Abu Dhabi şehrine 2018 yılında yaptığımız seyahat bizi çok memnun bırakmıştı. Şehirden beklentimiz fazla yoktu ama karşılaştıklarımızla keyfimiz daha da artmıştı. O yılın şubat ayında ılık bir yere gidip tatil yapmak istedik. Genelde insanlar Dubai'ye gezmeye gelerek bir günlüğüne Abu Dhabi'ye geçiş yaparak şehri hızlıca turluyor. Her gezimizde olduğu gibi bu seferde şehri gezme anlayışımız en az dört gün oldu. Uçak ile neredeyse dört buçuk saat süren uçuş ile havaalanına geldik. Havaalanı çıkışında bulunan A1numaralı otobüs ile 45 dakika da şehre gidiyorsunuz. Otobüslerde kullanılan kartlara dolum yapılıyor. Şehirde otelinizin olduğu caddeden geçip geçmediğini iyi bilmeniz gerekir. Bizim otel Al Wahda şehirlerarası otobüs terminaline yakındı ve bu otobüs buradan geçiyordu. Bulmamız kolay oldu. Tabi ki başka bir seçenek taksi de var. Abu Dhabi Arapça, Ceylan Toprakları anlamına geliyormuş. Birleşik Arap Emirliklerinin başkenti ve Dubai'den sonra nüfusun en çok olduğu şehir. Deniz kenarına Corniche deniyor ve şehrin en hareketli olduğu yer burası. Ülkede bol miktarda büyük alışveriş merkezleri bulunuyor. YasMall, Abu Dhabi Mall, Khaliyad mall, The Galleria bunların başlıcaları. Biz gittiğimizde hava çok güzeldi. 24-27 derece arasında değişen sıcaklıklar sayesinde ülkemizde kışı yaşarken burada yaz geçişi yapmıştık. Bu yüzden çok rahat gezdik. Sahilde oturduk, denize girdik, eşsiz deniz kabukları topladık, sıcaktan çok bunaldığımızda bu büyük alışveriş merkezlerine girip serinledik. Gezilecek yerlerden biri de Marina Mall'dan sahile doğru inince bulunan Heritage Village. Bu minik köyde Arapların eskiden günümüze yaşantısı, yöresel kıyafetleri, silahları, tarım örneklerini içeren küçük bir müze var. Yöresel eşyaların satıldığı minik dükkanlar, bir restoran ve bahçe bulunuyor. Arap tarihini yansıtan mini bir bölge burası. Heritage Village alt tarafı deniz kıyısı olduğundan insanların çok fazla ziyaret ettiği bir yer. 761 kentin kuruluş tarihi olarak kabul ediliyor. Zamanında tatlı su kaynakları keşfedilmiş ve Bani Yas kabilesi insanlar etrafında koruyucu bir kale oluşturmuş. Giderek daha çok insan ilgisini çekmiş ve etrafında küçük bir köy oluşmuş. Yıllar geçmiş ve 1958'de Ras Sadr köy halkının yaşam biçiminde ciddi bir değişikliğe neden olmuş. Emirliğin doğu kısmı tarihi bölge olarak kabul ediliyor. Şehrin en ünlü turistik yerleri şunlar; Al-Ain Müzesi, Jebel Hafeet Dağı, Hale Parkı, büyük bir hayvanat bahçesi, Ayn Fayyad Parkı ve Ulusal Üniversite. Gezilecek yerlerin başında Emirates Palace geliyor. Çölün içinde harika bir bahçe ve turistler tarafından gezilen saray otel buradaki birçok yapı gibi muhteşem. Bu otelin hemen yanında Birleşik Arap Emirlikleri Başkanlık Sarayı bulunuyor. Hemen bu noktadaki bir diğer önemli yapı Etihad Kuleleri. Toplamda beş kardeş gökdelenden oluşan bu yapılar 2012 yılında tamamlanmış ve şehrin siluetini oluşturan en zarif parçalar. Abu Dhabi 'ye gelip denenecekler listesinde Emirates Palaces içinde ki kafede 24 ayar altın tozu serpilmiş kahveden içmek geliyor. Bir fincan kahve baya bir pahalı bu arada, içip içmemek size kalmış. Aynı zamanda altın soslu dondurma da turistlerin gözdesi. Etihad Towers ise bir arada bulunan kuleler. Turistlik fotoğraf çekim yerlerinden biri. Özellikle binanın 74. katına çıkıp manzarayı çekmek isterseniz belli bir ücret ödemeniz gerekiyor. Burada ki otel çok lüks. Basra Körfezi'nin manzaralarını sunan bu modern otel, Abu Dabi'deki beş kuleli simgesel kompleksin bir parçası. Abu Dhabi'de bizi bir sürpriz karşılamıştı. O yıl Paris'te ki Louvre müzesi buraya gelmişti. Zenginlik işte, ayaklarına Louvre müzesinin minisini getirmişler. Şansımıza birkaç ay önce açılan bu müzeyi doya doya gezmiştim. Açılışına Fransa cumhurbaşkanı Macron katılmış. Müzenin gericiliğe karşı mücadele simge olduğuna değinen Macron "Bizim için kültürü, eğitimi ve güzelliği desteklemekten daha acil bir şey yok" demiş. 2007 yılında Fransa ile yapılan anlaşma sonucu başlatılmış. 2012'de yapılması beklenen resmi açılış, petrol fiyatlarındaki düşüş ve küresel kriz gibi nedenlerle ertelenmiş. Müze, çöl güneşini içeri alacak şekilde tasarlanmış. En dikkat çeken özelliği, kafes şeklindeki kubbesi. Müze Fransız mimar Jean Nouvel'in eseri. Tasarımda Medine'den ilham alınmış, 55 oda ve 23 sergi alanından oluşuyor. Kubbe ziyaretçileri kavurucu sıcaktan korurken, doğal ışığın da içeri sızmasını sağlıyor. Fransa ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında yapılan anlaşmaya göre Abu Dhabi'de ki müze "Louvre" ismini kullanmak için 30 yıl boyunca Louvre Paris'e 525 milyon dolar ödeme yapacakmış. Ayrıca Fransa'dan gelecek olan ödünç eserlerin güvenliği için de ek olarak 750 milyon dolarlık bir ödeme gerçekleştirilecekmiş. Müze de Van Gogh, Monet, Leonard Da Vinci, Matisse gibi birçok ressamın tablosu var. Miro'nun yağlıboya tablosu, Van Gogh'un otoportresi, Manet'in flüt çalan tablosu, bizden İznik çinileri, halılar ve Çatalhöyük'ten seramikler bu müzede sergilenenler.


Kitaphaber Okuma Grupları 2023 / 2. Kitap Listesi'ni Değerlendiriyor. Kitaphaber sitesi, kültür dünyasına zengin katkılarla on iki yılını geride bıraktı. Kitap tanıtım ve eleştiri yazılarının yanında şair ve yazarlarla yapılan canlı yayınlar ve söyleşilerle de kültür dünyamızı genişletmektedir. Kitaphaber ailesine destek ve emek veren bütün yazarlar bir birlik içinde titizlikle hareket etmekte ve yapılan bütün faaliyetler gönüllülük esasına dayanmaktadır. Bu güzel birlikteliği okuma alışkanlığı kazandırarak geliştirmek için de 81 ilde yüzlerce kişinin aynı kitabı okuyup düşüncelerini paylaşarak yeni fikirlerin doğacağı bir birliktelik kurma fikri Kitaphaber ekip toplantısında doğmuştur. Geçirdiğimiz Asrın Felaketi Depremin ardından toplantılarımıza yeniden başladık. Biriken kitaplarımızı toplantılarımızla telafisini sağladık. Okuma kitabımız koordinatörlerce her okurun kazanımında olması gerekli eserler arasından farklı türlerden seçilmektedir. Kitaphaber Okuma Grupları 2023 /1. Kitap Listesi'ni okudu. Yılın ikinci yarısının listesini okuyor. Toplantılarda okunan eserler değerlendirilirken gelişime katkı sağlanmaktadır. Kütahya Okur Grubu; Müzeyyen Çelik K. koordinatörlüğünde, Barry Sanders'in Öküzün A'sı adlı eser değerlendirildi.


