayatı walking street denilen araçların giremediği caddede yaşanıyor. Sağlı sollu bir sürü bar ve gece kulübü var. Alkol kullanmasanız bile o bar senin bu bar benim gezip durun. Beğendiniz bir tanesinde takılıp güzel vakit geçirebilirsiniz. Önceden kulüplere giriş ücretsizdi ama son yıllara doğur 3-4 usd giriş ücreti koymaya başladılar. Duruma göre bakıp karar verirsiniz. Bangkok yazısında yazdığım gibi go go barları, strip kulüpleri ve paralı sexi arıyorsanız burası da sizi fazlasıyla tatmin edecektir. Daha fazla detaya girmeyip devam edelim. Merkez Patong bölgesinde sahil vardır ama denize girmek için pek uygun değil. Girenler yine oluyor ama Tayland'a geldiyseniz o meşhur beyaz kumlu, tropikal plajlara gitmek gerek. Bu merkez bölgede birçok turizm acentesi göreceksiniz. 4-5 tanesine gidip hepsinden broşürler alın. Yakın sahillere günü birlik gidebilirsiniz. Ya da hayvanat bahçesi ve doğa yürüyüşü gibi atraksiyonları da yapabilirsiniz, artık hangisi ilginizi çekerse. Burada size şöyle bir tavsiyem olsun; günlük turlarda 4-5 ada görmeli paketler bulabilirsiniz. Sabah 7 de başlayıp akşam saatlerinde geri döner. Sakın o kadar çok yere uğramalı turlardan almayın. Çünkü hepsine gideceğiz diye adalarda 30 dakika duruyor hiçbir şey anlamıyorsunuz. Tercihleri 1-2 adaya ya da sahile düşürüp o yönde karar verin. Tabi her zaman olduğu gibi pazarlık yapmayı da unutmayın. Eğer fazla vaktiniz yoksa ve nereye gidelim derseniz Phuket'e uzak olsa da Maya Beach'i görün derim. Leonardo Di Caprionun oynadığı filmin çekildiği yer. Her ne kadar yüzlerce turist olsa da orası görülmeye değer. Bence en güzel alternatifi sorarsanız, Koh Phi Phi adasına geçin. 3 gece orada kalın. Bungalovları gecelik 10-15 USD ye kiralayabilirsiniz. Maya beach'e ve çevredeki diğer gidilecek ufak adalara buradan botlarla gitmek çok daha mantıklı olacaktır. Hatta vaktiniz varsa her gün bir adaya gidip gönlünüzce rahat rahat vakit geçirin. Özellikle bir günü sadece maya beache ayırın derim. Hem yüzer hem ufak tropikal ormanında yürüyüş yapıp çok güzel vakit geçirirsiniz. Koh Phi Phi adasının geceleri de güzeldir. Ama buralarda pek paralı sex ve go go barlar olmaz. O yönde bir arayışınız varsa hüsrana uğrayabilirsiniz. Geceleri sahillerin önündeki restoranlar bara ve müzik çalan güzel mekanlara dönüşüyor. Birçoğunun önünde de ellerinde ateşli çemberlerle şovlar sergileyenleri görebilirsiniz. Oturun minderli bir mekana, izleyin bunları. İlerleyen saatlerde ise sabaha kadar süren partiler başlıyor. Genel popülasyon yabancı ağırlıklı olsa da her milletten insanı bulmak güzel oluyor. Tanışabildiğinizle tanışın, sohbet edin, eğlenin. Bu ada ve çevresinde gidilebilecek yerleri detaylıca yazmayacağım. Dediğim gibi birkaç turizm acentesinden toplayacağınız broşürler ile nereye gideceğinize karar verebilirsiniz. Merak etmeyin 3 hafta da burada kalsanız gidecek yer bulunur o kadar çok alternatifiniz olacak. Buraya beni Tayland'lı arkadaşlarım getirmişti. Ne olsa onlar burayı biliyor diye ada hakkında hiçbir araştırma yapmadan gelmiştim. Ama anladım ki Tayland'da birçok adada oteli, gece hayatı, kumsalı, pazarları birbirine çok benzer. Burası da aynı Koh Phi Phi gibi ama sanki biraz daha az turistik ve yerel halk da tatil için buraya gelmeyi seviyor. Gece hayatı için go go barlar ve paralı sex burada yoktur. O düşünceyle gelmeyin derim. Sahildeki restoranlar akşam olunca ateş gösterileriyle şenlenir. İzlemek eğlencelidir. İlerleyen saatlerde ise yine sabahlara kadar süren sahil partileri başlar. Genel olarak bu tip sahil partilerine full moon partiler diyorlar. Ay ışığı da tepedeyse harbiden buralar hiç dönmek istemeyeceğiniz yerlerden oluveriyor. Kamboçya'ya geçmeden önce uğradığım ve galiba Tayland'da gittiğim en sakin adaların başında burası yer alıyor. Tabi bu durum ölü sezonda geldiğim için de olabilir :) Adaya geliş için kullanılan feribot çok sık işlemiyor ve akşam 5-6 gibi son seferini yapıyor. Yola çıkmadan önce muhakkak feribot saatlerini öğrenin derim. Konaklamayı illaki önceden yapmanıza gerek yok. Çat kapı bungalovları gezerek hem güzel, hem hesaplı olanı seçebilirsiniz. Gecelik 7-8 usd ye kalacak yer bulunur. Ada dediğim gibi biraz sakin olduğu için ulaşım konusunda biraz sıkıntılı. En iyi yol, bir scooter kiralamak. Hiç abartmıyorum burada günlük 3 usd ye scooter kiralamıştım. Sonrasında adanın her tarafına gittim. Yalnız yollar baya virajlı ve inişli-çıkışlı. Motor kullanırken dikkatli olun. Saklı güzellikleri ve doğası olan bir yer. Hatta doğası baya fazla, yolda yürürken maymunları doğal ortamında bile görebilirsiniz, o derece. Ada bir Phuket ve Pattaya kadar popüler olmadığı için gece hayatı da pek hızlı değil. Ama eğlenmek isteyen her türlü eğlenir o ayrı. Sahil tarafında güzel cafe ve barlar mevcut. İç kısımda ise daha çok tek gezenlerin takıldığı barlar var. Burada görülecek yerler arasında bir şelale var ama boş yere gitmeyin derim. Sıradan bir yer, pek esprisi yok. Ama derseniz ki o buz gibi sularda yüzmek istiyorum o zaman hoşunuza gidebilir. Tanıştığım kişiler genelde buraya dalış yapmak için geldiklerini söylüyordu. Tüplü dalmadım ama şnorkel dalışı bile zevkliydi. Gerçi benim gördüğüm Tayland'ın her adasında şnorkel dalışı zevkli. İllaki tüple derinlere inmeye gerek yok, 3-4 metrede bile o belgesellerde izlediğiniz su altı yaşantısını canlı canlı görüyorsunuz. Buranın adı aslında fil adasıymış. Kuşbaşı görünüşte file benzediği için bu adı koymuşlar. Adanın en güzel plajı da isminden de anlaşıldığı gibi white sand beachtir. 3 gece burada kaldıktan sonra Kamboçya'ya doğru yola devam etmiştim. Niyeyse bu ada hakkında ilk motosiklet kullanmam haricinde aklımda pek bir şey kalmamış. Farklı zamanlarda 7-8 kere Tayland'da bulundum. Başıma en ufak bir problem gelmedi. Yani güvenlik problemi olmayan bir ülke diyebilirim. Uyuşturucu ve illegal işlere bulaşmadığınız sürece başınıza bir iş gelmesi imkansıza yakındır. Ülkenin adı sex turizmi ile yayıldığı için genelde ön yargıyla yaklaşılıyor. Hakbu ki Tayland gezmek için süper bir rotadır. İlk yurt dışı tecrübeniz olsa bile, ingilizce bilmeseniz bile hiç düşünmeyin gidin derim. Çünkü çok kolay bir yerdir. Hayat ucuzdur. İnsanı yabancıyı sever. Polislik bir olay yaşarsanız %99 turist hep haklıdır. Deniz, kum, doğa, meyveler ve tropikal içecekler efsanedir. Hatta Thai yemeklerine bile alışabilirsiniz. Baharatlı, acılı çok güzel yemekleri var. Zannetmeyin ki böcek, yılan yiyorlar. O tip şeyleri arasanız bile bulmanız zordur. Sadece turistik caddelerde satılır ve gördüğüm kadarıyla çoğu Tayland'lının onlarla işi olmaz. Şimdiye kadar 7-8 arkadaşımı Tayland'a götürdüm. Kimisiyle tekrar gittik kimisi de hala ne olur Tayland'a yine gidelim der. İnternetten gördüğünüz saçma yorumlara, alışılagelmiş orada sadece sex var söylemlerine aldırış etmeyin. Hele bir gidin, sonra tekrar gitmek isteyeceğiniz kesin. 2017'de Gelen Ekleme: Yanılmıyorsam Tayland'a ilk 2010 yılında gitmiştim. Sonraki uzak doğu gezilerimde de Tayland'a uğrayıp, tekrar gezdiğim olmuştu. 2017 yılında bu ülkeye tekrar geldiğimde çok şaşırdım. Herşey eskisine göre 2-3 kat pahalanmıştı. Tabii bunda döviz kurunun da etkisi vardı ama otel ve ulaşım en az iki kat artmış. Yani Tayland için öyle eskisi gibi "çok ucuz" diyemem. Avrupa'yla kıyaslandığında hala hesaplıdır ama eski ucuzluk maalesef artık yok. Tayland herzaman gitmek istediğim yerlerin başında gelmiştir. yazınız bir harika ve aydınlatıcı.. güzel ve sade anlatım.. çok güzel rehber niteliğinde yazılar ve vidolar.. zaten sizin en çok sevdiğim yanınızda kurgusuz anı yakalayan videolarınız. eğer olurda yurtiçinde Bursa'ya gelirseniz bi acı kahvemizi içmeye bekleriz... keyifli gezmeler.... Telefonunuza Turkce- Ingilizce sozluk indirin. Dert etmeyin gidin. Yolunuz acik olsun.


1.000 gün süren dünya gezimi bitirip, Türkiye'ye dönmek üzereyken birçok TEDx etkinliği için organizasyonu yapan kurumlar bana ulaşarak, konuşmacı olmamı istedi. İlk başta çok heyecanlandım ve sevindim. Ama, sonra anladım ki; Türkiye'de neredeyse onlarca kurum ya da okul son yıllarda TEDx etkinliği yapmaya başlamış. Bazı videoları YouTube'dan izledim ve o an heyecanımı yitirdim. Çünkü merdiven altı dükkanları gibi TEDx etkinlikleri gördüm. 70-80 kişilik ufacık salonlarda bu tip etkinliklerin yapılıyor olması sanırım TEDx konuşmalarının kalitesini de düşürmeye başlamıştı. Konuşmacıların "İlham veren konuşmalar"a bir hayli uzak anlattıkları da bu düşüncemi destekler nitelikteydi. Velhasıl sanki önüne gelen TEDx konuşmacısı olmuş gibi bir hava vardı. Dolayısıyla gelen konuşmacı tekliflerine pek sıcak bakmadım. Daha sonra ODTÜ'nün düzenlediği TEDxMETUAnkara'dan benimle irtibata geçtiler. Onların etkinliği ve konuya yaklaşımları, gözüme daha bir profesyonel göründüğü için o etkinlikte yer almak istedim. Türkiye'deki birçok TEDx etkinliği 100-150 kişilik salonlarda yapılırken onların salonu 800 kişilikti. Ki etkinlik günü koltuklar tamamen doluydu ve ayakta da yaklaşık 100 kişi vardı. Velhasıl bu etkinliğe katıldığım için hiç pişman olmadım. Aksine onur duydum. Hazır yeri gelmişken TEDxMETUAnkara 2017 etkinliğinde emeği geçen herkese de tekrar teşekkürler. Daha önce katıldığım TV programlarındaki konuşmalarımı ya da bu TEDx konuşmamı eleştirenler çok oldu. Oturdukları yerden profesyonel konuşmacı kesilen eleştirmenler; diksiyonumdan, konuşmayı bilmediğime, hareketlerimden, anlattıklarıma varana kadar hakaret ve dalgayla karışık "sözde" beni eleştirdiler. 4 yıldır yoğun bir şekilde sosyal medyayı kullandığım için tabii ki bunlara alışıktım. Ama olur ya içinizden böyle bir konuşma yapacak olanlar varsa; fikir vermesi açısından konu hakkında birkaç şey söylemek isterim. Katıldığım TEDx etkinliğinde 16 tane konuşmacı vardı. Bunların kimi ünlü kimi de benim gibi ünsüz kişilerdi. Yanlış anlaşılabilir diye kim olduğunu söylemeyeceğim ama konuşmacıların en ünlüsü; 1.000'in üzerinde tiyatro oyununda sahne almış, birçok dizi ve filmde de rolü vardı. O kişi kendi konuşmasını yaparken heyecandan anlatacaklarını unuttu ve konuşmasını yarıda bırakarak sahneden ayrıldı. Herkes ondan öylesine iyi bir konuşma bekliyordu ki; belki de sadece onun için bile izlemeye gelenler vardı. Ben dahil, neredeyse tüm izleyiciler fazlasıyla şaşırmıştı; çünkü kimse bu kadar profesyonel birinden böylesine yarım bir konuşma beklemiyordu. Diğer konuşmacılardan da sahnede aşırı heyecanlananlar vardı. Ben de heyecanlanmadım desem yalan olur. Muhtemelen bu yazıyı okuyan birçoğunuzun topluluğa karşı hiç hitap etmediğini varsayarsak; böyle bir sahnede, tepenizde onlarca ışık, karşınızda da neredeyse size bakan 1.000 çift göz varken evdeki rahatlığınızda konuşamayacağınızı bilin. Bu gibi etkinliklerde konuşmacı olsanız ya da TV'deki canlı yayınlara konuk olsanız; eminim içinizden adını söyleyemeyecek kişiler bile çıkar. Bu da ayıp bir şey değildir. Profesyonel konuşmacı değilseniz, ki öyle olsanız bile bu tip şeylerin yaşanması bence gayet doğaldır. Sanırım bu gibi konuşmaları başarılı bir şekilde yapmak için; sahnede onlarca kez konuşma tecrübesi gerekli. Katıldığım bu TEDx organizasyonuna kadar yaklaşık 10 etkinlikte konuşmacı olarak yer almıştım. Yer aldığım her etkinlikten sonra daha da tecrübelendiğimi düşünüyorum. Gelelim herkesin TEDx konuşmacısı olmasına. Yazının başında da dediğim gibi bu duruma ben de şaşırıyorum. TED konuşmaları benim için "İlham veren konuşmalar"dır. Ama, Türkiye'deki birçok TEDx videosunu izlediğimde, ilham alınacak pek bir şey bulamıyorum. Belki konuşanlar alanında başarılı kişiler ama ilham verecek bir konuları yok. Değindikleri şeyler değerli olsa da "ilham vermediği" için haddim olmayarak böyle konuşuyorum. Elbet ki benim konuşmamı da vasat ve ilham vermeyen konuşmalar arasına katacak birçok izleyici çıkacaktır. Yaptığım konuşmayı ve içeriğini benim yorumlamam doğru olmaz. Her zaman olduğu gibi beğenenler kadar beğenmeyenler de var. Ama, şu örnekle bitirmek istiyorum; Honduras'ın Utila Adası'nda yaşayan 50 yaşındaki bir Alman gezginle tanışmıştım. Adı Reiner'dı ve hikayesi de çok ilginçti. Yaklaşık 20 yıl önce o adayı görmüş ve her şeyini geride bırakarak artık o adada yaşamaya karar vermiş. O gün bugün de o adada yaşıyordu. Onunla beraber çektirdiğim fotoğrafı ve hikayesini sosyal medya hesaplarımdan paylaştığımda; konu çok fazla ilgi görmüş, neredeyse 1 milyon kişi artık Reiner'ı tanır hale gelmişti. Ertesi gün Reiner'ın yanına gittiğimde bu durumu ona anlattım ve cep telefonumdan o paylaşımı gören kişilerin sayısını da Reiner'a gösterdim. Reiner dedi ki "Eğer o bir milyon kişiden sadece bir kişiyi etkileyebildiysek, hayat görüşüne olumlu anlamda bir şey katabildiysek, biz iyi bir şey yaptık". İşte Reiner'ın da dediği gibi; eğer benim bu konuşmamdan etkilenip, hayat görüşüne pozitif anlamda katkı sağlayan bir kişi bile olsa iyi bir şey yaptım demektir.


