2 Ayımı geçirdiğim Ekvador hakkındaki tek nefeslik görüşüm. Kendi para birimi yoktur ve Amerikan doları kullanılır. Komşu ülkelere göre biraz pahalıdır. Coğrafi olarak küçük görünse de dağlık bölgeler olduğu için gezilip görülecek yerlere gitmek uzun sürer. Ekvator çizgisinin bu ülkeden geçmesiyle ünlüdür. Bizden vize istemez. Ülkede orta kesim yok denecek kadar azdır. Dışarıda akşam yemeği yemek istersen ya 8-9 USD verip normal bir restoranda yiyeceksin ya da 2 USD'ye sokak pazarlarından yiyeceksin. Yani genel itibariyle ben 4-5 USD'ye normal bir akşam yemeği yiyeyim diyemezsin. Amazon ormanlarına yakın bölgelerde hiç el değmemiş Huarani yerlileri vardır ve onlarla iletişim kurmak mümkün değildir. Bölgelerine giren yabancıları direkt öldürürler. Yine Amazon kıyısındaki yerlerde petrol rezervi vardır ve ülke ekonomisine katkı sağlar. Tiyatro ve sinema pahalıdır. Büyük şehirler hariç insanları sıcaktır ve yabancıyı sever. Sokaklarında başıboş gezen çok fazla cins köpek vardır. Dünya üzerindeki güneşe en yakın nokta; Ekvador'da bulunan Chimborazo dağının zirvesidir. Bu anlamda Everest'ten bile daha yüksektir. İnternet çok pahalı ve yavaştır. 5 USD'ye kahve içtiğin cafede internet hizmeti olmayabilir. İşletmelerde turist ya da müşteri memnuniyeti sıfırdır. Hatta bir restoranda yemek yerken arta kalanları paket yaptırmak istersen ekstra paket ücreti bile isterler. Ekvador'da herşey ekstra ekstra ücrete tabidir. Cepçilik, hırsızlık ve kapkaç olayları şu ana kadar gittiğim tüm ülkelerden daha fazladır. Tanıştığım 9-10 tane gezgin arkadaşımın burada hırsızlıkla ilgili kötü anıları vardır. Yabancılar için belediye otobüslerinin kalabalık olduğu anlarda kesinlikle kullanılmaması tavsiye edilir. Başkentteki kaldıramlarda yürüyen insanların bile sırt çantalarını önlerini alıp, sımsıkı sarılarak yürümelerinden işin ne boyutta olduğunu anlayabilirsin. Gitmemiş olsam da Galapagos adaları gibi dünya üzerindeki en nadir yerlerden birine sahiptir. Tek Ekvador'u görmek için Türkiye'den kalkıp gitmek lüks kaçsa da yanına Peru ya da Kolombiya eklenerek doyurucu bir gezi yapılabilir. Fiyat/performans oranı orta karardır. Bizim bildiğimiz anlamda bir kışı yoktur. Aşırı yeşil bir ülkedir. Şehir merkezlerinde bile devasa büyüklükte parkları vardır. Taksi ucuzdur. Televizyonlarında Türk dizileri çok yaygındır. Neredeyse kadınların hepsi Fatma Gül'ü bilir. Klasik Latin Amerika rahatlığı onlarda da görülür. Kimi restoran sadece akşam 7 den sonra açılırken en işlek caddedeki bazı cafeler bile öğleden sonra akşama kadar kapalı olabilir. Pazar günleri AVM'ler hariç yemek yiyecek açık yer bulmak zordur. Yemeği geçtim pazar günleri turistik yerlerdeki turizm acenteleri bile kapalıdır. Ana dilleri İspanyolca olsa da yerli halkın kullandığı farklı diller de vardır. Şaşılacak kadar çok outdoor ürünleri satan mağaza görebilirsin ama hepsi de pahalıdır. Hava bulutlu olsa da arada bir bile kendini gösteren güneş fena yakar. O sebeple güneşten korunmak için şemsiyeyle gezenleri görmek mümkündür. İyi kahve ve kakao üretirler. Çoğu Latin Amerika ülkesinde olduğu gibi burada da uyuşturucu satışı yaygındır ve uyuşturucu trafiğinin aktığı bölgeler vardır. Guine pig diye hamster benzeri bir hayvanı kızartıp yerler ve bu geleneksel yemekleridir. Halen aktif yanardağları vardır. Kasaba ve ilçe gibi yerlerde erkeklerin yanısıra kadınlarda bile fötr şapka görebilirsin. Ülkeyi bir kere gezdikten sonra tekrar geleyim demezsin. Yine güzel bilgiler, kısa bir süre uzak kalacağının bilgisini vermiştin, sabırsızlıktan eski yazılara tekrardan gözatıp not alıyorum yeniden :) yeni yazılarını merakla bekliyoruz. Bu tatilde ücretsiz evinde kaldığınız insanların bu işten herhangi bir çıkarı var mı? Yoksa sadece yardım amaçlı mı tanımadıkları insanları gasp, hırsızlık, cinsel saldırı gibi tehlikelerle evlerine alıyorlar? Bir insanın profilinde ne kadar iyi referans olursa olsun bu riskler her zaman var bence.


Benim gibi Kolombiya'dan karayoluyla geçerseniz Kosta Rika ya da Panama'ya geçişlerdeki gibi bir sorun yaşayacağınızı sanmıyorum. Herhangi bir uçak bileti ya da nerede kalacaksın gibi şeyler sormadılar. Türk vatandaşlarından vize istemeyen Ekvador'da 90 gün kalabilirsiniz. 2 Ayımı geçirdiğim Ekvador'da alttaki rotayı izlemiştim. Ülke ufak ama hep dağlık olduğu için yolculuklar biraz uzun sürebiliyor. Ekvadora girdikten sonra otobüs terminaline dolmuş ya da taksiyle geçebilirsiniz. Sınırda tanıştığım 2 gezginle beraber toplam 3 USD'lik taksi ücretini bölüşmüştük. Terminalden İbarra'ya ise otobüsle 3 USD'ye gittim. İbarra pek turistik bir yer olmasa da konaklama alternatifleri çok. Yalnız Ekvador'da şöyle bir durum var; neredeyse her otelin tabelasında hostel yazıyor. Ama içi aslında bildiğiniz otel, odalar paylaşımlı vs. değil. Yani Ekvador geziniz süresince bu hostel tabelalarına çok takılmayın. Ben özel odalı bir hostelde gecelik 8 USD'ye kalmıştım. İbarra merkezinde ve çevresinde pek yapacak birşey bulamadım. Aslında civarda birkaç köy vardı ama Otavalo'ya gideceğim için onları es geçtim. Eğer ben ülkedeki her şehri göreceğim gibi bir düşünceniz yoksa buraya hiç uğramayın. İbarra'dan Otavalo'ya 2,5 USD ödeyerek otobüsle geçtim. Köylü halkın şehir merkezinde açtığı pazar ve sadece cumartesi günü kurulan hayvan pazarı ile Otavalo Ekvador'un en turistik yerlerinden biri. Tabi bunun etkisiyle de konaklama alternatifleri çok ve fiyatları da orta karar. Bulduğum düzgün bir otelde paylaşımlı oda 10 USD iken özel odada 15 USD'ye kalmıştım. Gün boyu ve akşamları meydanda kurulan sokak pazarlarından yöresel yemekleri çok uygun fiyatlara yiyebilirsiniz. Burası için köyün ufak şehirleşmiş hali diyebilirim. Heryerde yöresel kıyafetli kadınları görebilirsiniz. Hatta tüm Ekvador gezim boyunca Guamote şehrinden sonra buradaki kadar geleneksel kıyafetli kimseyi görmemiştim. Eğer fotoğrafa ilginiz varsa burası sizi fazlasıyla tatmin edecektir. Hayvan pazarı cumartesi günleri sabah 6'da kuruluyor ve öğlen 10-11'e kadar devam ediyor. Ne kadar erken giderseniz o kadar çok şey görebilirsiniz. Ve insanlar genelde fotoğraf çekilmesine de karşı değiller. Pazarlarda duruma göre sattıkları meyvelerden ya da ufak hediyelik eşyalardan alırsanız fotoğraf çekme konusunda sıkıntınız olmaz. Ekvadorun geleneksel yemeklerinden biri altta fotoğrafını gördüğünüz hamster benzeri bir hayvandan yapılıyor. Daha doğrusu onu bildiğiniz tavuk gibi kızartıp yiyorlar. Adı bazı yerlerde cui bazı yerlerde gine domuzu olarak geçiyor. Daha önce Peru'da yemiştim. Bildiğiniz tavuk gibi bir tadı var. Pazarda sürekli bu hayvanların satıldığını görebilirsiniz. Yine pazarda başka çeşit hayvanları görecek olsanız da buraya öyle büyük beklentilerle gelmeyin derim. Merkezdeki pazar ise normalde her gün kuruluyor ama cumartesi günleri tüm sokaklar tezgahlarla doluyor. Otavalo'ya muhakkak cuma gününden gelip, haftasonunu burada geçirin. Zaten 3 gün burası için yeterlidir. Eğer vaktiniz kısıtlıysa iki gün de yeter. Zamanınız varsa buraya 3 gün ayırın derim. Otavalo'dan başkent Quito'ya 2,5 USD vererek otobüsle geçtim. Ekvador'un en tehlikeli şehirlerinden birine geldik. Başkent Quito maalesef turistler için biraz güvensiz. Kimse canınıza kastetmez ama malınıza göz dikebilirler. Tanıştığım birçok gezginin burada kötü tecrübeleri vardı. Çoğu belediye otobüslerindeki yankesiciler yüzünden cep telefonu ve cüzdanını çaldırmış. O sebeple Quitoda kalabalık saatlerde kesinlikle belediye otobüsünü kullanmayın. Hatta kaldığım hostelin sahibi yabancıysan burada otobüse hiç binme diyordu. Ekvador'daki güvenlik problemlerinden biri de benzer şekilde şehirlerarası otobüslerde yaşanıyor. Sık olmasa da, yine bir gezginin sırt çantasını otobüsün bagajından çalındırdığını öğrendim. O sebeple çantanızı bagaja verirken etiket alıp, görevliyi de sıkı sıkı tembihleyin. Birşey olmaz, çalınmaz di mi gibisinden. Eğer yol uzunsa ve uyuyacaksanız yanınıza aldığınız çantayı da kesinlikle bacaklarınızın arasına koymayın, kucağınızda dursun. Zaten diğer koltukta oturan yerel insanların da çantalarını kucaklarına alıp yolculuk yaptığını görünce ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınız. Hazır konusu açılmışken gitmemiş olsam da Ekvador'un daha tehlikeli şehri olarak Guayaguil biliniyor. Oraya da gidecekseniz şehre varışınız kesinlikle geç saatlerde olmasın. Başkent Quito için 2.850 metrelik rakımıyla dünyanın en yüksek rakımlı başkenti deniliyor. Bu yüksekliğin tabi dezavantajları da var. En ufak bir yokuş çıkarken yorulup, nefes nefese kalabilirsiniz. Hatta bünyeniz yükseklik konusunda hassassa bu rakıma alışana kadar baş ağrısı da çekebilirsiniz. Bende baş ağrısı gibi şeyler olmamıştı ama tanıştığım başka bir gezgin arkadaş bir hafta baş ağrısı çektiğini söyledi. Quito yeni ve tarihi şehir merkezi olarak ikiye ayrılıyor. Konaklamanızı kesinlikle yeni şehir merkezinde yapın. Çünkü eski şehir merkezinde akşamları gidilecek pek bir yer yok ve o bölgeler hava karardıktan sonra biraz tehlikeli oluyor. Ben 3-4 gün eski şehir merkezinde daha sonra ise yeni şehir merkezinde kalmıştım. Her iki tarafta da hostel ve otel alternatifi çok. 8-15 USD arasında düzgün yerler bulabilirsiniz. Tarihi şehirde çok fazla müze, kilise ve görülecek eski binalar var. Komple bir gün buraya ayrılabilir. Hatta vakit varsa iki gün ayırıp daha rahat gezebilirsiniz. Buradaki geziniz bittikten sonra tekrar eski şehir merkezine gelmenize pek gerek kalmaz. Üstteki fotoğraflar eski şehir merkezinden. O tepedeki heykelin oraya gitmek isterseniz kesinlikle taksiyle gidin, çünkü oraya yürüyerek gitmek yabancı için çok tehlikeli deniliyor. Yeni şehir merkezi ise bildiğiniz modernleşmiş bir kent gibi. Alışveriş merkezleri, cafeler, restoranlar ne ararsanız var. Gece hayatı ise Plaza Foch denilen meydan ve onun etrafında çok hareketli. Zaten neredeyse bütün hosteller de bu meydan civarında. Bar, cafe, restoran ve disko gibi yerlerde fiyatlar ucuz olmasa da öyle çok da pahalı değil, orta karar diyebilirim. Tabi Quito'ya gelmişken ekvator çizgisinin olduğu yeri görmemek olmaz. Merkezden 2 belediye otobüsüyle gidiliyor olsa da en güzeli benim yaptığım gibi yanınıza birkaç gezgin daha bulup taksiyle gitmek. Toplu taşımayla giderseniz yol yaklaşık 2 saat sürüyor. Yalnız burada şöyle tuhaf bir durum var; ekvator çizgisinin olduğu yere zamanında ufak bir kule ve çevresine de turistik amaçlı birkaç bina yapılmış. Ama günümüz teknolojisiyle ölçüldüğünde gerçek ekvator çizgisinin aslında buradan birkaç km uzakta olduğu anlaşılıyor. Zaten daha sonra oraya da müze ve birkaç bina yapılmış. Oraya gittiğinizde isterseniz ekvator çizgisi deneylerini yapabiliyorsunuz. Bu deneyler için "tamamı yalan dolan, 20-30 cm ileri git, geri gelle bu tip etkiler alınamaz" denililiyor. İnternetten yaptığım araştırmalar da hep bu yöndeydi. O sebeple konu hakkında halen kafam karışık. Ama doğru ekvator çizgisinin oraya gidip bu deneyleri yapan kişiler kesinlikle gerçekti diyor. Ben oraya gitmedim, bilmiyorum. Quito civarında yanardağ, şelalele ve göl gibi gidilecek çok fazla yer var. Birkaç turizm acentesine uğrayıp bu yerler hakkında bilgi alabilir, daha sonra ilgi alanınıza göre kendi planınızı kendiniz yapabilirsiniz. Zaman probleminiz varsa acentelerden tur almak faydalı olur. Ama bilin ki o zaman yapacağınız gezi kendi başınıza gitmenize göre daha pahalıya malolacaktır. Tabi bir de meşhur Galapagos adası var. Quito'da her turizm acentesinin camında Galapagos'a son dakika bileti gibi şeyler görebilirsiniz. Eğer bu adaya gitmek istiyorsanız iyi plan yapmalısınız. Benim çok ilgi alanıma girmediği için gitmeyi pek düşünmedim ama adayı gezmiş kişilerden bilgi almayı da ihmal etmedim. Kimisi beklediğim gibi değildi derken kimisi çok beğenebiliyor. Genel kanı ise; Galapagos adasına gidip, oraları hakkını vererek gezmenin pahalı olduğu yönündeydi. Çünkü adaya gitmekle iş bitmiyor. Adadan sonra civar adalara ya da sualtı zenginliğini ve sadece oraya has hayvanları görmek için tur satın almalısınız. Ve o turlar için de hiç ucuz deği deniliyor. Sürekli hesap kitap yapmaktan gezinin tadı kaçtı diyenler de var. Benim anladığım en güzeli bir tur acentesinden gerçekten de bir son dakika bileti bulup, paket turu satın alarak gitmek. Sonrasında sürekli acaba şu turu mu alsam yoksa öbürünü mü alsam gibi şeyler düşünmek zorunda kalmazsınız. Sonuç olarak benim bu işten anladığım; iyi bir Galapagos gezisi için en az 1.200-1.500 USD'yi gözden çıkarmalısınız. Ama dediğim gibi ben gidip tecrübe etmedim. Sadece gidenlerin bana anlattıklarıyla olayı yorumluyorum. Ülkenin aşırı yeşil olması başkent Quito'ya da yansımış durumda. Şehrin ana merkezi dahil heryerde kocaman parklar var. Hatta kimi parklar özel olarak gidilip görülmeli. Buralar için bile birgün ayrılabilir. Diğer bir detay; Ekvador'da genelde orta sıcaklıkta bir hava var. Ama eğer güneş altında kalırsanız anında güneş yanığı olabilirsiniz. O sebeple ya koruyucu krem kullanın ya da yerel halkın yaptığı gibi şemsiyeyle gezin. Çünkü hafif bulutun arasından görünen güneş bile fena yakıyor. Quito'da iki tane otobüs terminali var ve ikiside şehir merkezinden çok uzak. Gideceğiniz şehir nereyse ona göre hangi terminalden otobüslerin kalktığını öğrenip öyle gidin. Yani ne olsa kocaman terminalden otobüs vardır diye düşünürseniz 40 km'lik yolu teperek bir terminalden diğerine gitmek zorunda kalırsınız. Benim yaptığım gibi hataya düşüp, akılsız başın derdini ayaklarınıza çektirmeyin. Doğru terminalden Banos şehrine 2 USD'ye gittim. Quito daha güzel gibi, Otovalo beni şaşırtmadı, yanlı hatırlamıyorsam orada satılan hayvanın adı gine domuzu bir arkadaşımda vardı sevimli bir hayvan.


