Floransa günlerimizin en keyifli yolculuklarından birini Elba Adası'na yapmıştık. Toskana bölgesinin incisi Elba, daha çok yerlilerin gizli tatil cenneti olarak kalmış; turist rehberlerinde şimdilik çok dikkat çekmese de bundan sonra adını daha fazla duyacağımıza inandığım, kendi halinde, tipik, naif, ada gibi ada!. Bir Sardunya, bir Capri adası hiç değil.. Olmasın da.. Tüm bir haftasonunu geçirmek ya da daha uzun bir deniz tatili için tercih edilebilecek adaya biz ancak bir günümüzü ayırabildik. Bu tanışma mahiyetindeki bir günlük gezi adadaki yaşam ve doğa hakkında fikir sahibi olmak ve geleceğe dair ada ile ilgili daha uzun planlar yapmak anlamında oldukça faydalı oldu.. Adanın merkez kasabası Portoferraio; mimarisi ve pastel tonları ile daha çok Güney Fransa'daymışsınız etkisi yaratıyor. Bu benzerlikte de Napolyon'un etkisi olmuş mudur diye düşünmeden edemiyorum.. Bir süre kızkardeşi ile birlikte burada sürgün hayatı yaşayan Napolyon adanın kaderini değiştirmiş, sosyal hayat gelişmiş, bağcılık başlamış; adanın üzümlerinden Aleatico, Moscato ve Ansonica şarapları ün kazanmış.. Bu kendi halinde adaya Napolyon dokunuşu öyle etkili olmuş ki bugün hala onun adı ile birlikte anılıyor; bir turizm tetikleyicisi olarak kullanılıyor, adadaki ürünlere marka oluyor.. Onun yönlendirmeleri ile harekete geçip üreten bu çalışkan ada halkını temsil eden arı figürlü Elba bayrağı da yine Napolyon'un mirası. Napolyon'un o dönem yaşadığı ev şimdilerde bir müze. Evi ziyaret etmeye değer iki detay ise arka bahçesindeki harika bir Punta della Madonina manzarası ve Jacques-Louis David'in meşhur "Alpleri Geçen Napolyon" tablolarından biri.. Bir an için "bu tablo orijinal mi?" diye düşünebilirsiniz; evet, orijinal.. Louis David bu tablodan farklı renk tonlarında beş tane yapmış ve herbiri farklı müzelerde sergileniyor; birisi de bir dönem yaşadığı bu evde.. Adada ayrıca manzaralı kocaman bir Medici kalesi var ki; Mediciler için bu ada stratejik anlamda çok önemliymiş çünkü o zamanlar çok kıymetli olan "tuz"a kavuşma sebepleriymiş.. Toskana bölgesinde ekmeğin tuzsuz olma nedeni bu ada öncesinde kıyılara hakim olamamakmış ve bu adayı ele geçirince zamanın çok kıymetli maddelerinden tuza sahip olabilmek Medicilere ayrı bir güç kazandırmış.. Bu heybetli kale de bu yüzden bu kıymetli adaya kondurulmuş.. Adada elbette muhteşem plajlar var ama Portoferraio'daki Spiaggia Le Ghiaie sıralamada üst sıralarda yer alan en iyilerden biri.. Biz Napolyon evi ve kaleden sonra günümüzü geri kalanını bu plajda geçirdik. Plaj ücretsiz olarak serbestçe kullanılabildiği gibi plajdaki birkaç tesisten şemisye ve şezlong da kiralanabiliyor.. Önce bu plajdaki La Bussola'da öğle yemeği yedik.. Taze deniz mahsullu makarna ve ada şarabı.. Yemeğim öyle güzeldi ki üzerine adanın tatlısı "schiaccia briaca" yı deneyerek yemeğin damağımda kalan tadını hemen silmek istemedim.. Çünkü o makarnanın içindekiler "denizin dibinden bir kaşık almak" gibiydi.. Bunda yemeğe eşlik eden deniz manzarasının, suyun o muhteşem renginin de etkisi olmuştur eminim ki.. Denizin rengi tam olarak "Acqua Elba" rengi. Bu, adanın suyu ile yapılan buraya özel bir parfüm; Toskana bölgesinde sık sık su yeşili tonunda dükkanları karşınıza çıkacak; dükkanın içinden gelen ferah ve temiz koku ilginizi çekecektir.. Elba'da yüzerken sanki tamamen bu kokudan yapılmış büyülü bir denizde gibiyim.. Plaj beyaz çakıllardan oluşuyor ama bu taşlar bile farklı.. Herbir beyaz taşın bir köşesinde birisi alıp elle tek tek boyamış gibi siyah bir benek var.. kuruyunca gri mavi oluyor.. Plajda kaldığımız sürenin neredeyse tamamını suyun içinde ve bu taşlarla oynayarak geçirdim.. Ve elbette gelirken birkaç taneyi yanıma almayı ihmal etmedim.. Akşamüstü kıyıdaki dondurmacıdan birer külah kapıp Portoferraio'nun merdivenli sokakları, kapıları çiçekli evleri, kapılarda oturan komşu teyzeleri arasında bir yürüyüş yaptık.. Adadan ayrılmadan önce üzerinde adanın haritası olan bir kurulama bezini ve adanın eski artisan dükkanı Fiorella'dan el yapımı bir deri aksesuarı alıp dönüş feribotumuza atladık.. Ben Elba'yı çok sevdim; gelecek yıllarda birkaç gün kalıp, diğer güzel koylarını, gizli köşelerini keşfetmeyi, kendimi buradaki sakin ada hayatına biraz kaptırmayı çok isterim. Elba'ya ulaşmak için araç kiralayıp Piombino'ya gelip buradan feribot ile adaya geçmek; Piombino'ya kadar tren ya da otobüs ile gelip feribot ile adaya geçtikten sonra adada araç kiralamak genellikle kullanılan yöntemler.. Ama bunlar için en azından haftasonunu komple buraya ayırmak gerekiyor.. Elba'ya Floransa'dan günübirlik gitmek biraz zor ama imkansız değil. Bunun için iki alternatif var. Günübirlik Elba turu almak ya da bu turun bireysel olarak kopyasını çekmek.. FlorenceForFun şöyle bir program yapıyor; Sabah 7'de Floransa SMN tren istasyonunda tur grubu ile buluşup 7.30'da toplu trene biniliyor. Tren 2,5 saat sonra Piombino'ya varıyor ve oradan hemen yarım saat içinde feribota geçip Elba'ya doğru yolculuğa başlanıyor ve yaklaşık 1 saat sonra Portoferraio limanına varılıyor. Limandan yürüyerek önce Napolyonun evine çıkıp müze ziyareti yapılıyor; ada hakkında bilgi içeren bir yürüyüş ile plaja varılıyor. Buradan itibaren buluşma saatine kadar herkes serbest; dönüşte limanda buluşup yine feribot, tren yolculukları sonrası akşam 22:30 civarı Floransa'ya varılıyor.. 99 'ya satılan bu turun bana göre tek esprisi sizi bir gün içinde gidip dönmeyi garanti edip zamanlamayı tutturmanızı sağlaması.. Çünkü bu adamlar aktarmasız tren, bir feribot firması ile gidiş diğeri ile dönüş gibi küçük detaylarla bir rota oturtmuşlar; siz kendiniz günübürlik bir program yapmak için araştırırken işin içinden çıkamayıp vazgeçebilirsiniz.. Aslında aynısı yapılır mı? Yapılır.. Eğer kendiniz gitmek isterseniz Floransa SMN'den sabah 7.20 civarındaki ilk trene binin. Piombino'ya gelince ilk gördüğünüz durakta değil, Piombino Marittime'de inip hemen limanın karşısındaki binadan ilk kalkacak feribota bilet alın -ki muhtemelen BluNavy olacaktır. Akşamüstü dönüşte de 6 feribotuna binip karşıya geçer geçmez hemen tren istasyonuna koşturup trene atlıyorsunuz. 18:45 gibi bir tren bir de 21:30 gibi son tren oluyor; son treni kaçırırsanız burada kaldınız demektir.. Böyle bir plan kendiniz giderseniz 75 civarında bir maliyete çıkıyor.. Benzer bir program oluşturmak için trenitalia, BluNavy ve Toremar'ın kendi sitelerinden gitmeyi planladığınız güne göre sefer saatleri ve fiyatları kontrol edip net planınızı oluşturabilirsiniz; hatta aynı planın bir gece konaklamalı versiyonunu bile düşünebilirsiniz.. Yol kısa değil ama tren yolculuğu çok da sıkıcı değil.. Yanınıza uzun yol boyunca atıştıracak birşeyler ve okuyacak dergi kitap falan alırsanız zaman hızla geçer.. Peki Elba Adası sadece bir gün için bu uzun yola değer mi? Yüzdüğüm o güzel denizi düşününce kesinlikle değer.. Ama yine de eğer Floransa'da geçirecek çok fazla gününüz yoksa ve amacınız sadece denize girmekse Viareggio ya da Castiglioncello'ya da gidebilirsiniz.. Ancak pırıl pırıl sularda yüzüp ada havasında arınmak istediğiniz bir tatil için Elba aklınızın bir köşesinde olsun..


Türkiye'den Floransa'ya ulaşmak için yakın şehirlerdeki havalimanlarını tercih etmek gerekiyor. Bologna ve Pisa en yakın ve pratik olanları ama çok şehirli bir plan için Venedik ve Roma'dan geçmek de gayet mantıklı olur.. Pisa havalimanından tren ile gelmek için önce havalimanından "people mover" ile Pisa Centrale'ye, oradan da Firenze Santa Maria Novella ana tren istasyonuna giden trene aktarma yapmak gerekiyor. Aktarma gayet basit, gözünüzü korkutmasın ama hiç aktarma, tren peronu bulma gibi şeylerle uğraşmadan direkt Floransa'ya ulaşmak isterseniz Autostradale'nin ekspres otobüsleri ile havalimanı çıkış kapısının az ilerisinden 2017 itibarı ile 12 'ya Floransa merkez istasyona ulaşabilirsiniz. Tren ya da otobüs ulaşım süresi az çok aynı, maliyet de yakın; dolayısıyla çok düşünmeden mevcut şartlarda en uygun olanı seçin. Aynı şekilde Bologna için de havalimanından direkt Floransa'ya gelen ekspres otobüsleri kullanabilirsiniz. Şehir içinde ulaşıma gelince; eğer merkezi bir noktada konaklayan ve birkaç günlüğüne şehre gelmiş olan bir turistseniz aslında buna hiç ihtiyacınız olmayabilir. Floransa merkezi gerçekten de çok küçük olan bir şehir. Bütün gün yürüyüp tamamını gezebiliyorsunuz. Zaten tarihi merkez içinde metro, tramvay gibi bir araç yok; buraları sadece yürümek durumundasınız. Belki sadece Michelangelo tepesine çıkarken otobüs kullanabilirsiniz; ulaşım biletleri küçük büfelerde, gazete kiosklarında bulunuyor. 90 dakika geçerli tekli biletler 1.20 ve otobüs ya da tramvayın içinde mutlaka makineye sokup onaylatmak gerekiyor. Bunun yanısıra 1, 3 ve 7 günlük biletler ve günlük aile biletleri de mevcut; biletler hakkında detaylı bilgiye şuradan ulaşabilirsiniz. Floransa'da her ne kadar şehiriçi ulaşım kullanmasanız da tren en çok kullanacağınız ulaşım aracı olabilir. Uzakta konaklayanlar için şehre ulaşmanın yanısıra Floransa'nın yakın çevresindeki şehirleri, kasabaları görmek için de tren çok kullanılan bir seçenek. Ana tren istasyonu Santa Maria Novella ve kısaltmalarda hep SMN olarak rastlayabilirsiniz.. Regionale trenler ile ya da hızlı trenler ile buradan neredeyse her yere ulaşmanız mümkün; rotanıza uygun alternatifleri görmek için trenitalia sitesine bakabilirsiniz. .. Bazı şehir ve kasabalar için ise tren yerine Sita otobüslerini kullanmak da mantıklı olabilir. Bunların da ana durağı merkez istasyonun hemen yakınında, Via Santa Caterina'da.. Bisiklet kiralamak isterseniz -ki Floransa'da bisiklete binmek özellikle "Oltrarno" tarafında oldukça tatlı bir şey... bicifirenze. it'ten saatlik, günlük ve aylık olarak kiralayabilirsiniz; SMN ve Via Ghiberti'de iki ayrı yerleri var.. İnternet erişimi için şehrin en turistik ana meydanlarında günde bir saat Firenze Wifi ağını facebook bağlantısı ile ücretsiz olarak kullanabiliyorsunuz. Cafe ve restoranların da pek çoğunda erişim var.. Ayrıca Duomo meydanı köşesindeki TIM'den wifi için 19 'ya bir kart alabilirsiniz. Ben şehrin tadını çıkarabilmek adına merkezden çok fazla uzaklaşmamak gerektiği kanısındayım.. Floransa genel olarak oldukça güvenli bir şehir; bu sebeple merkezinde konaklamaktan çekineceğiniz bir bölge en azından ben bilmiyorum.. Merkez istasyon Santa Maria Novella'nın arkasında Via Fiume ve Via Faenze sokaklarında irili ufaklı her bütçeye uygun pek çok alternatif var. Yine biraz yukarıda Piazza della Indipendenza'da pek çok farklı konaklama alternatifi var. Floransa bizim pek çok sefer ziyaret ettiğimiz bir şehir olduğundan bu bölgelerde birçok yerde kaldık ama özellikle bir isim vermemi isterseniz cici, temiz, her yere yürüme mesafesinde ve uygun fiyatlı bir adres olarak aklıma hep tam bahsettiğim meydandaki Hotel Caravaggio gelir. Bunun dışında daha sofistike bir konaklama için "bütçe hiç dert değil" diyorsanız ben de size Lungarno Collection'ın Ponte Vecchio'nun her iki