Bütünsel sağlığın dünyadaki en tanınmış ve en büyük liderlerinden biri olan Dr. Deepak Chopra kitlelerin fiziksel, zihinsel, duygusal, spiritüel ve sosyal sağlığa bakışını değiştiren bir sağlık profesyoneli ve üretken bir yazardır.35 dile çevrilen ve 20 milyon satan 50'den fazla kitabı ile geniş bir okur kitlesine sahiptir. Deepak Chopra; Chopra Merkezi'nde; zihin, beden, ruh ve şifa arasındaki önemli bağın evrensel bilgeliği üzerine; devrimci nitelikte çalışmalar yürütmektedir. Batı'nın teknolojik mucizeleriyle Doğu'nun bilgeliği arasında bir köprü oluşturmayı misyon edinen Deepak Chopra ve ekibi tüm dünyada sağlık hizmeti veren profesyonellere seminer ve eğitim programları düzenlemektedir. Deepak Chopra yazdığı "Başarının 7 Spiritüel Yasası" adlı kitapta başarı için umutsuzca çabalamanın gereksiz ve nahoş bir durum olduğunu savunuyor. Doğada her şeyin kolaylıkla bir araya geldiğini söyleyen Chopra, örnek olarak bir tohumun zorlanmadan bir ağaca dönüşebildiğini gösteriyor. Başarının 7 spiritüel yasasına göre en derin arzuları gerçekleştirmek için ortaya çabasız bir keyif ve mutluluk hali koymak yeterli. Başka bir deyişle bu 7 yasayı keyifle uygulayarak hayalleri, hedefleri ve istekleri gerçekleştirmek mümkün. Bu yasa içimizdeki bilgeliğe dayanır ve bu bağ sevgiden gelmektedir. İçsel Güç Yasası'nı yaşamak için sessizliği, dinginliği deneyimleyebilmek gerekir. Bir diğer yolu da yargılamadan yaşamaktır. Düzenli olarak doğa ile iç içe zaman geçirmek bu yasanın bir diğer unsurudur. İçsel güç doğuştan gelen gerçek doğamızdır. Sonsuz yaratıcılık ve saf bilgi alanıdır bu alan. Dinginliği içinde taşıyan biri etrafındaki kaostan etkilenmeyecek ve yaratıcılığına engel olamayacaktır. Her ilişki bir alma verme ilişkisidir. Vermekle almak aynıdır evrendeki enerji akışının farklı yüzleridir. Burada niyet en önemli noktadır. Niyetiniz her zaman alan ve veren için mutluluk yaratmak olmalıdır. Gittiğiniz her yere bir şey götürmeye, gördüğünüz herkese bir şey vermeye karar verin. Verdiğiniz sürece alacaksınız. Ne ekersen onu biçersin sözü bu yasayı anlatmaktadır. Şu an olan her şey geçmişteki seçimlerimizin birer sonucudur. Bilinçli seçim yapmanın önemini vurgulayan yazar kendimize şu iki şeyi sormamız gerektiğini belirtmektedir." Bu seçimin sonuçları ne olabilir? ", "Şu anda yapmakta olduğum seçim bana ve etrafımdakilere mutluluk getirecek mi? "Cevabınız evet ise, devam edin seçiminizi yapın. Eğer cevabınız hayır ise ve bu seçim size ve etrafınızdakilere üzüntü getirecekse bu seçimi yapmayın. Bu yasa doğanın mükemmel zekası sorunsuz, çabasız kolaylıkla işler gerçeğine dayanır. Doğa ile uyum içinde olduğunuzda kendi içinizdeki bilgelikle hareket ettiğinizde "En Az Çaba Yasası"na uyuyorsunuz demektir. Yazar bunun için tüm insan, durum, koşul ve olayları olduğu gibi kabul etmeyi önermektedir. Şu an her şeyi olduğu gibi kabul etmelisiniz, olmasını istediğiniz gibi değil. İçinde bulunduğumuz durum ve problem olarak gördüğümüz olaylar için sorumluluk almamızı, hiç kimseyi hiçbir şeyi suçlamamak gerektiğini ve her problemin aslında kendi içinde gizli bir fırsat barındırdığını bu fırsatları büyük bir faydaya dönüştürmek gerektiğinin altını çizmektedir. Chopra, tüm arzuları özgür bırakmayı, işler istediğimiz gibi gitmediğinde bunun bir sebebi olduğuna ve kozmik planın kavrayabileceğimizden daha büyük bir şey hazırlamakta olduğuna güvenmemiz gerektiğini söylüyor. Yazar fiziksel evrende bir şeyi elde etmek için, o şeye olan bağımlılıklarımızdan vazgeçmemiz gerektiğini söylüyor. Sonuca bağımlı olmak yoksulluk bilincinden gelir ve daima sembollere yöneliktir. Ancak kendimizi olayların, ezberlerin, sembollerin dışında tutabildiğimizde zihinsel bağımsızlık seviyesine çıkarız. İşte o zaman neşeyi, kahkahayı ve yaratıcılığımızı hayatımıza çekeriz. Böylece coşkuyla yaptığımız eylemler bize başarıyı ardından da o istediğimiz sembolleri getirir. O yüzden önce bilinmezliğin bilgeliğine inanmamız gerekir. Yani şu direnen, sürekli güvence arayan ve elbette bulamayan zihnimizi susturmalıyız. Herkesin yaşamının bir amacı vardır. Başkalarıyla paylaşmak için eşsiz bir hediyesi ya da özel bir yeteneği vardır. Bu eşsiz yetenek başkalarına hizmetle harmanlandığında kendi özünün coşkusunu ve sevincini deneyimleriz. Bu da tüm hedeflerin hedefi, nihai hedeftir. Eğer bu yeteneğinizi amacınızı bulduysanız gönülden çalışır, gönülden paylaşırsınız. Halil Cibran'ın dediği gibi "Saatlerin fısıltısı müziğe dönüşür; bir ney gibi olursunuz gönülden çalıştığınız zaman. Ve nedir aşk ile çalışmak? Yar giyecekmiş gibi dokumaktır bir kumaşı nakış işler gibi gönülden..."Bunun için içinizdeki "Öz"ünüze ilgi ve sevgi gösterin. Yeteneklerinizi küçümsemeden kutsayarak bir liste yapın. "İnsanlığa nasıl bir fayda sağlayabilir, nasıl hizmet edebilirim? " sorusunu sık sık sorup serbest bırakın. Cevaplarınız zaman içinde gelecektir.