'Rotasız Seyyah Yol Hikayeleri' kitabımı yayınlarken; Türkiye'de kitap yayınlamanın ne derece sıkıntılı olduğunu yaşayarak öğrendim. Tecrübelerimi dilim döndüğünce anlatmaya çalışacağım. Rotasız Seyyah sosyal medya hesaplarımdan 'kitabımı bitirdim, yayınevi arıyorum' diye duyuru yaptığımda yaklaşık 25 tane yayınevi kitabımı basmak için benimle irtibata geçti. Hatta bir tanesi en büyük yayınevlerinden biriydi ama çeşitli sebeplerden dolayı onlarla çalışamadım. Diğerleri arasından büyük olan iki üç tanesiyle detaylıca görüşmeye başladık. Kitabımı onlara gönderdim ve editörleri tarafından beğenildi. İş artık sözleşme tarafına geldiğinde sorunlar ortaya çıkmaya başladı. Çünkü yayınevlerinin öyle kabul edilemez istekleri vardı ki, sözleşmeyi imzalam mümkün değildi! Kitabın her türlü formattaki yayın haklarını, film, dizi ya da çizgi filme uyarlanma haklarını, kitaptaki herhangi bir karakterden bilgisayar oyunu yapmak ya da o karakterden oyuncak yapma haklarını, yurt dışı satış hakkını, sonraki olası kitapların haklarını ve daha onlarca maddeyle sıralanmış telif haklarının hepsini almak istiyorlardı. Yani benden bir tek evle, arabanın anahtarlarını istememişlerdi!.. İşin daha da trajik tarafı ise; bu kadar şeyi istemelerine rağmen verdikleri telif ücreti de kitap başına ortalama 1 TL kadar ancaktı. Ve bu para için 'sen yeni yazarsın, iyi para veriyoruz haa' demeyi de ihmal etmiyorlardı. Kitabı yazarken para kazanmak gibi bir düşüncem yoktu. Yani elbet satışlardan birşeyler gelir diyordum ama yazma amacım bu değildi. Daha sonra sözleşme örneklerini görünce adiliyet duygum beni farklı düşünmeye itti. Mesela kitabın rafdaki satış rakamı 20 TL olsun. Bunun 10 TL'si satışı yapan kitap marketine gidiyor. 5-6 TL'si basım, kargo ve benzeri işlere gidiyor. Kalan 3-4 TL'de yayınevi ve yazar arasında bölüştürülüyor. İşte oradan yazara kalacak para; stopaj, vergi ıvır zıvırı düşünce yaklaşık 1 TL oluyor. Tabii bu durum tüm yazar ve ya kitaplar için aynı olmasa da genel işleyişten bahsediyorum. Yani ortada bir pasta var, bu pastayı yapan sizsiniz ama tadına baktırmıyorlar. Sizden başka herkes bu pastayı yiyebiliyor!.. Üç aylık görüşmelerim sonucunda bu kadar saçma şartlarda kitabımı yayınlamam dedim ve yayınevleriyle olan tüm görüşmelerimi bitirdim. Sebep para değil, elimdeki herşeyi istemeleriydi. Yalnız bunlar olurken kitabımın editörlük ve redaksiyon işleri için gönüllü olan, şimdiye kadar 8 tane kitap yazmış Neval Konuk ve Dünya Değişmeden Yayınevi'nin hakkını teslim etmeliyim. Hiç tanışmamış olsak da internetten beni takip ediyorlarmış ve verdikleri destek de çok dostaneydi. Ve yine kitabımı kendim basmam için bana olan desteklerini esirgemeyen Dece Yazılım A. Ş.'yi de unutamam. Hepsine tekrar tekrar teşekkürler. Bu gönüllü destekler sayesinde paçaları sıvayıp, kitabımı kendim yayınlamaya karar verdim. Önce ISBN numarasını alma işine giriştim. Bu numarayı kendiniz alıp, kitabınızı yayınlayabiliyorsunuz. Yani illa ki yayınevleriyle çalışmak zorunda değilsiniz. İnternetten gerekli işlemleri yaparak ISBN kodunu bir haftada aldım. Daha sonra bir matbaa buldum. Tabii tüm bunları; dünya gezime devam ederken yapmaya çalıştığım için işler daha da bir zor olmuştu. Kitabımı tam kendi imkanlarımla basmaya başlayacakken şimdiki yayınevimden biri bana ulaştı. Başımdan geçen kötü yayınevi tecrübelerimi anlattım. Uzun uzun telefon konuşmaları sonunda kendileriyle orta yolu bularak anlaşmaya karar verdik. Kendime yazar demesem de; editörlerin kitap üzerindeki düzeltmelerinden sonra nasıl kitap yazılacağını daha iyi anladım. Mesela hem geçmiş hem de şimdiki zamanı aynı paragraf içinde çok kullanmışım. Editörler bunları düzelttikçe de yazının akıcılığı bozuluyordu. Mecburen birçok hikayeyi yeniden yazmam gerekti. Kitabı defalarca tekrar tekrar okudum. İstisnasız her okumamda bazı yerlerini ya düzelttim ya da değiştirdim. Okudukça hata çıkıyordu. Şimdi bir kitap yazacak olsam bunlara en baştan beri dikkat edeceğim için işimin daha kolay olacağını düşünüyorum. Kitabım satışa çıktıktan sonra kitap yazmak ve yayınlamakla ilgili çok soru geldi. Kabaca bu sorulara da cevap vereyim. Yukarıda bahsettiğim gibi ISBN kodunu almalısınız. Daha sonra kitap basma yetkisi olan bir matbaa ile anlaşarak kitabınızı bastırabilirsiniz. Satış için mali işleri de bir muhasebeciye danışarak halletmelisiniz. Kitabınızın o büyük kitap marketlerinde olmasını istiyorsanız güçlü bir yayıneviyle çalışmanız gerekir. O marketler maalesef bireysel kişilerden kitap almıyor. İlla ki yayınevi olmalı. Küçük yayınevleri de bu marketlere kitap verebiliyor ama tüm Türkiye'ye yayılsın istiyorsanız bu ancak büyük yayınevleriyle oluyor. Ayrıca yine yayıneviyle çalışırsanız kitabınızın reklamı da yapılabilir. Mesela Ankara ve İstanbul'daki birçok toplu taşıma araçlarında benim kitabımın reklamı döndü. Kitabınızın daha çok kişiye ulaşmasında elbet ki yayınevlerinin bu gibi reklam çalışmaları da etkilidir. Türkiye'de yeni bir yazarın kitaptan para kazanması aşırı düşük bir ihtimal. Tabii bunun birçok sebebi var. Bazı yayınevleri ilk baskı için yazara herhangi bir ücret ödemiyor. Sonuçta yayınevleri kitabınız için para harcıyor ve bu paranın geri dönüşünü görmezlerse kitabınızı yayınlamak istemezler. Bu gibi sorunlar yüzünden bazı yazarlar kitapları basılsın diye yayınevine üste para veriyor. Karışık bir durum. Naçizane tavsiyem kitap yayınlamak istiyorsanız bunu para kazanmak düşüncesiyle yapmayın. Kitap belki size direkt para kazandırmaz ama onun yerine başka kapıları açabilir. Bu iki konu da kitap için çok önemli. İyi yazıyor olabilirsiniz ama kitabınızın daha değerli olması için bence editör ve redaksiyon işlerini profesyonel kişiler yapmalı. Kitap marketlerinin aldığı oran genelde satış rakamının %40-50'si gibi oluyor. Neden pastanın büyük dilimini onlar alıyor işin özü ben de tam olarak bilemiyorum. Büyük ihtimal mağaza giderlerinden dolayıdır. Kendimce benzer durumlar yurt dışında nasıl oluyor diye de araştırmaya çalıştım. Kabaca öğrendiğim; gelişmiş ülkelerde yazarın payı %25-30 civarlarında olabiliyor. Türkiye'de bu oranı sanırım tepedeki ilk on yazar ancak alır. Bazı yayınevleri en az 8 yıllık sözleşme yapmak isterken bazıları daha esnek olabiliyor. Yukarıda belirttiğim gibi kitap haricinde her konuda telif haklarını elinizden alabilirler. Burada iyi düşünüp, mantıklı hareket etmek gerekiyor. Kitabım raflarda olsun diye elinizdeki herşeyi karşı tarafa vermeyin. Kitabınızı yayınlamak istediğinizde içeriği ne türse o konulara yönelmiş yayınevleriyle görüşmeniz işleri kolaylaştırır. Mesela şiir kitabı yayınlamak istiyorsanız o kategorideki yayınevleriyle görüşmelisiniz. Ama bilin ki; yeni bir yazarın kitabını güçlü bir yayınevine kabul ettirmesi pek kolay olmayacaktır. Bence kitaptan kazanç sağlamanız en doğal hakkınız. Yalnız bu kitap marketleri ne kadar yüksek bir oran alıyormuş satıştan. Ephesus yayınevi ile orta yolu bulduk demişsiniz, merakımdan soruyorum sadece nasıl bir oranda orta yolu buldunuz?Bu arada gerçeklerle toz pembe hayallerin ne kadar farklı olduğunu bir kez daha gösterdiniz. Hayallerinin peşinden giden biri olarak zorluklar karşısında yılmayıp vazgeçmediğiniz için de tebrik ederim. Sözleşme şartlarında orta yolu bulduk. Kaç lira maaş aldığınızı ulu orta sormak ne kadar yanlışsa kitap başına alınacak parayı sormak da o kadar yanlıştır. Adem Altındiş'in tepkisi doğru. Sizin yaklaşımızı daha sonra da yanlış. Yok "yaklaşık olarak" demeliydi de, falan filan yerine yanlış anlama durumlarında özür dilemeyi öğrenin. Verdiğiniz cevap ben kendimi kurtardım diğerleri beni ilgilendirmiyor demek gibi bir şey. Sen gizli tut o gizli tutsun sonra yeni başlayanları düdüklemeleri daha kolay olsun bu da yayınevlerinin bir talebi olsa gerek. Aman açıklama ha diye tembihlemişlerdir kesin. Şu cevaptan sonra, sonraki yorumları okumak istemedim. Üsluba bak. % olarak kaça kaç anlaştınız diye öğrenmek istemiş. Ben Kitapyurdu DY ile çalışmayı düşünüyorum artık. %50 ye %50 yapıyorlar. %17 yasal kesinti varmış. Ne kadar doğru bilmiyorum. İki tarafa da %41,5 düşüyor. Kitabınızı okudum ve çok beğendiğimi baştan söyliyeyim. biraz amatörce yazılmış olması daha bir hoşuma gitti. mesela bazı kelimeleri çok sık kullanmışsınız. kitabın bir yerindede rehberin babaannesi olduğunu söylediğini fakat teyzesinin babaannesi olduğunu sonradan öğrendiğinizi yazmışsınız. neden rehberin annesinin babaannesi değil )). hepsi biryana gerçekten başarılı bir çalışma olmuş devamını dilerim. Saygılar. Çünkü bahsettiğiniz hikayenin geçtiği bölgede 20 tane eşi olan adam bile var. Teyzesi ile annesi öz kardeş olmayabilir. Rehberin dediği neyse onu yazdım. Kitap baskı fiyatlarını biraz arastırdım bu makale sayesinde ki hiç ilgim bilgim yoktu merak ettim. fiyatı etkileyen çok değişkeni varmış mesela ebat, kagıt cinsi, baskı rengi, cilt çeşidi, editorial düzenleme, isbn bandrol, kapak tasarım, baskı adeti, mizampaj vs. İnternette online hesaplama ile 300 sayfa renkli, a5 boyut, 80 gr 1. hamur, editorial inceleme var, isbn, kapak düzenleme,280 gr selefonlu amerikan cilt olsun dedim ve 1000 adet fiyatı 30 bin tl tuttu ve tüm herşey aynı sadece baskı rengi siyah beyaz olunca 6000 tl oluyor. Renkli işi çok pahalı altından kalkmak zor, bundan sonra kitablara pahalı demem. Dünyayı gezerken elimden geldiğince kitapçılara girip, dergi ve kitap fiyatlarına bakıyorum. Abartısız söylüyorum; ben şu ana kadar Türkiye'deki kadar ucuz kitap ve dergi fiyatı başka bir ülkede görmedim. Normal bir kitap için ortalama fiyat genelde 10 dolar civarı oluyor. Kitap marketlerin payının bu kadar çok olması ekonomik nedenlerden dolayı. O yüzden büyük kitap marketleri bile ağırlığı online satışa yöneltmişler. Oradaki yüzde 40 iskontoya satıcının mağaza kirası, personel maaşı, elektrik, su, ısınma giderleri, vergiler, amortisman payı artı kar payını koyduğunuzda geriye bir şey kalmıyor. Bir yerlerde bir yanlışlık var ki pazarda da görüldüğü üzere yüzde 40 iskonto ile dahi kitap marketler ayakta kalamıyor. D&R gibi büyük marketler bile kitap yanında ek ürünlerin satışına ağırlık veriyor. Öncelikle tebrik ederim yaşamınıza bir hoş seda bırakmak en önemlisi.... izninizle bir kaç şey danışmak isterim, ISBN nosu aldıkrçtan sonra 6 nüshasını derleme kuruluna gönderdim satış için bu gerekli mi ? İnternet satış platformlarına kendim başvurabilirmiyim? herhangi bir yayınevi ile anlaşmam yok. Kitabınızı en yakın zamanda okumak isterim. Bunu, hayatinda muhtemelen 10 kitap okumamis siz dusunuyorsunuz. Herkes, z ile degil s ile yazilir guzel kardesim. Bildiginiz is alani ile ilgili yorum yapin. Abi kitabını tek solukta okudum diyebilirim. Şahane olmuş gerçekten tanıdığım gezmeyi seven herkese tavsiye ediyorum ikinci kitabını sabırsızlıkla bekliyorum.