yakasında konumlanan şahane manzaralı odaları derim; paranızı hiiç başka yerler için çar çur etmeyin!. Şehirde görülmeye değer pek çok müze, sanat koleksiyonu ve saray var. Hepsini bir Floransa seferinde görmek imkansız ama kendi kişisel zevklerinize göre bir yada birkaçını programınıza ekleyebilirsiniz. Galleria dell'Accademia ve Uffizi için mutlaka önceden bilet bakmalısınız. Eğer uzun bir kuyrukta beklemeyi göze alırsanız her ayın ilk Pazar'ı ücretsiz olarak bu ağır toplar dahil pek çok müzeyi gezebilirsiniz. Mediciler'in halkın arasına karışmadan Palazzo Vecchio'dan Palazzo Pitti'ye geçişini sağlamak üzere 1500'lerde yapılan Vasari Koridoru, artık normal turistik ziyarete kapatılmış olsa da Uffizi Müzesi üzerinden Ponte Vecchio'ya ve oradan karşı kıyıya uzanan izini sürün ve mutlaka fotoğraflayın.. Santa Maria del Fiore /Museo del Duomo/La Cupola/Campanile di Giotto. Zaten gün içinde sayısız sefer ister istemez önünden geçtiğiniz şehrin, bir yerlerinden kubbesini gördüğünüz Duomo'ya bir de içeriden bakmak, çatısına çıkmak isterseniz yapmanız gereken Duomo meydanındaki bilet ofisinden 15 'luk kombine bileti almak. Aldıktan sonra çan kulesi ve kubbe, için ayrı ayrı rezervasyon oluşturmanız gerekiyor. Müze çok mühim değil; onu bileti alır almaz da gezebilirsiniz ama çan kulesi ve özellikle kubbe çok talep görüyor o yüzden rezervasyon şart!. Aynı yerden çıkmadan rezervasyon makinalarına aldığınız bileti okutarak rezervasyon oluşturabilirsiniz. Makineden çıkan fişi saklayın ve rezervasyon gün ve saatinizde 5-10 dakika önce girişte olun. Konaklama süreniz çok uzun değilse gitmeden web üzerinden online olarak da halledebilirsiniz. Kubbe ve çan kulesine 400-500 basamak çıkmak için ayağınızda rahat ayakkabı elinizde de bir su şişesi olsa hiç fena olmaz.. Yukarıda manzara muhteşem.. Sadece birine çıkmaya vaktim olsa Giotto çan kulesine çıkardım.. ki kubbeye oradan bakabileyim diye. onun dışında zaten şehrin manzarası her ikisinden de benzer özellikte.. Ama bunların hiçbirini yapmasanız da Duomo'ya giriş biraz kuyruğa rağmen ücretsiz.. Dante'nin evi için minik bir uyarım olacak.. Floransalılara göre Casa di Dante sadece bir şehir efsanesi. Dante'nin ölümünden 500 yıl sonra yapılmış ev mi olurmuş diyerek dalga geçiyorlar, haberiniz olsun! Palazzo Pitti önceki seyahatlerimde ziyaret ettiğim ve beğendiğim müzelerden biri. İçindeki eserler ve kostüm müzesi kısmı görülmeye değer ama asıl ilgi çeken bölümü Boboli Bahçeleri elbette.. Benim önerim yaz aylarına denk gelen ziyaretlerinizde Boboli'yi esgeçmeniz. Bu saray ve bu bahçe tam bir ilkbahar aktivitesi. Yaz aylarında hem çok sıcak, hem bahçe olması gerektiği kadar yeşil ve çiçekler içinde değil.. Biliyorum çünkü İtalyanca kursumun düzenlediği gezi ile yaz sıcağında da gittim!. Bence bu sarayda yazın yapılabilecek en muhteşem şey akşamları iç avlusunda düzenlenen opera geceleri.. Unutulmaz bir şey yapmak isterseniz bunu deneyin.. Museo Novecento ve Palazzo Strozzi sergileri. Floransa Rönesans'ın şehri; sanatta da bu dönemin eserleri anlamında inanılmaz zengin. Modern sanat ise daha çok galerilerde ve sınırlı sayıda müzede karşınıza çıkıyor.. Çağdaş Sanat müzesi Novecento'daki eserler ve Strozzi sarayında düzenlenen süreli sergiler bu anlamda beklentinizi biraz olsun karşılayabilir.. Ekim ayına kadar gidecek olanlar şanslı; çünkü YTALIA sergisi bir bienal tadında şehrin her köşesini modern sanat ile buluşturuyor.. Hemen Boboli'nin devamında yükselen Forte di Belvedere şehrin manzara noktalarından biri ve ayrıca Ekim'e dek Floransa planı olanlar için muhteşem bir sergi alanı. YTALIA kapsamında Floransa manzarası önünde boyluboyunca uzanmış dev boyutlardaki Calamita Cosmica heykeli karşısında etkilenmemek mümkün değil.. Bunun dışında kalede dört bir yandan farklı manzara izleyebileceğiniz, özellikle akşamüstü çok keyifli bir kafe var.. Tam da manzaradan bahsetmişken meşhur Piazza Michelangelo'nun yanına San Miniato al Monte, Giardino di Villa Bardini, Giardini delle Rose'yi de ekleyelim.. Ama benim en sevdiğim Floransa manzarası kesinlikle Villa Bardini'den.. Via dei Servi, Duomo'ya bakıp fotoğraf çekmeyi çok sevdiğim sokaklardan biri; bu sokaktan geçerken dönüp katedralin heybetine, yakalayacağınız renk tonlarına bakmayı unutmayın. Sokağın devamında ise yine şehrin önemli meydanlarından Piazza della Santissima Annunziata var. Burada bir merdivene oturup sandviçimi yerken meydandan geçen bisikletlileri, heykelleri, mimariyi izlemeyi çok seviyorum.. Meydanın bir köşesinde de çatısındaki cafeden Duomo kubbesini görerek birşeyler içebileceğiniz Caffe del Verone var. Giardino dell'Orticultura içinde o çok sevdiğimiz camekanlı seralardan olan koca bir botanik bahçe.. Böyle yerler de yazdan çok baharda güzel oluyor ama yaz boyu burada düzenlenen konserler, organik pazar, tasarım pazarı gibi etkinlikler sayesinde özellikle haftasonu lokallerin uğrak yeri oluyor.. Bir de Palazzo Medici gibi yürürken ansızın karşınıza çıkan muhteşem avlulu yerler var tabi; yürürken kafanızı avluların içine uzatmayı, tarihi yapıların giriş hollerinde tavanlara bakmayı unutmayın.. Sokak Sanatlarını atlamayın; 3 önemli ismin şehrin her yerine yayılmış minik ama her görüşte gülümseten işlerine dikkatle bakın.. Clet Abraham Floransa'daki neredeyse tüm trafik işaretlerine kendince eklemeler yaparak şehri neşelendiriyor. Exit/Enter şehrin duvarlarına küçük kalpler kondurup bulmanız için küçük notlar bırakıyor.. Blub ise #artsanuotare yani "yüzebilen sanat" serisi ile önemli sanat eserleri ve önemli kişiliklerin su altı duvar resimlerini şehirde bulabildiği her boşluğa konduruyor.. Turistik ama Fiat 500 sevenler için eğlenceli bir aktivite var; bazı yerel tur acenteleri sizi eski Fiat 500'ler ile şehrin yakınında, Toscana kırsalında gezdiriyorlar; aracı kendiniz kullanabiliyorsunuz.. Gezinin finali de San Miniato al Monte'den Floransa manzarasına karşı bitiyor.. Yarım gün süren oldukça fotografik ve kişibaşı maliyeti 100 civarında olan böyle bir gezi yapmak isterseniz walkaboutflorence alternatiflerden biri.. Benim için Floransa çok alışverişe teşvik eden bir şehir değil.. O turistik pazar yerleri, hiçbiri italyan olmayan göçmen satıcıların italyan olduğundan şüphe ettiğim ürünleri pek ilgimi çekmiyor.. Mağazalar da genel olarak çok ilginç, içinden çıkmak istemeyeceğim türden değil.. Ama yine de sevdiğim birkaç adres bulduğumu söyleyebilirim. Silvano Giuliani / Her gün okul yolumda karşıma çıkan küçük atölye/dükkanın vitrininde her gün değişen deri saplı kumaş çantalara bayılıyorum; gelirken yaz boyu çok severek kullandığım bir sırt çantasını kapıyorum../Via delle Belle Donne, 43, Via Maggio antikacılarla dolu bir cadde. Buranın en tuhaf dükkanı şüphesiz Verabis Vintage. Bir dükkanın her yeri "metreküp bazında" eski ıvır zıvır ile dolu olabilir mi? İlginç sahibesinden izin almadan hiçbir şeye dokunmanız mümkün değil ama içeride en pretijli markaların vingate çantaları, ipek bluzleri, aksesuarları cirit atıyor.. Aynı cadde üzerinde & Company di Betty Soldi, Oltrarno tasarımcılarının ürünlerini bulabileceğiniz cici bir konsept dükkan ama ürün fiyatları epey yüksek.. Buradaki tipografik mermerler çok güzel.. Yine yürümeyi çok sevdiğim sokaklardan Via da Fossi antikacılar ve ilginç dükkanlarla dolu. O yüzden karşı kıyı ile istasyon arasında yürümem gerekirse kesinlike bu sokağı tercih ediyorum. Hem vitrinler güzel hem de Ponte Vecchio'nun saçma kalabalığından uzak.. Sokağın ev favori adresi üst katında bir de enoteca bulunan kitapçı Todo Modo.. Burada kitap karıştırmaya bayılıyorum.. Legami birkaç şubesi bulunan küçük bir dükkan. Benim devamlı kullandığım Pijama çantalarımın bazı modelleri burada var ama mutlaka buradan birşey almalıyım dedirten bir dükkan değil.. Feltrinelli şubeleri kitap, dergi, kırtasiye ve müzik alışverişleri için en iyi kurtarıcı. Üstelik istasyon şubesi 10'da, piazza repubblica şubesi 11'de kapanıyor! Plakseverleri de unutmadım; Data Records 93, Twisted ve Danex Records iyi seçenekler.. Move On Record Pub'ta da her yerde bulabileceğiniz plaklar var ama yine de alt katı pub olan bu dükkana bir çıkın derim. Hiç olmazsa penceresinden Duomo meydanına tepeden bakmış olursunuz.. Piazza dei Ciompi'de hergün öğlene kadar ve özellikle ayda bir haftasonu büyük bit pazarı kuruluyor. Bu çevre etrafındaki mekanlarla birlikte sevimli.. Hemen yakınında bir ye sebze meyve pazarı Mercato Sant Ambrogio kuruluyor.. En büyük pazar ise Salı sabahları nehir kıyısındaki Cascine Parkı'nda kuruluyor. Piazza Santo Spirito'da ayın 2. Pazarı bit pazarı, 3. Pazarı ise organik pazar var.. Her ayın 3. haftasonu Fortezza Basso Antika Pazarı kuruluyor ama metro inşaatı sebebiyle bu pazar uzun bir süre Cascina parkı girişinde olacak.. Her ayın ilk haftasonu Floransa'ya yakın Fiesole'de vintage pazarı kuruluyor.. Mercato Centrale ve Mercato San Lorenzo turistik ama mutlaka görülmeli.. Mercato Centrale'nin alt katındaki satıcılar öğleden sonra olmuyor ama üst kattaki yeme içme tezgahları gece 24'e kadar açık.. Süpermarket olarak Dante'nin evine yakın Carrefour Express ve SMN istasyonu arkasında büyük bir CONAD market var. Via dei Tornabuoni en prestijli markaların yeraldığı cadde.. Sabah ve akşam buradan bisikleri üzerinde geçen şık insanları izlemek de çok keyifli. Via del Parione, Via Roma, Via dei Calzoiuoli, Via Por Santa Maria, Via Cerretani caddelerinde de saysız mağazaya rastlayacaksınız. Her şehrin vazgeçilmezi Kiko ve Tiger zaten her köşebaşında var. Bu dükkanların hepsinde eski usul el ile üretim devam ediyor ve meslekler kuşaktan kuşağa geçiyor.. Her dükkanın önü satış, arkası atölye bölümü.. Angela Caputi nefis tasarım takılar üretiyor; hem de plastikten.. "Sartoria" sadece elde dikim yapan terziler.. bu kapsamda Sartoria Romagnoli'ye uğradık. Castorina 1895'ten beri ahşap oyma objeler üretiyor.. En sevdiğim dükkanlardan biri oldu; arkadaki atölye ve vitrindeki miniminnacık ahşap oyma objeler harika! La Bottega di Mastro Geppetto'da ise Pinokyo'nun tahtadan şekillenişini izleyebiliyor, farklı modellerde ahşap pinokyoları satın alabiliyorsunuz. İlk akla gelenler Siena, Lucca, San Gimignano ve Pisa.. Büyük şehirler; Bologna, belki Parma ya da Modena.. Roma; yol üstünde Orvieto.. Uçsuz bucaksız Toscana vadisi ve kasabaları.. Greve in Chianti, Val d'Orcia, Montepulciano, Pienza.. Aşırı küçük yerler.. Vinci, San Galgano, Monteriggioni.. Adriyatik denizi tarafında ise kalbalık ve hareketli Rimini, Ravenna ve Venedik'i andıran Comacchio var.. Ama bu yakanın denizi diğer taraf kadar nitekli değil diyor yerliler.. İlk kez ziyaret edenler için Siena, Lucca ve San Gimignano seçilebilecek ilk alternatifler olacaktır. Toscana Vadisi ise kesinlikle yaz sıcağında değil Eylül'den itibaren muhteşem bir seçenek.. Ama vadinin tadını çıkarmak için tren yerine araç kiralayarak gezmek lazım.. Bu bölüm de böylece bitti, kapsamlı yeme içme notları ayrı bir yazıda.. Tüm Floransa yazılarını görmek için buraya tıklayınız.


