Daha 1 ay öncesine kadar hakkında en ufak bir fikrimizin olmadığı, adını bile duymadığımız, dünyanın bir diğer ucundaki kendi halinde bir şehir Chiang Mai. Oraya ayak basana kadar da şu dünyada mercimek kadar bile yer etmeyen kısa süreli kişisel tarihimizde bu kadar büyük bir alan kaplayacağını bilemezdik, şimdi hatırladıkça gülümsüyor, boşta kaldıkça telefonu açıp dostlarla güzel anılara bakar gibi fotoğraflarına bakıyoruz. Seyahat etmenin 999 güzel yönünden birini daha şiddetli bir biçimde yaşamaya devam ederken işi daha fazla romantize etmeden Chiang Mai'yi niye bu kadar sevdiğimizi hiç tahmin etmeyeceğiniz tek bir sözcük ile açıklayacağız; FİLLER. Evet yahu, bildiğimiz filler işte. Şu yakından bakınca size anlatacağı çok şeyi olan yaşlı bir amcaya benzeyen, dev kütleli, üzerine çok kafa yorunca adamı çıldırtarak "ulan dünyada böyle bir varlık da var, ne yapıyoruz hep beraber bu gezegenin üstünde" dedirten hayvandan bahsediyoruz. Chiang Mai bizi filler ile tanıştıran, koskoca bir günü filler ile bir arada geçirdiğimiz, onları beslediğimiz, onlara dokunduğumuz, bir şekilde anlamaya çalıştığımız, hikayelerini dinlediğimiz, insanları ve insanlığı sorguladığımız ve neticede çok gezen bilir hanesine bir tik daha attığımız çok özel bir yer olarak sonsuza dek kafamızın bir köşesinde duracak. Şimdi bizi bıraksanız burada 8 sayfa falan fillerden bahsederiz ama, neticede vaat edilmiş bir Chiang Mai Gezi Rehberi olduğu için sakinleşip Chiang Mai'nin kendisinden bahsetmeye geri dönüyoruz, aşağıda fillerin konusunu tekrar açacağız... Chiang Mai Tayland'ın Bangkok'tan sonraki en büyük ikinci şehri. Ülkenin kuzeyinde kalıyor, bir tarafına gittiniz mi Myanmar'a, diğer tarafına gittiniz mi Laos'a kadar uzanıyorsunuz. Böyle deyince gözünüzde nasıl bir şey canlanıyor bilmiyoruz ama, Chiang Mai gibi bir şeyin canlanmadığına emin gibiyiz. Hani en büyük ikinci şehir deyince böyle daha "şehir şehir" bir şey bekliyor ya insan, burası bazı noktaları hariç kesinlikle öyle değil. Bayağı bildiğiniz kısa katlı binaların olduğu, tatil beldesi rahatlığının çöktüğü, sanki şans eseri yolunuzun düştüğü tatlı bir kasabadan hallice, ilginç bir şehir. Ama bir yandan da içine 300'ün üzerinde tapınağı, dünyanın her yerinden burada aylarını geçirmeye gelen çeşit çeşit insanı ve Tayland'ın spiritüel yönünü de kendi bünyesinde toplamayı başarmış bir şehir, hafife alınacak gibi değil. Bu sebepten olsa gerek, bundan birkaç sene öncesine kadar o kadar da turistik bir şehir değilken hem bu kendine özgü hali, hem de ilgi çekici yönleri sebebi ile çok daha fazla turist çekmeye başlamış, etrafta her milletten insan ile karşılaşabiliyorsunuz. Bu kişilerin çoğu buraya ya değişik deneyimler yaşamaya ya da bir konuda eğitim almaya gelmiş. 1 saat önce kurstan çıkmış hiç tanımadığınız İspanyol bir adamın teki kobay olarak sizi seçerek aniden gelip sırtınıza Thai masajı yapıveriyor ve bu çok sıradan bir duruma dönüşmüş falan, bayağı acayip ama turist kitlesinin kalitesi de Tayland'ın geri kalanına göre yüksek bir yer diyebiliriz. Özetle Chiang Mai filler olmasaydı bile kesinlikle gidip görmeye değer bir şehir-idi, ancak filler işi zirveye taşıdı, e hadi daha fazla uzatmadan Chiang Mai Gezi Rehberi kısmına geçiş yapalım. Chiang Mai Gezi Rehberi kısmına geçmeden bir not: Chiang Mai gezimizi ve önerilerimizi izlemek isterseniz Instagram'daki sabitlenmiş Chiang Mai hikayelerimize göz atabilirsiniz. Geri kalan tüm Tayland rehberlerimiz için şuraya bakabilirsiniz. Chiang Mai'nin ülkenin kuzeyinde bir yerlerde kalıyor olması aslında bu şehri bir tık daha avantajlı kılıyor. Çünkü her ne kadar bir şekilde sıcak olsa da, ülkenin güney kesimleri kadar buhranlı bir sıcak yaşatmadığını söyleyebiliriz. Tespit ettiğimiz kadarıyla Chiang Mai'yi ziyaret etmek için en iyi dönem, bizim de gezimizi denk getirdiğimiz dönem olan Aralık-Ocak-Şubat üçlüsü. Bu dönem Chiang Mai koşullarında "cool season" olarak da biliniyor, tabii cool derken öyle bizdeki gibi düşünmeyin, oranın cool'u, YEMEZLER. Gündüz yine 30 dereceleri görüp küfür kıyamet dolaşıyorsunuz ama akşam üstü gönlünüzü almak istercesine üste ince bir mont ya da kot ceket almalı, tatlı tatlı esmeli bir havaya bürünüyor. Mart'tan itibaren sıcaklıklar sapıtmaya, gün içinde gezip dolaşmayı güçleştirecek hale gelmeye başlıyor, dolayısıyla bu dönemi es geçebilirseniz daha iyi olur. Mart'tan Haziran'a kadar bu sıcaklar yaldır yaldır devam ediyor, Haziran'dan itibaren ise neredeyse Kasım'a kadar yağmurlu dönem geliyor. Manyamış buranın havası resmen ya, şimdi yazarken bi' celallendik resmen, yok mu kardeşim normal bahar ayınız falan? Neyse. Yine Chiang Mai'nin ülkenin kuzeyine kalmasının bir avantajı olarak bu dönemde yağmur ülkenin güneyindeki kadar sapıtık olmasa da yine de yağmurlu sezon işte, olmasa daha iyi. Durum bu, karar sizin. Chiang Mai'de ne kadar kalınacağı konusuna gelirsek, aslında bu tamamen burada gerçekleştirmek istediğiniz aktivitelere bağlı. Şayet klasik bir turist gibi takılacaksanız ve 300 tapınak gezecek kadar bu işle kafayı bozmadıysanız aslında şehir 2-3 günde kolaylıkla gezilir. Ancak aşağıda söz edeceğimiz aktivitelerde bulunacak, civardaki gezilecek yerlere de zaman ayıracak ve ne bilelim masaj yaptırmak, bir takım doğa aktivitelerinde bulunmak falan isteyecekseniz her bir aktivite için bu gün sayısını bir tane daha yukarı çekmek gerekir. Fillerle vakit geçirmek bile başlı başına koca bir gününüzü alıyor zaten, ona göre düşünün. Chiang Mai'de konaklama için çooook seçenek var ve gerçekten tam anlamıyla her türden gezgini tatmin edebilecek seçenekler mevcut. Aslına bakarsanız bu genelleme tüm Tayland için geçerli diyebiliriz, adamlar hepimizi mutlu edecek bir ülke yapmışlar sağolsunlar, öpücüklere boğmak istiyoruz Tayland'ı. Biz bu gezide Akyra Manor Chiang Mai'de konakladık ve otelin bizim evden kat kat daha güzel olması sebebiyle check out yapmakta inanılmaz güçlük çektik, allah kahretsin ne diyebiliriz ki....... Odamızın aşırı güzel olmasını mı övelim, manzaralı küvet diye bir şeyin var olmasına mı aklımız gitsin, yoksa lokasyonunu mu göklere çıkaralım inanın biz de bilemiyoruz. Çok güzel oteldi, umarız nice gezilerde böyle güzel tercihler yaparız. Oldu da bu otel aklınıza yatmadı, bu noktada da hangi lokasyonun konaklamak için mantıklı olacağından dem vurabiliriz. Bize kalırsa iki mantıklı seçenek mevcut, ya Old City tarafına yakın noktalar ya da Nimmanhaemin Road civarında kalan noktalar. Her ikisi de akşam şöyle bir çıkayım da dolanayım dediğinizde hareketliliğin ortasına düşeceğiniz, öyle ıssız ıssız takılmayacağınız, gündüz gezerken sağa sola kolay ulaşım sağlayabileceğiniz noktalar. Aman dikkat edin diyebileceğimiz en önemli konu ise nehri tarafına çok yanaşmamanız. Aslında nehir civarında tatlı tatlı konaklama seçenekleri var ve aklınızı çelmeleri gayet olası, ancak o civarda o kadar çok sivrisinek oluyor ki, bir bakmışsınız bedeninizi onlara teslim edip "AL TAMAM MI AL NEYİM VARSA AL" diye bağırarak Chiang Mai sokaklarında koşmaya başlamışsınız... O deccal terk sineklere ne Off yeter, ne başka bir sinek ilacı, aklınızda bulunsun. Chiang Mai öyle Bangkok gibi aşina olduğumuz bir şehir olmadığı için ulaşılması güç bir noktaymış izlenimi yaratmış olabilir, ama aslında hiç de öyle değil. Bizim Tayland gezisi planımızda en son uğradığımız nokta Chiang Mai olduğu için buraya Bangkok'tan, Bangkok Airways'i kullanarak geçtik ve gayet sorunsuz bir deneyim yaşadık. Üstelik bütçe anlamında en uygun seçenekleri sunan havayolu da Bangkok Airways'idi, dolayısıyla şayet Tayland'da herhangi bir noktadan buraya geçecek olursanız bu havayolunu güvenle kullanabilirsiniz. Şayet Türkiye'den ver elini Chiang Mai beee kim tutar beni yapacaksanız o zaman Singapur Havayolları'nı kullanarak, Singapur'da 1 aktarma yapacak şekilde Chiang Mai'ye kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Biz Chiang Mai'den İstanbul'a Singapur Havayolları ile döndük ve yine gayet mutlu mesut bir yolculuk gerçekleştirdik, o yüzden kendilerine kefiliz. Chiang Mai içinde ulaşım konusunda ise Tayland'ın geri kalanında yaptığımız gibi mütemadiyen Grab adlı uygulamayı kullandık ve kendisinin kulu köpeğiyiz. İsmen tanıdık gelmemiş olabilir, ama mantısı biliyorsunuz, çünkü Grab buranın Uber'i. Uygulamayı indiriyorsunuz, ister kartınızı tanımlıyorsunuz, ister nakit ödeme seçeneğini seçiyorsunuz ve bulunduğunuz noktaya araç çağırarak istediğiniz yere ulaşıyorsunuz. Burada farklı bir dil ve alfabe sorunsalı söz konusu olduğu için gideceğiniz noktayı önceden harita üzerinden tespit edebilmenin ve aracı kullanan kişiye gideceğiniz yeri anlatmakla cebelleşmemenin verdiği huzuru ANLAYAMAZSINIZ. Bir önceki Tayland gezimizde taksicilerle muştalı sopalı kavgaya girmemize çok az kalmıştı, o yüzden Grab böyle babamızın uygulamasıymış gibi övüyoruz valla, çok yaşa be Grab Reis. Biz Tayland seyahatimizin kuzeyde geçirilen günler bölümünü şehir odaklı gezmekten çok aktivite bazlı planladık. Yani iyi hoş tamam, Chiang Mai'yi görelim, ama öyle yerlisi gibi deneyimlemeye çalışarak ya da ne bilelim yemek kursuna gitmek, vay efendim masaj öğrenmek gibi çok zaman ayırabilen insan işlerine girerek değil de, bir turist gibi görelim dedik. Bunun sebebi civarda başka bulunmak istediğimiz aktiviteler olmasıydı, onlara öncelik verdik. E doğruyu söylemek gerekirse Chiang Mai gibi bir şehirde eğer bu gibi uzun soluklu aktivitelerde bulunmayacaksanız aslında gezecek öyle çok da fazla yer yok. Evet tamam 300'ün üzerinde tapınak var falan dedik ama, bizce Chiang Mai'yi güzel yapan şey burayı civardaki aktiviteleri ile birlikte bir bütün olarak görmek. Sadece turistik gaye ile gidip Chiang Mai'de 5 gün geçirmeye çalışırsanız bu şehirden öyle çok da etkileneceğinizi sanmıyoruz. Aşağıdaki gezilecek yerler listemizin fillere kadar gelen kısmını işin Chiang Mai şehrini keşif kısmı, geri kalanı ise komple Kuzey Tayland ile kaynaşma kısmı gibi düşünebilirsiniz yani. Chiang Mai'nin tapınakları ünlü dedik, o zaman Chiang Mai'de gezilecek yerlere de bir tapınak ile giriş yapalım. Şehrin "old city" tarafında yer alan ve buranın en önemli tapınaklarından biri sayılan Wat Chedi Luang aslında 1300'lü yılların sonlarında inşa edilmiş ve günümüzde göreceğiniz halinden çok daha büyük bir yapıymış, fakat yaşanan büyük bir deprem sebebiyle neredeyse yarısı gitmiş, geriye bu kısmı kalmış. Bu kısmı deyince tabii öyle küçük bir şey düşünmeyin, hala kocaman da işte, eskiden daha da heybetliymiş. Zaten belli bir noktada hasarlı kısımları da yenilenmiş. Tayland'daki tüm diğer tapınaklarda da geçerli bir kural olarak buraya girerken omuzlarınızdan dizlerinizin altına kadar örtünmüş olmanız gerekiyor. Eğer buna uygun giyinmediyseniz, ki o sıcakta giyinmemiş olmanız gayet muhtemel, girişte ücretsiz olarak üstünüze başınıza sarınacak bir şeyler alabiliyorsunuz. Giriş ücretli (40 Baht) ve 17:00'de kapanıyor. Wat Phra Singh Chiang Mai'nin en önemli kabul edilen tapınaklarından bir diğeri. Yine eski şehir bölgesinde yer alıyor ve tıpkı yukarıda söz ettiğimiz Wat Chedi Luang gibi tek bir yapıdan değil, birkaç ana yapıdan oluşuyor. Lion Buddha'ya adanmış olan bu tapınak halen aktif bir tapınak olduğu için içeride bol bol budist rahip ile de karşılaşacaksınız. 