Panama'nın Llana Bonito köyündeyim. Embera yerlilerinin yaşadığı bu köyde toplam 18 hane var. Öğle saatlerinde köye gelip bir ailenin yanına yerleştim. Evin annesi ilçe merkezine pazara gittiği için evde yok. Hava kararmak üzereyken elinde poşetlerle anne geliverdi. Selamlaştık, tanıştık sonra da az bir ışıkla aydınlatan lambanın altında, tahta zemine hep beraber oturduk. 4 çocuk bir anne baba ve bir de ben, bağdaş kurduk bekliyoruz. Oturduk diyorum ama zemin o kadar sert ki 2 dakikada bir pozisyonumu değiştiriyorum. Bizdeki gibi minder kültürleri de yok. Evde zaten herhangi bir eşya da yok. O sırada çat pat ispanyolcamla konuşmaya çalışıyorum. Derken herkesin önüne boş bir tabak verdiler. Çocuklar birden şenlendi. Her tabağa 3'er tane şehirden gelme o marketlerde satılan sandviç ekmeklerinden koydular. Yanına da tencerede pişirme kahve. Dedim herhalde yemek de gelecek. Baktım birşeyin geldiği yok. Ocakta pişen başka birşey de yok. Bütün ev ahalisi o sandviç ekmeklerini kahveye banıp yemeye başladı. Ortama uymak için ben de kahveme banıp ekmekleri tek tek yiyorum. Hımmmm çok da güzelmiş diyorum. Herkes neşeli, mutlu. Sandviç ekmeğini bekleyen çocukların mutluluğu ise bambaşka. Babam yıllar önce anlatırdı; küçükken Samsun'nun Gölyazı köyünde babaannem pazara gittiğinde o evde gelmesini beklermiş. Hatta fıraktının üstüne çıkıp öyle beklerdim derdi. Beklermiş ki babaannemin getireceği şehir ekmeğinden yesin. İçimden derdim ki; arkadaş şehir ekmeğini ne yapacaksın, ne güzel köy ekmeği var işte. Ama öyle demeyle olmuyormuş. Babamın 50 yıl önce ne yaşadığını bugün kendim yaşayarak anladım. Dünyayı gezmeye çalışırken zamanda yolculuk yaptım. Şehir ekmeği yenip, kahveler içildikten yaklaşık bir saat sonra normal yemek de yendi. Kiskandim! :( Hep yapmak isteyipte suana kadar yapamadigim seyler. Simdi yapayim diyorum alayim oglumu gideyim ama daha 3 yasinda bir cocukla gidecegim yerleri daha dikkatli secmem gerekiyor sanirim. Buraya gitmeyi cok isterim? Benim durumumda biri icin ne tavsiye edersiniz. Oralar nasıl, nasıl gidilir detaylıca yazdım.


- Uçaklarda arka koltuklar genelde üçlü olur. Check-in sırasında güler yüzlü olursanız, o üçlü koltukların en ortasından yer alabilir ve o koltuğun sağ ve soluna bloke koydurabilirsiniz. Böylece yatarak yolculuğunuzu yaparsınız. - Check-in sırasında acil çıkış koltuğunu isteyebilirsiniz. Böylece ayak boşluğu geniş olur. Rahat bir yolculuk yaparsınız. - Bazı havayollarında uçuştan bir gün önce değil de, çok önceden bile telefon açarak koltuk seçimi yapabilirsiniz. - Kullanacağınız havayollarının uçuş kartından çıkartın. Ücretsizdir. Uçuş yaptığınızda mil puan kazanırsınız. Bazen bindiğiniz uçakta ekonomi sınıfı tamamen dolu olabilir. Bu gibi durumlarda ekonomi sınıfından birkaç kişiyi ücretsiz olarak business tarafa alırlar. Bu ücretsiz yükseltmeyi yaparken öncelikli olarak havayolunun üyelik kartına kim sahipse onlardan başlarlar. Genelde bu kartı yeni çıkartmış olsanız bile geriye dönük bir yıl içindeki uçuşlarınızı da ekleyebilir ve mil puan kazanabilirsiniz. - Havaalanına gitmeden önce muhakkak on-line check-in işlemini yapın. Havayolu firmaları uçakların kapasitesinden çok bilet satışı yapabilirler ve bu yasaldır. - Uçağınız uzun süreli rötar yaparsa havayolu firması yeme, içme ve konaklama masraflarını karşılamak zorundadır. Gideceğiniz destinasyona başka havayolu aynı gün gidiyorsa o uçaktan size ücretsiz bilet ayarlayabilirler. - Valiziniz kaybolursa tazminat alabilirsiniz. Valiziniz bindiğiniz havaalanında ya da aktarma yapılan yerde kalırsa; bir, iki gün içinde varış yaptığınız şehirdeki adresinize kadar size ulaştırırlar. Dilerseniz o gecikme süresinde kıyafet satın alıp, fatura ibraz etmek şartıyla belli bir tutara kadar parasını havayolundan alabilirsiniz. - Uçuşunuz ertesi güne, yani çok uzun süreli rötar yaparsa tazminat alma durumunuz olabilir. - Havaalanında check-inden sonra uçağa binmek icin acele edip, boş yere kapı önündeki kuyruğa girmeyin. En yakındaki koltuklara oturup, bekleyin. Son 10-15 kisi kalınca kalkıp, gidersiniz. - Uçaktayken hosteslerden size kral/kraliçeymişiniz gibi davranmalarını beklemeyin. Uçmak artık bir statü göstergesi degil. Herkes havayolu kullanabiliyor. Hosteslerin de bir çalışan olduğunu, onlarca yolcunun onlardan tuhaf isteklerde bulunduğunu unutmayın. Yemeğini bitirir bitirmez tepsiyi koridorda, yere bırakanları da gördüm, içip içip sarhoş olanını da. Daha fazla içki vermeyince sorun yapanını da. - Uçağın tekerleri yere değer değmez ayağa kalkıp eşyalarınızı yukarıdan almaya çalışmayın. - Uçak park ettiği anda yine acele edip ayağa kalkmayın. Kapının açılmasına en az 5 dakika daha var. Boş yere koridorda tıkış pıkış ayakta beklemeyin. En önce inenle en son inen arasındaki zaman farkı 5 dakikayı geçmez. - Free shoplarda şimdiye kadar dışarıdan daha uygun fiyatlı birşey gördüğümü pek hatırlamıyorum. . - Kabin içine 100ml den yüksek sıvı hiçbir şey alamazsınız. Ufacık da olsa çakı ve kesici aletleri de kabin içine almazlar. - Başkasının koltuğuna oturmayınız. Koltuğun gerçek sahibi gelirse boş yere tekrar yer değiştirmek zorunda kalırısınız. Herkes uçağa bindikten sonra kabin amiri "Tüm yolculuklar uçakta" diye bir anons yapar. Bu hostesler icin bir uyarıdır. Herkes uçakta demektir. Bu anonstan sonra yerinizi değiştirirseniz genelde sorun yaşamazsınız. Not: Bir uçak görevlisinin uyarısı üzerine; uçak kısmen boşsa yolcular uçağın balansına göre koltuklara oturtulmuş olabilir. O sebeple uçak iniş ya da kalkış yaparken kendi koltuğunuzda oturmanız gerekebilir. Düz uçuşta ise yer değiştirebilirsiniz. - Kısa yolculuklarda business sınıfının pek cazibesi yoktur ama uzun yolculuklarda business sınıfı yolculuk yaparsanız yorgunluk diye bir şey pek olmaz. Koltuğunuz komple yatak haline geldiği için rahat bir şekilde uyuyarak yolculuğunuzu tamamlarsınız. Uzun business sınıf yolculukları pahalıdır ama çok rahattır. - Çocuk ağlama sesinden ya da uğultudan rahatsız oluyorsanız kulak tıkacı kullanmayın. Farkında olmadan kulaklarınızda basınç eşitlemesi yapamayabilirsiniz. Ve kulak zarı yırtılmasına kadar kötü sonuçlarla karşılaşılabilir. Çok rahatsız oluyorsanız kulaklık takıp, müzik dinleyin derim. - Bazı havayollarında on-line check in yaparken yemek tercihinde bulunabilirsiniz. Uçaktayken adınıza hazırlanmış özel tepsi size gelir. - Uzun uçak yolculuklarında ayakkabınızı çıkartmanız normaldir. Bunda utanılacak bir şey yok. Ama, öncesinde ayağınızın ve çorabınızın kokmadığına emin olun. - Türbülans olduğunda "koltuğunuza dönün ve kemerinizi bağlayın" uyarısı yapılır. Bunu ciddiye alin. Güçlü türbülans yüzünden koridorda yere düşen hostes bile gördüm. - Bazen havayolu firmaları ucuza bilet satar. Ama valiz hakkı vermez. Ufak bir valiz icin ekstra 20 dolar ödemek zorunda kalabilirsiniz. Bu gibi durumlarda düşük fiyatlı uçuşlar yapan firmalar yerine büyük havayollarına da bakın. Belki valiz için vereceğiniz ekstra para ile toplam tutar, daha kaliteli ve ücretsiz valiz hakkı veren diğer havayolları ile aynı seviyelerde olabilir. Hem de uçaktayken yeme-içme servisi de olur. Valizden para isteyen firmalar genelde ücretsiz su bile vermezler. - Uçak yolculuklarında mideniz bulanıyorsa uçağa binmeden önce, mide bulantısı önleyici ilaç için. - Uçaktan güvenlik gerekçesiyle korkmayın. Uçak, trenden bile daha güvenli bir ulaşım aracıdır. -Uçağa geç binince bazen el bagajını koyabilecek yer kalmayabilir veya çok uzak koltuk üstü kabin bagajına koymak zorunda kalabilirsiniz Bagajınız yolculuk sırasında herhangi bir şekilde hasar görmüşse bagajınızı aldıktan sonra uçtuğunuz şirketin kayıp eşya bürosuna başvurursanız dolduracağınız bir form sonrasında kendi valizinizle aynı boyutlarda yeni bir valiz alma imkanınız var. Not. Bu arada tekeri veya kulpu kırık valizle uçağa binip indiği yerde bunun taşıma sırasında olduğu iddiası ile valizini yenileyenler olduğunu da duydum.


