Tunca'sı, Arda'sı, Meriç'i, mis gibi havasıyla yine yeniden tarihi şehir Edirne'deyiz. Şehre girince muhteşem görüntüsüyle Selimiye karşılıyor konukları. Merkezde dolaşırken nereden bakarsak bakalım farklı siluette Selimiye ile karşılaşıyoruz. Bu şehirde geziye tabyalardan başlanır. Bu topraklarda yaşanan savaşın izleri acısıyla, gerçeğiyle önümüzde. Tabyalarda; Şükrü Paşa Anıtı, Balkan Savaşı Müzesi yer alıyor. Müzeler ve anıtlar 26 Mart 1913 Balkan Savaşı şehitlerinin anısına yapılmış. Savaş sırasında yokluk içinde Edirne'yi savunan askerlerin komutanı Şükrü Paşa'nın, Edirne'nin savunma yerlerinden biri olan Kıyık Tabya'da mezarı ve anıtı da yer alıyor. İkinci rotamız Selimiye Cami. Bir dönem Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olan Edirne, Osmanlıdan kalan izleri an ve an gözler önüne seriyor. Bu şehri en çok seven padişahlardan birisi de II. Selim, diğer adıyla Sarı Selim. Şu anda yıkıntılarını görebildiğimiz eski sarayda günlerini geçirirken, edebiyatla ilgiliymiş. Bir gün gördüğü rüyadan etkilenerek, muhteşem camiyi yaptırmaya karar veriyor. Dönemin ünlü mimarı Mimar Sinan'dan da bu konuda yardım istiyor. Yaklaşık 6 yıl gibi uzun bir süreye yayılan caminin bitimine maalesef Sarı Selim'in ömrü yetmiyor. Cami Padişah'ın ölümünden sonra ibadete açılıyor. Mimar Sinan'ın ''Ustalık eserim. '' dediği Selimiye, dört minareli ve üç şerefeli camilerimizden aynı zamanda. Mimar Sinan öyle bir beceriyle inşa ediyor ki, farklı açılardan bakıldığında minareleri bazen 3, bazen 2, bazen 4 olarak da görebiliyorsunuz. Yüzlerce çırak ve kalfanın çalıştığı bu muhteşem eseri altı yılda bitirmekte büyük bir başarı olsa gerek. Kusursuz ince işçiliği, mimari heybetiyle büyüleyici tarihi yapılarımızdan da biri ayrıca. Caminin arkasında bir mezar gözümüze ilişiyor. Mimar Sinan inşaat faaliyetlerini sürdürürken, aynı zamanda çok sevdiği torunundan ayrılmanın üzüntüsünü de yaşıyor. Bir şekilde hasret kaldığı torununu yanına aldırıyor. Bir süre sonra torunu Fatma hastalanıyor ve vefat ediyor. Üzüntüsüne dayanamayan Sinan, torununu caminin arkasına gömdürüyor. Osmanlıda ters lale hüznü ifade eder. Sinan da hüznünü caminin içinde yer alan ters lale ile anlatıyor. Caminin avlusuna çıktığımızda kapalı eyvanlı yapıya sahip olduğunu görüyoruz. Camii beş kattan oluşuyor. Beş olmasının nedeni de İslamiyet'in beş şartını ifade etmesi. II. Selim, caminin çok özel olmasını istiyor. Bu nedenle içerideki sütunun altınla kaplatmak istiyor. Ancak Sinan'ın ileri görüşlülüğü buna müsaade etmiyor! "Düşman saldırısında altının kaçırılacağını" düşünen Sinan, bir şekilde padişahı ikna ederek, sütunu değerli mermer ile döşüyor. Dediği de gerçek oluyor. Balkan savaşlarında caminin düşmanlar tarafından yağmalandığı söyleniyor. ''Edirne'' denilince akla bir Selimiye bir de ciğer geliyor. Kalabalık gruplara kısa sürede hizmet vermeye alışmış esnaf, lezzetli ciğerlerinin yanında acı biber kurusu, salatası ve bu yöreye ait tatlısını da sunuyor. Ciğerin yanında sunulan tatlının ismi de alıştığımızın dışında, Triliçe. Triliçe, hafif sütlü, sünger gibi bir kek ve karamelize edilmiş şekerle süslü bir tatlı. Sadece Edirne'ye has bir lezzet. Karnımız doyunca soluğu çeşitli tatlı ve süs eşyalarının satıldığı Arasta'da alıyoruz. Caminin hemen yanında yer alan çarşı, turistlerin de uğrak yeri adeta. Bademli kurabiyelere hemen saldırıyorum. İtiraf ediyorum en çok bu kurabiyeleri seviyorum. Paket paket alıyorum. Uzun süre kalsa da bayatlamıyor. Kurabiyelerin dışında turistlere yönelik çeşit çeşit ürünler de yer alıyor. Ben sadece kurabiyelerle ilgiliyim. Küçük bir kapalı çarşıyı andıran bu eski yapıda, bademli kurabiyenin yanında peynir helvası da hem gözümü hem de damağımı şenlendiriyor. Biraz tatlılarla ilgiliyim ama gerçekten çekiyor. Tatlılardan uzaklaşınca mis kokulu süs sabunlarını ve bu şehrin sembolü süpürgelerini almadan ayrılmıyoruz. Yöre halkının inancına göre aynalı süpürge hangi eve girerse uğur getirirmiş. Belki bizimkine de getirir!.. Gelmeden önce şehri sel basmış. Sanırım gelmek için nisan uygun bir zaman değil. İlkbaharın başındayız biraz da havalara güvenip çıkınca farklı manzarayla karşılaşıyoruz. Yağışların bol olduğu dönemde Bulgaristan'daki baraj suları Edirne'ye doğru akınca şehrin köprüleri kısa süreli de olsa sular altında kalıyormuş. Bu nedenle Meriç köprüsü sular altında, geçilemiyor. Maalesef geleneksel köprüyü seyredip, çayımızı yudumlayamıyoruz. Çünkü geçiş yasak! Daha önce sıcak havada köprüye karşı çayımı içip manzaranın güzelliğini keyifle seyretmiş bol bol fotoğraf çekmiştim. Bu sefer uğramadan yönümüzü eski saray kalıntılarının bulunduğu bölgeye doğru çeviriyoruz. Edirne, Osmanlı Devleti tarafından alınmadan önce, Bizans İmparatorluğu'na bağlı küçük bir kentmiş. ''Kaleiçi'' denilen bir bölgeden ibaret olan Edirne, Balkanlara ulaşabilmek ve egemenlik kurabilmek için aynı zamanda stratejik öneme de sahipmiş. Murad Hüdavendigar olarak bilinen Osmanlının üçüncü padişahı I. Murat, Edirne'nin askeri önemini kavramış ve 1361 yılında Edirne'yi fethederek, Osmanlının İkinci Başkenti yapmış. Edirne'ye iki saray yapılıyor. Eskisinin pek izine rastlamazken, yeni sarayın Alay Meydanı'nın güneyinde, kalıntıları günümüze kadar ulaşmış. Bugün ayakta Matbah-ı Amire duruyor. Osmanlı saray mutfaklarının genel adı, 'Matbah-ı Amire'ymiş. Enderun ve Harem'de yaşayanlarla, iş için saraya gelen konuklara ve ulufe günlerinde de kapıkule askerlerine bu mutfaklardan yemek verilirmiş. Geleneksel düzene II. Mehmet ya da Fatih döneminde kavuşan Matbah-ı Amire, sarayın en kalabalık kadrolu birimlerinden de biriymiş. Fatih Sultan Mehmet zamanında Cihannüma Kasrı ile Kum Kasrı yaptırılmış. Bugün Tuna Köprüsü'nü geçince Cihannüma Kasrı'na ulaşıyoruz. Fazla yağıştan dolayı köprüyü geçemiyor ve sadece uzaktan bakmakla yetiniyoruz. Osmanlı döneminde tıbbi tedavilerin gerçekleştiği şifahane günümüzde Sağlık Müzesi olarak hizmet veriyor. Her an her yerden çalgıcı çıkabilir. Edirne aynı zamanda eğlencenin de merkezi. Darbukacılar, klarnetçiler, zurnacılar her an her yerden karşınıza çıkabiliyor. E, hazırsanız oynamaya o zaman doğru yerdesiniz! Şehrin belli mekanlarında aynı çalgıcıları görebilirsiniz, gece eğlenceleriyle de meşhur. Sokaklarda macun şekerleri var! Tam çocukluğuma döndüğüm andayım. Hemen renk renk şekerlere hücum ediyorum. Osmanlı'dan kalan gelenek hala sokaklarda devam ediyor ki hemen takip ediyor ve renk renk MACUN şekerini atlamıyorum. Üniversiteli şehri Edirne. Beni en çok Karaağaç'taki üniversite kampüsü etkilemişti. Hele üniversitenin içinde yer alan trenle çok anı fotoğrafım var. Diğer bölgelere göre mimari olarak farklılık gösteren Karaağaç bölgesi, kafelerin tek veya iki katlı binaların yer aldığı alandan oluşuyor. Tabi bu şehirle yolum bir değil bir çok kez kesiştiği için her buluşmada farklı köşeleri keşfediyorum. Sv. Georgi Kilisesi, aynı zamanda Bulgar Kilisesi olarak da biliniyor. Edirne'nin kuzeydoğu bölgesinde "Kıyık" Barutluk Mahallesi'nde yer alıyor. Buraya gelmek için merkezden epeyce yürümek, bir de şehrin kenar mahallerini keşfetmek gerekiyor. Bir zamanlar şehrin bu bölgesinde Bulgar asıllı vatandaşlar yaşarmış. Kilisenin temeli 23 Nisan 1880 yılında atılmış ve aynı yılda yapımı bitmiş. Kilisenin yapımı Sultan II. Hamid'in izni ile zamanın Edirne Valisi Rauf Paşa'nın sayesinde gerçekleşmiş. Bulgar Kilisesi 'nin planı üç gemili psevdobazilik şeklinde olup, Bulgar geç rönesansına özgü plan karakteri taşıyor. 1940 yılına kadar Bulgar vatandaşı olan papazlar kilisede görev yapmış. Daha sonra Bulgar asıllı İstanbullu papazlar görevi sürdürmüşler. Uzun süre restorasyon çalışmalarından dolayı kapalı olan kilise 2004 yılında Bulgar ve Türk yetkililerinin katılımı ile resmi olarak Bulgaristan Cumhuriyeti Başbakanı sayın Simeon Sakskoburggotski'nin katılımı ile ibadet açılmış. ''Haydi bre pehlivan'' nidalarıyla her sene haziran ayı sonu, temmuz ayı başında Kırkpınar'da gerçekleşen yağlı güreşlerde burada yapılıyor. Osmanlı döneminden günümüze uzanan gelenek hala devam ediyor. Kırkpınar'da ''baş''ı kazanan pehlivan, gelecek senenin Kırkpınar güreşlerine kadar ''başpehlivan'' olarak biliniyor. Gelmek için en güzel zaman yaz ayları. Bir güne sığmayan şehirde; gelince muhakkak konaklamalı kalmak gerekiyor. Konaklamak için seçenek çok. Günlük turlarla da gelinebilir ancak şehri dolu dolu yaşamak biraz zor. Selimiye, tabyalar, ciğer, triliçe, kavala kurabiyesi, peynirli tatlı, Meriç, çalgıcı, eğlencesi ve daha sayamadığım nice güzellikleriyle bir şehri daha dolu dolu yaşayarak ayrılıyorum.


Yine günlerden bir gün doğayla kucaklaşıyoruz. Yeni keşif değil, farklı mevsim bu seferki gelişimiz. Sadece Efteni Gölü'nden, Güzeldere Şelalesi'ne doğru adım adım yükselmek niyetindeyiz. Kuş gözlem kulesine vardığımızda, kış güneşinin cılız ışıklarıyla ışıldayan gölün yüzeyinde çığlık çığlığa karınlarını doyurmaya çalışan Sakarmekeler ilk bizi karşılayanlar. Ahşap iskelenin cazibesine kapılan bizler göle doğru yönelirken, sıcak çayını avuçlarının arasına almak isteyenler de masalara yerleşiyor. Daha önce baharın güzelliğini seyrederek kısa süreli yaşadığımız mutluluğu, şimdi kış güneşinin ışıltısı süslüyor. Manzara güzel, içilen çayın keyfiyle yürüyüş hazırlıklarına başlıyoruz. Gölün hemen karşısından, dağın gölgelediği yamaçtan ilk adımlarımızı atmaya başlıyoruz. Yavaş yavaş yükseldikçe tüm yüzeyini kaplayan kurumuş sazlıklarıyla Efteni Gölü giriyor, ilk görüş alanımıza. Sonra güneye, Güzeldere Şelalesi'ne ulaşan vadiye doğru yolumuz dönüyor. Son yağan karın yükseklerde, bize uzak kısımlarındaki kalıntılarına bakarak, yılın bu mevsiminde coşkuyla açan kardelenlerin yanından geçiyoruz. Pembe renkleriyle onlara eşlik eden boncuk boncuk sıklamenlere gülümsemeyi de unutmuyoruz tabi. Hep yukarıya yükseliyoruz, yoruldukça ara sırada soluklanıyoruz. Durmak için bazen küçük bir subaşı oluyor bahanemiz, bazen de eriyen karların coşturduğu küçük mevsimlik bir şelale. Kimi zaman da başımızın üstünde daireler çizen bir şahin oluyor bu nefesin adı. Hepsinde bir güzelliğin peşindeyiz. Yaklaşık 9 km lik yürüyüşün sonunda, bir şarkının mırıltısı gibi şırıl şırıl akan Güzeldere Şelalesi'ne varıyoruz. Yaptığımız ziyaretten sonra tatlı yorgunluğumuzu güneşin son ışıklarına karşı içtiğimiz çaylarla atmaya çalışıyoruz. Dönüş yolundaysa, doğanın kucağında bir günlüğüne çocuk olmanın tadı var aklımızda. Bazen yere uzanıp bir karış karın arasında kaybolmak niyetimiz. Bazen de bir masanın başında sıcak sohbetin içinde olmak. Her ne olursa olsun güzel bir günü daha yol dostlarıyla tamamlıyoruz. Efteni, Düzce sınırları içerisinde tektonik hareketler sonucu oluşmuş bir tatlı su gölü. Efteni Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak korunan alan hemen kenarındaki ahşap gözlem kulesi ve sazlıklara doğru uzanan iskelesiyle ziyaretçilerine yıl boyu hem yaban hayatını hem de doğadaki mevsimsel değişiklikleri gözlemleme imkanı verirken, görsel bir ziyafet de sunuyor. Bu bölgede gezilecek, görülecek yerleri merak ediyorsanız, daha önce yazdığımız yazımızı buradan okuyabilirsiniz. İster araçla, isterseniz bizim gibi adımlayarak bu güzellikleri yaşarsınız. Okuyucuya kısa not: Bugünü yaşatan sevgili arkadaşım Ümit Malkoçoğlu'na buradan çok teşekkür ediyorum. Yaşadığımız duyguyu öyle güzel anlatmıştı ki onun yazısından derleyip, sizlerle paylaştım.