17:00'de kapandığı söylenmesine rağmen 17:00'de hala açıktı, siz yine de ona göre gidin de kapatırlarsa falan kaçırmayın. Salı, Perşembe ve Cumartesi günleri akşamüstü 17:00 ile 19:00 arası buradaki rahipler ile sohbet edebiliyor, sormak istediğiniz soruları sorabiliyorsunuz. İnceden turistik bir aktiviteye dönüşmüş olsa da bizce yine de hoş, aklınızda bulunsun. Bunu ücretsiz olarak yapabiliyorsunuz ama bağış kabul ediyorlar. Tapınağa 21:00'e kadar gidebiliyorsunuz, gün içinde yetiştiremezseniz falan akşam da gidebilirsiniz yani, hem gece de güzel fotoğraflar veriyor. Geldik Chiang Mai Gezi rehberi için olmazsa olmaz aktivitelerinden birine. Alışveriş seveni eğlendirir, sevmeyeni bile bu alanda şehvetlendirir. Chiang Mai'ye gelen her turistin düştüğü, düşüp de saatlerce kopamadığı olmazsa olmaz bir aktivite. Neden? Çünkü ucuz, çünkü bol çeşit var, çünkü PAZARLIK SHOW var. Şu pazarlık meselesi için "ay çok yapmayın, Türkleri yanlış tanıyacaklaar, zaten her şey çok ucuuuz" duyarı kasanı bile gördük sdfd. Öyle bir şey yok arkadaşlar, buranın olayı pazarlık, her milletten insan gelip pazarlık yapıyor, Night Bazaar'da pazarlık yapmayı ülkeyi kötü temsil etmek olarak görmek deliliktir...... Neyse, Efendim Chiang Mai Night Bazaar Chang Khlan Road ve Loi Khro Road civarına yayılmış bir gece pazarı. Bu kadar ünlü olmasını temel sebeplerinden biri yukarıda saydıklarımıza ek olarak buranın Tayland genelindeki gece pazarlarından da uygun fiyatlı ürünlere ulaşabilmeniz ve gerçekten çok çeşit olması. He bu kadar çok çeşit var diyoruz da neyin çeşidi var sanki, aslında çoğu ihtiyacınız olmayan şeyler. Ama hediyelik eşya ihtiyacınızı da buradan giderebilirsiniz, ne bilelim dekoratif eşyalar da alabilirsiniz, artık aklınıza ne geliyorsa. Bizce tam Taylandlık, eğlenceli bir aktivite, o yüzden bir akşamınızı buraya ayırın deriz. Burası genelde havanın kararması ile birlikte şöyle 18:00/18:30 sularında aktif hale gelmeye başlıyor ve akşam 23:00'lere kadar yolu var. Garanti olması için 19:30'dan sonra gidin deriz. Nimman Road adıyla da karşınıza çıkabilecek bu cadde ve civarı, Old City tarafından ayrılıp şehrin son zamanlarda trend olan bir bölgesinde vakit geçirmek isterseniz tam sizlik. Aslına bakarsanız öyle somut olarak çok da bir aktivitesi yok ama, Chiang Mai'nin farklı bir yönünü görmek adına bizce burayı da görmek gerekiyor. Bu civarda genel olarak bir mekan/kahveci/restoran yoğunluğu söz konusu, belki onu baz alarak buraları dolanmak daha mantıklı olabilir, o kısımlardan aşağıda daha detaylıca bahsedeceğiz. Tamam ya yeter, artık fillerden bahsetmemiz lazım, dayanamıyoruz daha fazla. Girizgahtan da anlayabileceğiniz üzere bizim için Chiang Mai'nin, hatta komple Tayland gezisinin en etkileyici anısı Elephant Nature Park'ta filler ile geçirdiğimiz gün oldu. Biliyorsunuz, Tayland deyince insanların aklına gelen ilk 3 şeyden birisi fil oluyor, çünkü filler bu coğrafyada yaşadıkları için aslında Thai kültürünün de önemli bir parçası haline gelmişler. Fakat dünya üzerinde var olan her şeyi yalnızca kendi için var zanneden insanlık, tabii ki filleri de bu gezegeni paylaştığımız güzel varlıklar olmaktan çıkarıp yalnızca kendileri için varmışçasına kullanmaya başlamışlar. Hepimiz haberdarız, hepimiz şahit oluyoruz, filler sirklerde kullanılıyor, taşımacılık için kullanılıyor, hatta Tayland ve civar ülkelerinde kısa bir süre öncesine kadar sokaklarda dolaşan ve insanları eğlendirme amaçlı kullanılan filler bile görebiliyordunuz, o kadar sıradanlaşmış. Şu an bu seviyede olmasa bile halen fillere binen yüzlerce turiste denk geliyorsunuz, hala saçma sapan ebatlarda alanlara kapatılmış ve insanları eğlendirmek, Instagram fotoğraflarının bir parçası olmaları için tutulan tutsak filler var. Şu bizim Elephant Nature Park'a giderken bile bir sürü böyle manzaraya şahit olduk. Ancak Elephant Nature Park'taki fillere ilişkin durum farklı, çünkü buradaki filler (şu an sayıları 84'ü bulmuş) kurtarılmış filler. Sirklerden, çalıştırılmaktan, insanların eğlence aracı olmaktan kurtarılmış, kimisi kör, kimisi üstüne binilmekten vücut yapısı bozulmuş, kimisi sırf sirklerin daha fazla file ihtiyacı var diye zorla çiftleştirilmiş, kimisi bakımsızlıktan ve zayıflıktan ölmek üzereyken kurtarılmış filler. Sırf hayvana sözünü geçirebilsinler diye kulaklarına kancalar takılan, istenildiği gibi hareket etsin diye tekmelene tekmelene sağı solu yara bere içinde kalan, yürümeye bile hali kalmamış olan filler. Şimdi hepsi orada mutlu ve iyi koşullardalar, bazılarının psikolojisi henüz düzelmemiş, çoğunda fiziksel hasarlar var ama, en azından hayatlarının geri kalanını daha iyi koşullarda geçirecek olan filler. Biz bunları kendi gözlerimizle görünce perişan olduk, resmen ağlaya ağlaya dolaştık. O yüzden tekrar tekrar söylemek istiyoruz, lütfen Tayland'a gidecek olursanız FİLLERE BİNMEYİN, SİRKLERE GİTMEYİN, BUNA ALET OLMAYIN. Karşınıza bunları yapabileceğiniz pek çok yer çıkacak, ancak lütfen bu durum gözünüzde normalleşmesin. Koskoca fil, benim binmem mi bu hayvana koyacak demeyin, çünkü fillerin anatomisi, üzerlerinde insan taşımaya uygun olmadığı için yıllar geçtikçe fiziksel anlamda çok büyük hasar görüyor ve çok zorluk çekiyorlar. FİLLERE BİNMEYİN, SİRKLERE GİTMEYİN. Sinir krizimizi bir kenara bırakıp Elephant Nature Park deneyimimizin size faydası olacak kısımlarından söz edelim. Elephant Nature Park için önceden internet siteleri aracılığıyla rezervasyon yapmanız gerekiyor. Bu noktada da birçok farklı tur çeşidi göreceksiniz, zaten tur olmadan kendi kendinize gidip ziyaret edebilme imkanınız yok. Turların süreleri, bulunabildiğiniz aktiviteler ve ücretleri farklılık gösteriyor. Ücret ödüyorsunuz, ancak bunu fillerin üzerinden para kazanmak gibi düşünmeyin, çünkü bu para tamamen fillerin bakımı ve bu merkezi ayakta tutmak için kullanılıyor. Tek bir filin günde 300 kiloya yakın yemek yediğini düşünürseniz bayağı paraya ihtiyaçları vardır diye düşünüyoruz. Üstelik fillerin bakımı için bu merkezde 500'ün üzerinde insan çalışıyor. Otelinizden alındıktan sonra 1-1,5 saat gibi bir sürede Elephant Nature Park'a ulaşıyorsunuz. Turunuz kapsamında ne dahilse ve kaç saat orada duracağınız yazıyorsa aşağı yukarı o kadar zamanı orada geçiriyor ve ardından şehirde istediğiniz makul bir noktaya bırakılıyorsunuz. Biz tur kapsamında küçük bir grup ile fillere ilişkin bilgi aldık, filleri besledik, fillerin hikayelerini, nerelerden getirildiklerini, neler yaşadıklarını dinledik. Psikolojik anlamda kendini toparlayamamış olan filler ayrı bir alanda yaşadıkları için onların yanına gidemedik belki ama, insanlara alışmış olan filler ile vakit geçirdik ve hayatımız boyunca unutamayacağımız inanılmaz bir deneyim yaşadık. Neredeyse 7-8 saati kapsayan bir aktivite olduğu için yeme içme konusunu merak etmiş olabilirsiniz, ama endişelenmeyin, çünkü açık büfe yemek veriyorlar ve yemekler gayet güzeldi. Hatta kendi kahvelerini sattıkları küçük bir kafeleri bile var, fillerle yan yana kahve içmek ne demek ya DELİRİYORUZ HALA DÜŞÜNDÜKÇE. Düşünsenize bi' yerde oturuyorsunuz kahve içiyorsunuz sakin sakin, bi anda kafenin ortasından fil geçiyor sdfd yaşadık bunu resmen. Son olarak dünyanın dört bir yanından yüzlerce insan Elephant Nature Park'te gönüllü olarak çalışmaya gidiyor. Biz Instagram'da storyleri paylaştıkça "böyle bir şey var mıdır kızlar bir el atın" diye çok soru geldiği için konuya ilişkin linki buraya bırakıyorum. Chiang Mai'yi yanlış yazmadık, Chiang Rai başka bir şehir. Chiang Mai'ye arabayla 3-4 saat uzaklıkta. Km bazlı baksanız 180 km civarı bir şey ediyor, o kadar sürmez diye düşünebilirsiniz, ama sürüyor, çünkü en azından dönem itibariyle deliler gibi yol çalışması var. E ne halt etmeye bunu geldiniz başka şehrin rehberinin içine yazıyorsunuz diyeceksiniz, normal bir reaksiyon, ama yine de sakin olur musunuz biraz lütfen...... Buraya yazdık, çünkü Chiang Mai'de kaldığımız günlerden birini Chiang Rai'ye ayırmaya karar verdik. Doğru karar mıydı bir türlü emin olamamakla birlikte, çünkü yol günübirlik bir gezi için biraz gereğinden fazla uzun sürdü gibi geldi, oralarda gördüğümüz tapınaklar Tayland genelinde gördüğümüz en güzel iki tapınak olduğu için ve bir de çok acayip bir deneyim yaşadığımız için galiba doğru karar demeye doğru gider gibiyiz. Yapacak bir şey yok, bir takım güzelliklere ulaşmak için biraz yolu göze almak gerekiyor. Peki Chiang Rai'de tek 1 gününüz olunca ne yapıyorsunuz? Hemen söylüyoruz, birincisi, Wat Rong Suea Ten yani Blue Temple'a gidiyor ve masmavi, harika bir tapınak geziyor, içini de görmeyi ihmal etmiyorsunuz. İkincisi bu mavi tapınağa çok da uzak sayılmayacak bembeyaz ve şahane bir mimarisi olan Wat Rong Khun'a gidiyorsunuz. Onun verdiği gazla Taylandlı bir sanatçının ölümü temsilen oluşturduğu Black House adıyla da bilinen Baan Dam'ı da ziyaret edebilirsiniz. Bu sonuncusu bizi biraz bozdu, çünkü içerisi gerçekten "ölü hayvan diyarı" gibiydi. Timsah postları, ayı ve kurt postları falan derken hakikaten keyfimizi kaçırdı. Yine de merakınıza kapılıp gidecek olursanız 40'ın üzerinde yapıdan oluşan ve geneli simsiyah olan bu alanda sanatçının resim ve heykel çalışmalarını da görebilirsiniz. Şu yukarıda söz ettiğimiz bir acayip deneyime gelecek olursak, onu ayrıca anlatmak