Sürekli en ucuz ülke neresi, az parayla neresi gezilir gibi şeyler soruluyordu. Nasıl ki bir telefon, bilgisayar hatta araba alırken bile internetten saatlerce araştırma yapıp, inceleme yazılarına ve videolarına bakıyorsak bende benzer şeyleri ülkeler için birkaç cümlelik açıklamalarla yapayım dedim. Burada yazdıklarım ansiklopedik bilgiler değil tamamen kendi düşüncelerimdir. Ülkenin kısmen ucuz olması ve size verdiği kültürel güzellikleri listedeki ilk sırayı almasını sağlıyor. Bunun yanısıra yemekleri, el sanatları, hediyelik eşyaları, Cusco gibi bir şehrin resmen 70-80 yıl öncesinden kalmış görüntüsü, ayahuasca çayı, Amazonlar bölgesi ve fotoğraf severler için aşırı renkliliğiyle Peru unutulmayacak ülkelerden biri. Tabi bunda Machu Picchu'nun da payı yok değil. Sadece bu ülkeyi görmek için bile Türkiye'den kalkıp gidilir. Bolivya'yla beraber bulunduğum en ucuz ülke burasıydı. Turistik yerlerden hafif sıyrılıp yerel insanların arasına karıştığınızda herşeyin nasıl bu kadar ucuz olduğuna şaşıracaksınız. Bunun yanı sıra Sihanoukville gibi güzel bir sahil şehri ve Angkor Tapınaklarına ev sahipliği yapması Kamboçya'yı listenin 2. sırasına çıkartıyor. Ayrıca el sanatları ile ilgiliyseniz işçiliği çok iyi tahtadan oyma heykeller ve yağlı boya resimleri bulmak mümkün. Yine bunlar da Türkiye ya da bir Avrupa ülkesiyle kıyaslandığında aşırı ucuz geliyor. Bahsettiğim bu el sanatı ürünler için ileride kesinlikle tekrar gideceğim ülkelerden biridir. Türkiye'den kalkıp buralara kadar gelirseniz Tayland'ı da plana dahil edin. Zaten komşu ülkeler. 2011 yılında gittiğimde bir ülke nasıl bu kadar güzel olup da böylesine ucuz olabilir ki diyordum. 3 yıl sonra tekrar gittiğimde ise fiyatların gözle görülür bir şekilde arttığına şahit oldum. Hele 10-15 yıl önce Tayland'a gidenler ise asıl o zaman gelecektin, şimdi buralar bozuldu, hem o zamanlar herşey neredeyse bedavaydı diyor. Aşırı turistik olduğu için her ne kadar günden güne bozuluyor, fiyatlar artıyor olsa da halen düşük maliyetle çok iyi tatil yapılacak yerlerin başında geliyor. Yeterki lüks arayışınızı biraz kenara bırakın ve hafif de olsa yerel hayata karışın. Tapınakları, kültürleri ve fantastik sahilleri burayı özel kılarken, konaklama ve yeme-içme halen ucuzdur. Eğlence sektörü günden güne pahalılaşıyor olsa da Türkiye'ye kıyasla hesaplı bir ülke. Tüm bunların yanı sıra aynı Kamboçya'da olduğu gibi hediyelik eşya ve el sanatı ürünleri çok iyi ve hesaplı. Turiste önem veren bir ülke olması da ayrı bir konu. Tekrar gidilecek ülkeler listesindeki Tayland ilk 3'e giriyor. Bir Kamboçya ya da Bolivya gibi ucuz olmasa da Türkiye ya da Avrupa ülkeleriyle kıyaslarsak kesinlikle hesaplı bir yer. 4. sıraya çıkmasının en büyük sebebi; ülkede ne ararsan bulabiliyorsun. Derdin kültürse 3 ülkeye yetecek kadar farklı kültür var. Yemek istiyorsan unutulmayacak tatlar burada. Karayip sahilleri ayrı bir güzel. ABD'deki Büyük Kanyon'dan 4 kat daha büyük Copper Kanyon'a sahip. Cenote denilen ufak göletleri var ki muhtemelen dünyada başka benzerleri yok. Bir de bunların yanına insanların sıcaklığını eklediğinizde yeme de yanında yat oluyor. Güvenlik konusundaysa TV'deki haberler ve Hollywood yüzünden kötü bir imaja sahip. Aslında bir kaç şehri haricinde sıkıntılı denebilecek biryeri bence yok. E bu kadar güzelliğinin yanında niye daha üst sıralara çıkarmadın derseniz; ülke çok büyük. Şehirler arasında karayoluyla ulaşım yaparsanız çok vakit alıyor. Uçak kullanırsanız da bu sefer fiyatlar yükseliyor. Velhasıl Meksika 4. sırada. Bu ülkeyi Tayland'a çok benzetiyorum. Efsane güzel adaları ve fantastik sahilleri var. Yeme-içme, konaklama, alış-veriş yani ne ararsanız ucuz. Tek problem ülke turistik bir yer olabileceğinin pek farkında değil. Ya da farkında ama o şekilde yönetilmiyor. Sokakları temiz değil ve bazı bölgeleri ise tehlikeli. Tayland gibi olabilmesi için on yılların geçmesi lazım. Ama herşeye rağmen madem konumuz fiyat/performans, sunduğu güzellikleri karşılığında gezmesi bu kadar ucuz olduğu için listenin üst sıralarını hak ediyor. Her ne kadar Türkiye'den sadece Bolivya'yı görmek için gelinir demesem de ülkenin aşırı ucuzluğu ve fotoğrafik açıdan da güzel olması sebebiyle 6. sırayı hak ediyor. Farklı kültürleri görmek için güzel bir yer. Konaklama, yeme-içme ve alış-veriş için gördüğünüz fiyatlara şaşıracaksınız. Ayrıca Salar De Uyuni gibi dünyaya ün salmış bir tuz gölüne de ev sahipliği yapıyor. Dağcılık ile ilgili burada bir tecrübem olmadı ama çıkılabilecek fantastik dağları olduğunu da biliyorum. Bir üstte Türkiye'den sadece Bolivya'yı görmek için gelinmez dedim ya işte Guatemala için gelinir. Aktif volkanik dağları, rengarenk geleneksel insanları, Maya piramitleri, farklı farklı kültürleri, yemekleri, içecekleri ve tabi ki aşırı fotoğrafik olmasıyla o kadar yolu katetmeye kesinlikle değer. Aynı şekilde alışveriş için el sanatı ürünleri de atlamayayım. Guatemala beni şaşırtan ülkelerin başında geliyor. Bize yakın olması ve genelde hesaplı uçak bileti bulunabilmesiyle üst sıraları hak eden bir ülke. Binalarda halen savaşın kalıntılarını görmek tuhaf olsa da yerel insanlar bu şekilde yaşamaya alışmış. Savaş yıllarında Bosnalıların kötü tecrübeleri olduğu için imkan buldukça eğlenmeyi tercih ettiklerini söylüyorlar. O sebeple güzel cafe ve eğlence mekanlarının da bolca olduğunu söyleyebilirim. Yemekleri de güzel ve ucuzdur. Ayrıca yalan yok kızlarının güzelliğini de es geçmemek lazım. Başkent Moskova'nın çok pahalı olduğunu söyleseler de toplamda 15 günümü geçirdiğim Rusya'nın pahalı bir ülke olduğunu düşünmüyorum. Yeterki ana caddelerden sıyrılın ve turistik yerlerden biraz olsun uzaklaşın. Tarihi yerleri, St. Petersburg'un beyaz geceleri, müzeleri, sanat sever olmaları, sokak sanatçıları, yemekleri ve eğlenmeyi belki de en iyi bilen bir ülke olmasıyla Rusya her daim gidilip, görülmesi gereken ülkeler arasında. Çok büyük bir coğrafya. Hepsini gezmek aylar sürebilir ve maalesef sadece iki hafta kalmış olsam da Rusya'nın her daim üst sıraları hak ettiğini söyleyebilirim. Neredeyse Latin Amerika'nın yarısını kapladığı için Brezilya'yı tek bir ülke gibi ele almamak gerekiyor. Her tarafını gezeyim dersen bir yılını alır. Brezilya denilince aklıma gelen ilk şey insanlarının aşırı sıcak olması, ikinci gelen şeyse yeme-içme ve konaklamanın pahalılığı. Düşük bütçeli geziler için Brezilya maalesef bütçeyi zorlayacaktır. Amazon bölgesini gezmek isterseniz fiyatlar yine hesaplı değil. Ama derdiniz gerçek yerli kabilelerini bulmaksa Brezilya o konuda dünyada ilk üçe girer. Diğer bir konu da tabi ki eğlence hayatı. Eğlenmeyi çok seven bir millet. Ama zannetmeyin ki sadece kapalı mekanlarda. Brezilya gezim boyunca sevdiğim en güzel şey sokak partileriydi. Bulunduğunuz tarihte sokak etkinlikleri olursa Brezilya'yı çok sevip döneceğiniz kesin. Kimisine göre belki de listenin en üst sıralarını hak edecekken bence 11. sırada olması iyidir. Bunu söylememin en büyük sebebi; tamam 4-5 şehrini gezdim, güzeldi, iyiydi ama bu şehirlere tekrar gitme isteğim hiç yok. Tarihte yürür gibi sokak ve meydanlarının olması, müzeleri, muhtemelen hayatınızda yiyeceğiniz en iyi pizzası, o klasik İtalyan stiliyle sizi cezbedeceği kesin. Ama dediğim gibi gel gör ki bende ikinci kez gitme isteği uyandırmadı. Tüm bunların yanı sıra bize göre pahalı bir ülke olduğu için de listede İtalya'yı sıralamak bir hayli zor. Eğer tarihi ve müzeleri seven biriyseniz sadece Floransa şehri bile unutulmayacak yerler arasına girer. "İtalya mı İspanya mı?" deseler muhtemelen İtalya'yı seçerdim. İkisi de klasik Avrupa ülkesi. Aklıma tabi ki ilk gelen Barselona şehri oluyor. Sokak sanatçıları, Sagrada Familia'sı, İstanbul'a benzerliği ve müzeleriyle süper bir şehir. Ama gel kör ki derdimiz fiyat/performanssa İspanya'da maalesef biraz pahalı kaçıyor. İtalya ve İspanya için en büyük avantaj uygun fiyatlı uçak bileti bulunabilmesi. Konaklama ve yeme-içmek için keseyi bolca açmanız gerekecek. Bosna Hersek gibi bize yakın olması ve ucuz bilet bulunabilmesi güzel bir avantaj. İnsanları biraz iri olsa da görünüşlerine aldanmayın, sıcak insanlar. Yemekleri güzel, büyük porsiyonlu ve ucuz. Konaklama da aynı şekilde ucuz. Müze olarak aklıma bir tek Tesla'nın müzesi geliyor. O da gidilip, görülmeyi hak eden bir müze. Diğer bir detay Sırbistan'ın gece hayatı da çok hareketli. Hiç ummadık mekanları burada gördüm. Özellikle de elektronik müzik yapan yerleri. Bunların hepsini size hesaplı sunduğu için fiyat/performans olarak Sırbistan bir çok ülkenin üstünde yer alıyor. Ülkenin en büyük dezavantajı bize çok uzak olduğu için ucuz uçak bileti bulunamaması. Yoksa daha üst sıraları hak eder ama konumuz fiyat/performans ise maalesef ortalarda yer alıyor. Olur ya buralara kadar gelirseniz plana ya Şili'yi ya da Brezilya'yı da dahil edin. Ya da sadece Peru'yu dahil ederseniz de güzel olur. Ülke insanı yine klasik Latin Amerika sıcaklığındadır. Dansı ve eğlenmeyi severler. Yemek yemeye ise bayılırlar. Muhtemelen hayatınızda yiyeceğiniz en iyi hamburger ve steakler Arjantin'den olacaktır. Arjantin'in bir de kutuplara yakın Ushuaia bölgesi var. Henüz gitmedim ama buzulları görmek için en iyi alternatiflerden biri olduğunu biliyorum. Direk uçuş olmadığı için bu bölgelere gelmek maalesef biraz çetrefilli ve biraz da fiyatlı. Ama tüm bunlara rağmen Kolombiya insanı, sıcaklığıyla sizi etkilemeyi başarıyor. Ülkenin önceki yıllardaki kötü imajı yüzünden hala güvensiz bir ülke zannedilmesi büyük bir talihsizlik. Beni şaşırtan ülkelerden biri de kesinlikle Kolombiya'dır. Doğal güzellikleri, yeme-içme ve konaklamanın ucuz olması, Karayipler bölgesi ve tabi ki kahvesiyle yabancı olarak buraya gelen birini tatmin edeceği kesin. Ayrıca kadınlarının güzelliğini de atlamamak gerek. Sadece Kolombiya için Türkiye'den kalkıp gelmek biraz lüks kaçabilir. Yanına bir kaç ülke daha eklenirse güzel olur. Benim gibi elektronik ve bilgisayar manyağı biriyseniz Hong Kong çok daha üst sıraları hak eder. Ama bu tip şeylerle değilde dünya markaları ürünlerinin alışverişiyle ilgileniyorsanız burası listede orta sıralarda ancak yer buluyor. Eğer alışverişle hiç işiniz yoksa genel itibariyle Hong Kong size yüksek binalar haricinde hiçbir şey vermez. Bazı ülkeler için dediğim gibi olur ya kalkıp bu bölgelere gelecekseniz listeye Tayland, Kamboçya ya da Filipinleri de eklemeye çalışın. Tek başına Hong Kong için gelmek lüks kaçar. Diğer saydığım ülkeler için yerel havayollarıyla uygun fiyatlı ara uçuşlar bulabilirsiniz. Yeterki planlamanızı birkaç ay öncesinden yapın. Hong Kong'da fast food ucuz olsa da konaklama aşırı pahalıdır. Bu pahalılığa rağmen çok çok ufak otel odalarınız olacak. Velhasıl alışveriş ile ilgiliyseniz üst sıraları hak eden bir ülke. Ama alışverişle ilgili değilseniz listenin sonlarına doğru gider. ABD için yorum yapmak gerçekten biraz zor. Öncelikle bir Amerikan rüyası beklemeyin, hayal kırıklığı olur. Ama diğer yandan coğrafyası çok büyük ve görülmesi gereken çok iyi doğal parkları var. Büyük Kanyon'un o heybetli duruşu için bile ABD gidilecek ülkeler listesine eklenmeli. Onun haricinde Las Vegas gibi ikonlaşmış bir eğlence şehrine sahip. Okyanus bölgesinde uçsuz, bucaksız sahilleri var. Los Angeles'ı, New York'u da atlayamayız. Ama gel gör ki konaklama çok pahalı. Hizmet sektörü de aynı şekilde pahalı. Yemek işini fast food ile hesaplı çözersin ama genel itibariyle kesenin ağzını biraz bir hayli açmak gerekiyor. Tüm bunların yanısıra ABD'nin en büyük güzelliği alışveriş için ne ararsan bulabiliyorsun. Ve bu bulduklarınız genelde dünya fiyatlarına göre hesaplı olacaktır. Eğlence hayatının ise Las Vegas haricinde pek hesaplı olduğunu söyleyemem. Şehirler arası ulaşım da bir hayli sıkıntı. Ya arabanız olacak ya da uçak bileti alacaksınız. Otobüs ile ulaşım maalesef iyi değil. Size hesaplı bir gezi çıkartmayacağı için ABD ancak orta sıralarda yer alıyor. Portekiz de konumlandırılması zor bir ülke. Burasıyla ilgili aklıma ilk gelen şey; Lizbon'un gece hayatı ve canlı müzik yapan mekanları. Onun dışında İspanya ve İtalya'ya göre bir tık daha hesaplı bir yer. Tabi yine de bize göre pahalı diyebilirim. Ufak bir ülke ve gezmesi kolay. Avrupa gezisi yapılacaksa plana dahil edilmeli ya da çok hesaplı bilet bulunursa sadece bu ülke için bile gidip görülmeye değer. Şehirleri ve insanları ilk başta bana Rusya gibi görünse de aslında pek de Rusya'yla kıyasalanabilecek bir ülke değil. Tamam kadınları güzel, gece hayatı da iyi ama bunların haricinde size öyle çok aman aman bir şey verdiğini pek söyleyemem. Hayat ucuz, yeme-içme ve konaklama da ucuz. Lviv'deki cafe ve canlı müzik yapan yerleri çok iyi. Başkent Kiev'i henüz görmedim. Belki oradan sonra listede üst sıralara çıkabilir ama şimdilik 19. sıra iyidir. Venezuela'yı listede konumlandırmak çok zor. Eğer Angel Şelalesi ve Roraima Dağı'nı düşünürsek listede ilk beşe girer. Ama bunların yanı sıra ülkede banka kartlarının kullanılmadığını, yeme-içmenin kısmen sıkıntılı ve neredeyse her şehrinin yabancı için aşırı güvensiz olduğunu düşününce işler değişiyor. Her şeye rağmen Venezuela kesinlikle ziyaret edilip, gezilmeli. Yerel bir arkadaş bulursanız işleriniz çok daha kolay olur. Ukrayna'yla aynı özellikleri taşıyan daha az gelişmiş bir ülke. Fiyatları ise daha hesaplı. Olur ya bu bölgelere gidecekseniz Ukrayna ve bir, iki ülkeyi de listeye katıp gezebilirsiniz. Onun haricinde Moldova'yı görmezseniz bir kaybınız olmaz. Ülkenin merkez şehirlerini ve insanlarını genel olarak sevememiş olsam da fantastik ve belki de dünyada eşi benzeri olmayan San Blas Adalarına ev sahipliği yaptığı