Kendini bulmaksa niyetin ve biraz da huzur doğru adresin Patmos. hangisini tercih edersen et buluşma yerin burası. İlk durak Kalymnos, derin koyun içindeki iskeleye kısa bir süre yanaşıyoruz, yolcular iniyor, yenileri biniyor. Tuzlu camların arkasından limandaki İtalyan yapıları görüyorum. 1912'de geldikleri adalardan II. Dünya savaşı sonrası ayrılan İtalyanlar, kendilerine özgü Art-deco yapılarla tüm on iki adaya damgalarını vurmuşlar ama yüzlerce yıl bu adalardan vergi alan Osmanlı'nın eserleri bir elin parmaklarını geçmiyor. Günümüze kalan Osmanlı eserleri de restorasyon beklentisi içinde zamanla yarışıyor. Gelecek yıl acaba Kalymnos'a yoksa Leros'a mı sefer yapsak? Gezginin ruhu böyle işte, bir seyahat bitmeden ikinci seyahat planları yapılıyor. Avrupa'da en iyi kaya tırmanışı yapılan yerlerden olan Kalymnos kayalarını da sancağımızda görüyoruz. İkinci ada Leros, adanın iki limanı var, yine İtalyan yapılarının kırmızı kubbeleri görülüyor ufukta. Savaş sırasında burada Mussolini denizaltılarını konuşlandırmış. Minik Lipsi iskelesinde de yolcu indirdikten sonra saat 11.00 de Patmos'a ayak basıyoruz. Deniz sakin, lacivert ve bizi bırakan feribot Dodekanissa Seaway limandan ayrılıyor. Biz sola doğru yürüyoruz. Elde bavullar, elimizle koymuş gibi Captain House oteli buluyoruz. Limandan sola dönüp sahile paralel yürüyerek 50 metre uzaklıkta 2 katlı bina. Patmos'un beyaz, küp biçimi geleneksel mimarisinde. Tertemiz, minimal stilde zevkle döşenmiş odaları ve giriş katı bir orta avluya açılıyor. Avluda yüz yıllık bir palmiye ve havuz yorgunluğumuzu almak için bizi bekliyor. Yorgun ama mutluyum, hayallerimdeki bir güzel seyahat daha gerçekleşiyor. Bir saatlik dinlenme ile Skala sokaklarında kayboluyoruz. Hava ılık, etraf da çok kalabalık değil, tam bize göre. Liman karşısına kahveler, hediyelik eşya dükkanları dizilmiş. İdare binasının yanındaki minyatür meydan, kasabanın kalbi sanki iki kahve yükünü almış, cıvıl cıvıl. Bizim evlerde bin bir zahmet ve ihtimamla yetiştirmeye çalıştığımız saksı bitkileri "Benjaminler " burada dev ağaçlar haline gelmiş. Ya "Begoviller" hiç söylemeyeyim, aşık olunacak güzellikte. Adamız küçük, gezilecek ve denize girilecek yerler etrafımızı çevirmiş vaziyette. Aceleye gerek yok, sindire sindire geziyoruz. Erken kalkmak da yok bu tatilde. Kuzeyden güneye 25 km. uzunluğunda ve sadece 3000 kişi yaşıyor, yaklaşık enlem olarak da Didim açıklarındayız. Otelimizde sabah kahvaltısı beklenmeyecek ölçüde zengin. Ana kahvaltıya kurabiye, kekler ara sıra Katerina'nın ayva reçeli de ekleniyor. Sabah "Kalimera"yla selamlaşmak ruhumuzda başka bir tat bırakıyor... Ada küçük ama gidilecek plaj çok. Otel her türlü hizmeti sunuyor, araba kiralamak da buna dahil. Altı günlük kiraladığımız kırmızı Jimny'le ada turuna çıkıyoruz. İlk durağımız Chora. Chora, kutsal bölge... Nedenine gelince; Hıristiyanlık tarihinde İncil'in dört yazarından biri olan ve "Apokalips " bölümünü de yazan, incil yazarı "Hagios İoannes Theologos", bizim Patmos'a damgasını vuran kişi. Roma imparatoru Domitianus inançlarından dolayı İoannes'i bu adaya sürgüne gönderiyor, M. S. 95 de. İki yıl bir mağarada kapalı kalan İoannes, burada bir yarıktan gelen ve tanrının sesi olduğuna inandığı sesler duyup, onları yazıya geçiriyor, işte İncil'de yer alan "Apokalips" bölümü de böylece yazılmış oluyor. Göreceklerimiz arasında bu mağara da var. Mağara Manastır'da yani Chora bölgesinde. Virajlı yoldan yavaşça ilerliyoruz, tepedeki Manastır ve onu beyaz bir taç gibi çevreleyen Chora evlerine gittikçe yaklaşıyoruz. Belirli bir noktadan sonra Chora'ya motorlu taşıt giremiyor. Araçtan inip, daracık eski taş sokaklara dalıyoruz. Manastır'ın girişine doğru döne döne çıkıyoruz. Ana girişin üzerindeki açıklıktan girişe dayanan düşmanların, korsanların üzerine kızgın yağ döküldüğünü okuyoruz. Manastır'a giriş ücretli, içerideki müze de buna dahil. Hıristiyanlık'taki kutsal üçlemeye son derece uygun bir üçlü kemer içine yerleştirilmiş çanlar girişte karşılıyor. Manastır çevresindeki ilk yerleşimler manastırın kuruluşundan hemen elli yıl sonra başlıyor ama bugün yoğun olarak batıda yer alan Chora evleri 1453'de İstanbul'un fethinden sonra bu adaya göç eden kibar ve kültürlü "Konstantinopoliler" tarafından yapılıyor, bu mahalleye "Allotini" deniyor, bu tarihten sonra hemşehrilerimizin yemek, sanat, müzik ve kültürü tüm adayı etkiliyor. Girişteki avlu çakıl taşı mozaiklerle kaplı, tam ortada eskiden şarap, şimdi suyun saklandığı bir sarnıç var. Sarnıcın üzerinde ve duvar kenarlarında kandiller ve halıları görüyoruz. Manastır için çok önemli olan birçok dinsel objenin yanı sıra bizim için önemli olan Osmanlı padişahlarının 6 adet fermanı var. Ticareti, dinsel özgürlüğü koruyan fermanların yanı sıra bir ferman benim ilgimi çekiyor. Bu fermanda Sultan, Subaşı ve Kadı'ya şu emri veriyor: "Andros isimli şahsın evine giren mallarını çalıp, ev ahalisinden birini öldüren saldırgan tez bulunsun ve cezası verilsin!!! ". Manastır'ın ikinci katından manzara müthiş, beyaz kemerler arasından iç avluya bakış da güzel. Çıkışta, Chora'nın beyaz sokaklarında kayboluyoruz. Chora'nın sokaklarında, geçitlerinde, koridorlarında kendimi kaybediyorum... Bir rüya gibi beyazlık, yukarıda gökyüzünün sonsuz mavisi ile sınırlanıyor. Bir de bu güzelim renklere evlerden sarkan begonvillerin dökülüşünü eklersek, soğuk kış günlerinde kurduğum hayallerin tam ortasına düştüm diyeceğim. Geçitler kıvrılıyor, iniyor, çıkıyor, minik meydancıklardaki şık butiklerin etrafından dolaşarak yeni sürprizler hazırlıyor. Bir anda Yel değirmenleri dibinde bitiyoruz. Eski antik patikadan ilerliyoruz; sararmış otlar, kavruk makiler, şapeller, taş evler, yüzme havuzlu beyaz Ege evleri, kayalar... Aracımızı buluyor, hareket ediyoruz, Skala'ya doğru ilerliyoruz. Altı gün boyunca arabamıza kurulup plajları teftiş ediyoruz. İlk durağımız tepedeki Kambos kasabası... Meydan da şirin bir kahve var. Adı Aroma Cafe. Hemen çöküyoruz. Karı-koca işletmesi köy kahvehanesi de diyebiliriz... "Greek kahvesi bugünden sonra her gün burada içilecek!" görev edinmiş gibi tatilimiz bitene kadar her sabah kahve mekanımız burası oluyor. Halk samimi, herkes birbirine selam vermeden geçmiyor. Araç, motor ya da yaya ne olursa olsun, etrafa bakıyorlar tanıdık var mı diye? Hemen durup bir selam çakıp, birkaç hatır gönül ekleyince yola devam ediyorlar. Plajlar çok ve birbirine yakın bir de aracımız olunca Linbos'tan ayrılıp, Vagias Plajına geliyoruz. Burada da hiç kimse yok... "İn-cin top oynuyor." desem kandırmış olmam. Her yer bizim ve özgürüz!!! Biraz acıkınca da tepede bir kafede, Cafe Vagias'ta karnımızı doyuruyoruz. Gün biterken yolda yeni keşifler yaparak otele ilerliyoruz. Akşam otelin yanından bir müzik sesi yayılıyor etrafa, birkaç kişiden oluşan kalabalık müzik ve bir de havaya kaldırılan kadehte uzolar.. Gecenin sessizliğinde müzik sesini bozmadan yürüyorken birisi sesleniyor, ne dediğini anlamasak da el hareketiyle anlatmaya çalışıyor; "Gelin içeri". Bizi de eğlencenin bir parçası olmaya davet ediyor, hemen kabul edip, ilişiyoruz sandalyelere... Ortada bir delikanlı lavta çalıyor, bizim uda benziyor, dinleyenlerde şarkılarla eşlik ediyor. Aman aman istesek olmaz böyle bir ortam, yarım saatin sonunda yan masadan gelen bir bey kendini tanıtıyor. Yarım yamalak öğrendiği Türkçesiyle; "Yaşamak ne güzel şey" diyerek tekrarlayıp bizi kucaklıyor. Dostane sahneler gecemizi ve gündüzlerimizi farklı anlamlandırıyor. Ada küçük, her yerde karşılaşıyoruz ve adanın sakini gibi her yerde selamlaşıyoruz. O plaj senin bu yollar bizim derken altı günü bitiriyoruz. Patmos'dan ayrılma günü gelip çatıyor. Dodekanissos Seaway ın katamaranı yanaşıyor limana. Bekleyen kadar inenler de var. iki katlı feribota yerleşiyoruz, bavullar yine iniş yerlerine göre istifleniyor.


Ödemiş'ten Bozdag'ın eteklerine doğru yükseliyoruz. Yol bizi Birgi'ye götürüyor. Bozdag'ın eteklerine kurulu asırlık ağaçların arasında kalmış bir mücevher olarak nitelendirdiğimiz Birgi, İzmir'in Ödemiş İlçesine bağlı küçük bir belde. İzmir'e 120km, Ödemiş'e de 9 km uzaklıkta yer alıyor. Günün her saati Ödemiş, Birgi arasında gidip gelen minibüslerle de kolayca ulaşımı sağlanıyor. Bugün gözlerden uzak sakin bir yaşam sürdüren beldenin geçmişi M. Ö 700 yılına kadar uzanıyor. Adı antik dönemde türlü mitolojik hikayelere karışan Bozdag'ın eteklerine yayılan, ününü de Homeros'un İlyada Destan'ında bahsettiği Asya Çayırlar'ından alan Birgi, Frig, Lidya, Pers, Bergama krallıkları, Roma ve Bizans İmparatorluğu ve Aydınoğlu Beyliği'nin hakimiyetine girmiş. Aydınoğulları'nın ikinci beyi Gazi Umur Bey'in de Birgi üzerinde büyük etkileri olmuş. 1426 yılından sonra Osmanlı egemenliğine giren Birgi, adını kale ve sur anlamına gelen "Pyrgion" kelimesinden almış. Şehrin antik dönemdeki adı Dioshieron, yani Zeus'un kutsal yeri, Ortaçağ'da ise Hristiyanlar tarafından kutsal kabul edilerek Christopolis olarak anılmış, yani ''İsa'nın Şehri'' olmuş. Türkler'in himayesine geçince de Aydınoğlu Mehmet Bey, 1308 yılında kurduğu Aydınoğlu Beyliği'nin adını Birgi olarak değiştirerek burayı da başkent ilan etmiş. Eski mimarisini koruyan taş evleri, taşlı yolları, şirin meydanları, Aydınoğlu Mehmet Bey Camii, İmam-ı Birgi Medresesi, Gazi Umur Bey Anıtı ve Sultan Şah Türbesi gezilecek yerlerden. Küçük bir yerleşim olduğundan her yere yürüyerek rahatlıkla ulaşabiliyorsunuz. Aracımızdan inince taşlı yolda yürüyoruz. Mimarisini koruyan ender yerlerden birisi, Ege'nin Köyleri'ne yaptığımız gezimizde en çok görmek istediğim yer de burasıydı. Listenin başında Osmanlı döneminden kalan yapıların içinde en çarpıcısı olanı Çakırağa Konağı var. Konak 1761 yılında yörenin toprak sahiplerinden ve deri tüccarı Şerif Ali Ağa tarafından yaptırılmış. Dantel gibi özenle işlenmiş görünümüyle 3 katlı ve 14 odalı konak, 1975 yılına kadar ev olarak kullanılmış. Şimdi ise ziyaretçilerin uğrak yeri haline gelen konağın her katında karşılıklı iki tane köşk odası bulunuyor. Zemin katı geleneksel tarzda taş örme, diğer katlar tamamen ahşaptan yapılmış. Bu görünümüyle oldukça etkileyici bir konak. Bu yapıda en çok dikkatimizi çeken Şerif Ali Ağa'nın İzmirli ve İstanbullu olan eşleri için yaptırmış olduğu karşılıklı odaları. Bu odaları özel kılan şey de, dönemin ulaşım şartları zor olduğu için eşlerinin memleket özlemi çekmemeleri için odaların duvarlarına İstanbul ve İzmir manzarası yaptırmış olması. Ayrıca konağın tavanlarında Ege Bölgesi'nde yetişen sebze ve meyvelerin tasvirleri de unutulmamış. Bence köyün en etkileyicisi yapısı bu konak, kesinlikle görmelisiniz. Konaktan çıkınca Aydınoğlu Mehmet Bey Camii'ne doğru ilerliyoruz. Caminin önünde yerelin el emeği göz nuru ürünlerinin sergilediği tezgahların önünde biraz sohbet birazda köyün lezzetlerinden birer birer tadıyoruz. Özellikle karadut şerbeti müthiş bir lezzet. Bu sıcak havada buz parçalarının üstüne dökülen şerbetin serinliği bir süre bizi rahatlatıyor. Köyde yetişen otlar, el emeği ürünler de ayrı bir güzellikte. 1300'lerden beri hala ayakta olan camiye doğru ilerliyoruz. Aydınoğlu Mehmet Bey Camii, Ege'nin en eski camilerinden hatta Ulu Camii olarak da biliniyor. Cami 1312 yılında Aydınoğlu Mehmet Bey tarafından yaptırılmış. Çinilerle kaplı minaresi ve köyün en canlı meydanında bulunmasından dolayı ziyaretçilerin ilk uğrak yeri burası oluyor. Caminin hemen yanında yer alan Aydınoğulları Türbesi altıgen şeklinde yapılmış. Mehmet Bey'in 1334 yılında ölümünün ardından yaptırılan türbede kendisi, oğulları Gazi Umur Bey, İsa Bey ve Bahadır Bey'in tabutları bulunuyor. Mehmet Bey'in vefatından sonra devletin başına oğlu Gazi Umur Bey geçmiş. Büyük kahramanlarıyla tarihe adını yazdırmış. Umur Bey İzmir'de ilk Türk donanmasını kurmuş ve katıldığı deniz savaşlarında Haçlı, Venedik ve Ceneviz donanmalarına karşıda oldukça büyük zaferler elde etmiş. İzmir'de Haçlılara karşı verdiği bir savaşta okla vurularak şehit edilen Gazi Umur Bey'in aynı meydanda heykeli de bulunuyor. Yine aynı meydanda yer alan Sultan Şah Türbesi Aydınoğlu Mehmet Bey tarafından, kız kardeşi Hanzade Hatun'un ölümü üzerine 1310 yılında yaptırılmış. Hanzade Hatun zamanında Sultan Şah olarak anıldığı için aslında bu türbeye de ismi verilmiş. Caminin hemen arkasında yer alan Derviş Ağa Medresesi'ne doğru ilerliyoruz. Medrese, Derviş Ağa tarafından 1657 yılında yaptırılmış. Darülhadis, Çukur Medrese olarak da bilinen yapı, L planlı olup, medrese hücrelerinden beşi batı kanadında ikisi de güney kanadında bulunuyor. Ayrıca medresenin güneybatı köşesinde de dershaneye yer verilmiş. Kesme Kayrak taşı, mermer, tuğla ve moloz taştan yapılan medrese hücrelerinin üzerleri küçük kubbelerle, dershanenin üzeri de merkezi bir kubbe ile örtülmüş. Hücrelerin günümüze gelen kalıntılarından anlaşıldığına göre içlerinde niş ve ocaklar bulunduğu, avluya ve dışa birer pencere ile açılmış. Grup arkadaşlarımla avlusunda toplanıyoruz. Hepimiz heyecanlıyız. Yöreye özel Efe oyununu öğrenip hepimiz oynuyoruz. Bizim için oldukça değişik ve güzel bir deneyim oluyor.