Ortaokulun son yıllarında bir Resim Atölyesinde birebir klasik resim eğitimi almaya başladım ve uzun süre devam ettim. Daha sonra güzel sanatlar fakültesinde görsel iletişim bölümüne başlayarak alaylı serüvenim okulluya inkilap etti. pandemi süreciydi, instagramdan görerek online çocuk kitabı resimleme atölyesine katıldım. Oradan keşfetmiş olacaklar kısa süre sonra bir yayınevinden telefon aldım. Küçük yaşlardan itibaren izlediğim filmler vs sonrasında ekseriyetle hiperaktif başrollere hiç özenmedim. Daima 'usta' statüsünde, geri planda ve durağan karakterleri benimsedim. Bu nedenle bugün çocuk kitabı yahut yarın başka bir projede kendimi daima perde arkasında kritik işleri halleden biri olarak görürüm. Kitabı elime aldığımda çocuğum olmuşcasına duygulanırım. Yazar ve yayınevi kritik önem taşıyor diyebilirim. Çünkü her metni çalışmak istemem. Belli yazar ve yayınevleri zaten beklemediğim bir metni ekseriyetle sunmaz. Bunun dışında hem zaman noktasında hem de çizim noktasında sıkıştırılmaktan hoşlanmam. Gereksiz revizeleri sevmem. Yazar olmayanların yazarlık, çizer olmayanların çizerlik yapması naçizane beni rahatsız ediyor. Sanki Kitaplar pişmiyor da salt üretiliveriyor, bu beni üzüyor. Bu iyi yazar, çizer, editör vs ve kitapların perdelenmesine, okuyucu tarafından görülmemesine sebebiyet verebiliyor kanaatindeyim. Yazarlarla aramın iyi olduğu kanaatindeyim. Kendi yazdığıyla başta kendi heyecanlanabilen yazarları seviyorum. Ayrıca bendenizin karakter özelliklerine yahut tanımlanan bir mekana vs yani metne müdahale ettiğim olur. Buna müsaade eden hatta mutlu olan yazarlarla çalışmayı eğlenceli. Görsel öğeleri kendi kafasında netleştirip çizeri sıkboğaz eden yazarları sıkıcı buluyorum. Çocuklarla aram fena değil.:) Çizdiğim kitaplardan genelde çevremdeki çocuklara hediye ediyorum. Ayrıca çocuklar beni çalışırken izlemekten büyük keyif alıyor ve belli ki şaşırıyorlar. Çizim aşamasında metni görmeden çizimden ne anladıklarını yahut hangi karakterlerin nasıl özelliklere sahip olabileceklerini tahmin etmelerini istiyorum. Ve dönüşlerinden çizimlerin işlevselliğini tartıyorum. Samimiyetin önemine ve sevgiyle pişirilen bir yemeğin daha lezzetli olacağına inanırım. Bu nedenle işi büyük bir titizlik ve şevkle yapmaya gayret ediyorum. Ayrıca mümkün mertebe gündelik mekan ve objeler ve "ideal" olmayan vücutlara sahip karakterler kullanmaya çalışıyorum. Neticede okuyucunun çizimlerden yabancı bir çizgifilmden fırlamışcasına karakterler objeler vs değil yerli ve milli etkiler almasını beklerim. Bu nedenle obez anneler cılız babalar, çaydanlık yahut çaylar, kepçe kulaklı büdü kaşlı çocuklar... çizimlerimde sıklıkla rastlanılabilir öğelerdir. Çizime başlamadan kitabın ana temasını, karakterleri ve mekan tasvirlerini yeterince anlayacak kadar hızlıca okuyorum. Gerekirse ufak not aldığım da oluyor. Çizime geçince ise yalnızca editör notlarına odaklanıyor, gözümden detay kaçmaması adına çizim esnasında ara ara kontrol ediyorum. Sezgiye ve ilhama inanırım. Bu nedenle bazı günler adeta kalem elimi kontrol edercesine pratik bir şekilde referanssız işler ortaya çıkarırken bazı günler hiç bir şey çizemeden beyaz ekranla bakışıp tablet başından kalktığım olur. Bunun dışında içerik konusunda pek sıkıntı yaşamam, yaşasam da kısa sürede çözülür. Henüz okuduktan sonra çizmeyi reddettiğim metinler olmadı. Ancak sevmeyerek çizdiğim çok metin oluyor. Çocukların dilinden yazmak, eğlenceli ifadeler kurmakla saçmalamanın, basitleşmenin arasında ince bir çizgi olduğunu düşünüyorum. Melih Tuğtağ'ın kaleme aldığı "Obur Dünya". Melih Tuğtağ ağabeyin kullandığı dil açık ara favorim diyebilirim. Çizmek bir yana okurken de büyük keyif alıyorum. Ayrıca bir dergide Zeynep Eyüpoğlu'nun başka bir dergide ise Abdullah Harmancı'nın yazdığı köşeleri çiziyordum. Onlar da hatrımda kalan yazarlar oldular. Çizimde ise karikatür tarzı çok hoşuma gidiyor. Bu anlamda Esra Gözde ve Yavuz Girgin'in çalışmalarını keyifle takip ediyorum. Daima iyi insanlarla güzel işler yapmak için fiili yahut kavli dua ederim. Çizgiroman işleri beni heyecanlandırıyor . "Ben yapsaydım" dediğim işler olabiliyor. Bunun sebebi bazen yazarla tanışma imkanı ve birlikte iş yapma heyecanı bazense güzel basılmış, güzel yazılmış bir kitabın çizerini naçizane yetersiz bulmam. Bunun dışında animasyona dair adımlar atmak da isterim. StoryBoard çizerliğini kendime yakın buluyorum. Çocuk kitabı çizerliği anlamında belki endişelenilebilir. Ancak resim serüveni yahut hikaye anlatıcılığı form değiştirse de daima devam edecektir kanaatindeyim.


Tam da bu noktada çok yakın bir zamanda tanıştığım deneyimli bir yazardan ve onun bana hediye ettiği kitabından bahsetmek istiyorum. Şair/yazar Atıf Bedir, Türk Edebiyatı'nın tecrübeli kalemlerinden biri. Gerçek adı, Abdurrahman Başpınar'dır. 1965 yılında Kahramanmaraş'ın Suluyayla Köyü'nde doğdu. Şiir, gezi, anı ve inceleme türlerinde eserler veren Bedir; hem Türk hem de dünya edebiyatına vakıf bir isim. Büyük bir zevkle okuduğum bu eser, toplam 159 sayfa ve yirmi beş bölümden oluşmaktadır. İçeriği incelerken özellikle üçüncü bölüm olan "Trajik Bir Kahraman Olarak Hacı Murat" benim ilgimi çekti; ardından dördüncü bölüme geçerek bu değerli eserin edebi lezzetini tatmaya başladım. Daha sonra, eseri baştan sona okuma kararı alarak, kitabın sayfaları arasında kayboldum. Söz konusu eser, Atıf Bedir 'in Hayatın Şiiri: Edebiyat adlı kitabıdır. Hece Yayınları etiketiyle okurla buluşan bu eser, hem Türk hem de dünya edebiyatından birçok önemli yazarı, onların eserlerini, eserlerin temasını ve kahramanlarını büyük bir titizlikle inceliyor. Eser, Bedir'in edebiyatın efsunlu ve zengin dünyasına dair gözlemlerine, analizlerine ve yorumlarına yer veriyor. Uzun yıllardır şiirle, okumayla, yazmayla iç içe olan Bedir'in edebiyata dair incelemeleri, genelleme ve ideolojilerden uzak, detaycı ve derinlemesine bir yaklaşımı yansıtıyor. Bu yaklaşım, onun edebiyatın sadece genel hatlarıyla değil, ince ayrıntılarıyla da ilgilendiğini gösteriyor. Özellikle "At'a Senfoni ya da Atlar Rüzgarların Kızıdır", "Trajik Bir Kahraman Olarak Hacı Murat", "Yücel Kayıran'ın Efsus'a Yolculuğu" ya da "Andre Gide'nin Günlükleri" gibi başlıklar, Bedir'in edebiyatın farklı yönlerine nasıl eğildiğine dair ip uçları veriyor. Andre Gide'in günlükleri üzerine yazdığı incelemede; Bedir, günlüklerin kendisinde bıraktığı izlenimlere yer veriyor. Günlüklerin, yazarların en mahrem duygularını, düşüncelerini yansıttığını, bu nedenle de bu tür eserlerin çok önemli olduğunu vurguluyor. Bedir, Gide'-in günlüklerini detaylı bir şekilde incelerken, bu eserlerin edebiyat dünyamızda nasıl bir yer bulduğunu, bu eserlerin neden bu kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor. Bedir, Gide'-in günlüklerinin Türkçe çevirisinde Türklerle ilgili bölümlerinin sansürlenmesini de eleştiriyor. " çevirmenler, yazarın Türk ve Türkiye ile ilgili izlenimlerini olduğu gibi çevirmeyerek Türk okuyucusuna kötülük yapmışlardır. Bu yüzden Türk okuyucusu bir yazarı olduğu gibi tanıma imkanı bulamamıştır." Şeklindeki ifadesiyle, önyargısız ve nesnel yaklaşımını da belirginleştiriyor. Tolstoy' un Hacı Murat adlı romanını değerlendirdiği incelemesinde ise; Bedir; Şeyh Şamil ile Hacı Murat arasındaki ilişkinin hem olumlu hem de olumsuz yönlerini detaylıca ele alıyor. Tolstoy'un Hacı Murat'ı nasıl tasvir ettiğine dair geniş bilgiler sunan Bedir, Rusların kendilerine sığınan Hacı Murat'a karşı gösterdiği kuşkulu tutumu değerlendiriyor. Tarihsel öneme sahip olan Şeyh Şamil ve Hacı Murat'ın tasvirlerinde Bedir, her iki figüre de eşit değeri veriyor, yani birinin hakkını diğerine kaptırmıyor. Tarafsız yaklaşımını bu konuda da devam ettiren Bedir; Şeyh Şamil ve Hacı Murat arasındaki ilişki hakkında dile getirilen olası senaryolara da değiniyor.