İlk İtalya gezimizden beri Floransa daima İtalya rotamızda bulunan, çok sefer ziyaret ettiğimiz bir şehir olmasına rağmen nedense hakkında en az not paylaştığım yerlerden biriydi.. Sadece birkaç anı ve en sevdiğim bir iki adres dışında hiçbir şey yazmamışım.. Bu kez Floransa'da 3 hafta boyunca italyanca kursuna gidince bu şehre dair en uzun ve en kapsamlı tecrübemi de yaşamış oldum.. Aldığım sorular, istekler bir yana, içimdeki ses "hadi artık, doğru düzgün anlat şu şehri" dedi bana.. Ama bu kadar uzun bir süreyi, bütün adresleri, bütün ipuçları ile anlatmak da kolay değilmiş.. Önce şehirde kısıtlı zamanı olanlar için pek çok alternatif içeren FLORANSA'DA BİR GÜN; ardından benim gibi kahve tutkunları için şehirdeki tüm favori adresleri içeren FLORANSA'DA KAHVE MOLASI; son olarak da ulaşım, konaklama, gezilecek yerler, alışveriş notlarını paylaştığım FLORANSA İPUÇLARI'nı hazırladım.. Hem bu notların içinde hem de FLORANSA'DA YEMEK ZAMANI yazısında yeme içmeye dair pek çok not paylaştım ama bu uzun seyahatte o kadar çok yeni adres, yeni not, ipucu birikti ki hala yeme içmeye dair anlatacak başka şeyler var.. İşte bu yazıda daha önceki Floransa notlarımda bahsetmediğim adreslere de yer vermek istedim.. Tahmin ediyorum ki bu notlar şehirde geçirecek daha fazla zamanı olanlar, klasik önerilerin dışına çıkmaya hazır olanlar için oldukça faydalı olacak.. Belirli başlıklar altında ama bir sıralama gözetmeksizin; defterimde not aldığım şekilde ve küçük yorumlar ile paylaşıyorum.. 35 derecelerde seyreden bunaltıcı hava aslında tipik, kapalı, koyu renkli ortamlarda soslu ve nispeten ağır yemekler yemeğe büyük engel. O yüzden defterimde yer verdiğim geleneksel adreslerin tümüne midemde yer veremiyorum ama birkaç güzel keşif yapıp, birkaç çok iyi adres ile tanışıyorum ve ne mutlu ki hiç kötü tecrübe yaşamıyorum.. Yaz dışında gidenler bu anlamda daha şanslı; elimizde denemeye değer pek çok adres var.. Buca Lapi / Sözkonusu Floransa Bifteği olduğunda en iddialı adreslerden biri. Şehrin en lüks bölgesinde küçük bir kapıdan geçerek aşağı iniliyor; içi bir mahzeni andırıyor.. Bu adresi Anna della Russo'yu kapısında poz verirken görünce kaydetmiştim ama menüdeki fiyatları görünce 3 haftadan daha kısa kaldığım ve bütçesini umursamayacağım bir Floransa ziyaretine bıraktım!. /Via del Trebbio, 1r, " Yerlisinden tavsiyeler / Buraya bir parantez açıyorum.. Sıcak havaya rağmen geleneksel restoranlar hanemize bir iki çok iyi çentik atmakta kararlıyız.. Okuldaki öğretmenime danışıyorum; hemen "Antonino daha iyi bilir" diyerek bize daha önce İtalyan mutfağı dersi anlatan "biraz gurme" öğretmeni çağırıyor.. Geleneksel ama en önemlisi turist tuzağı olmayan lokal bir adres tavsiyesi istiyorum.. "Zaza gibi, İl Latini ya da Da Garibardi gibi bir adres değil; herkes onları söylüyor, biraz daha az bilinen.." diyorum ki; elini havada yok yok yok manasında sallayıp "Zaza falan olmaz, oralara gitmeyin, onlar turist için diyor ve bütçemizi soruyor.. Düşünüyor, hımmm.. lıyor sonunda dört tane yer söylüyor.. İkisini zaten biliyoruz ve seviyoruz, yihhu!. Diğerlerini de deftere hemen kaydediyorum.. il Santo Bevitore / Burası da yine listemde denemek üzere sırasını bekleyen adreslerden.. Birkaç akşam önce aynı mekanın iki kapı yandaki barını denemiş, restoranı sonraya bırakmıştık ki, Antonino'dan gelen onaylama ile doğru bir adres olduğunu netleştirdik.. Yine rezervasyon gerekli; en popüler, yine turist-yerli herkesin sevdiği bir adres. Koyu ahşap kaplamaları, beyaz örtülü net masaları geleneksel tatları daha modern sunan bir anlayışları var.. Ama yine de gönlümde bar kısmı il Santino'nun yeri bir başka.. / Via di Santo Spirito, 64/66 r, Yukarıda açtığım parantezi kapatarak kaldığım yerden kısa kısa anlatmaya devam ediyorum.. Oldukça sade, basit tatlardan oluşan, "fakir mutfağı" diye adlandırdıkları bir mutfak bu.. İçinde sakatatlar, sebzeler, çorbalar ve bol bol ekmek var.. Bruschetta ya da buradaki yerel adı ile Fettunta her resronaın başlangıç menüsünde var. Kızarmış ekmek üzerine kondurulmuş farklı karışımlar, ezmeler.. ama en klasik olanı sarımsak, zeytinyağı ve domates.. Menülerde çorba bol bol var.. Bölgenin en meşhurlarından Ribollita, orijinalinde evlerde artık yiyecekler ve kalan ekmeği değerlendirmek için yapılan bir çorba. Pappa al Pomodoro'da ise bayat ekmekler domates çorbasında değerlendirilmiş.. Panzanella'da bu kez bayat ekmekler başka malzemelerle karışarak bir salataya dönüşüyor.. Schiacciatabu bölgenin foccacia ekmeği.. Üzeri pizzza gibi malzemelisi de var, üzümlü tatlısı da.. Toskana'da ekmekler tuzsuz.. Bir rivayet yemeklerin tadını bastırmaması için böyle derken diğeri çünkü eskinden tuz pahalı ve kıymetliydi diyor.. Elba Adası'nın gezerken öğreniyoruz ki bu adayı alana kadar Mediciler'in denize kıyı toprağı yokmuş ve deniz olmayınca tuz da yokmuş.. Bu varsayım bence de tuzsuz ekmeğin sırrını daha iyi açıklıyor.. Fakir mutfağı denince Floransa'da yaygın olarak işkembe ve kokorecin Toskanalı akrabası Lampredetto çıkıyor karşımıza.. Mutfağın yıldızı Bistecca Fiorentina.. Hiçbir sırrı, hiçbir ekstra malzemesi yok. Özel bir cins danadan yapılan ve bir dilimi en az bir kilo gelen "t bone" diyebileceğimiz et sadece özenle ızgara yapılıyor hepsi bu.. Ancak bunu tatmasanız da bölgede yiyeceğiniz et yemekleri genel olarak oldukça başarılı.. Bölgenin dünyaca ünlü şarabı Chianti bölgesi üzümünden yapılıyor.. Her restoranda ev şarabı seçeneği var; fiyatlar uygun ve gayet lezzetli.. Bölgenin en ünlü peyniri Pienza bölgesinin Pecorino peyniri.. Cantucci denilen sert, bademli kurabiyesi de oldukça meşhur.. Yemeğin üzerine "vin santo" denilen şaraba batırarak ya da kahveye batırarak yeniliyor.. Tavsiyem, gitmeden önce vaktiniz olursa web üzerinden yemeklerin fotoğraflarına bakmanız, kesin olarak gitmeyi düşündüğünüz restoranların menülerini inceleyip yemekler hakkında önceden fikir sahibi olmanız.. Hayal ettiği tabak ile buluşamayan, yediğinden mutlu olmayan insan o geziden hiç bir şey anlamaz!. Elbette gittiğiniz şehrin yöresel lezzetlerini tatmak, bölge mutfağını tanımak, en meşhur lokantasında, en meşhur yemeği yemek turistik bir gezinin vazgeçilmezi ama kabul edelim ki, bu çoğu zaman oldukça da "turistik" bir hareket.. Şehirdeki gerçek yaşama dokunmak için, biraz da onu deneyimlemek için lokaller ne yapıyor, nerelere gidiyor, şehirde neler oluyor sorularının peşine takılıp şehrin modern yüzünü yansıtan yeme içme adreslerine de gidiyoruz.. Brac / Bir başka kitap/kafe, bir başka öğle yemeği keyif noktası. Bizim ziyaretimizde şehirde yaşayan göçmen şeflerin yemeklerine odaklanan sosyal sorumluluk tadında bir etkinlik vardı ve çok ilginç Pakistan yemekleri denedik ama normal menüsü de oldukça ilginç ve çevrede çalışan yenilikçi lokaller mekanın fanatikleri!. / Via dei Vagellai, 18, Piazza Santo Spririto'nun yerine artık bir başka favori meydanım var.. Piazza della Passera. Minicik bir meydan. meydanı çevreleyen birkaç mekan, tatlı bir insan kalabalığı, meydanın kendine has tatlı bir havası var.. Hiç mekan ayırt etmeden joker olarak notlarınız arasında olsun diyorum.. 4 Leoni, Osteria Tripperia il Magazzino, 5eCinque, meydanın devamında il Vinaino Lo Sprone... bunlardan herhangi biri tam da o akşamın havasına uyacaktır mutlaka.. Şu işkembe meselesi / Trippa ve Lampredotto, buraların en popüler sokak yemeği.. İtalyanca öğretmenim Daniele'ye göre tadı çok güzel, yemeliyim ama ben almayayım; alana da mani olmayayım.. Hatta isteyen şöyle buyursun; okuduğum lokal bir öneride en iyisinin Piazza dei Nerli'de Simone'nin tezgahında olduğu yazıyordu.. Merkezde ise en bilineni Santa Croce'de bit pazarına yakın köşedeki Sergio Pollini'nin tezgahı.. Gilli / Özellikle Pitti fuarı gibi dönemlerde şehre gelenlerin en şık giysileri içinde koltuklarına kuruldukları Gilli sadece tarihi bir pastane değil; imza kokteylleri ve aperatif büfesi ile güzel bir akşamüstü adresi. Irene Firenze / Savoy Hotel'in altında bulunan bu cafe bar Gilli'de akşamüstü kokteyline bir alternatif.. Sokağı izlemek ve buralarda görünmek isteyenler için.. Santo Spirito Meydanı / Akşamüstlerinde oldukça popüler.. Meydandaki Volume, Pop Cafe, Pitta M'ingolli gibi mekanların masalarında yer bulmak oldukça zor..


- Piazza della Signora ile Duomo arasındaki sokaklarda yürüyün; zaten en önemli yapıları, meydanları, meşhur köprüyü rehberiniz ile birlikte gezdiğinize, Michelangelo tepesinden şehre baktığınıza göre biraz rastgele sokaklarda yürümek, tarihi bölge içinde biraz kaybolmak lazım.. - Piazza della Signora'nın köşesindeki 1872'de kurulan tarihi Rivoire, cappuccino içmek için en doğru adres. Süt/kahve oranı, şekli/şemali ile mutlu ediyor. - Piazza Repubblica'daki 1733'ten beri hizmet veren tarihi Gilli kahve-tatlı ikilisi için şehrin en meşhur adresi. İç salonu, bankosu ve vitrini mutlaka görülmeli. - Duomo meydanının tarihi kahvesi ise 1939'dan beri hizmet veren Scudieri. Burada en güzeli meydandan geçerken bir espresso içip yola devam etmek.. - Bahsettiğim üç adreste de uzun uzun oturup keyif yapmak biraz masraflı ama bankoda lokal bir şekilde en güzelinden bir fincan kahve içmek sadece 1.10 (italya'da bankoda ayaküstü daima daha az para ödersiniz; bu detayı unutmayın. Ayaküstü bir kahve ve güzel bir çöreğe en fazla 3 ödersiniz.. Ama oturunca bunu en az iki ile çarpmayı unutmayın!) - Son olarak bu üç tarihi mekan da akşamüstü tezgahına kokteyl eşliğinde atıştırmak üzere bir aperatif büfesi kuruyor. Sadece içeceğinizi ödeyerek bu ikramlardan tadabilirsiniz. Pek havalı Gilli'de güzel bir servis ile kokteyl 12 . - Her turist mutlaka Mercato Centrale denilen kapalı pazar yerini gezmeli. Bu pazarın içinde şarküteri tezgahları, peynirciler, yemekçiler, kasaplar, manavlar.. pek çok dükkan var ve özellikle ilk italya seyahatiniz ise italyan yemek kültürü hakkında müze gezmiş kadar bilgi sahibi olmanıza yardımcı olacaktır. İki katını da gezin; tezgahlarda göreceğiniz çeşitler arasında öğle yemeğini de aradan çıkartabilirsiniz. Üst katta öğle yemeği için çok daha fazla alternatif var.. - Öğle yemeği için bir diğer alternatif şehrin pek meşhur sandviçleri. i due Fratellini veya All'Antico Vinaio'da sandviç kuyruğuna girebilirsiniz. Hazır çeşitlerden birini seçebileceğiniz gibi istediğiniz karışımı da hazırlatabiliyorsunuz. Fiyatları 4-7 arasında.. - Yine tam merkezdeki kalabalık bölgenin kalbinde araya saklanmış minicik bir avlu olan Serre Torrigiani'de oturup bir içecek molası verebilir, hafif bir öğle yemeği yiyebilirsiniz.. Repubblica Meydanı'na çok yakın; hemen Rinascente mağazasının arkasında.. ayrıca WiFi de var - Dondurma için pek çok ünlü adres var ama turistler en çok Gelateria dei Neri; yerliler ise en çok Gelateria La Carraia diyor.. Duomo meydanındaki Eduardo'da da çeşitler güzel.. Genelde 1 top dondurma 1-1,5 . - Akşam yemeği için en çok duyacağınız isim Trattoria Zaza olacaktır. Ben ise ya La Casalinga, ya il Pennello ya da Trattoria Cammillo diyorum! Gün içinde önünden geçerken muhakkak akşam için rezervasyon yaptırın ve kapıdaki menünün fotoğrafını çekip yemek isimlerini fırsat bulunca inceleyin.. - Floransa'nın en meşhur yemeği Bistecca alla Fiorentina. Çok özel ve dev porsiyonlu bir biftek. Genellikle balıkçılardaki gibi pişirmeden masanıza çiğ olarak getirip kilo fiyatını söyleyerek onayınızı alıyorlar. Restoranına göre porsiyon fiyatı 20 ila 45 arasında değişiyor.. Bunun dışında ribollita, pappa al pomodoro, bruschetta her menüde rastlayacağınız çeşitler olacak. Yemeğin yanında şarap için şişe açtırmaya hiç gerek yok; "vino di casa" denen sofra şarapları ortalama bir yemek için gayet lezzetli ve uygun.. Tercihlerinize göre 2 kişi için akşam yemeği bütçeniz 50-100 arasında değişkenlik gösterebilir. - Mutlaka Ponte Vecchio'nun karşı tarafına da geçip Piazza Santo Spirito'ya kadar yürüyün. Burası şehrin renkli noktalarından.. Günlerden Pazarsa her hafta farklı temalı pazarlar kuruluyor.. - Nehrin bu yakasında da hemen bu meydana yakın ve turistler arasında çok popüler, kapısında hep kuyruk olan bir pizzacı var: Gusta. Burada yerseniz bekleme numaranıza adınızı yazıp cam masanın altına bırakmak artık bir turist ritüeli haline gelmiş durumda! - Duomo'nun kubbesine çıkmak, Uffizi müzesini gezmek gibi niyetleriniz varsa ön araştırmasını hatta rezervasyonunu önceden yapmaya çalışın, kuyruklar çok uzun; rezervasyon şart!. Duomo Meydanı'ndaki opera del Duomo 'dan ayrıntılı bilgi ve yoğunluk durumunu öğrenebilirsiniz. İlla ki Uffizi müzesi derseniz de Via Calzaiuoli'de Orsanmichele kilisesi altında bir gişe var; bilet için şansınızı oradan bir deneyin! - Ponte Vecchio, Ponte alla Carraia ya da Ponte Santa Trinita köprülerinin üzerinden günbatımını izleyin.. üç köprü arasında kıyı boyu yürüyün.. Özellikle karşı kıyıda bina aralarındaki boşluklardan Ponte Vecchio'ya bakmayı unutmayın!. - Ponte Vecchio manzaralı bir kokteyl içmek isterseniz karşı kıyıdaki Golden Wiev Open Bar ve Hotel Lungarno'nun nehre bakan terasına gidebilirsiniz. - Akşam yürüyüşünde Uffizi meydanından geçin.. Ya çok güzel sokak performansları ya da sürpriz bir etkinliğe rastlamanız olası.. Naçizane önerim, çok koşturmayın, ama bol bol yürüyün.. az şey yapın ama her anın tadını çıkarın..


Floransa'ya dair pek çok adres ve öneri için FLORANSA'DA BİR GÜN..


Burasının sihirli olduğunu düşünüyorum! Zira çok kolay bir yeri olmasına rağmen bazen bulmak için bloğu üç tur dönüp delirmek gerekiyor. Tam vazgeçmişken birden görünüveriyor. Bana hiç görünmemişliği bile var! Duomo meydanında İtalya'da kahve içme ritüelini en güzel şekilde yaşatan Scudieri'ye uğramadan olmaz. Kahvaltının üzerine şehir turuna esaslı bir başlangıç yapmak isteyen içeri girip kalabalık bankoda itiş kakış bir yer kapsın kendine. Yakışıklı ve karizmatik baristanız tabak kaşık şıkırtıları eşliğinde sunacak leziz kahvenizi. Floransa adreslerimin süper ambianslı yerler olmadığının farkındayım ama size saf lezzet vadediyorum. Bir öğlen yemeğinizi de Mercato Centrale'de yemeğe ne dersiniz? Şehrin en renkli noktalarından biri olan bu kapalı pazar içinde birçok yemek alternatifi barındırıyor. Biraz erken gidip yerel tatlara göz atabilir, alışveriş manzaralarını fotoğraflayabilir şehirdeki ayaküstü yemek anlayışı üzerine fikir sahibi olabilirsiniz. Çarşının içinde beni dışarı kaçırabilecek her türlü sakatat, mahlukat çiğ ve pişmiş olarak satılıyor. Midem kaldırsa Floransa ve civarında çok sevilen Trippa yemeklerini de deneyeceğim ama mümkünsüz; işkembe yemem ben! Bizdeki gibi çorbası değil farklı soslarla dürümü ve sulu yemek versiyonları halk tarafından iştahla yeniyor. Size uygunsa deneyebilirsiniz ama benim buradaki önerim ayaküstü bir gurme deneyimi.. Bir dönemin meşhur edebiyat kahvesi, şehrin aydınlarının uğrak noktası olan Giubbe Rosse artık o muhteşem günlerinde olmasa da adını, yerini bilin.. En turistik meydanlardan birine kurulu ve artık "turistik" masalarındansa içerisi, duvarlarında asılı resimleri, tabloları, yazıları hala güzel.. Gilli her zaman Floransa'nın en bilineni, en sevileni.. Ben de seviyorum Gilli'yi... Papyonlu garsonlarını, baristalarını, içerideki kahve kokusunu, kapıdan girip çıkanların şıklığını seviyorum. Burada salonda oturmak da keyifli ama ben yine ayaküstünü tercih ediyorum. Kasada ödememi yaparken de mutlaka bir paket Cantucci alıyorum. Çifte fırınlanmış bademli Cantucci hem Siena hem Floransa'da pastane ya da market heryerde çokça karşımıza çıksa da denediklerim içinde en lezzetlisinin Gilli'de olduğunu düşünüyorum.. Floransa'da Kahve Molası için daha çok adres ve öneri görmek isterseniz ayrıntılı notlara şuradan ulaşabilirsiniz.. Milano ve Roma'nın aperitivosu burada Aperi-cena Toscana.. Meydana bakan bir masa, bir otel terasından şehir ya da köprü manzarası, bir aperol, yanına da küçük atıştırmalık ikramlar ile akşamüstü keyfi yapmak şart!. Bölgeninin yöresel şarap cinsi Chianti Classico; üzerindeki etikette siyah horoz kalite tescil sembolü olmayanlar markalara rağbet etmiyoruz! Cantucci, Panforte ve Chianti, Siena ile Floransa arasında çekişme konusudur. İkisinde de deneyip şampiyonu siz seçin! Pazar günleri Piazza San Spirito'da kurulan organik ürünler pazarına vakit ayırıp, zuppa di faro, karışık ot, baharat, bal falan almayı unutmayın.. "Bu kadarı yetmez, Floransa için daha çok adres ve öneriye ihtiyacım var" derseniz FLORANSA'DA BİR GÜN yazısında aradığınızı bulabilirsiniz.