Sabahın ilk ışıklarıyla gözlerimi açıyorum. Otobüsümüz virajlı yolda yükseliyor. Önce göl sonra yazlıkçıların ve ardından köy havasıyla birbirine yakın bahçeli, iki katlı evler görünüyor. Yazlıkçılarla, yerelin arasında sanki bir sınır varmış gibi bir hava yayılıyor etrafa. Yazın sıcağından en iyi kaçış yeri burası olsa gerek. Yerlisi bilindik, Egeli. Yerleşimden çok beni gölün güzelliği çekiyor. Üzerimdeki mahmurluğu atmak için gölün etrafını turlamaya başlıyorum. Güneş yeni doğmaya yüz tutarken, göldeki yansıma tam fotoğraflık zamanı işaret ediyor. Yürürken boş durmuyorum tabi, ara sıra denklanşöre basarak ilerliyorum. Gölün kıyısında yükselen tesis ve hemen onun bitişiğinde yarım inşaat devam ediyor. Gerek var mıydı, kıyısında betonlaşmaya? Onun dışında her şey çok güzel. Derme çatma çay bahçesinin önünden geçerek kamp alanına ilerliyorum. İki farklı kamp alanı etrafında çevrili çitlerden anlaşılıyor. Çadırlar, birkaç masa ve ahşaptan kondurulmuş kulübeyle gelenlere hizmet veriliyor. Gölün yarısına kadar yürüyorum. Bundan sonra gözüm almıyor, açlık her şeyin önüne geçiyor. Geldiğim yoldan köyün içine doğru süzülüyorum. Gölcük'teyim. Türkiye'nin aynı isimle anılan üç yerinden birindeyim. Burası İzmir'in Ödemiş ilçesine bağlı Gölcük Gölü'nün kıyısına kurulu şirin bir köy. (Gölcük Gölü, alüvyal set gölüymüş. Göl alanı 1 km , en derin yeri 7 metreymiş. Köyün içinde yeni yeni hareketlilik başlıyor. Gölün kıyısındaki çay bahçesine ilişiyorum. Tek erkenci biz değiliz. Bizim gelişimizle birlikte hareketlilikte artıyor. Tavşan kanı çayla kendime geliyorum. Hemen yolumun üstündeki katmerciye uğruyorum. Burada kahvaltı katmerle yapılırmış. Etrafa yayılan kokuyla ne kadar lezzetli olduğu anlaşılıyor. Karın doyunca biraz daha ilerliyorum. Bu sefer fırından yeni çıkmış mis gibi gevreklerin büyüsüne kapılıyorum. Bir tane tadımlık alıyorum. Tekrar çay bahçesine gelerek çayımı içerken, yan masadaki amcalarla sohbet ediyorum. Meğerse pandemiden önce geleni gideni çokmuş köyün. ''Ödemiş yakın mı?'', diye soruyorum. İki yol varmış. Biri 12 km, diğeri 30 km uzunluğunda, '' biz 12 'likten düz aşağıya kaptırıyoruz.'' diyor, kahveci. Yollar güzel asfaltlı, yalnız çok virajlı. Sıcak havalar yormaz ama kışın biraz çetin geçtiği belli. Biraz köyün ara sokaklarında dolaşıyorum. Birkaç fotoğraf çekiyor, gördüklerime selam vererek ilerliyorum.


Bu sefer virajlı yoldan aşağıya doğru iniyoruz. Sağ tarafa baktığımda düzlüğe serili önce ovası ardından Ödemiş görülüyor. Düzlüğe yaklaştığımızda Birgi yol ayrımı görünse de, sapmadan Ödemiş'e ilerliyoruz. Birgi'ye daha sonra geleceğiz. Pek çok doğal ve tarihi güzelliği çevresinde barındıran şirin Ödemiş, İzmir'e de 112 km uzaklıkta bulunuyor. Her ne kadar ismini birbirimize sorduğumuz ilginç bilmecelerde;'' Türkiye'nin borçsuz ilçesi neresi?'' diye ansak da, adını nereden aldığına değinmeden geçmeyeceğim. Ödemiş, kimilerine göre Yunanca mutluluk anlamına gelen ''Eudaimos'' kelimesinden veya bir tanrıçanın adı olan ''Adamis''ten, kimilerine göre de yöreye yerleşen Teke Türkmenlerine bağlı Ötemiş Oymağından aldığı söyleniyor. İsmi nereden geldiği bilinmez ama eski dokusunu koruyan ender yerlerden biri olduğunu biliyoruz. Ödemiş Müzesi, İbrahim Hakkı Ayaz Kent Müzesi, Bedia Akartürk Sanat Müzesi, Ödemiş Kent Arşivi Müzesi, Tarihi Arasta Çarşısı ilk sırada yer alıyor. İlçeden biraz uzaklaşırsak etrafını saran güzellikleri de görmeden dönmemeliyiz. Çevresinde Gölcük Gölü, Birgi, Bozdağ görülecek yerlerin başında geliyor. Müze kapalı olduğundan yönümüzü Ödemiş Kent Arşivi ve Müzesi'ne çeviriyor, önceliği buraya vererek, ilçenin dar sokaklarında ilerliyoruz. 25 Şubat 2012'de ziyarete açılmış. İçerideki objelerin geneli bağış, satın alma ile bir araya toplanmış olarak sergileniyor. Müze, Yıldız Oteli ve Keçecizade Hanı'nın birleşimiyle oluşturulmuş. Yıldız Oteli'nin alt ve üst katından 14 oda, 4 koridor ile Keçecizade Hanı'nın alt katında 1 oda ve 155 metre karelik sergi salonundan oluşuyor. Müze, 3 Eylül Mahallesi İstasyon Caddesi'nde İbrahim Hakkı Ayvaz'ın uzunca bir süre ailesiyle yaşadığı evde yer alıyor. İbrahim Hakkı Ayvaz'ın ailesine ait eşyaların sergilendiği odanın dışında geriye kalan bölümde ilçenin yetiştirdiği ses sanatçısı Bedia Akartürk'e ait eserler sergileniyor. Bedia Akartürk'ün hiç yaşamadığı bu evde eserlerinin sergilenmesi biraz şaşırtabilir ancak ilçenin gururu olan Türk halk müziğinin güçlü seslerinden Ödemişli sanatçının aldığı ödüller, plaketler, LP'leri, kasetleri, kendisiyle ilgili gazete yazıları, sanatçının arkadaşları ile birlikte fotoğrafları, aile resimleri, sahne kıyafetleri, bulunduğu her bölgeden bebekleri, kısaca sanatçıya dair özel eşyalar sergileniyor. . Pazar, cumartesi günü kuruluyor. Türkiye'nin en büyük açık alan pazarı olarak biliniyor. 110 yıllık geçmişe sahip pazarda 850 esnaf tezgahında her çeşit yöresel ürünler, köy ekmeği, çeşitli otlar, peynirler, yoğurt, reçeller görebilirsiniz. Anadolu il, ilçelerin en güzel ve en hareketli yerleri arasta Çarşısı. Arasta, bir eksen üzerinde sağlı sollu dizilmiş dükkanlardan oluşan Osmanlı çarşı yapısına deniliyor. Tarihi Ödemiş Arasta Çarşısının geçmişi 1800'lü yıllara kadar uzanıyor. Osmanlı döneminden geriye kalan açık arasta türünün ender örneklerinden birisiymiş. Çarşıyı biraz dolaştığımızda günümüzde yok olmaya yüz tutmuş el zanaatlarından, iğneden ipliğe her şeyi burada bulmak mümkün. Semerci, keçeci, kalaycı, tenekeci, sepetçi, nalıncı, sandalyeciler çarşıda yer alan zanaatkarların başında geliyor ve hala zamana karşı direniyorlar. Ödemiş denilince akla bir de kebap geliyor. Hele bir de Hurşit Ustasında yemişseniz tadına doyamıyorsunuz. Yalnız en geç saat 15.00'e kadar gelmeniz gerekiyor, gecikirseniz yemeyi unutun! Ödemiş Kebabının yanında tereyağ, kırmızı biber, domates ve sumaklı soğan salatası ile sıcak ekmek yer alıyor. Madem karnınız doydu, biraz zamanınız varsa ilçeden ayrılmadan önce mahalle aralarında dolaşmanızı şiddetle tavsiye ediyorum. Eskiye dair mahalle kültürü, zamana direnen yapıların arasında dolaşmak tarihe bir yolculuk yapmış gibi olacaksınız. Biz bunların hepsini yaşayarak bir başka güzelliğe Birgi'ye doğru ilerliyoruz.


Seferihisar'ı malum hepimiz duymuşuzdur. Türkiye'nin "Citta Slow"u yani sakin şehri ünvanına sahip olan ilk yeri. Sığacık'ta, Seferihisar'ın sahil mahallesi olarak biliniyor. Soluğu ilk yan yana dizili el yapımı süs eşyaları ve takıların tezgahların da alıyorum. Biraz dolaştıktan sonra hemen yanı başında yer alan kaleye doğru yöneliyorum. Sığacık Kalesi, limanın hemen yanında yer alıyor. Selçuklular döneminde yapıldığı tahmin ediliyor. Peş peşe yaşanan depremler sonucunda hasara uğramış ve daha sonra Aydınoğulları ve Osmanlı Döneminde birçok kez elden geçerek şimdi geriye kalan haliyle tarihteki yerini almış. Osmanlı döneminde Kaptan-ı Derya Piri Reis'in önerisiyle Rodos Seferi'ne hazırlanan Kanuni Sultan Süleyman'ın emri üzerine donanma komutanı Parlak Mustafa Paşa tarafından 1521-1522 yılları arasında hemen yakınlarda yer alan Teos Antik Şehri harabelerinden taşınan taşlarla yeniden inşa edilip deniz üssü olarak kullanılmış. Zaten Sığacık'ta kalenin içine kurulduğu için içerisini görmüş oluyoruz. Kalenin diğer tarafında da marina var. Dışarıdan kıyı boyunca ilerlediğimizde yan yana dizili masalarla balık lokantaları yer alırken, ara sokaklardan içeriye doğru süzülüyorum. Burası her ne kadar sakin şehir ünvanını alsa da kalabalık halleri hafta sonundan mı, yoksa hep böyle mi, bilemedim ama bir Alaçatı olma yolunda ilerlemez inşallah. Dar sokaklarında, kalabalığın arasında kafelerin, gözlemecilerin, bir soluklanma molası verilecek güzel birkaç mekanın olduğunu görüyorum. Evlerde, kapı, çerçeve, çiçeklerle süslenmiş. Ne güzel bir yere geldim, seviniyorum. Biraz daha dolaşıyorum, ara sokaklara sapıyorum. Buralar daha sakin kalabalıktan uzakta. Kapı, çerçeve, çiçek ne varsa fotoğrafını çekiyorum. Yorgunluğumu atmak için girişte ev yapımı tatlıların dizildiği bir kapıdan içeriye giriyorum. Geniş bir avluya açılıyor. Etrafta birçok masa, kıyıda gözleme yapan telaşlı kadınlar yer alıyor. Her ne kadar gözlemeler güzel görünse de benim aklım girişteki tatlılarda. Birkaç çeşidi bir arada söylüyorum, bir de yanında demli çayla..


Bu sefer geçmişe doğru yol alıyoruz. Antik kente, Teos'a doğru ilerliyoruz. Sığacık'tan sonraki durağımız burası. Teos Antik Kenti, uluslararası arkeoloji literatüründe çokça geçen, ülkemizde bir Efes kadar tanınmayan ancak hakkında ulusal ve uluslararası yayın bulunan sayılı antik kentlerden birisi. Sığacık'a yürüme mesafesinde deniz kenarında bulunan Teos Antik Kenti bundan 3 bin yıl öncesine kadar Kuzey İonya'nın başkenti konumundaymış. Kurucusu da Dioysos'un oğlu Athames olarak biliniyor. Yazılı kaynaklara göre Teos, antik dönemde hem mimari hem de ticari olarak önemli bir yer aynı zamanda tarihe ilk kez Sanatçılar Birliği'nin kurulduğu bir kent olarak da taşınıyor. Uzun yıllar Teos, bir sanat kenti olarak kalırken, antik dönemin önemli filozof, sanatçıları, şairleri, Anakreon, Antimakhos, Epikuros, Nausiphanes, Apellikon ve tarihçi Hekataios burada yani Teos'ta yaşadığı söyleniyor. Antik bir liman kenti olan Teos, Ionia Bölgesi'nin 12 kentinden biriymiş. Her ne kadar kent desek de o dönemde kentler aynı zamanda bir devlet, Teos'da bir kent devletiymiş. Teos'ta yapılan araştırmalara göre ilk yerleşim MÖ 1000 yılında başlamış. Teos kentinin MÖ 6. yüzyıldaki ticari ilişkileri, Eski Mısır'a kadar uzanıyor. Teos'da diğer tüm Anadolu kentleri gibi MÖ 545 yılından sonra Pers komutanı Harpagos'un eline geçmiş. Birçok Teoslu MÖ 543 yılında kenti terk etmiş, Trakya Bölgesi'ndeki Abdera kentini ve MÖ 544 civarında Kırım Yarımadası'ndaki Phanagoria kentini kurmuşlar. Bununla beraber zamanla birçok kolonist, Teos'a geri dönmüş. Böylece kentin refah seviyesi gittikçe artmaya başlamış. Bir liman kenti olan Teos'un güneyinde büyük, kuzeyinde de küçük olmak üzere iki limanı bulunuyormuş. Burada en önemli ve en ünlü eser Dionysos Tapınağı. Teos'un araştırma tarihi boyunca en çok önem verilen yapısı bu tapınak olmuş. 1862 den beri belli aralıklarla günümüze kadar yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen sonuçlara göre tapınak, Ion düzeninde üç bölümden oluşuyor. Dionysos Tapınağı, kısa kenarlarında 6, uzun kenarlarında 11 sütun bulunan peripteral bir tapınak. Tapınak içerisinde ele geçen birçok mimari blok ve tapınağa ait figürlü friz blokları, stilistik olarak Hellenistik döneme sürüklerken, tapınağın doğusunda gün yüzüne çıkarılan ve Kutsal Alana ana girişi sağlayan kapının üzerindeki yazıta göre, İmparator Augustus Dönemi'ne tarihleniyor. Antik kent, yukarıda da söylediğimiz gibi Dionysos kültünün kent ve çevresindeki önemi nedeniyle MÖ 3. yüzyılda şair, müzisyen, tiyatrocu ve şarkıcılardan oluşan Dionysos Sanatçılar Birliği kurulmuş. Bir süre sonra kentte huzursuzluk kaynağı olarak görülen bu topluluk önce Ephesos'a, ardından Myonnessos'a, son olarak da Lebedos'a gönderilmiş. Teos, bu yönüyle tarihe ilk kez Sanatçılar Birliği'nin kurulduğu kent olarak geçmiş. Şairler Anakreon, Antimakhos, Epikuros, Nausiphanes, Apellikon ve tarihçi Hekataios Teos'ta yaşamış antik çağın önemli filozof ve sanatçıları olarak tanınıyor. Ayrıca 2016 yılında ekim ayında Teos Antik Kenti'nde yapılan kazı çalışmalarında, kira sözleşmesi niteliği taşıyan 2 bin 200 yıllık yazıt bulunmuş. Teos aynı zamanda yaşayan bir park. Antik kenti, anıtsal nitelikli zeytin ağaçları, narlar, incirler eşliğinde geziyorsunuz.