Burası da yine Ekvador'un en turistik yerlerinden biri. Ufak bir kasaba düşünün ve o kasaba etrafında gezilip görülecek, turistik atraksiyonların yapılabileceği bir sürü yer olsun. İşte Banos böyle bir yer. Bölgede bir çok otel ve hostel alternatifi var. Şöyle bir detay da vereyim; paylaşımlı hostel odaları 10 USD iken aynı fiyata özel odalı hostel ya da otel de bulabilirsiniz. Banos'da kaldığım süre boyunca 10 USD'ye özel banyolu bir odada kalmıştım. Bunu atlamayın ve şehire indiğinizde tek tek otelleri araştırın derim. Civardaki hemen hemen heryeri kendi başınıza gezebilirsiniz. Ama rafting gibi ekstrem sporlar yapmak isterseniz mecburen tur satın almalısınız. Buraya yarım saat mesafede olan Pailon Del Diablo şelalesinden başlayalım. Fotoğraflarda da gördüğünüz gibi fantastik bir yer. Muhakkak uğranmalı. Terminalden kalkan otobüslerle 1 USD'ye gidebilirsiniz. Şelalenin iki tane farklı girişi var. Üst tarafdaki giriş ücretsiz, diğeri ise 2 USD. Girişler birbiriyle bağlantılı değil, o sebeple iki tarafı da gezin derin. Buraya yarım gününüzü ayırabilirsiniz. Yanınıza yağmurluk almayı unutmayın. Yine merkezden kalkan dolmuş gibi üstü açık otobüslerle o meşhur salıncağın olduğu ağaç eve de gidebilirsiniz. Ya da başka birkaç gezgin daha bulursanız taksiyle gitme alternatifini de unutmayın. Ağaç evin olduğu bölgeye giriş 2 USD. Ortalama yarım gününüzü de buralarda geçirebilirsiniz. Salıncakta sallanmak ücretsiz. Eğer kalabalıksa biraz sıra beklersiniz o kadar. Yakın civarlarda Banos'u tepeden görebilecek manzara noktaları da var. Şanslıysanız hava açık olur ve karşıdaki yanardağı da görebilirsiniz. Ama Banos'u bulutsuz görmek çok çok ufak bir ihtimaldir. Buradan Riobamba şehrine otobüsle 2 USD'ye geçtim. Eğer Ekvador'un en yüksek dağı Chimborazo dağına tırmanmak gibi bir düşünceniz yoksa bu şehre kesinlikle uğramayın. Yapacak hiçbir şey yok. Bahsettiğim dağın tuhaf bir özelliği var. Dünyanın yapısı itibariyle yeryüzü üzerindeki güneşe en yakın nokta; Chimborazo dağının 6.310 metrelik zirvesi oluyor. Yani bu anlamda Everest zirvesinden bile daha yüksek. Ama deniz seviyesine göre bakarsanız tabi ki Everest ile kıyaslanamaz. Riobamba'dan Cuenca şehrine 8 USD'ye otobüsle geçtim. Ekvador'un en tarihi şehirlerinden biri. Benim şansıma buraya geldiğimde şehrin heryerinde yol çalışması vardı ve o yüzden Cuenca'nın tadını pek alamadım. Genel itibariyle klasik eski bir Latin Amerika şehri diyebilirim. Eğer bu kıtada daha önce gezdiyseniz muhtemelen benzer şekilde birçok şehir görmüşsünüzdür. O yüzden Cuenca'ya gelirken öyle büyük beklentilerle gelmeyin. Şehri ortadan ikiye bölen bir nehir var ve akşamları gençler bu nehir civarında takılıp, eğleniyor. Buralarda güzel vakit geçirebilirsiniz. Onun haricinde Ekvador'un en güvenli şehri Cuenca deniliyor. Gerçekten de burada bulunduğum 2 gün süresince en ufak bir tedirginlik hissetmedim. İlk gün bir hostelde 9 USD'ye sonraki gün ise bir otel odasında 14 USD'ye kaldım. Konaklama alternatifleri çok olduğu için kesenize göre bir yer muhakkak bulursunuz. Buradan Guamote şehrine otobüsle 7 USD'ye geçtim. Normalde bu şehirde turistik hiçbir şey yok. Hatta sadece 2 tane otel var o kadar. Geceliği 15 USD'den 3 gün kaldığım otelde benden başka kimse yoktu. Dışarı çıktığımda otelin dış kapısını kilitliyorlardı. O derece yabancısız, turistsiz bir yer. Ama burayı benim için güzel yapan şey; neredeyse herkesin geleneksel kıyafetleriyle gezmesi. Guamote'ye şehir dense de aslında bizim bildiğimiz anlamda köyden farksız bir yer. Civarda biraz yerlileri arayıp, kültürlerini görmek istesem de genel itibariyle herkes modern hayata geçtiği için öyle bir yerli grubunu bulamadım. Yerel halktan bir rehber ayarlayıp merkezden uzaktaki birkaç köye gittim ama diğer ülkelerde bulduğum yerliler buralarda yoktu. Merkezde kurulan pazar ilginiz çekebilir. Bu kadar renkli insanların olduğu bir pazarı kolay kolay başka yerde bulamazsınız. Guamote'den Banos'a geri dönmek için anayolda otobüs beklerken o sırada San Pedro De Alausi tarafına bir otobüs geldi ve hiç hesapta yokken oraya gittim. Otobüs ücreti 2 USD. Bu şehri biraz özel yapan şey; şeytan burnu dedikleri bir yamaca sahip olması. Oraya da çok eski bir tren hattı üzerinden gidiliyor. Ama bana pek enteresan gelmediği için gitmedim. Şehre gelme sebebim yine belki birkaç yerli grubu bulurum diyeydi ama aradığım tarzda birşey bulamadım. Benim tavsiyem bu şehri de direkt es geçin. Amazon bölgesini komple nehir üzerinden geçmeyi planladığım için yavaş yavaş Ekvador'un Amazon kıyılarına doğru gitmem gerekiyordu. Önce Banos'a oradan da Puyo şehrine gittim. Buralarda yabancıyı çekecek hiçbir şey yok. Her iki şehirde de birer gece kaldım ama ikisi de benim için zaman kaybıydı. Bir iki rafting alternatifiniz var ama sıradan bir rafting için buralara gelmeye kesinlikle değmez. Tena'dan Beaza'ya 4 USD'ye otobüsle geçtim. Buraya gelmemin sebebi; Ekvador'un en yüksek şelalesi olan San Rafael'i görmek içindi. Şelaleye en yakın ve konaklama alternatifi olan tek yer burası olduğu için bir gecemi Beaze'de geçirdim. Sabah kalkıp San Rafael şelalesine ilk bulduğum otobüsle 3 USD'ye gittim. Şelale 140 metre yüksekliğinden aşağıya akıyor ve debisi çok yüksek. Güzel tarafı videodan da izleyeceğiniz gibi önünde sürekli bir gökkuşağı var. Yalnız buraya kendi imkanlarınızla gelmek harbiden çok zor. Otobüs sürekli bulunmuyor. Bölge çok sakin, yemek yiyecek bir tane yer bile yok. Şelale güzel ama bu zorlukları göze alıyorsunuz gidin derim. Yoksa es geçin. Yaklaşık 3 saatimi şelale civarında geçirdikten sonra ana yola çıkarak bir saat otobüsün gelmesini bekledim. 6 USD otobüs ücretiyle Coca şehrine geçtim. Burada da yine yabancı için yapacak pek birşey yok. Birkaç turizm acentesi var ama o kadar yol tepip Coca'ya gelmeyi gerektirecek birşey ben göremedim. Amazon macerama Napo nehrinden ilk başladığım yer burasıydı. 10 Saatlik tekne yolculuğuyla Nuevo Rocafuerte'ye gittim. Bilet ücreti 15 USD. Ekvador'daki son uğradığım yer burasıydı. Aslında bu bölgedeki Yasuni parkı ziyaret edebilirdim ama zaten Amazon'a gireceğim için buralarda pek vakit kaybetmek istemedim. Yasuni parkının içinde hiç el değmemiş Huarani yerlileri olsa da onlarla kontak kurmak imkansız. Sebebi ise dış dünyadan kimseyle görüşmek istemeyip, gördükleri yabancıları direkt öldürmeleri. Daha önce yaşanmış pek çok kötü tecrübe var. Durum böyle olunca bile bile lades olmaya gerek yok deyip, Peru sınırından yoluma devam ettim.


İspanyolca konuşulan ülkede 5 kişiye 1 polisin düştüğü sokak ve meydanlar var. Polisler sürekli tetikte ve her an bir saldırı yiyecekler ya da yapacaklarmış gibi hazır durumdalar. Ülkede silah kullanımı çok yaygın olduğu için neredeyse her restoranın girişinde "silahla girilmez" tabelası var. Bırakın restoranı, sokak aralarındaki parklarda bile bu uyarı tabelasını gömek mümkün. Dünyanın en tehlikeli çetesi olan MS-13'e ev sahipliği yapıyor. İnsanlar bu çeteden o kadar çok korkuyor ki, onların hakkında konuşurken hemen sesler kısılıyor, çetenin ismini bile söylemekten çekiniyorlar. MS-13'ün ülke adına ciddi bir söz hakkı varken, ülkeyi 25 yıl aynı kişilerin yönetmesinden sonra yeni gelen hükümetin bu çeteyi temizlemek istemesi üzerine şu sıralar çete ve hükümet arasında ciddi silahlı çatışmalar var. 1980 yılında başlayıp 12 yıl süren iç savaşın sancılarını halen çeken halk, muhtemelen uzun yıllar daha bu sorunlarla boğuşacak. Yüzölçümü olarak Ankara kadar olan El Salvador'un nüfusu 6 milyon ama ülke dışında yaşayan 2.5 milyon kişi daha var. Dışarıdakilerin çoğu illegal olarak ABD'de yaşıyor. Ayrıca daha önce iç savaş sırasında ülkeden kaçarak ABD'de yaşayan binlerce kişi de şuan geri dönüp ülkesinde çalıştığı için ummadık yerde yaşlı adamların bile amerikan aksanıyla ingilizce konuştuklarını görmek mümkün. Çok kaliteli kahve üretimleri olsa da hepsi dışarıya ihraç edildiği için o iyi kahveleri ülkede bulmak zor. Erkeklerin yarısı maço. Eski kadınlar maço erkekleri sevse de yeni jenerasyon maçoluktan uzak. Gencinden yaşlısına kadar böylesine göğüs dekoltesini seven kadınları başka hiçbiryerde görmedim. Emeklilik yaşı 60-65 ama ülkedeki ortalama yaşam süresi 50-55 yıl. Devlet hastanelerinin çok kötü olduğu, tedavi istiyorsan özele gitmek gerektiği söyleniyor. Devlet sadece belli başlı birkaç ilacı karşılıyormuş o kadar. Hatta eğer devlet hastanesine gidersen ister grip ol ister ölümcül hasta ol doktorun herkese aynı ilacı verip geri gönderdiğini de söylüyorlar. Kadınlar sokakta, restoranda, otobüste yani heryerde çocuklarını emziriyor. Bu durum Latin Amerika'da zaten yaygın ama buradakiler kadar rahatını da şimdiye kadar hiçbiryerde görmedim. Heryer fastfood zincir mağazalarıyla dolu. Köyde bile o bilindik hamburger ya da pizzacıları görmek mümkün. İç savaş sırasında neredeyse tüm yerliler katledildiği için ülkedeki yaşam kültürüyle beraber yemek kültürü de yok olmuş. Yine bu iç savaş sırasında ABD'nin ülkeye getirdiği "yardımla" ülke yavaş yavaş ABD yemek kültürüyle donatılmış. Ufak, yuvarlak bir yufkanın içine peynir, tavuk ya da benzeri şeyler koyup yaptıkları ve adına da pupusas dedikleri yemeğin haricinde yöresel başka bir yiyeceklerini pek görmedim. Kızlarına güzel diyebilirim. Ülkenin %85'inin fakir, %15'inin zengin tabaka olduğu söyleniyor. Öylesine adaletsiz bir yaşam standartı ve maddi dağılım var ki anlam vermek mümkün değil. Şöyle ki; ülkenin bir ucundan diğer ucuna toplu taşıma ile 3 USD ye gidebilirken sıradan bir fastfood menü 6 USD. Bu arada iç savaş sırasında, Amerika ülkeye yardım getirirken yıllar içinde kendi parasını da ülkeye bırakmayı ihmal etmemiş. Yani ülkenin kendi yerel para birimi yok, kullanılan para Amerikan Doları. Toplam 10 tane TV kanalı olsa da hiçbirinde kayda değer ciddi bir program yok. Sürekli saçma sapan TV yarışmaları ve diziler olduğu söyleniyor. Her türlü çöpü sokağa atmayı normal buldukları için bazı sokaklar çöplerle dolu. Futbolda çok kötü olsalar da erkekleri aşırı fanatik. O kadar fanatik ki Barselona-Real Madrid maçını izlerken bile kendi aralarında kavga edebiliyorlar. Haftanın 7 günü, günde 12 saat çalışıp 200-250 USD maaş almak buralar için normal. Öğretmen maaşı ise ortalama 325 USD. Çalışanların çoğunun sigortası ödenmediği için insanlarda herhangi bir sosyal güvence de yok. Tüm bu olumsuz şartlara rağmen insanları çok sıcakkanlı. Turistik bir ülke olmadıkları için yabancılara da ayrı bir ilgi, alaka gösteriyorlar. Ülke vatandaşlarının çoğu katolik. Geceleri sokaklar çok karanlık ve sakin. En işlek caddede olsanız bile ürperiyorsunuz. Arkamı kontrol ederek yürüdüğüm nadir ülkelerden biriydi. İçinde krater gölü olan Santa Ana Volkanik Dağ'ı haricinde pek de gidilip, görülecek bir yeri yok. Sörfle ilgilenenler için Orta Amerika'nın en iyi sörf yapılacak yerinin pasifik okyanusundaki sahili olduğu söylense de bahsedilen sahil taşlık ve bana göre yüzmek için pek de cazip biryer değil. Orta Amerika'da neredeyse herkesin "orası çok tehlikeli, gitme" demesine rağmen herhangi bir sorun yaşamadım. Geceleri saçma sapan yerlere gitmez, illegal şeylerle ilgilenmezsen başına bir iş gelme ihtimalini minimuma indirirsin. Toplu taşıma ve sokak yemekleri bize göre ucuz, fastfood ise pahalı. Zengini de fakiri de fastfood zincir mağazalarında karınlarını doyurmak istiyor. Konuştuğum aklıbaşındaki kişilerin dediğine göre; buralarda yemek yiyerek, TV'de gördükleri hayatı yaşadıklarını zannediyor ya da öyle görünmek istiyorlarmış.