gerekiyor, çünkü hem ne kadar etik, hem de ne kadar "gerçek" olduğu tartışılır bir şeyden söz ediyoruz. Konumuz Longneck Karen Village. Eminiz bir belgeselde denk gelmişsinizdir, hani şu boyunlarına halkalar takan kadınlar var ya, "oha nasıl boyunları o kadar uzun olabilir abi" diye ekran başında kafayı yediğiniz enteresan halk. İşte onlar Karen halkı. Aslında Taylandlı değil Burmalı, yani Myanmarlılar. Boyunlarına zamanla ekledikleri halkalar sebebiyle "long neck" olarak biliniyorlar. Kendileriyle Tayland'da karşılaşıyor olmanızın sebebi ise ülkelerindeki savaştan kaçıp sığınmacı olarak Tayland'a yerleşmiş olmaları. Araştırdığımız/okuduğumuz ve oradakilerden dinlediğimiz kadarıyla uzun süredir Tayland'da yaşıyorlar ancak buranın vatandaşı değiller. Bu söz ettiğimiz köy ise kendilerinin yaşam alanı olmaktan çok "iş yerleri" gibi bir şey. Zaten ne kadar etik olduğu tartışması da tam olarak burada başlıyor, çünkü durumdan rahatsız olan pek çok kişi burayı "human zoo" gibi sert bir şekilde betimliyor. Biz Long Neck Karen Village'ın kapısına kadar gidip kapıda bi' 15 dakika falan girsek mi girmesek mi diye düşündük, çünkü hakikaten içeri girip insanların suratına suratına bakmaktan, fotoğraflarını çekmekten, özellikle de o koşullarda bunu yapmaktan rahatsızlık duyduk. Bunu hisseden bir tek biz miyiz acaba düşüncesi ile içeriden çıkan bir çifte sorduk, "çok garip hissettik, pişmanız girdiğimize" gibi yorumlar getirdiler. Öyle olunca iyice şüpheye düştük falan ama, sonunda neyin ne olduğunu kendi gözümüzle görmezsek anlatamayız sonucuna vararak birimiz girdik, birimiz girmedik. (köye girmek ücretli bu arada, 300 baht hatta, o bile tuhaf hissettiriyor) Neticede içeride dolaşırken hakikaten rahatsızlık duyduk. Zaten biz hariç kimse yoktu, ortalık bomboştu, küçücük bir alan ve o alanı çevreleyen hediyelik eşya noktaları düşünün işte, bundan ibaret. Şöyle bi' arka tarafları kurcalayınca yaşam alanlarının daha geride bir nokta olduğunu fark ettik ve tabii ki rahatsızlık vermemek adına oralara kadar girmedik. Zaten biraz zaman geçirdikten sonra çoğunun boyunlarındaki halkaların klipsli, gerçek olmayan, yalnızca turistlerin görmesi için belli saatlerde takılan aksesuarlar olduğunu da fark ettik. Muhtemelen o gelenek yitip gitmiş bir şey yani... Özetle burayı gezmenin "güzel" ya da "ilginç" bir deneyim olduğunu söyleyemeyeceğiz, illa betimlememizi isterseniz şu iki sözcük tam karşılığını veriyor bizce: Rahatsız edici. Chiang Rai civarında yemekleri çok da şahane olmayan ama mekan olarak güzel olan ve kahve içebileceğiniz bir öneriyi de şöyle bırakalım; Some Sunday Magic. Chiang Mai ve civarında, daha da geniş kapsamlı yaklaşacak olursak Tayland'ın kuzeyinde yeme içme işleri ülkenin geri kalanından ayrışıyor diyebiliriz. Thai mutfağını bol bol takdir etmek haricinde bu mutfağın tam anlamıyla hakim olmadığımız için bunu kendi kendimize fark etmemiz pek de mümkün olmadı, yani "aaa tam bir Laos etkisi hmm..." falan şeklinde bir yaklaşım sergileyemedik tabii, tamamen okuduklarımıza dayanarak söylüyoruz. Bunun temel sebebi Burma, Laos ve Çin gibi ülkelerin de buranın mutfağı üzerinde büyük bir etkisi olması. Özetle Chiang Mai'de Tayland'ın geri kalanından daha farklı lezzetler deneme imkanınız da olacak. Ek bir bonus olarak, buralarda kahve yetişiyor! Ülkenin taa güneyinde, Koh Samui adasında bile Chiang Mai'de yetişen kahveleri deneyip büyük keyif alınca Chiang Mai'ye resmen taze ve lokal kahve deneyimlemek için büyük bir hevesle gittik, eğer siz de bizim gibi kahve seviyorsanız yaşadınız. Çünkü öyle kıytırık bir yerdir diye rastgele kahve aldığınız bir yerde bile hiç beklemediğiniz seviyede kahve deneyimi yaşayabiliyorsunuz, resmen gününüz güzelleşiyor. Şehirde çok fazla kahveci var, bizce bir şehirde çok fazla kahve dükkanı olacaksa da burada olsun zaten, yakışır. Bizim deneyip de sevdiğimiz birkaç favorimiz; Graph Cafe, Akha Ama Coffee, Ristr8to ve Coffee Bean. Deneyemediğimiz ama çok övülen Impresso'yu da listenize alabilirsiniz. Bu mekanların çoğunda Chiang Mai'de üretilen kahveler satılıyor ve fiyatlar gerçekten uygun, depolayın. Civar ülkeler ile birlikte Kuzey Tayland'ın en popüler yerel yemeği Khao Soi. Bir çeşit noodle, ama yediğiniz klasik noodle'lar gibi değil tabii ki, güzeline denk gelirseniz de cidden çok lezzetli. E tabii buranın çok popüler bir yemeği olduğu için etrafta bunu yapan bir sürü yere denk geleceksiniz. Biz Khao Soi Nimman'da denedik ve kesinlikle önerebiliriz. Fakat daha çok seçenek isterseniz bunu en iyi yaptığı iddia edilen iki mekanı daha şöyle bırakalım; Khao Son Khun Yai ve Khao Soi Islam. Bir akşamımızı Ploen Ruedee Night Market'te geçirdik ve akşam öğünlerimiz de buradan YAĞDI. Farkındaysanız öğünLER ve YAĞDI sözcüklerini kullandık çünkü civarda ne varsa hepsini yedik diyebiliriz sdfsd. Pişman mıyız? Yoo ne alaka.... Burada pek çok yeme içme seçeneği var ve akşam vakit geçirmek için hareketli bir yer. Özellikle şanı yürümüş bir yeri denemek isterseniz Cowboy's Satay'ı deneyebilirsiniz. Hemen yanında kokteyl yapan tatlış, retro bir seyyar araç var, sonrasında oradan birer içki de kapabilirsiniz. Eğer Tellioğulları vs. Seferoğulları gibi bir durumun tavuk odaklı versiyonunun orta yerine düşmek isterseniz size hemen konuyu açıklayalım, biliriz kaosu seversiniz..... Şimdi elimizde bir adet Cherng Doi, bir adet de SP Chicken var. İkisinin de imza yemeği "piliç çevirme". Şaka yapmıyoruz ya gerçekten piliç çevirme yapıyorlar bildiğimiz. Hangisi daha iyi yapıyor, hangisi bu işin ustası, nedir ne değildir bu krizi çözmek istiyorsanız gidin ikisinde de deneyin, zaten çıldırıp bir bütün tavuk falan söylemezseniz porsiyonlar büyük sayılmaz. Biz Cherng Doi'yi denedik, güzeldi ama öyle yaygaralık bir mevzusu yoktu. Akşam bira içmek isterseniz A Must Cafe and U'da takılabilirsiniz, bira konusunda dev çeşitlilik var. Lokal bira denemek isterseniz Chang, Singha ya da Leo deneyebilirsiniz, bizim favorimiz Chang. Eğer Burma mutfağını denemek isterseniz, ki burada denemezseniz ne ara bir daha deneme şansınız olur bilmiyoruz, Nong Dee's Burmese Restaurant'a uğrayabilirsiniz. Tayland genelinde bizde bulamayacağınız, bulsanız da saçma sapan paralar vereceğiniz, ama burada aşırı ucuz olan bir sürü meyve var, bizce gitmişken onları da deneyin. Bi' kere Hindistan cevizi zaten kol geziyor, öncelikle onun suyunu içip sonra kestirerek içini sıyırmayı, evet evet SIYIRMAYI unutmuyoruz. Aynı şekilde passion fruit bolluğunun da tadını çıkarın, tatlısı, kokteyli, kendisi ne varsa gömün gitsin, bu bolluk bizi de lirt ti! Bunlar dışında dünyanın en kötü kokulu meyvesi olarak kabul edilen ve Tayland'da birçok mekana, toplu taşımaya, otele sokmanın yasak olduğu Durian'ı, papaya, dragonfruit, rose apple, jackfruit ve lycheeyi de ihmal etmeyin, onların hepsi bizim bebeklerimiz ve sonsuza kadar kendilerine özlem duyacağız..... Tabii ki Tayland'ın geri kalanı gibi burada da sokak yemeği bolluğu ile karşılaşacak ve "ulan şimdi odadan çıkamaz hale falan gelmeyeyim" endişesi yaşayacaksınız. Aslına bakarsanız öyle bir durum ihtimal yaşayacağınızı düşünmüyoruz, ama bizce yine de temkinli tavranılabilir. Asla sokak yemeği yemeğin gibi bir şey söylemiyoruz, bizce denemelisiniz, ama mümkünse kalabalık olduğunu gördüğünüz ya da ismi cismi olani internetten şöyle bi' yorumlarına göz atabileceğiniz yerleri deneseniz sanki daha iyi olabilir. Bunun temel sebebi o sokak yemeklerinin çok pis falan olması değil, tamamen farklı bir mutfak olması sebebiyle çoğumuzun bünyesinin kullanılan ürünlere, yağa ve koşullara alışkın olmama ihtimali. Biz yedik mi diye bilmek istiyorsanız evet yedik ve geldik buradayız, hayattayız yani, sorun yok.... Merhabalar, Bilgiler için çok çok teşekkürler. Bir sorum olacak. Haziran ayında Tayland'da olacağız. Chiang Rai'ye Chiang Mai'den nasıl gittiniz? Araba mı kiraladınız. Tek Tek okudum ama gözümden mi kaçtı acaba bulamadım.


Bangkok'u ikinci ziyaretimizin ardından artık şuna eminiz, bu şehri öyle tek bir seferde, özellikle de 2-3 gün gibi bir sürede tanımak mümkün değil. Superman gibi düşünün, iki farklı hali, iki farklı karakteri var, ikisinin birbiriyle hiçbir ilgisi yok, ama bir şekilde ikisinin de sevilecek yönlerini buluyorsunuz. İşin güzel tarafı, şehri ne şekilde yaşamak istediğiniz tamamen size kalmış. İsterseniz gerçek bir metropolde, gökdelenlerin arasında, modern dünyanın göbeğinde günler geçirebilir, isterseniz tam olarak bir Uzak Doğu şehrinde, dünyanın geri kalanından çok daha farklı bir düzenin içinde, çok daha geleneksel bir tablonun parçası olabilirsiniz. Şayet Bangkok ile ilk kez bir araya geliyorsanız canınız ikinci seçeneği çekecektir diye tahmin ediyoruz ama bizce yine de biraz alternatif kalabilecek bölgelerine de yönelmeye çalışın ki, şehir ile ilgili yanlış bir izleniminiz oluşmasın. Bangkok'u sevmek, sevilesi bir yer olduğuna tam anlamıyla şahit olmanız için en temel kural bu şehirden korkmamak ve sizi içine çekmesine izin vermek. Bangkok'tan çekinmeyin, Bangkok'tan ürkmeyin, Bangkok'a yepyeni bir deneyim, dünyanın hiçbir yerinde benzerini yaşayamayacağınız tatlı bir kaos, "burayı yenersem her yeri yenerim" dedirtecek bir şehir olarak bakın. Biz böyle şehirleri tanıyabilmeyi, çözebilmeyi ve özümsemeyi bir zafer olarak görmeye başladığımızdan beri bu tip yerlerden daha çok keyif almaya başladık. Bangkok gibi bir şehri gerçekten olduğu gibi tanıyabilecek, bu şehre biraz olsun hakim olabilecek vizyon seviyesine erişebildiysek kendimize bir adet "dünya vatandaşı" rozeti falan edinebilirmişiz gibi geliyor. Bu şekilde yaklaşılmazsa da bizim ilk Bangkok ziyaretimizde olduğu gibi "ay sevemedim ben oraları ya" diyerek dönmek gayet olası. Ne demek istediğimizi özellikle aşağıda Chinatown'dan bahsederken daha iyi anlayacaksınız. Hadi gelin, hep beraber Bangkok'u yeniyoruz! Başlamadan gelen not: Tayland'ın en güzel tropik adalarından biri olan Koh Samui'nin Gezi Rehberi ve kuzey Tayland gezimizden Chiang Mai ve Chiang Rai notlarımız sizi bekler. Ayrıca Instagram sayfamızdan aşağıda anlattıklarımızın hepsini görüntülü olarak izleyebilirsiniz, çünkü story yağdırdık. Bangkok yılın her zamanı sıcak, her zamanı güneşli ve her zaman nemli. Hani o "abi sıcak değil de nem çok fena" cümlesi var ya, gelin siz