Ege'nin köyleri dediğimize bakmayın gezdiğimiz yerlerin kimisi ilçe, kimisi belde, kimisi gerçekten köy... Rotamızı görülmesi gereken yerler şeklinde dizince araya da ilçe ve beldeler de karıştı. Üç günlük gezimizde ilk günümüzün son durağı Tire'ydi. Yerleşim tarzıyla Ödemiş'in kardeşi sayabileceğimiz, hem mimari olsun, hem de kültürel değerlerini koruyan şirin bir yer. Ödemiş'in hemen yanı başında, İzmir'e de 80km uzaklıkta yer alan Tire, eski sokakları, sıcak kanlı, samimi insanı ve eşsiz lezzetleriyle gerçekten bambaşka güzellikte. Güme Dağları'na kadar uzanan, dar sokakları, asırlık ağaçları ve renk renk evleriyle buralara gelmişken görülmeye değer yerler arasına yazıverin. Tire'ye, Bizans tarihçisi Pachmeres "Keşişler Yöresi", Evliya Çelebi "Şehr-i Muazzama", Katip Çelebi ise "Eski Taht Şehri" demiş. Tire Müzesi ilk sırayı alıyor. Ancak pandemi döneminde kapalı olunca sadece uzaktan bakmakla yetiniyoruz. Zengin bir tarihe sahip olan ilçenin müzesini her ne kadar gezemesek de biraz bahsetmeden geçmeyelim. Tire Müzesi; Alay Parkı'nın hemen yanında tek katlı bir binada iki bölümden oluşuyor. Arkeoloji bölümünde, M. Ö. 3500 ile M. S. 1100 yıllarına ait heykeller, mezar stelleri, lahitler, cam eserler, kandiller, sikkeler, bronz yağ kandilleri ve gümüş sikkeler sergilenirken, Etnografya salonunda ise tamamen yöresel kültürel değerler, yazı takımları, erkek ve kadın ceketleri, karyola örtüleri, çeyiz sandıkları, nalınlar, hamam tasları, gümüş kadın ziynet eşyaları, Avrupa kökenli olup Osmanlı Dönemi'nde kullanılan seramikler, savaş aletleri, Çanakkale seramikleri, tablolar, halılar, kilimler ve vitray pencereler sergileniyor. Tire, tarihi dar sokaklarının güzelliği kadar hanları ve zanaatçılar çarşısında eski zanaatların hala dededen toruna devam ettiği ilçede özellikle Keçecilik pek meşhur. Keçecilik, sanatını hala devam ettirenlerden birisi de Arif Cön. Kendisi, ilkokuldan beri dedesinin ve babasının yanında keçe ile içi içe büyümüş. Bu mesleğin üçüncü kuşak temsilcisiymiş. Karadeniz Teknik Üniversitesi İşletme mezunu olan Arif Cön, dede mesleği bu işi yaz tatillerinde, hafta sonlarında, okulundan arta kalan zamanlarında babasına yardım ederek öğrenmiş. Keçe yapımında kendi dilini oluşturarak, geleneksel motiflerin dışında modern kullanım alanlarına hitap edecek biçimde keçeyi tekrardan yorumlamış. Ortaya çok güzel işler çıkarmış. Bu zanaatı yurdumuzda layığıyla yapanların başında geliyor. Bizlere, dededen miras kalan bu mesleğin inceliklerini anlattıktan sonra uygulamalı olarak kısa bir de çalışma yapıyor. Kendisine miras kalan dükkanda çalışanlarıyla bizleri koruk şerbeti ve kahveyle ağırlıyor. Değişik fiyatlarda, değişik modellerde keçelerden yapılmış fular, şallar, çantalar ve birçok çeşit ürünlerden almadan dönmüyoruz. Çarşı boyunca ilerlediğimizde yine yöreye has bir başka zanaatta nalıncılık. Yıllarını bu işe gönül vermiş amca dikkatimizi çekiyor. Ona doğru yönelince bize küçük bir zanaat gösterisi yapıyor. El emeği göz nuru nallınlar dizilmiş vitrine. İlgiyle izliyoruz. Ardımızda ustaları bırakarak çarşıdan çıkıyoruz. Tire denilince bir de akla köfte geliyor. Burası tam bir lezzet köşesi. Hele birde yörenin zeytinyağıyla müthiş bir lezzet oluyor.


Ege'nin köylerini gezmeye devam ediyoruz... Bu sefer daha önce hiç alışık olmadığımız bir köye geliyoruz, Bademler'e. Biz yeni tanısak da meğerse Bademler pek bilindik pek meşhurmuş. ''Susuz Yaz'' filmini herkes hatırlar mı, bilmem ama çocukluğumuzun başyapıtlarından birisidir. Necati Cumalı'nın 1962 yılında yazdığı aynı isimli hikayesinden yola çıkarak 1963 yılında filme dönüştürülen ve Metin Erksan'ın çektiği bu filmle Türk sinema tarihinin başyapıtları arasına giren ''Susuz Yaz '' meğerse Bademler'de çekilmiş. Köyün tanınmasında en büyük etkende film olmuş. Tıpkı filmdeki gibi Bademler'de uzun yıllar susuzluk çekmiş. Bir yandan susuzluk bir yandan da o dönemde bin bir zorlukla yetiştirdikleri tütünün para etmemesi köylünün yüzünü hiç güldürmemiş. Filme de konu olan yazgılarını değiştirmek, su sorununu çözmek için köyde 1962'de kurulan Bademler Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'ni kurmuşlar. Şimdi 200 ortaklı sulama kooperatifinin suladığı topraklarda köyün yüzde 60'ı seralarda çiçek üretimi yaparak geçimini sağlıyor. Günümüzden 300 yıl kadar geçmişe uzanan köyün, o dönemde geneli geçimini tahtacılık ile sağlayan Yörüklerin yerleşik yaşama geçerek kurduğu köy olan Bademler ismini, çevresinde bulunan badem ağaçlarından almış. Anadolu'da Camisi ve Cemevi olmayan tek köy olarak gösterilen Bademler'de, yaşayanların büyük bölümü Alevi inancına sahip. Bademler, Susuz Yaz filmiyle anılsa da birçok ilklere de imza atarak birçok köye köylüye örnek olacak kültürel çalışmaları da hala sürdürüyor. Türkiye'de ilkleriyle bir hayli ün yapmış olan köy, okuma yazma oranın yüzde 100 olmasıyla ilk sırayı hala koruyor. Bunun da dışında Anadolu'da birçok köy gezmemize rağmen ilk defa bir köyde tiyatro binası görmemiz ve hala aktif olması bizim gibi herkesi hayran bırakacak nitelikte. Bademler Köy Tiyatrosu, aynı zamanda Türkiye'de köyde kurulan ilk tiyatro unvanına sahipmiş. 1930'lu yıllarda köye gelen Öğretmen Mustafa Ararat'ın önderliğinde köydeki gençlerle kurulan tiyatro grubuyla başlayan hikaye, bugün köy meydanına kadar yayılan provalara ilgi gösteren köylülerin katılımıyla giderek büyümüş ve gelişmiş. 1969'da farklı kurum ve kişilerin de desteğiyle inşa edilen tiyatro binası hala faal durumda. İçi 200, bahçesi 700 kişi alan tiyatroda her yıl 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü'ne özel bir oyun sergileniyormuş. Köyün Kültür Sanat Derneği'nin belirlediği yeni oyuna köyde yaşayan 7'den 70'e herkes katılıyormuş. Kimisi sahne önünde kimisi de arkasında yer alıyormuş. Yönetmeninden, ışıkçısına kadar her türlü pozisyonda görev alan köylülerden birçok kişi rolündeki ismini ya da tiyatrodaki görevini lakap olarak kullanıyor. Ne güzel değil mi, yaşamla sanatı iç içe yaşamak!.. İlkler tiyatroyla bitmiyor tabi ki, Oyuncak Müzesi'ni de unutmadan söyleyelim. Evet, köyde bir de müze var, hem de oyuncak müzesi. Çocuk Oyuncakları Müzesi olarak da bilinen müzeyi Bademlerli Arkeolog Musa Baran'ın 1990'da köy meydanının yanı başında, annesinin yaşadığı evde kurmuş. Annesinin ölümünün ardından evi, müzeye dönüştüren Musa Baran, müzenin bir odasını annesinin hatırasını yaşatmak amacıyla etnografik biçimde düzenlerken, üst katında ise geçmişte çocukların oynadığı oyunlarda kullandıkları malzemeleri sergiliyor. Bu arada köyde bir de kütüphane var. Evet yanlış duymadınız, okur yazar oranı yüksek olan Bademler'de, İzmir İl Halk Kütüphanesi'nin 80 yaşını deviren köyde şubesi yer alıyor. Köylü kültürel faaliyetlerle iç içe olsa da yaşamını devam ettirebilmek içinde çalışıyor, üretiyor. Pazar günleri yöresel ürünlerin satıldığı bir de pazarı var. Sebzeler, meyveler, evde yapılan ürünler her şey pazarda... Pazarda satılan ürünler arasında daha önce hiç duymadığımız, hatta tatmadığımız tamamen yörenin kadınlarının hazırladığı günümüzde hala devam eden ''Godalak'' göreceksiniz. Godalak, yalnızca Bademler'de üretiliyor. Geçmişte tütün üretimiyle kazancını sağlayan köylüler, sabah tütüne giderken yanlarında götürdükleri çocukları aç kalmasın diye dahiyane bir fikir geliştirmişler. Köylü kadınlar sabah evden çıkmadan bir kişinin doyabileceği büyüklükte yuvarlak hamurun tam ortasına kabuğunu yıkadıkları yumurtayı yerleştirip hamurla yumurtayı fırına vermişler. Fırından çıktığında sade bir ekmek görüntüsünde olan Godalak'ı böldüğünüzde içinden yumurta çıkıyor. Fırında, ekmeğin içinde yavaş yavaş haşlanan bu yumurta ekmekle birlikte katık oluyor. Yolu Bademler'e düşenlerin bu ilginç lezzeti tatmasını öneriyoruz. İlkler bitmiyor, en temiz köy olma ünvanına da sahip. Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın yaptığı yarışma sonucunda Türkiye'nin en temiz köyü derecesiyle de onurlandırılmış. Köydeki evlerin çoğu kireçle badanalanmış, tertemiz ve bakımlı. Çöplerini de ayrıştıran köylü, sokaklarını her gün yıkıyor, herkes kapısının önünü temizliyor. Evlerin etrafı çiçeklendirilen köyde, kirli bir şey bulmak çok mümkün değil. Geleneklerine de sıkı sıkıya bağlı olan Bademler'de sevinçte ve üzüntüde kısaca her şeyde bir araya geliniyor. Mezarlarına renkli bez parçaları bağlayan köylüler, renkli bez parçalarının ölüleri yabani hayvanlardan ve kötü ruhlardan koruduğuna inanıyorlar. Her yıl 4-5-6 Mayıs'ta gerçekleştirilen Hıdrellez Şenlikleri de görülmeye değer. Urla'ya 9 km, İzmir'e 35 km uzaklıkta olan Bademler'e yolunuz düşerse muhakkak uğrayın!..


8 Mart Dünya Kadınlar Günü nedeniyle bu defa yönümüzü Varna'ya çeviriyoruz. Şehir yazın, Avrupa'nın ilgi odağı. Mart ayı böyleyse yazını düşünemiyorum. Otelimiz şehrin merkezinde ve sahile çok yakın. Yerleşir yerleşmez soluğu sokaklarında alıyoruz. Akvaryum olarak da bilinen sahil boyunca uzanan parkta, çılgın Karadeniz'in dalgaları kıyıya vururken, etrafta gezinen, spor yapan insanların oluşturduğu kalabalığa bir de biz ekleniyoruz. Bulgaristan, savaşlarla tahrip olmuş ülkelerden birisi. Yıkılan bazı binaların yerine yeni binalar yapılarak, diğer Avrupa ülkelerinden mimari anlamda kopmadan, gelişmiş. Şehirde dolaşırken karşımıza çıkan bazı dükkanlar oldukça etkileyici; girdiğimizde, saatlerce çıkmak istemeyecek kadar da çekici. Sevimli satıcıların karşılaması ve ürünü sunuş şekli bizi oraya bağlıyor. Ülkeye özgün hediyelik eşyalardan satın alıp, sokaklara dönüyoruz. Bazı sokaklarda hummalı yol bakım çalışmaları var. Sanırım yaza hazırlık başlamış bile. Sokaklar bilindik tarzda tarihi eski binaların ve araya sıkışmış modern yapıların oluşturduğu bütünlükte, kaldırım kenarlarına dizili ağaçlarla süslenerek bir ahenk oluşturuyor. Bir arkadaşımızın önerisine uyarak Bulgaristan'ın meşhur tatlısı ''Triliçe''yi tatmak için önümüze ilk çıkan pastanede yerimizi alıyor, sokağa bakan bir masanın etrafına diziliyoruz. Tamamen modern tarzda döşenmiş mekanda seçkin müşterilerin yer aldığı da gözümüzden kaçmıyor. Fizikleri ve diksiyonları düzgün sempatik genç garson kızlar, etrafta dolaşarak gelen müşterilerle ilgileniyorlar. Masamıza yaklaşan garsonla kısa bir sohbetin ardından siparişlerimizi vererek, uzun ve yorucu yolculuğun ilk gününün geriye kalan saatlerini burada harcıyoruz. Hava kararmaya başlayınca tekrar Varna'nın puslu havasında, sokak aralarında gezinerek şehri keşfetmeye çalışıyoruz. Bir yandan da otelimizi arıyoruz. Yanlışlıkla girdiğimiz ara sokaklarda, yolu bulma telaşımız bile bizi eğlendirmeye yetiyor. Uzun ve dar sokak aralarını adımlamak, yeni tatları keşfetmek, yerli halkla aynı mekanı paylaşmanın keyfiyle otelimize gelerek geceye hazırlanmaya başlıyoruz. Varna'ya 30 km uzaklıkta Chiflika adlı bir yere gidiyoruz. Burası bir köy içinde kurulmuş ve adından anlaşılacağı üzere çiftlikten bozma bir restaurant. Tipik köy evlerinden oluşan çiftliğin iç kısmında bir avlu var. Evlerden bir tanesi müzeye dönüştürülmüş ve içinde yöresel eşyalar sergileniyor. Yerel dans gösterileri eşliğinde, muhteşem yemekleri yiyoruz. Dansçılardan sonra solist sahnede yerini alıyor. Müşterilerin çoğu Türk olunca araya popüler Tarkan şarkıları da sıkışıyor. Oyun havaları eşliğinde gece yarısına kadar eğleniyoruz. Sanki uzun yolculuğu yapanlar bizler değilmiş gibi eğlendikçe coşuyoruz. Mekan güzel, yemekler güzel, sunum güzel ve müzik güzel... Bir Dünya Kadınlar Günü kutlamasını daha bitirerek yaklaşık yarım saat süren yolculuğumuzun ardından otelimize geliyoruz. Gecenin kalan bölümünü otelin diskosunda geçiriyoruz. Mekan oldukça kalabalık ama manzara müthiş. Bütün Varna ayaklarımızın altında, ışıl ışıl... Bu saatte casinolar, diskolar tıklım tıklım dolu. Kısaca eğlence dorukta! Ertesi gün bütün yorgunluğu atmış, rahat bir şekilde uyanarak güne başlıyoruz. Sabah otelden ayrılınca bizi yerel rehber karşılıyor. Tarihi Varna turuna başlıyoruz. Varna'da, sahil boyunca, "Deniz Parkı " olarak da bilinen çok geniş bir park alanı bulunuyor. Parkta akvaryum, açık hava tiyatrosu, "Donanma Müzesi", "Dolphinarium", "Hayvanat Bahçesi", ünlülerin heykelleri ve diğer binalar yer alıyor. Bizde akvaryuma doğru ilerliyoruz. Deniz Parkı'nın içi geceli gündüzlü kalabalık. Gece geç saatlere kadar özgürce gezilebiliyor. Varna'nın halka açık plajları, Deniz Parkı'nın alt bölümünde yer alıyor. Bu bölümde yer alan restaurantlar, barlar, cafeler her zaman tıklım tıklım dolu. Kumsaldaki barlarda canlı müzik eşliğinde geceleri güzel vakit geçirilir. Bizim bunları yapacak zamanımız olmadığı için sadece bakmakla yetiniyoruz. İlerlediğimizde karşımıza Osmanlıdan kalan birkaç eser çıkıyor. Şehir II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusunun 1444 yılında Macaristan ve Lehistan Krallıklarının başını çektiği Haçlı Ordusu'na karşı zafer kazandığı Varna Muharebesi ile Osmanlı'ya geçmiş. Daha sonra 1878 yılında Berlin Antlaşması ile özerklik kazanan Bulgaristan Prensliği'nin topraklarına katılmış. Bu devletin 1908 yılında bağımsızlığını ilan etmesiyle tamamen Türk egemenliğinden çıkmış. Varna'da gezilecek yerler arasında Roma Hamamı, Arkeoloji Kompleksi, Bazilika ve Katedral'de bulunuyor. Varna'da tarihi eser sayısı sınırlı ve gezilecek yerler yürüyüş mesafesinde olduğu için "Catedral of Assumption" şehrin simgesi ve Sofya'daki Katedral'den sonra ülkedeki en büyük katedral olduğu için yönümüzü o tarafa çeviriyoruz. Yolda yürürken kadınların ve erkeklerin ellerinde demet demet çiçekler görünce bir hoş oluyoruz. Dünya Kadınlar günü olunca çiçek alan hanımlar ve onları mutlu etmek isteyen beylere sık sık rastlamak, alışık olduğumuz durumun dışında olunca sadece uzaktan imrenerek bakıyoruz.