için son sıralardan kurtuluyor. Hele benim gibi fotoğraf ve yerlilerle ilgiliyseniz Embera ve Kuna Yala yerlileri için Panama gidilecek ülkeler listesine girer. Girer ama sadece Türkiye'den kalkıp da tek bu ülke için gelinecek kadar değil. Ülkede Amerikan doları kullanılıyor ve fiyatlar pahalı. Bunun yanında insanlarının da çok cana yakın olduğunu söyleyemem. Orta Amerika'ya gelirseniz plana dahil edilebilir. Listenin ortalarında olmasının sebebi sadece bu ülke için Türkiye'den kalkıp gitmek biraz lüks kaçacaktır. Latin Amerika'ya gelcekseniz plana dahil edilecek ülkelere kesinlikle girer. Doğası, insanları ve güneyindeki buzulları sayesinde görülmesi gereken ülkelerden biridir. Ucuz bir ülke olmasa da öyle çok pahalı olduğunu da söyleyemem. Orta karar diyelim. Listede bu ülkeyi konumlandırmak çok zor. Çünkü eğer doğa aşığı biriyseniz ve parayı da çok önemsemiyorsanız Kosta Rika ilk 3'e bile girer. O derece güzel doğal parkları, doğayı ve hayvanları seven insanları var. Ama derdimiz ekonomik tatilse Kosta Rika sizi bir hayli üzecektir. Hele turistik yerlerde konaklama, yeme-içme ve doğal parklara giriş ücretleri cep yakan cinsten. İnsanları sıcak kanlı, yabancı için sorunsuz ve güvenli bir ülkedir. Orta Amerika'ya gelinirse lüks tatil arayışı bir kenara bırakılıp, bütçeyi de hafif zorlayarak uğranılabilir. Ama bilin ki doğal parkları ve biraz da plajları haricinde size pek birşey vermeyecektir. Avrupa birliğine girdikten sonra ciddi anlamda pahalılaşan bir ülke. Neredeyse İspanya ve İtalya'yla aynı seviyelerde diyebilirim. İnsanları diğer Avrupa ülkelerine göre bana daha bi' sıcak gelmişti. Plitvice göllerine ev sahipliği yaptığı için gidilmesi gereken ülkelerden biri. Yanına Macaristanı da dahil edip gezilebilir. Aklıma ilk gelen şey Budapeşte şehri. Fantastik derecesinde güzel cafe ve barları var. Tekrar gidecek olursam kesinlikle bu cafeleri görmek için olacak. Türkiye'de gençlere yönelik bir mekan açmak isteyen varsa öncesinde gidip bu şehirdeki mekanları görmelidir. Klasik Avrupa ülkesi tadında, fiyatları bize göre pahalı, gezmesi ise sorunsuz bir ülke. Çok ucuz bilet bulunursa sadece Budapeşte için bile gidilmeye değer. Onun haricinde yanına bir, iki ülke daha muhakkak ekleyin. Ülkeyi hakkını vererek gezdiğimi söyleyemem ama Malezya denilince aklıma temiz olmayan restoranlar ve sokaklar geliyor. O sebeple hep buraya bir tık soğuk bakıyorum. İleride yolum çevre ülkelerine düşerse tekrar uğrarım ama illaki de gideyim demem. Yeme-içme, konaklama ve gezmenin ucuz olduğu bir yer. Komşu ülkeler gezilirken burası da ziyaret edilebilir. Ayrıca Türkleri sevdiklerini de söyleyebilirim. Klasik bir Orta Amerika ülkesi. Guatemala ve Honduras'da yaşam nasılsa burada da aynı öyle. Kültür, yeme-içme, eğlenme ve konaklama birbirinin benzeri. Hayat ucuz ve yabancı için kolay bir yer. Ama buraya gelmek yerine tercihimi Meksika ve Guatemala'dan yana kullanırım. Olur ya Orta Amerika'yı komple gezecekseniz elbet o zaman Nikaragua'ya da uğramak gerek. Bu ülkeye gezilerime ilk başladığım zamanlar gitmiştim. Bir kaç şehrini de gezdim. Aslında hesaplı bir ülke. Taksiler ucuz, yeme-içme de ekonomik ama ülke size pek birşey vermiyor. Önceden dünyanın en yüksek binası sayılan Taipei 101'i vardı ama artık o rekoru da elinden alındı. Buraya gitmek yerine Hong Kong'u tercih ederim. Eğer Galapagos Adaları ile ilgileniyorsanız Ekvador sizin listenizde en üst sıraları hak edebilir. Ama bu adalar benim pek ilgimi çekmediği için; civar ülkeleri gezmeye geldiyseniz Ekvador'a da uğrayın derim. Kısmen pahalı olması ve buna karşılık büyük şehirlerin güvensizliği fiyat/performans açısından iyi bir sonuç vermiyor. Doğası, yeşilliği, şelaleleri ve meşhur salıncağı için bir hafta ya da on gününüzü buraya ayırabilirsiniz. İşin özü Katar'da sadece bir günümü geçirdim. Elbet yorum yapmak için yeterli değil ama beni misafir eden arkadaş tüm Katar'ı bana anlatıp tüm Doha'yı da gezdirdiği için kendimde biraz olsun yorum yapma hakkı buluyorum. Heryeri aşırı temiz, binaları güzel, gidilecek bir, iki müzesi ve tarihi çarşıları olsa da ülkede birşeyler eksik. Aynı Singapur'daki gibi herşey çok yapay görünüyor. Katar'ın yerlileri zengin olduğu için herhangi bir işte çalıştığı pek görülmüyormuş. Çalışanların neredeyse hepsi diğer ülkelerden gelen kişiler. Ve arkadaş "ülkede gizliden gizliye kast sistemi var" diyor. Katar'da en ufak bir olumsuz durum yaşamamış olsam da tekrar gidip, görmek isteyeceğim ülkelerden biri değil. Ülkenin Karayipler bölgesindeki adaları ve Guatemala'ya sınır bölgesindeki Maya piramitleri haricinde pek de görülecek bir yeri yok. Fiyatları ucuz, insanları ne kadar iyi de olsa da listenin sonlarından kurtulamıyor. Her yer ter temiz, yeni yapılmış, binalar güzel, insanlar saygılı, ulaşım sistemi iyi ama gel gör ki ülkede birşeyler eksik. Herşey size yapay geliyor. Bir de bunların yanında fiyatlar pahalı olunca Singapur'u üst sıralara koyamıyorum. Paranız var ve lüks bir tatil istiyorsanız ihtiyaçlarınızı sonuna kadar karşılayacak ve dünyanın en ünlü markalarını size sunacaktır. Olur ya bu bölgeye gelirseniz 3-4 ülkenin yanına eklenebilir. Onun haricinde tek bu ülke için kesinlikle gelmeye değmez. Ufak bir ülke. Bizdeki bir ilçe kadar ancak. Gece hayatı ve kumarhane haricinde size pek birşey vermez. Buraya gitmemdeki öncelikli sebep; 233 metrelik kulesiyle dünyada sabit platformdan bungee jumping yapılabilecek en yüksek yere sahip olmasıydı. Onun haricinde diğer bir detay da; bahsettiğim kumarhaneler Las Vegas'daki kumarhane ve otellerin birebir kopyasıdır. Binaların mimarisi ve o ışıltılı görüntüsünden etkileneceğiniz kesin. Olur ya Hong Kong'a gelirseniz bir saatlik vapur yolculuğuyla uğranabilecek bir ülke. Amaç bungee jumping yapmaksa en iyi alternatifden biridir. Ülke çok pahalı değil ama çok ucuz da değil. Peki size ne verecek dersem bir tane volkanik dağı haricinde pek bir esprisi yok. O volkanik dağın özelliği de içinde sülfürik asitten oluşan bir göl olması. İnsanları iyidir ve yabancıyı sever. Orta Amerika'ya geldiniz, vaktiniz var ve bu ülke de yol üstündeyse uğrayın. Onun haricinde pek gezilip, görülecek bir yeri yok. Bizdeki mahalle boyutunda bir ülke. O kadar küçük ama buna ters oranla bir o kadar da jet sosyete. Sürekli spor arabalar, lüks mağazalar görebilirsiniz. Denizdeyse lüks yatlar sıra sıra dizilmiştir. Amaç fiyat/performans olduğu için listenin sonlarını hakediyor. Fransa'nın Nice şehrine geldiyseniz buraya da uğrarsınız. Onun haricinde çok da bir esprisi yok. Ucuz bir ülke. Hem de bayağı ucuz diyebilirim. Ama gel gör ki bir ülke insana hiç mi bir şey vermez? Tek hatırladığım şey iyi hamburger yaptıklarıydı. Her ülkede ya da şehirde önemli bir cadde olur ve insanlar orada yürür, alışveriş yaparlar ya işte bu ülkede o cadde bile yok. Başkentinde gidebileceğiniz elle tutulur bir müzesi de yok. Öyle bir yer. Ayrıca aşırı sıcak. İlla ki bu ülkede gidilecek bir yer arıyorsanız o da Brezilya ve Arjantin sınırındaki Foz De Iguazu şelaleleri olur. Ama siz beni dinleyin burayı es geçin. Yalan yok bu ülkede sadece 3-4 günümü geçirdim. Böyle bir tespit yapmak için kesinlikle yeterli bir süre değil. Ülkede kötü hiçbir tecrübem olmadı ve sadece iki farklı şehrinde bulundum. Ama madem konumuz fiyat/performans bu pahalılığa göre listenin sonlarını hakediyor. Kaieteur şelalesi haricinde başka bir özelliğini görmedim. Ayrıca vize alırken böylesine sorguya çekildiğim başka bir ülke de olmamıştı. Konaklama ve yeme-içme gereksiz yere pahalı. Ülkeye ulaşımın da pek kolay olduğunu söyleyemem. Dünyadaki her ülkeyi göreceğim gibi bir düşünceniz yoksa burayı direkt es geçin derim. Bu kadar pahalılığıyla size deniz dalışı haricinde hiçbir şey vermiyor. Eğer sualtı ile ilgilenmiyorsanız direk burayı es geçin. Kötü bir tecrübem olmasa da insanlarının yabancılara karşı aşırı soğuk olduğunu söyleyebilirim. Vaktinizi ve paranızı başka ülkeler için harcayın. Yapacak hiçbir şeyin olmadığı ülkelerden biri daha. Ülkeye ulaşım kolay değil ve pahalı. Civar ülkelerde olsanız bile Surinam'a gitmek için çetrefilli bir yol sizi bekliyor. Eğer havayolunu kullanırsanız fiyatlar gereğinden çok yüksek. Ben dünyadaki her ülkeyi göreceğim gibi bir düşünceniz yoksa burada vakit kaybetmeyin. Yeni ülkeleri yorum yapabilecek kadar gezdikçe bu listeyi güncelleyeceğim. Tayland ilk durağımız olacak sanırım, fakat şuan zamanı değil, yılın hangi döneminde gitsek bizim için en iyisi olur yazın biraz zor geçeceği söyleniyor gezintinin. Detaylı notlar için teşekkürler. Teşekkürler yine güzel bir yazı olmuş :) çoğuna hiç gidemeyecek olsam da zevkle okudum.


4 Yıllık gezi tecrübemde gözüme takıldığı kadarıyla ülkelerin güzel yanları. İtalya: Bildiğin açık hava müze. Tarihte geziyorsun. Rusya: Eğlenmeyi çok ama çok iyi biliyorlar. Filipinler: Doğası, denizi ve plajları süper. Yabancıları seviyorlar. Bosna Hersek: Yemekler güzel. İnsanı güzel. ABD: Aradığın her şeye ulaşabilirsin. Alışveriş yapmak hiç bu kadar keyifli olmamıştı. Portekiz: Çok iyi canlı müzik yapan mekanları var. Geceleri güzel. Hong Kong: Elektronik, Bilgisayar ve Kamerayı buradan daha ucuza bulamazsın. Brezilya: Çok kibarlar. Güzel insanlar. İletişim kurmak, yeni insanlarla tanışmak çok kolay. İspanya: Sevmek için Barselona bile tek başına yeterli. Singapur: Her yer o kadar temiz ki, sokakta yat uyu o derece. Peru: Sadece Machu Picchu yeterli olsa bile tarihi yapısı çok güzel korunmuş şehirleri de var. Uruguay: Jose Mujica gibi biri zamanında ülkenin devlet başkanı olmuş. Daha ne olsun. Tayland: Kitabı her açtığında başka bir güzellik, başka bir macera. Hırvatistan: Böyle acayip şirin bir yer. Arnavut kaldırımları falan. Macaristan: Sadece Budapeşte'nin cafe ve barları için ülkeye gidilir. Paraguay: Herkes yaparız ederiz modunda, relaks. Fransa: Kız, erkek tanıştığım gençlerin hepsi acayip enerji dolu, fırlama tiplerdi. Şili: Çok iyi sokak sanatçıları var. Bolivya: Buradan daha ucuz bir ülke görmedim. Sırbistan: Bir kişilik yemek söylüyorsun, gelen porsiyonla 3 kişi doyar. Kamboçya: Angkor tapınakları burada. Ötesi yok. Macau: 233 Metre yüksekliğiyle dünyadaki sabit platformlu bangee jumping yapılabilecek en yüksek kuleye sahip. Moldova: Merkezde çok ucuza haftalık ev kiralarsın. Taksi, yeme-içme ve eğlenme ucuzdur. İyidir. Ukrayna: Kadınların güzelliği insana hayatı sorgulatır. Monaco: Jet uçağı satın almak istersen ara sokakta satış ofisi var. Katar: Her yer yeni yapılma, tertemiz. Meksika: Efsane acılı yemeklerinin yanı sıra insanları çok iyi, sıcak, misafirperver. Belize: Ada almak isteyenler için, dünyanın en kolay ada satan ülkesi. Guatemala: 4.000 Metreden önündeki aktif volkanik dağın patlamasını ve lav püskürtmesini izleyebilirsin. El Salvador: Yabancılara karşı çok iyiler, sıcaklar. Nikaragua: Tarihi şehirleri, binaları, mimarisi ve antika görünümündeki kapıları. Kosta Rika: Ülkedeki tüm hayvanat bahçeleri kapatılarak, hayvanlar sistematik bir şekilde doğaya bırakılıyor. Panama: Karayip denizindeki irili ufaklı 300'ün üzerindeki San Blas adalarına ev sahipliği yapıyor. Honduras: Dünyanın en tehlikeli şehri olan San Pedro Sula'da, gece-gündüz sürekli arkanı kontrol ederek yürüdüğün için ekstrem spor yapar gibi çok ekstrem günler yaşayabilirsin. Kolombiya: Kadınlardaki göğüs, bel ve kalça oranının daha güzel olabileceği başka bir ülke yoktur. Ülkelerin Olumsuz Yanları da ilginizi çekebilir. Her ülke için yazı yazacak kadar vaktim yok. Kolombiya'daki göğüs kalça oranı sanırım estetiktne kaynaklı. Venezuela da aynı şekilde olabilir. Hep zengin koca avındalar.


4 Yıllık gezi tecrübemde gözüme takıldığı kadarıyla ülkelerin olumsuz yanları. İtalya: Her an bir erkeği sokağın köşesinde işerken görebilirsin. Rusya: Büfeden alacağın şişe su, biradan daha pahalı. Brezilya: Sanki geceleri pek tekin değil. Bosna Hersek: Her yerde savaşın kalıntıları var. ABD: Özel araban yoksa ülkeyi gezmek eziyete dönebilir. Portekiz: O kadar iyi canlı müzik yapan mekanları var ki daha sonra başka yeri beğen miyorsun. Hong Kong: Bizim için yemek bulmak büyük sıkıntı. Arjantin: Kap kaç ya da benzeri durum yaşama ihtimalin var. Monaco: O kadar çok lüks şey görüyorsun ki fiyatların uçuk olacağı korkusuyla restorana bile giremiyorsun. Peru: Ülkede her şey ucuz, Machu Picchu'ya giriş pahalı. Tayland: Yaz sıcağı insan işi değil. Paraguay: Yapacak bir şey bulman çok zor. Fransa: İngilizce bir şey sorarsın, anlar ama Fransızca cevap verir. Bolivya: Konforlu bir gezi istiyorsan burası hiç sana göre değil. Sırbistan: Kadın, erkek herkes iri. Bir mekana girdiğinde minyon kalıyorsun. Kamboçya: Karayolu berbat. Otobüsün altı vuruyor. Macau: Kumar ve gece eğlencesinden başka hiç bir şey yok. Katar: Toplu taşıma yok gibi bir şey. Meksika: Meksika saati diye bir kavram var. 10 Dakikaya geliyorum deyip 1 saat sonra gelirler. Belize: O kadar pahalılığa göre neredeyse sana verdiği hiçbir şey yok. Honduras: Metrekareye düşen cinayet oranıyla dünyanın en tehlikeli şehri olan San Pedro Sula'ya ev sahipliği yapıyor ve bu şehir gerçekten de çok tehlikeli. Kosta Rika: O aşırı güzel olan doğal parklarına giriş ücretleri de aynı oranda aşırı pahalı. Panama: Her yerde size kokain satmaya çalışanlardan rahatsız olmaman mümkün değil. Guatemala: Hastanelerine gidersen, grip de olsan kanser de olsan aspirin verip geri gönderiyorlar. El Salvador: Kadınları derin göğüs dekoltesini aşırı seviyor. Kötü olanı ise 60 yaşındakilerin de sevmesi. Ülkelerin Güzel Yanları yazım da ilginizi çekebilir. Belçika için ne diye bilirsiniz? oraya okumaya gideceğim. hangi dile ağırlık vermem gerektiğini açıkçası bilmiyorum!