Herkesin gitme, güvenli değil dediği ülkede şükür bir sıkıntı yaşamadan 16 gün geçirdim. Bizden vize istemediği için ülkeye giriş, çıkışta da bir sorun olmadı. Yalnız vize konusunda şöyle bir durum var; Guatemala, El Salvador ve Honduras'ın kendi arasında bir anlaşma var. Bu üç ülkeden herhangi birine giriş yapıp 90 gün süresince yine bu üç ülkede kalabilirsiniz. Hangi ülkede ne kadar kaldığınızın bir önemi yok, toplam kalış süresi 90 günü geçmesin yeter. Guatemala City'den otobüsle direk buraya 16 USD'ye geldim. Yol yaklaşık 4-5 saat sürüyor. Genelde konaklayacak yer önerisinde bulunmam ama buradaki hostel Casa Verde şuana kadar kaldığım hosteller arasında ilk üçe girer. Olur ya yolunuz buraya düşerse kalacağınız hostel budur. 6 Kişilik odada gecelik yatak 10 USD. Santa Ana'nın tek özelliği içinde krater gölü bulunan Santa Ana Volkanik dağına sahip olması. Zaten El Salvador'un bundan başka da pek bir olayı yok. Burası sadece tek bir volkanik dağ değil. Yanında yine pasif olarak başka bir volkanik dağ daha var. Ama genelde herkes, bu turkuaz renkli suya sahip gölü görmek için Santa Ana Volkanına tırmanıyor. Aslında içindeki su değil de sülfürik asit. Göle, altta paylaştığım fotoğraftan daha fazla yaklaşamıyorsunuz. Zaten buraya kendi başınıza da gelemiyorsunuz. Doğal parkın girişinde sabah 11'de ziyaretçileri bekleyen bir rehber var. Tek şansınız o rehberle gelebilmek. Eğer 11'i kaçırırsanız ertesi güne kalırsınız. Bu doğal park girişi, rehber ücreti, içeride başka ücretler dahil toplam 5-6 USD tutuyor. Yani hesaplı bir yer. Volkanik Dağdan şehre dönerken coatepeque gölüne yukarıdan bakılan, güzel manzaralı yerler var. Buraya uğrayıp alttaki manzaraya karşı bir yemek yemek fena olmaz. Fiyatlar ucuz. Kişi başı 6-7 USD. Santa Ana'da şans eseri yılda bir kere kutlanan festivale denk geldim. O sebeple burada kaldığım günler baya renkli geçti. 8 Gün boyunca şehrin genelini gezdim. Zaten ufak bir yer, heryere toplu taşımayla rahatlıkla gidebilirsiniz. Güvenlikle ilgili bir sıkıntı yaşamasam da geceleri El Salvador'un sokakları pek bir karanlık. O sebeple geç saatlerde bunu düşünerek gezmekte fayda var. Buraya gelmekteki amaç gezmekse 2 gün yeterli olur. Eğer amacınız benim gibi 7 aylık gezi üzerine dinlenmekse 1 hafta bile kalınabilir. Buradan çok tehlikeli denilen başkent San Salvodar'a geçtim. Otobüs bileti 1,5 USD. Couchsurfingden bulduğum arkadaşta kaldığım için konaklama masrafım olmadı. Ev de şehrin biraz dışında olduğu için her gün toplu taşımayı kulandım. Böylece istediğim şekilde gezerek, halkla hep iç içeydim. Kaldığım evi alttaki videodan izleyebilirsiniz. San Salvador ne kadar güvensiz bir yer olsa da insanları çok sıcak kanlı. Her zaman yardım sever ve turiste karşı da canayakınlar. Benim bulunduğum dönemde çeteler ve hükümet arasında silahlı çatışmalar olduğu için her tarafta polis ve askerler vardı. Evinde kaldığım arkadaşla beraber geceleri dışarı çıkıp, eğlenmeye de gittik. Şükür güvenlikle ilgili bir sıkıntı yaşamadım. Ama yalan yok San Salvador gerçekten de güvensiz bir yer. Gündüzleri bile sağda solda gezerken yabancı olduğum anlaşılmasın diye fotoğraf ve video çek medim. Zaten ülkede turist de yok, o sebeple hemen göze batabiliyorsunuz. Burada 6 gün geçirdim ama öyle aman aman gezilecek bir yeri pek yok. İlgilenirseniz alışveriş merkezlerinin olduğu bir bölge var. Zaten aynı bölge otellerle dolu. Yabancılar bu otellere gelip, AVM'lerde takılıp şehirden ayrılıyor. Eğer bir ihtiyacınız varsa buralardan tedarik edebilirsiniz. Onun haricinde hiç gelmenize gerek yok, bildiğin AVM. Evinde kaldığım kişinin arkadaşıyla Santo Domingo De Guzman köyüne gittik. Ülkede gerçek yerli birilerini arıyorsanız burası gelebileceğiniz nadir yerlerden biri. Dünyada Nahuat dilini bilen 250-300 kişi buralarda yaşıyor. İki ailenin evini ziyaret ederek hem video hem fotoğraf çektim. İç savaş sırasında neredeyse bütün yerliler öldürüldüğü için bu dili konuşan hepi topu 250-300 kişi kalmış. Benim için güzel bir tecrübeydi. San Salvador'dan minibüsle 1 saate gelebilirsiniz. Orta Amerika'da sörf yapılacak en iyi yer burasıymış. Ama denizi taşlı ve bana yüzmek için pek de cazip gelmedi. Turistik bir yer olduğu için otel ve hostel alternatifi çok. Olur ya buraya gelecekseniz öyle güzel bir plaj ve deniz beklentiniz olmasın. Honduras'a geçerken uğrayıp, dinlenirim dediğim yer. Burası için, El Salvador'a göre turistik, güzel bir yer demiş olsalar da ben pek aynı fikirde değilim. Bazı evlerin duvarına yapılan renki grafitiler haricinde pek bir esprisi yok. 8 USD'lik otelde bir gece kalıp Honduras'a devam ettim. Tanıştığım birçok gezgin El Salvador'u es geçip gezilerine devam ediyor. Ben ise Orta Amerika'ya gelmişken burayı da görmek istedim. Ve pişman da değilim. Eğer dünyayı gezmek gibi bir amacınız yoksa bu ülkeyi es geçin derim. Boş yere zaman ve paranızdan olmayın.


Panama'da yaşayan Embera yerlilerini bulmak için 3 farklı köyü ziyaret edip onlarla beraber toplamda 11 gün geçirdim. Onlar ne yer içerse bende aynılarını yedim-içtim, ailerin evlerinde kaldım. Köylere herhangi bir kara aracı ile ulaşım yok. Kimine kayıklarla gittikten sonra saatlerce yürümek gerekiyordu. Çetrefilli geçen bir 11 gün olsa da edindiğim tecrübeler için her türlü zorluğa değdi. Panama'nın Darien bölgesinde bulunan bu köyler özerk yerler olduğu için rehbersiz gidilemiyor. Bölgeye gidene kadar üç farklı asker kontrolü var ve hepsinde bu bölgeye girmek için iznin var mı diye soruyorlar. Rehberi tanıdıkları için hepsinden sorunsuz geçtim. 3 Gün rehberle gezdikten sonra sonraki günler için rehbersiz, kafama göre takılmak istedim. En yakın askeri birliğe gidip yeni rehberim olarak evinde kaldığım birini gösterdim. Tabi benim göstermemle olmuyordu. O kişi de birliğe gidip evet bu adam benimle diyerek imza attı ve 8 gün daha yerlilerle beraber vakit geçirdim. Ve dedikleri şey; şimdiye kadar rehbersiz orada kalan tek kişi benmişim. Bölgeden ayrılırken yine askeri birliğe gidip ben artık buradan ayrılıyorum demeniz lazım. Panama City'e dönüşte ise askeri kontroller yine var. Ve sizin o bölgeye ilk giriş yaptığınız gün ile son günü karşılaştırıp tamam bu adam girdi ve çıktı diye not düşüyorlar. Yağmur ormanlarının biraz içinde biraz yanında kalan bu köylerden merkez ve en büyük olan Mouge köyü diğerlerine göre daha bi' gelişmiş durumda. Llana Bonita köyü ise her taraftaki meyve ağaçları, evleri, deresi ve insanlarıyla şuana kadar gördüğüm en güzel köy. Köyün eskileri bundan 20-25 yıl öncesine kadar leopar ve jaguarların karınlarını doyurmak için evlerin yanına kadar geldiklerini söylüyor. Şimdilerde ise eğer şanslıysanız ormanın içinde bu hayvanları görme ihtimaliniz yine var. Bulunduğum üç köyden en büyüğünde yaklaşık 70, en küçüğünde ise 10 tane ev vardı. Embera kadınları genelde belden üstü çıplak gezse de Panama hükümeti artık böyle olmaz, birşeyler giyin dediği için yavaş yavaş giyinmeye başlamışlar. Erkekler ise önceden alttaki fotoğrafda gördüğünüz gibiymiş ama şimdilerde hepsinde normal kıyafetler var. Teknolojiden uzak bu köylerdeki elektrik sadece güneş enerjisi ile karşılanıyor. Evlerde ise çeşmeden akan bir su yok. Banyo dahil neredeyse suyla ilgili tüm ihtiyaçları dereden karşılıyorlar. Tuvalet içinse evlerin dışında etrafı tahta ve muşambalarla çevrilmiş alanlar olsa da onlarla kaldığım 11 gün boyunca bir kişinin bile o tuvaletleri kullandığını görmedim. Nereye tuvaletlerini yaptıklarını da tam olarak çözemedim. Köylerdeki okul öğretmenlerine bu durumu sorduğumda genelinin dediği şey dere kenarına yapıyorlar oldu. Panama hükümeti yakın zamanda her üç köye de okul yapmış ve aktif olarak eğitim de veriliyor. Kendi dillerinin yanı sıra ispanyolca da konuşan Embera Yerlilerinin dini inançları Evanjelizm/Hristiyanlık. Orada bulunduğum sürece sadece haftanın bir günü kiliside buluştuklarını ve bir kadının vaaz verip, ağladığını gördüm. Sonrasında ise çocuklar kilisedekilere ilahi ve şarkılar söylüyordu. Kilise dediğime bakmayın, 3 tarafı öylece çevrilmiş bir yerdi. Diğer enteresan bir konu ise NASA astronotları vakti zamanında ormanda yaşam ya da benzer şartlarda grup halinde nasıl yaşanabiliri öğrenmek için Embera köyündeki liderlerden özel eğitim almış. Bu eğitim için neden Embera yerlilerini seçtiklerini daha önce paylaştığım köy lideri ile aramda geçen bu hikayeyi okuyarak anlamak pek bi' mümkün. Embera yerlileri kadın-erkek, çocuk-yaşlı farketmeksizin vücutlarına geçici dövme yapıyor. Bunun öncelikli sebepleri için geleneksel olduğu, deriyi yenilediği ve sivrisineklerden koruduğunu söyleseler de son zamanlarda turistik amaçlı yapıldığı da başka bir gerçek. Bu geçici dövmeyi yapabilmek için doğal boyayı ise soğan benzeri bir sebze/meyveden elde ediyorlar. Evlerinde kaldığım ailelere neredeyse her gün birileri misafirliğe geliyordu. Her öğün evde bir misafiri ya da komşuyu görmek mümkün. Onlarla geçirdiğim 11 gün boyunca bir kere bile birinin diğerine bağırdığını ya da yüksek sesle konuştuğunu duymadım. 3 Farklı ailenin evinde kalmış olsam da çoluk çocuk, anne baba dahil nasıl bu kadar sakin yaşayıp en ufak bir tartışma olmaması dikkatimi fazlasıyla çektiği için okul öğretmenine gidip bu durumu da sordum. 6 Aydır onlarla beraber yaşayan öğretmen de aynı şeyleri söyledi. Bırak aile içi şiddeti ya da kavgayı bir kere bile birinin diğerine bağırdığını o da duymamış. NASA'nın eğitim için niye Embera yerlilerini seçtiğinin başka bir sebebi de bu olabilir. Evlerin neredeyse her tarafı açık. Ayrı oda ya da özel hayat diye bir şey pek yok. E peki cinsel ihtiyaçları nasıl gideriyorsunuz dediğimde ise akşam olunca evlerin altında işlerini gördüklerini, cinsel ihtiyaçlarını ve çocuk yapma işini çok hızlı bir şekilde hallettiklerini söylediler. Ziyaret ettiğim bazı evlerde ise 16-17 yaşındaki kızların çocuklarının olduğunu ama hiç evlenmeyip, eşlerinin de olmadığını gördüm. Halen avcılık yapanlar olsa da ana besin kaynakları ormanda ekip, biçtikleri pirinç. Şimdiye kadar en iyi pirinci Samsun/Terme pirinci bilirdim ama bu orman pirincini yedikten sonra fikrim değişti. Hatta Llana Bonito köyünde kaldığım evde tavşan benzeri bir av hayvanı etiyle beraber yediğim bu dağ pirinci şuana kadar yediğim en lezzetli yemek. Bu pirinci ekip, biçmek ve diğer işlemlerden geçirip yemek pişirilecek hale getirmek için sabah 7 akşam 5 arası kadın, erkek herkes çalışıyor. Ormana gidip çalışmak ise o sıcak havalarda pek kolay bir iş değil. Bunların yanı sıra ayda yılda bir gelen turistlere satmak ya da Panama City'e göndererek para kazanmak için el işi ürünleri de yaptıkları oluyor. Embera çocukları ise aşırı tatlı ve cana yakın. Benim gibi fotoğrafa ilgili birisi için bulunmaz bir nimet. Olur ya oralara gidecek olursanız yanınızda muhakkak çocuklara vermek için çikolata ya da şeker tarzı birşeyler bulundurun. Bir de "buraya memo diye biri geldi mi?" diye sorarsanız neredeyse hepsi beni hatırlayacaktır. Köy ahalisi erkenden yatıp erkenden kalkıyor. Hava aydınlandığında uyuyan birisini görmek zor. Kahvaltıda kızarmış balık, akşam yemeği olarak ise yumurta yiyebilirler. Bizlere göre yemek kültürleri farklı olsa da çok iyi beslendiklerini söyleyebilirim. Çocuklar zaten neredeyse 5-6 yaşına kadar hep çıplak gezdikleri için bünyeleri hastalıklara karşı bağışıklık kazanmış durumda, kolay kolay hasta olmuyorlar. Evler hep ahşap olduğu için her türlü böcek, sürüngen ya da kemirgeni görmek mümkün. Çoluk, çocuk bu hayvanlarla büyüdüğü için elim kadar örümceği kucaklarına alıp oynayabiliyorlar. Böcekten korkmak ya da tiksinmek gibi bir kavramları yok. Evlerinde yatak da yok. Akşam olunca battaniye gibi bir şeyi yere serip etrafını da cibinlik tarzında birkaç çarşafla kapatıyorlar. Ve diğer bir detay yastık kullanmadan uyuyorlar. Orta yaş ve üzeri pek okuma yazma bilmiyor. Çocuklar ise okula gittikleri için eğitim görebiliyorlar. Türkiye'yi biliyor musunuz diye sorduğumda ise ABD'de bir yer mi ya da Kolombiya'da mı diyorlar. Sadece 20 yaşlarındaki biri Arda Turan sayesinde Türkiye'yi bildiğini söyledi. Şehir merkezine gittiğinde Avrupa maçlarını hep izlermiş, oradan biliyor. Futbolun sadece futbol olmadığının güzel bir örneği. Şimdiye kadar Meksika, Guatemala ve El Salvadorda ziyaret ettiğim yerli diyebileceğim 5-6 farklı etnik grup içinde Embera yerlileri en canayakın ve sıcakkanlı olanlarıydı. Ne fotoğraf çektirmek için para istediler ne de evlerine davet ettiklerinde verdikleri yemek için. Hatta evlerinde 6 gece kaldığım aile benden yatak ve yemek parası dahi istemedi. Ama tabi ben yine de karşılığı neyse verdim. Deseler ki tekrar hangi yerli grubunu ziyaret etmek istersin hiç düşünmeden Embera yerlileri derim. Muhtemelen 10 yıl önce çok daha ilkel şartlarda yaşayan Embera yerlileri için değil 10 yıl, 5 yıl sonra bile hayatlarının daha modernleşeceğini, zaten kaybedilmeye başlamış kültürlerinin daha da çok yok olacağını düşünüyorum. Gençler büyük şehirlere göç edip inşaatlarda çalışmaya başlamış, köyler ise günden güne turistik yerler haline gelecek durumda. Nasa astronotlarının bile buralara gelip Embera yerlilerden hayat dersi aldığını düşünürsek burada geçirdiğim 11 gün sonunda elimde kalan şeylerin sadece çektiğim fotoğraf ve videolar olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim. Panama'nın Darien bölgesinde yaşan Embera Yerlilerini ziyaretim süresince neler yaptığımı elimden geldiğince videolar halinde de anlatmaya çalıştım. 3 Bölümlük bu serinin birinci bölümünü alttan izleyebilir, diğer bölümler için ise linklere tıklayabilirsiniz. 15 -16 yaşında anne olup eşleri olmayan kız çocuklarından bahsetmişsiniz. Ensest bir durum geldi aklıma, ilkel bir kabile olduğu için muhtemelen doğal görülüyor olabilir.