Milano'da hepsi birbirinden keyifli müzeler arasında modern sanat ve tasarım adına bir vazgeçilmez Triennale Tasarım Müzesi. Her zaman çok farklı, çok keyifli, ilginç sergiler düzenliyor. Geçen yıl KAMA Seks ve Tasarım konulu enteresan ve oldukça da komik bir sergiye denk gelmiştim; bu yıl da Fornasetti'yi yakaladım.. Milanolu tasarımcı, iç mimar, ressam, gravürcü kısaca dört dörtlük sanatçı Piero Fornasetti'nin doğumunun yüzüncü yılı anısına düzenlenen sergi 13 Kasım 9 Şubat arasında ziyarete açık.. Sanatçının gravürleri, tasarladığı ürünlerden örnekler, iç dekorasyon ve desen çalışmaları enfes düzenlemelerle müzede yer almış. İlham kaynağı olan ve özellikle porselen tabaklar üzerindeki yüzü ile hatırlayacağımız opera sanatçısı Lina Cavalieri'nin binbir yüzü de yine sergi kapsamında duvarlarda. Unutmadan, sergi kapsamında Fornasetti'nin Lina Cavalieri desenli porselenleri müzenin dükkanında. Fornasetti tasarımlarını sevenler için bir de hatırlatma: Corso Matteotti'deki Fornasetti ürünleri satılan dükkanda daimi olarak ve sayısız alternatifle sanatçının tasarımlarına ulaşılabilir. Bu aralar Milano'ya yolu düşecek tasarım tutkunlarına zaten bu sergiyi şiddetle öneriyorum ama gitme imkanı olmayanlar için de bu yazının sonuna bir foto galeri ekliyorum. Ancak şu ara olmasa bile Triennale Design Museum'u Milano rotasına eklemeyi mutlaka öneriyorum. Çünkü bu müzenin süreli sergileri kadar kendi grafik koleksiyonu, müze dükkanı, bina tasarımı ve de kafesi de görmeğe değer. En meşhur bölümlerinden biri de mimari harikası 'The Bridge'.. Kafesi zaten gün boyu hem ziyaretçiler hem de tasarım öğrencileri, tasarım tutkunları için bir uğrak noktası. Öğle büfesinden yemek ya da bir fincan kahveye uğranmalı ve kafeye özel sergi de dikkatten kaçmamalı.. Evet, dopdolu müze Triennale'de kafede bile bir sergi var. Bu kez denk geldiğim Alessandro Mendini tasarımı bir vazoya 50'nin üzerinde tasarımcı tarafından yapılan 'self' yorumlamaların olduğu Immagini D'io idi.. Elbette yine çok renkli, farklı ve görülesi.. Immagini D'io'yu görmek için 19 Ocak son gün.. Eklediğim foto-galeride bu sergiden de birkaç parça var.. Triennale di Milano ( viale Alemagna, 6) Cadorna Metro istasyonundan yürümek ya da 61 no. lu otobüs ile kapısında inmek suretiyle ulaşılabilir. Salı_pazar arası 10:30 20:30 arası Perşembe günleri de 23:00'e kadar açık. Bilet fiyatları tek sergi an itibarı ile 8 kombine 10 olarak belirlenmiş.. Bu bilgileri verdiğime göre haydi buyrun sergilere..


Bu post şekli çok tuttu, kısa ve net. Ayrıntılı Belgrad notları yakında gelecek. Şimdilik çektiğim ve paylaştığım fotoğraflar ve şehre dair kısa kısa notlar var.. Başlıyoruz!.. Bu seyahatte konakladığımız Smokvica Belgrade gözü kapalı tavsiye edebileceğim bir B&B. Aslında şehrin önemli noktalarında restoranları olan bir zincirin dokuz odalı bu tesisi en popüler restoranının da üstünde.. Odaları da işte bu fotografta gördüğünüz girişi kadar şahane!.. Şehirde verdiğimiz ilk spontane kahve molası Cafe 29'da idi. İlk keşif turlarında karşımıza çıkan bu keyifli mekanın kahvesi hakkında detaylı bilgi veremem; çünkü bu sevimli kafenin fotografını çekmekten kahvesinin tadına konsantre olamadım!.. Şehrin en iyi biraevi derseniz, The Black Turtle derim. Svetegorska, Makedonska, Kosancicev v, G. Jovanova ya da Decanska'daki şubelerinden birine uğrayıp spesiyal biralarından denenmeli. Merkez istasyonun önünden 83 no. lu otobüse bindiniz mi; Zemun'dasınız. Sonrası kıyı boyu tekneler, balıkçılar, günbatımı ve balık restoranları arasında adeta Akdeniz havası.. Savamala ile merkezi bağlayan merdivenli yol şehrin en çok eskittiğim yolu galiba!.. Ne çok geçtim buradan. Ama haksız değilim. Belgrad'a gidince siz de öyle yapın ve bu tarihi taş binanın içine de göz atmayı atlamayın; yoksa sürprizleri kaçırırsınız. Galeri 1250 Design District içindeki en tatlı dükkan. Buradaki teneke rolü yapan porselen fincanlar favorim. Belgrade Designd District beni Belgrad'da alışveriş adına tek heyecanlandıran yer diyebilirim. Pasaj boyu küçük tasarımcı butikleri ve renkli insanlar görecek ve buradan eli boş ayrılmayacaksınız gibi.. Masaların bomboş olmasına bakmayın, bu kare sabah saatlerinde çekildi. Akşamüstü olacak ve Blaznavac'ın tüm masaları renkli insanlar ve renkli kokteyller ile dolacak.. Şehrin, ülkenin en büyük övünç kaynaklarından biri olan ünlü mucit Nikola Tesla hem Belgrad havalimanına adını vermiş hem de şehrin içinde çalışmalarından örnekler görebileceğiniz bir müzesi var.. Koffein şehrin önemli kahve dükkanlarından biri. Eğer kahveseverseniz ve vaktiniz de varsa iki şubesi de mutlaka ziyaret edilmeli. Koffein'in merkezdeki en bilinen cadde Kneza Mihaila'ya çok yakın büyük bir şubesi var ki bu şubede kahve müzesi tadında bir bölüm de mevcut.. Buradan eve çekirdek kahve de alabilirsiniz. Biz zevkimiz doğrultusunda önerilen El Salvador Yellow Bourbon'dan çok memnun kalmıştık.. Bu fotograftaki küçük şube ise benim daha çok sevdiğim, kendimi daha mutlu hissettiğim Koffein.. Cara Dusana no.65'te.. Belgrad'daki en özel sokak sanatı örneklerinden biri Aleksandar Macasev'in "Waiting for the Sun" adlı bu inanılmaz etkileyici eseri. İnsan dakikalarca karşısından ayrılamıyor. Muralin tam adresi: 51 Karadordeva, Savamala. Gece hayatı gayet renkli Belgrad'da "caz severim, nereye giderim?" sorusuna yanıt olacak keyifli bir caz kulübü önerim var. Jazz Basta. İyi havalar için küçük ve keyifli bahçesi ve geri kalan her gün için samimi ve loş atmosferli iç salonu ile harika bir seçenek. Her akşam farklı bir band ve farklı bir caz türünden iyi denebilecek bir program var. Yanısıra masayı harika atıştırmalıklarla donatıp keyifli bir akşam geçirebilirsiniz. Spanish House, Savamala'da sadece özel durumlarda sergi ve etkinliklere açılan bir alan. Tuğla duvarları, onları kaplayan tipografik çalışma ve saksılardaki seracılık girişimi ile son derece etkileyici bir mekan. Özel bir rica ile içeri giriyor, duvarda Yağmur Rüzgar'ın Urban Geode çalışmasını buluyorum.. Sanatçı, Belgrad seyahati sırasında burada da küçük bir enstalasyon yapmıştı ve Belgrad'a gelirsem bunu görebilmek uzun zamandır aklımdaydı.. Bunu yapabildiğim için çok mutluyum.., Ghosts of Savamala. Tasarım stüdyosu Kriska tarafından yapılan bu şeker street art figürleri neredeyse tüm Savamala duvarlarında.. Gitmeden stüdyonun çalışmalarına internet üzerinden göz atmanızı öneririm.. Otelimiz Smokvica'nın kahvaltı menüsü de odaları kadar iyiydi. Oda fiyatına dahil olarak "a la carte" sunulan kahvaltı seçenekleri son derece zengin içerikliydi. Tekrar etmekte fayda görüyorum ki Smokvica konaklama için Belgrad'da gayet iyi bir seçenek.. Bicikl. Yani bisiklet. Biraz yokuşlu bir şehir olmasına karşın bisiklet kiralamak ve o bisiklet ile Ada Ciganlija'ya dek keyifli bir tur gerçekleştirmek iyi havaların Belgrad planında mutlaka olmalı.. Kalemegdan şehrin görülmeden dönülmeyecek turistik noktalarından. Buraya kadar gelmişken manzaranın tadını çıkarmalı ve Kale içindeki restoranın terasında en azından manzaralı bir kahve molası verilmeli diye düşünüyorum. Savamala sokakları graffitiler ile dolu.. Gündüz sakin, gece müzikli, ve ışıklı.. "Underground" eğilimleri olanların es geçmemesi gereken bir bölge.. Şehiriçi ulaşımı çok kısıtlı da olsa kullandık ve sanırım en çok da eski püskü tramvayları; 2 numaralı tramvayı kullandık. Çift yönlü ring şeklinde birçok işe yarayacak noktadan geçen bu tramvaya binerek ufak çaplı bir şehir turu bile yapabilir, soğuk havalarda joker olarak kullanabilirsiniz. Toplu taşımada "bilet gerekmez, bedavadan binin" ekolünden lütfen ama lütfen uzak durun!. Denetimler var; bize daha ilk bindiğimiz tramvayda denk geldi. Ulaşımda 24 saatlik full biletlerden kullanabileceğiniz gibi gazete bayilerinden şu fotograftaki karttan edinebilir ve bu karta dilediğiniz miktarda kontör yükleterek kullanabilirsiniz. Skadarlija, Belgrad'ın Orkaöy kıvamındaki, hareketli, örme taş döşeli, bol restoranlı turistik sokağı. Ortaköy dedim, buna buyrun efenim'ci davetkar garsonlar da dahil.. Bir iki mekanda "Türkçe menü" yazısı gördüğüm için sadece birkaç fotograf çekip koşar adım kaçtığım yerdir!.. Blaznavac'ın duvarından özlü sözler!.. Bu arada bu civar ve özellike Strahinjica Bana Caddesi sosyetik nüfusun tercih ettiği şehrin süslü mekanlarını barındırıyor. Burada da biraz yürümekte fayda var; hoşlanabileceğiniz bir kafe/bara ya da hoş bir restorana rastlayabilirsiniz. Blaznavac'ın çaprazında ise çok önemli gece kulüplerinden biri olan The Tube var. Bizim gibi yaz sezonunda denk gelmediyseniz gece uğrayıp dans pistinde biraz takılabilirsiniz. Meşhur Şaran'dan bir başlangıç tabağı. Hemen söylemeliyimki Belgrad Zemun'da ilk tercihim çoğunluk gibi Saran değildi. Hatta Listem şöyleydi: 1. Reka 2. Galeb 3. Saran Ancak ilk iki adreste de bulunduğumuz dönemde full düğün yemeği olunca mecburen Saran'ı denedik. Kötü müydü? Hayır, kesinlikle!. Gayet iyiydi tüm yemekler. Ama çok daha samimi olduğuna inandığım Reka'da daha mutlu olurdum, kesin.. Zemun sahili öyle huzurlu ki yemek öncesi burada yürümek, fotoğraf çekmek için mutlaka biraz zaman ayrılmalı.. Belgrad sokaklarından bir sahne.. Merkez istasyon yakınında otobüs beklereken oyalanan şehir sakinleri.. Zemun'un ara sokaklarında dolaşmak bana biraz ilginç geldi. Kendimi bir adada gibi hatta bir Yunan Adası'nda gibi- hissettim. Zrno Kafe tam İtalyan tarzı zımba gibi espressosu ile beğendiğim kafelerden. Otelimize yakın olması büyük şans.. Lovac'ta yemeğe gelirseniz kahve molasını hemen yakınındaki bu küçük kafeye bırakmalısınız. Graffiti cenneti Savamala'nın en önemli murallerinden biri de bu.. Pop Lukina Numara 6'daki Blu eseri de kesinlikle kaçırılmaması gereken bir diğer önemli mural.. Evet, tahmin ettiğiniz gibi tüm Balkanlar'daki durum burada da geçerli. Türk dizileri Sırplar'ın da gönlünü fethetmiş, hatta aramızdaki görünmez buzları bile eritmiş!.. Bir sempati var ki anlatamam!.. Az önce bahsettiğim sosyetik cadde'deki hoş mekanlardan biri.. ancak sabahın erken saatlerinde oldukça tenha. Supermarket, Belgrad'daki çokmarkalı, çok yönlü bir tasarım dükkanı ve aynı zamanda keyifli bir yemek adresi. Dorcol'daki kocaman mağazasında giysi ve aksesuarlar, ev için objelerin yanısıra süper brunchlar ve iyi kokteyller sunan iyi bir mutfak var. Toplicin Venac'daki küçük şubede ise keyifli bir öğle yemeği yiyebilir, gurme dükkandan başta tamjanika cinsi şarap olmak üzere kaliteli ürünler temin edebilirsiniz. Teşekkür ederim. Belgrad için Cuma'yı da ekleyerek 3 günlük bir gezi ilk keşif için yeterli olacaktır sanırım.