onu bir de Bangkok'ta kurun. Valla hiç yalan söylemeyeceğiz, resmen bir noktada koyverdik ve ıslak köpek gibi dolaştık şehri, saçlarımız 2007 sonrası Britney Spears saçına döndü. Bize kalırsa Bangkok'u ziyaret etmek için en iyi dönem, şehrin "cool season"ı sayılan Aralık-Ocak-Şubat ayları. Cool dedik diye öyle serinlik falan beklemeyin, KAV RU LA CAK SI NIZ. Cehennem böyle oluyorsa ayvayı yedik diyecek, Türkiye'ye dönüşte nasıl iyilikler peşinde koşup cenneti garantileyebilirim planlarına düşeceksiniz. Ama onlara göre cool işte, artık gerisini siz düşünün. Diğer dönemlerin kimisi daha sıcak, kimisi bol yağmurlu, o yüzden mümkünse gezinizi bu söylediğimiz aylara denk getirmeye çalışın. Bangkok'ta ne kadar kalınacağı konusuna gelecek olursak, kısa bir cevap verip geçebilir miyiz? Şey gibi mesela, Bangkok'ta ÇOK kalınır. Aslında teknik olarak cevap bundan ibaret, çünkü Bangkok'ta gezecek görecek çok yer, tadına bakacak çok yemek olduğu gibi bir yandan da bambaşka bir kültürün içine düşeceğiniz için keşfetmek isteyeceğiniz çok fazla şey olacak. O sebeple minimum 3 gün ayırmanızı öneririz, ama hakkını verecekseniz ve özellikle bizim aşağıdaki gezilecek yerler listesini tamamlama kararı alırsanız üstüne biraz daha ekleseniz iyi edersiniz. Bu kısmı çözmek gerçekten Bangkok gezisi planlamanın en karmaşık kısmıydı diyebiliriz, çünkü Bangkok hem çok büyük, hem gezilecek yerler çok çeşitli bölgelere dağılmış durumda, hem de trafik problemi sebebiyle sağa sola ulaşmak tahmin ettiğinizden çok daha uzun sürebiliyor. O yüzden gitmeden önce otel seçmek için bilgisayar başına oturduğunuzda paniğe kapıldıysanız gayet normal, derin nefes alıp sakinleşiyoruz, 2 kere yoga yaptı diye aşırı sakin konuşmaya başlayan insan sakinliği çöktürün üstünüze..... Bu noktada bizce karar vermeniz gereken konu turistik bir noktada mı yoksa daha alternatif sayılabilecek ama şehrin trend bir bölgesinde mi kalmak istiyorsunuz onu çözmek. Zira bütçeyi baz alacak olursanız bu size pek de yardımcı olmaz, çünkü her bölgede her bütçeye uygun pek çok alternatif olduğu için eleme yapmak açısından pek iyi bir kriter olmuyor. Biz Bangkok'u ikinci ziyaretimiz olduğu için ve biraz daha alternatif planlara yöneldiğimiz için bu gezide son dönemlerde şehrin en hip bölgesi olan Thonglor'daki Akyra Hotel'de kaldık ve konaklama anlamında 0 sorun, 0 problem, über mutluluk içeren bir deneyim yaşadık. Eğer bu bölgede konaklamak isterseniz kesinlikle tercih edebilirsiniz. Eğer daha turistik bir bölgede konaklamak isterseniz Sukhumvit bölgesini tercih edebilirsiniz. Bizim kaldığımız Thonglor bölgesine kıyasla daha merkezi ve toplu taşımayla sağa sola erişmek de kolay. Direkt bu bölgede bulunan otellere şuradan bakabilirsiniz. Mümkünse Skytrain istasyonlarından birine yakın bir otel seçmeye çalışın, işiniz iyice kolaylaşsın. Bunu kişisel olarak deneyimlemediğimiz için bir fikrimiz yok, ancak araştırma yapmanız konusunda yol gösterici olması açısından söylemek istiyoruz. Backpacker tayfa genellikle Khao San Road civarını tercih ediyor, çünkü bu civarda hostel yoğunluğu var. Şunu baştan kabullenmeniz lazım, Bangkok'ta ciddi bir trafik problemi var. Bayağı İstanbul gibi düşünün ya, normalde boş olsa 10 dakika bile sürmeyecek Taksim-Beşiktaş arasını bir Cuma akşamı saat 18:30 sularında 45 dakikada gidersiniz ya hani, aynı öyle. Dolayısıyla burada toplu taşıma araçlarını kullanmaya alışmak sizin için kolaylık sağlayacak, o kesin. Bunun için ana iki seçeneğiniz Skytrain ve metro. Skytrain dediğimiz şey tepelerde kurulmuş bir ulaşım sistemi olduğu için şehre bayağı fütüristik bir hava katıyor, ilk kullanımlarınızda kendinizi Jetgiller'de gibi falan hissediyorsunuz, keşke yalnız bunun için sevseydik seni Skytrain.... Kendisi sizi nice trafiklerden kurtaracak haberiniz yok. Aslında uygun fiyatlı bir ulaşım yöntemi olsa da günlük pass'lerden alacak olursanız (120 baht) gün boyunca dert etmeden rahat rahat, sınırsız olarak kullanabilirsiniz. Özellikle bol gezeceğiniz, bölge değiştireceğiniz günler için pass almak mantıklı, ancak gün içinde kaç kez kullanacağınızı tam kestiremediyseniz her bindiğinizde bilet de alabilirsiniz. Metro tabii ki neredeyse her şehirde olduğu gibi burada da bebeğimiz. Pek çok turistik noktaya, tam önüne değilse bile civarına metro ile ulaşabilirsiniz. Bunun için size hangi durakta inecek olursanız hangi turistik atraksiyonun yakınına ulaştığınızı bırakalım, işiniz kolaylaşsın. Bu arada metroyu gece 00:00'a kadar kullanabiliyorsunuz, haberiniz olsun. Ulaşım için en komik ve tatlı seçeneklerinizden biri de ülkenin simgelerinden biri haline gelmiş sayılabilecek Tuk Tuklar. Böyle motor taksi gibi bir şey düşünün, sağınız solunuz açık, öyle çok hızlı gidebilen bir şey de değil. Şehrin dört bir yanında mütemadiyen tuk tuklar ile karşılaşacaksınız ve burası koşullarında tuk tuk ile ulaşım son derece sıradan bir durum olduğu için tabii ki çekinmeden kullanabilirsiniz. Pazarlık yapmayı ihmal etmeyin, çoğu turistleri kazıklamaya çalışıyor ve bunun bilinen bir gerçek olduğunun farkında olduklarından pazarlığa son derece açıklar. En sevdiğimizi en sona bıraktık, Grab. Yani oraları Uber'i. Valla trafik mrafik, Tayland'ın tek kötü özelliği olan şrfsz taksicileri ile cebelleşmemek ve kendinizi emin ellere teslim etmek, klimalı klimalı, huzur içinde gitmek kadar güzeli yok ya. Bi' de yolda giderken yerlisiyle muhabbet etme fırsatı tanıyor, yemin ediyoruz bir uygulama daha mutlu edemez. Üstelik kredi kartı tanımlamak zorunda da değilsiniz, nakit de ödeyebilirsiniz. Tam olarak Uber mantığında çalıştığı için detaylı anlatmamız gerekmiyordur sanıyoruz, app'i indirin, keyfinize bakın. Seviyoruz seni Grab Reis, gezinin yıldızı önce filler, sonra sensin. Havaalanından şehre ulaşmak için biz Grab kullandık ve 200 küsür baht bir şey tuttu. Eğer büyük bavulunuz vs. varsa büyük araç da çağırabilirsiniz, o zaman bir tık daha yüksek tutuyor. Hadi başlıyoruz, hem de Bangkok Gezi Rehberi kapsamında yazacağımız enn turistik noktadan. 1782 yılından beri orada bulunan ve tam 150 sene boyunca Tayland kralına ev sahipliği yapmış Grand Palace'ı görmemek = Paris'e gidip Eiffel Kulesi'ni görmemek. Burayı öyle tek bir binadan oluşuyor ve içini gezip çıkacağız gibi düşünmeyin, içeride birçok yapı var ve bu sebeple düzgün gezmek istiyorsanız bolca vakit ayırmanız gerekir, şöyle bi' bakıp çıkamazsınız yani. Wat Phra Kaew, yani Zümrüt Buddha'nın bulunduğu tapınağı es geçmemeniz önerimizdir. Burası ve Tayland'ın geri kalan "kutsal" kabul edilen mekanları, tapınakları için geçerli bir kural: Omzunuzdan dizinizin altına kadar örtünmüş olmanız gerekiyor, öyle şortla, çılgın dekoltelerle içeri giremiyorsunuz, haberiniz olsun. Hatta parmak arası terlik bile sıkıntı, mümkünse spor ayakkabı giydiğiniz bir güne denk getirin ya da dışarıda görüp "abiii çorapla sandalet giymiş çk ktymm" dediğiniz amcalar gibi giyinip gidin. Üstünüz için de çantanıza bi' şal mal bir şey atıverin ya da bu sıcakta ona göre giyinmenin bir yolunu bulun, üzgünüz ama bu konuda katılar....... Buranın ve birkaç turistik noktanın daha girişinde karşınıza "bugün burası kapalı, şu taraftan gitmeniz gerekiyor" vb. şeyler söyleyen insanlar çıkabilir. Onlarla konuşmadan uzaklaşın çünkü bunlar sizi kendilerince kandırmaya çalışan bir takım küçük beyinliler, diyaloga girmezseniz pes ediyorlar zaten. Grand Palace her gün 15:30'da kapanıyor, çok akşamlara bırakmayın, rahat gezemezsiniz. Giriş ücreti biraz can yakıyor (500 Baht) ama merak etmeyin, her yer böyle değil. Grand Palace'tan çıkınca hemen buradan uzamaya kalkışmayın, buralarda göreceğiniz bir şeyler daha var. Mesela bizim en sevdiğimiz Buddha olan yatan Buddha'nın bulunduğu Wat Pho'ya çok yakınız, hadi oraya yürüyoruz, iki turistik aktiviteyi bir arada çözüyoruz. Yatan Buddha'nın büyüklüğünü görünce inanamayacaksınız, çünkü kendisi tam 46 metre uzunluğunda! Sanki zar zor binanın içine sığdırılmış gibi görünmesi de o sebepten. Evet bir türlü istediğiniz fotoğraf karesini yakalayamayacak, yatan Buddha'yı kadraja sığdıramayacaksınız, boşa uğraşmayın. Şimdi biraz da gerçeklerden bahsedelim, biz Wat Arun'a hiç gitmedik, uzaktan takdir etmekle yetindik. Çünkü nehrin diğer tarafında kaldığı, o tarafta pek bir planımız olmadığı ve doğruyu söylemek gerekirse tapınak görmeye de doyduğumuz için uzaktan görmekle yetindik. Eğer siz de burayı es geçecek olursanız şöyle bir şey önermek istiyoruz; Zaten lokasyonları sebebiyle aynı gün görebileceğiniz Grand Palace, Wat Pho ve Wat Arun üçlüsünde burayı nehrin karşısından da olsa görme işini sona bırakın, çünkü günbatımı saatlerinde gerçekten çok çok güzel görünüyor ve çok güzel fotoğraflar veriyor. Diğer ikisini zaten 17:00'den sonra göremiyorsunuz, o yüzden içine girmek gibi bir niyetiniz yoksa Wat Arun'u sona bırakmak gayet mantıklı bir plan oluyor. Bangkok'taki Chinatown'a ilk ayak basışımız 2015 falan. Daha o zaman amatör gezginiz, Tayland seyahatimizin ilk günü, bırakın şehri, komple dünyanın bu tarafı hakkında hiçbir fikrimiz yok. Harita uygulamamız çalışmıyor, tam nerede olduğumuzu çözememişiz, taksici bizi saçma sapan bir noktada indirdi, tam kaosun göbeğindeyiz. Bir yerde tavuk kesiyorlar, onun yanında oto tamiri yapılıyor, karşısında biri kaşlarını aldırıyor sokağın ortasında falan, ÖDÜMÜZ KOPTU ÖDÜMÜZ. Sandık ki şehrin ghettolarına bırakıldık ve artık sokak kurallarına göre yaşayacağız. DİŞE DİŞ, KANA KAN. Sonra bu ikinci gezi gerçekleşti, yıl 2019, tam olarak aynı noktada yan yana dikiliyoruz. Meğer şehrin en turistik noktalarından biri olan Chinatown'da gayet de normal bir yerde duruyormuşuz, şehrin bu kısmı böyleymiş..... Dememiz şu ki, bu Chinatown bölgesinin olayı bu. Sonsuz bir kaos, sonsuz bir karmaşa ve bu konuda gerilmenin hiçbir manası olmadığını bilerek dolaşınca acayip keyif alıyor, acayip eğleniyorsunuz. Şu anda Chinatown Bangkok'un turistik noktaları arasında en sevdiğimiz yer bile olabilir, girmedik sokak, dolaşmadık yer bırakmayın! Chinatown'un nerede başladığı, nerede bittiği belli değil, o yüzden siz iyisi mi China Gate'in oralardan bir yerden başlayın, sağa sola sokaklara gire çıka ilerleyin. Bu arada burası tam bir sokak yemeği cenneti de olduğu için o konuda da hazzın doruklarına varabilirsiniz, onun için yeme içme