Geniş dümdüz bir arazi, upuzun bir kumsal. İnanamazsınız burasının Karadeniz olduğuna. Hemen bir adım ötesinde bizim topraklar; dik, engebeli bir arazi, yan yana iki farklı coğrafya. Batum, Karadeniz'in kıyısında bize de komşu bir şehir. Çok mu sevdim bilinmez, yolum iki defa kesişiyor. Sevdim tabi ki! Birincisinde karadan Artvin'den geçiş, ikincisinde direk Batum Havaalanı'na iniyorum. İki farklı zaman ve arasında da tam üç yıllık bir ara. Üç yılda şehrin hikayesi de bayağı değişmiş. Biraz daha gelişip, büyümüş ve daha çok ziyaretçi şehre uğrar olmuş. Sahilde yeni açılan lüks oteller, büyüyen parklar, yeni çok katlı binalar... Aslında üç farklı zamanlı bir şehir. Geçmiş, şimdi ve gelecek. Neden mi üç zaman, anlatayım hemen; eski Orta Avrupa mimarisi şehrin içlerine doğru hakim. Biraz sahile yaklaşınca Sovyetler'den kalma ghetto tarzı birbirinin aynısı binaları rahatlıkla görüyoruz. Şimdiki zamandan da uzaklaşınca, sahilde boy boy yükselen gökdelenler de gelecekteki görünüşü!!! ''Ne yapmalı, nereden başlamalı, nereyi gezmeli ?'' gibi deli deli sorular kafada uçuşur, durur. Önce mis gibi Karadeniz havasını içinize çekin. Kaldığınız otelden ya da turizm ofislerinin birinden şehir haritasını alınca sahili kaplayan, geniş kumsalın arkasına dizilmiş, yeşilliklerle bezenmiş, yer yer yapay havuzlar ve fıskiyelerin yer aldığı, denizle paralel sınırsız uzanan parkta, özgürce dolaşın. Her yeri spor yapılacak konforda düzenlenmiş. Tabii eğer baharda gelmişseniz, sahilde dolaşırken yaza hazırlık çalışmalarının da başladığını görürsünüz. Yazın diğer sahil şehirleri gibi nüfus dörde katlanıyor. Hemen cıvıl cıvıl bir şehir havasına bürünüyor. Kışın da sessiz ve sakinliğini koruyor. Gelinebilecek en güzel mevsim sanırım ilkbahar. Parkın nimetlerinden faydalandıktan sonra denizden biraz uzaklaşarak parkın karşısındaki sokaktan içeriye doğru tarihi bir yolculuğa başlayın. Burada Orta Avrupa Mimari kültürünü sergileyen yapılar yer alıyor. İlk gelişimde çoğunluğu bakımsızlıktan yitirilmeye müsait bir haldeyken şimdi tamamen dimdik ayakta. Biri sihirli çubuğuyla dokunmuş. Sanki Batum' a değil de Avrupa'nın bir şehrine gelmişsiniz gibi bir havayı yaşatıyor. Ara sokakların caddeyle buluştuğu alanlarda geniş parklar meydanları süslüyor. En güzel meydanlarından biri de Avrupa Meydanı. Dört tarafını saran sokaklar ve onları taçlandıran yapılar. Bir de ortadaki havuzdan serinlik veren esinti, sizi buraya uzun süre bağlıyor. Dümdüz ovaya kurulu bu kıyı şehrinde, sanki birileri cetvelle çizmiş gibi cadde ve sokakları ayırmış. Yetmemiş aralarına da güzel tarihi binaları kondurmuş. Sağdan ilerlediğinizde karşınıza Astronomik Saat çıkıyor. Sakın bir anda şaşırmayın ve kendinizi Prag'da sanmayın! Burası Batum, çılgın şehir! Tıpkı diğer kardeşleri gibi Orta Avrupa'nın yansıması olsa da onlar gibi dingin değil! Biraz hareketli! Hemen makinelerinize sarılın çünkü bol fotoğraf çekeceğiniz yerlerden birisi, Astronomik Saat. Biraz daha derinliklerine girdiğinizde bu sefer Piazza Meydanı karşılıyor. Uzun uzun oturup, sohbet edeceğiniz, hatta yetinmeyip yeni evlenenlere tanıklık edeceğiniz, en güzel meydanlardan birisi. Aynı zamanda şehrin açık hava konserleri de burada düzenleniyor. Etrafı kafelerle ve zengin mimarik yapılarla çevrili. Hemen çıkınca Aziz Nikolas Kilisesi karşınızda. Aman dikkat, şehrin en yapışkan dilencileri de burada!!! Ee, her şehrin böyle gizli hikayeleri oluyor! Yine de dikkat edin! Biraz ileride, iki veya üç katlı binalar karşınıza çıkıyor. Bazı binaları asmalar sarıp sarmalamış. Binaları asmaların sarması, oldukça eskiye dayanan bir gelenek. Bilindiği gibi Batum, asmanın cenneti ve aynı zamanda ilk yetiştirildiği yer. Şehrin ara sokaklarında, balkonları sarıp sarmalayan asmalar; yazın sefasını sürerken, şehrin nimetinden de faydalanın diye yetiştiriliyor. Yeni yapılaşmalar şehre ve zamana meydan okurcasına göğe doğru yükselirken, şehrin bu güzelliklerini de silip süpürüyor. Hangisi güzel derseniz tabii ki "geçmiş" diye haykırırım. Gezilecek bir diğer yer Kale. Sahilden bizim topraklara doğru ilerlediğinizde hemen karşınıza çıkıyor. Buraya gelmek için araç lazım. Biraz merkezden uzak. Kale, Gaius Plinius Secundus döneminde yapılmış. 2. Yüzyılda da küçük bir Roma kenti haline dönüşmüş. Daha sonra Bizans egemenliği altında kalan kale, 1547 yılında Osmanlılar'ın eline geçmiş. 1878 tarihli Ayastefanos Antlaşması'yla Acara bölgesiyle birlikte Gonio, o tarihlerde Rusya İmparatorluğu'nun bir parçası olan Gürcistan'a katılmış. Kalede, Osmanlılardan kalan hamam ve konağın izlerini görebiliyorsunuz. Tarihi su kanalları, Osmanlı hakimiyetindeyken inşa edilmiş. Farklı uygarlıkların izlerini yaşatırken, değerli eserler Tiflis Müzesi'nde sergileniyor. Kalede küçük bir müze bölümü ve önünde atölye çalışmaları da yer alıyor. Ajara Wine House'a geldiğinizde önünüzde uzayıp giden üzüm bağları, yanında şarap üretim merkezi yer alıyor. Ana binanın bir bölümü de restaurant. Burada yemeğinizi yer, üretilen nefis şaraplar da tadarsınız. İsterseniz buradan da şarap alabilirsiniz. Şehre geri dönünce hemen soluğu pazarda alın. İnanın ki, burada kendinizi yabancı hissetmeyeceksiniz. Bu şehrin bir parçasıymışsınız gibi sevecen ve samimi bir şekilde karşılanıyorsunuz. Bu arada pazarda her şey organik. Etten, peynire, sebzeye ve giyime kadar birçok seçenekte, gelen müşteriye hizmet veriliyor. Peynirci teyzeler, peynirlerini tattırmak için müthiş bir çaba sarf ediyorlar. Hatır, gönül kalmasın diye teker teker tatlarına bakıyorsunuz. Hatta yetinmeyip, satın bile alıyorsunuz. İsli peynirleri meşhur, almadan dönmeyin! Pazar sahilde yer alıyor, Saat Kulesi'ne de çok yakın! İki katlı, uzun bir binada haftanın her günü hizmet veriliyor. Gelmişken Botanik Park'a da bir uğrayın. Resmen yüzlerce çeşit floranın yer aldığı doğa havuzuna düşüyorsunuz. Her anını dolu dolu yaşayıp; kuş sesleri ve börtü böceğin eşliğinde yaklaşık iki üç saatinizi buraya ayırıyorsunuz. Yükseklik korkunuz da yoksa şehre birde tepeden bakmaya ne dersiniz? O zaman teleferiğe binmelisiniz! Sizi alıp, Batum'un tepelerine çıkarıyor. Şöyle bir etrafı süzüp, uzaklara doğru dalıp gidiyorsunuz. Önünüzde dümdüz bir şehir, uzayabildiği kadar uzanıyor. Bir taraf zenginliği bir tarafta fakirliği simgeliyor, kısaca iki farklı dünyanın tam ortasındasınız. Sonra gelen teleferikle tekrar aşağıya süzülün. Akşam olunca sahildeki Miracle Parkı'na gidin. Sizi orada bekleyen bir sürpriz var. Saat ona yaklaşırken, Azeriler'in ünlü halk hikayesinden esinlenilerek yazılan Ali ve Nino'yu canlandıran heykellerin de kavuşma saati. An ve an, hiç kıpırdamadan seyrediyorsunuz. Birbirine kavuşmayı düşleyen, iki sevgilinin mutluluğuna şahit oluyorsunuz. Güzel bir akşam yemeği için uygun bir mekan ararsanız size Gold Fish'i öneririm.. İçeriye girdiğinizde akşam yemeğinizi yiyebileceğiniz en güzel köşeye yerleşin. Bu sefer menüde balık var. Şehir, deniz kıyısında olunca balık yemeden dönmek olmaz, değil mi? Çarşıda, pazarda her yerde balıkla dostça karşılaşıp, selamlaşıyorsunuz... İsterseniz masanızı birbirinden farklı lezzette Gürcü mezeleriyle donatın. Balığın yanında iyi gidiyor. Ye, yiyebildiğin kadar mide fesadı olmadan da dönmeyin. Unutmadan ünlü gurmelerin de yolu buradan geçmiş, sunulan lezzet bakımından ünlü bir yerdesiniz yani! Akşam yemeği için önereceğim bir başka mekan, sahilin farklı bir yerinde bize yani yakın tarafta yer alan "San Remo". Yemeğe başlamadan, müthiş güzellikteki gün batımına tanıklık ettikten sonra Gürcü dansları eşliğinde yemeğinizi yiyin. Hem gözünüze hem de damağınıza hitap eden bu mekandan birbirinden lezzetli yemeklerin vermiş olduğu sarhoşlukla tekrar şehrin sokaklarına geri dönün. Gürcü halk danslarını izleyip, güzel bir akşam geçireceğiniz bir başka mekan ise White Restaurant. Buraya kadar gelmişken muhakkak uğrayın. Sahilde yer alan değişik bir yapı dikkatinizi çekecek, görünce hemen anlayacaksınız çünkü ters duruyor. Keyifli bir gece sizi bekliyor. Ayrılmadan şaraplarını da tadın, bayılacaksınız tadına. Nefis tek kelimeyle nefis! Almadan da dönmeyin. Şehrin sokaklarında dolaşırken şarap evleri sık sık karşınıza çıkacak. Hemen birine girip, almaya başlayın.


İlk önce Erzurum'un en işlek caddesi olan Cumhuriyet Caddesi'ne sapıyoruz. Gezilecek yerler de bu caddenin üzerinde ya da yakının da! Neymiş, hemen Cumhuriyet Caddesi'ni buluyor, gezmeye başlıyoruz. Biraz ilerleyince Ulu Cami ve hemen yanında yer alan Çifte Minareli Medrese karşımıza çıkıyor. Ulu Cami'de namaz vakti olunca, burnumuzu Çifte Minareli Medrese'ye çeviriyoruz. Hemen caminin yanında yer alan medrese, Erzurum'un da simgesi haline gelmiş. Erzurum denilince ilk aklımıza burası geliyor. Yapılış tarihi, kimin yaptığı pek bilinmiyor ancak Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat'ın kızı Hundi Hatun tarafından yapıldığı söyleniyor. Her biri 26 metre yüksekliğinde rengaren çinilerle süslü birbirine benzemese de birbiriyle örtüşen yapısal özelliklere sahip iki minaresinden ismini alıyor. Taş işçiliğinin en güzel şekilde işlendiği medresenin ana kapısından geniş bir avluya giriyoruz. Etrafında küçük odacıkların yer aldığı medrese de şahane görünümlü avlusunda dolaşmak daha çok zamanımızı alıyor. Değişik açılardan birbirinden farklı fotoğraflar mimari güzelliğin önümüzdeki yükselişinin de belgeli izleri oluyor. Medresenin hemen karşısında kale yükseliyor. Bu nedenle yoldan karşıya geçiyoruz. Yolu daha önce bu şehirle kesişenler kaleyi pek hatırlamaz. Çünkü etrafı evlerle çevrili olduğundan biraz harap durumdaydı. Son dönemler de birilerinin el atmasıyla etrafındaki gelişi güzel yapılaşmalar yıkılmış, kalede tamamen açığa çıkmış. Şahane bir yapı önümüzde yükseliyor. Karşısında yer alan medreseyle bir bütünlük oluştururken, etrafını seyretmek için merdivenleri tırmanıyoruz. ''Bütün Erzurum önümüzde'' desem abartmış olmam. Manzara çok hoş ve etkileyici, hava da güzel ve bulutlarda fotoğraflarımıza renk katıyor. Karnımız acıkınca bu bölgeden fazla uzaklaşmadan Çifte Minareli Medrese'nin hemen arkasında yer alan tarihi lokanta Emirşeyh'e gidiyoruz. Lokanta mı, müze mi, bir an şaşırıyoruz; çünkü binayı görünce vurulacaksınız. İnanın yemekten çok binanın güzelliği doyuruyor. 1950 yılında Nedim Usta'nın seyyar arabayla başlayan köftecilik serüveni tadından ve kalitesinden herkesin övgüyle bahsedeceği bir markaya dönüşmüş. Köfte, sunum, ortam şahane, yemekten ve orada oturmaktan vazgeçemiyorsunuz. Yemekten sonra Menderes Caddesi'ni bulup, aşağıya doğru süzülüyoruz. Amacımız takıcıların yer aldığı Taşhan'ı bulmak. Çok fazla çaba da sarfetmiyoruz, hemen buluyoruz. Akşamüzeri olunca biraz telaş yapsak da açık olduğunu görünce rahatlıyoruz. Burası iki kattan oluşuyor. Giriş katı açık avlunun etrafına dizilmiş dükkanlardan oluşuyor. Her yerde öncelik oltu taşına verilmiş. Diğerleri de mevcut ancak buraya kadar gelince oltu taşı almadan dönülmemeli. Dükkanları dolaşın, fiyat araştırması yapın. Ufak bir kazıklanma yaşayabilirsiniz. Biz yaşadık, siz yaşamayın! Dükkanların hepsini olmasa da çoğunu dolaşın, üst katta daha çok dükkan olduğu gibi, arada da fiyat farkı var. Üst kattaki fiyatlar kulağımıza daha uygun geliyor. Aldıklarımızın dışında aklımızın kaldıkları da oluyor, bir daha ki sefere diyerek kendimizi teselli ediyoruz. Birazda oltu taşından bahsedeyim; değerli bir taş olan oltu taşı siyah kehribardır. Kolay işlenebilen olduğu için takılarda kullanılıyor. Oltu taşından yüzük, küpe, kolye gibi süs eşyaları yapılırken, çoğunlukla tespih tercih ediliyor. Takı işçiliği babadan oğula geçen bir mesleğe dönüşmüş. Akşam olunca tarihi evleri dolaşalım biraz da eğlenelim, diyeceğimiz mekanlardan birine yani Eski Erzurum Evleri'ne geliyoruz. Burası da Cumhuriyet Caddesi'nde hemen bir ara sokakta yer alıyor. 18. Yüzyıldan günümüze kadar özelliğini koruyarak gelmiş olan 13 evden oluşan, eski ev dekorasyonuyla geçmişi günümüze taşıyan Etnografya Müzesi diyebileceğimiz bir yer. İçeride yemek yeyip, vakit geçireceğimiz bölümler yer aldığı gibi eğlenip türkü dinleyeceğimiz bölümde mevcut. Türkü dinleyeceğimiz bölüm evin en geniş alanında yer alıyor. Bu bölümde bir masaya oturup, türküler eşliğinde içeceklerimizi yudumluyor ara sıra da eşlik edip, müziğin ritmiyle oynuyoruz. Sanki o uzun yolculuğu biz yapmamış gibi eğlenerek dinleniyoruz. Sanatçının sesi muhteşem, türküler birbirinden güzel ve müzikle kendimizden geçiyor, hareketli müzikler de oynamaya doyamıyoruz. Gecenin yarısına kadar süren eğlenceden çıktıktan sonra sokakların kalabalık ve canlılığı şehirde yalnız olmadığımızı bir kez daha hissediyor. Ertesi günün ilk gezisi öğretmenevinin hemen karşısında yer alan Atatürk Evi'ne oluyor. Burası zamanında bir konak olarak yapılmış. 1915-1916 yıllarında Alman Konsolosluğu olarak da kullanılmış. Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışıyla başlayan süreç, Erzurum'a gelişiyle devam ediyor ve çalışma arkadaşlarıyla bu evde kalıyor. 52 gün kongre çalışmalarını sürdürdükleri şehirde, konak da tarihsel önem kazanmış oluyor. Üç katlı bina 1984 yılında Atatürk Müzesi olarak ziyarete açılmış. Erzurum Kongresi'nin yapıldığı Kongre Binası'na doğru uzanıyoruz. Cumhuriyet tarihimizde çok önemli bir yere sahip olan bina, 1867 yılında yapılmış. 23 Temmuz 1919 tarihinde gerçekleşen Erzurum Kongresi ile Cumhuriyet'in de temelleri bu binada atılıyor. Bina girişle birlikte üç kattan oluşuyor. Birinci katında Erzurum Kongresi'nin temsili salonu bulunuyor. O gün kongreye katılan illerden delegeleri gösteren harita bulunuyor. Delegelerin fotoğrafları ve belgelerde bu bölümde sergileniyor. Kongrenin bulunduğu cadde üzerinden Menderes Caddesi'ne doğru ilerlediğimizde solda peynircileri görüyoruz. Erzurum'un civil ve sağlık açısından koruyucu olan göğermiş peynirin yanında dut kurusunu da alarak yolumuza devam ediyoruz. Peynircilerin çoğu mevcutken, cağ kebabı yiyebileceğiniz Erzurum'un meşhur Koç ve Gel Gör kebapçıları da burada yer alıyor. Yemek için bugün başka mekanı seçiyoruz. Yaprak döneriyle meşhur Hacı Baba'dayız. Biraz bulmamız güç olsa da, aslında çok kolay bir yerdeymiş. Erzurum Emniyet Müdürlüğü'nün arka sokağında ve öğretmenevine de çok yakın. Mekan oldukça büyük ve işletme olarak mükemmel. Döner nefis, fiyatta uygun. "Yemeğin üzerine tatlı gider.", diyerek Muharremin Yeri'ne gidiyoruz. Hemen öğretmenevinin yanında, fazla yürümeden şehre ait lezzetleri birer birer tadıyoruz. Muharrem'in Yeri küçük bir dükkan oldukça temiz, çeşitte çok. Hepsinden ortaya karışık istiyoruz. Öncelik tabi ki yörenin en ünlü tatlısı kadayıf dolması sonra sırayla, incir tatlısı, kabak ve özel bir tatlıyı da seçerek yumuluyoruz. Üzerine de yeni demlenmiş çayımızla şehre veda ediyoruz. Çayın yanında kıtlama şeker ararsanız maalesef yok ama yine de keyfi büyük, zaman her yeri değiştiriyor.