BERLINER DOM & HUMBOLDT BOX / Berliner Dom şehrin sembollerinden. Bu fotoğrafı Humboldt Box'ın terastaki cafe-bar'ından çektim. Müzeler adasını tepeden gören konumu ile Humboldt Box güzel bir mola alternatifi olmuş. LOKAL/ Haziran ayında saat 10'da ancak kararan havasıyla "ben gayet kuzeyliyim" diyen Berlin'in bu kuzeyli yanını ön plana çıkaran şahane bir restoran Lokal. Tam Kuzey tadında keyifli bir dekorasyonu, iyi bir şarap seçkisi, pek meşhur Cote de Boeuf'u ve şortlu, uzun çoraplı, spor ayakkabılı sapsarı saçlı sevimli garsonları var. Sadece öyle denk gelmiş de olabilir ama mekana ayrı bir anlam kattıkları ve beni keyiflendirdikleri için teşekkürlerimi sunarım.. BONANZA COFFEE HEROES / Yaklaşık 20 kadar kahve dükkanı adresi ile gidip bir-ikisi hariç hepsini ziyaret ettiğim Berlin'de sanırım favori kahve dükkanım Bonanza. Çok sevdiğim bir semtte adeta küçük bir kahve laboratuarını andıran dükkandan nefis kahvelerin yanısıra aklımda kalan, siparişi hazır olanın ismi söylendiğinde almaya gelmezse yükselen sinirli ses!.. İyi kahve yapınca bağırmaya da hakkın oluyor!.. MAUERPARK FLOHMARKT/ Berlin'de çok bit pazarı var ama bunun yeri ayrı; nedendir bilmiyorum. Pazarın satıcıları, müşteriler ve ününü duyup gelen turistler komple hipster; ondan mıdır acaba?.. ODERBERGER STRASSE / Aslında Prenzlauerberg'in diğer sokaklarından pek bir farkı yok.. Anna Blume'da keyifli Pazar kahvaltısından sonra Mauerpark'a dek ara sokaklardan yürümeye başlayınca her sokak, her detay bu kadar güzel. Hepsinde küçük güzel dükkanlar, kafanı yukarı kaldırınca göreceğin renkli şemsiyelerin açıldığı küçük balkonlar, "keşke şu evde otursaydım" diye hayal kurabileceğin sayısız bina, kapı, balkon var.. Oderberger sadece onlardan biri ama Oye Records ve Bonanza Coffee'nin de bu sokakta olduğunu düşünürsek haydi onu birazcık kayırayım dedim!.. MAUERPARK KARAOKE / Parkın renklerinden yalnızca biri. Amfi düzeni merdivenlere kurulanlar ortadaki karaoke şovu izliyor. İyi sese, detone olana, hepsine alkış var. Maksat eğlenmek ve insanlar burada çok eğleniyor. Hava 50 derece olmasaydı bu fotoğraf stadyum konseri gibi kalabalık da çekilebilirdi tabi!.. RELAXING & CLUB MATE / Yer Yine Mauerpark. Pazarı gezip yorulunca ne yapılır? Hemen pazarın kenarında sıralanmış çay bahçesi kılıklı yerlerden birine oturup birşeyler içilir. Gündüz vakti tekno DJ set dinleyebileceğiniz, her koltuğu başka model, minderli, şezlonglu partal mekanlar bir hayli popüler... oldukça da keyifliler. Böyle bir yerde oturuyorsanız elinizde Club Mate olabilir!.. Bu ilginç tatlı meşrubat sokakta, parkta, barda, herkesin elinde. Ben sadesini seviyorum ama üzerinden bir miktarı içtikten sonra barmene votka ekleterek alkollü versiyonunu da deneyebilirsiniz. KLUNKERKRANICH/ Neukölln'de bir alışveriş merkezinin çatıdaki otoparkından ulaşılan bu keyifli teras barı yaz aylarında Berlin'de bulunacak olanlara ilk önerim olabilir. Sadece haftasonları açık mekan rahat giysiler, neşeli kalabalık ve akşamüstü içkisi ile güneşi batırmak için ideal.. LOVE IST POSSIBLE/ İlk kez Berlin'e gidecekler için ilk günler biraz zor olabilir. Daha önce iki şehir olup birleşen bir yer beklenenden çok daha büyük bir şehre dönüşebiliyor. Ulaşım 7/24 ve kusursuz ama kullanmaya alışmak lazım.. Caddeler bazen çok geniş, bazen de çok uzun.. Şehir planlaması, inşaat hiç bitmiyor; arka fonda hep bir şantiyte havası.. Tüm bunlar asla can sıkmasın; Berlin hiç farkında olmadan kendine aşık eden bir şehir. Benim gibi metropol sevenlerdenseniz, evet Berlin aşkı çok olası.. 19 GRAMS/ Uzun kahve listemde adı olmayan, tesadüfen bulunan 19 Gram bulunduğu kozmopolit mahalle, güzel espresso, Berlin tarzı dekor, yazı tahtalarına eklenmiş esprili notlar ve birbirinden güzel iki kadın baristası ile gönlüme yerleşti. İyi ki o sokaktan geçtim, iyi ki "zaten az önce iki kahve içtim, boşver" demedim.. EAST SIDE GALLERY / Berlin'e gidip o meşhur duvar üzerindeki açıkhava graffiti müzesini görmeden dönülebilir mi? Asla!.. Mutlaka WarshauerStrasse'de Metro'dan inilecek ve kilometreler boyu duvar önünde yürüyüp, en meşhur muraller önünde en klişe pozlar verilecek. DUVARLAR / Berlinde yürüken duvarlar hep başrolde.. Berin'in çağrışımı duvar bi' kere.. Hem yıkılan Berlin duvarı hem de şehrin her sokağını her avlusunu saran, onu renklendiren, özgürleştiren duvarlar.. Birkaç gün şehirde kalıp sokak sanatlarının tüm örneklerini görmek elbette mümkün değil ama benim tavsiyem sadece caddelerde yürümeyip arada bir avlulara da göz atmak. Hiç ummadık yerden çıkan bir eser gününüzü keyiflendirebilir.. Bu paste-up eserin sahibi Jakob.. COFFEE, BAGELS & CULTURE/ Mehringdamm'da değişiklik olsun diye kahvaltıda bagel yemek için girdiğimiz bu tatlı mekan tek kelimeyle sürpriz çıktı. İlk sürpriz sahibi Türk. Ama mekan hiç "Türk işi"değil. Müzik ve dekorasyon çok iyi dedik, ikinci sürpriz geldi. Dekorasyonu sürekli değiştiriyorlarmış!.. Bizim rastladığımız ahşap sinema koltukları kalkıp yerinde bambaşka birşeyler olacakmış gelecek hafta; ama tarz hep retro.. Yalnız kahve iyi değil. Sanırım Berlin'de içtiğim en kötü kahve buydu; bu da adında Coffee geçen bir yer için üçüncü sürpriz! Ama söz verdiler, kahve çeşitleri yakında artıyor ve demleme kahveler menüye ekleniyor. Yine gidip test edeceğim.. MEHRINGDAMM /Çok Türk'ün yaşadığı Mehringdamm sokaklarında yürümekten keyif aldığım bir başka mahalle. Antikacı-eskici dükkanları, giysi satan küçük dükkanlar, bol bol market var. Haziran başında sokaklarını çılgın kalabalıkların kapladığı bir festivale ev sahipliği yapıp ilginç görüntüler veriyor ki, buna da her gittiği yerde kalabalık ve kargaşayı ıskalamayan ben, şahit oldum.. Gece acıkmalarının vazgeçilmez adresleri Curry 36 ve Mustafa's Gemüse Kebap metro durağından çıkar çıkmaz karşılayacak meraklılarını.. BERLINISCHE GALERIE/Sanırım ilk kez "şekerleme yapmak için" bir müzeyi öneriyorum!.. Berlin'deki sayısız müzeden biri olan modern sanat müzesi Berlinische Galerie'nin avlusunda uzanıp dinlenmeniz için çok rahat şezlonglar var.. Ağaçların verdiği serinlik ve kuş cıvıltısını da ekleyince, boşverin müzeyi; biraz şekerleme yapın!... Harflerden oluşan sarı zemin de fotoğraf meraklıları için başka bir ziyaret nedeni olabilir. AI WEIWEI / Ancak tam da şu günlerde gidenlerin yakalayabileceği Ai Weiwei sergisi denk gelip görebildiğim için çok sevindiğim sanat etkinliklerinden. Martin-Gropius-Bau'daki sergi oldukça etkileyici. Fotoğraftaki eser ihtişamlı müzenin görkemli avlusunu dolduran tam 6000 ahşap tabureden oluşuyor. Bu sergi 7 Temmuz'da bitecek ama eminim ki bir başka etkileyici sergi müzede yerini alacak.. Belki David Bowie retrospektifini yakalarsınız!.. TWOONE/ Berlin'e gitmeden hemen önce yayınladığım postu belki hatırlarsınız. Bu duvarın boyanma sürecini heyecanla takip etmiş ve birebir göreceğim günü iple çekmiştim. Fotoğrafını çekmeye doyamadığım, kendimi bu avludan çıkaramadığım doğrudur!.. Çok taze ve çok güzel.. Görmek isterseniz kendisi Klosterstrasse'de bir ofisin iç avlusunda.. NEWTON BAR/ Benim için bir Berlin klasiği Newton Bar. Duvarlarını Helmut Newton'un efsanevi nü-fotoğraflarının süslediği tipik bir şehir barı Newton. Eskiden akşamüstü içkisi için sıkça uğradığım bara yeni keşifler peşinde olup, çok da vakit ayıramasam da bir kokteyllerini içtim.. Mekanın yaz halinde içeriden dışarıya doğru uzayan bar pek hoş olmuş.. I DRAW A LOT/ Tam Twoone'un taze eserini görmüş dönüyorduk ki daha da tazesiyle karşılaştık!.. Karl Addison nam-ı değer #idrawalot, şehirde olduğumuz dönemde Urban Nation evsahipliğinde düzenlenen duvar sanatları etkinliği için boyuyordu. Zaten notlarımda olan bu etkinlik için ne zaman vakit ayırırız, galerideki sergisine ne zaman gideriz derken buluverdik onu. Çok tatlı biri Karl; biraz konuşup fotoğraflar çektik.. Çok kıskandığım şey ise şu an Berlin'in biraz dışında Twoone-Idrawalot işbirliği ile yaptıkları yeni muraller.. Sadece fotoğraflarına bakabildiğim için deliriyorum.. Görmek isteyenler Teufelsberg'e kadar uzanmalı.. VOO STORE & COMPANION COFFEE/ Kreuzberg Oranienstrasse'de bir avlu içinde yer alan konsept mağazadaki her bir ürün için ayrı ayrı ağlamam mümkün. Çok güzel mağaza, çok iyi seçilmiş ürünler.. Bir de üzerine içinde yer alan Companion'da kahve.. FIVE ELEPHANT/ Şehrin yenilikçi kahve dükkanlarından Five Elephant'da hem güzel kahve hem de fırından az önce çıkmış ılık çörekler var. Yani kahvaltıya gitmek de kahve severin aklının bir köşesinde olsun.. Ha, biraz snoblar; mesai saatleri tam başlayana dek, gözünüzün içine bakarak kendi kahvelerini yudumluyorlar ağır ağır ama olsun. Kahve güzel, duvarda haritalar var hayal kurmak için.. Sıcak kruvasan var.. gitmek lazım.. SCHÖNHAUSER ALLEE/ Şehrin sevdiğim sokaklarını arşınlamayı sevdiğim bölgesinin güzel caddesi.. Bir çok kafe, güzel restoran ve gece kulübü var. Çok uzun.. Bir ucunda White Trash, öbür ucunda keyifli kafe Spreegold var.. Arada da işte dükkanlar, avlular, avlularda sürprizler.. GODSHOT/ Bazen de bir dükkana sırf ismi için gidebilirsin. Ben öyle çok yapıyorum. Mesela Godshot; bir kahve dükkanı için şahane isim değil mi? Gidip önündeki renkli sandalyelerine kuruldum, süslüsünden bir kahve söyledim.. Kahveden çok mekanın ve ismin keyfini çıkardım.. KASTENIANALLEE/ Yan yana dizili küçük dükkanlarını, kırtasiyelerini, kışın içi dumana boğulmuş kafelerini, havasını sevdiğim kastenianallee'nin küçük kızlarını da sevdim!.. Hipster semtin küçük hipsterları. Bunlar doğuştan böyle!.. OH/ #OH Hem ooooh! hem de diğer yarım Öyle işte Berlin. BÜLOWSTRASSE/ Her sabah uyanıp pencereden bir fotoğrafını çektiğim.. Berlin'deki evim.. Bol otelli, geceyarısı açık yemekçi, manav, tekel bayi bulabildiğin; uykusu az, huzuru çok Bülowstrasse.. DAS HOTEL/ Kreuzberg'in çok keyifli sokaklarından Mariannenstrasse'deki bu küçük bar bu civarda uğranılacaklar listesinde olmalı. Renkli, eğlenceli, müzikli mahalle barı havasındaki yerleri seviyorsanız tabi. SILO/ Freidrichshain'ın canlı renkli sokaklarında gündüz geziniyorsanız kahve molanız Silo'da olmalı. Gabriel_max Strasse n.4'deki Silo'da internet erişimi, demleme kahveler ve kahvenizi içerken sokağı izleyebileceğiniz keyifli bir ortam var. RAVELERSTRASSE/SIMON-DACH-STRASSE/ Yine aynı semtin dikkate değer sokakları. Raveler Strasse'de graffiti cenneti Raw; Simon-Dach'da ise cadde boyu kafeler, küçük barlar ve restoranlar F-hain'e hareket katıyor. KÖPENİCKERSTRASSE/Özellikle Spree kıyısında sıralanan gece kulüplerinin, metro girişindenden underground kulüplere açılan kapıların, sokak sanatlarının meskeni uzun cadde. Bir ucundan bakınca bomboş.. ama aslında değil.. WARSCHAUERSTRASSE/ S-Bahn ve U Bahn'da, tramvay 10'da, 13'de Warschauerstrasse. East Side Gallery'ye, Michelberger'e, Raw 99'a, Simon Dach'a, Berghain'a gitmek için varış noktası. Kimilerinin gece hayatı buradan başlar.. BATEAU IVRE/ Oranienstrasse'nin tüm hareketine hakim köşesine kurulmuş tam Berlin tarzı, rahat bir kafe/bar Bateau Ivre. Gün içinde kapı önündeki bankında birşeyler içmek, sıcak atmosferli iç salonunda kahvaltı yapmak, buralı olmak için uğranmalı.. BITE CLUB/ Yaz boyu her Cumartesi gurme tezgahların kurulup şehrin hipsterlarının da buluşup atıştırmak için bir araya geldiği Bite Club artık Platoon Kunsthalle'de.. Karın doyuran eğlenceli Cumartesi aktivitesine öğle yemeği için uğramayı unutmayın. OBERBAUMBRÜCKE/Belki bin kez geçtiğim, buradan şehrin bin fotoğrafını çektiğim güzel köprü. Her geçişte "seviyorum Berlin'i" diyor için; engelleyemiyorsun.. Ufukta görünen dev boyutlardaki Molecule Man, Amerikalı sanatçı Jonathan Borofsky tarafından yapılmış. Hani o Münih'teki dev Walking Man'i yapan.. Insomnia/ "05:45...06:15... Oysa en fazla iki saat uyumuş olabilirim. Nasıl böyle saat kurmadan, kendiliğinden ve yeni güne hazır uyanıyorum?.. Çünkü burası Berlin. Hiç uyumayan bir şehri, kapının dışında bırakıp uyuyamıyorsun.. herşeyde aklın kalıyor.. 