Bu kadar yoğun turist alan Roma'da 'turist kalmak' olası görünse de 'şehir yerlisi' takılabilmek de imkansız değil.. Sadece birkaç ipucu ve yerelliğin olmazsa olmazlarına ihtiyacın var ki, işte onlar da burada! Unutma! Gittiğin mekanda etrafındaki herkes hararetle İtalyanca konuşuyorsa yemek için doğru yerdesin demektir. Salaş bir 'pizzeria', geleneksel bölge yemekleri yapan bir 'trattoria', bir de 'antipasti'si güzel bir 'enoteca'... Gitmeden önce cebinde mutlaka böyle birkaç adres olsun.. Öğle yemeği için şehrin en turistik en popüler meydanında yemeğe oturmak üzereysen, hemen kalk! Çünkü şehrin yerlisi şu an muhtemelen arka sokaklarda bir fırında!.. Kimi fırınların sıcak büfesinden enfes sulu yemekler seçip ayaküstü yiyor, kimi de sıcacık 'rosso' ya da 'bianca' sade pizzasının içine peynir, bresoala vs. koydurup sandviç yaptırıyor ve sakin bir 'piazza'da ya da gölge bir sokakta bir kapı önünde takılıyor.. ''Roma'nın keyfi yürüyerek çıkarmış.'' Yalan!.. Roma motor ve otobüs demektir. Hakkını verebileceksen motor kirala, aksi halde otobüsleri kullanmayı öğrenmelisin. Sistem biraz karışık görünse de birkaç başarısızlıktan sonra zafere ulaşacaksın. Tipik bir Romalı gibi en sevdiğin lokantanın peşinde kendini küçük otobüslerde bulacaksın. Ulaşım biletini tekli almanı önermem. Kalacağın gün sayısına göre günlük, üç günlük ya da haftalık biletin olmalı. Olmalı ki, onu bir kez makineden geçirip tarihlendirdikten sonra bir daha hiç makineyle, biletle uğraşmadan taşıta biner binmez geçip yerine oturabilesin. Her saniye bilet ve onu damgalatacak makine arayan turist olmak istemezsin.. Kahven seni elevermesin, dikkat! Sabah kahvaltısında nefis bir cappucino iç ve sonra gün boyu onunla vedalaş. Öğleden itibaren bir kafeye kurulup cappuccino söylersen bunun İtalyancası ''ben turistim'' demektir. Gün içinde kahve, sık sık ve küçük porsiyonlar halinde muhtemelen de ayaküstü içilir. Tek yudumluk espresso beni kesmez dersen 'doppio'' de, kahven duble servis edilsin. Şeker eklemek serbest! Hava sıcaksa buz gibi bir caffe fredo da tercih sebebi. Ve günün son kahvesi akşam yemeği yediğin lokantada, tatlı üzerine bir espresso olsun. Kahve demişken, burada hayat hem tatlı, hem hızlı; öyle oturarak kahve keyfi uzak ihtimal.. Sakin bir köşede kahveye biraz sohbet eşilk etsin ya da birazcık dinleneyim n'olur dersen eğer, kahven, şansın varsa iki; en kötü ihtimal üç katı pahalı olacak, hazır ol!.. En güzeli, inat etme, bara yaklaş ve ''Un caffe' per favore'' de; mis gibi espressonu iç, öde ve çık.. Barista'ya bir hoşluk yap.. En popüler yerlerde mesela Ciampini, Cafe Greco gibi mekanlarda kahveni barda içsen de buralıymış gibi küçük bir şıklık yapmak elinde. Kasadan aldığın fişi barın üzerine koyarken üzerine bir 1'lik koy. Baristayı tanıyorsun, müdavimsin hesabı.. Bir sabah kahvaltını iş çevrelerine yakın bir bölgede mesela Parliamento ya da Repubblica civarında yoğun bir kahvede ayaküstü yap. Bir cornetto bir de espresso, az sonra mesai başlayacak, öyle düşün!.. Küçük evlerde yaşayan genç İtalyan, yemeği evde pek pişirmez; iş çıkışı aperitivolarda sosyalleşir. Ayak uydur, akşamüstleri aperitivo mekanlarında salın.. Çok yeme, aperitivo uğruna akşam yemeğinden vazgeçilmez!.. Haftasonunu sen de herkes gibi tatlı kapat. Pompi'nin merkez üssü Via Albagonda no.7'deki ilk şubesine gidip sokağı dolduran onlarca Romalı ile birlikte tiramisu ye. Burada sokakta yere oturmak, ayakta takılmak hem daha ucuz hem de racona uygun.. Yemek için İtalyanca.. En azından ana gıda maddeleri, sebzeler ve yerel lezzetlerin isimlerini öğrenmek zorundasın. Aksi halde komik bir çeviriyle yazılmış İngilizce menülerde anlamsızca kaybolacaksın.. Hatta işi biraz abartmak ister misin? Ciddi ciddi İtalyanca öğrenmeye ne dersin?.. Dünyanın en melodik, en eğlenceli lisanlarından biri olan İtalyanca'yı öğrenmek kulağına hoş geldiyse hemen "Bu Yıl İtalyanca" yazımı incelemelisin.. Daha pratik bir çözüm istersen her İtalya yolcusuna rehber olsun diye hazırladığım İTALYANCA TURİST SÖZLÜĞÜ'ne göz atmalısın!. Seyyar satıcılar kabusun olmasın.. Özellikle turistik bölgelerde elindeki çiçeği, saçma sapan bir oyuncağı ya da yağmur başlarsa sattığı şemsiyeyi alman için gözüne sokmaya çalışan satıcılar olacak. Formül şu, hamleyi hissedince istemiyorum der gibi hafifçe elini kaldır, yüzüne bakmadan 'No, Gra zie!'' de.. Bitti gitti, turist değilsin seni rahat bırakacak.. Kadınsan, topuklu ayakkabı ile bu yollarda yürümeyi öğrenmek zorundasın.. Şehrin kadınları bisiklete, motora topuklu ile binip Arnavut kaldırımı yollarda topuğu her seferinde taşın üzerine denk getirerek yürümeyi beceriyorsa sen de becerebilirsin. Bir iki talim.. olacak bu iş!.. Pazara çıkmadan olmaz.. Kaldığın sürece tüketeceğin meyveni, mis gibi İtalyan otlarını, en tazesinden mandıra mozarellasını bulmak için pazarlar vazgeçilmezin. Turistik Campo di Fiori son tercih, bilmem hatırlatmama gerek var mı?. Sakin semtlerde sabahları kurulanlar en ideali.. Gönül ister ki esnafla ufaktan sohbet et, güzel domatesi vermezse -bir minik- lafı dokundur.. neyse mühim değil,, elinde pazar alışverişinle otele dönerken kendini mutlu hissedeceksin..


Karnınız tok, sırtınız pek gezerken bile aklınızın bir köşesine 'acıkınca ne yesem' fikrini sokan şehir.... Daha da ileri gidip keşke şu anda aç olsam dedirten, kilo aldırmadan geri göndermeyen hain şehir!.. Karnınız çok aç değil ama içkinin yanında birşeyler yerim maksat zaman keyifli geçsin derseniz (Via della Croce, 76B) adresindeki bu tarihi şarapevini tavsiye ederim. 1800'lerde İskandinav ressamların gözdesiyken şimdi zengin şarap menüsü, mükemmel antipasti tabakları ve hareketli barı ile sizin gözdeniz olmaya aday. Biraz erken gitmeyi ya da birazcık beklemeyi göze alırsanız rezervasyona gerek yok. Dar uzun bir şarap mahzeni koseptinde sıcak ve samimi. İngilzce bilen ukala garsonları ve ansiklopedi gibi bir şarap menüleri var. Bence o dev menüyü inceleyerek delirmeyin, söyleyin ukalaya ne yiyeceğinizi ve ne tür şaraplar sevdiğinizi o sizi bütçeye göre yönlendirir :-) Şimdi garson ukala dedim diye fazla kafaya takmayın, az sonra enfes şeyler tadacak ve keyifleneceksiniz. Burada yiyececeklerinizin 'en lezzetli top 5' listenize gireceğinden eminim. Burada seçimlerinize karışmak istemem ama ben ne zaman gitsem masamın konukları belli; Melanzane, Caprese, Bresaola, Carpaccio ve tabii ki Coda alla Vaccinara.. Türkçesi; domates soslu parmesanlı patlıcan, manda sütü mozarella roka salata, Italyan pastırması denebilecek kurutulmuş dana eti, bildiğiniz dana carpaccio ama bilmediğiniz nefasette Ve gecenin yıldızı ana yemek uzun adına bakmayın dana kuyruk sokumundan yapılan tas kebabı lezzetinde sulu bir yemek... Bu kadar bulamaç görünümlü ve kullanılan et manasında şaibeli bir yemeğin sürpriz lezzeti tartışılamaz. Yemeklerin eşlikçisi üzerlerine boca edilen birinci kalite zeytinyağı, naturel odun ekmeği ve bir şişe Chianti Classico.. Buna yemek demek haksızlık, bu bir tören!.. Pizza Meselesi Tartılarak satılanlar da dahil tüm pizzalar Türkye'de yediklerimizden güzel olsa da burada da pizzanın en iyisi için birazcık uğraşmak gerekiyor. Gusto'nun Pizzeria salonu ( Piazza Augusto Imperatore,9) ve Bafetto (Via del Governo Vecchio,114) pizza için adres gösterilse de siz üşenmeyip Pizzeria da Remo'ya gidin. 19:00'da başlayan akşam servisi için biraz kuyrukta beklemeyi göze almak lazım. Fiyatlar merkeze göre daha uygun ve lezzet garanti. Yok ben olayın derinine inerim iyiden de iyisi vardır diyenler için Napoli treni Centrale'den kalkıyor! Lezzete 1 saatte ulaşmak 45, 2 buçuk saatte ulaşmak ise 10.5 EUR.


il Forno Campo di Fiori Patatesli Pizza Takıntısı! Forno Panificio Arnese Salaş, ucuz, leziz.. Roma'daki tüm sevdiğim fırınlar için.. Roma'da Tüm Fırınlar Benim!. Diğer denenecek yer de Pizzeria Carrette. Burayı hiçbir yerde duymadım okumadım ama kapısındaki upuzun kuyruğu görünce tamamdır dedim, buraya gelinecek!.. Son derece yerel, ucuz, ve lezzetli olduğunu öğrendiğim pizzacıya daha iyi servis için hafta içi bir akşam gidilecek!.. Gezici Günlük Notu: Haziran 2013'de Pizzeria alle Carrette'ye gidildi.. hem de birkaç sefer.. Pizzası da ortamı da güzel ancak servis yavaş ve dikkatsiz; çok aç olmadığınız ya da sinirli olmadığınız bir zamanda buralardaysanız deneyebilirsiniz! Cavour 313 bir akşam yemeğine ayrıldı.. Hem şarap hem de denediğimiz yemekler güzeldi ancak yine de bu kategorideki favorimiz daima Cul de Sac. Roma'dan alternatif Yeme İçme Önerileri için... Roma'da Yeme İçme etiketinden diğer yazılar..