Yol uzun... Issız, geniş ve virajlı önümüzde uzayıp gidiyor. Ara sıra tırmanırken, bazen çıktığımız gibi döne döne de iniyoruz. Karlı dağlar, dümdüz ovalar, birkaç köy ve ilçeden hızla geçiyoruz. Gideceğimiz yer 110 km uzaklıkta bir doğa harikası, Tortum Şelalesi. Git git yol bitmiyor, neredeyse Artvin'e varıyoruz, hatta uzayan yolculuğumuza aramızda gülüşüp, eğleniyoruz. Yavaş şehir Uzundere'den geçip, baraj gölünde kısa süreli verdiğimiz fotoğraf molasının ardından önümüzde yükselen dağı da aşıp suyun ve kalabalığın sesiyle şelalelere geldiğimizi anlıyoruz. İlk başta uzaktan gelen davul sesi karşılıyor. Aracımızdan inince piknik alanlarını da geçip suyun sesi ve ona eklenen müziğin sesine doğru yöneliyoruz. Şelalenin önünde davul zurna eşliğinde halay çeken birkaç adam müziğin ritmiyle hareket ediyorlar. Keyifleri yerinde az sonra da bu coşkulu kalabalık yavaş yavaş dağılıyor. Bayağı merdiven var. Yavaş yavaş inerken bir yandan da her açıdan şelalenin fotoğrafını çekiyoruz. Su, tepeden aşağıya doğru çılgınca akarken çağıldıyor. Yaklaştıkça yüzüme de suyun teması başlıyor. En yakın yerde video çekerken bir yandan da ıslanıyorum. Aşağıya kadar iniyorum. Kıyısına kadar varılıyor. 22 metre genişlikten 48 metre yükseklikten sular aşağıya delice akıyor. Şelalenin aktığı yerde de piknik alanları bulunuyor. Hafta sonu çoluğunu çocuğunu alıp gelen burada soluğu alıyor. Hem suyun sesiyle dinlenirken, hem de mangalını yakıp akşama kadar yeyip, içip eğleniyor. Mangal keyfi bize göre olmasa da içeride oturup çay içeceğimiz yerler de var. Hafta sonu olduğu için bir hayli kalabalık. Şelale, Tortum Gölü gideğinin, gölün kuzey ucu ile Tev Vadisi arasındaki heyelan kütlesini aşarken oluşmuş. Şelale Uzundere ilçesi'ne de çok yakın. Yaklaşık bir saatimizi burada geçirdikten sonra şelalenin ismini aldığı ilçeye Tortum'a doğru ilerliyoruz. Aynı yolları tekrar aşarak ilçeye geliyoruz. Yaklaşık 50 km yol geliyoruz. Canımız kahve çekiyor, şelalenin yanında da içemedik, isteğimiz her saniye biraz daha artıyor. İlçede de maalesef bir yer bulamıyoruz. Kendimizi eski evlerin daracık sokaklarına atıyoruz. Hafif tepeye doğru yükselen yapılardan ayakta duranlar olduğu gibi bakımsızlıktan yitip gidenlere de içimiz acıyarak bakıyoruz. Araya fazlaca karışan yeni binalarda yörede yapı cümbüşüne dönüşmüş. Yerli bir kadın bizi karşılıyor, oldukça da samimi. Eski evleri göstererek yavaş yavaş yitip gittiğinden, bahsediyor. "Kışın sıcak, yazında serin olurdu.'' diyor. Yeni binalarda maalesef sağlıklarını yitirdiklerinden de üzerine bastıra bastıra bahsediyor. Hemen yolun kıyısında biraz yüksekte zamana direnci kalmayan şirin mavi çerçeveli yapıyı göstererek ; '' burası Osman Yağmurdereli'nin babasının eviydi. '' diyor. Bir dönem burada kaymakamlık yapan, babasından kalan evde zamana karşı yavaş yavaş direncini kaybediyor. Bakımsızlıktan yıkılıyor.


Öncelikle şunu belirtmeliyim; buraya günü birlik turla gelmeyi düşlüyorsanız çok fazla gezemeden dönersiniz. İdeali en az bir gece konaklamalı gelmek. Gelince gezilecek yerlerin listesi de bayağı uzun. Önce sizi şöyle tepelere çıkarıyorum, yüksekten bütün Eskişehir önünüze serili bir şekilde seyretmekle başlayalım, bunun için ''Şelale Park'' denilen yere gidelim. İlk keşfimiz Şelaleler olsun. Şelale Park, Eskişehir'in yeni gözde yerlerinden. Tepedeki yapay şelaleden adını alan park içinde çeşitli oyuncaklar ve spor aletleri, yürüyüş parkuru, yeşil alanlar, yel değirmeni, Don Kişot ile uşağının heykeli ve iki adet kafenin de yer aldığı bir bölge. Parka giriş için biraz yorucu olan merdivenleri tırmanmanız gerekiyor. Ancak yukarı çıkınca kesinlikle bu tırmanışa değdiğini göreceksiniz. Park içinde yer alan iki kafeden birini tercih ederek, tepeden bütün ovaya yayılan bu modern şehrin panoramasını sessizce seyredebilirsiniz. İçinizi ısıtan çaylar ve şırıl şırıl akan suyun coşkulu sesiyle tabi... Bir bardak, bir bardak diyerek üst üste içilen çaylar, nefis manzara daha ne olsun. Şelalelerden aşağıya doğru indiğinizde Odunpazarı Evleri'yle karşılaşacaksınız. Zamanınızın çoğunu burada geçireceksiniz. Çünkü gezilecek yer çok. Bu tarihi evler, Eskişehir'in dünya kültür mirasına eklediği en önemli eserler arasında yer alıyor. Tarihten bu yana Evliya Çelebi'nin de içinde bulunduğu pek çok gezgin tarafından övgüyle bahsedilen bu mekanlar Eskişehir açısından önemli turizm merkezlerinden de birisi. Küçük bir alanda dizili bir kaç ev olarak algılansa da burada gezilecek yer çok. Odunpazarı'nda gezinize ilk Balmumu Müzesi'nden başlayın. Tam adı Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi olan Eskişehir Balmumu Heykel Müzesi, ilk ziyaretçilerini 19 Mayıs 2013 tarihinde ağırlamış. Dünyanın pek çok ülkesinde yer alan, ilk olarak 1835 yılında İngiltere'de açılan Madame Tussauds Müzesi'nin Türkiye'deki ilk ve tek örneği de burası. Oldukça canlı ve gerçeğe yakın bir izlenim uyandıran balmumundan heykeller; müzede heykeli bulunan tarihi ve popüler kişileri de görmeye gelen ziyaretçilere oldukça etkileyici bir deneyim yaşatıyor. Müzede; Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen tarafından müzeye bağışlanan, tarihi kişiler ve yerli, yabancı ünlülerden oluşan 160 balmumu heykeli bulunuyor. Yaklaşık bir saatiniz burada geçiyor. Çıkınca hemen yakınında yer alan Çağdaş Cam Sanatları Müzesi'ne doğru ilerleyin. Çağdaş Cam Sanatları Müzesi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve Cam Dostları Grubu'nun ortak çalışmasıyla meydana gelmiş. İçeride yerli ve yabancı yüz kadar sanatçının eserleri sergileniyor. Büyük çoğunluğu yerli olan sanatçılar burada eserlerini sergiliyor, kimi eserleri de satın alabiliyorsunuz. Bölgede yer alan bir başka müze ise Karikatür Müzesi. Hemen Odunpazarı'nın girişinde yer alan iki katlı bir konak, kısa bir zamanınızı da buraya ayırarak gezmeden geçmeyin. Odun Pazarı Sokaklarını dolaşırken, buranın meşhur lüle taşından yapılmış takılarını da atlamayalım. Bir çarşının içinde yer alan birbirinden değişik takılar ve süs eşyalarını bir arada bulacaksınız. Kendinizi çok yorgun hissederseniz, girişte yer alan çay ocağında da bir mola verebilirsiniz. Biraz yukarıya doğru yürüdüğünüzde caminin yanında yer alan bir başka resim ve heykel sergisine rastlayabilirsiniz. Hiç çekinmeden girin ve gezin. Görkemiyle yükselen camiyi de dolaştıktan sonra sokaklarını dolaşmaya başlayın. Sokak aralarında soluklanma molası vereceğiniz güzel mekanlar bulacaksınız. Karnınız acıkınca buradaki konaklardan birinde yöresel yemekleri yiyebilirsiniz. Hem tarihi bir mekan hem de lezzetli yemekler güzel olabilir. Ara sokaklar, gizlenmiş güzel mekanlar, kahve molaları derken yönünüzü bu sefer Kentpark'a doğru çevirin. Kentpark, Eskişehir 'de yer alan en güzel parklardan birisi. Park içinde yer alan Türkiye'nin ilk yapay plajı Kentpark'ın ülke genelinde bilinmesini sağlamış. Plaj haricinde parkta birçok oyun gurubu, yürüyüş parkurları, restoran ve kafeler yer alıyor. Kentpark içinde inşa edilen plaj alanında tek olma özelliğine sahip. Plajın suyunun durgun olması ve havuz kriterlerini sağlamamasından dolayı Sağlık Bakanlığı tarafından kriterlere uymama gerekçesiyle kapatılmasına yol açmış. Ancak kapatıldıktan bir yıl sonra havuz kenarındaki kumlar kalmış, havuz içine mermer döşenmiş. Bu şekilde yeniden kullanıma açılmış, plaj özelliğini yitirse de denize uzak kalan Eskişehir halkının ilgisini hala çekiyor. Şehirde gezilmesi gereken bir başka yer ise Sazova Parkı olarak da bilinen Sazova Bilim Kültür ve Sanat Parkı. Adından da anlaşılacağı gibi burası klasik anlamda inşa edilmiş bir park değil. Türkiye'nin en özgün parkları arasında sayılıyor. Alanda yapım çalışmaları halen devam ediyor. Park yaklaşık 400 bin metrekarelik bir alana sahip. İçerisinde restoran ve kahve evleri, Masal Köşkü, Uzay Evi, Sualtı Dünyası, Amfi Tiyatro, Bilim Deney Merkezi, Korsan Gemisi, gezi ve oyun alanları barındıran bu park en az yarım gününüzü alıyor. Hazır dolaşırken, tarihi eserlere merakınız da varsa Eti Arkeoloji Müzesi'ne de bir uğrayın. Müze bünyesinde Neolitik, Kalkolitik, Tunç, Hitit, Frig, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerini kapsayan yaklaşık 22.500 eser bulunuyor. Bu eserlerin sadece 2.000'i sergileniyor, kalanı ise depoda tutuluyor. Buraya kadar gelmişken ''Çibörek'' yemeden dönülmez değil mi? Hamur işleri meşhur ama içlerinde favorim çibörek ve mantı. Benim mekanım Odunpazarı bölgesinde. Bu nedenle size özel bir yer söyleyemeyeceğim.


Beyrut'un kuzeyinde yaklaşık 38 km uzaklıkta bulunan 7000 yıllık geçmişiyle Fenikelilerin şehri Byblos'a geldik. Amacımız uzun zamandır merak ettiğimiz Akdeniz'de hem ticaret hem de denizcilikle uğraşan Fenikelilerin izini sürmekti. Eskiden şehir, Gubla daha sonra da Gebal ismi ile anılıyorken, buraları ele geçiren Yunanlılar Byblos adını vermiş. Byblos ''papirüs'' demekmiş. ''Bu papirüs da nereden çıktı?'' diyeceksiniz. Papirüs, sedir ağacından yapılıyor. Burası da sedir cenneti. Fenikeliler'den günümüze hala liman şehri olan Byblos, Lübnan için de önemli bir liman şehri. Birçok ülkeye sedir ağaçları gemilerle buradan taşınıyor. Sedir ağacı hem gemi hem de kağıt yapımında kullanılan en değerli ağaçlardan biri olduğu için o dönemde Fenike ticaretinde de büyük bir rol oynamış. Ayrıca sedirler Mısır'daki piramitlerin yapımında da kullanılmış. Buradan Mısır'a bolca ihraç edilmiş. M. Ö. 3. ve 2. yüzyıllar arasında Byblos, Mısır'ın kontrolündeyken, aynı zamanda Fenike sahillerinin dini ve ticaret merkeziymiş. Bugün kullandığımız modern Latin harflerinin doğduğu yerde burası. Harfler Fenikeliler tarafından oluşturulmuş. Tabii, bu antik şehrin tüm bu özellikleri korununca, UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesine de hemen girmeyi başarmış. Kısacası bu şehirde, tüm Akdeniz uygarlıklarının izlerini görmek mümkün. Biraz Ege havasıyla, yarı antik görünümün birbiriyle bütünleşmiş hali desek yanlış söylememiş oluruz. Hemen girişte yer alan sütunlu yolda pek bir şey kalmasa da Osmanlı döneminde yapılmış olan arasta bugünde hala Byblos Çarşısı olarak kullanılıyor. Çarşıda yöresel birçok hediyelik eşya yer alıyor. Çarşının tabanına döşenmiş kesme taşlarda, eski havasını hala koruyor. Taştan örülü dar sokaklar, kemerli geçişlerle birbirine bağlanıyor. Çarşının sonunda yer alan kale ve antik kentin bir kısmı da hala ayakta. Kaleye giriş ücretli tabi. Çok büyük bir yer olmasa da gezme merakıyla biletimizi alarak içeriye giriyoruz. Haçlılar tarafından yapılan kalenin asıl özelliği, uzun süreli olarak insanların yerleştiği bir höyük üzerinde kurulmuş olması. Burada kazılar hala devam ediyor ve değişik dönemlere ait eserler de Beyrut Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor. Beyrut'un içi karışık olduğu için şimdilik müzeleri gezemedik. Sular durulunca ilk fırsatta tekrar gelmeyi istiyoruz. İlk işimizde müzeleri dolaşmak olacak. Kalenin içinde ise Osmanlı Paşasının konağı olarak bilinen 2 katlı bir bina yer alıyor. Yapının hemen yanında ise, kral mezarları var. Mezarların bazıları yaklaşık 20 metre derinliği buluyor. Kalenin dışında Mısır Tapınağı, Kraliyet mezarlığı, Roma tiyatrosu, kiliseler ve camiler görülüyor. Zaten şehir bu yüzden, günümüze kadar popülaritesini kaybetmemiş. Liman ağzında ise küçük bir kule yer alıyor. Kule, tipik Roma mimarisinde yapılmış. Hemen yanında ise sonradan yerleştirilen taşlarla dalgakıran oluşturulmuş. Oltayla balık yakalayanlar, gezen tozanlarla nefis fotoğraflık alan burası. Bizimde en çok sevdiğimiz ve en çok fotoğraf çektiğimiz yerlerden. Limanın hemen üst tarafında yer alan yan yana dizili taverna tarzı restoranlar, butik taş oteller yer alıyor. Özellikle restoranlardan biri oldukça popülermiş. Bizde rastlantı sonucu girdiğimizde denizci eşyalarıyla donatılmış duvardaki birçok ünlünün fotoğrafıyla popüler bir yere geldiğimizi anladık. Özellikle iç savaş öncesi burası sosyetenin en çok uğrak yerlerinden biriymiş. Özellikle "Chez-Peye" denilen bu restorana yani buraya geliyorlarmış. Deniz ürünleri, tatlıları birbirinden lezzetli. Hem yemek yiyip hem de birazcık dinlenirken etraftaki denizcilik müzesini andıran çeşitli döneme ait eşyalara da bakmayı ihmal etmedik. Günümüzden geriye kalan zamanı, akşam hazırlığının başladığı çarşı, pazar ve mekanlardaki hareketliliğin yaşandığı sokaklara ayırdık. Burada dolaşmak oldukça keyifliydi. Tarihle iç içe oluşu, sakinliği, modernliği, taş binaları, sıcak samimi halkıyla kendimizi yurdumuzdaymış hissederek dolaştık... En çok da burayı Byblos'u sevdik.