Not: Eğer bu gezim için paylaştığım ön yazıyı okumadıysanız öncelikle ona göz atmanızı öneririm. 60 günlük rotamı, yanıma aldığım eşyaları ve gezinin toplam maliyetini görmeniz açısından faydalı olabilir. Buenos Aires'ten buraya Feribot ile geçiyorum. Yol yaklaşık 1,5 saat sürüyor, bilet fiyatı 85 TL. Buraya gelmeden önce belki sevmezsin orayı demişlerdi ama Montevideo'ya giderken buradan geçeyim dedim. Ve maalesef dedikleri gibi oldu burayı pek sevmedim. Yani pek tek başına gelinecek bir yer değil. Ya sevgilinizi alıp gelin, ya da kafa dinlemeye ihtiyacınız varsa gelin. Onun haricinde tavsiye etmiyorum. 2 saat sahili ve turistik yerleri gezip bitiriyorum. Daha sonra hostelden tanıştığım iki tane Hollandalı ikiz çocukla merkeze biraz uzak bölgede olan collesiuma gidiyoruz. Normalde buraya belediye otobüsüyle gidebilirsiniz ama biz yürümeyi tercih ettik. Gidiş geliş toplam 4 saat sürüyor. Dinlene dinlene gidilir, güzel bir yol. Gerçi collesium deyince aklıma Roma'daki gibi bir şey gelmişti ama pek onunla alakası yok. İçi dışı boş bir yer. Alttaki videodan detayları görebilirsiniz. Keşke burada kalmayıp direk Montevideo'ya devam etseydim dediysem de bir gece burada kalıp ertesi gün Montevideo'ya devam ettim. Kahvaltıyı yaptıktan sonra terminale gidiyorum. Montevideo'ya otobüs bileti 30 TL yol 3 saat sürüyor. Hostelde 8 kişilik odada, kahvaltı dahil gecelik yatak ücreti 30 TL. Çantayı bırakıp hemen tekrar resepsiyona geldim. Dedim hepi topu 2 günüm var nereye gideyim, ne yapılır tavsiyeleriniz nedir? Cevapları aldıktan sonra bir harita da alıp dışarı çıktım. Görülecek yerleri gezdim. Tabi zaman daraldığı için pek rahat bir gezi olmadı. Ama ne yapalım en azından 1,5 gün burayı da görmüş olduk. Gelmeden önce Uruguay'ı daha fazla eğlenceli, hareketli ya da ne bileyim daha farklı bir yer bekliyordum. Öncelikle fiyatlar bize göre baya pahalı. Normal bir mc donalds menü bile 20-25 TL civarı. Alış-veriş deseniz keza öyle. Ülke neden bu kadar pahalı anlam veremedim. Yani gelişmişlik olarak baksanız öyle bir durumu da yok. Neyse gün boyu, önemli caddelerini, birkaç binayı ve parkı gezerek bitirdim. Akşam ise Colonia'da tanıştığım Hollanda'lı ikizlerle dışarı çıktık. Ama hafta içi Salı gününe denk geldiği için pek bir atraksiyon bulamadık. Hostel'de takılıp yemek yaptık, sohbet muhabbet derken gece 3 oldu. Sabah kalkıp tekrar şehri gezdim. Öğleden sonra ise Arjantin'e geri dönmek için yola koyuldum. Ülke hakkında yorum yapmak için 3 günün yeterli olmayacağını biliyorum ama nedense burayı pek sevemedim. Yani buraya geleceğime ya Brezilya ya da Arjantin'e giderim daha iyi. Ama olur ya bu bölgeye tekrar gelirsem hippi köyü denilen bir yer var. Vakitsizlikten oraya gidemedim. Köyün özelliği teknolojik hiçbir şey yok. Zaten her şeyden önce köyde elektrik yok. Her kes kafasına göre takılıyor ve çok relax bir yer olduğu söyleniyor. Aklımda burası kalarak Uruguay'dan ayrılıyorum. Direk feribot ile Buenos Aires'e giderseniz sadece bir şirket gidiyor ve fiyatı baya yüksek. Ben de ucuz olan Colonia Express'den bilet alıyorum. Önce otobüs ile Colonia'ya gidliyor oradan feribot ile Buenos Aires'e geçiliyor. Yani 3-4 saat zaman kaybınız var ama fiyat yarı yarı daha hesaplı. Yol 7-8 saat sürüyor, bilet fiyatı 85 TL. 2 aylık gezim bugün bitiyor. Dönüş uçağım Qatar Hava Yolları ile Buenos Aires'ten olduğu için önce Uruguay'dan Buenos Aires'e oradan da Katar aktarmalı İstanbul'a gideceğim. Tabi yazarken kolay oluyor ama Uruguay'dan başlayan dönüş yolculuğum biraz uzun sürecek. Gezi anılarını düşüne düşüne yol biter herhalde. Bu soruya cevap vermek zor. Bir ulkeyi bir haftada da gezebilirsiniz 6 ayda da. Soylediginiz ulkeler icin minimum 2 ay gerekir gibi. Hakkiyla gezilmez ama. Slmlar. bloğunuz çok iyi olmuş tebrik ederim. uruguay hakkında hep başka düşünürdüm, yazdıklarınız benim için bilgilendirici oldu. Teşekkürler. Uruguay benim için de hayal kırıklığıydı. Belki uzun süre kalıp, tecrübe etmedim ama 4 gün içinde gördüklerim ülkeyi anlamama biraz yetti diye düşünüyorum. Pahalı olması, öyle çok da görülecek pek bir yerinin olmaması... ne bileyim sevemedim bir türlü. Kesinlikte Türkiye'den kalkıp da tek Uruguay için gezmeye gidilmez, değmez. Ama vaktiniz vardır, Arjantine gitmişinizdir, e oralara gitmişken de Uruguay'a da uğranılabilir. Fazlası değil. Özellikle Uruguay'a gitmeyi düşünüyordum fakat şimdi Peru bana daha çekici gelmeye başladı. sırf turistik amaçlı değil lokal yaşantıya katılmak için uygun olabilir diye düşünüyorum. 1 haftadır bu yazı dizisinin etkisinden çıkamadım nefis bi macera. Yazilariniz cok ilham verici suan Dominik Cumhuriyetinde okuyorum buraya ugrarsaniz misafir etmek isterim.


Tuhaf gelecek belki ama bazen yolda karşılaştığım gezginler geziden sıkıldığını ve ülkesine dönmek istediklerini söylüyor. Hani çok değil ama son bir yılda 4-5 yabancı, 1-2 tane de Türk gezginden benzer şeyler duydum. Yine özel mesajla iletişime geçen bir, iki Türk arkadaşımız da benzer durumdan şikayetçiydi. Hani olur ya herşeyi bırakıp uzun bir geziye çıkacağım derseniz iki kere değil oniki kere düşünün. 3. Ayda ya da 6. ayda ya da benim gibi 11. ayda yorulup, pes edebilirsiniz. Hiçbir zaman geziyi bırakıp geri dönmeyi düşünmesem de dediğim gibi yolda bu sorunları yaşayan bazı gezginlerle karşılaştığım oldu. Kimisi aile özlemi kimisi ise umduğu tadı alamadığı için dönmek istiyordu. Ama çoğunluk, bu umduğunu bulamayanlara giriyor. Geziden beklentiniz nedir bilmiyorum ama zannetmeyin ki her daim işler yolunda gidecek. Tamam çok güzel yerler göreceksiniz, enteresan tecrübeleriniz de olacak ama oralara gidene kadar da bazen sıkıntılı şeyler yaşayacaksınız. Bazen değil maalesef genelde yaşayacaksınız. Bulunduğu geziden sıkılanlara ilk dediğim şey o şehri ya da ülkeyi direkt terket. Ne kadar güzel yer olursa olsun demek ki sana göre değilmiş diyorum. Şimdiye kadar sıkılacak pek zamanım olmadı. Çünkü gezmekten yorulsam bu sefer oturup yazı yazmam, fotoğraf ve video düzenlemem gerektiği için uğraşacak birşeyler hep buldum. Ama bulunduğum şehirden sıkıldığımda da tek bir gün bile fazladan durmayıp, rastgele başka bir şehire geçtim. Bu kendimce koyduğum en önemli kurallarımdan biridir. 1-2 gece sokakta kalmayı bile göze alın. İlla ki sokakta uyuyun demiyorum ama hiç uyumadan o geceyi dışarıda geçirmeye hazırlıklı olun. Yeri geldiğinde çok pis banyo ve tuvalet kullanacağınızı bilin. 35 derecede öğlen sıcağında sırtça bir çanta önde başka bir çantayla ucuz hostel arayacağınızı da bilin. Ortalama her 4-5 günde bir yattığınız yer, hotel, hostel ya da ev değişecek. Belki de en zor olanı bu. Bu konuyu iyi düşünüp, yola öyle çıkın. Hasta olduğunuzda yanınızda kimsenin olmayacağını bilin. Sürekli eşyalarınızın güvenliğini sağlamak zorunda olacaksınız. Bir sürü kişiyle tanışacak olsanız bile muhtemelen hiçbiri ailenizden ya da arkadaşlarınızdan biri gibi olmayacak. Çay demleyip onlarla yaptığınız sohbetin tadını alamayacaksınız. Ekonomik demiştik ya. Sürekli herşeyin hesabını iyi yapmak zorundasınız. Yemenizden, içmenize kadar herşey ekonomik olmalı. O efsane Türk kahvaltısını ve kahvesini bulamayacaksınız. Herkese selam, gerçek anlamda bunları tahmin edebildiğimizi düşünüyorum, ama siz bize sabırlı, azimli, mücadeleci hayalperest, ve maceracı olarak ayna tutuyorsunuz. bu kolay değil bence de bazı şeyleri kafasına koymuş arkadaşlar o aynaya iyi bakmalı ve gerçek anlamda düşünürken bazı şeyler hissedilmeye çalışımalı. Mehmet bey, bu tecrübelerizi o güzel vaktinizi ayırarak bizlerle paylaştığınız için teşekkür ederiz. Bence en güzeli vaktiniz ve uçak biletine verecek paranız varsa 3-6 aylık yolculuklara çıkıp dönmek. Freelance çalışan ya da sezonluk işlerde çalışan çok gezginle tanıştım. Arada gidip, para kazanıp dönüyorlar. Ya da öğretmenseniz her sene 1 ay 1 ülkeyi gezmek şahane. Bkz: Çelebi Alper. Yazdığın ilk madde hepsine bedel zaten. Normal hayatta da ne kdr az beklenti o kdr mutluluk! " Davulun sesi uzaktan iyi gelir " diye bir atasozu vardir. Isinden ayrilip uzun seyahatlere cikan pekcok kimse seyahatleri hakkinda umumiyetle iyi seyler yaziyorlar, gittikleri yerlerin ne guzel, sahane oldugunu soyluyorlar, methediyorlar. Bu gibi yazilari okuyan pekcok kimsede boyle guzel bir seyahatin hayalleriyle kendilerini hazirliyorlar. Maalesef pek nadir olarak -perde arkasi- iyi olmayan durumlar hakkinda yazilar var. Pekcok gezgin bu iyi olmayan durumlar hakkinda yazmak istemiyorlar buna sebepte onlarin seyahatlerini takip eden arkadaslarinin, ahpap ve aile efradinin onlarin hakiki durumunu bilmesini istememelerinden. Mehmet beyin yazdiklari dogru. Yukarida yazilanlara bende ilave edeyim. Hostellerde kalabalik odalarda geceleri -horlayan- bircok kimseyle kalmak pek kolay degil. Insan buna bir muddet katlanabilir fakat haftalarca, aylarca buna katlanmak zor. Tuvalete gitmek icin, dus almak icin beklemelere insan sadece bir muddet katlanir. Bunun yani sira lisan bilmemek zorunlugu var. Ne kadar muhabbet etseniz bile kendi lisaninizda oldugu gibi olmaz. Butun bu zorluklarla karsilasinca insan, kendisine " ben bunu neden yapiyorum, neden bu zorluklarla katlaniyorum " diye sormaya baslar. Ben 75 yasinda, 23 yasindan beri hala gezilere cikan bir kimseyim. Gencligimde calismak mecburiyeti oldiugu icin kisa muddetli fakat cokca seyahatler yaptim. 55 yasindan itibaren de senede 2 defa 3-4 aylik seyahatler yapiyorum. Simdiye kadar 72 ulke ziyaret ettim. Bircok ulkeye sevdigim icin birkac kere gittim. Bunun yani sira gayet iyi konustugum 5 lisan ogrendim. Insan nekadar gezmeyi severse sevsin, evine donup bir muddet rahat etmesi, dinlenmesi gerekiyor. Bu hususta yazilacak, soylenecek cok sey var fakat burada uzun olur. Dediklerinize katılmamak mümkün değil, aynı şekilde düşünüyorum, Mehmet'in sevenleri ve yakın takipçileri için bazı konuları atlıyor olabilir ama sanırım bu bir zorunluluk ve bu kadar güzel yerleri görmenin, farklı insanlar ile tanışmanın cefası olsa gerek. Ama yazıda da geçtiği üzere, bence de gezilerde sıkılıp sıkılmamak yada yorulmak, tamamıyla beklenti ile alakalı bir durum. Yazı için teşekkürler Mehmet hocam. abi, youtube da mümkün olduğunca aktif olsan keşke.. yani mutlaka fırsatın olmuyodur gezilerinde, belki de boş videolar atmak istemiyosundur, ama yolda yürürken attığın videoları bile keyifle izliyorum dinliyorum.. sen at biz izleriz yeter, keyifli gezmeler. Videolar izlenmiyor. Çok fazla vakit ayırıp izlenmediğini görünce video tarafını en arkalara attım. Olduğu kadar artık. Bu başlık, gezi blog ve forumlarında rastladıklarımın en faydalı ve hatta çarpıcısı. Tebrikler! Ben (66)ve eşim (63) emekli olduğum son üç senede kışları, 3,5 ay kadar 20 senedir geldiğimiz uzakdoğuda, yazları ise karavanımızla 4,5 ay kadar güney Avrupa ağırlıklı yani toplamda senede 8 ay yollarda geçirmekteyiz. Yukarıdaki yorumlara paralel olan bizim de tecrübemiz; bilimsel dayanağını bulamadığım dolayısı ile herkez için geçerliliğini idda edemiyeceğim "gezilerde 3 ay limiti"nin varlığı yönünde. Gezilerimizde yaşantı ve beklentilerin artık saman tadı vermeye başladığı bu bilinç halinin hep son iki haftada peyderpey ortaya cıkışını gözlemliyoruz. Bence bu fenomenin alışılmış fiziksel ve sosyal çevreye özlem, paradoks olsada "yeni"nin yeknesaklığı ve yorgunluk dışında da özgün bir dinamizmi olmalı ? Artık oğlumun 10 sene kadar önce sırtçantalı uzakdoğu ve okyanusya turundan daha fazla kalabilecek iken sadece 6 ay sonunda dönmesini daha iyi anlıyabiliyorum. Böylelikle tecrübelerimizin ışığında, iki senedir yaz gezisinin zirvesini bölünmüş olarak 1-1,5 Ay kadar evimizde geçirmek keyifli bir uygulama oldu. Dediğiniz gibi bu herkeste farklılık gösterse de benim anladığım; gezen kişiler 3 aydan sonra ya sıkılıyor ya umduğunu bulamıyor ya evini özlüyor ya da başka bir sebep bulup eve geri dönme yoluna giriyor. Genelde gördüğüm bu başka sebepler de ele avuca alınmayacak şeyler. Yani dönmek istiyor da bahane arıyor gibi. Bendeyse böyle bir durum şuana kadar hiç olmadı. Sadece 11. ayda anladım ki; soluksuz böylesine gezmek çok da kolay değil, yoruluyorsun. Şuan 13. ay da bitti, aynı tempoyla devam ediyorum. Bırakın benim ona 9 yıl, sizin ona yetişmeniz için bile daha bir çeyrek yüzyıl var önünüzde! Söylememe müsaade ederseniz, gitmediyseniz ve ilginizi çekiyorsa bence başlangıç olarak da, bir ayda Chiang Mai-Singapur rotası, güney Amerika'ya göre belki daha renkli ama kesin yine daha ucuz, kolay, kısa etaplı dolayısı ile yoğun ve keyifli olabilir ? Bu rotada sizin gibi birçok kişinin yollarda olacağını hesaplayın. Az eşya ile yola çıkmak ise çok isabetli bir karar. Benim de eşimle kışları gezerken yaptığım bir çeşit "80 litreyle devr-i alem" Ikimizinde yanında 3-3,5 ay için sadece 40ar litrelik, sonuçta ~7 kg ağırlığında sırt çantası da olabilen birer kabin çantası var. Bende en fazla 3 aylık gezilere sıcak bakıyorum. Aile özlemi yaşayabilirim yada herşey aynı gelmeye başlayabilir, bari orayıda göreyim gelmişken modu yani, o anı yaşamak tadını çıkarmak için değilde. Avrupa gibi yakın yerler uçak biletinin ucuz oldugu yerlerde 3-4 hafta gezersin ülkeye döner yine gidersin. Ama uzak doğu ve amerika kıtası sürekli uçakla ülkeye sık sık dönmek maddi olarak yıpratır. Ekonomik gücün varsa problem yok. Ben en fazla 3 ay geziye dayanabilirim sürekli mekan değiştirecemsem. Gidersin Redang, langkawi, bali gibi adalarda 10'ar gün kafayı dinlersin o zaman zaman akar geçer ama rotasızseyyamız gibi dolaşırsan zorlanırım zaten yazmış sebeplerini.