+ . Evde bir köpek ve bir de kedim var. Kedi yeni yavruladı, 4 tane yavrusu var, onlara götüreceğim. + Yok, baraka gibi bir şey. Pizza zaten ufak, tadı da güzel, muhabbet de güzel. Üçüncü pizzayı da söyledik. Yerken bu diğer cebinden sokaktan toplayıp, düzleştirdiği teneke kutularını çıkarmaya başladı. Çıkarıyor ki pizza dilimlerine yer açılsın. Cebine atarken de utanıyor, bana çaktırmamaya çalışıyor. Ben de kafamı çevirdim, görmezden gelmek için. Velhasıl üç pizzayı beraber yedik, iki, üç dilim de köpek ve kedilere gitti, o gece hep beraber doyduk. İnsanlara yapılan yardımların gizli yapılması gerektiği kanısındayım. Herkesin kendi fikri vardır tabi. Türkiye'den gelen paraları yurtdışındaki insanlara yardım için harcadığını elbette gösterirsin. Göstermezsen bizimkiler seni linç eder "o paralar nereye gidiyor" diye. Bir yere kadar da haklı olurlar zaten. Ben insanın tamamen kendi cebinden yaptığı yardımları gösteriş amaçlı yayınlamasını doğru bulmuyorum. Evsize yemek ısmarladım, bir ailenin ihtiyaçlarını karşıladım şeklinde vs. Helal olsun sözüm yok ama ben böyle şeylerin gösteriş yapılmazsa daha güzel olacağı kanaatindeyim. Bir fikir sadece. Buna cevap yazmana da gerek yok. Hatta yayınlamasan daha iyi olur, sen okumuş ol benim için yeterli. Ahmet Gürbüzer linkteki ilk yardımı bana iletip, bunu ihtiyacı olan aileye verir misin demişti. Bende yardımı aileye iletip konuyu facebook sayfamda paylaştım. Sonrasında onlarca insan daha yardım yapmak istedi ve sonuçta 13 aileye yardım yapılmış oldu. Kimisinin bir ay, kimisinin iki aylık mutfak ihtiyaçları karşılandı. Kimisi de Zulma örneğinde olduğu gibi 2 yıldır yürüyemeyen biri şuan gelen bu destekler sayesinde ilaçları alındı ve yürümeye başladı. İlk yardımı paylaşmasaydım sadece bir aileye yardım iletilecekti. Bu yardımlar yapılırken şov yaptığım da söylendi, hırsızsın, para çalıyorsun diyenler de oldu. Hiçbirine kaleye almayıp kendi bildiğim yolda devam ettim. İçim rahat. Sizin gibi gösteriş yaptığımı düşünen belki de yüzlerce kişi vardır. Farketmez, isterlerse hırsız desinler, isterlerse şov yaptığımı söylesinler. Benim yolum bellidir. Bu tip şeyler beni yolumdan caydırmaz. Açıkçası ben gösteriş için yapılan birşey olduğunu düşünmüyorum. Güzel bir anı sadece. Ayrıca zaman zaman paylaşımları takip ediyorum. Üslup çok sade ve anlaşılır, hatta mütevazı diyebileceğim bir sunumu var. Duam iyi insanlarla karşılaşman. Mehmet arkadaşım yapmış olduğun yardımların çoğu planlanmış olmayıp, hayatın senin karşısına çıkarmış olduğu güzelliklerden bazılarıdır. Yazılarını, fotorafları ve diğer bütün paylaşımlarını severek takip ediyorum. Bu tarz paylaşımlarının artması dileğiyle, Allah yolunu açık etsin. Eger birine yardim edip onun adini da soyleyip reklam yaparsan kotudur ama arkadas isim belirtmemis, bu sadece insanlari yardima biraz daha motive eden bir yazi. Elestiren arkadas herhalde komsularina yardim edip sonra herkese reklam edenlerle ya da TV`de kamera onunde onlari rencide edenlerle karistirmis. Bence cok guzel. Okuyunca içim ısındı. Geleceğe dair derin karanlıkta olan umutlarım biraz olsun aydınlandı. Kötü hisler, düşünceler zaten her yerde. O yüzden hayatıma kattığın kısa süreli bu güzel duygu için çok teşekkürler. Yolun açık olsun. Ben yazıyı okuyunca insanların dış görünüşlerinin bir önemi olmadığını, herkesin içinde bir sevgi beslediğini ve yazıdaki gibi insanlara on yargili olamamiz gerektiğini anladim. Gosteris, reklam vb. şeyler aklımın ucundan bile geçmedi ki çoğu kişinin de benim hissettigim duygularla bu yaziyi okuduğundan eminim. Mehmet kardeş yaptigin şeye devam et. Allah senden razı olsun. bir gün bizim de evsiz olmayacagimizi nereden biliyoruz ki... afiyet olsun, güzel bir aksam yemegi olmus. kedilerini köpeklerini de düsünen ince ruhlu biriymis demek. birlikte yemek yemeyi türkiye'de yolda yemek icin para isteyen cocuklara teklif ederdim, bazisi kabul ederdi, bazisi para alamayinca döner giderdi. bu dünyada hepimiz esitiz, insanin yemegini paylasmasi kadar mutluluk veren birsey daha yok. Yapılan yardımlar neden anlatılmasın ki sonuçta bu bir gezi ve yaşanmışlıklar t0m çıplaklığıyla anlatılacak gitmiş kadar olalım diye roman gibi yani kurgu olsun neyse iyilikler anlatılmak zorunda örnek teşkil etsinler diye. Bizde ki olay veren el alan eli görmeyecek utanıp ar etmesin zira görürse alışır insan kolaya. Yani kardeşim ben bu yazıkilerin hiç birini şahsen tanımam iyilikler anlatılsın isterim selametle. Paylaşımlarımı herkesin anlamısını zaten beklemiyorum. Ne yaşıyorsam artısına eksisine dokunmadan aktarmaya çalışıyorum. Teşekkürler ilginize. Fotoğraf sanki hollywoodun suç filmlerinden fırlamış gibi bu kadar harika foto görmedim gerçekten. .. Benim istediğim ise daha cok gosteriş yap. O kadar çok yap ki akıma dönüşsün. Sen ve senin gibi binlere hitap edenler. İnsanlar iyilik yapmak için yarışsın. Kendi doğasını insan olmayı hatırlasın. Bir dilim pizza da olsun milyonlar da olsun. Savaşın, öldürmenin, açlığın bu kadar çok olduğu, doğayı katletmenin hayvanları katledip tecavüz etmenin, kadına, çocuğa, bebeğe tecavüzün şiddetin bu kadar aleni yapıldığı bir dunyada iyilik saklanmasın. Kanıksanan, normalleşen kötülükle-garipsenen, ayıplanan iyilik yer değiştirsin. İnsan denen varlık az biraz da yapılan kötülüğü yuhalasın iyiliği ayıplamasın. Sevgilerle, sen ve senin gibi cana dokunabilenlere.


Panama'nın Bastimentos adasındayım. Hava çok sıcak ama insanları ise buna ters olarak biraz soğuk. Klasik bir Karayipler adası. Adada yaşayanlar genelde siyahiler ve Karayip İngilizcesi konuşuyorlar. Turistleri de pek seven tipler değil. Kolay paraya alışmalar, varsa yoksa uyuşturucu. Neyse adanın en ucuz hosteline yerleştim, gecelik 7.5 usd. Resepsiyondaki Brezilyalı çocukla biraz muhabbet edince benim için 6 kişilik odada bir yatak ayarladı ama odada benden başka kimse yok. Gelen diğer kişileri de başka odalara alıyor. Yani özel oda gibi kullanıyorum. Odada bir tane de fan var, çalıştırıyorum onu ohh miss. Gezi yazılarımı düzenleyeceğim zaman böyle tek kalmayı tercih ediyorum. Hostelin manzarası güzel, denize 20 metre, her taraf muz ağaçları, palmiyeler ve hamakla dolu. Görünürde her şey güzel ama gece olunca işler değişiyor. Hostel komple ahşap. Adanın geneli neredeyse hep ormanlık olduğu için de her türlü sürüngen ya da böcekle karşılaşmak mümkün. Gece olunca hamam böcekleri hosteli istila ediyor. Özellikle mutfağa gittiğinde ışığı yakmasan bile seslerini duyuyorsun. O derece evrim geçirmişler. Işığı açarsan eğer papatyanın açılması gibi birden her tarafa dağılıyorlar. Mutfak zaten komple açık olduğu için dışarıdan her şey içeri girebiliyor. Normalde böceklerden tiksinirim ama geziye çıkınca bu tip şeylerin üstesinden gelebiliyorum, görmezden geliyorum onları. Ama bu hosteldeki problem sadece böcek değil ufak bir kedi büyüklüğündeki fareler. Akşam 11 den sonra genelde herkes yatıyor ve dolayısıyla ışıklar sönüyor. Hemen peşine fareler sahneye çıkıyor. Ama öyle böyle fareler değil, şimdiye kadar bu kadar büyüklerini görmemiştim. Akşam olunca hostelin diğer bir özelliği de sokak köpeklerine ev sahipliği yapması. Kapı her daim açık olduğu için hava kararınca köpekler hostele geliyor, mutfakta, ortak alanda takılıp insanların verdiği yiyeceklerle mutlu oluyorlar. Sonrada sabaha kadar hostel içindeki fareleri avlıyorlar. Evet böylesini de ilk defa gördüm. Gece tuvaletim geliyor. Tuvalette dışarıda. Kaldığım odanın kapısını açtığım anda farelere takır takır sağa sola kaçıyor, kimisi ise önümden atlıyor. Hemen kapıyı geri kapatıyorum ki duymayayım, görmeyeyim diye. 1-2 Dakika bekleyip tekrar açıyorum bu sefer ses yok. Tuvalete gidene kadar bir 20-25 metre yürümek gerekiyor. Her taraf karanlık, telefonun ışığıyla gidiyorum. Köpekler boş durmamış, her gece bir kaç fareyi öldürüp kanlı, canlı ortalığa bırakıyorlar. Hostelin koridorları korku filmi gibi kan dolu, sonrasında da pert olmuş, neredeyse bir kedi büyüklüğünde fare görüyorsun. Arkadaş geri dönsem tuvaletim var mecbur gideceğim, fare koridorun ortasında yatıyor geçmek için üstünden atlamam lazım. Bakmak istemiyorum çünkü kan revan içinde. Tam geçerken canlanır falan, hepten manyak olurum derken mecburen gidiyorum tuvalete. Tabi tuvalete gitmekle bitmiyor bu seferde içerideki kurbağa/ları dışarı çıkarman lazım. Ormanlık alan diyorum ya, bir de ufak bir dere var o sebeple kurbağa da çok. Arkadaş kurbağa da çıkmıyor ki içeriden. Neredeyse kafam kadar. Işık yanınca geçiyor duvar dibine zıpzıp zıplamaya başlıyor. Olduğu yerde dakikalarca zıplıyor. Bekle ki dışarı çıksın. Tuvalet zaten bir metrekare o çıkmadan girmek pek mantıklı değil. Sabah olunca ise bakıyorum birileri fareleri almış ama ufak ufak kan izleri yine duruyor. Velhasıl abartısız her gecem bu şekilde geçti. Hostel sahibine söylüyorum böyle böyle diye, e burası ada, olur böyle şeyler diyor. Başka kalacak hostelde var ama pahalı, mecburen gündüzleri kafama göre çalışırım diye 6 gün burada kaldım. Kaldım ama şuan yazarken bile hala nasıl, niye orada kaldığımı bilemiyorum. Demek ki bunu da yaşamak gerekiyormuş. Buradan sonra daha büyük bir ada olan Bocas Del Toro'ya geçtim. Orada bulduğum hostel ise gecelik 10 usd idi. Oda klimalı oh ne güzel derken. Gece bir kaşıntı tutmaya başladı. Yatakta bed bug denilen yatak böcekleri var. Göremiyorsun ama kaşıntısını biliyorum. Arkadaş dedim nedir benim bu çektiğim. Uyusam uyuyamıyorum. Tamam burada fare, hamamböceği ya da kurbağa yok ama yatak böceği onlardan daha beter. Neyse onlar tarafından daha fazla ısırılmadan diğer boş yatağa geçip zar zor biraz uyuyabildim. Sabah ilk iş başka hostel bakmak oldu. O sırada Selina Hostel'in önüne geldim. Hem oda bakacağım hem de Zapatilla adasına gitmek için tur. Tur yetkilisiyle konuşurken böyle gezdiğim, fotoğrafçı olduğum, video çektiğimden bahsettim. Kadın çok ilgilendi. Yaptığım işlere bakınca direkt, tamam biz sana ücretsiz oda ayarlayalım, hatta tur da ayarlayalım, sen de bize bir tane video çekersin. Arkadaş uykusuz geçen 1 haftadan sonra piyango çıkmış gibi oldu. Tamam dedim direk. Paylaşımlı bir oda beklerken hostelin en kral odasını verdiler. Hostel dediğime bakmayın Orta ve Güney Amerika'nın en büyük hosteli. Yanılmıyorsam 300 yatak kapasiteli. Bana verdikleri gibi lüks odaları da var. Odaya geçtim, kocaman bembeyaz çarşaflı bir yatak, yepyeni bir klima ve en önemlisi bana özel bir banyo. Odada size özel bir banyo olmasının ne demek olduğunu anlatmam gerçekten çok zor. Hele ki son bir haftada, her gece tuvalete fareler üzerinden atlayarak gittikten sonra böyle bir banyonun kıymeti üçe, beşe katlanıyor. Bu altta gördüğünüz hostelde 3 gece kaldım. Ortak kullanım alanı, denize sıfır olması, her yer hamak dolu, tertemiz, müzik güzel, hava güzel, kral gibi bana özel ücretsiz kahvaltısı var, herkes bana ayrı bir ilgili, alaka gösteriyor, normalde 30 usd olan ada turuna iki gün beni ücretsiz götürüyorlar, yani orada kaldığım sürece bildiğiniz kralım. Hazırladığım bu videoya ise bayıldılar. Diğer farklı turları için de çekmemi, yine beni misafir etmek istediklerini söylediler ama adadan sıkıldığım için daha fazla kalmak istemeyip, başkent Panama'ya geldim. Velhasıl 7 gece çektiğim sıkıntının mükafatı böyle güzel oldu.