rehberinde 1-2 yer önereceğiz, oralara ulaşmaya çalışırken zaten Chinatown'u da dolanmış olacaksınız. Erawan Müzesi'ne ilişkin araştırma yaparken ilginç bir şekilde bu müzeye özellikle Türkiye'den giden kişi sayısının ne kadar az olduğu dikkatimizi çekti. Muhtemelen bunun sebebi şehrin merkezi/turistik sayılabilecek noktalarının biraz dışında kalması, ama yine de bizce kaçırılacak müze değil. Burayı öyle çok klasik bir müze gibi düşünmeyin, ziyaret edecekseniz koleksiyonu için değil, binanın kendisi ve mimarisi için ziyaret edeceksiniz. Dolayısıyla önceliklerinizi belirlemelisiniz, yani çok geniş bir koleksiyon görme hayaliyle gidip "aa sadece binası mıydı yani" durumu yaşamanızı istemeyiz, neticede gerçekten de şehrin çok merkezi bir noktasında değil, başka şeylere öncelik vermek isterseniz size hak veririz. Bangkok'a giden pek çok turist gibi biz de Erawan Müzesi'ni ilk Bangkok ziyaretimizde gözden kaçırmışız, ama ikinci de affetmedik. Müze Taylandlı bir iş adamı tarafından yaptırılmış ve tabii ki en dikkat çekici özelliği binanın tepesinde bulunan 250 ton ağırlığındaki ve neredeyse 30 metre yüksekliğindeki 3 başlı fil. DE VA SA bir şeyden söz ediyoruz, gerçekten müthiş. Ama emin olun içi de dışındaki dev fil kadar güzel. Müzede ücretsiz olarak audio guide alabiliyorsunuz, eğer dinleyerek gezerseniz her şey daha anlamlı olacaktır, çünkü içerisi pek çok sembol ile dolu ve öyle boş boş bakınca tabii ki pek bir anlam çıkaramıyorsunuz. Biz buraya Grab ile ulaştık, aksi takdirde bir noktaya kadar toplu taşıma kullanıp sonra yine taksiye binilmesi gerekiyordu zaten. Bangkok'ta en sevdiğimiz, en yol katedip de "oh iyi ki gelmişiz" dediğimiz müze MOCA oldu, aslına bakarsanız belki bu denli farklı bir kültürden gelen sanatçılarla tanışmanın da getirdiği bir etki olarak son dönemlerde en keyif alarak gezdiğimiz çağdaş sanatlar müzesi olduğunu bile söyleyebiliriz. Müze oldukça büyük, detaylı olarak incelemek isteyeceğiniz pek çok eserle karşılaşacak, konuya hiçbir ilginiz yoksa dahi sırf estetik anlamda harika şeyler olması sebebiyle bile buradan keyif alacaksınız. Dolayısıyla 5 katlı bu müzeyi rahat gezmek, belki sonra kafesinde de biraz takılmak için buraya çok da kısa bir zaman ayırmamanızı öneririz. Müze Pazartesi günleri kapalı. Diğer günler 17:00'ye kadar açık. Giriş 250 Baht, öğrenciyseniz 100. Birer İstanbullu olarak neredeyse her şehirde ettiğimiz "BİZİM NİYE BÖYLE PARKIMIZ YOK ULAN" isyanını Bangkok'ta da etmeyi ihmal etmedik, çok şükür, bin şükür.... Var kardeşim var, Bangkok'un da babalar gibi şehir parkı var. İçinde çimlerde uyuyanı da var, iş arasında sandviçini yemeye geleni de var, koşuya çıkanı da var, VAR KERE VAR. Çok doluyuz çok.... Neyse. Lumpini Park'a normal koşullarda eğer civarında değilseniz özellikle gitmek istemeyebilirsiniz, olabilir, neticede şurada 3-4 gün şehir gezmeye gelmişsiniz, parkta yatmaya vakit ayıramayız diye düşünüyorsanız bizce gayet normal. Ama şimdi size ilginç bir şey söyleyeceğiz hazır mısınız? Bu parkta çok acayip bir hayvan yaşıyor. Sanki Van Gölü Canavarı'ndan bahsediyoruz gibi girdik böyle ama valla çok acayip. İsmi "Monitor Lizard". Böyle kertenkele gibi bir şey ama, ebatları 3 metreye kadar ulaşan bir kertenkele gibi düşünün. Bayağı pehlivan gibi bir şey ya hani bi' kavgaya tutuşsanız kimin yeneceği çok net belli. Bu arkadaşlardan parkta birkaç tane var ve sanki bir kedi, bir köpekmişçesine ortalıkta dolanırken görebiliyorsunuz. Biz resmen üşenmedik bunları görmeye gittik, adeta Monitor Lizard gözlemine çıkmış gibi parkı dolandık ve 2 tane görmeyi başardık. Bizim kadar hayvanlarla kafayı bozduysanız bizce kesin gidip görün. Çok da yaklaşmayın ama, gelir ağzınızı yüzünüzü dağıtır ve inanın buna hiç şaşırmayız, öyle de heybetli, öyle de tuhaf bir hayvancağız kendileri. Tamam biliyoruz, tapınak gezmekten baydınız, ama söz veriyoruz bu daha farklı bir şey. Çünkü bu sefer bir Hindu tapınağına gidiyoruz, öyle çok da sık yaşayabileceğiniz bir deneyim olmadığı için hazır buraya kadar gelmişken bizce Sri Mariamman Tapınağı'nı da görmelisiniz. Mariamman adlı tanrıçaya adanmış bu tapınak aktif olarak kullanılıyor ve tahmin edersiniz ki bir Hindu tapınağı olması sebebiyle Tayland'da göreceğiniz tapınaklardan daha farklı görünüyor. İçeride fotoğraf çekemiyorsunuz ama, bizce mutlaka girip dolaşın. Thonglor'a gelmişken Ekkamai civarındaki mekanlara da göz atmayı ihmal etmeyin, bu aralar orası da oldukça popüler. Bangkok'ta alışveriş dendi mi akıllara gelen en garanti bölge Siam bölgesi. Burayı düşününce aklımıza içi labirent gibi, bir türlü yolumuzu bulamadığımız, bulanı da anlayamadığımız dev alışveriş merkezleri geliyor. Doğruya doğru normal koşullarda pek alışveriş merkezi sevmiyoruz ama, buradaki alışveriş merkezlerinin içinde vay efendim Dr. Martens'ti, Fila'ydı bu gibi Türkiye'de pek de kolay erişemediğimiz markalarla karşılaşınca inceden bi kanımız kaynar gibi oldu sdfs. Eğer Bangkok'ta alışveriş yapmak isterseniz Siam Paragon, CentralWorld, MBK gibi pek çok alışveriş merkezinde kaybolabilirsiniz, bunların tamamı Siam'da yer alıyor. İnternet sitelerine girip hangi mağazaların yer aldığına göz atarsınız. Bangkok'ta gezilecek yerler listemizin kapınışını buranın düşük bütçeli Red Light District'i sayılabilecek Soi Cowboy ile yapıyoruz, biz de en son 2015'te şöyle bir görmüştük. E şimdi de Bangkok Eğitim ve Araştırma Derneği oldu sanmayın tabii sdfs, hala benzer bir çizgide ilerliyor. Helal olsun valla, yıllardır hiç çizgilerinden çıkmamış, hiç bozmamışlar..... Burası go-go barlarla dolu, neon tabelalarla sarılı, aynı zamanda bizim "hanım Tayland'da bayi toplantısı var ona gidiyoruz" amcaların da dadandığı bölge. Şu son kısmı görmezden gelecek olursanız aslında bayağı eğlenceli, ama yine de bi Aksaray vibe'ı, bi' "aa turist var kandıralım o zaman" havası hakim, o yüzden biraz dikkatli davranmakta fayda var. Başlık biraz halk türküsü gibi oldu ama onu görmezden gelin, çünkü Tayland'ın geri kalanında olduğu gibi Bangkok'un pazarları da bayağı ünlü. Tayland halkı gerçekten tam bir çarşı pazar sevdalısı ya, bir tutku, ne bilelim bir yaşam biçimi resmen. Herhangi bir pazara giriş yaptığınız anda "oha bütün şehir buradaymış be" şoku yaşıyorsunuz, biz böyle bir çarşı pazar sevgisine şehit olmadık. Gidin sevgili Taylandlı kardeşlerimiz gidin, doyasıya pazara gidin, gündüz bitsin akşam başlayana gidin, seviyorsunuz bu hayatı yaşamayı.... Neticede bu pazarlar aslında aynı zamanda bir Bangkok turistik aktivitesi de sayılabileceği için bizce birkaç saatinizi bunlardan birine ayırabilirsiniz. Aralarında en turistik olanı kesinlikle haftasonları kurulan Chatuchak Market. Ama biz akşam gidebileceğiniz The New Rot Fai Market Ratchada'da vakit geçirmekten daha çok keyif aldık, aklınızda bulunsun. Bu söz ettiğimiz Ratchada'ya gidecek olursanız ve bizim gibi fotoğraf peşinde düşmek isterseniz marketin hemen yanında yer alan Esplanade adlı alışveriş merkezinin tepesine çıkıp en üstündeki otopark bölümüne ulaşarak marketin tepeden şahane ve rengarenk bir fotoğrafını çekebilirsiniz. Hazır çarşı pazardan konu açılmışken şu Floating Market meselesini de es geçmeyelim. Nedense bu mevzu bizim bir türlü o kadar da ilgimizi çekmedi, ama Bangkok gezi rehberi yazıp Google'da aratsanız her yerde ana Bangkok aktiviteleri arasında karşınıza bu da mutlaka çıkıyor. Nedir bu kardeş diye soracak olursanız özeti şu: Yüzen market. Çarşı pazar aktivitesinin suyun üzerinde vuku bulan versiyonu gibi düşünün. Çoğu şehirden uzakta, sabah çok erken kalkmayı gerektiriyor, o sebeple bu aktivite gerçekten ilginizi o kadar da çekiyor mu, yoksa sadece turistik aktiviteler listesinde bunu da görüp durduğunuz için mi gidiyorsunuz bi' değerlendirin deriz. İlginizi çekiyorsa en ünlüsünün Damnoen Saduak adlı market olduğunu da ekleyelim. Bakın işte bu kısım çok kolay, inanın 800 kilo olmak hiç bu kadar kolay olmamıştı..... Hep söyledik, hep söyleyeceğiz, biz bu Thai mutfağının kulu kölesiyiz, dönerken gurbetçiler gibi bavulu oradan aldığımız yiyeceklerle doldurduk da döndük, şimdi sizi çok daha iyi anlıyoruz Almancı teyzeler, keşke gitmeden önce bize biraz sırlarınızı açsaydınız da daha çok yemek taşıyabilseydik. Bel çantasına pad Thai koymak da sevdaya dahil mi.... Eğer Thai mutfağı ile aranız yoksa ya da henüz bizim gibi sevdalısı olacak kadar haşır neşir olmadıysanız çok güzel yere düştünüz. Sokak yemeği konusunda çekinceleriniz olabilir ya da bilgi eksikliği sebebiyle bu adamları sadece böcek yiyorlar falan sanıyor olabilirsiniz, sizi yargılamayacağız. Ama tabii ki öyle bir şey yok, çünkü Bangkok'ta yeme içme konusunda inanılmaz bir çeşitlilik var. Şöyle düşünün, dünyanın en iyi 50 restoranı listesinden 3 mekan Bangkok'ta. Mesela Gaggan, mesela NAHM. Hatta Gaggan direkt listenin birincisi. Sonra, Chef's Table'dan hatırlayabileceğiniz Bo. Lan vardı ya hani, o da tam olarak burada. Tüm bunları bir kenara koyunca bile gerçekten çoğu şehirde denk gelemeyeceğiniz bir mekan çeşitliliği söz konusu, dolayısıyla Thai mutfağı ile haşır neşir olamazsanız bile midenizin bu geziden çok mutlu ayrılacağı kesin, yeter ki doğru yerlerde yiyin. Hadi biraz bu gezideki favorilerimize göz atalım, sonrasında konu kafanızda iyice netleşecek. En baba olanı en başa koyuyoruz, çünkü resmen neredeyse 1 ay öncesinden yer kapmaya çalışıp sonunda çabamızın karşılığını aldığımız, Tayland'ın en iyi restoranlarından biri kabul edilen Bo. Lan'da yemek yemeyi başardık. Bir ara Bo. lan'da yemek yedik diye tişört yaptırıp öyle dolaşmayı bile düşündük.... Yemek konusuna özel bir ilgimiz olduğundan ve uzun süredir yaşamak istediğimiz bir deneyimi yaşama fırsatımız olduğu için çok da mutluyuz. Yukarıda da söz ettiğimiz gibi, konuya ilgisi olanlar Bo. lan'ı Chef's Table'dan bilir. Biz de birer gurme falan olmadığımız için ilk oradan öğrendik zaten. Thai mutfağını çok sevdiğimiz için dev Tayland gezimizin bir akşamını da bunun gibi özel bir deneyime ayırmak istiyorduk, acaba Gaggan'ı mı denesek, NAHM'a mı gitsek falan derken Bo. lan'da karar kıldık. Bizce buradan ve bu deneyimden keyif alabilmek için en önemli koşul öncelikle bunun gerçekten bir "deneyim" olduğunun bilincinde olarak gitmek. Öyle geçerken uğradığınız, hadi bugün de şurada yiyelim diyeceğiniz