İstanbul'da doğdum, burada büyüdüm ve hala burada yaşıyorum. İstanbul bir merkez. Beni ve düşüncemi de sanırım belirleyen, yönlendiren bir şehir. Çok az İstanbul adını şiirde kullanarak yazmışımdır ama şehir çoğunlukla İstanbul'dur şiirlerimde. Çok okumaya çalışan biriyim, çok yazmaya çalışmıyorum aslında. Ama yine de çok eser verdiğimi görüyorum geriye baktığımda. Bunun da sebebi düzenli bir çalışma şeklim olması sanıyorum. Analitik düşünürüm, programlıyımdır, çalışmalarım da düzenlidir. Bunun sonucunda sanırım geçen zamanda çokça eser elde etmiş oluyoruz. Ağabeyim sayesinde. Radyo dinlerdik çocukluğumda, orada bir program vardı ve programcı sevdiği şiirlerin belli bölümlerini sürekli okurdu. Her yayında bir İsmet Özel, bir Nazım Hikmet, bir Sezai Karakoç şiirinden bölümler okurdu. Tabii şiirin adını ya da şairinin adını söylemiyor. Biz de ağabeyimle o şiirleri kağıtlara geçirip daha sonra şairini bulmaya çalışıyoruz. Sonrası Kadıköy ve sahaflar. Kırklı yaşlara kadar şiir hayatın tam merkezinde, hayatın tamamını kapsayacak şekilde diğer bütün şeylerin üstüne gerilmiş bir şemsiye gibiydi. Şimdiyse bu kadar kapsayıcı olmadığını görüyorum. Şimdi daha çok hesaplıyorum başka şeyleri. Önem olarak değil ama hayatta kapladığı yer olarak sanki biraz küçüldü ya da şemsiyenin kumaşı inceldi. İlk başlarda özellikle şiirin öğretilemezliği anlamında bir ustanın varlığı ve olması gerekliliğine pek sıcak değildim. Fakat bu düşünce o an benim yeteri kadar okumamış olduğum ve gerçek bir hocayı tanımamış olmamdan doğuyordu. 2008 yılında A. Ali Ural hocamla tanıştım ve o günden itibaren büyük etkisi olmuştur. Mesela klasiklere nasıl bakılması gerektiğini ondan öğrendim. Ustalar konusunda bir de rahmetli Sezai Karakoç'un Edebiyat Yazıları kitaplarında değindiği bir nokta var. Her şair için okuyup etkilendiği bir ustası var. Ustamızla yüz yüze tanışmamış olabiliriz. Ama onun eserinden aldığımız şeyler vardır. Bu noktada çok fazla ustam olduğunu söyleyebilirim. Herkes evine sığınır bence. Tabii ev neye işaret eder ona bakmak lazım. Yunus Emre'nin evi İsmet Özel'in eviyle aynıdır bana göre. Ben de eve sığınanlardanım. Ama sizin sorunuzda kastedilen şehirleşme anladığım kadarıyla. Her ne kadar olumsuzluklarını şiire taşıyor olsam da ben yaşamını metropolde kuran ve geçiren biriyim. Dolayısıyla benim için şehir merkezde. Şehir dediğimizde de akla ilk gelen İstanbul tabii. Fazla olduğunu bile düşünüyorum. Herkesin farklı amaçlarla şiire yaklaşımı var. Mesela gençler karşısındakini etkilemek için yaklaşıyor. Sonrasında amacı değişse de şiire bulaşmış oluyor bir kere. Mesela bir dizide Mevlana, Yunus Emre, Rilke, Oscar Wilde okunuyor. Herkes o etkiyle şiire ve şaire ilgi duyuyor. Şiirin kolay elde edilir görünüyor olması kişiyi kendinde hemen yaparım, ben de yazarım yanılgısına düşürüyor. Bir kere denedinizse bitti zaten, zehirlenmiş oluyorsunuz. Hepsi olabilir. Günümüzde bu saydıklarınızın yetkin örneklerini dergilerde görebiliyoruz. Şiiri arama yeriniz değişebilir. Sürekli aynı alanda olmak istemeyen şairler var. Ya da ömrünün bir anında her zamanki tavrının dışında hatta karşısında bir şiir yazabiliyor. Elbette yeterli diyemeyiz. Eleştiri ülkemizde olumsuzlama olarak algılanıyor. Kritik etme, inceleme, detaylarına vakıf olma, künhüne varma olarak bakmıyoruz. Eleştiri, sanatçının ne yapmak istediğini anlayıp bunu ne kadar başarılı olarak eserine taşıdığını gösterir olmalı. Bu sorunun cevabı, söylenecek üç ismin dışındaki diğer ustaları yok saymak gibi olacak. Böyle bir seçim yapmak benim için de imkansız gibi. Kimi söylesem diğerinde aklım kalacak. Hangi şiiri öne alsam diğerinde bir yön öne çıkıp aklımı kurcalayacak. O yüzden bu soru için beni mazur görün. Çok teşekkür ederim ilginiz için.