1- Yurt dışında internet ihtiyacınız varsa gittiğiniz ülkeden bizdeki gibi bir hazır kart ve internet paketi alarak işi çok hesaplı çözebilirsiniz. Türkiye'deki hattınızı yurt dışında kullanmayı aklınızdan bile geçirmeyin. 2- Sıcak havalarda yürümek ya da trekking yapmak zorundaysanız şapkanızı ya da kafanıza sarabileceğiniz bir şeyi ıslatıp öyle kullanın. Doğal klima görevi görür. 3- Yurt dışında otel/hostele yerleştiniz. Yapacağınız ilk şey kaldığınız yerin kartvizitini almak olsun. Akşam otele dönerken işinize yarayabilir. 4- Ucuz uçak biletlerinden haberdar olmanın yolu; tüm havayolu firmalarının websitelerine girip, e-bültenlerine üye olmaktan geçer. 5- Havaalanlarında döviz bozdurmayın, ciddi zarar edersiniz. İlla ki ihtiyaç varsa 10-20 usd bozdurun, gerisini şehir merkezine bırakın. 6- Bilmediğiniz şehirlerde geceleri sahile gitmeyin. Özellikle de Rio De Janeiro'da hava karardığı andan itibaren sahile gitmeyi unutun. 7- İki kişi geziyorsanız şehir merkezlerindeki otel odaları bazen hostelle aynı fiyata ya da daha ucuza gelebilir. Hostel hep en ucuzudur gibi düşünmeyin. 8- Yurt dışına çıkarken öğrenci kartını yanınıza almayı unutmayın. Müzeden tiyatroya, ulaşımdan yemeğe kadar indirimden faydalanıyor olabilirsiniz. 9- Hava yolu firmaları herhangi bir uçuş için uçağın mevcut koltuk kapasitesinden daha fazla bilet satabilir ve bu yasaldır. Son dakikada sürpriz yaşamamak için her zaman havaalanına gitmeden önce check-in işlemini yapın. 10- Havaalanı ya da otobüs terminalinden taksiye binmeniz gerekiyor ve taksi ücretleri de pahalıysa sağa sola bir bakının. Sırtçantalı birini görürseniz yanaşın ona ve "taksiyi bölüşebiliriz" deyin. Biri olmazsa diğeri kesin kabul edecektir. Zaten muhtemelen ikiniz de merkeze gideceksiniz. 11- Arjantin'de günlük sırt çantanızla yürürken birden sırtınıza kuş pisliği gibi birşey gelirse tetikte olun. Yanınıza gelip üstünüzü temizlemeye çalışan ilk kişi bilin ki sizi soymaya çalışacaktır. Arjantin'de yıllardır işleyen bir durum. 12- Meksika'da başkent Mexico City'e gidiş-geliş haricinde hiçbir şehire geceleyin kara yolculuğu yapmayın. 13- Her ne şartta olursa olsun cüzdanınızı ve cep telefonunuzu çantaya, arka cebinize, mont ya da ceketinizin iç cebine kesinlikle koymayın. Her zaman pantolonun ön cebinde olsun. Otobüs ve metroya bindiğinizde de elinizi o cebinizden çıkarmayın. İtalya, İspanya, İngiltere ve birçok Latin Amerika ülkesinde cepçiler meşhurdur ve bu işte inanılmaz profesyoneldirler. 14- Uzun otobüs yolculuklarında yanınızdaki kişinin size ikram ettiği şeylerden almayın. Evet, anne öğütü gibi oluyor ama diğer gezginlerden duyduklarıma bazen inanamıyorum. 15- Otobüs biletini terminalden alırken her zaman pazarlık yapmayı deneyin. Latin Amerika ülkelerinde genelde işe yarıyor. 16- Hangi ülkede olursanız olun pasaportunuzu yanınızda taşımayın. Fotokopisini alın ya da cep telefonunuzda bir görüntüsü olsun yeter. Ekstrem bir durum olmadığı sürece pasaport her daim otelde kalsın. 17- Uçak biletlerini en hesaplıya getirmenin yolu erken rezervasyon yapmak ya da indirimli bilet almaktan değil, kredi kartlarının mil puan kampanyalarını değerlendirmekten geçer. Gözünüz açık bir şekilde bu kampanyaları değerlendirirseniz 6-12 aylık normal alışveriş ihtiyaçlarınızı yaparken bir adet yurt dışı biletini bedavaya getirebilirsiniz. 18- Güvenlik problemi olduğunu düşündüğünüz bir şehirdeyseniz kaldığınız yere ilk gittiğinizde "güvenli ve güvensiz yerler neresidir, gece nerelere gidilmemelidir" gibi şeyleri detaylıca sorup, öğrenin. 19- Tayland'da yolda ya da bir mekandayken karşınızdaki kız çok güzelse bilin ki o %90 transseksüeldir. Ama konuştum, sesi falan bildiğin kadındı demeyin. Ses tellerini de operasyonla inceltiyorlar. 20- Parasız kaldınız ve geceyi de geçirecek bir yeriniz yoksa gidip parkta yatmayın. En yakın itfaiye birimini sorun ve oraya gidin. %90 Size kalacak yer ayarlayacaklardır. 21- Uzun yürüyüş ya da trekking yaparken ayakkabınız size çok az bile büyük geliyorsa ayaklarınızın su toplama ihtimali yüksektir. Bunun önüne geçmek için çift kat çorap giyin. 22- Couchsurfing üzerinden kalacak ev ararken görüştüğünüz kişi hemcinsinizse ve size "king size yatağım var" derse o evden uzak durun. 23- Çantanızın bir köşesinde her zaman 200-300 gram fıstık bulunsun. Acıktığınızda bir öğünü o fıstıklarla geçirebilirsiniz. 24- En az bir ay gibi uzun süreli bir geziye çıkıyorsanız yanınıza muhakkak pasaportunuzun fotokopisini ve 2-3 adet vesikalık fotoğrafınızı almayı unutmayın. 25- Çanta ya da cüzdanınızın bir köşesinde her zaman 50-100 USD bulunsun. O nakitin ne zaman, nerede, ne işe yarayacağı belli olmuyor. 26- Elinizden geldiğince tüm paranızı, bankamatik ve kredi kartlarınızı aynı yerde taşımamaya çalışın. Çaldırdığınızda ya da kaybettiğinizde hepsi birden gitmesin. 27- Güvenliğinden şüphe ettiğiniz sokakalarda fotoğraf makinesini boynunuza asarak gezmeyin. Aynı şekilde oraya yabancıymış gibi de sağa sola bakarak yürümeyin. 28- ABD'de özellikle de Las Vegas civarlarında kredi kartı kullanımına çok çok dikkat edin. Garsona ya da görevliye kartınızı verdiğinizde tüm işlemlerin gözünüzün önünde yapıldığından emin olun. 29- Alkol kullanan biriyseniz sokakta içki içmeden önce o ülkenin yasalarını iyice öğrenin ki turistlerin bu açığını gözleyen polislere yem olmayın. 30- Bir hafta gibi kısa süreli bir gezi yapacaksanız ve gittiğiniz yerin yemek kültürü de size uymuyorsa, yanınıza vakumlanmış şekilde ufak paketlerde beyaz peynir ve zeytin alabilirsiniz. Ekmeksiz ne yapacağız ki derseniz ekşi mayalı ekmekler ya da Trabzon ekmeği bir hafta bayatlamadan durur. 31- Yurt dışında şehirlerarası otobüsteyken ayağınıza arka taraftan su gelirse, çantanızı sakın yukarıya koymayın, çaldırırsınız. Bu bir oyundur. 32- Gece klüplerinde kız ya da kızlar size hiç olmadığı kadar sıcak davranıyorsa bilin ki bu yakışıklı olduğunuz için değildir. Tetikte olun. Kızın sizi kendi evine ya da bildiği bir yere götürmesini geçtim, daha klüpten dışarı çıkmadan pasaport, cep telefonu ve tüm parasını dans ederken çaldıranı biliyorum. Not: Bu yazı izin alınmadan hiçbir ortamda kullanılamaz. Estagfurullah. Faydasi oluyorsa ne guzel. Selamlar. Çok faydalı bir yazı.. Bloğunu ve youtube kanalını sıkı takip ediyorum. Yeni yazı ve maceralarını bekliyorum. Bilgiler çok Güzel özetlenmis. Benim bir sorum olacak otel veya kalacak yer olayını Türkiye de mi yoksa oraya gidince mi halldiyorsunuz. Nurdan doğru yapıyor saniz nasıl oluyor. Eşimle Barselona ya gitmeyi düşünüyorum. Yardımcı olursanız sevinirim.