Şu hayatta genel olarak oldukça iddiasız biriyim.. En iyisini bildiğimi, en iyisini yaptığımı iddia ettiğim hiç bir şey yok. Müsadenizle makarna hariç!.. Haftada en az bir kez ana yemek olarak yediğim makarna kendi beslenme piramidimin en değerli üyesi. Kremaya bulanmamış, hafif ama lezzetli sosu, en doğru karışımları ve en önemlisi en ideal pişme derecesini ne yazık ki dışarıda yemek yediğimiz nadir yerde bulunca insan evde kendi kendinin makarna ustası oluyor mecburen. Her İtalya seyahatinden yanımda getirdiğim baharatlar, peynirler müdavimi olduğum bir takım ürünler de eklenince yavaş yavaş bu alanda bir uzmanlık gelişiyor haliyle.. Yanlış anlaşılmasın, bu dalda uzmanlık ilan etmem sadece şahsi yorumuma dayanmıyor tabi!.. Şu an bu yazıyı az önce düzenlenmiş lezzetli bir makarna partisinin üzerine yazıyorum. Hatta onun için yazıyorum.. Alfredo canım, tanırsınız. Roma"yı bilip de Alfredo'yu bilmeyen mi var!.. Turistik yerlerden özenle kaçan ben bir akşam nasıl oldu, niye oldu anlayamadan Alfedo'nun kapısında buluverdim biz ikimizi!.. Neredeyse bir haftadır Roma'dayız yine.. En sevdiğimiz en özlediğimiz yerlerde yemek yedik; birkaç yeni adres denedik, gözümüzü, ruhumuzu, midemizi fazlasıyla doyurduk, rahatız. Bu akşam yemekle ilgili hiç bir özel planımız yok; daha önce hiç denemediğimiz bir yeri deneyebilir, hatta biraz risk alabiliriz. Bir yandan yürüyüp bir yandan neresi olur diye fikir yürütürken şu cümle aradan sıyrılıyor: Kaç kere Roma'ya geldin, Alfredo'da bir Fettuccine bile yemedin be!.. Cevap hızlı: E, hadi o zaman bugün gidelim!.. Kim şaka yapıyor kim ciddi derken, birbirimize "sen ciddi misin" diye sora sora kapısının önünde buluyoruz kendimizi. Henüz birkaç masa dolu dışarıda. İçeriye tedirgin bir adım atıyoruz. Görevli yaklaşıp rezervasyonumuz olup olmadığını soruyor. Ne rezervasyonu? Daha karar verdiğimizden bile emin değiliz ki biz!.. Hava sıcak, dışarıda oturmak tercih nedeni genelde ama biz seçenek sunulduğu halde iç salonda oturmak ve mekanın atmosferini incelemek istiyoruz. Koskoca iç salonda bizim gibi düşünmüş sadece iki masa daha var, geri kalan tüm masalar boş ama müzik her yeri dolduruyor. Alfredo'da yemek canlı müzik eşliğinde.. Köşedeki klavyeden rahatsızlık vermeyen hafif yemek melodileri yükselirken masamıza oturup menüyü inceliyoruz.. Buraya geldiğimize göre en meşhur yemek yenecek: Fettuccine all'Alfredo. Yanına Salata Caprese, Bruschetta ve bir şişe de Frascati söyledik mi gecenin menüsü tamamdır. Önce zeytinyağı, bruschetta, sonra da nefis Caprese geliyor. İlk kadeh Frascatiler bu lezzetli antipastiler ile tüketiliyor. Bekleme süresi oldukça uzun bu restoranda. Mutfağı köşesinden görebiliyorum, deli gibi bir çalışma var içeride. Garsonlar, komiler bir içeri bir dışarı gidip gelirken "Alfredo'nun gamsız kızı" adını taktığım moda kurbanı patroniçe de arada içeri dalıp birşeyler kemirerek ortalıkta dolanıyor!.. Hareket sadece mutfakta değil, bu arada, açık alan da tamamen dolmuş durumda. Misafirler birden hucüm ettiler ve hız kesmeden gürültülü bir sohbete başladılar dışarıda. Konuşmaların büyük bölümü Türkçe. Tanrım, iyi ki içeride oturuyoruz; orası Türkiye de içerisi Roma sanki!.. Sanatçımız ağır ağır parçalarını çalmaya devam ediyor. Hatta ağırdan öte bezgin! Aksi gibi de sesi çok güzel ve öyle güzel parçalar çalıyor ki, ben onu dinlemekten çok memnunum.. Şimdi O'nu hep çok sevdiğim Roberta'yı söylerken hatırlamak istesem de şarkı aralarındaki offlayıp pufflamalarını, galeta kemirmesini hatırlayıp gülmeden duramıyorum.. Ama Roberta'yı çok ama çok güzel söylüyor.. Dışarıdan gelen seslerle, müzisyenle, Frascati ile yeterince oyalandık; hatta duvarlara asılmış, kurucusu Alfredo'nun dönemin ünlülerine kendi eliyle fettuccine yedirirken çekilmiş komik fotoğraflarını tek tek inceleyip güldük; gelsin artık şu yemek! Geliyor. Önce şovu, sonra kendisi geliyor. Kibar garsonumuz Büyük bir kayık tabakta Fettuccine'yi önümüzdeki boş bir masaya koyup, sos ve peyniri ilave edip uzun müddet karıştırıyor. Bu karıştırma biraz artistik bir gösteri tadında. Sanırım içinde yarım kilo kadar peynir var!.. Yeterince karıştırdıktan sonra yarısını bir kişilik servis tabağına alıp diğer yarısını bu kayık tabakta bırakıyor. Bir kumaş peçete ile tabağı tekrar düzenleyip servise hazır hale getiriyor. Yuvarlak tabağı eşimin, kayık tabağı benim önüme koyuyor ama burası önemli; tabağı masaya bırakırken o İngilizce konuşan adam gidiyor ve yerine İtalyanca upuzun afiili bir cümle kuran enteresan bir tavır geliyor!.. ne dedi hiçbir fikrim yok ama sanırım kendi dilinde "makarmayı takdim etti" ve "kayık tabakta sunulmasının" özel bir durum olduğuna vurgu yaptı.. Eyvallah.. Şimdi Alfredo ile başbaşayız. Daha ilk çatalda dönüp birbirimize bakıyoruz. Olamaz! Böyle bir lezzet o-la-maz!.. Oysa görüntüsü de hiç öyle ahım şahım değil.. Lezzet bence tarifi olan bir şey değil, onun için hiç kendimi yormayacağım. Bunu özel yapan ne, o sosun içinde ne var hiç bilemiyorum ama bu makarnayı burada tatmış olmaktan son derece mutluyum.. İki tabak makarnaya neden 90 ödediğimizi sanırım anneme anlatabilmemin bir yolu yok ama benimle benzer şeylerden keyif alan birkaç takipçimin, bu yazıya tesadüfen ulaşmış birkaç makarna delisinin beni gayet iyi anlayacağını tahmin ediyorum. Genel anlamda o "turist olmak" durumuna karşı çıksam da bazı etkinlikleri, bazı ritüelleri de yapmadan olmuyor işte.. Yeri gelecek Big Ben'in fotoğrafını çekecek, yeri gelecek Eyfel ile poz vereceksin; Antep'teki o meşhur yerde kebap, Roma'daki bu meşhur yerde makarna yiyeceksin.. Sezar'ın hakkını Sezar'a; Alfredo'nun hakkını da bizzat kendisine teslim edeceksin!.. Gezici Günlük notu: Ünlü ziyaretçilerinin eğlenceli fotoğraflarına göz atmak için adresi buraya ekliyorum. Bir de Cuma Cumartesi akşamları 19:00'dan itibaren "Tatlı Hayat" tadında aperitivosu varmış, sonra haberimiz yoktu denmesin!.. With reference of your article I have the pleasure to tell you the history of my grandfather Alfredo Di Lelio, who is the creator of "fettuccine all'Alfredo" in 1908 in restaurant run by his mother Angelina in Rome, Piazza Rosa (Piazza disappeared in 1910 following the construction of the Galleria Colonna / Sordi). Alfredo di Lelio opened the restaurant "Alfredo" in 1914 in Rome, after leaving the restaurant of his mother Angelina. In 1943, during the war, Di Lelio sold the restaurant to others outside his family. In 1950 Alfredo Di Lelio decided to reopen with his son Armando his restaurant in Piazza Augusto Imperatore n.30 "Il Vero Alfredo" , whose fame in the world has been strengthened by his nephew Alfredo and that now managed by his nephew Ines, with the famous "gold cutlery" donated in 1927 by two well-known American actors Mary Pickford and Douglas Fairbanks. I must clarify that other restaurants "Alfredo" in Rome do not belong to the family tradition of "Il Vero Alfredo Alfredo di Roma" in Rome. I inform you that the restaurant "Il Vero Alfredo Alfredo di Roma" is in the registry of "Historic Shops of Excellence" of the City of Rome Capitale. Lezzeti hissetmek, bir yazıyı okurken yutkunma hareketlerine yol açıyor ise başarılı llan bir kaç nokta var demektir!. Keyifle okudum leziz yazınızı.. Kolaylıklar.. Çok teşekkür ederim. Yazılarını keyifle okuduğum birinden güzel yorum almak da başka bir keyif!.. Sevgiler..


"Bar tezgahına bulabildiğim 30 cm. lik boşluktan süzülerek yaklaşıp, kasa fişini tezgahın üzerine bırakıyorum. Havada nefis kahve kokusu, kaşık tabak şıkırtısı, hararetli konuşmalar.. Barista tek kaşı kalkık "Prego" diyor; ben de gülümseyerek "Un'caffe per favore".. Kasa fişinin ucunu yırtıp tekrar tezgaha bırakmasıyla hemen yanına bir fincan tabağı ve içine de bir kaşığı koyması sadece bir anda oluyor. Çok kısa bir süre sonra da bir fincan mis kokulu espresso tezgah üzerinde oluşan bu ekibe katılıyor... İlk önce fincanı kavrayıp burnuma yaklaştırıyorum. Gözlerimi kapatıp derin derin kokuyu çekiyorum içime. Ve idrak ediyorum; hayır, bu rüya değil, Roma'dayım. Ve yaşasın ki gün boyu bu şahane ritüeli defalarca tekrarlayabilirim!.. Şehrin en turistik bölgesinde, işlek bir alışveriş caddesinde olmak 1760'tan beri hizmet veren Cafe Greco'nun ününe ün katıyor. Şık baristaları, ihtişamlı iç salonu, iştah açıcı tatlı büfesi ve arka sokağa açılan havalı açık alanı ile Roma'ya gelen herkesin gözdesi. Bu çevreden geçiyorsam uğrayıp barda ayaküstü bir kahvesini içip, ikram edilen drajeyi yemeden asla bölgeyi terketmem.. Turist istilasındaki Tazza D'Oro aynı zamanda bir torrefazione; yani çekirdeğini kendi kavuran, çekilmiş ya da çekirdek kahve de satan marifetli bir kahve dükkanı. Amerikalı ve Japon turistler adamcağızları 'cappuccino' siparişleri ile öyle bunaltıyor ki, servis esnasında tabaklar tezgaha biraz sert çarpabiliyor bu yüzden!.. Sabah saatlerinde uğrayıp bir 'cornetto' eşliğinde denemek ve İtalyanların sabah saatlerinde verdiği ilginç sütlü kahve siparişlerine kulak kabartmak lazım. James Bond'un çalkalansın ama karışmasın repliği gibi cappuccino olsun ama köpüksüz olsun, sütü soğuk olsun, yok yok sıcak olsun... O turistlerin cappuccino siparişinde gösterilmeyen sabır bu siparişlerde gösteriliyor ama ben hak veriyorum adamlara. İtalya'da öğleden sonra sütlü kahve içilmez, içilemez.. Çok lazımsa ancak bir Macchiato; başka türlüsü caiz değil!.. Konumuza dönecek olursak, güzel teneke kutularının içine kahve çekirdeği koydurmak, arzuya göre çektirmek, sert ama asla ekşi olmayan kahvesinden eve getirmek adettendir. Uzun kuyruklar oluşur bazen kasasında, tezgahında yanaşacak yer bulunmaz. Böyle durumlarda kahveni kapıp kapı önüne geçmek lazım. İki yudumda kahveni bitirir, bir de karşıdaki kilisenin damına göz atarsın; neden orada geyik var diye kafa yorarsın, geyik logolu sarı paketlerden 250. gr. lık çekirdek kahveyi çantana atar yoluna devam edersin, tıpkı benim yaptığım gibi.. Castroni benim çok sevdiğim adreslerden. Gurme alışverişi için de mutlaka uğradığım Castroni'nin bar servisi sadece birkaç şubesinde var. İlk iş kahve keyfini şölene dönüştürmek için çikolata seçkisi içinden tek atımlık Venchi çikolatalar seçip kahve siparişine geçmek.. Burası da ev için taze kavrulmuş kahve alınabilecek mekanlardan. Benim tercihim kendilerinin espresso için kullandıkları karışım; ideal bir aroması var. Güzel meydan San Lorenzo'ya coşkusunu belki de Ciampini veriyor olabilir diye düşünmüşümdür hep.. Güneşli bir günde meydandaki masalarda oturanlar için yavaş akan zaman bana hep hızlı aktığı için ışık hızıyla iç salona girip bara yanaşır ve kahve siparişimi veririm. Benim gibi aceleci bir kahve tutkunu ya da henüz öğleden önceyken günün ilk içkisin fondipleyen şık İtalyanlarla hafifçe selamlaşır, olay mahalini aynı hızla terkederim.. Merkezden biraz uzakta olan Barberini'nin kahvesini denemeyi sabah kahvaltı saatine denk getirmek lazım. Çünkü burada kahveye ilaveten çok lezzetli bir 'cornetto' var. İtalyanlar için kruvasan ve türevleri genelde cornetto olarak anılıyor ve araştırmalarım bana Roma'da en iyisinin Barberini'de olduğunu söylüyor. Oldukça lezzetli kahve ve çörek güleryüzlü ve ilgili personel tarafından servis edilince lezzeti de ikiye katlanıyor. Son ziyaretimde bir rehber tarafından ziyarete getirilmiş Amerikalı bir tur grubuna rastlayınca mekanın turistik geleceği ile ilgili bir şüphe oluştu kafamda ama lezzet uğruna katlanacağız artık!. Spinelli çok bildik bir adres değil ve benim için de keşiflere dair iyi bir örnek. En sevdiğim şey normal hayatın içinde insanların işe gitmeden önce ya da öğle arasının ardından ayaküstü uğradığı rastgele yerler keşfetmek. Spinelli onlardan biri. Erken kalkılıp yürüyüşle başlayan sabahlardan birinde rastgele girip içerideki takım elbiseli, tayyörlü nüfusunun fazlalığı ile keyiften dört köşe olduğum mekan; kahvesinin lezzeti bana hiç hitap etmese de! Aşırı sert ama kimin umurunda.. Burada şu an gözlem yapıyoruz, az ilerde iyi bir kahve içeriz nasılsa.. Demek istediğim, şehirdeki gerçek hayatı yakalamak için denemeler yapmaktan ve risk almaktan kaçınmamak lazım, hep tavsiyelerle yürümez bu iş!.. Ghetto'da dolaşıp Trastevere'ye yürüyerek geçmek isteyince illa ki ortadaki adacıktan geçilir. İşte o geçiş sırasında mola noktamız Ada Kahvesi. Tüm adalar ile aramız iyi, Roma'nın adası ile neden olmasın? Dileyen yan avluda biraz otursun, ben içip kaçıcıyım.. Sergi Sarayının kafe işletmesi Palombini'de. Güzel bir öğle büfesi de kuran mekanın kahvesi başarılı. Sergi arasında, Via Nazionale'de alışveriş molasında ya da Cavour/Monti sokaklarında dolaşmaya kendini kaptırmışken bir anda ana caddeye çıkarsan uğramaktan çekinmemek lazım. Çaycıda kahve içilir mi? Normalde hayır ama tam İspanyol merdivenlerinin yanındaki bu meşhur İngiliz işletmesi şehrin olmazsa olmazlarından olunca salonuna keyifle kurulup bir pot kahve siparişinin yanına tatlı da söylemek pek iyi gider.. Şimdi değil, ama geçmişte yapmışlığım var, hiç pişman değilim.. Campo di Fiori ciavrında geçirilecek günlerde insan kendini bir anda tarihi arka sokaklarda buluverir. Via Pellegrino, Via Cappellari, Via Giulia, Monserratto... Sayısız güzel mekan, sevimli kafe içinden Caffe Peru çeker insanı. Ama doğrusunu söylemek gerekirse bir arka sokağı Via Giulia'daki minicik ayaküstü semt büfesi kıvamındaki Bar Giulia beni çok daha mutlu etmiştir, yerellik bakımından.. Monti'nin en sevilen müdavim mekanlarından bir olan kafede daha çok barmenin bitmek bilmeyen kokteylleri tutulsa da ben buralardaysam kahve molalarına uğrarım Periodico'ya.. Bar taburesine tüneyip internete girer, kahvemi yudumlar, gece programları için flyer'lara bakar, biraz da barmeni seyrederim ne hazırlıyor diye.. kahvesinden çok ortamını, rahatlığını severim.. Sonra Cafe Farnese var. Şehrin en özel meydanlarından Piazza Farnese'i izlemek, huzur bulmak için.. Yani kahve bol, adres çok. Onun için.. Bir Roma seyahati çok fincan kahve eder!..


Da Baffetto'da kuyrukta bekliyoruz. Malum şehrin en ünlü pizzacılarından biri, biraz çile çekmeden lezzete ulaşmak zor.. Kuyruk bir hayli uzadı arkamızda, önümüzde ise dört beş tane ikili üçlü grup var beklememiz gereken. Bu kuyrukta beklerken farkediyorum Lilli'yi. Dört yaşında olması muhtemel, yerinde duramayan haşarı bir kız çocuğu.. Önce mor gözü dikkatimi çekiyor zaten. Belli ki yaramazlık yaparken düşmüş, yazık. Lilli bir saniye bile durmuyor sürekli konuşuyor, atlayıp zıplıyor.. Onu seyrederken garson kapıya çıkıp sıradan birkaç kişiyi daha önüne katıp götürüyor. Kapıda böyle beklemek zor, koku öyle cezbedici ki dış masalarda birinin önünden pizzasını kapasım var!.. Garson bir sonraki gelişinde bekleyenlere ''due, due, tre'' diyerek işaret ediyor ve o da ne, o due'lerden biri biziz, yaşasın!.. Tavırlar biraz sert, belli ki yoğunluktan bunalmış. Yedi kişi peşine takılıp yürüyoruz. Büyükçe kare bir masanın başına vardığımızda yine parmaklarıyla iki, iki, üç diye işaret ederek oturma planımızı veriyor. Hepimiz biraz çekingen, şaşkın, ayrı ayrı oturmayı beklerken hep beraber bu masaya kuruluyoruz. Herkes sandelyesine yerleşip başını kaldırdığında birbirimize nazik ve çekingen selam veriyoruz. Karşımda, kadın İtalyan, adam Fransız olgun bir 'aşk kaçamağı' çifti, hemen yanımda da Lilli ve ailesi var!.. Masaya ölçülerinde kesilmiş kağıt yayılıp servisler konuyor. Lilli, daha kağıt yayılır yayılmaz hemen bir tomar boya kalemini masaya boca ediyor. Annesi ile birlikte kağıttan masa örtümüzün köşesine resim yapmaya başlıyor. Bir ev, kendi evleri.. Küçücük, anahtarlık kadar bir de oyuncak tavşanı var Lilli'nin, onu evin içine sokmaya çalışıyor, oynuyor, sürekli konuşuyor, ses efektleri çıkarıp sorular soruyor. Aslında adının Lilli olduğunu annesinden öğreniyorum, babası ona 'Picolina' diyor.. Ufaklık.. Küçüğüm.. böyle sevimli bir hitap işte.. Her sorusuna babsından cevap alıyor, çok ama çok mutlu.. Gülümserken gamzeleri çıkıyor, açık kumral bukleli saçlarının çevrelediği yüzüne gamzeler kadar gariptir ki, gözündeki morluk bile yakışıyor... Karşımda oturan aşk sarhoşu kadın Lilli'yi hiç sevmedi, belli.. Bense hiçbir çocuğu sevmediğim kadar sevdim.. Tüm bunlar olurken pizzamızı çoktan seçip siparişi verdik bile.. Tercihimiz mekanın spesiyali Baffetto ve Capricciosa.. Pizzaları beklerken neşeli ve sevimli Lilli'yi seyrettim onu hiç rahatsız etmeden. Konuşmaya çalışabilir, fotoğrafını çekebilirdim ama yapmadım, onun o kendi halinde havasını bozmak gelmedi içinden.. Aslında masaya şöyle bir bakınca şans eseri hep beraber oturmamız aslında çok da güzeldi. Hep beraber büyük ve mutlu bir İtalyan ailesi gibiydik.. La Grande Famiglia... Hep beraber oturduk masaya, siparişlerimiz de hep beraber geldi.. Neredeyse hiç konuşmadık birbirimizle.. Lili'nin babası gülümseyerek tüm masaya 'Bon Apetito'derken Lilli pizzanın ilk dilimini yalamaya başlamıştı bile!..