Hayat epey hızlı, bu hızın paralelinde değişim ve gelişim gösteremiyor insan. Bir bakmışsın on sene öncesinden elinde kalan sadece, -on sene sonrası. Bu süre zarfında belki biraz kilo almışsın, saçların dökülmüş, yüzün canlılığını yitirmiş, krediyle bir araba; en olmadı belki bir ev... Artan maddesel, hacimsel varlığın yanına ne koyduğuna baktığın anda gördüklerin, çarpıcı bir tokat gibi yüzüne inecektir. On yıl öncesinden seslenen o sesin, zihninde biriktirdiğin seslerin altında ezildiğini ve sana yön veren homurtuların senin sesin olmadığını anladığında, yanlış giden bir şeyler olduğunu fark edeceksindir. Oysa insan, kendi sesini bulmak, bulduğu o sesi daha da berraklaştırmak için çıkar yola. Uzun ve yorucu olan bu yola çıkarken vardığın yerin, çıktığın yerin belki de biraz daha gerisinde olduğunu görünce mi anlayacaksın; yanlış yolda olduğunu! Ama yolda olduğunu unutan her insan, vardığı yerin pişmanlığıyla dövünüp durmak yerine, belki de yolunu değiştirmelidir. Yol değişti mi bilinmez, ama kısmak lazım sesleri, ...kendi sesini perdeleyen, kendi sesinden çok ses çıkaran o sesleri. Okumanın ne kadar da özel bir şey olduğuna ve okunacak bu kadar çok şeyin varlığına şaşkınlıkla... Ömrünün otuz yılını kitap okumaya adayan bir insanın, ömrü boyunca sadece ve sadece dört bin civarı kitap okuyabilecek olması, ne garip! Bu kadar kitap varken; bazılarına gözün bile değemeyecek olması, ne garip!. bazı kitapları bir kaç sayfa, bazılarını yarısına kadar, bazılarını ise gittiği yere kadar. Kitap, beni nereye kadar götürdüyse o kadar okudum. Bitirmek için değil, bir şeyler almak için değil, sadece haz için... Yazmak için değil, ruhum hangisini ne kadar okumak isterse o kadar okudum. Mutlu oldum. Kitabın ne kadar kutsal üzerinde önemle durulması gereken bir konu olduğunu bir kez daha iyi anladım. Okuma alışkanlığının, belirli bir disiplinle yapılması hususi gerekli; ekmek, su, hava kadar elzem bir ihtiyaç olduğu gerçekliği yüzüme tokat gibi inerken, yeterince disiplinsiz yeterince savruk bir zihne sahip kişiliğim bu disiplini elde edebilmek için çeşitli arayışlar peşine verdi. Halihazırda öykü türüyle ilgili çalışmalar yapmak için gayret ederken, bu savruk okuma sürecini bir disipline kavuşturabilmem için bir tema, bir çerçeve bulma gayreti içerisinde oldum. Netice itibariyle okumalarımı, öykünün kuramsal alt yapısı, öykü metodolojisi, tarihsel gelişimi ve geçmişten günümüze bu alanda verilmiş eserlerin incelenmesi üzerine bir karar kıldım. Bunu yaparken bir işmiş gibi değil, sonunda ne kazanırım düşüncesiyle de değil, sadece alana hakim olma düşüncesi ve okumadan aldığı hazzı yaptığı işe de yansıtma düşüncesiyle yola çıktım. Bu bir yolculuk ve alanında bir şeyler yapmaya çalışan birinin dertleşme ihtiyacının bir sonucu. Bunu yaparken öykü türünün tarihsel gelişimine de bir göz atarak, bu türde okuduğum kitapların değerlendirmesini yapacağım. Esas konuya gelmeden önce yani, dertleşme bölümünde; içimi dökme ihtiyacını kitaplara bağlayarak kendimce bir anlam arayışı bulma süreci içerisinde olacağım. Gündeme, hayata, insana ve kendime dair meselelere değineceğim bu bölümle ilgili editörümüzün bir beis görmemesi en büyük temennim. Değerlendirme yazılarının genelde uzun ve ayrıntılı olanı makbuldür. Ancak bu yazı dizisinde ben bir kitabı ayrıntılı anlatmadan çok birden çok kitabı 'konu, dil ve anlatım, kurgu ve atmosfer, hikayenin özgünlüğü, anlatıcının literatüre katkıları, kitabın ayırıcı özellikleri...' gibi alt değerlendirme başlıklarıyla değerlendirip puanlayacağım. Puanlamamı on(10) üzerinden yapıp totalde kitaba bir puan vereceğim. Puanlama ve değerlendirmenin şahsi olduğunu ve sadece beni ilgilendirdiğini şimdiden söyleyeyim. Bunu yaparken yazarın esere verdiği emeği göz ardı etmeyerek, yazımın başlarında bahsettiğim gibi tüm kitapları okumaya yetecek zamanı olmayan insanın, değecek kitaplara yöneltecek bir iyi niyet vesilesi diyelim. Bir kitap beş(5) puanın altındaysa, şahsi görüşüm para ve zaman olarak bir kayıptan başka bir şey bırakmayacaktır insanda. Beş(5) sınırını geçen kitap ise verdiğin zaman ve paraya değecek bir ürün bırakmıştır ortaya. Beş (5): Kritik sınır, alsan da olur almasan da. Okusan da olur okumasan da. Altı (6): Evet bu kitapta farklı bir şeyler var ve bu farklılık o kapıdan girmek için iyi bir neden. Sekiz (8): Harcadığım zaman da para da helal-ü hoş olsun sınırı. Al oku, okut, doyamadın tekrar oku. Kusurları az, dil ve anlatımıyla yeni dünyalar açmış, o gerçek bir yazar! On (10): Kusursuz, ütopik, böyle bir şeyin yazılarak ortaya çıkmış olması mümkün değil hissi, ulaşılması güç. Son dönemin adı duyulan öykücülerinden olan Abdullah Bey'in kurgusal metinlere epey kafa yorduğunu ve bu alanda verdiği eserlerin olduğunu biliyoruz. Kitaplarını okumaya öykülerinden değil Kurmaca Kimden Yana adlı kuramsal kitabıyla başlamıştım. Öyküye olan bakış açısını ve kurmak istediği öykü dilinin kendi öykü dilime olan yakınlığından etkilenerek öykülerini okumak için sabırsızlanmıştım. Bir kitapçıda bulduğum üç kitabını alarak ard arda okuma fırsatı buldum. Araya başka kitapların girmemesi ve bir yazarın birden çok kitabını ard arda okuma fırsatı bulabilmenin getirdiği avantajları yaşadım. Yazarın kullandığı dil, değindiği temalar, anlatım olanaklarının derinliğini daha net görme imkanı buluyor insan.. Bu sebeple Abdullah Harmancı başlığı altında üç kitabının değerlendirmesini ayrı olarak yapacağım. Kitaptaki öyküler; Umur bey öyküleri, yiten yüzyıl, edebiyat tarihçisine notlar başlıklarıyla üç bölümden oluşmakta. Umur bey öyküleri bölümünde göze çarpan ilk şey yazarın noktalama işaretlerine, büyük harf kullanımına başvurmadan öykülerinde nesirden çok nazıma yaslanan bir anlatım biçimi seçmesi. Bu durumun okuma ilerledikçe kitabın bütününde yazar tarafından yapılan bilinçli bir tercih olduğunu görüyoruz. İlk bölümde döngüsel bir başa sarımlamayla devam eden kurgu, nefis anlatımla birleşerek sizi atmosferin içine çekiyor. Sıradan hayatların içerisindeki asgari yaşantıları, geniş bir kelime dağarcığına sahip olduğunu hissettiğimiz yazarın ince dokunuşları hissediliyor. Hikayeler çok tanıdık, sıkıntılar hemem hemen benzer, hisler çok yakın, anlatım tek düzelikten uzak, kısa ve ayrı ayrı hikayelermiş gibi gözüken ama tek bir uzun hikayeye dönüşen emek verilmiş bir kitap. Yiten yüzyıl bölümünde devam eden şiirsel biçim ve anlam arayışı kendini daha çok gösterirken, yazar şiir formundaki kısa kelime ve cümlelerle daha derin anlam bulma uğraşının peşinde. Son bölümde günlük türünden hareketle kurgusal metin oluşturma yolunu seçen yazar, farklı bir anlatım tekniği denemiş. Son bölümün öykü dilinden çok günlük diline yakın olan aktarımı kitabın yüksek başlayan edebi yetkinliğini az da olsa düşürmüş gibi geldi. Tüm bu çıkarımlardan hareketle, gözümüzün önündeki hayatı aktarırken radikal sayılabilecek biçimleri ustaca kullanan yazar, dilindeki oturaklı