4 farklı bölgesinde bulunarak 45 günümü Venezuela'da geçirdim. Hatta 20 gün yerel bir ailenin evinde kaldım. Güvenlik problemleri ve pek de ilgimi çeken birşeyi olmadığı için başkent Caracas'a gitmedim. Ülkede bulunduğum sürece hep yerel insanlarla arkadaşlık kurarak orada ne olup bittiğini anlamaya çalıştım. Televizyon ve internetteki haberlere pek itimat etmediğim için genelde gittiğim ülkelerde bu yöntemi uyguluyorum. Zaten Venezuela'yı da gördükten sonra televizyonun tamamen bir yalan makinesi olduğunu daha da iyi anladım. Ülkedeki ekonomik kriz ve güvenlik problemleri Chavez öldükten sonra değil, öncesinde de zaten had safhadaymış. İnsanlarla konuştukça Chavez hakkında duyduklarıma ilk başta inanmakta güçlük çeksem de, sonlara doğru durumu daha iyi kavradığımı düşünüyorum. Şimdi ülkede ne olup, bittiğini canlı canlı gördüğüm ve sadece yerel insanlardan öğrendiğim şekliyle maddeler halinde yazacağım. 1- Şu an ülke aşırı güvensiz. Hele turistseniz direkt hedef olma potansiyeliniz var. O sebeple hiçbir şehrinde kamerayla çekim yapmadım. Bu güvensiz durum; bazen hırsızlık ve gasp bazen de adam öldürme şeklinde olabiliyor. Tanışıp, "daha önce başına kötü birşey geldi mi?" diye sorduğum herkesin istisnasız en az birkaç hırsızlık ya da gasp anısı vardı. Hele evinde kaldığım arkadaş 5-6 kere sokak ortasında soyulmuştu. Tanıştığım bir arkadaş ise arabasını aynı filmlerde olduğu gibi yolun ortasında çaldırmış. Adamlar silah zoruyla güpegündüz arabayı durdurup, arkadaşı aşağı atmışlar. Araba öylece elinden gitmiş. Bu denli güvensiz bir yer olduğu için; insanları dışarıda cep telefonuyla konuşurken bile görmek mümkün değil. Elbet alışveriş merkezi gibi yerlerde insanlar daha rahat hareket ediyor ama sokaktaysanız işler değişiyor. Hele ki hava karardıktan sonra hareketlerinize daha fazla dikkat etmelisiniz. Yine kaldığım evdeki diğer bir arkadaş cep telefonunu sadece evde kullanıyor, hiçbir zaman dışarıya çıkartmıyordu. Bu güvenlik sorunları yeni olan bir durum değilmiş. Chavez varken, 10-15 yıl önce bile bu sorunların olduğunu söylüyorlar. Sadece şu an biraz daha ayyuka çıkmış durumda, o kadar. Mesela aşağıdaki videodan yaklaşık 20 gün kaldığım eve nasıl girildiğini izleyebilirsiniz. Apartmanlarda yaşayanlar sanki hapishanede yaşar gibi, 4-5 tane demir kapıdan geçtikten sonra dairelerine ulaşabiliyor. Ve bu apartmanlar 20-30 yıl önce yapılmış. O sebeple aslında o yıllarda bile Venezuela'da neler olup bittiğine dair az çok bir fikir edinebilirsiniz. 2- Ekonomik sıkıntı genel olarak enflasyon yüzünden yaşanıyor. Kendi paraları bir yılda 10-15 kat değer kaybetmiş. Mesela bir yıl önce 1 dolar 50-100 bolivarken şimdi 1 dolar 1.000 bolivar ediyor. Halkın sıkıntı çekmesinin sebebiyse; maaşlarına zam yapılmaması. Mesela Türkiye'de bir yıl önce sıradan bir yemeği 20 TL'ye yerken şu an 200 TL olduğunu düşünün. 10 kat zamlanmış. Ama aldığınız maaş 1.000 TL'den sadece 2.000 TL'ye çıkmış. Yani bir maaşınızla sadece on kere sıradan bir öğle yemeği yiyebiliyorsunuz gibi. Ülkede öğretmen maaşı 65 dolar, asgari ücret ise 35-40 dolar. Bu maaşlarla yaşayabilmenin imkanı yok. O sebeple insanlar elinden geldiğince ikinci ya da üçüncü bir işi daha yapmaya çalışıyor. Ya da çoklarının yaptığı gibi ülkeden kaçma derdindeler. Latin Amerika'yı gezerken Meksika, Panama, Kolombiya ve Ekvador gibi ülkelerde Venezuelalı kişilerle çok kez tanıştım. Hepsi bu saydığım sebeplerden ötürü ülkelerini terk etmiş ve kesinlikle geri dönmek istemiyorlardı. 3- Ekonomik problemin yanısıra evlerdeki elektrik, su, gaz ve internet giderleri yok denecek kadar az. 1-2 TL'ye bunların hepsi ödenebiliyor. Bulunduğum bazı yerlerde sürekli suların kesildiğine şahit oldum. İnternetin de birçok kez çalışmadığını gördüm. Benzin ise muhtemelen dünyanın en ucuz benzini. Arabanın deposunu sadece 1 TL'ye doldurabilirsiniz. Benzin istasyonları askerlerin kontrolünde. Bazı istasyonların önünde yüz metrelerce kuyruk olabiliyor. Bunun en büyük sebebi; insanlar benzini alıp, komşu ülkelere satmaya götürüyor. Bu durum genelde sınıra yakın yerlerde oluyor. 4- Normal bir markette pirinç, şeker, kahve, yağ, yumurta ve un gibi en basit ama en önemli besin kaynaklarını bile bulmak imkansız gibi birşey. Aynı zamanda bebek bezi ve kadın pedi de bulunamıyor. Bu saydıklarımı almak isterseniz genelde karaborsaya yönelmeniz gerekir. Karaborsadaki fiyatlar; sana, bana göre yüksek gelmese de 70 dolar maaş alan birine çok yüksek geliyor. Evinde kaldığım arkadaş 1 yaşındaki bebeğini normal bezle bezleyip, kirlenince yeniden yıkayarak kullanıyordu. Marketlerde düzgün bir çikolata ya da atıştırmalık birşeyler bulmak da zor. Tek tük pastanelerde bulduklarınız da yine pahalı oluyor. Restoranlarda ise zengin menü çeşitliliği olmasa da yine de yemek bulunuyor. 5-6 dolara güzel yemekler yiyebilirsiniz. Yemek bulma konusunda bir sıkıntı yaşamadım. 5- Ülkede defalarca uzun kuyruklar gördüm. Galiba Venezuela denilince aklıma ilk bu kuyruklar gelecek. Arada sırada devlet kanalıyla pirinç, şeker, yağ ve un gibi ana besin kaynakları paket halinde halka düşük fiyattan satılıyor. Genelde herkes ya da herbir aile sadece 1-2 kilo alabiliyor. Yani paranız olsa bile gidip de 5-10 kilo pirinç alamıyorsunuz, vermiyorlar. İşte bahsettiğim kuyruklar da bu ürünleri alabilmek için oluyor. Venezuela'da bulunduğum her şehir aşırı sıcaktı. Gün içinde ortalama 35-40 dereceyi görüyordunuz. İşte insanlar sadece birer kilo pirinç, un ve yağ alabilmek için gün boyu bu kuyruklarda bekliyordu. İşin kötü tarafı; bazen gün boyu bekleseniz de sıra size gelene kadar ürünler bittiği için eli boş dönebiliyordunuz. İşte bu kuyruk mevzusu için konuştuğum herkes Chavez döneminde de yaşandığını söylüyordu. Evinde kaldığım arkadaş 2 gün tek bir sırada beklediğini bile dile getirdi. Bu bahsettiğim düşük fiyatlı ürünlerin satışını ve kontrolünü yapan kişileri/askerleri tanırsanız ürünlere ulaşmanız daha bir kolay oluyor. Yani iş biraz da bu ürünleri dağıtan kişilerin insiyatifine kalmış. Bazen o kişilerin ürünleri halka satmayıp, karaborsaya yaydığını da söylüyorlar. Her gün gördüğüm sıralardan biri ve 140 dolar karşılığı aldığım Venezuela paraları. 6- Ülkeye yurt dışından birşeyler sokmak imkansıza yakın olduğu için arabalar hep külüstür vaziyette geziyor. Yani yedek parça bulmak çok zor. Bindiğim taksilerin en az yarısında kapı kolları çalışmıyor ya da başka aksaklıklar vardı. Yedek lastik ve jant bulmak da aşırı pahalı olan şeyler. Aynı durum elektronik ürünler, beyaz eşyalar için de geçerli. Zaten ülkede kalifiye eleman bulmak da zor olduğu için evdeki bir eşyanız bozulursa yaptırması da çok zor. Yine evinde kaldığım arkadaş arızalı buzdolabı için defalarca servisle görüşmüş olsa da 3 aydır yapılmasını bekliyordu. Yani birşeyiniz bozulursa işiniz kötü. 7- Sağlık hizmetleri devlet hastanelerinde ücretsiz olsa da ilaç ve ekipman bulmak imkansız gibi birşey. İlaçlar; verdikleri petrol karşılığında Küba'dan geliyormuş. Eğer bir rahatsızlığınız varsa ilaçları da genel olarak karaborsadan tedarik etmelisiniz. Yine evinde kaldığım arkadaş bebeği hasta olduğunda gerekli ilacı Facebook'daki bir takas sayfasından bulduğunu söyledi. Birkaç kilo pirinç ve yağ karşılığında ilacı alabilmiş. Hastanelerin önünde hep askerler görüyordum. Bu durum için de; "yenidoğan bebeklerin kaçırılmasını önlemek maksadıyla" olduğunu söylediler. Hasta olduğunda devlet hastanesine gideceğine, öl daha iyi diyorlar. Özel hastanelerde 5-10 dolara muayene olabiliyorsunuz ama ilaç bulunup, bulunmadığını bilmiyorum. 8- Ülkedeki birçok fabrika şu anki hükümetin uyguladığı kötü politikalar yüzünden kapanmış durumda. Mesela hükümet yumurta üreten fabrikaya diyor ki; "ya yumurtanın tanesini 10 kuruşa satacaksın ya da üretime devam edemezsin". Fabrika sahibi; "o fiyata satmanın imkanı olmadığını" söylüyor ve mecburen fabrikayı kapatıyor. Ya da göstermelik olsun diye hükümetin belirlediği fiyattan biraz yumurta satıp, diğer ürettiklerini karaborsaya yüksek fiyattan sürüyor. Benzer durum neredeyse üretim yapan tüm fabrikalar için geçerli. O sebeple artık ülkede üretim de yapılamıyor. Ekleme: Bu maddenin nesi kötü diyorlar. Fabrikanın 5 TL'ye mal ettiği ürünü hükümet aynı fabrikanın 1 TL'ye satmasını istiyor. O sebeple ülkede üretim yok. 9- Ne derece doğrudur bilemiyorum ama Venezuela'daki bu krizin yaşanmasında Çin'in de etkili olduğu söyleniyor. Çin ülkedeki yeraltı kaynaklarına göz diktiği için yıllardır hükümete para gönderiyormuş. Ama tabi bu para hiçbir zaman halkın yararına kullanılmamış. Gelen paralar hükümet üyeleri ve hükümet yanlısı kişilere pay ediliyormuş. Ve yine bu paraların hükümetin yaptığı manipülasyon ve propagandalarda da kullanıldığı söyleniyor. 10- Ülkedeki işsizlik oranını rakamsal olarak bilmiyorum ama had safhada olduğu kesin. Bundaki en büyük sebebin yine yanlış politikalardan kaynaklandığı söyleniyor. Mesela sigortalı bir çalışanı işveren işten çıkartamıyor. Ancak işçi kendi rızasıyla çıkmalı. İşte bu sebepten dolayı işverenler yabancı birini işe almak yerine ya ailesinden ya da akrabalarından olan kişileri işe alıyor. Yani kabaca eğer ailenizde işveren biri yoksa iş bulma olasılığınız da düşüyor. 11- Ülkede uluslararası bir işlem yapmak pek mümkün değil. Turist olarak en önemlisi; banka kartlarınızı kullanamıyorsunuz. Yanınızdaki doları ise devlet kurundan bozdurursanız çok zarar edeceğiniz için mecburen yine karaborsaya gidiyorsunuz. Sınır şehirleri haricinde parayı bozduracak güvenilir kişileri de ancak yerel insanlarla tanışarak bulabilirsiniz. Yani turist olarak ülkeye girecekseniz kesinlikle yerel bir tanıdık bulmanız faydanıza olacaktır. Yurt dışına bir posta göndermek isterseniz henüz ülkeden çıkmadan kaybolma ihtimali var. Aynı şey yurt dışından gelecek postalar için de geçerli. Bazı büyük hava yolu firmaları Venezuela'ya olan uçuşlarını süresiz iptal etmiş durumda. Eğer hava yolu ile ülkeden çıkacaksanız 6-7 saat öncesinden hava alanına gitmenizin gerektiğini söylüyorlar. 