bir yerden bahsetmiyoruz. Bunu sırf gerçekten pahalı olması sebebiyle söylemiyoruz, yiyeceğiniz her şeyi tek tek irdeleyeceğiniz, hepsinin tek tek hikayesini dinleyeceğiniz, en ince detayına kadar tanımaya çalışacağınız ve şayet Vedat Milor ya da Mehmet Gürs falan değilseniz hayatınızda 1 ya da maksimum birkaç kez yaşayacağınız gerçekten özel bir deneyimden söz ediyoruz. Dememiz o ki, buraya giderken konuya en az sizin kadar ilgisi olan, yemek üstüne konuşabileceğiniz, bu deneyimi sadece "bir öğünde daha karnımı doyuruyorum işte" şeklinde yaklaşmayacak birileriyle gidin ve gerçekten tadını çıkarın. Gitme kararı alırsanız set menülerden birini seçmeniz gerektiğini ve bu deneyimin bi' 3 saat kadar sürdüğünü de hatırlatalım, buraya bayağı bir zaman ayırmanız gerekecek yani. Rezervasyon için elinizi çabuk tutmanız lazım, linklendiniiiz. Tayland çıkışlı ve dünya çapında en popüler yemeklerden biri haline gelmiş olan Pad Thai'yi yemeden sizi hiç bir yere bırakmıyoruz. Baan Pad Thai'de birçok pad Thai çeşidi var, istediğinizi seçin, yanına da Thai viskisi ile hazırlanmış kokteyllerden birini yapıştırın, sizden güzeli yok. Bu arada gayet salaş bir mekandan bahsediyoruz, görünce şaşırmayın. Chinatown'daki favorimiz Hong Kong Noodle. Ama sadece noodle için değil, denediğimiz her şeyi ile. Burayı dışarıdan görseniz "abi Uğur Dündar'ı arayalım bassın burayı" diyeceğiniz kadar kötüymüş gibi görünüyor ama, inanın herr şeyi çok lezzetli. Mutlaka denensin. Madem salaş yerden girdik, bir tanesi daha gelsin; Raan Jay Fai. Siz hiç Michelin yıldızlı sokak yemekçisi görmüş, duymuş muydunuz? Buyrun şimdi duyuyorsunuz, umarız bizim gibi kapalı olduğu bir döneme denk gelmezseniz görürsünüz de. Meğer mekanda yangın çıkmış da sahibinin eli yanmış, o sebeple kapalıymış, şansımıza deneyemedik. Beğenirseniz bize de haber edin, aklımız kaldı. The Commons şehirde ennn sevdiğimiz yerlerden biri oldu. Avrupa'da da bu konseptle bol bol karşılaşmışsınızdır, pek çok farklı mekanın bir arada bulunduğu, istediğiniz yerden istediğiniz şeyi toplayıp yemek komasına girebildiğiniz bir konsept. Bizim net favorimiz The Lobster Lab. Hemen çaprazında poke bowl yapan bir yer var, orası da gayet iyiydi. Kapanışı saate göre ya biracıda ya da kahveleri çok başarılı olan Roots'ta yapabilirsiniz. İstanbul'a da şöyle bir konsept getirseler ya! Onlarca rooftop barı olması ile ünlü Bangkok'ta elbet bi' kez tepelere çıkıp şehre yukarıdan bakarsınız di mi? Mesela storylerimizde görüp aşırı beğendiğiniz Octave Rooftop'ın hakikaten şahane bir şehir manzarası var. Ortam olarak öyle müthiş olduğunu söyleyemeyeceğiz ama bir rooftop'tan beklentinizi karşılar. Akşam bi' bira içelim, bi' yandan da muhabbet edelim derseniz 72 Courtyard bu aralar bayağı popüler, öyle bangır bangır müzik durumu yok, ama ortamı keyifli. Eğer Japanese Cheesecake seviyorsanız, ama gerçekten seviyorsanız Uncle Tetsy'e uğrayın ve tam olarak hayallerinizdeki Japanese Cheesecake'i yiyin. Yastık yemek, ne bilelim bulut yemek gibi bir şey resmen. Ama bir alışveriş merkezinin içinde, hem de aşırı karmaşık bir alışveriş merkezinin içinde olduğu için burayı içeride bulmaya çalışırken sinir krizi geçirtebilir, haberiniz olsun. Kahve düşkünlüğümüz sebebiyle yine 158 tane falan kahveci denedik, favorilerimiz: Roots ve D'ark Coffee oldular. Warehouse 30'un içindeki A Coffee Roaster by Li-bra-ry ve Chinatown'daki As. Is de farklı bölgeler için güzel alternatifler. Bangkok'ta en iyi kahvaltı için birincimiz Luka, ikincimiz Brekkie. Brekkie'nin menüsündeki fotoğrafların arasında mavi bir içecek göreceksiniz ve muhtemelen dikkatinizi çekecek. Onun mavi olmasının sebebi gıda boyası vs. değil, "butterfly pea" adlı bitki kullanılarak elde edilen bir renk, o yüzden denemek isterseniz çekinmeyin. Tayland genelinde bizde bulamayacağınız, bulsanız da saçma sapan paralar vereceğiniz, ama burada aşırı ucuz olan bir sürü meyve var, bizce gitmişken onları da deneyin. Bi' kere Hindistan cevizi zaten kol geziyor, öncelikle onun suyunu içip sonra kestirerek içini sıyırmayı, evet evet SIYIRMAYI unutmuyoruz. Aynı şekilde passion fruit bolluğunun da tadını çıkarın, tatlısı, kokteyli, kendisi ne varsa gömün gitsin, bu bolluk bizi de lirt ti! Bunlar dışında dünyanın en kötü kokulu meyvesi olarak kabul edilen ve Tayland'da birçok mekana, toplu taşımaya, otele sokmanın yasak olduğu Durian'ı, papaya, dragonfruit, rose apple, jackfruit ve lycheeyi de ihmal etmeyin, onların hepsi bizim bebeklerimiz ve sonsuza kadar kendilerine özlem duyacağız..... Sokak yemeği yemekten çekinmeyin. Tabii ki kendinizi Anthony Bourdain ilan edip öyle rastgele önünüze gelen her yerde yemekten bahsetmiyoruz, çünkü sırf hijyenik olmama ihtimalinden ötürü değil, mideniz buralarda kullanılan yağa ve buranın koşullarına uygun olmadığı için bile odadan çıkamaz hale gelebilirsiniz. Daha çok tercih edilen, daha kalabalık olduğunu gördüğünüz, e biraz da görüntü olarak aklınıza yatan yerleri seçerseniz herhangi bir sorun yaşamazsınız, bakın bize ASSSLANLAR GİBİ 800 KİLOMUZU ALDIK GELDİK. Yine farkınızı ortaya koymuşsunuz, elinde sağlık! Tayland'ı gezen pek çok seyahat bloggerı var. Ancak sizler "turistik gezi" yi "seyahat"e dönüştürmeyi başarabiliyorsunuz. Bangkok'u çok güzel anlatmışsınız. İkinci defa gittiğimde mutlaka tavsiyelerinizi göz önünde bulunduracağım. Teşekkürler. Her zaman ki gibi yine süper bir yazı olmuş 🙂 Umuyorum ki 1 ay sonra orada olacağım ve hepsini denemeye çalışacağım. Sadece küçük bir fikir yeme içme bölümünde menüden resimlerin olması harika fakat yemeklerin fiyatlarını da ekleyebilirseniz çok faydalı olabileceğini düşünüyorum.


Yurt dışına göç röportajları serimizde bu sefer konumuz Almanya'ya yerleşmek, odağımız Münih'te yaşam. Uzun süredir Almanya'ya ilişkin bir röportaj yapmak istiyor ve bunu gerçekten hem orayı, hem de oralara yerleşme sürecini en doğru ve detaylı ifade edebilecek, özellikle de bizim nesilden biri ile yapmayı umut ediyorduk, çünkü sizlerden de bu konuda röportaj yapmamız için çok mesaj geliyordu. Sonra umutlarımızın zirvesini gördük ve uzaktan uzaktan çok sevdiğimiz, pek sevdiğimiz sevgili Doğacan Onaran ile röportaj yapma imkanımız oldu ve tam olarak hayal ettiğimiz gibi bir içerik ortaya çıktı. Almanya'ya yerleşmek, Münih'te yaşamak ya da bunların hiçbiriyle kesişmese bile yurt dışına göç etmek gibi bir niyetiniz varsa bizce her anlamda acayip yol gösterici bir şey ortaya çıktı, iyi okumalar! "Hoş gelin, sefa getirin, her zaman bekleriz" diyerek başlayayım madem. Artık "buralıyım" diyebilirim zira. Ama bunun eşiği önce çok yoğun ve azami kafa karışıklığıyla geçen ilk 3 yıl, sonra da 5. yıl oldu. Öncesi bu soruya cevap vermek için erken olurdu. Sindirmesi zaman alan bir değişim çünkü. Sadece ev değil, sokak değil, iş değil, şehir değil; ülke değiştirdim. Dil değiştirdim, toplum, kültür, tarih, meteoroloji, mizah, kafa yapısı, düşünüş şekli, sistem işleyişi, medeniyet değiştirdim. Arkadaş ve aileden uzakta, konfor alanımın çooook ötesinde bir bilinmeyene gittim. Bu zaman eşiği herkese göre değişebilir tabii ki. Her ne kadar yeniye hevesli, motivasyonu yüksek, öğrenme radarları sonuna dek açık; aidiyet, mülkiyet, dünya vatandaşlığı gibi konulara kafa patlatan biri olsam da, ancak 5. yılı devirdikten itibaren, burada bazı haklar elde ettikten ve pek çok badireler atlattıktan sonra "buralıyım" diyebiliyorum. Bugün Münih'e taşınalı 5,5 yıldan fazla oluyor, 2013'ün ılık ve tatlı bir Nisan günüydü, başıma geleceklerden habersizce doldurdum 2 valizimi, yüklendim sırtıma yeni bir hayatı, koydum cebime kalbimi geldim. Sorunun ikinci kısmına geri dönecek olursak, evet gelişimin aşırı özel bir sebebi var: aşık oldum ve 'elmamın diğer yarısı' Münih'te yaşıyordu. Kesinlikle o "iyi ki" hissi var. Ağzımdan da çok kereler çıkmıştır bu. Münihli'den çok Münihli oldum diyebilirim. Ne tarafa gidersek gidelim, döndüğümüzde "oh be!" diyoruz. 18 milyonluk kaotik İstanbul'dan sonra 1,5 milyonluk düzenli, temiz, saygılı bir şehirde yaşamak inanılmaz ferahlatıcı. Ulaşım aracımız hava 6 derecenin altına düşmedikçe ve yağış olmadıkça bisiklet. Avrupa'da oturumunuz olduğu için Schengen'e bağlı her ülkeye ulaşım serbest. Bunun nasıl bir lüks olduğunu anlatamam, yaşamak gerek. Sınırlar kağıt üzerinde, AB ülkeleri arası yolculuklarda ekstra evrağa, onaya gerek yok. Münih, Avrupa'da yaşam standardı en yüksek, en "yaşanabilir" kentlerin başında geliyor. Almanya'nın ve AB'nin ekonomi lokomotifi. Otomotiv sanayisinin ve bira üretiminin baştacı. Bavyera'nın gururlu başkenti ve geleneklerine fevkaladenin fevkinde bağlı bir bölge. Öyle ki bu bağlılığı ben Türkiye'de görmedim. Benim bile bu yöreye has geleneksel önlüklü folklör elbisem, nam-ı diğer "Drindl"ım var, eşimin de işlemeli ve el yapımı deri bir "Lederhose"si. Sadece Oktoberfest zamanı değil, canınız istediği zaman kıyafetinizi giyip işe okula bile gidebilirsiniz, hiç yadırganmaz. Bira, burada temel besin maddesi sayılmakta ve Reinheitsgebot ile 15. yüzyıldan beri içeriği değiştirilmeden korunmakta. Ekmek desen, üfff, koklaya koklaya uyursun. Ekşi mayalı ekmek satmayan fırın yok. Diğer çeşitler de Fransa'yla yarışır. İyi kötü bir Bavyera Mutfağı var, eti, sosu, patatesi, lahanası, sosisi, av ve domuz eti ağırlıkta olan. O sürekli Avrupa'ya öykünme, kendi kültüründen sıkılma, utanma, ya da tam tersi, abartılı bir milliyetçilikle "şöyle astık böyle kestikçilik" burada yok. Basitçe, ellerindekinin kıymetini çok iyi biliyor, onu koruyor, tanıtıyor ve genç kuşağa aktarıyorlar. Utanacakları konularda da utanç duyuyorlar elbette. Bu, tarihte yapılmış hataları kabul etmektir, yok saymak değil. Bu sebeple takdir edilesi. Türkiye'ye ne yazık ki özlem duymuyorum, duyamıyorum... Özlediğim şeyler zaten yerinde yok, yıkıldı, yok edildi. İstanbul'da yaşarken de kendimi oraya ait, oradan biri gibi hissetmiyordum zaten. Belli sınırlar içinde gidip geliyordum. Rahatsızlık duyduğum çok fazla şey vardı. Şimdi daha da çok fazla şey var. Toplumdaki travmalar iyice ayyuka çıktı. İstanbul artık içinde sağlıklı yaşanır bir halden çok uzaklaştı. Belki de bu yüzden buraya adaptasyonda hiç sıkıntı çekmedim. Ama özlediğim belli başlı şeyler elbette var. Birinci sırada aile ve arkadaşlar var. Görüntülü iletişim teknolojisi