kullanım, yerinde kullanılan imgesel anlatımı ile kitaba verdiğim raiting puanım: Yedi(7). Yirmi beş öyküden oluşan bu kitapta da öğrenci ve öğretmen temaları sık işlenmiş. Lisansüstü eğitim süreci, arayış, kitaplar, değinilen diğer konular. Yazar bu kitabında bağlamı ve hikayesi daha net olan, hayatın tam da içinden denilebilecek konulara değinmiş. Zıtlıklar, acılar ve gerçeklik aşikar bir şekilde hissediliyor. Dil yeterince sağlam ve yazar ince konuları eleştirirken kullandığı imgesel anlatım çok yerinde. Okuma yazma süreçlerini, karakterize ettiği kahramanlarca aktaran yazar, okuma ve yazmanın varoluşsal bir arayışın nihai sonucu olarak görmekte. Bu sonucu dramatik sonla bitirdiği 'Bahar Olup Gökyüzüne Karışacaksın ve Ötegeçe' hikayeleri yazarın zihin dünyasından esintiler sunmakta. Yine bir soru cümlesi kitabın adı... Yazarın en çok bu kitabı beni içine aldı. Hani bazen, -'Ulan, bu kitabı ben yazmalıydım!' dediğiniz ve okurken bu ses benim sesim dediğiniz bir anlatıcı sesi vardır ya işte tam da 'Ondan!' Hikayeler hayatın tam da içinden. Hemen yanınızda, kapı önünüzde, bu yüzden güzel! Basitlik bazen derinliğin ta kendisidir. Basit olanı, gözün önünde olanı anlatabilmek, derinliğe ulaştıracak ilk adımdır. Bundan hareketle seçtiği basit hikayeleri sağlam ve oturmuş diliyle aktaran yazar, sanat mı edebiyatı oluşturdu, yoksa edebiyat mı sanatı sorusuna gerçekliğin safında durarak cevap veriyor. Sanat her şey değildir, gerçeklik bazen onun üzerinde bir yerdedir. Bu ses iyi geldi, ruhumu dinlendirdi. Kitap da tashih gerektiren küçük noktaları göz ardı ederken altmış beşinci sayfada geçen zaman değişimi yanlışlığını anlamlandıramadığımı da buradan belirtmek istiyorum. Fark edilmemiştir, gözden kaçmıştır diyerek aşağıya bırakıyor ve bu kitaba raiting puanımı veriyorum: Yedi(7). Post anlatımı ve öyküde yeni arayışları kullanmada etkin bir yazar olan Aykut Bey'den yine farklı bir anlatım tarzıyla oluşturulmuş bir metin bekliyordum. Kitap, düş ve gerçeklikten hareketle, birbirinden bağımsız başlayan iki metnin birbiriyle yaptığı metinler-arası yolculuk üzerine kurulu. -Korkut Ata, yani karakter, yani anlatıcı, yani Aykut'la devam eden süreçte; Paris'te başlayan aşk, nasıl bir anda Üsküdar'da devam etti anlayamadım. Sert bir geçiş vardı! -Anlatıcı, çok fazla kitap ve yazar ismine değinerek; 'ne kadar derin bir okumaya sahip olduğunu mu anlatmaya çalışıyor yoksa kitap satan Leyla ve karakter olan öykücü Aykut'un hikayesini sağlamlaştırma' süreci mi anlamlandıramadım. -Mezarlıktan gelen ses: Elbette, olayı derinleştirmek için gerekli bir vurgu! Ama... Yazar, yani anlatıcı, yani karakter, yani Aykut bu derinleşmeye kendisini sürekli sokarak izin vermiyor. Hem olaya girmek istiyorsun, hem de sanki yazarın güncel hayatının içerisine girmek zorunda kalıyorsun gibi... -Olaya bir türlü giremedim. Bu, benimle de ilgili olabilir. Ama karakterin bizatihi, anlatıcının kendisi olduğu gerçeği, bende bir samimiyetsizlik hissi uyandırdı. Genel görüş; Aykut Bey'in diğer kitaplarını da okumuş biri olarak yazar; post anlatımın gerekliliği olarak nasıl farklı anlatırsam, o kadar farklı tepkiler alırım düşüncesiyle mi yola çıkmış diye, düşündüm. Yazar kendi edebi birikimini, didaktik öğelerle iletmeye çalışmış. Ama bu çoğu yerde çiğ kalmış. Tasavvuf var ama alakasız, çelişkili bir vecd hali! Aşk var ama yapay, sanki duygusunu yitirmiş. Merak var ama anlatıcının araya girmesiyle sürekli bölünen bir merak. Tüm bu sebeplerden kitaba olan raiting puanım: Altı(6). Genel olarak anı ve günlüklerden hareketle oluşturulmuş metinlerden meydana gelen bir kitap. Hikaye mi, -denemez! Hatırat mı, -denemez! Dilde görünen arazlarıyla, sanatsal bir kaygı olmadan kaleme alınmış tamamen anlatıma odaklı bir kitap. Anlatım odaklı metinlerde, yazar çoğunluğu çocukluk çağına ait hatıraları birinci anlatıcı ağzıyla kaleme alıyor. Metinler bir çocuğun anlatıcılığıyla sunulduğu için sade anlaşılır, günlük konuşma diliyle aktarılmış. Hikayelerin çoğunluğu 550-650 kelime aralığında kısa anlatılardan oluşmakta. Kısa hikayelerdeki vuruculuk, imgesel dil, özlülük gibi durumlara pek de rastlanmayan kitapta yazar, hayatında yer edinmiş anıları derleme ihtiyacıyla kaleme alınmış metinler karşılıyor sizi. Edebi bir kaygıyla değil de çocukluğunda benzer şeyler yaşamış insanlara hitap edecek bir anı, hatırat metni. Beklentilerimin farklı olması belki de okurken aldığım hazzı etkilemiş de olabilir. Ancak anlatım odaklı metinlerde dili çok iyi kullanan, artistik dil oyunlarına girmeden vurucu hikayeleriyle iyi işler yapan yazar ve kitapların da olduğunu biliyoruz. Dil ve anlatımdaki tekdüzelik, konuların sıradanlığı, öyküden çok anı dinliyormuş hissi ve ayırıcı bir farkındalık bulamama durumlarından dolayı kitaba verdiğim raiting puanım: Beş(5).


Kitaphaber sitesi, kültür dünyasına zengin katkılarla on bir yılını geride bıraktı. Kitap tanıtım ve eleştiri yazılarının yanında şair ve yazarlarla yapılan canlı yayınlar ve söyleşilerle de kültür dünyamızı büyüleyici bir hale getirmektedir. Kitaphaber ailesine destek ve emek veren bütün yazarlar bir birlik içinde titizlikle hareket etmekte ve yapılan bütün faaliyetler gönüllülük esasına dayanmaktadır. Bu güzel birlikteliği okuma alışkanlığı kazandırarak geliştirmek için de 81 ilde yüzlerce kişinin aynı kitabı okuyup düşüncelerini paylaşacağı bir birliktelik kurma fikri Kitaphaber ekip toplantısında doğmuştur. Ağustos 2022 itibarıyla başlayan harekette ilk toplantı 2022 Eylül ayı son haftası olarak kararlaştırıldığı gibi gerçekleştirildi. Kasım ayı ilk haftası itibariyle il buluşmalarımızın ikincisi toplantıları da gerçekleştirildi. Aralık ayı ilk haftası üçüncü okur kazanım toplantılar yapılmıştır. Okuma kitabımız koordinatörlerce her okurun kazanımında olması gerekli eserler ve aramızdaki yazarların eserleri arasından seçilmektedir. Üçüncü okuma kitabımız Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eseridir. Kitabımızı okuduk ve okur gruplarımızla kazanımlarımızı paylaştık. Konya Okur Grubu A. Erkan Akay koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Edirne Okur Grubu Tuba Yavuz koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Kırıkkale Okur Grubu Gurbet Lüy koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Van Okur Grubu Ömer Ertürk koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Denizli Okur Grubu Özlem Karapınar koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Silifke Okur Grubu Raziye Arslan Tuncer koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Kütahya Okur Grubu Müzeyyen Çelik koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. Bursa Okur Grubu Merve Yurtsever koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin kazanımını gerçekleştirdi. İstanbul Okur Grubu Ülker Gündoğdu koordinatörlüğünde, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken adlı eserinin Necla Dursun sunumuyla kazanımını gerçekleştirdi.