Bu yazı Temmuz 2013'de The Magger'da yayınlanmıştır. Tiramisu'nun en iyisi lazım bana dersen No.82 de Pompi emrinde. Merkez şubesi biraz uzak olduğundan iyi ki bu sokağa da bir şube açmayı akıl etmişler. Dolaplardan seçeceğin damak tadına uygun tiramisunun paket serviste porsiyonu 2.5 EUR. Tadını çıkar! "Biraz oturup sokuklanayım, belki yemek, belki dondurma, belki de sadece içecek..." şeklinde kararsızsan seni hemen köşedeki Antico Pasticeria d'Angelo'ya alalım. Fiyatların ekonomik olduğunu söyleyemem ama cüzdanı burada bırakırsın da diyemem.. Tek söyleyeceğim dışarıda oturup bir şeyler içerken gelen geçeni izlemenin keyifli olduğu. "Lezzetin peşindeyim, Şarküteri delisiyim" diyorsan sana iki iyi haberim var: No.27 de Fratelli Fabbi ve No. 43 de i. Focalli... Bu küçük şarküterilerin içlerine kocaman birer lezzet dünyası var. Beyaz önlüklü işinin ehli şarkütericiye istediğin fantastik sandviçi hazırlatabilir ya da onun sanatını konuşturmasına olanak tanıyabilirsin. Şarküterileri seçmendeki bir diğer güzellik gerçek Romalılar ve satıcılar arasında geçen diyaloglara tanıklık etmek olacak...10 EUR'luk bir bütçeye atıştırma faslı kapanacak.. Bugün öğle yemeği molamı da bütçemi de daha geniş tuttum, bana ne önerirsin dersen No.33 de Re degli Amici uygundur derim. Hem uluslararası mutfaktan hem de Akdeniz mutfağından örnekler bulacak, mekanın atmosferi ile de Roma sıcaklığından kopmayacaksın.


Kendime Roma'yı soruyorum, aldığım en popüler cevap şu şekilde geliyor: Fırınlarrr!.. Bana göre bu şehrin kalbi fırınlarda atar.. Yalnız ilk durak -enteresandır- bir fırın değil!.. Hareketli pazarın hemen köşesinde, no. 22'deki bu fırının başka yazılarımda da adı geçmiş olmasına rağmen burada da ilk fırın olarak onu yazmaktan kendimi alıkoyamıyorum! b) Birazcık yürüyüp Piazza Farnese'i geçerek aradan Via Giulia'ya ulaşmak ve eski Palazzolardan birinin kapısına tezgahı kurup sakin sakin pizzaların tadını çıkarmak.. Yer: Roma'da Yahudi mahallesi. Pastane, hamurişi kesinlikle onların işi, bundan hiç şüphem yok.. ''Ferzan Özpetek filmerinde gördüğüm pasta fırınları gibi" diye çıkılan yolda Ghetto'dan iki adres var elimde. Bulması zor değil, yol üstünde. Ama öyle eski ve öyle kendi kabuğundalar ki dikkatli bakılmazsa önünden geçip gider insan hiç farketmeden.. Birincisi Antico Forno del Ghetto- Famiglia Urbana ( Piazza Costaguti no.30) Kendi halinde bir hamurişi dükkanı gibi görünse de buradan alınan ekmeklere kurabiyelere can dayanmaz. Hem ekmek hem de çeşit çeşit kurabiyeye yüklen yüklenebildiğin kadar!.. Roma'da hamurun başrolde olduğu pastane, fırın, pizzacı vs.. her ne varsa araştırmaya, ziyarete, atıştırmaya, keşfetmeye ve paylaşmaya devam..


Yine iki günlüğüne canımız ciğerimiz Roma'dayız.. Blogda mevcut bir sürü Roma yazısı zaten var ama kısa süre sonra gelecekleri taze notlardan mahrum bırakmaya gönlüm razı olmadı.. Yani bu notlar tamamıyla "ilk kez gelen birine uygun olmayabilir.. 21:00 Monti / Bu semtin akşam saatlerinde enerjisine bayılıyoruz! Pizzeria alle Carette'den paket yaptırdığımız pizzayı Piazza dei Monti'deki büyük havuzun taşlarında oturup kalabalığa karışarak yiyoruz.. içecekler meydanın köşesindeki bardan.. 23:30 La notte dei musei / Yılda sadece bir gece müzeler gece 2'ye kadar açık.. giriş 1 .. O da bize denk geldi!. O zaman Capitoline Müzesi! 08:30 Giardini degli Aranci / Portakal ağaçları gölgesinde mini manzara molası.. 11:30 Trastevere / köşedeki BAR' 'da kahve molası/ klasik ara sokak keşifleri.. 12:30 Le Mani in Pasta / Öğle yemeği için en sevdiklerimden biri.. Tam da Trastevere'deyken deniz mahsullü nefis bir makarna için uğramasak olmazdı.. Sonra biraz daha Trastevere sokakları.. buraların renklerine, canlılığına doyulur mu! 22:30 Piazza Navona / Bu yediklerimiz anca yürüyüşle eriyecek.. Meydan ve hemen arkadındaki restoranlarla dolu dar sokaklar hep kalabalık.. 08:15 Roscioli Caffe Pasticceria / Restoranını, fırınını yıllardır aşırı sevdiğimiz Roscioli bu yıl bir de kafe açmış.. Mini mozarellalı sandviç, kalpli cappuccino ve gerçek çikolatalı kruvasan. Kendisini direkt "best of Roma" listesine alıyorum! 08:35 Campo de'Fiori ve bütün o güzel sokaklar.. 11:30 Caffe Sant'Eustachio / iyi bir espresso zamanı! 11:45 La Feltrinelli / Biraz kitap, kırtasiye, plak.. 12:30 Ghetto sokakları / Bankta oturup akışı izlemek ne güzel.. Sonra antik kalıntılar arasında yürüyüş, buradaki en sevdiğim dükkanda raf karıştırmaca.. harika fotoğraflar, karton heykelcikler, ender kitaplar ve bolca ilham.. 14:30 Ristorante Roscioli / Rezervasyon saatimiz geldiğine göre Burrata Peyniri ve Carbonara'nın en iyisiyle buluşma vakti! Çok seviyorum! Hepsinden ikişer tabak yemek istiyorum!.. 16:00 Terrecotte Persiani / Dünyanın en acayip dükkanı! ya da avlusu.. heykelcikler, sütunlar, büstler ve eve taşımak istediğim onlarca taş.. Pincio Terasından manzara... Popolo Meydanı'ndaki Santa Maria del Popolo bazilikasında bayıldığım Caravaggio tablolarına "bedavadan" baktıktan sonra İspanyol'a yürüyüş ve yine kahve zamanı! 18:10 Antico Caffe Greco / Ayaküstü bir espresso daha.. 19:00 Terrazza Eitch Borromini / Navona ile karşılıklı aperitivo vakti! 21:30 Trevi Çeşmesi / İlla ki o para oraya atılacak! 22:00 Club Derriere / Roma'nın gizli barlarından sadece biri.. Zili çal, deri koltuğa gömül, imza kokteyllerden birini seç.. mutlaka tuvalate git! 23:30 / Roma sokakları ile vedalaş, valizi topla.. yarın günlerden Napoli! - Yerlisi Gibi Roma? : ROMA'DAN YEREL İPUÇLARI - Roma'da Bi' Kahve? : ROMA'DA KAHVE - Roma'da Yemek? : ROMA YEME İÇME NOTLARI - Roma'da Sevdiğim Şeyler? : SEVDİĞİM ROMA - Daha çok Roma İpucu? : İşte TÜM ROMA YAZILARI listesi.. Merve ben. Uzun zamandir sizi ozellikle instagram'da takip ediyorum ama blogunuza hic bakmamistim. Ta ki 8 Ekim'de Italya gezim kesinlesinceye kadar. Italya'ya ilk gezim olacak ve tabii ki klasikler olan Roma Ve Floransa'dan baslayacagim gezime. 3 gun Roma 1 gece 2 gun Floransa. Acikcasi 3 gun Roma`ya yetecekmis emin degilim ama elimden gelenin en iyisini yapacagim:) Ve umarim tekrar tekrar Roma`ya gelirim. Daha gitmeden bunu istemek garip belki ama kendimi tanidigim icin neler hissedecegimi tahmin edebiliyorum. Uzun giris icin ozur dilerim ama bu konuda konusmaya baslayinca kendimi durduramiyorum. Sormak istedigim aslinda cok sey var ama biraz surprizleri, olacaklari akisina birakmak daha iyi olur sanirim.. Benden bu kadar:) Zaten yeterince uzun oldu sanirim. Sizin yazdiklariniz disinda ozellikle belirtmek ya da soylemek istediginiz bir sey olursa coook mutlu olurum. Simdiden cook tesekkurler. diye bir yazım var; buradan okuyacaklarınız da bu konuda size ipuçları verecektir. Seyahatinizin şahane geçmesi dileği ile..


Galiba "Roma'da yemek" konusunda yazmaktan hiç vazgeçmeyeceğim. Roma zaten herşeyiyle güzel ama yemek söz konusu olunca benim İtalya genelinde en favori şehrim.. Orada sevdiğim yerlere gitmekten, yeni denemeler yapmaktan, ufak tefek yeni keşifler peşinde koşmaktan çok mutluyum.. Elbette bunları paylaşmak da hoşuma gidiyor. Bugün de hemen paylaşmak istediğim yeni adresler var. Bu yeni önerileri Ishai Golan'ın çok sevdiğim Şehirler ve Tatlar serisinden seçtim..


Saatonyirmiüç/Tam 29 dakika süren yolculuk küçük ve sevimli Frascati istasyonunda son buluyor. Şimdi yukarı, meydana doğru kısa ama dik ve merdivenli bir yolumuz var... Merdivenlerin sonunda ulaştığımız ağaçlı serin meydanı görür görmez burayı seveceğimizden emin oluyoruz. Civar sakinleri banklarda muhabbette. Ardımızda kalan manzaraya gereken ilgiyi gösterdikten sonra yukarı doğru yürümeye devam.. Asıl hedefimiz olan Piazza del Mercato'ya gelmeden önce kilise ve büyük çeşmenin olduğu meydana ulaşıp çevreyi inceliyor, buradan da pasajın içinden hemen arkada kalan Piazza del Mercato'ya varıyoruz. Biraz daha hareketli olmasını beklediğim meydanda sabah sükuneti hakim. Banklarda ve meydandaki kahvelerin sandalyelerinde oturanlar, yolda karşılaşıp sohbete dalanlar, dükkanlara mal getirenler bir de sabah temizliği yapan esnaflar... herkes kendi havasındayken biz de oturup sabah kahvelerimizi içelim, seyre dalalım etrafı diyoruz.. Saatonbirbuçuk/ meydanı çevreleyen sokaklarda keşfe çıkıyoruz. Önce yokuş yukarı sokaklar.. Buralarda daha çok evler, birkaç lokanta, şaşılacak kadar fazla kuaför, dövme salonları ve bol bol da motor ve araba gürültüsü var.. Aşağı mahalle hayalimizdeki modele daha uygun.. Küçük dükkanlar, birkaç otel, eski evler, küçük meydanlar, fotoğraflık manzaralar ve yürürken adımlarımıza çan sesiyle fon müziği yapan kilise, kısaca Frascati'yi sevimli yapan herşey bu tarafta... Yeterince tadını çıkarıp acıkmaya başlayınca adımlarımızı yine meydana, Leda'ya doğru yöneltiyoruz. Saatonikiçeyrek/ Leda hala kapalı! Hüsran! Meydandaki pazar tezgahına soruyoruz, nerededir diye, o da bilmiyor. Kaldık ortada! Aslında meydanda iki yer daha var Porchetto satan ama görüntüleri hiç iç açıcı değil. Zaten yiyip yiyemeyeceğim şüpheli birşey, sırf macera olsun diye tadılacaktı, kötüsü hiç çekilmez. En azından tarihi cantina'yı görelim deyip Via dell'Olmo'dan aşağı yürüyoruz.. Saatonikiyirmibir/ Piazza dell'Olmo'da Osteria dell'Olmo ile karşı karşıyayız. Hayatımda bundan daha partal bir yer görmedim, yıkıldı, yıkılacak. Kapı önündeki masalar kenara toplanmış, içeride iki büyük masa var. Birinde beş kişilik bir grup, birinde de tek bir adam oturuyor. Kapının kenarında sandalye üstünde de aynen tarif edildiği gibi yaşlı bir hanım.. Aslında yemeği yanımızda getirebilseydik ona söyleyeceğim şeyin İtalyancasını ezberlemiştim ama yemek olmayınca plan alt üst oldu. "Porchetta alacaktık, burada yiyecektik, yalan oldu" hikayemin muhatabı tabi ki yaşlı hanım değil; köşe masada tek başına oturuyor dediğim biraz İngilizce bilen adammış. Kendisi bize kapıya kadar eşlik ederken anladığımız 'şu bakkalın porchettosu da çok güzel, alıp yine burada yiyebilirsiniz'dir.. Saattamyarım/ Bakkaldayız. Dünya sevimlisi adama "due porchette per due per la cantina' diyoruz.. Özeti: İki kişilik.. Kantinde yiyeceğiz. İki turistin bu çılgın projesinden bir hayli mutlu, kesmeye başlıyor dilimleri.. Porchetto domuz etinden yapılan bir tür şarküteri ürünü aslında. Hazırlanırken bol kekik ve bilumum otlarla tatlandırılmış, hafif tütsülü tatta, dışı nar gibi kızartılmış bir şarküteri ürünü.. Kestiği dilimlerin yeterli olduğunu söylesem de sevimli bakkal standarda uygun hale getirene kadar devam ediyor.. Yazık, ziyan olacak, benim amacım sadece köşesinden tadına bakmak. Geçmiş domuz etli tecrübelerim beni hiç mutlu etmedi çünkü, asla bitiremedim, bunu da yiyemem, biliyorum. Paket hazırlanırken nefis zeytinler gözümüze takılınca biraz da onlardan alıyoruz.. Hepsi komple tam 9.29.. Saatbirkırkbeş/ Diğer masa çoktan gitti.. Şimdi sıra bizde. Zaman yolculuğundaymışız ya da ne bileyim, eski filmlerdeki hanlardan birindeymişiz etkisi yaratan bu güzel yere veda vakti.. Hesap mı? Sadece 4.00!.. Değeri elbette paha biçilemez!.. Giderken yaşlı hanıma, demlenen adama çok çok teşekkür ederek el sallıyor, Arrivederci diyoruz, bakkalı da unutmuyor, ona da uğrayıp veda ediyoruz.. Bu sıcak vedanın birazı da şaraptan.. Sokaklarda ağır ağır yürüyoruz. Frascati çok sertti, hepsini bitirmesek de hafif bir yamulma var.. Birazı mutluluktan da olabilir.. Rengini de taktık kafaya, acaba yıllar önce fıçıya biri mi düşmüştü diye!.. Saatbirellibeş/ Yapılacak son birşey var: Tarihi fırından kurabiye alınacak. Yine Via dell'Olmo üzerinde 1876'dan kalma Antico Forno Senzacqua var. İçeri girince badem ve anason kokusundan delirmek olası, nefis kokuyor.. Bir kaç çeşit kurabiye var. İsimleri Ciambelle ve Torroncini. Bir de üç memişli kız kurabiyesi Bambola var ki sanırım bölgenin sembolü, birçok yerde gördüm.. Biz bu komik kurabiyeyi değil anasonlu ve bademli ciambelleleri gözümüze kestirip en büyüğünden iki torba alıyoruz. 10'yu verip trene binmek üzere dönüş yoluna geçiyoruz..