Komşu ülke Yunanistan'ın en önemli coğrafik özelliği bir çok ada ve adacığı barındırmasıdır. Sayıları yaklaşık 3000'i bulan ada ve adacıktan sadece 227 tanesi yerleşime açık. Hemen hemen hepsi de Avrupa Birliği deniz temizliği standartlarına göre en yüksek renk olan mavi bayrak ödüllü. İki Antik Dünya Medeniyeti olan Minoan ve Kikladik Uygarlıklarının da ortaya çıktığı yerler aynı zamanda. Dolayısıyla adalar sadece güzelliği, ışıl ışıl denizi ve tertemiz havasıyla değil, tarihi geçmişiyle de göz kamaştırıyor. Bulundukları konum ve barındırdıkları uygarlıklara göre de adalar kendi içinde gruplara ayrılıyor. Yunanistan'ın en büyük adası olan Girit 4 şehirden oluşmaktadır. Bunlar Hanya, Kandiye, Resmo ve Lasithi'dir. Gavdos, Elafonisi ve Gayduronisi da Girit'te bulunuyor. İyon denizi Yunanistan'la İtalya arasında kalan denize deniyor. İyon denizinde tek bir Yunan ada kopleksi bulunuyor. Bu komplekste yer alan adalar; Zakintos, İthaka, Korfu, Kefalonya, Lefkada, Pahi, Kithira, Peloponissi, Antipahi, Erikussa, Kalamos, Kastos, Mathraki, Meganissi, Othoni, Skorpios ve Strofades adaları, Kuzey Ege denizinde yer alan Taşoz, Semadirek ve Limni adaları, Yunanistan'ın Mora yarımadasının doğusunda bulunan Andıra, İstendil, Sire, Mökene, Nakşa, Bara, Yamurgi, Santoron, Anafiye, Değirmenlik ve Yavuzca adaları, Orta Yunanistan kıyılarında bulunan adalara deniyor. Başlıcaları: İskados, İşkapolos, Kırlangıç, Keçi, İskiri, Eğriboz. Astipalea, Kalimnos, Karpathos, Kasos, Kastelorizo, Kos, Lipsi, Leros, Nisiros, Patmos, Rodos, Simi, Tilos ve Halki Adası. En çok sorulan soruların başında '' Yunan Adalarına Nasıl Gidilir?'' geliyor. Önceliğimiz bize yakın adalara nasıl gidilir, olsun! On iki ada olarak bilinen; Astipalea, Kalimnos, Karpathos, Kasos, Kastelorizo, Kos, Lipsi, Leros, Nisiros, Patmos, Rodos, Simi, Tilos ve Halki adası, Saruhan Adaları; Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya adalarıdır. Kıyılarımızdan direkt feribot seferleri olan adalar; Kos, Rodos, Meis, Midilli, Sakız, Samos'tur. Aradaki birçok adaya ise en kolay Kos ve Rodos'tan geçiliyor. Kos'a, Bodrum'un üç farklı limanından kalkan feribotla en az 20 en fazla da 45 dakikada varıyorsunuz. İster firmadan ister online olarak internetten bilet alabilirsiniz. Bilet alırken hangi limandan kalktığina, ne kadar sürede gittiğine de dikkat edin. Rodos'a Marmaris Limanı'ndan kalkan feribotlarla bir saate yakın bir sürede varıyorsunuz. Samos'a ise Kuşadası'ndan direkt sefer bulabilirsiniz. Sakız'a Çeşme Limanı'ndan kalkan üç farklı firmayla seyahat edebilirsiniz. Bilet için, DODEKANISOS SEAWAYS-SHIPPING COMPANY nin kendi sitesinden http://www.12ne. gr/en/ almak. Farklı sitelerde birçok seçenek de mevcut. Ancak bilet alacağınız firmanın kendi sitesinden aldığınızda daha kardasınız çünkü fiyatları karşılaştırdığınızda 10 ile 20 Euro arasında değişen bilet fiyatları oluyor. Muhakkak fiyatları karşılaştıralım, unutmayalım! Girit yeni tatilcilerin gözde yerlerinden biri ve ada kültürünü sevenlerinde listesinin ilk sırasında yer almaya başladı. Kısaca ölmeden önce görülmesi gereken adalardan biri. Girit'e gitmek de göründüğü kadar pek kolay değil. Birincisi; Atina'ya gidip, Pire Limanı'ndan kalkan feribotlarla ulaşmak. İkincisi; hava yoluyla. Havayolunu tercih edenlere ise Atina veya Selanik'ten belli gün ve saatlerde kalkan uçaklarla Girit'e ulaşabilirsiniz. Kısa yolculuklarda, hızlıdan yavaşa doğru şekillenen feribotlar mevcutken, uzun yolculuklarda oldukça lüks feribotlar da yer alıyor. Farklı fiyatlarda değişim gösteren feribotların, en önemli özelliği vaktinde kalkmaları. Tabi hava koşulları uygunsa! Ancak adalar arasında seyahatlerde birkaç firmanın dışında pek zamana uyulmuyor. Aman dikkat edelim. Özellikle Pire Limanı'ndan gidecekler, birçok farklı firmanın yer aldığı feribotlar limanda sizi adaya götürmek için kalkış saatlerini bekliyor. Bazen zamanla yarışırcasına bir feribottan inip diğerine koşuyorsunuz. Önünüze açılan seçeneklerde yer alan öğrenci bileti Yunanistan'da öğrenci olan ya da Erasmus Programına dahil olanlar için geçerlidir. Farklı ülkelerde öğrenci olanlar için geçerli değildir. Farkını bindiğiniz anda ödemek zorundasınız. Biletler ; Economy, Business, Club ya da Vip tarzı koltuk türleri ve farklı fiyatlar ile satılıyor. Sadece bulundukları alanlar ve oturduğunuz koltuk farklılıklarının dışında başka bir değişiklik yok. Uzun saatlere yayılan yolculuklarda ise dev feribotlarla yolculuk yapıyorsunuz. İçeride yer alan koltuklu bölüm yapılarına göre değişirken, dinlenerek ve uyuyarak geçirmek isteyenlerde biraz daha fazla ödeyerek kamaraları seçebilir. İçerisinde banyonun da yer aldığı konforlu alanlarda rahat bir yolculuk yapıyorsunuz. İnternetten aldığınız biletlerin çıktıyla feribota binemiyorsunuz. Muhakkak firmanın acentasıdan asıl biletinizi almayı unutmayınız. Genellikle liman bölgesinde yer alıyorlar. En çok sorulardan biri de adaya vizesiz gidiliyor mu? Cevap, HAYIR! Adalara vizesiz gidilemiyor. Nereden giderseniz gidin tıpkı Yunanistan'a gider gibi gidin. Schengen vizeniz olsun. Olmadı, kapıda vize uygulaması hala devam ediyor. Yeşil pasaportlular için sıkıntı yok, süreleri bitmemişse kolaylıkla gidebilirler. Feribotlarda sizi rahat ettirecek, her türlü hizmeti verecek bir ekip çalışıyor. Büyük feribotlar ve uzun yolculuklarda tercihlerinize göre ayrılan bölümlerin hepsinde kafeler mevcut. Fiyatlar standart ve uygun. Son günlerde yaşamımızın vazgeçilmezi olan internette yer alınca, uzun ve keyifli yolculuklar için feribotla maviliklere açılın....


Dünyanın en eski kulesini dolaşıyoruz. Geçmişi bir fener kulesi olarak 528 yılına kadar uzanıyor. Ardından 1204 yılında IV. Haçlı seferiyle geniş çaplı tahrip olan kule, 1348'de tekrar yığma taşlar kullanılarak yükseliyor semaya doğru. Bu sefer Cenevizliler tarafından can buluyor. Cenevizliler, burayı mesken edinerek etrafını da surlarla çeviriyorlar. Galata Kulesi, 1445- 1446 yılları arasında Osmanlı'nın egemenliğinde yeniden şekilleniyor. 17. yüzyılda IV. Murat Dönemi'ne gelindiğinde karşımıza, adını bilinçaltımıza kazıdığımız Hezarfen Ahmet çelebi çıkıyor. Kuleden, kendince tasarladığı kanatlarıyla iki kıta arasında uçmayı başarıyor. Kule, birçok defa Beyoğlu'nu yakıp yıkan yangınlardan nasibini alarak büyük bir bölümü tahrip oluyor. 1965'te başlayıp, 1967'de bitirilen son onarımla bugünkü halini alıyor. Yerden, çatısının ucuna kadar olan yüksekliği 66,90 metre, duvar kalınlığı 3.75 m, iç çapı 8.95 m, dış çapı da 16.45 metreyi bulan kulenin yapısı statik hesaplamalara göre ağırlığı yaklaşık 10.000 tonu buluyor. Gövdesi de işlenmemiş moloz taşıyla çevrili. Kulenin altındaki kanalda birçok kafatası ve kemik bulunmuş. Bir dönem burasının zindan olarak kullanıldığı biliniyor. Kulenin tarihinde bazı intihar olayları da kayıtlara geçiyor. 1876 tarihinde bir Avusturyalı, nöbetçilerin dalgınlığından faydalanıp kendini kuleden aşağı attığı söyleniyor. Bilinenler arasında öyle bir tanesi var ki hala yürekleri yakıyor. Ünlü şair Ümit Yaşar Oğuzcan'ın 15 yaşındaki oğlu Vedat 6 Haziran 1973 günü kuleden atlayarak intihar ediyor. En üzücü olanı da Vedat'ın elinde babasına yazdığı notta gizli. Bunun üzerine Oğuzcan, 6 Haziran 1973, pırıl pırıl bir yaz günüydü, Bir adam düştü o gün galata kulesinden. Ömrünün baharında, bütün umutlarıyla birlikte paramparça oldu. Bu adam benim oğlumdu gencecikti Vedat, Diye uzayıp giden ''Galata Kulesi'' adlı şiiriyle içindeki acıyı kelimelere döküyor. Sabahın ilk saatlerinde açılışına biraz zaman varken, önündeki kalabalığın ardına diziliyoruz. Burası günün her vakti kalabalık. Gelen turistlerin en çok merak ettiği, yükselmekten keyif aldığı yer. İstanbul, dört bucaktan kanatlarımız altında. Giriş ücreti, diğer yerlere göre biraz yüksek olsa da değer, bir değil birkaç kere gelmeye. Bileti alınca kapıdaki görevli belli sayıya göre asansörle çıkışa izin veriyor. Seyir terasının bir altında duruyor asansör. Birkaç basamakta yükselip, bir kişinin ancak hareket edebileceği balkondan etrafı turlayarak İstanbul'a bir kez daha aşık oluyoruz.