06:35... Biraz kitap mı okusam?.." .... Berlin'de tüm sabahlar her zaman hep böyleydi. Bu sefer de öyle oldu.. ALEXANDERPLATZ/ Buradan 100 no. lu otobüse binip keyifli bir şehir turu ile Zoo'ya kadar gidebileceğiniz, tramvaya atlayıp Mitte'nin içlerine ya da Prenzlauerberg'in hareketli evrenine ulaşabileceğiniz; metro hatlarının kesişim, havaalanının bağlantı durağı Alexanderplatz; büyük, kalabalık ve aranan her neyse burada bulunan... Hepsini boşverin; burada büyük bir DM var; Watsons, Gratis ayarında. oradan ekonomik kozmetik ve bakım alışverişi yapın.. RAW GAELANDE/ Raveler Strasse no.99'daki bu farklı performans alanında gece kulüplerinden paten parkına; tırmanma duvarından sokak sanatçılarının stüdyolarına bir çok sanat ve performans alanı var. Tüm duvarlarının graffiti ve muraller ile kaplı olduğu alanda gündüz duvar sanatlarının ilginç örnekleri arasında bir tur yapabilirken gece gürütülü kozmopolit ve bambaşka bir yüzü ile tanışabilirsiniz. HAMBURGER BAHNHOF/ Şehrin en önemli modern sanat müzelerinden biri olan Hamburger Bahnhof'da müzenin kendisi ve sergileme şekilleri de ziyarete değer nitelikte. Müzenin koleksiyonunda Andy Warhol'un önemli işleri ve William Kentridge'in Aya Yolculuk filmi görülmesi gerekenler arasında. P. BERG/ Uzun semt isimlerini bu tarz kısaltmalarla söylemeye alışkın Berlinliler'in; PBerg şeklinde kısalttığı Prenzlauerberg'in en keyifli cadde ve sokaklarını sıralıyorum: Danzigerstrasse, Alte Schönhauser Strasse, Kastanienallee, Prenzlauer Allee, Schönhauser Allee, Raumerstrasse, Oderbergerstrasse, Kollwitzstrasse. COFFEEBREAK/ Ne keyifli bir kahve molası bu böyle! Twoone'un çalışmasının fotoğraflarını çekmeye dalmışken tam karşı duvarda; bir ofisin mola balkonu olarak kullanılan bu alanda işlerine ara vermiş bu insanları görüp keyiflerini kıskanmamak mümkün değil.. Ama bu, Berlin'de bu anlamda gördüğümüz tek örnek değil. Genellikle tasarım ofisi, reklam ajansı gibi birçok şirketin graffitiler ile dolu rengarenk avlularda ya da huzurlu gizli arka bahçelerde olduğunu kıskançlıkla keşfettik.. HARD WAX/ Kendisi ailece en sevdiğimiz plak dükkanı olur. Elektronik müzik albüm ve EPlerini almanın, içinde bulunmanın, bu gece nereye gitsek planları yapmanın adresi HardWax'tir. Dünyanın her yerinden gelen DJ'lere -hatta- oldukça popüler olanlara rastlamak çok olasıdır. Binası, avlusu enteresandır; burada olmak harikadır. Hepsi bir yana, Hard Wax, Paul-Lincke-Ufer'dedir. Amsterdam havasında bir kanal kıyısı, çevrede kafeler, küçük dükkanlar, lokantalar.. buralar şahanedir. OYE RECORDS/ Hazır plak dükkanlarından bahsetmişken Oye'yi anmadan da geçemeyiz. Plaklara meraklıysanız Oye Berlin'de mutlaka iyaret etmeniz gereken üç adres arasında olmalı. Diğer ikisi Space Hall ve Hard Wax elbette. EVDE/ Güzel havada gidince etrafa daha rahat bakıyor, daha önce kaçırdığın detayları yakalıyorsun. Ayşe Erkmen'in Evde adlı çalışması da benim için böyle bir keşifti. Sanatçının 1994'de yaptığı ve bir üçlemenin parçası olan bu çalışma Oranienstrasse'de Bateau Ivre'nin bulunduğu binanın yüzeyini kaplayan dilbilgisi son-eklerinden oluşuyor. -müşüm; -mişmişsin; -mişlerdi; -müşüz; müşsünüz.... Yoğun olarak Türklerin yaşadığı bir bölgede ansızın bu çalışma ile karşılaşmak şaşırtıyor ve gülümsetiyor.. CONCIERGE COFFEE/ Bazı kafeler fazlasıyla şirin!.. En sevdiğim plak dükkanı HardWax'in olduğu sokakta işyerlerinin olduğu bir avlu ile sokak arasındaki geçitte bir bank ve birkaç tabureden ibaret Concierge, şirinliğine bakmadan menüsüne ciddiyetle yazmış: Tüm kahvelerimiz 19gr ile yapılır.. CLUB MATE & FRITZ KOLA/ Berlin'in delikanlıları!.. Cool çocuklar!.. Şehrin neredeyse resmi meşrubatları Mate ve Fritz ile tanışmadan dönülmesin sakın.. Gerçi ikisi de şehrin yerlisi değil ama fena yerleşmişler şehre.. BERLIN/ Bende senin devamın var... Leyla Erbil'in bu sözü ile bitsin bu post.. ama sadece bu post..


Bu yaz için Fransa'nın güneyinde, özellikle Provence bölgesindeki lavanta tarlaları arasında unutulmaz bir hafta geçirmeyi planlamıştık.. Ancak Fransa'da son iki aydır yaşanan gelişmeler, grevin ülke çapında yaşamı etkilemesi, bizim seyahatimizin şeklini tamamen değiştirdi. Küçük köyler, çiçek ve lavanta tarlaları arasında geçecek diye umduğumuz seyahat Güney Fransa kıyılarında, "Cote d! Azur" olarak bilinen efsanevi mavilikler içinde geçti.. Bazen sen istediğin planı yap, hayat senin için bambaşka bir şey planlıyor ve onu yaşıyorsun ya; işte bu da tam olarak öyle oldu.. Sonuçtan aşırı mutluyuz.. Maceralı, sürprizli ve çok keyifli bir geziydi.. Bazı yerleri sevdik.. bazı yerleri birazcık daha fazla.. Gelecek sefer yeniden gitmek istediğimiz yerler ile bu defa göremediklerimizi birleştirecek yepyeni bir rotanın hayalini kurmaya başladık bile.. O yeni rota şimdilik doğru zamanı beklerken ben de bu seyahatten geriye kalan notları; özellikle bu yaz Fransız Rivierası'na gitme planı olanların çok işine yarayacağını düşündüğüm önerilerimi paylaşmak isterim.. Henüz gitme planları yaparken bu bölgeyi en iyi gezme şeklinin araba kiralayarak olduğunu düşünmüştüm. Ancak Fransa'daki grev benzin sıkıntısı da yaratınca bizim için bu seçenek elenmiş oldu. Kiraladığımız aracı daha gitmeden iptal ettik. Birçok farklı site üzerinden araç kiralama yapabilirsiniz. Ben bookingcar. eu üzerinden iptal seçenekli bir rezervasyon yapmıştım; bu seçenek maruz kaldığım durumda da çok işime yaradı. Eğer bir şehirden başlayıp, başka bir şehirde arabayı teslim etmek isterseniz bu birazcık daha pahalı oluyor ama iyi araştırırsanız bu farklı almayan kiralama şirketleri de bulabilirsiniz. Eğer Haziran-Eylül arasındaki yüksek sezonda bu bölgede olacaksanız hem araç kiralama fiyatlarının hem de bölgedeki trafik yoğunluğunun yüksek olacağını düşünerek planlama yapın.. Araç kiralamayı düşünmeyenler için diğer seçenek bölgedeki oldukça etkin tren ve otobüs ağını kullanmak. Ancak biz demiryollarının da greve katıldığı şahane bir dönem seçtiğimiz için tek bir sefer dışında trenleri de kullanmıyor; tüm seyahati bölgenin tıkır tıkır çalışan otobüsleri ile çözüyoruz. Her kasaba ve şehrin detayında otobüslerle ilgili ayrıntı vereceğim ama şunu söyleyebilirim ki; kıyı şeridi boyunca her kasaba ve şehri birbirine bağlayan etkin bir otobüs sistemi var. Bilet fiyatları oldukça uygun.. Otobüs hatlarının büyük bir bölümünü işleten Lignes Azur'un uygulamasını telefonunuza indirmenizi öneririrm; buradan hem ulaşım detayları hem de olası aksamaları takip edebiliyorsunuz. Seyahat sonunda meraktan araç kiralama ve bu şekilde gezme arasında ulaşım maliyeti açısından küçük bir hesaplama yaptım. Bu yöntem kesinlikle daha ucuz!. Ama araba ile de daha fazla nokta gezme şansınız oluyor.. Bir yandan da sürekli yön bulma ve otopark ücreti ödeme işi var.. Kısaca artılar ve eksiler var... Bence görmek istediğiniz yerleri listeleyip her iki şekli kıyaslayın; belki de 2 kişiden fazla değilseniz aynen bizim gibi gezmek daha çok işinize gelecek.. Hem maliyet hem zamanı kullanmak ve keyif açısından.. Gelelim rotaya.. Gidiş Nice, dönüş Marsilya uçak biletlerimizle seyahatimize Nice'ten başlayıp sırasıyla Nice, Eze, Menton, Monte Carlo, Saint-Jean-Cap-Ferrat, Villefranche-sur-Mer, Saint-Tropez, Cannes, Grasse, Antibes ve Marsilya'yı gezdik. Böyle sayınca ne kadar çok görünüyor.. ama inanın içimizde ukde kalan göremediğimiz yerlerde var.. İlk 4 gece Nice'de kalıp hem şehir merkezini hem de buradan kolayca ulaşabileceğimiz civar şehir ve kasabaları gezdik.. Sonrasında yine grevden etkilenmeyeceğimiz şekilde önce St Tropez'de sonra Cannes'da konaklayıp son olarak da çok sevdiğimiz ve çok özlediğimiz Marsilya'ya geçerek rotamızı tamamladık. Bir kere garip bir şekilde buralarda çok sevdiğim bir hava var.. Yine Fransız ama hafif İtalyanımsı, Parizyenlikten uzak, samimi, sentez bir hava.. İnsanlar sıcak.. Paris ile kıyaslayınca garsonlar bile.. Türkçe merhaba diye karşılayıp gülümseyen pasaport polisinden, otobüs şoförlerine, pencereden bakan teyzelere, tüm güneyde bir sıcaklık var.. Hayat biraz yavaştan akıyor.. Büyük şehirlerde bile öğle saatlerinde siesta yapan dükkanlara rastlayabilirsiniz. Yeme içme saatleri de genellikle planlı. Lokantalarda servis öğlen 12:30-15:00 akşam da 17:00-22:00 arasında.. Ama yine de her zaman non-stop servis veren turistik alternatifler ve geç saatlere dek servis yapan hızlı atıştırmalık alternatifler var.. Bana göre buralara her mevsim gelinebilir denilse de asıl olay, Mayıs-Ekim arasında, yazın keyfini sürebileceğiniz dönemler için plan yapmak.. Nice ve Marsilya'nın yılın 12 ayında da ziyaret edilebileceğini notunu düşerek diğer hepsi için yaz, yaz, yaz diyorum!.. Ama seyahat mevsim yaz olsa bile biraz şehir turu, eser miktarda kültür turu, sonrasında deniz, güneş, eğlence ve yemek üzerine kurgulanmalı.. Bir kasabayı adımlamak, sıcaktan bunalınca hemen denize koşmak, akşamüstü oldu mu hemen gelip geçeni izleyeceğiniz bir masaya kurulmak.. kıyı boylarında aylak aylak yürümek.. Güneyde olmanın tadı böyle çıkar.. Hemen her restoranın menüsünde gördüğümüz Niçoise Salata bildiğiniz üzere Nice'li.. Blush'ın ana vatanı Provence-Cote'Azur!.. En salaş lokantadaki karaftan, en güzel restoranın şarap menüsüne her yerde "rose".. Bölgenin meşhur soğanlı tartı Pisaladiere, üzerinde karamelize soğanı ve bir minik zeytini ile her menüde ve her köşebaşında.. Fransızların, pasta, çikolata, unlu mamul konusundaki uzmanlığı bu bölgede de kendini hissettiriyor.. Hemen her kasaba ve şehrin gözünüzü gönlünüzü açacak, iştahınızı kabartacak pazarları var..