15 Ay içinde sosyal medyada gerçek 200 bin takipçi elde ettikten sonra galiba bu konu hakkında birkaç şey söyleme hakkım var. Yazacaklarım ansiklopedik bilgiler değil, tamamen kendi tecrübelerime dayalı şeylerdir. Sosyal medya artık hayatımızın olmazsa olmazı. Web sayfanızla beraber sosyal medya hesaplarınız da muhakkak olmalı. Olmalı ama mantar gibi türeyen gezi blogları arasından nasıl sıyrılacaksınız? İşte zor olan da zaten bu. Beş parasız dünyayı gezmeniz, çok güzel yerleri dolanmanız, ucuza gezme yöntemlerinden bahsetmeniz maalesef bir işe yaramıyor. Çünkü bunları herkes yapıyor. Gezinizin bir amacı olmalı ve bir şekilde onu projelendirmelisiniz. Benim avantajım fotoğrafçı olmamdan geliyor. Dünyayı çok iyi gezen Türk gezginlerimiz var ama içlerinden fotoğrafçı olanını hiç görmedim. Bu sayede hem bulunduğum yeri takipçilere iyi yansıttım hem de portre fotoğraflarımın hikayesini anlatarak onları gezilerime dahil ettim. Ezelden beri hep portre fotoğrafı çekmeyi seven birisiyim. Sahilde ayağımı uzatarak fotoğraf çekmektense o bölgede yaşayan insanlarla tanışıp, onların fotoğraflarını çekmeyi tercih ettim. Daha sonra bulunduğum ülkelerdeki yerlileri keşfetmeye başladım. Yerli ziyaretleri aşırı zor ve maliyetli olsa da bana yaşattığı tecrübe inanılmazdı. Bunun etkisi takipçilerime de yansıdı ve gezime olan ilgileri daha da arttı. 15 Ay önce gezime başladığımda gezilerimin ana teması "insan" diyordum ve hala da öyle olmaya devam ediyor. Fotoğrafçıysanız benim yaptığımı yapın. İnsanlar artık güzel bina, meydan, deniz, sahil görmekten bıktı. Ana temanızı "insan" olarak belirleyip gezinize devam edin. Farklı ve ilgili bir takipçi kitleniz olacaktır. Ama dediğim gibi fotoğraf çekme kabiliyetiniz olmalı. En pahalı makineyi almayla maalesef iyi fotoğraf çekilmiyor. Tabi bunun yanı sıra yalın ve okunabilir bir diliniz de varsa işler tıkırında gider. Olayları, yaşadıklarınızı anlatırken gereksiz konulara girmeyin ve yazıyı boş yere uzatmayın. Anlatacak birşeyiniz yoksa da anlatmayın. Yok hasta olduydum, sabah kalkamadım, otobüsü kaçırdım, ailemi özledim, çok yoruldum gibi takipçileri pek de ilgilendirmeyecek şeyler paylaşmayın. Sade, öz ve net olun. Diğer bir konu da sürekli kendi fotoğrafınızı da paylaşmayın. Bunu en çok kadın gezginler yapıyor. X bir kadın gezginin sayfasına bakın her beş fotoğrafdan ikisinde kendisi vardır. Hatta bazılarında nasıl oluyorsa her fotoğrafta kendisi var :) Bu olay bana biraz gereksiz geliyor. Yapmayın. Tabi fotoğraf çekmekle de iş bitmiyor. Websitenizdeki ülke yazılarınız da basit bir dille olmalı. Aynı şekilde otobüsü kaçırdım, hasta oldum gibi okuyana gereksiz gelecek şeylere yer vermeyin. Kaldığınız yerin ücretini, nereden nereye nasıl gittiğinizi, hangi aracı kullandığınızı detaylıca yazın. Dünyayı gezmek isteyenlerin en büyük derdi para problemi olduğu için bu bilgiler çok önemlidir. Yaptığınız rotayı haritayla da desteklerseniz sitenize gelecekler için kullanışlı bir kaynak olabilir. Sosyal medya dedim ama websiteniz de bir hayli önemlidir. Gezi yazılarınız artıp, sitenize gelen kullanıcılar uzun süre sitenizde kalıyorsa zamanla google sizi aramalarda en üst sıralarda gösterecektir. Websitenize gelen kişi, sizi sosyal medya hesaplarınızdan da takip edebileceği için bu mecraların hepsini bir bütün gibi düşünüp, birbirleriyle ilişki şeyler olduğunu unutmayın. Gezi yazılarınız kesinlikle özgün olsun. Türkiye'deki bilindik bazı gezi sitelerinin yaptığı gibi sağdan soldan araklayarak ya da wikipediadan kopyala/yapıştır yaparak sitenizi doldurmayın. Böyle yaptığınızda ilk başlarda google aramalarında gösterilecek olsanız da uzun vadede faydadan çok zararı olacaktır. Aynı şekilde gezi yazılarını yabancı seyahat sitelerinden alıp Türkçeye çevirenler de var. Bu durumlar için ne diyeyim bilemiyorum. Başka bir konu kesinlikle sahte takipçi de satın almayın. Bu tip şeyler bana çok komik geliyor, kendinizi komik duruma düşürmeyin. Çünkü bu eninde sonunda anlaşılır. Gördüğüm başka birşey de, insanlar artık TV'lerdeki gezi programlarından aşırı sıkılmış durumda. Sunucunun gittiği her yeri aşırı övmesi, yediği her yemeği, tattığı her içeceği inanılmaz gibi anlatması artık gerçekçi gelmiyor. Özellikle bizim gibi gezginler bloglarında paylaşım yapınca TV'lerdeki programlar sıkıcı gelmeye başladı. Oraya gittiniz diye sadece güzel şeylerden bahsetmeyin, elbet olumsuz şeyleri de vardır. Onları da anlatın. Fotoğraf ve yazıların yanında video da paylaşabilirsiniz. Ama bilin ki en zoru kaliteli video çekip, onu düzenlemektir. Ciddi zaman, emek ve bilgi ister. Bu konuda tecrübeniz yoksa video işine hiç bulaşmayın derim. Ama illa video paylaşacaksanız onu da youtube kanalı açıp, oradan paylaşın. İleriye dönük videolarınız arttıkça az da olsa youtubedan da para kazanabilirsiniz. Youtube sayfama linkten bakabilirsiniz. Websitenizi yaptırırken benim bir arkadaşım var o yapacak demeyin. Konuya hakim birini bulun, parası neyse verin ve temeli sağlam bir site yaptırın. Uzun yıllar devam edeceğinizi düşünürsek websitesinin ne derece önemli olduğunu anlayabilirsiniz. Tabi siteyi yaptırmakla iş bitmiyor. İşin teknik tarafını da iyi kötü öğrenmelisiniz. WordPress nedir, domain nedir, hosting nedir, kullanıcı paneli nasıl yönetiliyor gibi belli başlı şeyleri öğrenmelisiniz. WordPress: www. rotasizseyyah. com web sitesi wordpress altyapısıyla kurulmuştur. Yani kabaca web sitesi yapmanıza yarayan bir platform diyeyim. Ücretli/ücretsiz temaları vardır. Domain: www. rotasizseyyah. com web sitesindeki "rotasizseyyah. com" ismine domain denir. Türkçe karşılığı alan adı olarak geçer. . com, . net, . gov diye uzar gider. Yıllık domain ücreti 6-7 usd arasıdır. Uzun süreli blog yazarlığı yapacaksanız domain alırken en az 5 yıllık alın derim. Söylentiye göre uzun süreli domainler google sıralamalarında üste çıkmaya fayda sağlıyormuş. Hosting: Domain satın aldınız ya. İşte şimdi de sitenizi kurmanız gerekiyor. Sitenizin kurulacağı yere hosting denir. Kabaca şöyle açıklayayım; Bu hizmeti sağlayan firmalarda size bir bilgisayar kiralanıyor ve siteniz o bilgisayar içine kuruluyor. Hosting firmasının kaliteli olması, kiraladığınız biglisayarın iyi performanslı olması ödeyeceğiniz yıllık para ile doğru orantılı olarak artar ya da azalır. Eğer hiti yüksek bir websiteniz olursa hosting hizmetiniz çok iyi olmalıdır. Paradan kaçınmayın. Eğer gezi yazarlığını geziniz devam ederken yaparsanız bilin ki tüm gezinizin ortalama 4'te 1'ini bu işlere ayıracaksınız. Yani zaman kaybınız çok fazla olacak. Önceden Türkiye'ye döndüğümde gezi yazılarımı yazıyordum ama artık sürekli gezer halde olduğum için o ülkeyi bitirir bitirmez gezi yazısını da yazıyorum. İpin ucunu bir kaçırdı mı gerisi maalesef çorap söküğü gibi geliyor. Tabi herşeye başlamadan önce kendinize güzel bir isim bulmalısınız. Benim tavsiyem uzun bir isim olmasın ve website adresi kolay anlaşılabilir olsun. İşin başka zor bir yanı da etkileyici bir isim bulabilmektir. Yine aynı şekilde üstteki orman fotoğrafı için birşeyler yazalım. Örnek 2: "Kosta Rika'da Santa Elena Bulut Ormanlarındayız. Yürümek için 4-5 tane farklı parkuru var. 6-7 saatimi buraya ayırarak yaklaşık 12 km yürüdüm ve bütün parkı görmüş oldum. Bulut ormanı denmesinin sebebi bazı bölgeleri gerçekten de bulutların içinde kalıyor. Buradaki bitki örtüsü için amazonlardan daha zengin diyorlar. Hatta dünyadaki en zengin canlı çeşitliliğine sahip ormanlardanmış. Bitkilerin yanında envai çeşit kuş ve başka hayvanları da görmek mümkün. Tabi bu tamamen şansınıza kalmış. Genelde çeşit çeşit kuş sesleri duyuyorsunuz. Bulunduğum en mistik yerlerden biriydi". Ben yine 2. yorumu tercih ediyorum. Yani kabaca paylaşımlarınızı bu şekilde yaparsanız daha etkili olacaktır. Yazılarınızda mahalle ağzını ve argo kelimeleri kullanmayın. Siz öyle konuşursanız takipçilerin yorumları da o şekilde olur ve ortaya kalitesiz bir mecra çıkar. O sebeple tanımadığım kim varsa hep sizli, bizli konuştum. Senli benli konuştuğunuzda 15 yaşındaki çocuk qanka naber, napıyon diye mesaj atabiliyor. Onun için ciddiyeti elden bırakmayın derim. Diğer bir konu da yazılarınızda siyasi ve dini konulara girmeyin. Bu konularda ülkemiz çok uçlarda yaşadığı için hiç alakasız bir gönderinin altında bile insanların siyasete girip, birbirlerine ana avrat küfür ettiğini görebilirsiniz. Bunlar istenmeyen şeylerdir. Günü kurtarmak için yok ölmeden önce görmeniz gereken 18 yer, yok şu ülkede göreceğiniz 24,5 yer gibi paylaşımlar yapacaksanız biliniz ki o mantar gibi türeyen gezi blogları arasında yeriniz hazır. Takipçileriniz arttıkça her telden insanla ister istemez muhattap olacaksınız. Anlamsız şekilde size hakaret edenler çıkacak, sonra da "e ben eleştirdim, ne var bunda" diyecekler. Maalesef hakaretle, eleştiri arasındaki farkı anlamayan bir sürü insanımız var. Burada benim bulduğum çözüm şu; bana köstek olan her kim varsa sorgusuz sualsiz yaptığı yorumu silip, kullanıcıyı da engelliyorum. Bunun başka bir çözümü yok. Dünyanın öbür ucunda, zor şartlarda gezerken, interneti de zar zor bulmuşken, hayatında hiç ülke dışına çıkmamış, elinde kendisinden akıllı bir telefonla oturduğu yerden ahkam kesen kişilere yapılacak tek şey, engelleyip geçmektir. Sosyal medya mecralarından en bilineni tabi ki facebook. Ama şahsi görüşüm facebookun günden güne bir çöplük haline dönüşüyor olması. O sebeple instagramı daha kaliteli görüyorum. Mesela facebookta 10-12 yaşlarındaki kullanıcıları bile görebilirken instagramda öyle bir durum yoktur. Ayrıca facebookun artık %50'si reklam içeriğiyle dolu olduğu için kullanıcı memnuniyetinin de yerlerde olduğunu söyleyebilirim. Burada haddim olmayarak Mark Zuckerberg'in altın yumurtlayan tavuğu kestiğini düşünüyorum. Umarım aynı şeyi instagram için yapmaz. Yani anlayacağınız instagrama biraz daha fazla ağırlık verin. Bana göre 1 instagram kullanıcısı 5 tane facebook kullanıcısına eşdeğer. Diğer bir detay da facebookta yaptığınız paylaşımlar tüm takipçilerinize gösterilmiyor. Mesela 10 bin takipçiniz var. Yaptığınız paylaşım ilk dakikalarda pek ilgi görmedi, yorum ya da beğeni almadıysa o gönderi en fazla bin kişiye gösterilir, diğer 9 bin takipçinizin olaydan haberi bile olmaz. Çünkü facebook algoritması bu gönderiyi kalitesiz bir gönderi olarak algılayıp boş yere diğer takipçilere de göstermez. Facebook yöneticilerinin burada vermek istediği alt mesaj şudur; "eğer paylaştığın gönderileri çok kişiye ulaştırmak istiyorsan bana para vereceksin ben de senin gönderinin reklamını yapacağım". Burada takipçilerin senin sayfana gelip, sayfanı "ilgi alanları listesine eklemeli" ve "bildirim al" seçeneğini aktif hale getirmelidir ki her paylaşımından haberdar olsunlar. Ama bunu yapan takipçi sayısı çok azdır. İşte instagramda böyle bir sıkıntı olmadığı, paylaştığın herşey takipçilerin ekranlarına düştüğü için bana göre daha faydalı bir platformdur. Son olarak dünyayı geziyorsunuz diye kendinizi birşey zannetmeyin. Bunu dünyada yapan yüzbinlerce insan var. Türkiye'de de yapan var ama herkes senin, benim gibi internette paylaşmıyor. Ben şöyle gezerim, böyle uçarım kaçarım, offf var ya kralım havalarına girip, kendinizi insanlardan soğutmayın. Yaptığınız iş, bilin ki sıradan bir iştir. Türkiye'de henüz çok popüler olmasa da yakın zamanda ortalıkta bir sürü gezgin göreceksiniz. Nasıl ki dijital fotoğraf makinaları yaygınlaştıkça "Ad Soyad Photography" sayfaları çoğaldıysa gezgin sayfaları da mantar gibi çoğaldı ve çoğalacaktır. çok güzel yazı olmuş. ben de sürekli kendini koyan kadın gezgin grubuna giriyorum sanırım:) okurken çok güldüm, haklısın. fotoğraf altındaki yazılar konusuna da katılıyorum. bu aralar aklımda benim de değişik bir proje var ama bu projeyi yapmak için sağlam bir kaynak ayırmak gerekiyor. gezemeyen gezgin olarak bir süre daha hayallerde yaşayacak bu proje ama hamile kadın projesi de çok iyiymiş. bu kadar samimi bir şekilde paylaştığın için çok teşekkürler. Rica ederim. Projenizi gerçekleştirmeniz dileğimle, sevgiler. Her yiğidin ayrı yoğurt yiyiş tarzı var. Fotoğraf ya da paylaşım ya da blog içeriği konusunda bazı takipçiler cidden bilgiden ziyade hikayeye değer veriyor. Masal okuyor gibi okumak hoşuna gidiyor. Teknik bilgiyi zaten İngilizce kaynaklardan bulurum diyor. İNSAN ODAKLI kısmına kesinlikle katılıyorum. Rotasız Seyyah'ı diğer bloglardan ayıran kesinlikle bu. Seyahat blogu benim 1/4'ten fazla zamanımı alıyor. Sıfır bilgi ile başladığım için işin teknik kısımları zorlayıcı. Maddi gelir seviye işi tutturabilene kadar çoook düşük. Destek olmadığı müddetçe ekmek teknesi yürümez. Fotoğrafçı Türk gezgine rastlamadığını okuyunca üzüldüm valla. Gezmek, fotoğraf çekmek insanın kendisine ait bir duruşudur. Kafayı neye takarsa onun peşinden gider. Birisi kafayı portreye takar, diğeri ise yosunlara. Birisi insanın hikayesini anlatır diğeri ise göçmen kuşların hikayesini. Gezgin fotoğrafçıyım diyen insanın en azından Ara Güler'i, Coşkun Aral'ı, Sabit Kalfagil'i bilmemesi bence ayıptır. Ne büyük ustalar var ki hepimizi ceplerinden tekrar tekrar çıkarır. Onlar adına ben utandım valla. Biz gibi serserilik yaparak gezen, blog yazan, fotoğraf çekenlere ithafen edilmiş bir söz ise çok daha üzücü. Her şey bir yana madem hiç bir isim bilmiyorsun sen ve burayı okuyanlar için hemen aklıma ilk gelen isimleri yazayım. En azından ustaları anmış oluruz. Listeye ben de Kerem Yücel'i eklemek isterim. Bunun dışında oldukça bilgi dolu yazı olmuş fakat başlığını "Gezi Yazarlığı Nasıl Yapılır" değil de "Sosyal medyada yazdıklarınız nasıl daha çok okunur, fotoğraflarınız nasıl daha çok görüntülenir" yapabiliriz. Bu konuda gerçekten çok güzel öneriler var. Yaptığı iş 'gezi' yazarlığı ve insanların dünyayı gezerken, keyfine bakmak varken oturup saatlerce yazması, düzenlemesi, paylaşması ve geri dönüşlere cevap vermesi bir karşılık beklediğini gösterir ki bu çok doğaldır. Zira gezme konusundan en büyük engel maddi durumdur. Bu durumda takipçi sayısını hedeflemek mantıklıdır. Kanımca. İnstagram'da algoritmasını değiştireceğini söyledi. Fotoğraflar yüklenme zamanına göre değil, önem sırasına göre listelenecek. Yani beklediğim bir durumdu. Aynısı twittera da geldi. Umarım facebookdaki gibi "illa para vereceksin, gönderini daha çok kişiye ulaştıracağız" mantığına gitmezler. Blogunuzu takip ediyorum, videoları izliyorum özelliklede meksika cenoteleri çok güzeldi. Belkide meksikaya gitsem cenotelerden habersiz olacaktım siz bilgi vermeseydiniz. Her gezi blogundan, yani her insanın farklı bakış açılarından güzel bilgiler ediniyoruz. Daha uzun videolar olsaydı keşke diyorum 2-3 dakika yetmiyor. Konuşmak şart değil, tropikal plajda denizin sesini bile almak bana yetiyor. ama takip ettiğim çok az blog bunlara yer veriyor. Selfie çubuğunu elinden düşürmeyen, aynı ağacın 8 değişik resmini görmekten tükendik valla. zaten az buçuk bilgimiz var gideceğimiz coğrafya ile ilgili, yazarların fiyat konusuna girmesi en büyük beklentimiz. Yani herkesin farklı bir yazı tarzı olur anlarım da. Sizin de bahsettiğiniz gibi bu bilgiler öncelikli olmalı diye düşünüyorum. Harika bir yazı olmuş çok güzel özetlenmiş. Dunyayi gezen turkler icinde fotografci olanini girmefim demissiniz.. Fotografci. gezgin. dunya turu. hakan oge.... Sanırım bir yanlış anlaşılma var. 'Görmedim' derken yazdığım paragrafı komple okuduğunuzda "Gezip, bunları aktif olarak paylaşanı görmedimi" kastediyorum. Yoksa elbet ki gezen onlarca, yüzlerce fotoğrafçı Türk vardır.


Yurt dışı gezilerime biraz ara vermiş, evde dinlenirken bir telefon geldi ve Fethiye'ye davet edildim. Uygun günü kararlaştırdıktan sonra uçağa atlayıp Dalaman'a oradan da yaklaşık 45 dakikalık yolculukla Fethiye'nin 20km güneyindeki Gökçe Gemile'ye geldim. Burayı, bu villaları ya da bu konaklama tesisini doğru bir şekilde tanımlamak için Türkçe tam bir açıklama sanırım yok. İngilizce olarak The Private Islands&Bays of Turkey diye geçiyor. Kendine özel sahil ve koya sahip, 3 villadan oluşan fantastik bir konaklama yeri. Türkiye'de buranın eşi, benzeri yok. Hatta abartmıyorum dünyada bile bura gibi bir yer çok nadir bulunur. Seyşeller ve Maldivler'den bildiğimiz özel ada konseptli konaklama yerlerinin Türkiye'deki örneği işte burası. 3 villanın her biri birbirinden bağımsız ve hepsinin tek tek kendine özel açık havuzu var. Villalar büyük bir salon ve üçer yatak odasından oluşuyor. Ama tabii böyle anlatınca biraz sıradan ve yavan kaldı di mi? Çünkü her bir villa öylesine ince detaylarla tasarlanmış ki, 5 yıldan fazla süren yapılış hikayesini direkt sahibinden dinleyince o villaları yazarak anlatabilmenin pek mümkün olmayacağını anladım. Villaların içindeki her bir eşya özel el işçiliğiyle tasarlanıp, yapılmış. Yani hiçbir şey bir mobilya mağazasına gidilip, alınmamış. Villaların sahibi aslen Jeoloji mühendisi olduğu için buranın yapımında öylesine değerli kaya ve taşları kullanmış ki; görünce şaşırıyorsunuz. Hele bazı taş oyması eşyalar o kadar büyük ki; durumu daha iyi anlatabilmek için size şöyle bir örnek vereyim; o kocaman taş eşyalar villanın duvarları örülmeden odanın içine vinçle koyulmuş, sonra duvarlar örülmüş!.. Sahibi burayı yaptırırken inşaat ya da marangoz ustası değil, alanındaki sanatkar ve sanatçıları bulup, yaptırmış. İşte o kadar emek, özveri ve 5 yıllık çalışmanın sonunda da ortaya adeta bir sanat eseri diyebileceğimiz bu cennet gibi Gökçe Gemile çıkmış. Buranın arazisi çok büyük. Aslında 3 tane villa yapılana kadar o bildiğiniz okul binası gibi 200 yataklı otellerden de yapılabilirmiş. Ama yapılmamış!.. Çünkü yapılış amacı ortaya klasik bir konaklama tesisi çıkartmak değil... Alttaki fotoğraflar sayesinde ne demek istediğimi sanırım daha iyi anlayabilirsiniz. Villalar ve çevrenin genel görüntülerini içeren videoyu ise alttan izleyebilirsiniz. Ortalama haftalık 50 bin lira (8 kişilik). 50 bin verilir mi tartışılır. 200 kişilik otele eş değer kazancı var sanırım..., Fethiye'nin her yeri güzeldir. Kaya şehir, ölü deniz kelebekler vadisi... Ama paylaştığınız yeri ilk kez görüyorum ve o da harika. Ama çalış plajının durumu beni üzdü. Deniz iyi değildi ve denize toprak kayması körfezi bitiriyor, önlem alınması gerekiyor. Çok teşekkürler! Fethiye'ye yolunuz düşerse Rotasız seyyahı fethiye yamaç paraşütü macerasına mutlaka bekliyoruz. Severek takip ediyoruz. Gerçekten fantastik bir mekan, içerik için teşekkürler. Fethiye gerçek anlamda çok farklı bir tatil geçirmek isteyenler için en doğru adreslerden birisi. Keşfetmeye değer bir çok nokta mevcut.