Bu soruyu psikoloğum da sormuştu. Ona Canetti, Andre Gide ve Turgut Uyar'ın ölmemesi gerektiğini düşünen ve bu yüzden Tanrı'ya hafif kızgınlık duyan bir adamdan bahsetmiştim. Annem bir an gözlerimin içine bakıp "Senin" dedi. "Şair olmanı ne kadar isterdim." Ve şair oldum. Şaka şaka... Kitabım çıkana kadar annem şiir yazdığımı bilmiyordu. Cemal Süreya şiire nasıl bulaştıysa benim bulaşmam da aynı sebepten. Bizim eve her gün günlük gazetelerin çoğu girerdi. Okumayı gazete kupürleri okuyarak öğrendim ben. Köşe yazarı olmak için şiir yazmaya başlamıştım. Düşüncelerimle insanları etkilemek bana parlak bir ideal olarak görünmüştü ergenliğimde. Bu işin en kestirme yolu da köşe yazarlığıydı. En azından böyle hissediyordum. Ta ki Orhan Veli'nin şiirlerini okuyana kadar. İnanmayacaksınız ama böyle. İsa'yı göklerden yeryüzüne çekmek, şiiri benim hayatımdan çekmenin yanında daha gerçekçi kalır. Şatafatlı bir kaderim yok. Hayatım ultra sıradan. Konuşmaya bile değmez. Bir şey soracağım. Neden her yerde her zaman şiir olmuştur, olmayabilecekken? Çünkü vicdanın isyanı kendini duyurmak için şiire ihtiyaç duyuyor. Vallahi duyuyor. Şiir bir başka dünya, bir başka yaşama biçimi varsayıyor hatta vadediyor. Yani sıradanlıktan kurtulmanın en karizmatik yolunu. Öğrendiğimde çok şaşırmıştım: Kelimeler susunca kaybolmuyor, sadece tenefüse çıkıyorlar. Şairin işi kelimelerle. Şiir yazıyorum zira kalbime çarpmak için gerçek nedenler lazım. Kalbim elimdeki telefonun taksitini ödemek için çarpıyorsa sadece gürültü çıkarıyordur. Ve benim migrenim var, gürültüden hoşlanmam. Efendimiz acemilik, ustamız da. Damarlarında kan dolaşan ustalardan bahsediyorsak; İsmet Özel ve Rilke. Mesaisi devam eden ustalardan bahsediyorsak Osman Konuk. Şiir yazmayan ustalardan bahsediyorsak; Theodore Kaczynski ve annem. İsmet Özel ve Rilke'den anahtarın yerini, Osman Konuk'tan anahtarı çevirmeyi, Kaczynski ve annemden kapıyı açmayı öğrendim. Başarı, insanın A4 kağıdında kapladığı yerdir. Bunu niye söyledim? Şundan: Fizik dünyadaki tüm mekanlar önce içeriksiz sonra da kimliksiz hale geldi. Köy ya da metropol birer mekan değil artık. Ya da şöyle söylemeliyim: Varlığımızın -hem zihinsel hem fizik odaları, mutfağı, banyosu, antresi dijitalleşmiş/sanallaşmış durumda. Yaşadığımız yerleşim birimleri varlığımızın müştemilatını oluşturuyor sadece. Ekranlara hicret ettik. Tarih kitapları böylesi bir göç hareketinden bahsetmekten acizdir. Yaratı faaliyetinin mekanı pek az önemsediğini düşünüyorum. Sadece köyde/ şehirde/ filan yerde yazarım demenin sadece yatakta sevişebiliyorum demekten farkı yok. Ayrıca kim kendi yaşamında ikamet ediyor ki bugün? Önemli olan uzaklaşabilmektir. Yaratmak mesafe gerektirir. Bu yüzden ben uzaklığı olmayan insanlardan korkarım. Ölümü hatırlatırlar bana. Şiirdeki tek mekanım dilin harikalar diyarı. Kesinlikle yeterli. Hatta ilgi enflasyonu var. Bu kadar ilgi fazla. Gözlerini görmeden karşısındakine inanabilecek kaç kişi var ki aramızda? Şiir okumak böyle bir şey işte. Ben çip takılmış bir şiir yazmak istemiyorum. Düzeysiz ilgi, sığ algı şiire çip takmak istiyor. Alelade olan ne varsa bütün kuvvetiyle sanat gibi soy faaliyetleri kendi komşusu yapmak istiyor. Bu büyük bir tehlike. Sahte edebiyatla gerçek edebiyat arasına hendekler kazalım demiyorum. Su yatağını buluyor elbet. Sahte edebiyatın tirajı elektriklerin kesilmemesine, gerçek edebiyatın tirajı rastlantıya bağlıdır. Tesadüfün otobanları gerçek okurla gerçek edebiyatı buluşturmada en kısa yol bence. Bugün bir şiir kitabının yüzbinler satması işten bile değil. Yeter ki robotlar için yazılmış olsun. İlgiyi değil işi önemsiyorsanız robot değil şizoid olacaksınız. Van Gogh, Goethe, Whitman... Hepsi şizoiddi. Üçüncü Dünya Savaşı en fazla yarım saat sürecek. Bu komik ve acımasız gerçeği benden duyun. Böyle bir dünyada eleştiri fikrini bir daha düşünelim derim. Deleuze "Sevinç kendinden daha büyük olana katılmaktır." diyor. Kendinden büyük olana katılmak kısmı önemli. Çünkü eleştirinin muntazaman tarifini yapıyor. Ben ve Adorno objektifliğe inanmıyoruz. Tarafsızlık palavranın hemşehrisidir bana göre. Eleştiri diye bildiğimiz şey ölçme değil bir katılma faaliyeti. Katılmak, dahil olmak tarafsızca yapılabilecek eylemler değil. Eleştiri meselesinde kuşbakışı görüşüm bu. Ben bir şiirin eleştirisinin ancak ve ancak bir başka şiirin yazılmasıyla mümkün olacağını düşünüyorum. Şiirin eleştirisinin şiir olduğunu düşünüyorum. Hiçbir okun süse ihtiyacı olmadığını biliyorum. Kenya Cumhurbaşkanı'nı ne kadar ciddiye alıyorsam altıncı hissi para olanları da o kadar ciddiye alıyorum. Edebiyat ortamı ne yazık ki altıncı hissi para olanlar tarafından daraltıldı büzüştürüldü vakumlandı. Türk modernleşmesinin evi olan dergiler piyasa tarafından katledildi. Ben kapımın önünden geçen biri için bir çift eski ayakkabıyım. Ama dergi sayfalarının önünden geçen biri için Türk şiiriyim, Türk edebiyatıyım. Katliamın boyutunu anlıyorsunuz değil mi? Belki de böylesi bir kasvetten şiir için parlak imkanlar doğacaktır kim bilir. Türkiye'de her ne kadar düşünmek lüks hale gelmiş olsa bile düşünen sanatçıların varlığı dergilerin garanti belgesidir. Bekleyip göreceğiz. Dergiler saadet asrına geri dönecek mi? Aceleye gerek yok. Acele edince kaderimiz ofsayta düşüyor.