Tek başıma seyahat etmenin keyifle karışık tuhaf tedirginliği, beni 10 TL. ye şehir merkezine götürecek Havaş servisine binip etrafımdaki diğer insanlara baktığım anda kaçıp gitti.. Hem zaten sadece ilk gün yalnızım; sonraki günler alışıldığı üzere iki kişiyiz... diye başlayarak uzun uzun masal gibi anlatacağımı sanıyorsanız yanılıyorsunuz!.. Dopdolu bir şehir Gaziantep, hakkında yazacak o kadar çok şey var ki, direkt konuya girip yapılacakları, mekanları alt alta sıralamazsam işin içinden çıkamam.. Şu sözüm kayıtlara geçsin ki; bu şehrin insanları Yemek için Yaşıyor!.. Burada yemek saati diye birşey kesinlikle yok.. Şu saatte şu yenir, şu saatte yenmez.. diye katı kurallar yok. Her saat bir köşede bir duman tütüyor, bir ocak yanıyor, sokaklar mis gibi lezzet kokuyor. Gaziantep -hiç abartmıyorum- 24 saat durmaksızın lezzet vadediyor. Bazı adresler çok popüler tabi ki.. Şehre gelip gidenlerin aynen benim gibi sosyal medya paylaşımlarıyla da son derece öne çıkmışlar... Neredeyse hepsini denedim ve hepsinin ünlerini sonuna kadar hak ettiklerini onayladım.. Şehirdeki ilk yemek adresim ve son gün son adresim.. İsmini söyleyip gözümü kapatıyorum, açtığımda önümde bir tabak 'Yuvalama' duruyor!.. Aşina'nın bendeki ilk çağrışımı böyle.. Neredeyse tüm kebap çeşitleri de dahil çok geniş bir menüsü olmasına rağmen ben buraya her ziyaretimde Geleneksel Gaziantep Mutfağı sulu yemeklerini tattım.. Alaca Çorba, Pirpirim, Yuvalama, Analı Kızlı, Antep Dolma, İçli Köfte ve Kara Kavurma... Hepsi birbirinden lezzetliydi ama illaki seçmem gerekirse Yuvalama ve İçli Köfte'yi hiç bıkmadan hergün yiyebilirim; o derece güzel yani!.. Yuvalama sever, ara sırada yerdim İstanbul'da ama burada bu kadar güzelini tattıktan sonra bir daha zor!.. Çok özleyeceğimi düşündüğüm Aşina ile ilgili bugün kulağıma gelen bir habere göre ayrılığımız pek de uzun sürmeyecek. Duyduğuma göre İstanbul'a bir şube açmaları muhtemelmiş. Aynı lezzet ve kaliteyi burada da bulmak ümidiyle dört gözle bekliyor olacağım.. Merkezden uzak bir mahallede, bir ara sokakta saklanmış Et İmparatorluğu!.. İçeri girince ilk kez gelen turist olduğumuzu anlayan personel bizi uygun bir masaya oturtup o meşhur cümleyi kuruyor: Bana bırakın!.. Bırakıyoruz biz de.. Masaya azar azar çeşit çeşit et, kebap teşrif ediyor sırayla.. Yanında kaşık salatası olmazsa olmaz.. Yediğim herşey enfes, göz ucuyla tepkilerimize bakıp bıyıkaltından gülümsüyorlar.. Masaya gelen giden etin haddi hesabı yok, patlamak üzereyim ama özellikle küşleme harika.. Hesabı ödemek üzere kasaya gidince şeker niyetine kürdana saplanmış birer küşleme daha ikram edilmesin mi yolluk olarak!.. O kadar lezzetli ki patlasam da çatlasam da onu da yiye yiye Zeugma Müzesi'ne doğru yürüyeceğim.. Antep kahvaltısının diğer iki ünlüsü beyran ve nohutlu dürüm.. Sabaha karşı bu iki lezzet sahneyi devralıyor Gaziantep'te.. Metanet Lokantası'nın Beyran'ını TVde defalarca izledim.. O kadar çok ki neredeyse gitmiş gibiydim.. Gezi öncesi notlarımı alırken onun için farklı bir yer araştırdım ve Kelebek Paça Beyran ismiyle karşılaştım.. Aslında beyran içmek değil, bir ritüeli gerçekleştirmek peşindeydim. Çünkü benim için çok ağır hatta belki imkansız bir yemek olduğundan şüphem yoktu.. Seyahatimiz sırasında bir akşam burada yaşayan bir arkadaşımızın o gece bize eşlik etmesini fırsat bilerek bizi Beyran içmeye götürmesini istedik.. Gecenin üçünde Yesemek'te önümde bir tabak fokurdayan beyran, elimde bir kaşık, cesareti bekliyordum :-) İlk bir iki kaşık tedirgindi ama sonra gayet iyiymiş diyerek yarılamayı başardım. Ancak Gaziantep'te aslında hiç aç gezemediğim için sonuna kadar bitirmeyi başaramadım.. Acısı arttıkça ve limonu sıktıkça güzelleşiyor beyran.. Bizi diğer iki mekan yerine buraya getiren arkadaşımızın kendince haklı sebepleri vardı tabi.. Beyranı da, geceyarısı Yesemek'e gelip gidenleri, yiyip içenleri incelemeyi de, yerel bir adete tanık olmayı da sevdim.. Bir mini not: Yesemek'in bir iki dükkan yanında Köşem Kebap Salonu diye salaş bir yer vardı. Arkadaşımız burada defalarca İbrahim Tatlıses'i görmüş kebap yerken. Bilginiz olsun, o her yerde kebap yemez herhalde diye söylüyorum.. Gelelim Nohutlu Dürüm'e.. Adres: Dürümcü Habeş.. Yine merkezde. Tezgahını sabaha karşı kuruyor, müdavimleri önünü dolduruyor.. Neden muş, çünkü herşeyi yapmak, tatmak için 4 gün yet-mi-yor- !. Dedim ya hep tokum, nasıl yiyeyim.. En çok aklımın kaldığı şeylerden biri oldu ama gelecek sefer mutlaka gideceğim.. Genellikle geceyarısı içki üstüne ziyaret edilen Erçelebi Kömürde Kadayıf da yine bu kapsamda bir sonraki sefere kaldı.. En sevdiğim şeylerden biri yemek sonrası İmam Çağdaş'ın yakınlarından arka sokaklara saparak tarihi dar sokaklarda mini bir tur. Sokaklar bomboş, tek tük çocuklar; daha çok neşeli kahkalalar evlerden geliyor. Yarı aralık kapılardan avlularda serinleyen mahalle sakinleri, sakin ev halleri gözleniyor.. Sonraki durak Tahmis Kahvesi: Günde iki kez uğrayıp kahvesini içmek, çerezini yemek adetten zaten.. Gün içinde içeride oturuluyor, musiki çalışmalarına tanık olup gazeteler okunuyor, müdavimlerin masasına uzaktan çekingen bakışlar atılıyor, akşamları bahçede kalabalığın arasına karışıp çaylar kahveler yudumlanıyor.. Gece böyle bitmez, birşeyler içelim derseniz Bayazhan'a doğru kısa bir yolculuk.. Burada yemek yemedim ama gözlemlerim önermemeyi uygun buluyor. Ancak içindeki SPR Pub bir süre takılmak için ideal.. Hafta sonları canlı müzik de var ki onu da çok gürültüye boğulmadan avluya tepeden bakan terastan dinlemek daha keyifli.. Bu kadar mı, daha hareket yok mu derseniz Sizi Nişantaşı'na alalım. Aynen de Nişantaşı gibi, etrafı kafelerle çevrili hareketli bir meydan ki turistlerden çok yerlilerin tercih ettiği bir bölge... Masal Park'ın da gayet hareketli olduğunu duysam da deneme şansım olmadı.. Ben dans etmeden duramam diyenleri de Zirve Park'a alıyoruz. Merkezden bir hayli uzak Zirve Park'ta La Mia Verita aradığınız gece kulübü olabilir... Bizim büyük umutlarla gittiğimiz gece tadilat nedeniyle kapalıydı, yarın buyrun dediler, fırsat olmadı.. Ancak gördüğüm kadarıyla umut vadettiğini söyleyebilirim.. Türkiye'de ilk kez yurtdışındakilerle boy ölçüşebilecek bir müze gezdim o da Zeugma işte!.. Mozaiklerin sergilenme şekilleri çok başarılı, gerçekten böyle bir müzemiz olmasıyla gurur duydum. Pazartesi dışında hergün açık olan ve Müze Kart ile ya da 8 TL. karşılığında gezilebilen müzeyi daha iyi anlamak için başlamadan önce 3 TL. ekstra ödeyerek 3D belgeselin izlenmesini öneririm. Müzeyle ilgili beğenmediğim tek şey cildi çok güzel olmasına rağmen iç baskısı iyi olmayan müze kitabının fiyatının da oldukça yüksek olmasıydı.. Umarım farkeder ve bu müzeye yakışan iyi bir kitap tasarlarlar.. Yemek Kültürü'nün bu kadar gelişmiş olduğu bir şehirde bu müzeye de uğrayıp Gaziantep Yemekleri, mutfak kültürü hakkında biraz bilgi edinmek iyi fikir. Pişirme yöntemleri, dolayısıyla kap kacak, yemekler, yemek tarifleri, canlandırmalar ve ritüellerle ilgili bilgi edinmenin en zor yanı, gezerken yine insanın karnını acıktırıyor olması.. Müzede en sevdiğim şey misafir ağırlama bölümünde öğrendiğim 'Fekke çıkarma' kısmı oldu. Yuvalama yapımının video kaydını izledikten sonra da kendimi bir anda yine Aşina'da buluverdim!.. Bu ziyareti Ağustos sıcağında yaptığımız için kaleye çıkmak iyi bir fikir değil ama çevresindeki dükkanları, hanları gezmek güzel.. Zeytin Han Artık yerel ürünlerin satıldığı tek bir dükkan olarak kullanılsa da girip içine bakmak alt kattaki mahzenini gezmek dükkan sahiplerinden hikayesini dinlemek lazım.. Bu arada buradan denemek için aldığım Belkıs Zeytinyağı'nın da hiç fena çıkamadığını söylemeliyim. Tarihi Yenihan İçinde mozaik atölyesi, kumda kahveci ve bir de -ilginçtir- mağara kafe var. Şehir yanıyorken en serin yerde bir kahve içmek isteyenler mağarayı deneyebilir. Tarihi Millet Hanı Bu hanın sürprizi de Taş Plak Müzesi.. İbrahim Halil Birecikligil'in yıllardır biriktirdiği taşplaklar burada bir araya toplanmış ve gelecek kuşaklara aktarılmak üzere bir çalışma yapılmış. Birçok eksiği ve sergileme sorunları olsa da girişim güzel.. Belli bir giriş ücreti yok ancak çıkışta küçük bir bağış bekleniyor.. Bunlara ilaveten bir de restorasyonu halen devam eden Bey Mahallesi var.. Tarihi evlerin avlularına kurulu küçük kafeleri, dar sokakları, Oyuncak Müzesi, Cenani Konağı Kültür Sanat Merkezi gibi güzelliklerinin yanı sıra benim yolumu her gün buraya düşürmeme sebep birçok özel adresi de var ki, bunlar için de ayrı bir yazı hazırlamak niyetindeyim.. Siz şimdilik bu mahallede en keyifli çay molalarının geniş ve serin avlusu ile tarih kokan eski bir Ermeni konağının bahçesine kurulu Papirus'da verildiğini not edin yeter.. oku oku oku doyamadım harika bir anlatım, valla hepsini tek tek aynı şekilde yapmalıyım dedirtecek kadar güzel tespitler ve iyi öneriler. elinize, kaleminize, yüreğinize sağlık. Teşekkürler.. umarım seyahatiniz çok güzel geçer.. Elinize sağlık çok güzel açıklayarak yazmışsınız bizde 29 mayıs 1 haziran tarihleri arasında antep te olacağız yazınız bize gerçekten çok yararlı olacak umarım bizde sizin kadar keyifli dört gün geçirebiliriz teşekkürler. :) Çok mutlu oldum, teşekkürler.. Biz sadece Halfeti'ye giderken kiralamayı düşündük ama tek gün için kiralama yapmaya pek yanaşmıyor firmalar. Gaziantep içindeyse hiç ihtiyacımız olmadı. Ben yurtdışında hep toplu taşıma kullanıyorum, kendi yurdumu gezerken de öyle yapmaya çalısıyorum. Gaziantep'te metro var, minibüs var, çok gerekirse kibar taksiler var.. şehir merkezinden çok uzaklaşmayı düşünmüyorsanız bol bol yürüyün, kebaplar için karnınız acıksın :)) Size çok keyifli bir seyahat dilerim, umarım şehri seversiniz. Sevgiler.. Gezinizin keyifli geçmesine çok sevindim.. Yepyeni, keyifli seyahatler dilerim, sevgiler.. Gaziantepi sevmeniz çok hoşuma gitti. öyle güzel anlatmısınız ben antepli olarak doyamadım. Çok mutlu oldum, bir gezi yazısının o şehrin yerlileri tarafından takdir edilmesinden daha güzel bir hediye olamaz. Çok teşekkür ederim. Gaziantep'i çok sevdim ve tekrar gelmeyi çok istiyorum. Umarım 2015 içinde olur (: Çok sevgiler..


Bilenler bilir, gezdiğim şehirleri 'Standart Turist Şablonu'yla gezmekten hoşlanmam. Her gittiğim yeri olabildiğince kendi tarzımla gezer, kendimce farklı özellikleri keşfetmeye çalışır, illa ki çok seveceğim detaylar bulup cımbızla çeker şehirle aramda kurduğum özel bağa itina ile yapıştırırım.. Bir şehri anlamak, yaşamak ve sevmek için biraz emek sarfetmek gerekir bazen.. Bazen de buna hiç gerek kalmaz daha adım atar atmaz seni kucaklayan şehir sevdiriverir kendini.. İşte Gaziantep bu ikinci şık: kendini hemen sevdiren cinsten.. Şehre ayak basar basmaz beni beklediğim Gaziantep algısından koparıp, hiç ummadığım sürprizlerini önüme sererek resmen ters köşe yapması ve aramızdaki yıldırım aşkı işte bu yüzden.. Uzaktan tabelasını gördüm, yaklaştıkça avlusundan sokağa taşan müziği duydum, etkilendim; kendimi içeride buluverdim.. Beni sıcak bir merhabayla karşılayan işletmeci-sanatçı Fatma Barlas burada böyle bir mekana rastlamanın üzerimde yarattığı şaşkınlığı farkederek beni atölyeleri gezmeye davet edip burada yaptıkları çalışmaları anlatmaya başlıyor.. Bir yandan gezdim, bir yandan bilgi aldım, neticede Baykush'a bayıldım!.. Burada klasik olduğu üzere avlu çevresine konumlanan eski bir evi restore ederek oluşturulan atölye tam anlamıyla bir 'her taşını kendi ellerimle koydum' çalışması.. Antep'te yaşayan ağabey 'meslek icabı' restorasyonu yapıyor; İstanbul'da yaşayan sanatçı kardeşe hayalini anlatıp destek olmaya çağırıyor. Projeyle heyecanlana kardeş büyük heyecanla asıl memleketi Gaziantep'e dönüyor ve çalışmalar başlıyor.. Sevgi, inanç, heyecan, sanat aşkı, paylaşım ruhu birleşiyor ve ortaya Baykush Sanat Atölyesi çıkıyor.. Hemen söylemeliyim ki halihazırda sergilenen resim ve fotoğraflar öylesine başarılı ki, bir koleksiyonerin buradan eliboş çıkması da bir hayli zor.. Ve güzel haber: kışın bu etkinlik viyolonsel eşliğinde şiir ve okuma günleri ile yer değiştiriyor!.. Bu harika konağı gezerken rehberim bizzat Gaziantep Üniversitesi'ne bağlı Cenani Konağı'nın Koordinatörü Metin Karadağ.. Kendisi ile fotoğraf dersleri vereceği Baykush'da tanıştık. Sahip olduğu derin bilgiyi paylaşmaktan keyif alan Metin Bey, aslında eski Gaziantep'i ve evlerdeki yaşamı anlamamda çok faydalı oldu.. Mesela odanın içinden yerden açılan kapakla inilen gizli odaları, evlerin nasıl yapıldığını, ondan öğrendim.. Gaziantep'te ilginçtir eski evler evin kendi temelinden çıkarılan taşlala yapılıyormuş.. O yüzden hepsinin altında kendi mahzeni, dehlizi var.. Orta avluların adı 'hayat' ki, en sevdiğim kelime.. Ortada su, kenarlarda mümkün olduğu kadar çok meyve ağacı ile hayat bu avlularda.. Bir akşam önünden geçerken kapalı olmasının hüznüyle aklımın takılı kaldığı, bir diğer akşam geç saatte hala açık olmasıyla sevgimi kazanan güzel kitabevi.. Önce adının Don Kişot olmasının bu kadar anlamlı olduğunu bilmiyordum ama kitap alırken sohbet ettiğimiz beyefendi bize nedenini anlatınca harika bir isim olduğuna karar verdik.. Öğretmen olan oğlu bir hayalin peşine takılıp bu kitabevi kafeyi açmaya karar veriyor; çevresindeki herkes 'Abi, boşver, burada harika dürümcü olur' diyor!. Yemek konusunda efsane olan Gaziantep'te her durumda tutacak olan gıda işine girmeyerek kitabevi açmak evet, bir anlamda yel değirmenleriyle savaş!.. Zeugma Müzesi'ne ev sahipliği yapan bir şehirde mozaik atölyeleri de illa ki olacak ama Yenihan içindeki Moz-art -ismiyle en yaratıcısı bence!.. Küçük bir atölye ama Yenihanı'ın avlusunda olmanın avantajıyla dışarı kurdukları masalarda küçük atölye çalışmaları yapıyorlar.. Yine Bey Mahallesi keşif turlarından bir sürpriz: Sinemaskop. Genç, üniversiteli bir girişimciden çok enteresan bir mekan. Bazı akşamlar avlusundaki perdede sinema gösterimi var. Filmler 'Neşeli Günler' modunda takılı kalanları memnun edecek cinsten.. Mutlu aile komedileri ve Hababamcılar buraya!.. Müdavimleri üniversiteli gençler olan mekanın odalarından biri de kendi kısa filminizi yapmanız için hazırlanmış. Yani tesis var, değerlendirmek size kalmış.. Lisan: Benimle normal konuşurken yanına gelen Gaziantepli'yle konuşmaya başlayan kişinin benim az önce konuştuğum kişiden başka bir lisan konuşan yabancıya yatay geçiş yapması! İki Antepli'nin kendi yöresel şiveleriyle konuşmasına şahit olursanız bu keyfli anları kaçırmayın.. Tramvay: Şehirde İstanbul'u kıskandıracak nefis bir tramvay hattı var, vagonlarına ba-yıl-dım!.. Gramofon: Sanırım bakır işçiliğinin yaygınlığından hiç bu kadar gramofonu bir arada görmemiştim.. Taşplak Müzesi'nde, Musiki Sinemaseverler Derneği'nde, antikacılarda ve Bakırcılar Çarşısındaki birçok tezgahta her türlüsüne rastlamak mümkün. Öyle güzeller ki nasıl bir tanesini alıp eve getirmediğime hayret ediyorum.. Merhaba, sizi ağırlama ve sohbet etmek son derece keyifli oldu benim için. Gaziantep izlenimleriniz arasında bizden bahsetmiş olmanız bizim için sevindirici. Ben de sizi tanımaktan çok büyük mutluluk duydum Metin Bey. Misafirperverliğiniz için tekrar teşekkür ederim. Mutlaka tekrar geleceğim, görüşmek üzere..