Yıllarca gitmeyi ertelediğim bir ülkenin iki şehrine birden bir haftadan uzun bir seyahat gerçekleştirince tüm bu seyahati tek bir yazıya sığdırmak haksızlık olurdu. Onun için ben de seyahati kafamda bölümlere ayırıp gitmek isteyenlere daha çok faydalı olabilecek notlar hazırlamak istedim. Özellikle büyük muamma olan yön bulma, metroyu kullanma gibi konularda ayrıntılı notlar paylaşmak niyetindeyim.. Ama önce bu ülkeyi, Moskova ve St. Petersburg'u nasıl buldum, ne hissettim, kendi seyahatimin tarihçesinden girmeliyim konuya.. Benim daha önce Moskova ve Peter'e gitmek için çok fırsatlarım oldu. Eş/iş durumundan arada bir çıkılan iş seyahatleri vardı. Hem eşimin iş seyahatlerine eşlik etmeyi çok sevmediğimden hem de Rusya'ya karşı kasıtlı bir tavır içinde olduğumdan bu iş seyahatlerine katılma şansı bana pek çekici gelmedi. Kasıtlı tavır diyorum; çünkü bir dönem Moskova'da yaşama gibi bir ihtimal bile vardı.. "Bir süre Moskova'da yaşar mısın" sorusuna "seninle, elbette yaşarım" demiştim ama aslında istemiyor, soğuk buluyordum; sadece kariyeri etkilemek istemiyordum.. Neyse ki o ihtimal bir süre sonra rafa kalktı ama benim Moskova fobim kolay kolay geçmedi. Sanki normal turist olarak bile gitsem koluma yapışıp birkaç sene orada zorla tutacaklar gibiydi!.. Nasıl olduysa bu yıl o iş seyahatlerinden birine katılma kararı verdim aniden!. Ekim'de planlanan gezi kaya kaya Kasım ayına, -2 derecelik havaya kadar ötelendi ve ben kendimi bir anda Moskova'da buldum!. Tabi her seyahatin bir ön hazırlığı olduğu gibi bu seyahatin de bir ders çalışma bölümü olacaktı. Nereler gezilecek, ne yenip içilecek, en turistik hareketler, en yerel hareketler... vesaire vesaire.. Bu bölüm, bu hazırlık benim için seyhatin kendisinden bile önemli. Çünkü seyahatteki mutluluğum, aradığımı bulmam ön hazırlığın düzgün yapılmasına bağlı. İşte bu yüzden bu kısma her zaman büyük zaman ayırıyorum. Ancak bu kez ön hazırlık için çok vaktim yoktu.. Yine de hazırlıklı gitmenin bir yolunu buldum.. Bilenler bilir, son yıllarda seyahatte öne çıkan bir kavram var: Seyahat Terziliği. Yani sizin üzerinize göre dikilmiş, tamamen sizin zevklerinize ve seyahat şartlarınıza göre planlanmış bir seyahat programı. Çok sık seyahat eden biri olduğum için daha önce bu tür bir hizmet veren Jabiroo ile tanışmış ve gelecek zamanlarda bir seyahatimde bu hizmeti deneyimlemem konusunda sözleşmiştik. Ani gelişen bu Rusya atağım hizmeti denemek için iyi bir fırsattı. Ben de bu fırsatı değerlendirerek seyahate çıkmadan önce ön araştırma yapmaya vakti olmayanlara önerebileceğim iyi bir seçenek keşfetmiş oldum. Bu sisteme göre önce sizin kişisel bilgileriniz, seyahat tarihleriniz ve güzergahınız, sonra da genel beğenileriniz, seyahat tercihleriniz alınıyor. Bu bilgiler doğrultusunda birkaç gün içinde size özel tasarlanmış seyahat programınız oluşturuluyor. İçinde ulaşım detaylarından, yeme içme önerilerine, şehir turundan kültür sanata tamamen sizin ilginize uygun tavsiyeler bulunan programınız önce mail yolu ile sonra da adresinize gönderi ile teslim ediliyor. Adrese gönderilen kutudan özellikle bahsetmek isterim; içinden çıkan seyahat temalı kurabiyeler, kitapçık halinde basılan seyahat programı ile bu kutu, hediye paketi açmayı çok seven beni oldukça mutlu etti!.. Bu hizmet seyahatinizin gün sayısına göre gayet uygun bir ücret karşılığında veriliyor ve dilerseniz bu programa otel ve restoran rezervasyonu, konser, tiyatro bileti gibi özel hizmetler de eklenebiliyor. Bu hizmeti deneyimlemiş biri olarak vakti kısıtlı olan ya da araştırma alışkanlığı olmayıp nereden nasıl başlayacağını bilemeyenlere bir sonraki seyahatleri için Jabiroo sitesinden ayrıntıları incelemelerini öneririm. Bu yazının devamında bana özel hazırlanan programda yer alan bazı önerilere kısaca yer vermek niyetindeyim. Eğer beğenileriniz benimle çok örtüşüyorsa benim için hazırlanan öneriler sizin için de faydalı olabilir!. - Kızıl Meydan başlığı altında bu meydanın en görülesi öğeleri olan; Kremlin Sarayı, Aziz Vasily Katedrali, Lenin Mozolesi, Minin ve Pozharsky Anıtları ve Devlet Tarih Müzesi. Giriş çıkışı kontrollü ve kapalı bir meydan olan Kızıl Meydan, gerçekten de tam oratasında durup kendi ekseninizde 360 derece döndüğünüzde "Evet, şu an Moskova'dayım!" idrakini yaşadığınız, bu şehrin imzası niteliğindeki yegane adres. - Moskova Nehir Turu; - Moskova'nın Central Park'ı konumundaki en meşhur parkı Gorky Park; - Gece kulüpleri, kafeler, galeriler, tasarım enstitüleri, dükkanlar ve tarihi dokusu ile çikolata fabrikasından bozma cazibe merkezi Krasny Oktabr ; - Durakları müzeyi andıran Moskova metrosunda keşif turu; - Nazım Hikmet'in Novodevichyekla dbishche'de bulunan mezarı; - Garage Çağdaş Sanat Müzesi; - Tretyakov Devlet Güzel Sanatlar Müzesi ve muhteşem sanat koleksiyonu; - Multimedia Art Museum ve Helmut Newton'dan Peter Lindhberg'e uzanan fotoğraf sanatçılarının eserleri ve - Alışverişin kalbinin attığı Arbat ve Tverskaya Caddeleri ile oldukça yoğun bir program hazırlanmıştı. Bunların içinden anlık koşullara ve hava durumuna uygun seçenekleri değerlendirerek çoğunu gerçekleştirdiğimi söyleyebilirim. - Gürcü mutfağından pideler sunan Kha Cha Puri ve yine Gürcü mutfağından örnekler için Dzhondzholi; - Orijinal Rus Mutfağından örnekler sunan Gudunov, - Rus Mutfağını Retro bir ortamda sunan Zhiguli, - Moskova stili ağır ambianslı kafe Moloko; - Gerçek bir Rus Apartmanında konumlanan ve evde ağırlanma hissi uyandıran Mari Vanna; - Ermeni Mutfağı'nı zengin bir dekor içinde suanan Noev Kovcheg; - Özbek Mutfağı deneyimi için Vostochny Kvartal; - Aynı zamanda şehrin sevilen gece kulüplerinden biri olan kulüp/restoran Petrovich.. Ancak tüm Moskova notlarım paylaşmak istediğim adresler elbette bu kadar değil; yeni ve kapsamlı Moskova notları pek yakında! - Kilometrelerce uzunlukta 24 saat hareketli, buraların İstaklal Caddesi kıvamında Nevsky Caddesi; - Aynı cadde üzerindeki görkemli Kazan Katedrali; - Lolita Yazarı Nobokov'un müze/evi Nobokov Müzesi; - Dünyanın belki de en görkemli müzesi olan 3 milyon parçalık koleksiyonu ile Hermitage; - Rus Devlet Müzesi; - Şehrin ikonik yapılarından Singer binasında konumlanan House of Books kitabevi; - Şehirdeki Çağdaş Sanat alanlarından Marina Gisich Galeri, - Şehrin en geniş edebi arşivine sahip Ulusal Puşkin Müzesi; - St. Nicholas Naval Katedrali; - Gurme Alışveriş cenneti Yeliseev's Food Hall; Ayrıca sanatsal olarak da oldukça zengin bir şehir olan St. Petersburg'un önemli tiyatro, bale, opera, gösteri sahnelerinden bir ya da birkaçını ziyaret etmek şehir turunun önemli bir parçası. Mariinsky Tiyatrosu, Mikhailovsky Tiyatrosu, Hermitage Tiyatrosu ve Stostakovich Filarmoni Salonu bizim Jabiroo önerilerimiz arasındaydı. Klasik olarak bu şehirde ilk akla gelen bale izlemek olsa da biz Mariinsky tiyatrosunun II no. lu modern binasında opera izlemeyi seçerek gayet yerel ve yerinde bir tercih yaptık. Birçok şehirde operaya baleye gitmiş biri olarak hem seçim, hem ortam, hem kitle, hem de temsil uyarlaması olarak en memnun kaldığımız deneyimlerden biri olduğunu söyleyebilirim. Onun için tiyatro biletlerimizi otelimize kadar gönderen bu eşsiz gecenin mimarı Jabiroo'ya ayrıca teşekkürü borç bilirim. - Yemek önerilerinde yine etnik ve yerel önerilere yer verilmiş; - Farklı etli ve sebzeli iç malzemelerler hazırlanmış yerel hamurişlerinin satıldığı Stolle zinciri; - Et ağırlıklı klasik Rus restoranı Straganoff Restaurant; - Kanal kıyısında konumlanan Ermeni restoranı Kilikia; - Şık ve zarif atmosferli Rus ve Füzyon mutfağı barındıran Za Tsenoi; - Şehrin fine-dining yemek temsilcilerinden 1913 Restaurant - Giriş katı cafe, 2. katı restoran ve 3. katı kitapçı olarak hizmet veren Biblioteka listemdeki adreslerdi.. Yine Moskova'daki sebepler ile aralarından deneyebildiklerim Stolle, Biblioteka, Kilikia oldu ve yine önerileri başarılı buldum. Lahanalı ve taze soğanlı hamurişlerine bayıldığım Stolle'ye diğer çeşitleri denemek üzere tekrar uğramaya vaktim kalmadığı için bir hayli üzgünüm!.. Birçok yazıda bu ülkede turist olmanın zorluğundan yakınılan pasajlar okudum. Belli ki Rusya birçok insana zor gelmiş, yormuş.. Oysa ben çok sevdim ve gayet kolay adapte oldum!.. Onun için de diğer gidecek olanlara da seyahati kolaylaştırmak niyetindeyim.. Her iki şehre dair güzel keşiflerim, bir sürü dükkan, yeme içme, kahve adresi ve önerim var. Bunlara da gelecek yazılarda geniş geniş yer vermeyi planlıyorum. Ama o notlara yetişemeden gidenler de yukarıdaki Jabiroo önerileri ile gayet keyifli bir şehir turu yapacaklar, eminim.. Ayrıca instagram/gezicigunluk'te paylaştığım postlar ve özellikle profile sabitlediğim Moskova hikayeleri şimdilik çok faydalı olacaktır. Biz St. Petersburg'a geçerken Kızıl Meydan'a yeni yıl pazarı kuruluyordu. Kırmızı, yeşil, dore ve gümüş ile bezeli neşeli tezgahlar, noel şarkıları, şekerleme, çikolata ve sıcak şarap!.. Tam yeni yıl ruhu.. Sanırım şu günlerde S. Petersburg'da da benzer hazırlıklar tamamlanmıştır. ne yalan söyleyeyim, yurtdışında yeni yıla girmeyi çok sevmesem de özellikle Kızıl Meydan'da geri sayım fikri beni de cezbediyor!. 2019 Nisanı'nda yaptığım ikinci Moskova ziyareti ise tam Paskalya Arifesi'ne denk geldi. Ruslar bayram ve özel günlere çok önem veren bir toplum.. O muhteşem Paskalya hazırlıkları, sokakların süslemesi ihtişamı bu dönemde de Moskova'yı görülesi kılıyor bence.. Bu şimdiden bana bu seyahatle ilgili en çok sorulan soru. Elbette imkan varsa her ikisi de! Her şehrin kendine has bir havası, bir ruhu var. Onu yakalamak, sevip sevmemek, tamamen doğru zamanlama ve kişisel zevkleriniz ile alakalı. Moskova. St. Petersburg. Her ikisi de güzel ve birbirinden çok farklı. Ama kişisel olarak ısrarla sorarsanız ben Moskova derim. Kızıl Meydan'dan çıkar çıkmaz bambaşka bir yüzü var şehrin. Asla turistik değil. Baya ciddi, büyük bir metropol. Ve ben bilindiği üzere o büyük metropollere, oralarda gerçek hayata dokunmaya bayılıyorum. Moskova'da tam anlamıyla gerçek yaşamın içine karışma, gerçek şehir insanlarını gözlemleme, aralarında yaşama şansı yakaladığıma inanıyorum. Hele ki daha dış mahallelere açıldıkça o çok sevdiğim Berlin havası!. Sabahları metro koridorları boyunca ilerleyen işe yetişmeye çalışan kalabalıklar, akşamları tiaytroların önünde, lokantalarda toplanan zarif insanlar.. Kafamdaki kaba saba Rus imajı bu seyahatle devrildi, yıkıldı, tuz-buz oldu!.. Güzel insanlar, güzel bir kültür.. Tanışmaya kesinlikle değer.. Yıllar önce eşimi kırmamak adına -mecburen- kabullendiğim Moskova'da yaşama fikri şu an öyle sıcak geliyor ki keşke o proje bir ara raftan inse de o güzel şehirde birkaç yıl yaşayabilsem.. Şaka bir yana bu kadar yıl sonra sonunda görme şansı elde ettiğim bu iki şehri de çok sevdim. Ve hatta Moskova'ya ikinci ziyaretimi de yeni yaptım!. İlk gittiğim dönem vizesizdi ama arada yaşanan kriz sebebiyle şu an tekrar vize gerekiyor. Ama görünüşe bakılırsa çok kısa bir zaman içinde iki ülke arasında yeniden vizesiz seyahat söz konusu olacak. Hele ki vize kalkarsa bence ilk fırsatta bu güzel şehirleri görmeye gitmelisiniz. Moskova ve St. Petersburg yazılarımız devamını ısrarla bekleyiniz. Henüz ikna edemediysem de size bu güzel şehirleri mutlaka sevdireceğim!..