sağ olsun, büyük ölçüde yardımcı oluyor. Ama tabii ha deyince gel bir kahve içelim, iki lafın belini kıralım olamıyor. Özlemden burnumun direği sızlayabiliyor. Neyse ki Avustralya'da veya Kanada'da yaşamıyoruz. Hop diye 2,5 saatlik uçuşla özlem giderebiliyoruz. Yine de çok sık git gel yapıyoruz sayılmaz, yılda ortalama 2-3 kere. İkinci olarak yemek konusu geliyor: tencere yemekleri, zeytinyağlılar, kazandibi, biber dolma, esnaf lokantalarına gidip "az" söylemek, sebzeleri taneyle değil kiloyla almak, kuruyemişçiden, Kadıköy Çarşı'dan alışveriş yapmak gibi şeyler. Telefonumda listem var, 'Türkiye'ye gidince yenecekler' diye. Oraya aklıma geldikçe ekliyorum. Üçüncüsü denize ve ılıman iklime yakın olmak, iyot kokusu, güneşli gün sayısı. Coğrafi olarak ne yazık ki denizden uzaktayız. Yine de Almanya'nın en çok güneş alan bölgesindeyiz. Fakat ormanın içinde yaşıyor gibi bol oksijenimiz, yeşilimiz, kamusal alanımız var. Isar Nehri ve göllerimiz var. Bisikletleri trene alabiliyorsunuz ek bir biletle. Göl çevresi turlarımız, dağ tepe yürüyüşlerimiz, doğayla bütünleşmelerimiz yüzümüzü en çok güldüren, bizi kendimize döndüren aktiviteler. Almanya'ya yerleşmek için disiplin ve düzen sevmek ilk şart. Yeni bir dil, yeni bir kültür, yeni bir toplum, yeni alışkanlıklar, kısaca yeni olan her şeyi öğrenmeye açık olmak ikinci. Zorluklara karşı dirençli ve toleranslı olmak da üç -bu, konfor alanın dışındaki her yer için geçerli tabii-. Bu liste böyle uzar gider fakat işin aslı ülkeye gelmek değil, bir şekilde gelinir, aslolan burada tutunmak, yani kalabilmek. Ben ortaokulda Fransızca, lisede İngilizce okuduğumdan, Almanca'yı seçmeli ders olarak bile almamış olduğumdan, buraya o minvalde deli cesaretiyle geldim fakat Münih'teki "yoğun/intensive" dil okuluna kayıt yaptırmış olduğum için dil okulu vizesiyle yurda giriş yaptım. Bana Türkiye'deki konsolosluktan 3 ay geçerli bir "dil okulu vizesi" verdiler -ve bunun için tam 2 ay beklettiler!- ve Münih'te bunu 1 seneye uzatmam 10 dakikamı aldı. İlk işim 6 ay boyunca -haftanın ve Allah'ın her günü- bir dil okuluna gitmek oldu. Sonrasında şansım yaver gitti ve çok nefis bir iş buldum hatta iş beni buldu gibi oldu. Bu sayede de oturum ve çalışma iznimi aldım, her şey çok kolayca gerçekleşti. Dilini bilmediğiniz bir ülkeye gittiğinizde yaşınız kaç olursa olsun bir bebekten farksız oluyorsunuz. Gündelik hayatta, atıyorum fırından ekmek alırken, bankada hesap açtırırken, otobüs biletini nasıl alacağınızı çözerken, doktora dert anlatırken "İngilizce'yle idare ederim nasılsa yeaa!" denemelerinin pek işe yaramadığını gördüğünüzdeyse başınızdan kaynar sular dökülüveriyor. İşiniz, meşgaleniz ne olursa olsun, dil bilmek, konuşmak, yazmak zorundasınız. Tabii cebinizde bu zamanı finanse edebilecek kadar bir para olmalı ki sadece dile odaklanabilin. Bu bir yol. Diğer bir yol uzaktan iş bulmak ve iş vasıtasıyla gelmek. Ki bu ne iş yaptığınızla ilgili olarak pek mümkün de olmayabilir. Bir metin yazarı olarak, sittin sene uzaktan iş bulmam söz konusu olamazdı misal. Uzağı bırak, içindeyken bile bulmam imkansız. İnsanın bir tane anadili var, ikincisi yok. Kaldı ki metin yazarlığı için dili bilmek de yetmez, onu esnetebilmek, her türlü oynayabilmek gerekir, atasözlerini deyimlerini bilmek gerekir, yani toplumun tarihini, kültürünü, mizahını, önceki reklamlarını, alışkanlıklarını özümsemiş olmak gerekir ve bu yüzden o toplumda büyümüş, hiç olmazsa okul okumuş olmak gerekir. Yani hukuk, psikoloji, felsefe, tarih, sanat ve sözel diğer tüm bölümlerden mezunlar için üzücü haber: kolunuzda farklı bir alanda çalışabilmek için başka bir bilezik yoksa işiniz ÜBER zor. Dille iş yapanlar için bu yol kapalı. Ama mühendisler, expatlar, IT'ciler için veya halihazırda yurtdışı bağlantılı global firmalarda çalışanlar için uzaktan iş bulmak olası. Yaşadığım en büyük zorluk hikayesi şu: ilk kez işim üzerinden izin almak üzereyken, benim evraklarımla ilgilenen memur iş sözleşmem, hatta işverenin ek -'neden illa bu yabancı kişiyi işe alıyorum da Almanya'da aynı sektörde iş arayan birini almıyorum' konulu- yazısı, dil belgem, lisans ve master diplomalarım, sertifikalarım, finans açıklamam ve her türlü diğer belge önünde olduğu halde "denklik almalısınız" diye tutturdu. O gün yalnız gitmiştim yabancılar dairesine. Boran'ı aradım hemen, dedim böyle böyle. "Bu denklik ile Bonn'da bir kurum ilgileniyor ve sonuç almak 4 ayı bulabilir" demesin mi! "4 ay hangi işveren beni bekler?" korkusu sardı beni. İş bulmuş olmamın sevinciyle gittiğim yabancılar dairesinde olaylar, mide asidimin eritici yakıcılığına dönüştü. Boran hemen kurumla iletişim kurup denklik listelerinden okulumu buldu da hop diye çıktısını alıp memura götürdük, bu sefer birlikte gittik, üstünü sarı fosforlu kalemle çizdik gösterdik. Neyse ki bu yeterli oldu, memur işi uzatmadı. Ve 5 gün içinde iznim elimdeydi. Aynı iş yerinde 2 yılınızı tamamlamadıysanız, her iş değiştirdiğinizde yeniden izne başvurmak durumundasınız. Çünkü oturumunuz güncel olan işinize bağlı oluyor. Fakat süresiz oturumunuzu aldıktan itibaren artık bu bağlılık tamamen kalkıyor. Süresiz oturum başvurusu yapabilmek için 31 aydan 60 aya dek Almanya'da yaşıyor ve vergi ödüyor olmanız, yüksek dil bilgisi, vb. koşulları sağlamanız bekleniyor. Kıssadan hisse: işiniz gücünüz sözleşmeniz veya okul kabulünüz, kaydınız varsa zaten kralsınız, kraliçesiniz. Tıkır tıkır yaşar gidersiniz. Yanlış evrak da getirseniz, gider düzeltirsiniz verirsiniz hallolur. Almanya'nın geneli için konuşamam ama Münih'te bürokratik işlemlerde sizi üzmüyorlar. Yine de üzerinize düşenleri yapmış olmak, belgeleri harfi harfine tamamlamak ve anayasanın ilgili paragraflarını okumuş ve yeterince bilgilenmiş, hakkınızı hukukunuzu öğrenmiş olmak eşeğinizi sağlam kazığa bağlamanızı sağlar. Varsa bir bilene, başından geçmiş her şeyi iyice öğrenmiş birine danışmakta da fayda var. Ben de bürokratik işlemlerin altından bir başıma kalkmakta zorlanırdım, Boran'ın bu konudaki desteği paha biçilemez. Örneğin, her posta kutumuzda saman kağıda daktiloyla yazılmış sarı zarflı mektup bulduğumda, Alman Hukuk dilini ve benden ne istediklerini anlayana kadar şekerim çıkıyor, tansiyonum düşüyor, boynum tutuluyordu. Niyeyse bu işler, sanki bir suç işlemişim de zindana atacaklarmış gibi, beni acayip geriyordu. "Yaban ellerdeeeee / gurbet kuşu gibiiiiiiii / tıkacaklar beniiiiii / kafeslereeeee" diye içli içli yanık bir türkü çığırıyordum içimden ilk zamanlar. Oysa Avusturya'nın veya İsviçre'nin bürokrasisiyle kıyasla ve bizzat bu ülkelerde yaşamış olanlardan duyduklarımla, Almanya'da işlerin sıkıntısızca işlediğini söyleyebilirim. Boşuna gerildim ben de onca zaman. Toyluk işte. Vatandaşlıkla ilgili olarak da, Boran daha geçen yaz tazecik Alman pasaportunu aldığı için birinci elden anlatabilirim. Bu da yine kişiye özel şartları olan bir durum. 8 yıldır Almanya'da yaşıyor ve çalışıyor olmak gibi bir ilk şartı var ki mesela bu kalifiye kişiler ve dili çok iyi olanlar için memur inisiyatifiyle 6 yıla dek kısalabiliyor. Onun dışında konsolosluk sayfasında tüm detaylar mevcut. Belgelerinizin tümünü toparlamanız, başvurunuzu yapıp 12 aya kadar işlemlerin bitmesini sabırla beklemeniz gerekiyor. Arada işte ve hayatınızda olan değişiklikleri bildirmeniz isteniyor. Ve onayınız geldikten sonra Türk vatandaşlığından çıkış için bu sefer de Türk Konsolosluğu'na başvurmanız gerekiyor. Çıkış belgeniz geldikten sonra tekrar Alman mercilerine gidiyor, kesinkes vatandaşlığınızı ve Alman pasaportunuzu alıyorsunuz. Şimdi Belediye Başkanı tarafından verilecek "vatandaşlığa hoş geldiniz" resmi yemek davetine iştirak etmemiz kaldı geriye. Kadehleri kaldırıp geleceğe umutla "Prost!" diyeceğiz karşılıklı olarak. Heyecanla bekliyoruz. Ben Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyoloji Lisans + Kentsel Koruma ve Yenileme Yüksek Lisans mezunuyum. İstanbul'dayken reklam ajanslarında metin yazarı olarak çalışıyordum, dergi ve gazetelere güncel yazılar yazıyordum. Bu kombinasyonla Almanya'da ha deyince istediğim gibi bir iş bulabilmem, yazarlık mesleğine devam edebilmem 3. soruda saydığım sebeplerden dolayı mümkün değildi. Fakat elimdeki uluslararası geçerlilikteki Profesyonel Aşçılık Sertifikam sayesinde ilk işimi gastronomi/event management alanında bulmuştum. Sonrasındaysa yolumu değiştirmem gerekti ve gastronomi dışında yeni bir yol bulmam biraz zaman aldı ama hep kendimi ve dilimi geliştirmeye, eğitimler almaya, iş başvuruları ve görüşmeler yapmaya yılmadan devam ettim. Yazmaya ise tek başınalığımın kıymetini ve güzel Türkçemizi unutmayayım diye devam ediyorum. Kısmetse ilk kitabımı da en kısa zamanda bitirmek istiyorum. Kendi işimi, Atelier Paprika'yı kurana kadar dediğim gibi gastronomi alanında çalıştım. Ancak bedenen ve ruhen bu alanda uzun yıllar devam edemeyeceğimi anladım; bu yoldan dönüşüm muhteşem oldu. Şimdi hem Paprika rayına oturdu ve devam ediyor hem de ek olarak bir tasarım firmasında çalışıyorum. Eşimse mimar ve yurt dışına çıktığından beri (önce 4 yıl Viyana, sonra Münih) hiç ara vermeksizin mimar olarak çalışıyor. Baştan söylemeliyim, evet, Almanya'da, Türkiye'deki çalışma şartlarıyla karşılaştıramayacağım kadar iyi şartlarda çalışıyoruz. Bir kere hak hukuk mükemmel işliyor. İkimizin alanı birbirinden farklı olsa da temelde çalışma hayatında bağlı olunan şey, iş sözleşmenizdir. Almanya'da söz uçar, yazı kalır. Her işinizi yazılı yapmanız gerekir. Bu sözleşme sizin anayasanız gibidir. Almanya'da iş görüşmesi dışında, eşle dostla kimseyle maaş konuşulmaz. Sözleşmenizin gizliliği esastır. İşe girdiğinizde kitapçıklar veren ve şirket kurallarını her detayına dek anlatan firmalar da var, zamanla işleyişi öğrenmenizi bekleyen ufak firmalar da. Deneme süresi genellikle 6 aydır. Bu süre zarfında sözleşmeyi feshetme hakkınız da dilekçenizi verdikten 2 hafta sonrasınadır. Deneme süresi sonrası bu aralık uzar, şirketlere göre farklılık gösterir. Bazı firmalar süreli, bazıları süresiz sözleşme yapar. Almanya'da bir firmada sözleşmeli çalışan olmak size yasalarca gerçekten korunan "çalışan hakları" sağlar. Tam zamanlı çalışıyorsanız, haftada 40 saatlik bir sözleşmeniz olur. Ortalama 30 gün yıllık izniniz olur. Üstelik Türkiye'deki gibi hafta sonuyla birleştirilip kuşa çevrilerek hesaplanmaz. Tamı tamına 30 adet iş gününe tekabül edecek şekilde hesaplanır. Hastaysanız doktordan rapor istenir, tatilde ve hastayken asla işyerinden aranıp rahatsız edilmezsiniz, mail almazsınız. Sağlık sigortanız, maaşınız tıkır tıkır ödenir. En büyük beklentilerden biri dakik olmanızdır. Diğeri de verilen görevi verilen sürede kusursuzca tamamlamanızdır. Genel tabloya bakınca her şey düzgünce işler. İşverenle anlaşmazlığa düştüğünüz durumlardaysa, arkanızda kapı gibi İş Mahkemeleri durur. Gider şikayetinizi yapar, hakkınızın nasıl yendiğini anlatır ve kayda geçirirsiniz, çok hızlı bir şekilde yargılama sürecini başlatırlar ve genellikle sizin bir disiplin suçunuz olmadıysa ve hakkınızın yendiğine dair kanıtlarınız tamamsa çalışanın lehine sonuçlanır. 