Geçtiğimiz hafta Gelecek Turizmde'nin daveti ile dolu dolu bir Antalya Demre ziyareti gerçekleştirdik. Ziyaretin amacı Likya Yolu üzerinde yeni başlayan bir proje hakkında kapsamlı bilgi sahibi olmak ve Demre Hoyran Kapaklı civarında henüz çok bilinmeyen yeni turizm hazinelerimizi keşfetmekti.. Hem çok güzel bir sosyal sorumluluk projesinin duyurulmasına destek vermek hem de çok uzun zamandır gitmediğim yerlerle özlem gidermek işin içinde olunca hemen ben de ekibe katılıp bölgede onlarla birlikte 2 güzel gün geçirdim. Bu yazıda o geziden fotoğraflar, küçük notlar, 2 günün kısa özetini bulacaksınız.. Gelecek Turizmde, Türkiye'nin turizm potansiyelini ortaya çıkararak sürdürülebilir turizm projeleri ile yerel kalkınmaya destek olmak amacıyla yola çıkan ve bugünlerde 10. yılına giren bir sosyal sorumluluk projesi. Kesinlikle kar amacı gütmüyor; her yıl seçtiği 3 farklı turizm projesini 1 yıl boyunca tam kapasiteyle destekliyor; proje başarıya ulaştıktan sonra da denetçi ve destekçi olarak daima bölge halkının yanında yer alıyor. Burada kastedilen destek sadece maddi değil; proje için fon desteğinin yanısıra planlama, bölge halkının projeye uygun olarak eğitilmesi, teknik destek, iletişim gibi konularda da büyük sorumluluk alarak projenin başarılı ve kalıcı olması için önemli rol üstleniyor.. Bugüne kadar Mardin'den Seferihisar'a, Urfa'dan Safranbolu'ya pek çok bölgede turizm projelerini destekleyen oluşum bu yıl İzmir Foça, Denizli Buldan ve Antalya Demre'de üç yeni projeye destek verecek. Bizim bu ziyaret ile mercek tuttuğumuz ise bunlar arasından Antalya Demre'deki "Likya Yolu'nda Bir Tarih Molası" projesi. Likya Yolu'nda Bir Tarih Molası Projesi'ne dair.. Türkiye'nin ilk uzun mesafeli yürüyüş rotası Likya Yolu. Her yıl çok sayıda turist tarafından tercih ediliyor. Ancak bu yolu yürümek sanıldığı kadar kolay değil. Bölgede varolan turizm potansiyelinden yola çıkarak geliştirilen proje kapsamında yürüyüşçülerin başta su, yemek ve konaklama olmak üzere ihtiyaçlarını karşılamak ve bölgede sürdürülebilir turizm adına farkındalık yaratmak hedefleniyor. Üç farklı Likya Yolu yürüyüş rotası Demre'nin Hoyran ve Kapaklı köylerinde birleşecek; yürüyüşçülerin dinlenip alternatif rota seçebilecekleri bir merkez haline dönüşecek. Ancak bunu yaparken bölgenin otantik dokusu tamamen korunacak ve bölge halkı turizm konusunda bilinçlendirilip eğitilecek. Hazırlıkları süren bilgi danışma merkezi, ev pansiyonculuğu konusunda eğitim ve mola için köy kahvesi bu anlamda proje kapsamında.. Daha da mühimi zaten çok zengin bir kültür hazinesine sahip Likya Yolu yeni eklenen rotalar ile daha da zenginleşiyor.. Gelecek Turizmde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Anadolu Efes işbirliğinde 10 yıldır yürütülüyor. "Likya Yolunda Bir Tarih Molası" projesini de başvuru sahibi Kültür Rotaları Derneği, Demre Belediyesi, Demre Kaymakamlığı, Kapaklı Köyü Muhtarlığı'nın yanısıra yine Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile ortak olarak sürdürüyor. Antalya ve Fethiye körfezleri arasındaki, antik çağlardaki adı Likya olan bölgede bulunan şu andaki uzunluğu 535 km. yi bulan Likya Yolu, Anadolu'nun tarihi ve doğal zenginlik bakımından en ilginç bölgelerinden biri. 20 civarında Likya antik kenti üzerinden geçen yolun tamamını yürümek için bir aydan fazla zaman gerekiyor. Zaman zaman tarihi ve kültürel zenginliği, zaman zaman doğa zenginliği ve müthiş manzaraları ile yürüyüşçülere eşsiz bir deneyim yaşatan Likya Yolu'nu yürümek için en uygun aylar Nisan-Mayıs arası ve Eylül-Kasım arası.. Likya Yolu'na bu yeni proje ile 3 yeni rota daha ekleniyor ve yol biraz daha uzarken antik Likya kentlerinden Hoyran Antik Kenti de rotaya dahil oluyor. Likya yolunu bir turist olarak Türkiye'ye gelen ve sonra buraya yerleşen ingiliz Kate Clow bulmuş ve biz de ne şanslıyız ki Hoyran rotasında kendisi ile bir yürüyüş gerçekleştiriryoruz. Hoyran Rotası üzerinde pek çok antik yapı ve Likya mezarı var. Ancak gezinin hepimizi en çok heyecanlandıran bölümü "cennetin kapısı" denilen noktadan geçtikten sora karşılaştığımız müthiş manzara.. Likya Yolu'nun en yüksek noktalarından biri artık buradan geçeceği için neredeyse tüm kıyı şeridine hakim müthiş bir manzara sunacak yürüyüşçülere.. Bu yürüyüşün ardından Kapaklı köyüne inip hem köyevi ziyareti yapıp hem de bilgi aldık proje ile ilgili.. Kapaklı tam olarak üç yolun kesiştiği nokta. Dolayısı ile nereden gidilecek kararına bu noktadaki bilgi merkezinde dinlenerek karar verilebilecek. Yine bu köyde ev pansiyonculuğu geliştirilecek.. Burada yaptığımız köyevi ziyareti gelecekteki yürüyüşçülerin karşılaşacakları manzara ve misafirperverliğe referans niteliğindeydi.. İnanılmaz lezzeti gözlemeler eşliğinde çaylarımızı içtik, keçiboynuzu pekmezinden yapılma sıcak içeceği denedik, onlarla sohbet ettik.. En unutulmaz detaylardan biri masadaki çiçekler.. Buyur edildiğimiz çardak altındaki masada kır çiçekleri bekliyordu bizi.. Hayatımda ilk kez bir vazonun içinde çiçeklerin yanısıra adaçayı görüyorum. Fotoğrafta çok farkedilmiyor ama oradalar ve buram buram kokuyorlar.. Bu incelikten çok etkilendim.. tabi kekik bol, adaçayı bol.. Sonra çay geldi; aynen fotoğraftaki gibi servis edilerek.. Altında tabaksız ama yanında kocaman gülücük ve sevgi ile.. Bundan sonra hem doğa hem de tarih zenginliği ile dolu muhteşem Likya Yolu'nda yürüyenlerin de tıpkı bizim gibi bu köye uğrayıp bu keyfi, bu samimiyeti yaşayabileceklerini düşündükçe seviniyorum.. Köyler, antik yollar, uzun yürüyüşler deyince aklımda hiç olmayan bir konaklama manzarası ile karşılaşmak, bunu de detaylı anlatılmaya değer kılıyor. Hoyran köyünde, tüm manzaraya tepeden hakim Hoyran Wedre Köy Evleri'ndeyiz. Burası köy hayatının tam ortasında bir vaha gibi.. Ama çok ilginç, dışarıdan ya da tekne ile geçerken karşıdan hiç görünmüyor bile!. Bir tane orijinal köy evinin yanına tamamen aynı görünen röprodüksiyonları eklenerek çok keyifli bir tesis oluşturulmuş. Evlerin içleri eski eşyalar, elde işlenmiş perdeler ve gerçek eski tip yorganlar kullanılarak tam dokuya uygun döşenmiş.. Yemekler yine son derece bölgeye uygun, ekolojik ve keyifli.. İnsan burada her detayı seviyor.. Çok hoşuma giden şöyle tatlı bir hikayeleri var; Süleyman Bey ve Canan Hanım yıllarca kurumsal firmalarda çalışıp yurtdışında yaşadıktan sonra radikal bir kararla doğaya dönmeyi ve sakin bir hayata geçmeyi seçmişler ve buraya gelip bu tesisi kurmuşlar. Süleyman Bey başta eşi Canan Hanım'a "Hayatım çok güzel bir hayatımız olacak, 6 ay çalışıp 6 ay yurtdışına seyahat edeceğiz demiş.. Kendilerini turizm sektörüne böylece kaptırmışlar.. İlk yılın sonunda Canan hanım bakmış seyahat falan yok, "hani yurtdışı?" demiş.. "Haklısın, yarın hazırlan gidiyoruz demiş Süleyman Bey!" Ve eşini kaptığı gibi feribotla karşı adaya Meis'e götürmüş "yurtdışı" niyetine!.. Öyle ya, o da yurtdışı.. Canan Hanım bu kez "ben Barselona'yı görmek istiyorum" diye isyan etmiş. Süleyman Bey Woody Allen'ın Vicky Cristina Barcelona filminin DVDsini kaptığı gibi gelmiş!. Anlayacağınız turizm ve buraların büyüsüne kendilerini kaptırmışlar; şikayetleri de yok; bunları gülerek sevgi ile anlatıyorlar burada olmayı sevdiklerini anlatabilmek için.. Ben direkt "misafirleriniz kim, buraya kimler gelir.." diye sordum; hatta "kitap yazılır burada" diye de ekledim.. Aynen öyle oluyormuş.. Yazarlar, senaristler, Likya Yolu'nda yürümek için yurtdışından gelenler, kafayı sıfırlamak isteyenler.. Sabah 6.30'da kalkıp gündoğumunu izlediğim ve köyde yürüyüş yaptığım için emin oldum ben de.. Herşeyden arınmak için bir iki günlüğüne buraya gelinir.. Yıllardır gelmemiştim.. Çok keyif aldım gezinin bu kısmından da.. Bölgeye adını veren Kekova adası, Kaleköy'ün önünde uzanıyor.. Kazı yapılmadığı için tarihi net bilinmeyen adanın her tarafı kalıntılarla dolu. Denize batmış dükkanlar ve batık şehrin su içindeki kalıntıları görülüyor. Bir zamanlar karşı kıyı ile bitişikken büyük depremler ile suyun altında kalmış.. Kıyıyı takip ettiğimizde, evlerin yarısının sulara gömüldüğü ve merdivenlerin denize indiği görülüyor. Ayrıca denizin içinde temeller ve ev tabanlarını ve limanı da görebiliyoruz.. Suyun rengi burada muhteşem ama girmek yasak, sadece tekneden bakabiliyoruz.. Hemen karşısında uzanan şirin mi şirin Kaleköy'de ise suyun içinde bile kaya mezarları görmek mümkün.. Kaleköy bu civarda yapılacak tekne turlarının en güzel öğle yemeği mola noktasıdır ama biz yemeğimizi de teknede, güzel bir koya demirleyerek aldık.. Ve gezimizi Akdeniz'in en güzel mavi yeşil tonlarına hayran noktaladık.. Kesinlikle yetmedi ama buralara yeniden gelmenin gerekliliğini hatırlattı.. Özellikle bu projenin tamamlanmasından itibaren hep hayal ettiğim ama zorlukları yüzünden yürümek için cesaret toplayamadığım Likya Yolu için hayaller kurdurmaya bile başlattı!.. Her seyahat insana birşeyler öğretir ya da bir şeyin altını çizer.. Daha yola çıktığımız ilk dakikalarda elime aldığım Gelecek Turizmde broşüründe okuduğum şu satırlar gördüğüm tüm güzel manzaralar ve yürüyüş deneyiminden bile daha etkili oldu benim için.. SORUMLU TURİST ÇEVRE DOSTU ULAŞIMI TERCİH EDER Çünkü kendisi yol alırken doğanın yok olmasına izin vermez. SORUMLU TURİST İHTIYACINI YEREL ÜRÜN VE HİZMETLERDEN KARŞILAR, YEREL EKONOMİYE DESTEK OLUR Çünkü yerel işletmeleri desteklemenin, çıkarla değil yaşamla, paylaşmayla olduğunu bilir. SORUMLU TURİST ÇEVRESİNİ BİLİNÇLENDİRİR Çünkü herkesin, gökyüzünü ve toprağın sıcaklığını kendisinin deneyimlediği gibi deneyimlemesini ister. SORUMLU TURİST DOĞAL VE YÖRESEL YEMEKLERİ TERCİH EDER Çünkü gezdiği yeri tanımanın ve yerel üretimi desteklemenin en iyi yollarından birinin bu olduğunu bilir. SORUMLU TURİST DOĞAYI KORUR Çünkü doğadan yalnızca koruduğu kadarını alabileceğini bilir. SORUMLU TURİST ENERJİ KAYNAKLARINI VERİMLİ KULLANIMINA DİKKAT EDER Çünkü tükettiği gereksiz enerjinin, enerji kaynaklarını olumsuz etkilediğini bilir. SORUMLU TURİST KÜLTÜREL VARLIKLARA İNSANLARA VE GELENEKLERE SAYGILIDIR Çünkü bozulmanın, hor görmekle başladığını bilir. SORUMLU TURİST YÖRE HALKININ BEKLENTİ VE DEĞER YARGILARINA SAYGILI OLUR çünkü gittiği yerde ev sahibi değil, misafir olduğunu bilir. SORUMLU TURİST GEREKSIZ ATIK ÜRETMEZ Çünkü eviniz dışında kalan her yeri dev bir çöp kutusu olarak görmez. Bizler de sorumlu turistler olalım.. Çünkü bu bilinç ile gezersek bu ülkede daha görecek çok yer, keşfedecek çok şey var..


Haftasonu Moda'da dolanırken kapısında Kadıköy Tımarhanesi yazan bir dükkan gözüme çarptı. Önce yeni açılacak bir mekan sandığım yer, gerçek kaçış oyunu mekanlarından biriymiş. Oyunlarla pek alakam olmadığı için 2014'te Türkiye'ye sıçrayan bu salgını kaçırmışım. . Şöyle bir internette araştırınca ipuçlarını takip ederek zafere ulaştığın bilgisayar oyunlarının bir simülasyonu olduğunu öğrendiğim olayın mantığı şu: Bir yere belli bir süre kapatılıyorsun, sonra da olayın kahramanı olarak ipuçları ile oradan çıkmaya çalışıyorsun.. Özellikle Kadıköy'de bir sürü varmış; Ankara ve İzmir'de de kaçış odaları, evleri varmış.. Denemen lazım mı?.. bilemem.. ama böyle de birşey var, bil istedim.. Belki de zaten biliyorsun, hatta katıldın!.. O zaman detayları sen anlat!.. Benim tek bildiğim İnternette arama motoruna ya da sosyal medyada etiketlere gerçek odadan kaçış, kaçış oyunu, tuzak oyunu gibi şeyler yazınca bu konu hakkında biraz fikir sahibi olma şansın olduğu.. Ben hayatta oynamam, hiç işim olmaz.. Ama sen istersen buyur buradan yürü!..