Bir sinema salonunun rahat koltuklarında, "bin" filmin içindeyiz. Başından değil, ortasından; başı sonu olmayan ansız'dan.. Sanatçı sinema tarihindeki sayısız filmden anları birleştirerek zamanın akışına uygun gerçek zamanlı bir başka eser yaratmış. Başrolde hep "saat" var.. Başka başka filmlerden anlardı izlediğimiz ama tuhaf bir biçimde de bütündü. Bir an gözümüzü alamadık, gözümüzü kırpamadık.. Her an zamanı hatırlatan sonsuz filmin içinde zamanı tamamen unuttuk!.. Kurgusu, müziği, atmosferi,... nasıl bu kadar bütün, böyle kusursuz olabildi bilemiyorum. Ama tek bir filmin içinde tüm film türlerini, tüm sinema tarihini, o filmleri izlerken bile görmediğimiz detayları toplu olarak izledik.. 22.58 Tam 117 dakika sonra hiç de istemeyerek çıkıyoruz salondan... Bu kadar güzel bir sergi maalesef çok kısa bir süre kalabiliyor İstanbul'da.. Keşke çok daha uzun süre kalabilseydi.. Belki 24 saat rekorunu da deneyebilirdik hazırlıklı gidip, kimbilir?.. Emek verip bizlerle buluşturanlara teşekkürlerimle.. Uzun zamandır "zaman" hiç bu kadar güzel geçmemişti. Maalesef.. Salt sergiyi uzatabilmek için elinden geleni yapmış ama başaramamış..


Bayıldığımız izlandalı elektronik müzik sanatçısı Olafur Arnalds'ın Kiasmos projesini dinlemek üzere Salon İKSV'deyiz.. Öncesinde Ah! Kosmos varmış, bilmiyorduk bile.. Olur diyerek sahne önünde yerimizi alıyoruz, Ah! Kosmos performansı başlıyor.. "Bazen tek bir günlüğüne bir şehre gidersin, ondan aldığın keyif tüm seyahat boyunca kalacağın asıl şehirle yarışır.. Bazen ana yemekten önce söylediğin başlangıcın tadı damağında kalır, ana yemekle yarışır.. 00:30/ Biz Kiasmos dinlemeye gitmiştik, gerisini önemsememiştik. Hataymış!. Kiasmos şahaneydi.. Daha hemen oracıkta web sitelerine girip haklarındaki bilgileri, geçmiş konserlerini, gelecek planlarını okudum.. Etkilendim.. Başak Günak projesiymiş Ah! Kosmos. Gitarda Övünç Dan, görselde Gizem Aksu eşlik ediyormuş.. Müzik iyi, sahne başarılı, görseller, hatta kostüm ve makyaj.. bu konsept herşeyi ile başarılı.. Berlin'de çok sevdiğim Klunkerkranich'de bile performansları olmuş.. Daha da etkilendim.. Onca konser, festival, etkinlik, ne bileyim en azından etkinlik takvimleri ve onca flyer... Nasıl da hiç denk gelmemişim, ilginç!.. Çok geç kalmış bir keşif hiç haberdar olamamaktan iyidir!. Artık istanbul'da konserlerini kaçıracağımı sanmam..


Doğma büyüme İstanbulluyum... Bugün kendisiyle bizzat tanıştım! Bir süredir yaşadığım şehri yakından tanımak, anlamak üzerine derin düşünceler içindeyim.. İyi bildiğimi düşündüğüm yüzlerce sokağında yürüyüp, şık masalarında yemek, parklarında simit yiyen; sinemalarında, tiyatrolarında seyirci olan; müzelerinde sergi takip eden ben, yaşadığım şehri gerçekten ne kadar tanıyorum, hakkında ne biliyorum?.. İşte bu düşünceler arasında, aniden beliren esaslı bir fikre dört kolla sarılıyorum; Ben bu ay yaşadığım şehirde turist olacağım!.. Yaklaşık 10 gün önce Gezlong'dan yaptığımız rezervasyonun onayı ile şimdi teknemizdeyiz. Rehberimizin bizi bizzat karşılamasından Keyif Style'ın özenli hazırlığına kadar giriş kısmı harika.. Tam 13:30'da teknemiz Kabataş'tan ayrılarak boğazda ağır ağır süzülmeye, Saffet Emre de engin bilgisini paylaşmaya başlıyor. Bu tur vapura binip karşı kıyıya geçmeye ya da kiralanan tekne ile boğaz turu atmaya benzemiyor. Bambaşka bir gözle ve kulağımı dolduran sonsuz bilgiyle herşeyi ilk kez görüyor gibiyim. Önünden yürüyerek geçtiğim tüm o yapılar ne kadar da farklı bugün gözümde.. Saffet Emre gerçekten engin bir bilgiye sahip, her cümle yeni bir konunun, başka bir bilginin kapısını aralıyor. Hiç sıkmadan, süzgeçten geçirerek, bizi tarihin tozlu sayfaları arasında bunaltmadan çok dengeli, eğlenceli verse de bilgileri, anlıyorum ki, onda bize anlatığından çook fazlası var.. Biraz dedikodu soslu, tarih aromalı ama kesinlikle çok lezzetli bir Boğaz Turu bu! Yeni açılacak otelleri, satılık yalıları burada öğreniyorum.. Balyan Ailesi'nin evini, Aşiyan Müzesi'ni, ailemden 'yalı' istemem gerektiğini, boğazda en çok yalının hangi aileye ait olduğunu.. hepsini Saffet Emre'den dinliyorum.. Feriye, Leb-i Derya, 20 TL, İstanbul yedi tepe.. derken keyifle öğreniyor ama içten içe de biraz kızıyorum kendime 'sen bu güne dek bu şehirde yaşadığına emin misin? diye.. Bu kendime bozuk halim pek de uzun sürmüyor. Kısa bir an yalıda yaşama hülyasına kaptırıp kendimi, yine Saffet Emre'nin 'bakımı zor, ısınmıyor' sözleriyle aklın yoluna geri dönüyorum.. Bir diğer yalı hülyasından 'Yalı metres gibidir, varınızı yoğunuzu yiyip bitirir' sözü ardından kahkahalarla ayılıyorum.. Dert değil, bugün bu turda İstanbul'un bütün yalıları benim ya, gerisi boş!.. Yarın kim isterse onun olsun.. Tekne boğaz sularında ilerledikçe kafamda yepyeni bir İstanbul şekilleniyor, daha önce hiç tanışmadığım.. O'nu daha iyi tanıma arzum da giderek kuvvetleniyor. Seninle tanıştığıma memnun oldum İstanbul.. En kısa zamanda yine görüşelim.. Gezici Günlük Notu: Lütfen tur ile ilgili sorularınız ve detaylı bilgi için www. saffetemretonguc. com adresinden tur ile ilgili kişilerle iletişime geçiniz.


İstanbul'un şehir merkezinden uzak semtlerinde deniz kıyısında bir haftasonundan notlar.. Büyükçekmece, Albatros civarında güzel kahvaltı yapabileceğimiz bir yer var mı diye araştırırken rastladığım Fink Cafe, bizi ilk denememizde oldukça memnun etti. Sahilin sakin deniz kenarı kısmında yer alan mavi beyaz güney esintili mekanın rafları sayısız eski obje ile dolu... Köşede de küçük bir kitaplık.. İki kişi için tahta üzerinde ya da serpme olarak kahvaltı servisleri mevcut. Tahta 55 TL. serpme ise 65 TL. İki kişilik olarak sınırsız çay da dahil.. Dışarıda kahvaltı beni hep kalitesiz malzemelerle karşılaşma ihtimali ile korkutmuştur am Fink malzeme kalitesi olarak bizi çok üzmedi.. Güzel, bol çeşitli bir kahvaltı yapıp üzerine de keyif kahvelerimizi yudumladık; tabaklarda kalanlarla kedi besledik.. Albatros sahilinde güzel bir kahvaltı yapmak isterseniz Fink'i deneyebilirsiniz. Uzun zamandır inmediğimiz Ambarlı Yakuplu sahilinde neler oluyor bakalım dedik; o da ne!. her yer villalar, yeni siteler ile dolmuş.. Kıyıya da kocaman bir marina kondurulmuş. West İstanbul Marina içinde yan yana dizilmiş sayısız mekan açılmış. Haftasonu günboyu kahvaltı veren mekanlar, nargile cafeler, şarapevi, biraevi, krepçi, restoran ege meyhanesi, kafeler, sayısız yeni mekan.. İşin ilginç yanı hemen hepsi de soğuk ve rüzgarlı bir akşamüstünde dahi doluydu!. Demek ki bölgede böyle bir şeye ihtiyaç varmış.. Ancak mekanların üst katlarında oturmadıkça çok manzaralı ve keyifli değil.. Çoğunun tenteli alanı dumanaltı; deniz üst katlardan izlenebiliyor.. Çevre sakinlerinin ihtiyacını karşılıyor olabilir ama pek sevimli olmamış.. Yine de özellike Beylikdüzü, Yakuplu, Esenyurt çevresinde oturuyorsanız haftasonuna deniz kenarında vakit geçirmek için tercih edebilirsiniz. Günü bu civarda tamamlayıp gün batımına yakın saatlerde acıkınca Selimpaşa'daki en meşhur balık restoranı Sofram Balık'ta final yapmaya karar verdik. Bu civardaki en iyi alternatiflerden biri burası; öyle ki, resimlere bakılırsa aklınıza gelebilecek her alandaki ünlü şahsiyetin yolu ille de buradan geçmiş.... Hem deniz ürünleri taze hem de gayet güzel pişirip servis ediyorlar. Teras katında cam kenarında manzaralı bir masaya kurulup mütevazı bir sipariş verdik.. 2 çeşit meze, sofram salata, tereyağlı karides, taze ızgara balık ve bir de 20'lik.. Önden onların ikramı balık carpaccio ve balık yumurtası sonra da bizim siparişler geldi yavaş yavaş.. Dışarıdaki deli yağmuru izleyerek güzel bir Pazar keyfi yaptık.. Toplam hesap 260 TL. hesap ödedik.. Finalde kahve ve sırf meraktan pancar tatlısı söyledik ama onlar "ikramımız" diyerek masayı azar azar meyve ve tatlılarla donattılar.. Resmen ikram şov!.. Yani kapanış biraz fazla tatlı oldu!. Silivri civarında iyi bir balık restoranı arayanlara tavsiyemdir.


Bordeaux Saint Jean istasyonundan atlıyoruz trene. Biletler 9,5 . Yolculuk tamı tamına 36 dakika. Süre dolduğu anda tren istasyonunun önündeki Saint Emilion tabelası önünde turist pozu veriyoruz. Aslında bu hareket için oldukça erken; çünkü "hoşgeldik" diyebilmek için hafif yokuşlu ve güneşli bir yoldan yukarı doğru 15 dakika kadar yürümemiz lazım!.. Bağlara baka baka çıkıyoruz; eh, biraz sıcak ama çok da zor olmuyor.. Saint Emilion Unesco Dünya Kültür Mirası listesinde olan, Fransa'nın en eski şehir merkezlerinden birine sahip. Elbette en çok şarap bağları ile ünlü. Daha şehrin girişinde bu eski ruhu, şarabın anavatanı iddiasını hissediyor insan.. Geldiğimiz gün şehirde Caz Festivali var; yine şanslıyız!.. Şehre hoparlörlerden o sıradaki konserin yayını veriliyor.. Bir yandan kulak kabartıp bir yandan da küçük dükkanlara ilgi göstermeye başlıyoruz. Birçok şarap ve hediyelik eşya dükkanı var. Son derece turistik bir yerde olduğunuzu sonuna kadar hissettiriyor ama yine de keyifli.. Şarapla ilgili envayi çeşit aksesuar, üzerinde mantar, şişe etiketi, şarap şişesi basılmış sayısız yastık, peşete, önlük, havlu.... aklınıza ne gelirse ev için çok sayıda tekstil ürünü var.. Şarap konseptli ev aksesuarı görmeye çok alışkın olduğumdan bunlardan etkilenmiyorum ama hemen şarap kasasından kesilmiş esprisindeki ahşap kartpostallardan iki tane ediniyorum. Bunlar eve dönüşte kadehlerin altına servis olarak kullanılacak!.. Bakına bakına sevimli sokaklardan tepeye ulaşıyoruz. İlk vardığıız meydanda Turizm Ofisi var. Buradan harita, bilgi almak, çevredeki bağlara tur organize etmek mümkün.. Heme ofisin yanındaki Chez Germain'in meydandaki masalarına kurulup soğuk birşeyler içiyoruz. Arada bir kalkıp hemen ilerideki manzara terasından şehrin çatılarına bakıyoruz. Şehrin mimari yapısında çatıları bir arada görmek oldukça keyifli; o eski ruhu çok güzel hissettiriyor. Hatta bunu farklı farklı açılardan tekrarlamak lazım.. Bu serin molanın ardından öncelikle belirlediğim rotada adının başında "tertre" yazan iri, yamuk yumuk taşlı, tümsekli, çukurlu sokaklara öncelik tanıyoruz. Bu sokakların taşları öyle kaygan ki kimisinde ortadaki demire tutunarak yardım almadan yürümek sirkte cambazlık denemek gibi!.. neyse ki vukuatsız geziyoruz bu sokakları. Tertre de la Tente, Tertre des Vaillants, Tertre de la Cadene, Tertre de la Port SaintMartini... Bunlrdan en çok Tertre de la Cadene'yi seviyorum. Üzerinde küçük dükkanlar da bulunan bu sokağın en alakadar olduğumuz dükkanı da yine notlarım arasında yer alan Moulierac Mathieu oluyor. Burası şehrin en iyi makaron ve Canele dükkanı olarak nam salmış. Canele Bordeaux yazımda da bahsettiğim yumuşak hamurlu, aromalı bir tatlı.. Bu dükkandakiler Bordeaux'da gördüklerimden daha tombul ve kesinlikle daha lezzetli.. Makarona gelince o renkli renkli formundan farklı olarak Saint-Emilion'da makaron aslında bizim acı badem kurabiyesi diyebileceğimiz bir form ve tada daha yakın.. Araştırmalarım bu iki tatlının Pazar öğleden sonraları şarabın yanında tüketildiğini söylüyordu bana.. Aslında şehrin en ünlü tatlısı bu ama ben o kadar etkilenmediğim için hediyelik eşya dükkanlarında bile bulunan bu makarondan almayı tercih etmiyorum.. Bu güzel dükkandaki tadım ve alışverişimizi bitirdikten sonra yine ara sokaklarda kayboluyor, dükkanları, kavları, restoranları keşfediyoruz.. Bu arada gezdikçe şehir farklı açılardan güzel fotoğraflar vermeye devam ediyor. Arada şarap üreticilerinin, tadım yapılan restoran/kav mekanlarının avlularına girip Roma döneminden mimari kalıntılar gözlemliyoruz.. Şehirde antik dönemden kalma yerlatı şehri turu ya da "Chateau"larda tur yapmak da mümkün ama Temmuz ortası bunun için doğru zaman gibi görünmüyor.. Bu dönemde en güzeli şehrin biraz havasını koklayıp uzun uzun molalar verdikten sonra tekrar Bordeaux'ya dönmek.. Zaten bu kadarı da yeterli oluyor.. Gerçekten çok sevimli, turistik bir kasaba ve bol bol şarap var.. Tüm bunlar için de yarım gün kadar bir süre buralarda olmak yeterli olacaktır.. En azından bizim için öyle.. Caz festivali kapsamında tepedeki kaleden yükselen melodilerin peşine takılıp yine tepelere doğru yöneliyoruz.. Boş sokaklarda dans edip, kendimize evler beğeniyor, her sevimli kapının fotoğrafını çekiyoruz. Bu eğlencenin sonunda işte yine bir başka açıdan çatı manzarası daha.. Bu kez kadraja az sonra önündeki meydana gideceğimiz Eglise Monolithe kilisesi de giriyor.. Hesabı ödedikten sonra herşey yokuş aşağı.. Tekrar aynı dükkanların önünden geçerek istasyon yönünde yürüyoruz. Burada kalan turistler bu saatlerde restoranlara doğru akşam yemeği için hareketlenmeye başlamışlar bile. Biz de kalsa mıydık burada diye düşünüyorum ama kendimi böyle bir hayale kaptıramıyorum bile.. Bu kadarı yeterli.. Gelirken önünde arabaların durup kasalarla şarap aldığını gördüğümüz Chateau La Gaffeliere'nin satış dükkanına biz de uğrayıp yükümüzü ağırlaştırdıktan sonra ilerlemeye devam.. Bildiğin yol daha kısa gelir; istasyona çabucak ulaştık. Keşke tren biletini gidiş-dönüş alsaydık. İstasyonda ne gişe ne de bilet makiesi var. Bizden başka herkes biletli.. Kısa bir panikten sonra tren geliyor; biner binmez bilet görevlisinin yanında alıyorum soluğu. İki bilet istiyorum, gülümseyerek hemen kesiveriyor.. Bir oh çekip atıyoruz kendimizi karşılıklı cam kenarına.. Yol boyu kimselerin pek sevmediği ama benim çook sevdiğim Russell Crowe ve Marion Cotillard'ın oynadığı "İyi Bir Yıl" filmini düşünüyorum.. Ben de biz yazı bir "Chateau'da geçirmek istiyorum.. Pencereden yeşiller, bağlar akıyor.. akıyor.. Bordeaux'ya varıyoruz..