2 yıl evvel kendi markamı yaratmak üzere kolları sıvadım ve online dükkanımı açtım. Kurulum aşaması için tam zamanlı olarak ilgilenmem gerekiyordu. A'dan Z'ye her detayını deneye yanıla hayata geçirdim; logosundan ürün tasarımına, fotoğraflardan açıklama metinlerine, lojistikten müşteri iletişimine, paketin içinden çıkacak kartta yazanlardan muhasebesine, postalamasından kalite kontrolüne, sosyal medyasından web sayfasına her şeyiyle tek kişilik dev kadro olarak kendim ilgileniyorum. Kendi yağımda kavrulmaya çalışıyorum diyeyim fakat Münih'in pahasına yetişebilmek sadece kendi işimle mümkün olamıyor ne yazık ki. Bir yandan ben bu amatör ruhu, girişkenliğin romantizmini ve küçük esnafçılığımı bozmak istemiyorum. Onu koruyabilmek ve besleyebilmek adına da yeni yıldan itibaren, kendi işimle birlikte yürütebileceğim şekilde, tasarım ve dekorasyon ürünleri satan bir Alman firmasında çalışma hayatına devam edeceğim. Münih oldukça fazla yabancı barındıran bir kent, çok farklı milletten pek çok kişi yaşıyor. Bizler de yüksek eğitimler almış okumuş etmiş ve son 10 yıl içinde buraya gelmiş, 2 ve/veya daha fazla yabancı dil konuşan "kalifiye" gençleriz. Tip olarak da bizi daha çok İtalyan'a, İspanyol'a veya Yunan'a benzetiyorlar. İstanbul'dan geldiğimizi söyleyince çok şaşırıyorlar. Bize hangi dili konuştuğumuzu soran çok oluyor, çünkü onların alıştığı Alamancı Türkçesi'yken, bizimkisi 'hoch Türkisch' kalıyor. Çok yüksek ihtimalle tüm bunlar sayesinde, bugüne kadar ne sokakta, ne iş yerinde, ne devlet kurumunda hiçbir şekilde ırkçılığa maruz kalmadık. Başıma bir şey gelmeyecekse dürüstçe söyleyeyim: ben kendimi asıl Türkiye'de öteki hissediyorum, burada değil. Almanlar adına genelleme yapıp konuşamam ama bizim burada 2-3 kuşak evvel gelip de onyıllardır yaşayan Türkler'e bakış açımız ne yazık ki negatifleşti. Irkçılığı biz, ister istemez onlara yapıyor olabiliriz, kaşımızla gözümüzle önyargımızla da olsa. Kimse kusura bakmasın ama buradaki 3. yılımda bir 'Alamancı' işveren tarafından dolandırıldığımdan beri ya da başka bir 'Alamancı' tarafından yok yere hakarete uğradığımdan beri ya da Türkiye seçimleri için oy kullanan kesimin konuşmalarına veya uçak içi sohbetlere şahit olduğumdan beri prensip olarak ve kendimi koruma içgüdüsüyle onlardan uzak duruyorum. Son dönemde İstanbul çok daha pahalı desem yanlış olmaz. En son bir uzun çekim espresso'ya 16 tl ödedim, güzel de değildi hiç, içime oturdu. Münih'te aynı kahveye maksimum 2 Euro verirsiniz, güzel de olur. Ama evet Münih pahalı bir şehir. Euro TL paritesinden bahsetmiyorum. Birim olarak burada hayat pahalı ama öte yandan kazancınız da ona göre. Hele ki iki kişi yaşıyor ve ikiniz de çalışıyorsanız, ev ekonomisi biliyorsanız, para da biriktirirsiniz, tatillerinizi de yaparsınız, güzel güzel yer içersiniz. Hobilerinize, sporunuza, üstünüze başınıza bütçe ayırabilirsiniz. En kanayan yara, ev ve emlak piyasası. Kiralar katlanarak artıyor ve metrekare fiyatları 26 Eurolar'a çıkabiliyor. Ortalama veremiyorum o yüzden fakat bugünün şartlarında metrekaresi 18 Euro'ya kiralık ev bulabilirseniz öpüp başınıza koyabilirsiniz. Evler genelde küçük, apartmanların tek bir kişiye veya aileye ait olması durumu yaygın. Yemek bizim için mühim konu olduğundan, kısmayacağımız bir şey varsa o da market alışverişi. Haftalık ortalama iki kişi mutfak için 150 Euro veriyoruzdur. Sadece kışın toplu taşıma kullanıyoruz, 3-4 ay, onun dışında bisiklet. Aylık bilet fiyatları oturduğunuz bölgeye göre değişiyor, biz 55 Euro veriyoruz ve bu bilet sınırsız in bin hakkı tanıyor. Kahve veya bira fiyatları aşağı yukarı aynıdır her yerde. Bira 0.5 lt fiyatı 3.2 ila 4.2 arasındadır. Espresso ise 1 ila 2 Euro arasında. Dışarıda yemek için de atıyorum burada, yakın olduğundan sanırım, İtalyan mutfağı çok yaygın, düzgün bir yerde pizza makarna yiyip yanına birer içecek alsanız iki kişi 30-35 Euro'ya doyarsınız. Öğle yemeklerinde porsiyon için 6-7 Euro makul sayılır her gün dışarıda yemek durumundaysanız. Kesinlikle yaşam kalitem, standartlarım artmış durumda. Hele ki bir kadın olarak. Türkiye'yle asla kıyaslanamayacak derecede rahat, sakin, dertsiz, kaygısızım. İstanbul'da alıp da giyemediğim ne kadar elbise, etek, şort, atlet, vs. varsa buraya getirdim, giyil medikleri için eskiyememişlerdi. Şimdi özgürce giyiyorum, bisiklete de biniyorum, oh püfür püfür. Hiçbir zaman gözle, sözle, elle rahatsız edilmedim, laf yemedim, tacize uğramadım. Parklarda bikinimle bir başıma gittim güneşlendim. Çıplak ayakla çimlere bastım. İsterseniz çırılçıplak dolaşabileceğiniz, ailecek tatil yapabileceğiniz ya da göllere girebileceğiniz FKK bölgeleri de var. Birkaç kere çok kibarca kahve içmeye davet edildim, "ben de sevgilimi bekliyordum" deyip kibarca kışkışlayınca benden özür dilendi ve mahçup şekilde gidildi, konu kapandı. Bazen sokakta, metroda, spor salonunda kadınlardan iltifatlar alıyorum. Saçlarımın rengi veya dalgasıyla ilgili epey şımartıyorlar beni. Türkiye'deki gibi dedikodumu yapmıyorlar, arkamdan konuşmuyorlar, yüzüme gülüp sırtımdan iş çevirmiyorlar. Münih'te sıradan bir günde asla trafikte sıkışıp kalmazsınız. Arabaya da ihtiyacı yok açıkçası kentte yaşayanların. Her yere toplu taşımayla veya bisikletle rahatça ulaşırsınız. Havası tertemizdir, akciğerleriniz bayram eder. Suyu mis gibidir, musluktan doldurup doldurup içersiniz. Polise güvenirsiniz, hastaneye güvenirsiniz, devletin işleyişine güvenirsiniz çünkü her şey yazılıdır, kanuna uygundur, belirlidir ve en önemlisi HERKES KURALLARA UYAR. Bir de bedavaya karşı zaafları var. Ne olursa olsun, bedavaysa mükemmeldir. Ennn şaşırdığım şeylerden biri yaya yolunun yayalar daha adımını çizgiye attığı an işe yarayan bir şey olmasıydı! Düşünebiliyor musunuz yaya yolu olan yerlerde, araçlar, sizinle arasında en az bir araç mesafe bırakarak size yol veriyor! Hala bunu kanıksayamıyorum ve temkinli davranıyorum çünkü İstanbul'da havaalanından çıktığım saniye hayvan gibi geniş yaya yolu olmasına rağmen üzerime üzerime süren, korna çalan, yetmeyip küfreden insan suretleri olduğu müddetçe kanıksamasam hayati açıdan daha iyi diye düşünüyorum. Bazen Münih'te ben bisikletliyken yayaların aşırı rahatlığına sinirlendiğim oluyor, 'bunları alıp İstanbul'da trafikte bırakacaksın, görecekler dünya kaç bucak, diyorum. Vallahi ezilir giderler. Bir de farklı bir açıdan yaklaşmayı deneyelim, Münih'te ya da Almanya'da neden yaşanmaz? Münih'e bir eski sevgilisi muamelesi yapacak olsak, biraz arkasından konuşsak, dedikodusunu yapsak muhabbet konumuz ne olurdu? Elbet şehrin/ülkenin pek de hoşuna gitmeyen yönleri de vardır. Almanya geneli için bir şey söylemem doğru olmaz. Benim gibi ışık hassasiyeti ve güneş özlemi olanlar için kuzey boğucu olabilir yine de. Bir de Almanya'nın ufacık kentlerine giderseniz sükunetten baygınlık geçirebilirsiniz belki. Münih'te yaşamamak için herhangi bir sebep... hmmmm... Ev bulmak en büyük sıkıntı, bir de sanatsal anlamda Viyana'yla, İstanbul'la yarışamaz, oldukça az seçenek var. Her ne kadar gay parade'lar olsa da belli bir yaşın üzeri eski kafalılığa devam ediyor ama azınlıktalar. Yaşlı nüfusu fazla ve gözlemlediğim kadarıyla yalnız başlarına kalıyorlar. Yine de sosyalleşiyor ve sokağa çıkıyorlar. Emekli maaşıyla hayata tutunmanın mümkün olmadığını duyuyoruz. Toplu taşımayla ilgili belki İsviçre'den öğrenecekleri daha pek çok şey var denebilir. Onun dışında doğası muhteşem, sağlık hizmetlerine erişim oldukça iyi, yaya yolu ve bisiklet yolu fevkaladenin fevkinde işe yarıyor, sokaklar temiz, hava tertemiz, kent düzenli, insanlar saygılı ve eğitim kültür görgü seviyesi yüksek, yerel üretimiyle kendi yağlarıyla kavruluyorlar, o da yetmiyor dünyaya yayıyorlar. Çiftçilik var, hayvancılık var, güneş enerjisinde dünyada 1. sıradalar. Neye elimi atsam Alman malı. Kurşun kalemden arabaya dek. Muhteşem değil mi? Böyle bir mümkünlük var yani. Pek de olumsuz şey sayamadım iyi mi! Ancak eğer bir gün burası yoğun göç alır ve insan profili bozulursa, suç oranı artar ve başka sorunlar meydana gelirse, daha iyi alternatifler arayışına girebiliriz. Münih'te buğday birası içmeden, Schweinsbraten yemeden, Breze dişlemeden, patatese doymadan, kısacası bir Bavyera lokaline gitmeden olmaz. Onun dışında Viktualienmarkt kesinlikle görülmeli. Dünyanın en gereksiz pahalı sabit pazarı olabilir. Bu pahanın sırrını çözemedik. Bisiklet kiralayıp kenti püfür püfür gezebilirsiniz. Englischer Garten'a gitmeli, bu kadar geniş bir yeşil alanın kentin içinde nasıl yer alabildiğine şaşırmalısınız. BMW ve Deutsches Museum gezilmeye değer. Esas Münih'in etrafındaki göllere, dağlara gidilmeli. Bayern Ticket'la 5 kişiye dek gezebilirsiniz. Eski bir "Münchener" olarak gözler dolu dolu okuduğum bir röportaj oldu. Münih hakkında söylediklerine tamamen katılıyorum. Hayatımın en güzel günlerini geçirdiğim şehir oldu benim için. Bir de belirtmeden geçemeyeceğim: Ne tesadüftür ki Münih'te eski ev sahibim Almancı bir Türk'tü ve evet, ben de dolandırıldım, pek çok eşyam yürütüldü vs. aşırı sıkıntılar yaşadım. Hele Karlsplatz-Hauptbahnhof tarafında bulunan bir sokak var ki tam bir kabus, Türklerin dükkanlarının olduğu ve yoğun yaşadığı yerler buralar. Ben de genelde çok açık tenli olduğum için Türklere pek benzetilmem. O sokaktan ne zaman geçsem koca koca adamların Türkçe yüz kızartıcı laflarına maruz kalıyordum. O yüzden ırkçılık ile ilgili söylediklerine harfiyen katılıyorum, çünkü kendim bir Türk olarak kendi ırkımdan nefret etmiştim.