12- Ülkede sistemli birşey bulmanız biraz zor. Her zaman her yerde saatlerce hatta günlerce bekelemeye alışık olmalısınız. Mesela devlet dairesine işiniz düşerse o işi bir günde yaptırma ihtimaliniz var. Ama o işinizi rüşvet karşılığında yaptırmaya da zorlanabilirsiniz. Evrak başı 15.000 bolivar(15 dolar) verdiğinizde işiniz hemen yapılabilir. Eğer rüşvet vermem derseniz o zaman "internet sitesinden işlemlerini yap" diyebiliyorlar. Ama tuhaf olan şey ise; dedikleri internet sitesi hiçbir zaman çalışmıyor. Mecburen rüşvet vermek zorundasınız. Özellikle diploma ve benzeri şekilde kilit konulardaki evraklar için işlemleri rüşvetsiz yapmıyorlar. Bu verdiğim örnek elbet ki her devlet dairesi için geçerli değil. Tanıştığım kişilerin başından geçen olaylara dayanarak bunları anlatıyorum. 13- Diploma ve benzeri evraklarınızı resmi olarak alıp, ülkeden ayrılmak isterseniz en az 1-2 ay uğraşmayı ve rüşvet vermeyi göze almalısınız. Eğer illegal yollardan ülkeden ayrılırsanız tekrar ülkeye döndüğünüzde çok ciddi sorunlar yaşıyorsunuz. Gerçi resmi yollardan ayrılanlar bile ülkelerine dönmek istemiyordu çünkü; hepsinde geri ülkeden salmazlar korkusu vardı. 14- Akşam 9'dan sonra sokaklarda insan ya da araba görmeniz çok zor. Birinci sebebi; güvenlik problemi diğer sebebi ise insanlarda dışarı çıkacak paranın olmaması. Latin Amerika insanı her halükarda eğlenmeyi, dans etmeyi, sosyalleşmeyi, parkta bahçede oynamayı sever. 2 yılımı Latin Amerika'da geçirdim. Ve bu durumun görülemediği tek yer Venezuela'ydı. 15- Venezuela halkı asker, polis ve hükümet üçlüsünden hiçbirini sevmiyor. Polisle asker de birbirini sevmiyor. Gerçi ülkede 45 gün kaldım ama sadece Ciudad Bolivar şehrinde bir iki tane polis gördüm, o kadar. Karayollarının ve havaalanlarının kontrolü anladığım kadarıyla hep askerin elinde. Sürekli asker görüyorsunuz. Askerler ise yukarıda bahsettiğim devlet dairelerindeki gibi rüşveti çok seviyor. Abartısız söylüyorum bu 45 gün içinde en az 20-25 kere asker kontrolünden geçmişimdir. Birkaç kez yabancı olduğumu anladıklarında çantamı didik didik dakikalarca aradılar. Rüşvet vermemi bekliyorlar ve onu ima ediyorlardı ama vermedim. Bir keresinde ise çok ısrarcı oldular ve beni bir odaya götürüp, "Bu şekilde geçemezsin. Seni kelepçeleyip, nezarete atmamız gerek" dediler. Blöflerini gördüm ve "Tamam, nezarete gidebiliriz" dedim. Daha fazla üstelemeyip yine beni saldılar. Askerler bu tip aramalarda marijuana ya da uyuşturucu bulmaya çalışıyor. Diğer gezginlerden duyduğum ise; bazen kendi ceplerindeki marijuanayı sanki senin çantandan çıkmış gibi gösterip, rüşvet istedikleri yönündeydi. Şu ana kadar gördüğüm en sevimsiz askerler Venezuela'daydı. Zaten yerel halk "askere sakın soru sorma, onlar senin arkadaşın değil, görmezden gel" diyorlardı. 16- Pazar günleri bazı meydan gibi yerlerde bit pazarları kuruluyor. Sabah 4'de insanlar burada tezgah açmaya başlıyorlar. Satıcıların çoğu evlerindeki eski eşya ya da kıyafetleri satmaya çalışıyor. Hepsi sıradan senin, benim gibi insanlar. İşleri satıcılık değil. Maksat kullanmadıkları şeyleri paraya dönüştürmek. 17- Venezuela gezim süresince hiçbir evde LCD TV görmedim. Hepsi 37 ekran eski televizyonlardı. Yine aynı şekilde hiçbir çocuğun elinde akıllı telefon ya da ipad benzeri şeyler de görmedim. Bırakın çocuğu büyükler de bile o bilindik markalı akıllı telefonları görmek çok zor. 18- Alışveriş merkezlerine de gittim. Mağazalar açık olsa da alışveriş yapanları pek gördüğümü söyleyemem. İnsanlar serinlemek ya da vakit geçirmek için buralara gidiyor. Pastane ya da bazı marketlerde bulunan çikolata, diş macunu gibi ufak ama Venezuela için değerli olan şeyler özel bölümlerde satılıyor. O rafların olduğu yerlere siz giremiyorsunuz. Görevli istediğiniz ürünü size uzatıyor. 19- Gördüğüm kadarıyla ülkede ciddi bir nakit problemi var. Bankamatikten bir günde en fazla 1-2 bin bolivar(2 dolar) çekebiliyorsunuz. Gişeye giderseniz daha yüksek tutarları çekmek mümkün ama bazen bankalar hiç para vermiyor. Alışveriş yaparken bankamatik kartınızı kullanıyorsunuz. Ama işin kötü tarafı; ki bunu defalarca yaşadık; sistem olmadığı için pos cihazları bazen çalışmıyor. Saatlerce çalışmasını beklemen gerekiyor. Yani paran var ama bankadan çekemiyorsun, pos cihazı da çalışmıyor. Böyle berbat bir durum. 20- Eğer Chavezci yani 'Chavista' ya da şu anki devlet başkanı Maduro'yu destekliyorsan hayat senin için biraz daha kolay olabilir. Evin güvenlidir. Aradığın yiyecekleri daha kolay bulabilirsin. Hatta yiyecekler kapına kadar gelebilir. Yani Venezuela'da yaşamak istiyorsan hükümeti desteklemek zorundasın. Kesinlikle eleştirmen bile sıkıntıdır. Bazen insanlarla dışarıda bu konuları konuşurken, kısık sesle, sağa sola bakarak konuşuyorlardı. Kimse görmesin, duymasın diye. Şaşılacak bir durum... Daha da şaşılacak şey ise; tanıştığım onlarca kişiden biri bile ne Chavez'i ne de şu anki devlet başkanını seviyordu. Hatta nefret ediyorlardı. Ülkenin bu hale gelmesinden tamamen Chazvez'i sorumlu tutuyorlar. "Ee mitinglerde yüzbinlerce insan görüyorduk, seçimlerde hep birinci çıkıyordu" dediğimdeyse; "Tüm seçimlerde manipülasyon vardı, hiçbiri gerçek sonuçlar değildi. Mitinglerdeki insanlar da paralı kişilerdi" dediler. Şu anki başkan Maduro için de aynı şeyi söylüyorlardı. Mesela benim de Venezuela'da olduğum sırada, 1 Eylül günü ülke çapında çok büyük hükümet protestoları yapıldı. Aynı gün başkan Maduro'da kendi mitinglerini yaptı. Belki de yüzbinlerce insanı toplamıştı. Gidenlerin çoğu; "Yemek dağıtıldığı ve genelde de kişi başı 10-20 bin bolivar(10-20 dolar) verildiği için gittiler" deniyor. "İnsanlar aç. O para için gün boyu mitingde durur" diyorlar. "Ee o kadar para nereden geliyor?" dediğimdeyse o zaman da yukarıda bahsettiğim Çin örneğini veriyorlardı. Yıllardır bu olaylar tekrar ettiği için gençler artık hayatlarından bezmiş ve hepsi ülkeden kaçmanın peşinde. Evinde kaldığım arkadaşın babası kanser. Adamın 4-5 yıl daha bir ömrü kalmış. Kızına "ülkeden kaç, kendini ve çocuğunu kurtar" diyordu. Kızının ülkeden çıktığında tekrar geri dönmeyeceğini bildiği halde. 21- Gençlerle bu tip konuları konuştuğumda "İşte sosyalist devletin sonuçlarını gör" diyorlardı. Tanıştığım bir kaç kişi son yıllarda 10-15 kilo zayıflamış ve buna 'Maduro Diyeti' sebep oldu diyordu. Gerçekten de yiyecek bulamadıkları için bu kadar zayıflayanlar vardı. 22- Chavez'in Küba'yı çok sevdiğini ve Venezuela'dan çok Küba'da durduğunu söylüyorlar. Komplo teorisi gibi geldi bana ama; Fidel Castro'nun Chavez'i sevmediğine, hatta Chavez'in ölümü için de Fidal Castro'nun azmettirici olduğuna inanıyorlar. Buna delil niteliğinde de; "Chavez'in Küba'da öldüğünü ve daha sonra Venezuela'ya getirildiğini" söylüyorlar. Chavez'in bu kadar çok Küba'ya gidip gelmesini hem tedavisine hem de uyuşturucu ticaretine bağlıyorlar. Tabii bunlar çok ağır ithamlar. Derinlemesine araştırmak lazım. Beni aşan bir durum. 23- Siyasetten bu kadar konuştuktan sonra herkese olmasa da birkaç kişiye "Che Guevara'yı seviyor musun?" diye sordum. "O bir katildi. Katili niye seveyim!" diye cevap verdiler. 24- Bazı konuştuğum kişilere; "Venezuela'daki bu sıkıntılara ABD sebep olabilir mi?" diye sordum. Hepsi de "Siyasilerin yanlış politikaları ülkeyi bu hale getirdi. ABD ile ne ilgisi var" minvalinde şeyler söylüyordu. 2012 yılında İtalya gezimde bir hostelde iki Venezuelalı gezginle tanışmıştım. Ayak üstü Chavez'i sorunca ikisi de sert bir şekilde sevmediğini söylemişti. O zamanlar bu duruma pek anlam vermemiştim. Daha sonra bir çok Latin Amerika ülkesinde Venezuelalılarla yine tanıştım. Venezuela'yı gezerken de onlarca kişiyle konuştum, bazılarıyla da arkadaş oldum. Bir Allah'ın kulu bile Chavez'i sevdiğini ya da sempati duyduğunu söylemedi. Bütün bunları gördükten sonra yazının başındada dediğim gibi; ülke ayırt etmeksizin hiçbir televizyon kanalının haber bültenlerine inanmıyorum. O kutu; evlerimizin içine girmiş bir yalan makinesidir. Olayları abarttığımı düşünenler olabilir. Gelip Venezuela'da bir ay yerel insanların evinde kalın, ne olup bittiğini anlayın derim. Paranız varsa Venezuela'da bir nebze olsun yaşanabilir. Ama yerel halk gibi yaşam sürmek Türkiye'de yaşamış biri için imkansıza yakın. Marketteki kasiyerin önünde 5 dakika bile bekleyemeyen bizler, her gün her yerde sıra bekleyerek yaşayamız. Yazdıklarım ansiklopedik bilgiler değil, tamamen tanıştığım kişilerin anlatmasıyla öğrendiğim şeylerdir. Evinde kaldığım, doğum günü partisine katıldığım ve evlerini ziyaret ettiğim kişilerden bahsediyorum. "Bu kadar kötü şeyden sonra hiç mi iyi birşey yok?" diyenler için; yok arkadaşlar. Gerçekten yok. Venezuela insanı klasik Latin Amerikalılar gibi sıcak olsa da sanırım artık bu olaylar yüzünden onlar da başkalaşmış. Evlerine gittiğinizde iyiler ama sokakta mutlu birini görmek imkansız. Turist olarak olaya bakılırsa Venezuela'da gidilecek üç tane önemli yer var. Margarita adası başta olmak üzere Karayip tarafı, 'Kayıp Dünya' olarak bilinen Roraima Dağı ve tabiki dünyanın en yüksek şelalesi olan Angel Şelalesi. Benzer adalarda daha önce çok bulunduğum için Karayip bölesini es geçerek Roraima Dağı'na çıktım ve Angel Şelalesi'ne gittim. Bu iki yer için bile kalkıp Venezuela'ya gelmeye değer. Ama biraz geniş vakit ayırmalısınız ve yerel birini de tanıyorsanız işler daha kolay olur. Bu yazdıklarım 45 günlük Venezuela gezimde; makine mühendisi babanın, haftanın 7 günü sabah 8 gece 11 çalışan garsonun, üniversite öğrencisinin, annelerin, bakkalın, taksicinin, tezgahtarın, Ekvador'daki bir petrol şirketinde yönetici olarak çalışan Venezuelalının, Panama'da kasiyer olarak çalışan başka bir Venezuelalının ve daha saymadığım birçok kişinin yaptığı yorumlardan bir harmandır. Yazıda tek kendi yorumum; son paragrafdaki gezilecek yerlerle ilgili olan bölümdür. Ne Che'yi ne Chavez'i internet siteme konu etmem. Mevzubahis Venezuela ise mecburen bu kişiler konuya dahil oluyor. Bu kadar fanatiği olan Che ve Chavez hakkında olumsuz söylenenleri yazıp, risk almam; gördüklerimi, yaşadıklarımı artısına, eksisine dokunmadan anlatma tarzımdandır. Giden gitsin, kalan sağlar bizimdir. Evet böyle bilmiyorduk. Caracas'ta yaşayan bir arkadaşımın yaşam tarzı takip ettiğim kadarıyla tam tersi. Ulaşabilirlikleri çok fazla.