İtalyan mutfağını seviyorum; akşamları bu civarda konserlere geldiğimizde konser öncesinde tasasız, keyifli bir yemek yemek istiyorum.. Başında "italyan" sıfatı olan tüm restoranların pahalı olması gerekmediğine inanıyorum. Kıyafetim uyar mı, rezervasyonum var mı, yemekler iyi midir? endişelerini bir yana bırakıp, aklıma estiğinde jokerim olacak "İtalyan" arıyorum!.. Bu kez şanslıyım ki, ilk denemem beni yanıltmıyor ve Petti Rosso'yu "Sevdiğim Şeyler" listeme transfer ediyorum. Cuma akşamüstü hava henüz kararmadan caddeye karşı kurulduğum masasından konser saatine dek kalkmak istemiyorum. Önümde bir kadeh kırmızım, ve kahvem ile hayatın gözümün önünden akışını keyifle izliyorum.. Aslında günlük öğle menüleri de var ama buraya gelmeden önce kocaman bir tatlı yediğim için iştahımı akşama saklıyorum. Akşam oluyor, loş masamızda yemeğimize başlıyoruz. Burrata, Avokadolu Yeşil Salata, Spagetti Bolonez ve Yeşil Mercimekli Köy Tavuğu'nun yanına yarım litre de kırmızı ekliyoruz. Ben yediğim içtiğim herşeyden, servisten, ilgi alakadan, gecenin sonunda ödediğimiz hesaptan ve hatta fondaki müzikten memnunum. Ortaklardan birinin sektörün tanınan DJlerinden biri olması, gelecek günlerde buradaki müzik sesini belli bir saatten sonra yükseltecek gibi hissettiriyor.. Çok yeni yerleri övmekten hep çekinmişimdir. Hem kendim, hem de siz.. daha sonra hayal kırıklığına uğrayalım istemem. Ama burada şimdilik herşey iyi gidecek gibi görünüyor. Ortaklardan bir diğerinin de şef olması içimi biraz daha rahatlatıyor.. Beyoğlu-Galata hattında ocakbaşı ve meyhane haricinde bir alterntif edinmekten mutluyum. Başta da dediğim gibi, özellikle konsere gittiğimiz akşamlarda burada olabilirim.. Tesadüf bu ya, eğer siz de olursanız bir selamlaşalım isterim..