Milliyetçi değiller. Ülkede bayraklarını görmen bile zor. Kızlar ve erkekler genelde 23-24 yaşlarında evlenmek ister. Öğretmen maaşı ortalama 300 USD. Köylerdeki ailelerin genelde 7-8 ya da daha fazla çocuğu var. Hükümet fazla çocuk yapmayın, 2-3 tanede durun dese de her taraf çocuk kaynıyor. Kadınlar çok çalışıyor. Karı, koca pazara gittiğinde alınan şeyler kadının kafasındaki leğende taşınıyor ve aynı zamanda adamın elleri boşken kadının sırtında bir de çocuğu oluyor. Bu olay Guatemala için çok sıradan. 3-4 Yıl öncesine kadar kadın hakları kanunen pek korunmazken yeni çıkartılan yasalarla hakları baya koruma altına alınmış. Kadın eğer polise gidip, kocasından şikayetçi olursa polis direk adamı sorguya çekiyor. Ama kadınlar, ellerinde maddi güç olmadığı için polise gidemediklerini söylüyor. Bir ucu Karayipler'e diğer ucu Pasifik Okyanusu'na kadar uzanıyor. Devlet üniversitesinde yıllık üniversite harcı 20 USD. Erkeklerin %90'ı maço ve kıskanç, kadınların da aynı şekilde %90'ı kıskanç. Ülkede çok kaliteli kahve üretimi olsa da iyi bir kahve içmen kolay değil, çünkü neredeyse üretilen tüm iyi kahveler dışarıya ihraç ediliyor. 15-16 Yaşındaki çocuklarını illegal yollardan Amerika'ya göndermek için çetelere bir dünya para döken aileler var. Ülkenin adam gibi kendine has bir yemek kültürü yok. Çoğu Meksika'dan araklanmış yemekler. Hele sulu yemekleri hiç yok desem yeridir. Sevişken bir millet. Gencini, yaşlısını heryerde öpüşürken görebilirsin. Bir ay, haftanın 6 günü evlere temizliğe gidip 90 USD maaşla çalışanlar var. Ülke geneli turistler için güvenli olsa da başkent Guatemala City diğer yerlere göre bir tık güvensiz kaçıyor. Yine de geceleri alakasız yerlere girip çıkmadıktan, illegal işlere ve uyuşturucuya bulaşmadıktan sonra başına bir iş gelme olasılığı yok denecek kadar az. Chicken bus denilen ve insanların neredeyse üst üste yolculuk yaptığı bir taşıma sistemleri var. Bu otobüsler aslında bildiğiniz Amerikan filmlerdeki eski okul otobüsleri. Hat sahipleri çok ciddi paralar kazandığı için neredeyse her hafta bir otobüs şoförü öldürülebiliyor. Bu ölümler bazı kişilere haraç vermek istenmediği için oluyor. Aynı zamanda şoför, aracı kulanırken camı açıp yandan gelen polis arabasına rüşveti uzatabiliyor. Bu tip olaylar pek bir normal. 15 Milyon nüfusu olan ülkede 20 nin üzerinde dil konuşuluyor. Neredeyse her şehrin köyünde farklı bir dil var. Maya kültürüne ciddi ev sahipliği yapan bir yer. Gidilip, görülesi Maya piramitleri var. Ve halen ormanın içinde temizlenip, gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen başka piramitler de var. Parkta, otobüste, markette yani heryerde çocuğunu emziren bir anne görebilirsin. Kimse dönüp bakmaz. Türkiye'ye kıyasla ucuz ve ispanyolca öğrenmek için güzel bir yer. 1 Aylık ispanyolca özel kurs, lokal bir ailenin evinde özel oda ve üç öğün yemek herşey dahil 640 USD. Heryerde bir sürü polis görebilirsin. Neredeyse her parkta bile. Polislerin ellerinde ağır silahlar var. Aynı şekilde normal bir cafe yada restoranın önünde de elinde pompalı tüfekli güvenlik görevlileri görebilirsin. Ortalıkta bu kadar çok ağır silah olsa da insanları bunlara ters orantılı olarak baya sıcak kanlı. Ülkede fakirlik çok fazla. Ama bu fakirlik anlayışı pek bizdeki gibi değil. Toprak zemin evde, tv, buzdolabı olmadan yıllarca yaşayan bir sürü aile var. Ve böyle yaşamanın çok normal olduğu söyleniyor. Hastanelerde bakım iyi değil ve bir çok gerekli ilacı devlet karşılamıyor. Adım başı heryerde eczane görebilirsin. Aynı şekilde tv dahil heryerde ilaç reklamları yapılıyor. Kadınları pek güzel diyemem. Turistik yerlerden biraz uzaklaşıp köylere gittiğinde asıl Guatemala'yı oralarda görebilirsin. Ayakkabı giymeden, yalınayak gezen Mayalıları bile bu köylerde görmek mümkün. Emeklilik sistemi diye bir şey pek yok. Emekli maaşı almak için 65-70 yaşına kadar çalışmak gerektiği ama sonunda dosdoğru bir para alınamadığı söyleniyor. Bazısı aktif olmak üzere bir sürü volkanik dağa sahip. Doğal güzlelikleri harika. Köylerdeki evlenme yaşı ortalama 15-16. Genelde biz nasıl benzinliğe gittiğimizde hep 50 TL lik benzin alıyorsak tuhaftır ki onlar da 50 Quetzallik benzin alıyor. Üç kere, bulunduğum araba benzinliğe girdi, üçünde de aynı şey oldu. Devlet okullarında eğitim kötü. Durumu iyi olan aileler çocuklarını özel okullara gönderiyor. Evsiz insan bir hayli çok. Gündüzleri bile sokakta, bir köşede alkolden sızmış insanlar görebilirsin. Ülkede kitap pahalı. Buna ters orantılı olarak alkol aşırı ucuz. Denilen şu; hükümet bilerek alkolü ucuz yapıyor, insanlar içsin yeter ki onlara arıza çıkarmasın. Saçma sapan sürekli birilerinin ağlayıp, zırladığı kadın programları, süper star ve insanların birbirlerini rezil ettiği tv yarışmaları var. Ülkede ciddi bir fakirlik olsa da öğle saatleri ya da haftasonları işlek caddelerdeki dükkanların bile kapalı olduğunu görebilirsin. Genel anlamda kadınları çalışkan, erkekleri tembeldir. Ülke resmen kadınların sırtında dönüyor. Her yer seyyar satıcılarla dolu. Otobüs biryerde durduğunda içeriye anında 5-6 tane seyyar satıcı giriyor. Ve çoğunun elininde muhtemelen sağlığa zararlı, aşırı şekerli şeyler var. Neyden yapıldığını bilmediğim bu yiyecekleri sokakta ya da markette de görmek mümkün. Bu kadar doğal ve organik ürünlere sahipken böylesine saçmasapan, zararlı şeylere nasıl bulaştıklarına anlam vermek zor. Ülkede kış diye birşey yok. Sadece yaz ve yağmurlu sezon var. Fotoğrafa ilgi duyanlar için çok iyi, yaşamak için tercih etmeyeceğim ama gezmek için muhakkak gidilip, görülmesi gereken bir yer.


Haziran ve Temmuz olmak üzere iki aylık rotam alttaki gibiydi. Bu dönemler Guatemala için yağmurlu sezon oluyor. Eğer yağmuru sevmiyor, ben hep güneş isterim derseniz bu aylarda gelmeyi tercih etmeyin. Vize konusunda ise Guatemala, El Salvador ve Honduras'ın kendi arasında bir anlaşması var. Bu üç ülkeden herhangi birine giriş yapıp 90 gün süresince yine bu üç ülkede kalabilirsiniz. Hangi ülkede ne kadar kaldığınızın önemi yok, toplam kalış süresi 90 günü geçmemeli. Buraya Belize'nin San Ignacio şehrinden karayoluya gelmiştim. Sınırdan Flores'e gelmek minibüsle 6 USD. Kaldığım hostel ise 9 USD idi. Flores merkezi gölün içinde, ufak bir ada. Bulunduğum diğer Guatemala şehirlerine göre burası daha bir turistik. Bunun en büyük sebebi Tikal Maya Piramitlerine yakın olması. 12 USD ye tur alıp günübirlik bu piramitlerin olduğu bölgeye gidebilirsiniz. Eğer gün doğumunu da görmek isterseniz tur gece 3'de başlıyor ve fiyat biraz daha artıyor. Tikal şuana kadar bulunduğum en güzel Maya Piramitlerinden biriydi. Ormanla iç içe olması, maymunların çıkardığı sesler ortamı daha da bir otantik hale getiriyor. Eğer bu tip yerlerde kamp ve doğa yürüyüşü yapmayı seviyorsanız 3-4 günlük çadır kurmalı, bol yürümeli turlar da var. Yalnız bu turlar konforlu değildir. Çadırda kalmak, yağmur suyu içmek, günlerce yürümek size göre değilse uzak durun. Dediğim gibi biraz turistik bir bölge olduğu için konaklama ve yeme-içme konusunda herkese hitap edecek yerler var. Burada 3 gün kalmıştım. Rahat bir şekilde gezip, görmek, hediyelik şeyler almak için 3 gün yeterli olacaktır. Eğer planınızda Meksika yoksa buraya kadar gelmişken Meksika'daki Palenque Maya Piramitlerine de muhakkak geçin. Orası da en az Tikal kadar güzel bir yer. Buradan direk Palenque'ye 35 USD ye hostelden ayarladığım minibüsle geçmiştim. Gayet kolay, sıkıntısız bir yol. Not: Maya Yerlileri ile ilgili detaylı yazıma linkten bakabilirsiniz. Bu şehrin iki adı var. Birisi Xela, diğeri Quezaltenango. Xela kısa olduğu için insanlar genelde bunu kullanıyor. Meksika gezimi bitirip güneye doğru indim ve sınırdan bu şehire geldim. Amacım 1 ay lokal bir ailenin yanında kalıp ispanyolca kursuna gitmekti. Eğer vaktiniz varsa muhakkak siz de böyle bir fırsatı değerlendirin. Hem fiyatı çok düşük hem de lokal bir aileyele kalarak hiç unutulmayacak bir deneyim yaşayabilirsiniz. Olası dil kursu soruları için daha önce yazdığım bu yazıya göz atabilirsiniz. Bir ay burada kaldığım sürece Guatemala'yı gerçek anlamda tanımış oldum. Bulunduğum diğer şehirlere göre pek turistik bir yer değil. İspanyolca kursundan arta kalan zamanlarda hafta sonları civardaki köyleri tek tek gezdim. O kadar çok köye gittim ki artık hangisi neredeydi unutur oldum. Kabaca bir kaçını yazayım. Nahuala köyünde bir tane bile turist göremezsiniz. Etek giyen Maya erkeklerini burada bulmak, fotoğraf çekmek mümkün. Totonicapan köyü ise pazar kurulduğu günler baya aktif oluyor. Pek turistik bir yer değil, gidilebilir. San Cristobal Totonicapan köyünde ise eski ve cıvıl cıvıl bir kilise var. Benim pek ilgimi çekmedi ama sadece bu kiliseyi görmek için bir sürü kişi buraya geliyor. Salcaja ise pazar kurulduğu günlerde aşırı kalabalık. Yine pek turist yok. Fotoğraf çekmek ve geleneksel kıyafetli insanları görmek için güzel bir yer. Chichicastenango ise buraya biraz uzak olsa da en turistik köy/kasaba diyebilirim. Gerçekten baya baya büyük bir pazarı var. Zaten pazarıyla ün yapmış aşırı turistik bir yer. Guatemala'ya gelmişken görmek gerekir ama ben sevmedim. Bu bahsettiğim köylerin hepsine Xela'nın merkezindeki otobüs terminalinden chicken buslarla gidebilirsiniz. Tek yön 1-3 USD civarı. Xela'da gece hayatı cuma ve pazar günleri arası merkez parkın civarında oluyor. Zaten ufak bir yer olduğu için herkes genelde buraya geliyor. Bizim nevizade tarzında eski, büyük bir yapı var. İçinde restorandan, barlara kadar ne ararsan bulmak mümkün. Buraya yakın bir de hot spring denilen yani doğal kaynak suyu olan bir havuz var. Daha önce bu tarz yerlere çok gittiğim için bu sefer tercih etmedim. Vaktiniz varsa oraya da gidebilirsiniz. Xela'nın diğer bir güzelliği aktif bir volkanik dağ olan Santa Maria'ya ev sahipliği yapması. Lav püskürtmese de her yarım saatte bir çıkardığı dumanları görmek mümkün. Buraya gitmek için tur düzenleniyor ama benim yaptığım gibi kendiniz de gidebilirsiniz. Birinde arkadaşlarla birinde ise tek başıma gitmiştim. Alttaki manzarayı izlemek için Santa Maria'ya değil hemen yanındaki pasif volkanik dağa 1 saat tırmanmanız yeterli. Zorlu bir iş değil. Linkten videosunu izleyebilirsiniz. Aynı zamanda pazar alışverişini seviyorsanız illaki köylere gitmenize gerek yok. Buranın merkezinde de gayet büyük bir pazar var. Orası da işinizi görebilir. 1 Ay kaldıktan sonra buradan Atitlan gölündeki Panajachel bölgesine geçtim. Chicken bus 4 USD. Güvenli. Emin olmamakla beraber 8-9 saatti diye hatırlıyorum. Rotasıs seyyah kitabını okudum ve tum qr kodları açtım. Qr kodlarda az resim vardı ve daha fazla resimleri sitede gordum. Qr kodlara cok resim koymalıydınız, sonuçta para ile destek olduk. Kitabı iade edip, verdiğiniz parayı geri almak isterseniz lütfen rotasizseyyah. com/iletisim adresinden bana ulaşınız.