Montenegro'nun gündüz plajları, gece eğlenceleriyle meşhur şehri, Budva'dayız. Dalmaçya kıyıları efsanesi burada da sürüyor. Doğayı ve eğlenmeyi sevenlerin doğru adresi. Şehre doğru ilerlerken sanki Kaş'tan Kalkan'a doğru yol alıyormuşuz gibi duygularımızın kabardığı bize yakın coğrafyadayız. Bir tarafta yükselen dağlar, arada iki şeritli virajlı yollar ve diğer tarafta sonsuz güzellik sunan Adriyatik. Bilindik bir hikaye ve biz bunu daha yeni yaşıyoruz. Eh biz de Budva'yı keşfedilim istiyoruz. Kısa süreli tatilimizde yaşadıklarımızı sizlerle paylaşırken, ertelediklerimiz için başka mevsimlerde tekrarını diliyor, bir daha gitmeyi daha şimdiden düşlüyoruz. Şehirde ilk olarak ilgimizi Adriyatik kıyısına kurulu 2500 yıllık geçmişiyle en eski şehirlerden biri olan Stari Grad çekiyor, burası "old town". Gündüz plajlardan ve sıcak havadan fırsat bulup pek gezemesek de gecelerimizi burada dolaşmakla geçiriyor asla ihmal etmiyoruz. Eski taş yapılar, dar sokaklar, kafe ve eğlence mekanlarıyla geceli gündüzlü canlılığını koruyan bir yer. Gündüz minik dükkanları, kafeleriyle gezmeyi, alışverişi sevenlerin yeri olurken, gece de gençlerin eğlencesine eşlik eden mekanları barındırıyor. Geneli işletme amaçlı kullanılan yüzlerce yıllık yapılar, yerel yaşama ve ara sıra konaklamak amacıyla gelen gezginlere de kucak açıyor. Etrafını saran kalenin dışında da canlı bir hayatı kucaklıyor. Tatil denilince aklımıza hemen deniz, kum, güneş geliyor. Deniz, güneş mevcut ama kum hemen hemen yok. Çünkü sahiller minnacık taşlarla kaplı. Fakat hiç rahatsız edici değil. Bir Kaş aşığı iseniz burayı hemen seveceksiniz. Budva'dan, Sveti Stefan Adası'na doğru ilerlediğinizde, o şirin koylarda yavaş yavaş başlıyor. Önce şehrin merkezinde başlayan plajlar, uzaklaşmaya başladığınızda da daha sakin koylara doğru sürüklüyor. Denizi tek kelimeyle harika. Plajlar şezlonglu ve şezlongsuz bölümlerden oluşuyor. İsteyen parasını verip, bir şezlonga yerleşirken; isteyen de kendi şemsiyesini getirip istediği yere oturuyor. Kısaca kimse kimseyi rahatsız etmiyor. O bilindik vıcık vıcık kalabalık da yok. Gündüz kızgın güneşten bir nebze olsun uzaklaşayım diyenlere de etrafta yer alan kafeler hizmet veriyor. Makul fiyatlarda yemeğinizi yiyip, içeceğinizi alıyorsunuz. Kaldığımız oteldeki bayanın önerisiyle gittiğimiz plajları biz de çok sevdik. Becici ve Petrovac arasındaki plajları önermişti. Özellikle Becici, Drobni Pijesak'ı çok beğendik. Budva'ya 6 kilometre uzaklıkta şirin bir ada. Önünde, bir fotoğraflık anınızın olacağı ve hatta içinde gezmeyi bile hayal ettiğiniz adaya sadece uzaktan bakıyorsunuz. Karadan dar bir yolla bağlantısı olan ada uzun zamandır otel olarak işletiliyor. Bir dönem dünyaca ünlü yıldızları da misafir eden adaya ''hiç giremeyiz!'' diye bir kaide yok. Otel müşterileri, içerideki lokantalara rezervasyonlu müşteriler ve günlük ada turu alanlar girip gezebiliyor. Hemen çıkışında yer alan güvenlik, adaya yaklaşmanıza, geçişinize izin vermiyor. Ortaçağ mimarisiyle bizleri büyüleyen adayı uzaktan da olsa seyretmek bile etkileyici. Adanın iki tarafında plajlar yer alıyor. Soldaki plaj adanın müşterilerine ayrılmış. Adaya yakın konumuna göre değişen belli fiyat aralığında şezlonglar yer alırken, sağ tarafı da halka açık plaj olarak işletiliyor. Şahane günbatımı manzarasını seyredeceğiniz yerlerin başında da burası geliyor. Adada konaklama şansınız olmasa da, çevresinde ada manzaralı otel, apart seçenekleri de çok. Gündüz sakin, geceleri hareketli. Bir bakalım kalabalığa karışalım derseniz bayağı bir kalabalığın kucağına düşüyorsunuz. Şıkır şıkır giyimli gençler, bangır bangır müzik eşliğinde hem eğlenip, hem de dans ediyorlar. Genelini sahilde, denize paralel uzanan Slovenska Caddesi üzerinde göreceksiniz. Old Town bölgesinin içine kadar eğlencenin sızdığı şehirde geceler hiç bitmiyor. Gençlik çılgınca eğleniyor. Her ne kadar büyükmüş gibi görünse de aslında burası küçük bir şehir. Kıyısında Old Town, marina ve plajlar yer alırken, yukarıya doğru günümüz mimarisiyle yükselen yapılar tepelere kadar ulaşıyor. Budva merkezde kalmak için seçenek çok. Hemen sahilde yer alan oteller yan yana dizili. Yukarılara çıktıkça otel, pansiyon, apartlar oldukça fazla. Old Town bölgesinde konaklamak için birçok seçenek mevcut. Ancak geceleri hareketli bir şehirdense bizim gibi sakinliği sevenlerdenseniz, Stevi Stefan Adası'na doğru uzanan alanda yükseklerde şahane manzaralı apartlarda da konaklayabilirsiniz. Genelde ziyaretçiler gündüz plajlarda, geceleri eğlence ve casinolarda zaman geçiriyorlar. Şehir her zaman kalabalık. Yaz ayları hava oldukça sıcak. Gelmek için en iyi zaman bahar ayları. Sonbaharı da farklı güzellikte. Para olarak Euro kullanılıyor. Genel ziyaretçilerin çoğu Avrupa ülkelerinden. Düzenli bir trafiği var. Yollar iki şeritli, gidiş ve gelişe ayrılmış. Bir yerden bir yere gitmek de çok kolay. Belli aralıklarda işleyen otobüs seferleri olduğu gibi her yerde karşınıza çıkan taksiciler de büyük kolaylık sağlıyor. Olmadı araç kiralayacağım derseniz, kiralamak da oldukça kolay. Günlük 30 Euro'dan başlayıp, farklı fiyatlarda değişen seçenekte kiralık araçlar bulabiliyorsunuz. Biz kaldığımız otel sahibinden daha gelmeden aracımızı talep ettik ve geldiğimizde hazırdı. Güzel bir tatil yapıp; hem eğlenip, hem de dinleneceğiniz bir şehirdesiniz. Akdeniz bu her yeri başka güzel.


Her şey Ali Haydar Usta ile başladı. Adını, '' İkinci Bahar '' dizisiyle duymuş, bir dönem ekranlara kilitlenmiştik. Baş rolü Şener Şen ve Türkan Şoray paylaşırken, diğerleri ise bu diziyle ünlenip yolunu aldı, gitti. Dizi bitti, üzerinden de yıllar geçti. Ancak geriye kalan Ali Haydar Usta ve o tarihi mahalle hafızamıza kazındı. Aynı zamanda Neşeli Günler, Av Mevsimi, Üç Maymun'la uzayıp giden film listesine de ev sahipliği yapan mahalleyi yani Samatya'yı keşfe çıkıyoruz. Samatya, hala geçmişin izlerini taşıyan İstanbul'un en eski mahallelerinden birisi. Günümüzde Koca Mustafa Paşa olarak bilinen semt iki bölümden oluşuyor. Üst tarafı Cerrahpaşa, alt tarafı Samatya. Yedi tepe üzerine kurulu İstanbul'un yedinci tepesi de burası. Mahallenin deniz tarafında yer alan Samatya, eskiden kum deposu olarak kullanılırmış. Denizden çıkarılan kumlar burada depolanırmış. Samatya'da, Rumca 'kumlu' anlamına geliyor. Bizans ve Osmanlı Dönemi'nden kalan tarihi yapılardan günümüze çok azı kalmış. Semtin genelini Ermeni ve Rumlar oluştursa da son dönemlerde farklı yerlere göçleriyle nüfusu oldukça azalmış. Bir güne sığdırdığımız gezimize ilk Cerrahpaşa tarafından başlıyoruz. Bir sur içi semti olan Cerrahpaşa adını, geleceğin padişahı III. Mehmed'in sünnetini yapan ve bu nedenle "cerrah" unvanı ile ödüllendirilen ve saray doktoru olan Cerrah Mehmed Paşa'dan almış. Semt cami, külliyelerle donatılmasına rağmen, Cerrahpaşa turistlerin klasik rotası arasında yer almıyormuş. Nedenini gelince anlıyoruz çünkü bu tarihi yerlerin çoğu ya kapalı ya da belli kurumlara devredildiği için ziyarete izin yok. Cerrahpaşa Camii'ne geliyoruz. Son derece keyifli bir bahçenin içinde yer alıyor. Tarihi 1593 yılına kadar uzanan revaklı, muhteşem caminin mimarı, Sinan'ın halefi mimar başı Davud Ağa'ymış. Tek minareli cami, kütüphane, türbe, şadırvan, sebil, çeşme, hamamdan oluşan bir külliyeden oluşuyor. İçini ne kadar çok gezmek istesek de burası da kapalıydı. Şimdi pek izi kalmasa da Arkadius Sütunu'nun civarı bir zamanlar cariyelerin satıldığı Avrat Pazarı'ymış. Haseki ve Hekimoğlu Ali Paşa Camileri, Bulgurlu Konağı ve Arkadius Sütunu'nun da yer aldığı bölge, başyapıtlar dizisini keşfetmek için "yolun özellikle düşürüleceği" bir yerler arasında ama sadece uzaktan bakarak geçiyoruz. Aşağıya denize doğru ilerleyip soluğu Samatya'da alıyoruz. Ara sokaklarından meydana doğru ilerliyoruz. Günün ilk molasını Matya Kafe'de likör ve Türk Kahvesi eşliğinde yapıyoruz. Ara sokaklarda yürürken, semtin değişmeyen yüzünü ara sıra da olsa karşımıza çıkan ahşap konaklar gösteriyor. İşte bunlardan biri de meydandaki belki en eski yapılar arasında olan ve alt katında biraz soluklandığımız Matya Kafe'nin bulunduğu konak. Matya, Rumca "göz" anlamına geliyormuş. Kafe'nin sahibi doğma büyüme Samatyalı. Yaklaşık 200 yıllık konak, aynı zamanda kafe sahibinin evi. Burası küçük, şirin ve bir o kadar da işlek bir yer. Samatya'ya, balık yemeğe gelen gidenler buradan geçiyor. Gündüz değil gece de buradayım biraz akşamın da havasına bakayım derseniz, unutmayın İstanbul'un en güzel meyhaneleri burada yani Samatya'da. Samatya; sokakları, ahşap evleri, bilindik mahalle halleriyle bilinse de tarihi kiliseleri ve balıkçılarıyla da ünlü. Her ne kadar niyetlenip, gezemesek de Balık Müzesi bile var. Tarihi yapıları, ibadethanelerini gezemesek de sokak aralarında kaybolmakta güzel. Samatya'nın en güzel sokağı olarak ilan ettiğimiz İç Kalpkaçı Sokağı'nı da ayrıca çok seviyoruz. Gezimizin sonunda Yedi Kule Zindanları'na doğru uzanıyoruz. Zindanlar, 390 yılında imparator I. Theodosius tarafından inşa edilmiş. Tarihin sayfalarında mahkumların hapsedildiği ve birçok kanlı olayın gerçekleştiği yer olarak bilinse de şimdi kapalı ve yalnızlığına terk edilmiş. Gezmek istedik, giremedik. Ancak kıyısında dolaşıp fotoğraf çekebildik.


Bu sefer Türkiye'nin oksijen deposundayız. Hem doğaseverlerin, hem de yazlıkçıların yoğun ilgi gösterdiği yer Kazdağları, oksijeni en bol yer olarak biliniyor. 'Kazdağları' deyince de bir tek dağ ve etrafı algılanmasın! Burası oldukça geniş bir alan, geldiniz mi, bir haftayı ayırmak gerekiyor. Sabah doğanın kucağında kuş cıvıltıları ve bizim gibi kampçıların sesiyle uyanıyoruz. Kahvaltıda güzel olunca hemen yönümüzü birkaç metre ötedeki Sütüven Şelalesi ve Hasan Boğuldu'ya çeviriyoruz. Şelaleye iki farklı yoldan gidiliyor. Birincisi kaldığımız kampingin önünden devam eden toprak yoldan gidince beş dakika da varırken, Akçay'dan gelen diğer yol oldukça uzun ve virajlı. Girişteki görevliye giriş ücretini ödeyerek, boş bulduğumuz yere aracımızı park ediyoruz. Diğer taraf hınca hınç dolu, araç park edecek yer bulmak zor. İyi ki bu taraftan gelmişiz. Sütüven ve Hasan Boğuldu yan yana doğa harikası bir yer. Sütüven Şelalesi'nin hemen girişinde yer alan işletmede uzun yoldan gelenler veya güne burada başlayanlar için kahve molası verilecek yerlerin başında geliyor. Kısa bir dinlenmenin ardından önce Sütüven Şelalesi'ne doğru birbirinden farklı yükseklikteki basamakları inmek biraz zorlasa da, buz gibi suyun içine girince şelalenin güzelliğinde büyülenip, tekrar aynı zorluktaki basamakları tırmanmak anlatılmaz sadece yaşanır. Sütüven'den ayrılınca bizi biraz ilerideki güzellik Hasan Boğuldu bekliyor. Burası da oldukça kalabalık. Sabahtan gözünü açan soluğu burada almış gibi. Kazdağları'nın zirvesinde Beyoba Köyü'nden Emine ile Ova Köyü'nden Hasan'ın aşkı, birbirlerini pazarda görmeyle başlar. Ne yazık ki bu aşk mutlu sonla bitmez. Birbirlerini seven iki gençten Emine'nin ailesi kızlarını Hasan ile evlenmesini istemezler. Bunun sebebi de Hasan'ın Yörük olmasıdır. Her ne olursa olsun Hasan ve Emine birbirlerine olan sevgilerinden vazgeçmediklerini gören aile, Hasan'ı bir sınavdan geçirmeye karar verir. Eğer Hasan bu yükün altından başarıyla kalkarsa Emine ile evlenmesine izin verilecektir. Aile, Hasan'dan 40 kiloluk tuz çuvalını sırtlanarak 5 saat uzaklıktaki, obaya yani Kazdağları'na çıkarmasını istemektedir. Emine önde Hasan arkada yola düşerler. Hasan sırtındaki yüke birkaç kilometre dayanabilir ancak daha fazla ilerleyemez. Emine ise sevdiği adamın arkasında olduğunu düşünerek yola devam eder. Bir süre sonra Hasan'ın arkasında olmadığını fark eden genç kız, geri dönerek sevgilisini aramaya başlar. Ona hediye ettiği yazmanın suyun içinde olduğunu gördüğünde ise onun boğulduğunu düşünür ve bu acıya dayanamayarak kendisini göletin dibindeki çınar ağacına asar. O günden sonra buralar Hasan boğuldu olarak bilinir. Sıcak havalarda kalabalığın hücum ettiği, etrafın güzelliğinden çok ticari bir alana dönüşen Şelalenin çevresindeki tesisle gelenleri biraz üzse de yine de bir soluklanma yeri olarak kabul edip, bu güzelliği yaşamak isteyenlere, ''gelin görün'' deriz. Hasan Boğuldu ve Sütüven Şelalesi'nden sonra Kazdağları Milli Parkına doğru ilerliyoruz. Aslında Kazdağları 6 tane dağdan oluşuyor, bunlar; Kazdağı, Eybek Dağı, Dede Dağı, Kocakatran Dağı, Baba Dağı, ve Güngen Dağı diye sıralanıyor. Milli park alanı olarak bilinen yer Biga Yarımadası'nın en yüksek dağı olan Kazdağı. Milli Parkın girişinde duruyoruz. Görevli yanımıza yanaşıyor. Günübirlik olarak geldiğimizi söyleyince ona göre biletimizi kesip, aracımızın plakasını not alıyor. İşlemlerden sonra milli park bölgesine giriş yapıyoruz. Alabildiğince virajlı yolda etrafın güzelliğini seyrederek ara sıra da durarak yükseğe, zirveye doğru ilerliyoruz. Kazdağları, sadece Türkiye için değil, tüm dünya için çok önemli bir alan. Alpler'den sonra dünyanın en önemli oksijen deposu olarak biliniyor. Bilinenin aksine bu oksijeni üreten orman değil, denizdeki yosunlarmış. Denizde üretilen oksijen, dağların arasındaki kanyonlardan bir baca misali yukarı yükselip, yoğun olarak 800 -1200 metre arasında birikiyormuş. Kazdağları'ndaki güzelliğin nedeni bu oksijen seviyesinden geliyor. Oksijen seviyesi, denizden gelen nem, dağın yüksekliğiyle birleşincede çok özel bir ekosistem oluşuyor. Kazdağları'nda, 800'den fazla bitki çeşidini de burada görebiliyorsunuz. Barındırdığı türlerin zenginliği ve benzersizliği bakımından aynı zamanda Amazonlar kadar önem taşıyor. Eskiden dağın %10'unu kapsayan milli parka sadece rehber eşliğinde girmeye izin varken, artık bu uygulamayı kaldırmışlar. Bakalım bu şekilde ne kadar koruyabilirler. Milli Parkın sınırları içinde zirvede, Sarıkız'ın türbesi bulunuyor. Bizim hedefimizde zirveye Sarıkız'a ulaşmak. Sarıkız, hem Aleviler, hem de Sünniler için kutsal bir yer olarak kabul ediliyor. Hatta her sene buraya şenliğe geliyorlarmış. Buraya kadar gelmişken, Sarkız efsanesini de anlatmadan geçmeyelim. Bir zamanlar civar köylerden birinde genç ve güzel bir Sarıkız ve babası yaşarmış. Sarıkız köyden kimseye varmak istemeyince köyün gençleri tarafından adı kötüye çıkarılır ve yok yere dışlanır. Babasına namusunu temizlemesi söylenir ancak baba kızını öldüremeyince, kazları ile birlikte kızı dağa götürüp orada ölüme terk eder. Yıllar sonra dağa çıkanlardan kızının hala yaşıyor olabileceği haberini alır, bunun üzerine dağa çıkmaya karar verir. Gerçekten de kızı yaşıyordur. Vardığında kızından yüzünü yıkamak için su ister, kızı bir elini uzatır testisine denizden su doldurur, diğer elini uzatır dağlardan susayan babasına içme suyu getirir. Baba o an anlar ki kızı ermiştir. Kızına haksızlık edildiğini anlayan baba kahrından bu dağlarda ölür. Buradaki Sarıkız Tepesi'nde kızın türbesi, hemen yakınındaki diğer bir zirveye de ''Baba Tepe'' deniliyor ve Sarıkız'ın babasının türbesi bulunuyor. Bu zirvede "Sarıkız Türkmen Şenlikleri" adı altında Türkmenlerin 700 yıllık geleneği yaşatılıyor. Her sene Ağustos ayında buraya çıkan Türkmenler zirvede kurban kesiyor, adak adıyor, hayırlı bir yıl için dualar ediyor.