Daha adımını atar atmaz seni sıcacık karşılayan, hemen hayatın içine dahil eden, sarıp sarmalayan şehirlere bayılıyorum. Meğer yıllardır bir türlü tanışamadığımız Madrid de öyleymiş. Başıma bir şey gelmeyecekse itiraf etmeliyim ki Madrid ile tanışmamızın bu kadar gecikmesi hep Barselona'nın suçu!. Oraya o kadar ısınamadım ki Madrid'i o yüzden hep erteledim.. Ama sonunda 3 günlüğüne buradayız işte!.. Aylardan Kasım. Hava 17 derece. parçalı bulutlu. Mevsim Madrid. Barajas Havalimanı'ndan Atocha istasyonuna sarı AeroportExpress Bus ile 5 'ya yaklaşık 40 dakikada varıyoruz. Şehrin farklı bölgelerine metro bağlantıları ya da farklı otobüsler de var ama bize uyan bu. Bu andan itibaren ta ki dönüşte tekrar aynı otobüsü kullanana kadar hiçbir otobüs, metro kullanmadan tüm şehri deli gibi yürüyoruz!. Madrid ara ara hafif yokuşlu ama genelinde yürümesi kolay bir şehir.. Gideceğimiz iki nokta arasında en uzun mesafe 900 mt. olunca hadi ona da yürüyelim, e hadi buna da yürüyelim diye diye "yediklerimizi eritmenin bir yolunu bulduğumuza memnun" tüm seyahati bu şeklide tamamlıyoruz.. Çünkü yemek o kadar başrolde ve karşıkonulmaz ki, bir şekilde kendimizi vicdanen rahatlatmamız lazım! Lazım, çünkü serüven daha valizi odaya bırakmadan lokal bir adreste başlıyor.. El Brillante / Gelmeden önce Madrid mutfağı hakkında araşırmalar yaparken kalamarlı sandviçin çok popüler bir öğle yemeği olduğunu okumuştum. En meşhuru da Atocha istasyonunun karşısındaki El Brillante'deymiş.. O halde hazır önünden geçerken ve saatler öğleye yaklaşmışken hemen deniyoruz. Adı tam olarak "Bocadillo de Calamares" diye geçiyor.. Bu kocaman büfe kılıklı yere girip siparişimizi veriyoruz. Küçük boy biralar -ki genelde bira Madrid genelinde hep böyle küçük olarak servis ediliyor- ve yanında iri kalamar kızartmalı sandviçlerimiz geliyor.. Oldukça lezzetli ama ortam daha lezzetli.. Arka bankoda ayaküstü takılan bir sürü yerli var; genellikle orta yaş üstü.. Bu daha sonra şehirde çok sık görüp seveceğim bir müşteri profili.. Yerler yenen sandviçlerin kağıt peçete ve atıkları ile dolu.. Bu da daha sonra anlayacağım üzere bir Madrid klasiği.. İşte şehir bizi tam bu noktada sarıyor.. Kendimizi lokal hayata bir anda dahil hissediyoruz.. Hiç yabancılık hissi, ne yapacağız nasıl başlayacağız tasası yok.. Madrid bize kendince böyle sıcak bir selam veriyor ve herşey başlıyor.. Madem konuya yemekten girdik; denediğimiz adresleri sırasız, istisnasız şuraya dökeyim diyorum. Ne de olsa jet gibi bir geziye jet gibi notlar yakışır!. Chocolateria San Gines / Churros, ilk görüşte herkese ince uzun tulumba ya da halka tatlısını andırsa da gerçekte oldukça farklı.. Şekersiz olarak kızartılan hamurlar sıcak çikolataya batırılarak yeniyor. Bizim için bir tatlı ama bir İspanyol için günün her saati yenebilecek ve hatta kahvaltıda tüketilebilecek geleneksel bir tat. Bana ortamı ile bizdeki Vefa Bozacısı'nı hatırlatan San Gines bunu 1894'ten beri en güzel yapan, en meşhur yer. İşin güzel yanı 24 saat açık!.. Notlarım arasında Chocolateria Valor adlı başka bir yerin de yerliler arasında tercih edildiği var.. Onu da deniyoruz ama pek beğenmiyoruz, San Gines'e ise 3 gün içinde iki kez uğruyoruz!. Bunun dışında tatlı şeyler kategorisinde iki eski ve ünlü pastanesi var şehrin; 1855'te kurulan El Riojano ve 1894'te kurulan La Mallorquina. İkisi de Sol meydanına çok yakınlar ve her daim kalabalıklar.. Mallorquina'da yine lokaller ayaküstü atıştırırken El Riojano'nun hoş bir iç salonu var.. Kahve bir şekilde bu şehirde çok özel bir şey değil; eski cafeler var ama ön planda olan kahve değil.. Bizi mutlu eden kahveleri, nitelikli kahve sunan 3. nesil dükkanlarda içebiliyoruz ancak.. Toma Cafe ve HanSoCafe şehrin iyi kahvecilerinden.. Toma kendi çekirdeklerini kavurup satıyor; Hanso ise kahvenin yanısıra güzel matcha latte yapıyor.. Bir dönem kapalı kalan ve yakın zamanda yeniden açılan Cafe Commercial ise aslen şehrin en eski kahvesi ama biz ona bir türlü yolumuzu denk düşüremiyoruz. Zaten tahminimce onun da kahvesinden çok ortamı güzel olabilir.. Mercado San Miguel / Madrid'e gidiyorum denince sanırım gelecek ilk önerileriden biri bu kapalı pazar yeri.. Yan yana sıralı tezgahlarda çeşit çeşit tapaslar, içecekler, renkli, cıvıltılı bir kalabalık. Böyle pazarlar şehirdeki yeme içme kültürüne dair çok ipucu verir ve her turist buralarda biraz vakit geçirmeyi sever.. Biz de uğruyoruz ama buraya göre daha sakin olan bir diğer pazar Mercado San Anton'u galiba ben daha çok seviyorum.. Özellikle de teras katını ve ara kattaki La Casa del Bacalao tezgahındaki ekmeküstü atıştırmalıkları.. La Hora de Vermut / Bu bir mekan adı değil; bir Madird ritüeli!. Vermut saati diye bir şey var burada. İnsanlar Vermuteria denen mekanlara uğrayıp minik bir kadeh vermut içip yanında biri iki şey atıştırıyor. Güzel olan vermut içmekten çok bu mekanlarda insanları izlemek, lokallerin arasına karışmak, o dahil olma hissini yaşamak.. Ben bayılıyorum bu vermut saatlerine.. Gitmeden önce bu ritüel için özellikle not aldığım yer operanın karşısındaki Taberna Real. İçerideki bankosunda ayaküstü takılmak çok keyifli.. Birinci kadeh ile zeytin, ikinci ile de peynir ve badem ikram ediyorlar.. Casa Comacho ise önünden geçerken cazibesine kapılıp sonradan popularitesini farkettiğimiz bir başka adres. İçeride vermut fıçıları ve diğer vermutçuların aksine genç bir kalabalık var. Ben iki vermut söylüyorum; adam bankonun arkasından uzun ispanyolca bir cümle kuruyor içinden "casa" ve söylediği şekli ile "tipikal" kelimelerinin seçebiliyorum sadece. Tam "kem.. küm" diyeceğim barda yanımda ama sırtı bana dönük duran bir müşteri hafifçe dönüp "tipikal, tipikal" diyor.. ben de gülerek "ok. si, si.. tipikal" diyorum ve hep beraber bir kez daha tipikal diyor ve gülüşüyoruz. Önce bir küçük tabak yemyeşil zeytin sonra da içinde portakal dilimi olan iki küçük kadeh bırakıyor önümüze.. Arada bir gençlerden biri tuvalete gitmek için bankonun altından iç tarafa geçiyor; arada bir vermutçu dışarı çıkanlara cam bardakla çıkmayın içeri gelin diye bağırıyor.. İspanyolca bilmiyorum ama İtalyanca ile aynı olanlardan bazen biraz yakalıyorum.. Bu ritüel, bu mekanlara gelen insanlar, detaylar, küçük nüanslar öyle keyifli ki.. en çok özleyeceğim şeyin vermut saati olacağını hissediyorum. La Castela / Öğle yemeği için lokaller arasında çok tutulan, aynı zamanda bu yılın Michelin öneri listesinde yer alan La Castela'yı Retiro Park sonrası denemeye karar veriyoruz. Saat tam 13:00. Yemek salonu saat 14:00'te servise başlıyor ama elbette rezervasyonlar dolu!. Neyse ki B planı var. Hemen ön taraftaki ayaküstü kısımda, bankoda bir yer ediniyoruz. Menüden buranın ünlü yemeği kalamarlı, midyeli risotto ve harika pichos tabaklarından ton balıklı olanı seçiyor, yanına da iki "tinto" söylüyoruz. Daha siparişimizi verirken minik bir tabakta iki küçük atıştırmalık ikramımız geliyor.. Yemekler de tamamlanınca harika bir öğle yemeğine kavuşuyoruz.. Yine her zamanki gibi hem yemeğimi yiyor hem de çevredekilerin sipariş verişini, neyi nasıl ne kadar yediğini gözlemliyorum.. Her şey küçük küçük ve hızlı hızlı yeniyor, minik kadehler yuvarlanıyor ve peçeteler yine yere atılıyor.. gülümsüyorum.. La Castela kesinlikle şehirdeki en iyi deneyimlerimizden biri. Casa Salvador / Gelirken sadece iki yere rezervasyon yaptırıp deneyimimizi garantilemiştik.. birisi Casa Salvador. Burası gelmeden önce en merak ettiğim, beni en heyecanlandıran adres.. 1941'den beri hizmet veren Casa Salvador son derece lokal ve özünde yine orta yaş üstü insanların tercih ettiği bir lokanta.. Ama bir şekilde son dönemde şehrin yenilikçi kesimi tarafından da ilgi görüyor.. Turistler de geliyor ama yerliler hala daha ağırlıkta.. Kırmızı beyaz pötikareli örtüler, duvarlarda matador fotografları, beyaz ceketli kibar garsonları ile bir lokantadan çok bir film çekimi için hazırlanmış bir dekor gibi hissettiriyor insana.. Özellikle gitmeye kararlı olduğum yerlerin menüsüne hep bakar, ne yiyeceğime aşağı yukarı karar vermiş şekilde içeri girerim. Burada da masaya oturduğumuzda mutlaka bir iberico jamon, bir -Roma'daki coda alla vacinara'ya benzeyen- öküz kuyruğu yahnisi söyleyeceğimizi biliyorum.. Bunların yanısıra salata ve mekanın bir diğer ünlü yemeği yumurta ile kızartılmış balık sipariş ediyoruz. Pek çok mekanda olduğu gibi burada da bazı tabaklar yarım porsiyon olarak sipariş edilebiliyor.. Rioja, zeytin ve tüm Madrid'de daima muhteşem olan ekmek de geliyor; karşı masamızdaki olgun dörtlü, kıyafetleri, süsleri, İspanyolca sohbetleri ile dekorumuzu tamamlıyor.. Sobrino de Botin / Bu seyahatte mümkün olduğunca şehirdeki en eski ve klasik adreslere yer vermeye çalışıyoruz ama bir tanesi var ki sadece bu şehrin değil, dünyanın en eskisi olduğu konusunda Guinness kaynaklarında yeri var. Sobrino de Botin 1725'te açılmış. Çok eski, çok tipik, birazcık da turistik.. Ama geleneksel menüyü ve geleneksel ruhu korumak için özenliler.. Mekanın içi, duvardaki fayanslar, servisler çok ilgi çekici.. Spesiyal yemekleri fırında bebek domuz ve fırında kuzu.. "cordero asado" denilen kuzu fırından ve sarımsaklı karidesten söylüyoruz. Jamon'u da kavunlusundan seçiyoruz; hafif İtalya'yı andırıyor yine.. Herşey lezzetli ve keyifli. Biraz turistik olsa da güzel bir akşam geçiriyor kişisel gezi tarihimizde bir maddenin yanına daha tik atmış oluyoruz. Casa del Abuelo / Defterime "burada karides ye" diye not etmişim ama buraya gelip denememizde bu notun değil ilk gün önünden geçerken sokağa yayılan kokunun etkisi var daha çok. Hiç not almasam da zaten önünden geçsek buraya girermişiz kesin.. O sırada toktuk ama ertesi gün öğle yemeğini buraya ayırıyoruz. Tatlı bir iç salonu ve girişte daha salaş bir bölümü var. Duvarlarda yine fayanslar falan.. Elbette girişteki salaş masaları tercih ediyoruz. Daha menüye bakarken spesiyalimiz budur diye uyarı geliyor.. O zaman 2 tinto, 2 de sarımsaklı karides söylüyoruz.. Yine o muhteşem ekmekler ile cızır cızır karidesleri patır kütür yiyoruz!. Bu şehirde kötü yemek yok galiba.. Burası da şahane!. La Latina tapasçıları / Calle Cavo de Baja sokağı tapas barların yanyana sıralandığı bir cennet. Ancak saatler 19:00 göstermeden önce kepenkler kalkmıyor.. Daha sonra da gece boyu hepsi hareketli.. Ben en çok Taberna La Concha'yı beğeniyorum ama Casa Lucas ve yakınlardaki Juana La Loca da meşhurlardanmış.. Ortalığın hareketlenmesini Viajero'da biraz atıştırarak bekliyoruz. Bodega de la Ardosa /Havanın kararıp tapas saatinin gelmesini zor bekliyoruz çünkü Bourdain önerisi Ardosa'yı deneyeceğiz. Her tarihi Madrid adresi gibi 1892'de açılmış Ardosa'nın da dış cepsesi nefis. Daha kapısını açar açmaz içerinin uğultusu taşıp doluyor kulaklarımıza.. İçerisi hınca hınç dolu. Zar zor bir gidenin yerine sokulup ayaküstü bir fıçının kenarında iki kişilik açıklık buluyoruz. menüye baksak da çok anlayamıyoruz o karanlık ve kargaşada.. hemen yan masaların siparişlerinden göz kararı birşeyler beğenip garsona "şundan.. bundan.." diye gösteriyoruz.. yanına da bira.. Duvarlar çok güzel, bar tezgahı, herşey çok eski.. En komiği de mekanın diğer yarısına bar tezgahının altından eğilerek geçiliyor. Belki en lezzetli yemek deneyimimiz değil ama en keyifli ve ilginç olanlarından biri.. Aslında yemek değil sadece "tapas safari" yaparken uğramalık.. biz de aslında böyle yaptık sayılır.. Buradan önce Mercado San Anton'daydık, sonrasında da zaten kokteyl bar turuna çıkıyoruz!. 1862 Dry Bar / Cuma akşamının ilerleyen saatleri. 1862'de birer kokteyl deniyoruz. Ardından önce Passenger'a kapıdan bakıp anında kaçıyoruz.. kötü!.. Sonraki durak Kikekeller. Yarı dekorasyon mağazası yarı bar. Baya cool görünüyor ama biz fazla kalmıyoruz. El Palentino ise bu tur esnasında bizi şaşırtan tuhaf bir mekan.. Listemde yok ama kalabalığı merak edip bakıyoruz. Ben diyeyim Kızılkayalar Büfe siz deyin Bambi!. Nedenini çözemediğimiz şekilde salaş ve popüler. O kadar dolu ki sadece camekanların ardından bakabiliyoruz! Adını da buraya gidilsin, tavsiyedir diye yazmıyorum.. Yıllar sonra "ya Madrid'deki o büfe kılıklı barın adı neydi".. diye düşündüğümüzde delirmeyip buradan okuyalım diye!.. Nuevo Cafe Barbieri /1902'de o günlerin meşhurlarından olan şimdilerin yorgunu Cafe Barbieri'yi görmeyi çok istiyorum.. Erken açmasını fırsat bilerek bir sabah kahvaltımızı oraya ayırıyoruz.. Kahve sıradan, churros fena değil ama çikolatası tam bir facia!. Ama neyse ki önümüzde klasik ispanyol kahvaltısı "Pan con tomate" var. O güzel ekmek kızartılıyor, yanına üzerine sürmek için domates sosu ve zeytinyağı geliyor.. Bu en basit, bizim beyaz peynir zeytinimiz gibi bir kahvaltı orada.. Son derece basit ama nasıl bu kadar lezzetli.. Kahvaltısı muhteşem değil ama fon müziği, tüm o eski dekor, köşede gazetesini okuyarak kahvaltısı yapan dekorun parçası adam, en köşede kuytuya sinip birbirine sokulmuş çift yine de burayı film seti gibi yapıp bu sabahı unutulmaz kılıyor.. Yine gitsem yine bi' uğrar, domates/ekmeğimi yerim.. Toma Cafe de pan con tomate'yi biraz daha hoş yorumlayarak sunuyor. Epey erkenci olduğumuz için hep çok erken açılan yerleri tercih ediyoruz.. Birkaç şubesi olan ve güzel hamurişleri yapan La Rollerie de bunlardan biri.. Şimdi yine biri çıkıp La Bicicleta diyecek.. sonra da Cafe Federal? Biz onları baştan eledik! Fotografik kırmızı cepheli Cafe del Real'e Hamingway gelirmiş eskiden.. Tarihi eczane Farmacia Juanse eski fayans cephesi ile hem fotografik bi' köşe hem de şimdilerde sevimli bir cafe.. Geleneksel yemek "Cocido Madrileno'yu en iyi yapanlardan biri olan Lhardy 1839'dan beri hizmet veren kaliteli bir restoran; girişinde ise ayaküstü atıştırıp alışveriş yapmalık mini bir gurme dükkanı var. Calle de las Huertas üzerindeki Casa Alberto'nun tarihi 1827'ye dayanıyor ve tipik yemekleri arasında Madrid usulü işkembe ve öküz kuyruğu var.. Bu arada tüm tarihi mekanların girişinde yerde metal bir plaka var belediye tarafından konulmuş.. O mekanın adı ve ilk açılış tarihi yazıyor.. - Menülerde domuz pastırması "Jamon", her türlü malzeme ile yapılabilen kızartma "Croquetas"lar, İspanyol omleti "Tortilla de Patatas", kalamarlı sandviç, sarımsaklı karides aşina olunması gereken yiyecekler. Okuduğumda tarifiyle bana Kars'ın meşhur yemeği Piti'yi çağrıştıran ve ağırlığı ile tam bir kış yemeği olduğu vurgulanan Cocido Madrilano tadılacaksa ya La Bola'da ya da Lhardy'de denenecek!. - Tüm bunlar fazla geleneksel kaldıysa yerlisinden alınıp bana ulaştırılmış birkaç iyi alternatif de yedek listesinde dursun: La Trainera, Amazonico, Ten Con Ten, Ultramarinas Quintin.. - Su siparişi verirken.. Agua sin gas ve Agua con gas - Kırmızı şaraba lokal ağızda "tinto" deniyor. Aslında tinto boyalı demekmiş.. Dos tintos por favor demek baya eğlenceli oluyor.. En popüler şarap cinsi Rioja.. - Erkenci mekanlar olsa da kahvaltı 10:00 öğle yemeği 14:00 tapas/pinchos 19:00 ve akşam yemeği 21:00'den önce başlamıyor. Ne kadar geç gidilirse o kadar lokal hareket oluyor!. Gün boyu servis veren yerler de bulunuyor ama mevzu lokal takılmaksa bu sınırlara uymak lazım.. - Bahşiş konusunda çok takıntılı değiller ama %5 gibi bir oran ile çok mutlu oluyorlar.. Puerta del Sol, Ağaç ve Ayı heykeli, Plaza Mayor Meydanı, Opera binası Teatro Real, Kraliyet Sarayı Palacio Real, Işıltılı Gran Via caddesi, Puerta de Alcala kapısı, Cibeles, Parco del Retiro ile içindeki Palacio de Cristal zaten Madrid'e gelen her turistin rotasında mutlaka olan yerler; hatta vakit varsa Templo de Debod ve Sabatini Bahçeleri de görülecekler listesinde.. o yüzden bu kısmı hızlı geçiyorum.. Şehir tam bir müzeler cenneti. Daha çok günüm olsun ve daha çoğunu ziyaret edebileyim isterdim.. Kendi ilgi alanlarıma göre Reina Sofia Müzesi, Prado Müzesi, Thyssen Bornemisza, Caxia Forum ve Real Academia de Bellas Artes'i not alıyorum ama zaman ancak Prado Müzesi'nin doya doya gezmeye elveriyor.. Müze gezmek aynı zamanda yeni sanatçılarla tanışmak demek benim için.. Burada da süreli Fortuny sergisi sayesinde bu muhteşem sanatçının işlerini görüyor, bir de Sorello'nun resimlerine bayılıp gelecek Madrid ziyaretinde Sorello Müzesi'ni de ziyaret listeme eklemeye karar veriyorum. Neyse ki bunun yanısıra Retiro Park içindeki Kristal Saray'da Reina Sofia Müzesi bağlantılı bir sergiyi ve Espacio'da Mars konulu bir sergiyi daha hızlıca gezebiliyoruz. Matadero sanat alanına vakit ayıramıyoruz ama eski tütün fabrikası la Tabacalera'daki graffitileri görmeye gidebiliyoruz.. La Tabacalera akşamüstü 18:00'den sonra açılıyor ve atölyeler, gösteri ve etkinliklere de ev sahipliği yapıyor.. Malasana özellikle akşamüstünden itibaren hareketli bir semt.. Dükkanların siesta saati bittikten sonra canlanıyor ve hareket gece de devam ediyor.. Onun için kepenkler açıldıktan itibaren buralarda dolaşıp vitrinlere bakmak hoşuma gidiyor.. Calle Velarde vintage dükkanları ile dolu güzel alışveriş sokaklarından biri.. Cueca, Malasana'nın devamı niteliğinde.. Malasana'nın salaşlığına karşın burada dükkanlar bir tık daha şık, daha özenli.... Calle de Hortaleza, Calle Fernando VI, Calle de Fuencarral, Calle de Agusto Figueroa, Calle de Barquillo, Calle san Lucas dükkanlara baka baka yürünesi sokaklar ama asıl şık ve lüks butikler kesinlikle Salamanca bölgesinde.. Calle Serrrano ve onu kesen sokaklar ışıltılı vitrinler ile dolu.. Cuesta de Moyano Şehrin en sevdiğim köşesi. Yanyana sıralı fotografik kitap tezgahlarında hem nadir bulunan kitaplar hem de 0,20 'dan başlayan fiyatlarla ucuz kitaplar var ve tezgahlar arasında kaybolmak, zaman geçirmek çok keyifli.. Ben buradan tanesi 1 'ya harika Jules Verne kitapları alıyorum ama pek çok kitapta da aklımı bırakıyorum.. El Corte Inglese İspanyollar'ın meşhur çok katlı mağazası.. Gurme bölümü ve terastaki manzaralı yemek katı şehre giden pek çok kişinin ilgi alanında.. Gran Via ve civarı tanıdık markaların iri şubeleri ile dolu ama caddenin en ilgi göreni elbette her şehirde olduğu gibi Primark. Plak almadan bir seyahat tamamlanmıyor bizde.. Bu kez de birkaç adrese uğruyor, kimisini beğenmiyor, El Almacen de Discos, Escridiscos ve Fnac'ten birkaç plak seçiyoruz.. Hermes SilkMix ise plak satılmayan şahane bir plak dükkanı!. Hermes'in geçmişteki ikonik eşarp desenlerini plak kapaklarına basıp içerine de o yıllardan kayıtlar basmışlar.. Resmen bir plak mağazası hem de en muhteşeminden.. Ama almak yok; sadece sergiyi geziyorsunuz.. Ama sergi hatırası bir plak veriyorlar bize, ne şanslıyız!. 25 kasım itibarı ile biteceği için gidenler bunu göremeyecek ama Hermes mağazası Calle de Jose Ortega y Gasset'da.. Yerel markalardan Salvador Bachiller'da aksesuarlar ve fincanlar ile üst kattaki gizli kış bahçesini, Intropia'da bir şapkayı beğeniyorum.. Wanderer'da ise Daniel Chung tasarımı sırt çantalarına bayılıyor, karşı koyamıyorum! Konsept dükkanlar kategorisinde Malasana'da El Moderno ve Amen ile Cueca'da Do Concept Shop güzel örnekler.. Şehrin en güzel çiçekçisi ise Margarita. Casa Postal'da ise eski-severleri mutlu edecek sayısız obje var. 1775'ten bu yana badem içerikli tatlılar üreten Torrons de Vicens, gelirken yanında getirmelik, hediyelik, tadımlık harika tatlıların adresi. Madrid magnet/hediyelik konusunda bence facia. Pabuç kadar magnetler yapmışlar! Onun yerine vermut, rioja şarabı, torron ve şarküteriye yatırım yapmakta fayda var.. Sadece çok memnun kaldığım tesislerin ismini paylaşıyorum. O yüzden sadece bölge olarak verebilirim Calle de Atocha caddesi üzerindeki tesislere bakabilirsiniz; irili ufaklı pek çok tesis var. Oldukça güvenli ve ulaşım açısından sorunsuz. Ana turistik noktalara da yürüyerek varılabiliyor. Madrid'de yılbaşı için hazırlıkları, sokak ışıklandırmaları, ağaçlar vardı. Ancak Plaza Mayor'a kurulan yeni yıl pazarı Almanya, Avurturya, Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerde gördüğüm kadar güzel değildi. Madrid, hiç bir beklenti ile gitmediğim ama müthiş güzel zaman geçirdiğim bir sehir oldu. Gidin ve keşfedin.