Bu gölün çevresinde 3 tane pasif volkanik dağ var. Ve yine buranın çevresinde konaklayabileceğiniz bir çok farklı köy, kasaba da var. Ben öncelikle Panajachel'i tercih etmiştim. Sebebi o şehvetli volkanik dağları tam karşıdan görebilmekti. Durumu daha iyi anlatmak için alttaki fotoğrafı paylaşayım. Bu manzaraya karşı 5 usd ye kahvaltı yapabilirsiniz. 1-2 gün kalırım derken ortamın verdiği rahatlık ve güzel manzara yüzünden 4 gün kalmıştım. Gecelik özel oda 7 usd. Panajachel'in en büyük özelliği göl kenarında manzaraya karşı yemek yenecek yerlere sahip olması. Onun haricinde bir de turistik bir caddesi var. Başka pek bir özelliği yok. Tam kafa dinlemelik, manzaraya karşı kahve içmelik rahat bir yer. Vaktiniz varsa hemen 30 dakikalık mesafedeki Solola kasabasına da gidebilirsiniz. Büyük bir pazarı var. İlginizi çekebilir. Panajachel'den botla San Pedro'ya geçtim. Bilet 3 USD. San Pedro gölün diğer tarafı oluyor. Burası daha çok 20 yaşlarındaki sırtçantalıların olduğu bir yer. Diğer bir detaysa her taraf İsrailli gezginlerle dolu. Bir çok hostel ve restoran sahibi de İsarilli. Nasıl olmuşta buraya gelip yerleşmişler anlam veremedim. San Pedro'nun güzelliği göle sıfır bir çok hostel ve butik otelin olması. Gecelik 8 usd ye göle sıfır ve manzaralı bir odada kalabilirsiniz. Ayrıca gölde yüzmek de serbest. Buraya gelenler yapılacak ilk aktivite olarak genelde San Pedro volkanına çıkıyor. Buraya çıkmak yerine o iki büyük volkanik dağı uzaktan izlemeyi tercih ettim ve alttaki fotoğrafın çekildiği dağa çıktım. Buraya Indian Nose diyorlar. Çıkış yaklaşık 1 saat sürüyor. Manzara ise nefis. Gün içinde buraya kendiniz de çıkabilirsiniz ama gün doğumunu izlemek isterseniz bir rehber bulmak şart. 12 usd ye bir rehber ayarlamıştım. Çünkü gece zifiri karanlıkta bilmediğin bir dağda yol bulmak gerçekten zor iş. San Pedro'dan yine botla Santiago Atitlan'a geçtim. Burayı nedense sevmedim. Hem manzarası yok, hem diğer kasabalara göre daha pahalı. Günü birlik gezip Panajachel'e geri döndüm. Panajachel'den chicken busla Antigua'ya geçtim. Yol 3 usd. Belki de Guatemala'nın en turistik yeri burası. Onlarca otel ve hostel bulmak mümkün. Fiyatlar diğer şehirlere göre bir tık pahalı olsa da yine de ucuz yerler var. Güzel bir hostelde 8 usd ye kalmıştım. Şehrin sokaklarını gezmek güzel. Heryerde otantik şeyler satan dükkanlar olsa da el sanatları bir Meksika ya da Tayland'daki kadar iyi değil. Burayı özel yapan şey aktif olarak lav püskürten Volcan De Fuego'ya yakın olması. Eğer kondisyonunuz iyiyse bu volkanik dağı görmeye muhakkak gidin. Kondisyon diyorum çünkü oraya çıkmak sırtınızdaki çantayla beraber yaklaşık 5 saat sürüyor. Bir gece yukarıda konaklayıp ertesi gün öğlen inişe geçiyorsunuz. Muazzam, tarifi olmayan bir deneyim. 2 gün, bir gece, çadır, uyku tulumu, üç öğün yemek ve park giriş bileti dahil fiyat 22 USD. Her acentede farklı fiyat var, iyi araştırıp öyle karar verin. Sonuçta hepsi aynı tur. Bu deneyimi yazarak anlatmak pek mümkün değil. O sebeple videoyu izleyin derim. Antigua'nın çevresinde başka bir volkanik dağ daha var ama Volcan De Fuego'ya çıktıysanız artık zirveyi yaptınız demektir. Bu bölgedeki başka bir volkanik dağa çıkmanıza bence gerek yok. Antigua merkezde birçok eski bina görebilirsiniz. Çoğu eski kilise. Öyle çok aman aman şahane eserler değil. Bir kaçına gittim ama içeride vakit geçirmeden geri çıktım. Eğer çok gezen biriyseniz bazen bu tarz binaları görmek size farklı gelmeyebiliyor. Manzara görmek isterseniz merkezden yürüme çıkılarak alttaki fotoğrafı çektiğim Cerro De La Cruz tepesine gelebilirsiniz. Şehir komple ayaklarınızın altında ve karşıda kocaman bir volkanik dağ var. Buraya gelirken termosa kahveyi doldurup gelin, oturun saatlerce. Parka giriş ücretiz. Antigua'ya gelmişken 1 saat mesafedeki Santa Marija De Jesus kasabasına da muhakkak uğrayın. Pek turistik bir yer değil. En sevdiğim yanı kadın ve çocukların kıyafetleri tamamen yöresel. Bir tane de açık pazarı var. Fotoğrafik açıdan çok iyi bir yer. Antigua merkezdeki terminalden ufak minibüslerle gidebilirsiniz. Ücreti 1 USD. Antigua'da kalırken chicken bus ile günübirlik Guatemala City'e gittim. Tek yön 3 USD. Genelde gezginler yada şehri görmüş kişiler Guatemala City'de pek bir şey olmadığını söylüyordu. Baya bir bölgesini gezdim ama kayda değer birşeyi ben de göremedim. Bir iki alışveriş merkezi var. Olur ya benim gibi bir kaç elektronik eşyaya ihtiyacınız olursa buralar işinizi görebilir. Onun haricinde çokta görülmesi gereken bir yer değil. Guatemala gezim boyunca en çok evsiz insanı burada gördüm. Bununla doğru orantılı olarak sanki diğer yerlere göre bir tık güvensiz gibi geldi. Buradan El Salvador'un Santa Ana şehrine direk otobüsle geçtim. Bilet fiyatı 17 USD. bu latino hispanic diye tabir ettikleri latin amerika ülkelerini benimde gezme fırsatım oldu gerçektende çok tehlikeli ve illegal işlerin ana vatanları olarak biliniyor.


Nihayet hep gitmek istediğim Güney Amerika'ya bir anda uçak bileti alarak ilk adımı attım. Laf olsun diye bir anda demiyorum gerçekten de öyle oldu. Bankanın yaptığı uçak bileti kampanyası ile Qatar Hava Yolları'nın yaptığı kampanyanın birleştiğini fark edince 30 dakika düşünüp bileti aldım. Uçuş tarihine daha 6 ay var ama o süre göz açıp kapayıncaya kadar geçti ve 60 gün sürecek gezime başladım. Bildiğim tek şey Sao Paulo'ya inip iki ay sonra Buenos Aires'den geri dönecek olmamdı. Başka hiçbir planım olmadan yola çıktım. Muhtemelen o bölgede 5 ülke gezer geri dönerim diyordum ama yol beni öyle yerlere götürdü ki, kapıldığım rüzgar bana alttaki rotayı yaptırdı. Ve bunların hemen hemen hepsi kara yolculuğuydu. Sadece Uruguay'a geçişim feribot ile oldu bir de Bolivya'da başkente geçerken göstericiler yolu kapattığı için kara yoluyla geçemeyip mecburen uçak bileti aldım. Kara yoluyla geçmeyi elbet denedim ama başarılı olamayınca uçaktan başka bir alternatif kalmadı. Gezi uzun olacağı için yanıma alacağım eşyalarda çok önemliydi. Az değil, iki ay bunları sırtımda taşıyacaktım. Kesinlikle gereksiz şeyleri almamalı ya da sonradan keşke şunu da alsaydım dememeliydim. Bu sebeple çantayı yaparken düşündüğüm süre uçak bileti alırkenki düşündüğüm süreden daha uzundu (: Velhasıl alttakileri 45 litrelik sırt çantama doldurarak yola koyuldum. Bu gezide şimdiye kadar yaptığım gezilerin verdiği tecrübe ve birikimi çok iyi kullandım. Ne yaptın ki derseniz videoları izleyince anlayacaksınız. Diğer yandan normalde bu kadar çok video çekmiyordum. Ama önceki gezilerim için arkadaşlar hep fotoğraf çek, video çek, bizlerle paylaş diyordu. Ben de dedim madem öyle Brezilya'ya ilk indiğim andan itibaren kalacağım yere nasıl gidiyorum, yolları nasıl buluyorum, hiç dilini bilmediğim bir ülkede ne yapıyorum görsünler diye video çekmeye başladım. Daha sonra videoyu facebook sayfamdan paylaşınca aşırı bir ilgi gördü. Madem bu kadar ilgi gördü o zaman devamını da çekeyim dedim ve kanımca hafif bir belgesel tadında toplamda 150 dakikalık video çektim. Bunları güzelce birleştirerek ve bunla da yetinmeyip yabancı arkadaşlar için de İngilizce altyazı ekleyerek gezi yazılarımın arasına serpiştirdim. Biliyorum İngilizcem iyi değil ama dilim döndüğü kadarıyla birazda sözlüklerin yardımıyla çeviriyi yaptım. Belki de birçok kişinin merak ettiği "kardeşim bu iki aylık gezinin toplam maliyeti nedir" sorusunun cevabını baştan vereyim. İstanbul'daki evimden çıkıp tam 60 gün boyunca 7 ülke gezip İstanbul'daki evime geri dönmemin bana toplam maliyeti 5.800 TL oldu. Bu paranın içinde uçak bileti, tüm konaklamalar, yeme içme, müze girişleri, görülmesi gereken yerlere verilen giriş ücretleri, ülke ve şehirlerarasındaki geçişlerde yaptığım ulaşım ücretleri, gece gezmeleri, Türkiye'den çıkarken verilen 15 TL lik pul ücretine varana kadar yani A'dan Z'ye her şey var. Muhtemelen şuan birçoğunuz nasıl bu kadar ucuza çıkardın diyor olabilir. Videoları izleyince bu sorunun cevabını bulacaksınız, çünkü bazı şeyleri yazarak anlatmak daha zor oluyor. Türk vatandaşları için Güney Amerika, belki de vizesiz seyahat edilebilecek en güzel coğrafya. Gittiğim 7 ülkeye de normal pasaport ile vizesiz girebiliyoruz. İspanyolcanın hakimiyet sürdüğü bu bölgede sadece Brezilya'da portekizce konuşuluyor. Diğer 6 ülke de ise ispanyolca konuşuluyor. 7 Farklı ülkeye gittiğim için gezi yazılarımı da 7 başlık halinde topladım. Alttaki linkleri kronolojik sıraya göre koyup paylaştım. Brezilyadan başladığınızda gezimdeki son noktaya kadar karıştırmadan gidebilrsiniz. Eline saglik muazzam bir yazi olmus. Ben de arjantin, patagonya, uruguay dan sonra suan silideyim ve yazini burdan sonra gececegimiz Peru icin internette arastirma yaparken farkettim. Ben esimle gezdigim icin tatilimizi senin kadar ucuza cikaramadik =) ama imkani olan herkesin buralari gormesi gerektigini dusunuyorum. Mart'ta ben de gidiyorum. Hic bu kadar yararlandigim bir gezi yazisi olmamisti. Elinize, emeginize saglik. Tesekkurler. muhteşem olmuş, sizinle beraber güney amerikayı gezdim resmen :) imrenmedim değil, takdir ettim. Bu gezi için toplam 60 gun ve 7 ulke maliyeti 5.800 TL olarak belirtmissin. Sanıyorum bunun içerisinde ucak biletleri hariç. Bu fiyata 7 ulkeyi dolaşıp 60 gun sure ile yasaman imkansız gibi. Guney amerikanın herhangi bir destinasyonuna Turkiye'den minimum ucak bileti 2000-2500 TL arasindadir. Geri kalan bakiye ile 7 ulke dolasıp 60 gun yasaman biraz hayal. Ayşe Hanım selamlar. Öncelikle bloga ilginiz için teşekkürler. Aslında 5.800 TL lik toplam maliyetim aksaklıklar olmasaydı 5.400 TL ye kadar düşecekti. Bu aksaklık mesela Bolivya'da başkente geçmek için otobüs bileti almıştım ama protestocular yolu kapatınca geçemedim. Aldığım bilet boşa gitti ve mecburen uçak bileti almak zorunda kaldım. 5.800 TL lik maliyete bu uçak bileti ve boşa giden otobüs bileti bile dahildir. Eğer aksaklık olmasaydı dediğim gibi maliyetim daha da düşecekti. İstanbul'dan gidiş geliş uçak biletini ise yazıda belirttiğim gibi bankanın kampanyasıyla millerimi kullanarak aldım. Yani Qatar Havayollarındaki gidiş geliş 1.950 TL lik bileti millerimle aldım. Millerin maliyetine ise 500 TL diyerek 5.800 TL nin içine onu da kattım. Şuan aynı geziyi yapacak olsam muhtemelen 1.000 TL daha düşük fiyatlara mal ederim. Hem artık kalacak ev bulmam daha kolay hem de düşük maliyetle gezmenin yollarını her geziden sonra daha da tecrübe etmemden dolayı. Ayrıca eğer gezinin tamamını izleyip, okursanız neden bu kadar düşük fiyatlara çıktığını görebilirsiniz. Çünkü 61 günün yaklaşık 18 gününü birilerinin evine konuk olarak geçirdim. Diğer yerlerde de günlük 5-6 usd ye kahvaltı dahil hostellerde kaldım. Yine başka bir detay; en az 5-6 geceyi şehirler/ülkeler arası otobüs yolculuklarımı gece yolculuğu yaparak geçirdim. Yani otomatik olarak konaklama ücreti vermemiş oldum. Yine yazılarda ve videolarda, yediğim-içtiğim her şeyin, otobüs biletlerinin ve konaklamaların fiyatlarını da detaylıca paylaştım. IP adresinizi incelediğimde gezi yazılarımdan sadece Blog anasayfa, Güney Amerika giriş sayfası ve Brezilya kısmını okuyup sonra fotoğraf bölümüne bakmışsınız. Yorum yaptığınız Güney Amerika gezimi komple okuyup, izlemenizi öneririm.


Uzak doğuda birçok ülkeyi gezdikten sonra birazda Avrupa'yı göreyim düşüncesiyle üstteki rotayı planlayarak güney Avrupa gezime Napoli'den başladım. 45 litrelik sırt çantam ile yanıma aldığım eşyalar ise alttaki gibiydi. Geziye tek çıktım ama neredeyse kaldığım her hostelde birilerini bularak günlük gezinti ve gece gezmelerini canım sıkılmadan geçirebildim. Yani hostelde kalmanın düşük maliyetli konaklama imkanından, kendi mutfağında istediğini yapabilmenden ve kolay sosyalleşme fırsatına varana kadar her şeyinden faydalandım. Bu saatten sonra düzgün bir hosteli, 5 yıldızlı otele değişmem desem abartı olmaz. Gezim boyunca Vatikan, Vatikan müzeleri, Floransa ve Portekiz'den baya etkilendim. Tabi bu tip şeyler görecelidir ama benim düşüncem; yaptığım bu geziden Portekiz hariç diğer yerlere tekrar gitmek isteyeceğimi sanmıyorum. Gezdiğim çoğu yeri bir kere görmek yeterli gibi ama Portekiz diğerlerinden biraz farklıydı. İnsanları aşırı sıcak, gece eğlencesi çok iyi, fado müzikleri efsane, sosyalleşmek kolay, fiyatlar diğer Avrupa ülkelerine göre daha hesaplı, yemekler ve kahveleri çok güzel vs vs. Yani belki bana öyle geldi, başkası bu kadar etkilenmeyebilir ama Portekiz'i ben çok sevdim ve muhtemelen yakın zamanda tekrar gideceğim.