Borusan Contemporary bir kez daha önemli bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü, Rudolf Frieling'in yaptığı "West Coast Visions" isimli bu özel sergi, San Francisco Modern Sanat Müzesi Medya Sanatları Koleksiyonu'nun özel parçalarından bir seçki sunuyor. 14 Haziran 2014'te açılacak sergi, Jeremy Blake, Bill Fontana, Doug Hall, Steina ve Bill Viola'nın önemli tarihsel ve çağdaş medya sanatları kurgularını içeriyor. Büyük projeksiyon ve yazılım tabanlı animasyonlardan, devasa televizyon monitörü kümelerine kadar yüksek ve düşük teknolojilerden faydalanarak oluşturulan eserler Borusan Contemporary Perili Köşk'te 16 Kasım 2014 tarihine kadar ziyaret edilebilecek. Girişte kullandığım Jeremy Blake'a ait görselden de anlayacağınız gibi, bu sergiden çok etkilenmem kuvvetle muhtemel.. O zaman ilk fırsatta henüz başlamış olan bu sergiye vakit ayrılacak!..


Bu aralar blogda Kopenhag etiketli yazılar çok popüler!.. Ne oluyor yahu, niye herkes Mayıs' ta gidiyor?.. Posta kutumda bir sürü soru.. Eurovision'a giden de var, yıllık iznini orada geçirecek olan veya kısa kaçamak peşinde olan da.. Kimse hakkımı yemesin, aciliyetli soruların hepsini yanıtladım; blogda da ne güzel yazmışım A'dan Z'ye.. daha ne olsun?.. Tamam anlaşıldı, yetmemiş; biraz daha öneri istiyorsun sevgili takipçi.. En sevdiğim zincir mola adresi: Joe and the Juice. Yüksek tondan müzik şahane sandviçler ve taze meyve suyu. Her şubesi farklı tatta, birkaçına uğra derim.. -En yerel muhabbet, akşamüstü içkisi mekanı, mahalle kahvesi Gavlen.. Paludan Boghandel kitap-kafe mutlaka uğranmalı. Bu çevre tam öğrenci semti, çok hareketli ve iyi mekanlar var.. Cafe Dalle Valle diye çok güzel bir yerde güzel bir akşam yemeği yediğimizi hatırlıyorum mesela.. Norrebro'da plakçı Route66'nın civarında arka sokaklarda çok güzel küçük dükkanlar var. Elmegade, Raunsborggade ve civar sokaklar.. Kopenhag'da iyi bir Fransız restoranına gitmek istersen ki ben hiç istemem rezervasyonunu yaptıracağın yer Le Sommelier olabilir. DOP'tan Danimarka sosisi yensin mutlaka.. Bir de Küçük Deniz Kızı'ndan Amalienborg Sarayı'na doğru yürürken sokak arasında isimsiz cisimsiz önündr uzun kuyruk olan bir sosisçi var.. -Pazar yeri ortamında yeme içmeyi seviyorsan İspanya- İtalya tarzı, Tornhalle'ye bir öğünü ayırmak lazım.. Zoo en sevdiğim bar.. Dj müziği eşliğinde genç ofis insanlarının buluşma yeri.. Victor da çok eğlenceli. Berlin'deki Newton'ı andırıyor biraz.. Çapkını meşhur, dikkat!.. Her ikisinde de yemek de var.. Vega'da iiyi konserler oluyor; bi nevi Babylon, elektronik müzik için adres CulturBox. Tivoli'nin içinde de bira üretitilen şubesi olan Faergekroen Bryghus çok iyi bir taze biraevi, uğranmalı.. Merkezdeki en eski ve popüler kafelerden biri Sommersko. Buraların Cafe de Fleur'ü diyelim ama o kadar eski değil; 1976 doğumlu.. BoBi bar da dumanaltı olmasa çok sevimli bir müdavim barı olacak ama neyse.. Sigara içiyorsan koş!.. Dumanaltı yerlere bayılırım dersen Drop In şahane bir canlı müzik rock bar.. -Munthe + Simonsen, Wood Wood, Illum Bolighus, Hotel Chocolat, sevdiğim dükkanlar ama zaten ana alışveriş caddesinden arka sokaklara yönelince sayısız güzel dükkan çıkıyor insanın karşısına. isim vermek anlamsız, vakit yettiğince hepsine dalıp çıkmak lazım.. House Cafe ayarındaki Madklubben şubelerini ben hiç sevmedim ama belki sen seversin; et yemek için uygun olabilir.. Tok olduğum bir zamanda tesadüfen görüp şeflerin çalışmasını uzun müddet izlediğim Feilberg & Otto'da yemek maalesef bu seferlik olmadı ama gelecek sefer ilk adresim o olacak.. Royal Copenhagen'in fabrika satış mağazasında Georg Jensen'in de seri sonu ürünleri var; evin için bu tarz alışveriş yapmayı düşünüyorsan önce buraya gözat, sonra merkezdeki mağazasına uğra.. -Merkezde Laederstraede'de yine antikacı ve galeriler, güzel kafe ve barlar var.. Nyhavn'dan kalkıp ring yapan küçük "Cafe Ruten" otobüsü nerede görürsen atla, en canlı, en bol kafeli cadde ve ara sokaklardan geçerek istediğin noktada iner yoluna devam edersin.. Vesterbro'da Istedgade, Tullins sokağı vs. bohem bölgeler, buralarda takılmayı da Norrebro kadar sevmiştim.. Gammel Kongevej üzerinde de küçük güzel dükkanlar var.. Nyhavn'ın sonunda kıyıdaki Ulusal Tiyatronun şahane bir kafesi var, basamaklı, minderli filan.. arada biraz oturmak lazım. Black Diamond Kütüphaneyi zaten daha önce yazmıştım; tekrar edeyim de atlanmasın.. Bredgade'de antikacılar ve galeriler var, yürümesi zevkli. Sankt Anne geçidi, mola için kafeler bir de yakınlarda Murdoch's Books & Ale diye çok keyifli bir otel barı var.. Hazır buralarda dolaşırken Marmorkirken'e de uğramalı; çok güzel.. Bu kadar yeter mi? Şimdilik aklıma gelenler bunlar.. başka şeyler hatırlarsam onları da ekleyeceğim söz.. yeter ki sen keyifle gez.. Biraz dağınık yazdım galiba ama bu seferlik idare ediver..


Geçtiğimiz günlerde Bomontiada'da güzel bir sergi başladı. Aslında bu sadece bir sergi değil; birçok kuruluşa da destek anlamında örnek olacak, eğitim ve sanat adına önemli bir sorumluluk projesinin bir parçası. Kısaca; Doğuş Grubu, Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin çalışmalarını sergileyebilmeleri amacıyla onlara kendi mekanlarında sanat alanı tahsis ediyor. Başvuru sonucu sergilenmek üzere seçilen öğrenci eserleri de gruba ait restoran, cafe, showroom, ofis ve AVM gibi alanlarda herkes ile buluşuyor. Projenin duyurusu ile ilgili olarak sergi açılışına davet edildiğimde fikri o kadar çok beğendim ki; bir blog yazısı ile ufak bir destek vermek istedim. Çünkü bu tip desteklerin, güzel fikirlerin artması gerektiğine inanıyorum.. Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerine ve güzel sanatları seven herkese. Sanatı sergilemek için istek sahibi olanlardan, sanatını ifade etmek için ilham sahibi olan gençlere. Bu büyük şehirde, küçük yerlere sıkışan sanatı görünür kılmak için. Eserlerini paylaşmaları için gençleri; ilham almaları, hatta etkilendikleri eseri satın almaları için sanatseverleri cesaretlendiren. Güzel sanatlar güzel yerlerde görünsün diyen. Sergiden yaptığım anlık instagram paylaşımlarında öğrencilerden çok soru geldi; "her üniversiteden öğrencinin işi kabul ediliyor mu?, biz de başvurabilir miyiz?" diye.. Evet, proje tüm üniversitelerin öğrencilerine açık. Çok güzel de bir sitesi var.. www. sanatabiyer. com sitesine girip üye olabilir, başvuruda bulunabilir, eserleri ve sergileme mekanlarının tam listesini görebilirsiniz. Sanat takipçilerine ise Bomontiada'daki serginin bir süre daha devam ettiğini ama Kitchenette, Go Meso, İstinye Park, Le Petit Maison ve daha birçok adreste bu işlere rastlayabileceğinizi hatırlatmak isterim. Projenin gelişmesi ve benzer örneklerinin çoğalması dileği ile..


Şehre vardım. Uçaktan inip otobüse bindim. Yanımda çantam, bir de şehre dair önyargılarım. Savaş geçirmiş bir ülkenin yıkık dökük başkenti burası. Kendimi şartladım, hazırım. Hikayeleri dinleyip o binaları görünce kesinlikle ağlamayacağım.. Otobüs hareket edince radyodan müzik de başlıyor. Çocukluğumdan bildiğim, kulağıma tanıdık melodiler. Annem Makedondur. Lisanını öğretmedi bize, onun için anlamam. Aşina olduğum melodi yetiyor keyiflenmeme. Güneş vuruyor içeri, şehir merkezine doğru yol alıyoruz. Neşeliyim.. ta ki o ilk binayı görene dek. İstersen bir deftere 5000 kere "savaş kötüdür" yaz, belgeseller izle, en vahşi fotoğraflara bak, anlayamazsın. Gerçek başka türlü. Ağır ateş altında kalan binadaki "savaş lekeleri"ni gördüğüm an; o ilk an boğazım düğümleniyor, gözlerim doluyor. İdrak ediyorum ben; bu şehirde, şimdi, -artık- savaşın ne olduğunu biliyorum.. Sen, normal, sıradan hayatını sürdürüken birgün birdenbire kendini savaşın ortasında buluyorsun. Fikrini soran yok. Davet yok. Bir anda. Bu insanlar neden kaybetti biliyor musunuz? Saraybosna'da hemen her evde piyano var. Bu insanlar sanatçı, sporcu, savaşmayı bilmeyen normal insanlar da ondan.. O gün ölmemek sadece, o gün işe giderken trende doğru koltuğa oturmaya bağlıydı. .. Seyahatimden bana kalan, içime işleyen sözler bunlar.. İdrakımın sebebi. Tıpkı o otobüse binip neşelendiğim ve sonra gözyaşlarımı tutamadığım an gibi hep aynı oyunu oynadı bu şehir bana. Her tatlı anın ardından tokat gibi çarptı gerçeği yüzüme. Tamamı graffitilerle kaplı metruk bina görüyorum; huzureviydi; içinde hasta ve yaşlıların yaşamasına aldırmadan ağır bomardımana maruz kaldı diyorlar.. Pazar yerlerine bayılırım, capcanlı bir tanesini görüp heyecanlanıyorum; kanlı pazar baskını burada oldu; alışveriş yapan masum yüzlerce insan öldü diyorlar... Adımlarım geri gidiyor. O pazara hiç girmiyorum, resmini çekmiyorum. Burası böyle; ne görmek istiyorsan o. Çok mu iç kararttım? Sanmıyorum. Çünkü bu anlattıklarım hiç kötü değil. İdrak ettiğim şey sadece savaşın karanlığı değil; aynı zamanda yaşamın güzelliği. Fazladan alınan bir nefesin dayanılmaz hafifliği. Düşünün ki savaş boyunca bile konserlerin durmadığı, müziğin susmadığı bir şehir burası. Biliyor musunuz ki burada insanlar üzüntülü bir etki bırakmak da istemiyorlar kimsenin üzerinde. Savaşı konuşmaktan da o kadar hoşlanmıyorlar. Çok kayıp vermiş, en ağır bedelleri ödemişler. Ama şu an, bu gün var. Yaşam güzel. Çok güzel. Artık güzel yaşamak istiyorlar. Bunu hakediyorlar. Ne instagram'da ne burada.. şehrin eski hafızasından kareler yok, söz. Onlara sözüm.. İyi ki gelmişim bu şehre. Dersler bir yana, keyifliydi. Çok keyifliydi. Saraybosna değil, Sarajevo demeyi seviyorum. Geçmişteki olimpiyatları hatta eski Yugoslavya'yı hatırlatıyor bana Sarajevo demek. Sarajevo'yu geziyor, onu yaşıyorum ben şehirde. "Osmanlı Mirası" hürmetine tavaf edilip "ah, vah edilen Saraybosna'yı değil.. Size de anlatacağım tanıdığım Sarajevo'yu. Sırasıyla. Tüm Saraybosna notları için buraya tık..


Aslında Dzirlo diğer gezilerim ile kıyaslayınca son derece "turistik" bir aktivite olarak kalır. Bunun sebebi mekanı çoktan keşfetmiş halinden pek mutlu turist müdavimler. Evet, hepsi müdavim olmuş, tıpkı benim gibi. Başçarşı'daki Sebil'den yolun karşı tarafına doğru bakınca karşıdaki yokuşun sağında görebilirsiniz Dzirlo'yu. Ortam, dekor, sunum aynen bu yazıya eklediğim fotoğraflardaki gibi. Eksik yok, fazlası var hatta. Sahibi Mr. Huseyin son derece misfirperver, şahane bir "evsahibi". Hemen gelecek yanınıza. Hangi ülkeden geldiğinizi sorup, kibar, sıcak, minik bir sohbet gerçekleştirip siparişinizi alacak. İlk kez gelen ve Bosna'da ilk kez kahve içenlere hiç üşenmeden, sıkılmadan kahve ritülini de keyifle anlatıyorlar bir de.. Menü içecekten yana zengin. Onlarca farklı çay çeşidi, -hepsinin kendine göre farklı sunumu ile boza, ardıç, şerbet gibi yerel tatlar ve kahveler var menüde. Bosna Kahvesi abartısız servis olarak bu şehirde içtiğim en iyi kahve idi. Bunda kahvenin yanında sunulan yerel lezzet "sherbet"in de rolü var tabi. Az şekerli, karanfilli, ferah tadı ile kahvenin yanına çok yakışıyor. Dışarıda oturup Başçarşı'nın karmaşasına uzaktan bakmak da keyifli, içeride sedirde oturup mekanın sevimli detaylarında kaybolmak ya da kendini fotoğraf çekmeye kaptırmak da... Hani insan seyahatteyken sosyal medyaya "bakın, ne güzel bir yerdeyim" hissi ile güzel bir "an" fotoğrafı koymak ister ya, işte onun adresi bu dükkan.! Son zamanlarda İstanbul'da da yaygınlaşan çay dükkanlarına benzer havayı Saraybosna'da yakalamak için verebileceğim adresler bunlar. Ancak ısrarla "Türk Çayı" arayanlara bir uyarım olacak; Türk Çayı genel olarak Balkanlar'da yaygın olmamakla birlikte Başçarşı içinde birkaç kafenin camında "Türk Çayı Bulunur" ibaresi göreceksiniz; tiryaki iseniz ısrarla bu ibareyi arayınız. Afiyet Olsun.