Fertlerin dini hayat inşasında Hz. Peygamber örnekliği geniş bir yer tutar. O, vahyin ete kemiğe bürünmüş halidir. Onu insanlardan ayıran, Allah'tan vahiy alması ve bunu insanlara tebliğ etmesiyken Kur'an'da beşeri yönüne de işaret edilir: "Senden önce gönderdiğimiz bütün peygamberler de hiç şüphesiz yemek yerler ve çarşılarda dolaşırlardı" (Furkan, 25/20), "De ki: "Yeryüzünde yerleşip dolaşan melekler bulunsaydı elbette onlara da peygamber olarak gökten bir melek gönderirdik." (İsra, 17/95) Hal böyle olunca O'nu bizler için; en güzel eş, en güzel baba, en güzel arkadaş, en güzel dede, en güzel komşu, en güzel öğretmen olarak her alanda rol model alabileceğimiz en mükemmel örnek olarak buluruz. Fakat işin belki bir parça daha zor olan kısmı, çocuklara yönelik siyer anlatımında nasıl bir yöntem belirlemeliyiz ki onların da anlam dünyalarına Peygamberlerimiz en güzel biçimde nakşolsun? O'nu çocuklara tamda hayatın içinden rolleriyle birlikte anlatan bir kitap ararken işte şimdi inceleyeceğimiz bu sevimli kitap, Dünyanın En Güzel Kalbi'ne rastlayıp adına vuruldum. Çocuğun bilişsel gelişim düzeyi her bakımdan bir başlangıç dönemidir. Çocuk, bir yetişkin gibi soyut olanı beklendiği ölçüde kavrayamaz. Çocuğun dünyasına açılan kapıdan en kolay ve pürüzsüz şekilde somut varlıklar girebilmektedir. Hayvanlar, bitkiler, renkler, sayılar ve sıfatlar somutlaştırılabildiği kadar idrak edilir. Bu noktada kitabımızda kullanılan temel yöntem olan "metafor yoluyla analoji'' yani herhangi bir kavramın daha iyi anlaşılabilmesi için bilinenden bilinmeyene doğru, daha somut bir kavramla bilinmeyenin güçlü bir biçimde ilişkilendirilmesiyle temanın özellikle olumlu kişilik gelişimine ortam hazırlama ve sosyal duyusal gelişim hedefleri doğrultusunda isabetli bir tercihte bulunulduğunu söyleyebiliriz. Kitabımızda somut olan ve metafor olarak elimizde bulunan esas kavram kalp iken daha az bilinen veya bilinmeyen Peygamberimizdir. Kalbin bir şefkat sembolüyken aynı zamanda kuşatıcılığa da işaret eden sıcak bir kavram olması çocuğun benliğinde daha büyük bir yer kaplamasına sebep olur. Kitapta Peygamberimizin doğumundan itibaren yaşamının en önemli unsurları haline gelmiş; insanlar, hayvanlar ve mekanlar hayata dokunan en belirgin özellikleriyle, kısa cümlelerle sıralanmıştır. Düz bir okumada istenen faydayı vermeyecek bu özellik bizi başta yanıltabilir. Burada kitabı verimli kılacak ve amacına uygun kullanılmasını sağlayacak olan yetişkin okuyucunun okuma öncesi yaptığı hazırlıktır. Bu hazırlıkta kitaptaki isimlere hakimiyet kazanması ve açıklayıp genişletilmeye ihtiyaç duyulan unsurları yönergelerle çocuğun düzeyine en uygun şekilde sunabilmesi gerekir. Çocukla sohbet etmeye imkan sağlarken İngilizce-Türkçe metinlerin aynı sayfada yer almasıyla çift dilli bir okuma/dinleme deneyimi sağlaması Dünyanın En Güzel Kalbi'ni etkileşimli okuma yapmak isteyen ebeveyn ve öğretmenlere daha çok hitap eden bir kitap haline getiriyor. Bu yolla çocuğun; ona kitabı okuyan yetişkin ile bağ kurmasına, öğrendikleri ve dış dünya arasında yeni bağlantılar kurmasına, hayal gücünü kullanarak kitabı yeniden biçimlendirerek öğrenme sürecini zenginleştirici birçok nitelikli etkinliğe kapı aralamaktadır. İçeriğinde bolca resim bulunan, 25x23 ile 14x13 şeklinde iki farklı ebat seçeneğiyle satışa sunulan kitabımızda ben büyük boyu tercih ettim. Resimlerde gereksiz detaylardan kaçınılarak göz yormayan renklerle sade ve sembolik çizimlerin tercih edilmesi kitabın bütünsel olarak bakıldığında konuyu ele alış tarzıyla da uyumlu, son derece tutarlıdır. Sınıf içi toplu etkinliklerde görselliğindeki bu durumun okuyucuya avantaj sağladığını da belirtelim. Dünyanın En Güzel Kalbi, okul öncesi ve ilkokul çağına hitap eden, çocuğun Peygamberimiz ile ilk temasında ebeveyn ve öğretmenlere alternatif bir yöntem geliştirme konusunda kaynak görevi görürken esas hitap ettiği kitleye de keyifli okuma/dinleme deneyimi yaşatıyor. Şevval Baştan: 2002 yılında Bursa'da doğdu. Ortaokul ve liseyi İmam Hatip'te bitirerek hayatına kıdemli bir İmam Hatipli olarak devam etmektedir. Şu an için Kocaeli Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği bölümünde öğrenci olup amatör olarak karikatür çizerliği yapmaktadır.


İtalyan kökenli Amerikalı yazar Lorenzo Carcaterra'nın 1995 yılında yayımlanan Sleepers adlı romanından uyarlanan Kardeş Gibiydiler adlı film yıldızlar geçidi gibidir. Jason Patric, Kevin Bacon, Robert De Niro, Dustin Hoffman, Billy Crudup, Minnie Driver, John Slattery ve Brad Pitt'in rol aldığı filmin yönetmeni, senaristi ve yapımcısı Barry Levinson'dur. Zengin oyuncu kadrosu ve etkileyici senaryosuyla bir dönem Türkiye'de yayınlanan Suskunlar adlı diziye ilham kaynağı olduğu bilinmektedir. Film, 1960'lı yıllarda New York Manhattan Hell's Kitchen Mahallesi'nde büyüyen Shakes, Michael, John ve Tommy ismindeki dört çocuğun hikayesini konu almaktadır. Manhattan'ın batı yakasındaki kırmızı tuğlalı demiryolu işçi konutlarında; İrlanda, İtalya, Porto Riko ve Doğu Avrupalı işçiler yaşamaktadır. Kendilerince geliştirdikleri güvenlik ağı ile övünen mahallede ev içi şiddet had safhadadır. Bütün öz ve üvey babalarla, erkek arkadaşlar istismarcı ve suçludur. Buna rağmen mahalleye dışarıdan gelen bir tehdidin cezası ise oldukça ağırdır. Semtte satış yapan bir uyuşturucu tacirinin herkesin görebileceği yere asılarak sergilenen bedeni duruma örnektir. Mahallelerindeki dışa kapalı dünyalarını özel oyun alanı olarak gören dört arkadaş, hayali krallıklarının hükümdarlarıdır. Film başlar başlamaz hayali hükümdarların çocukluk halleri ekrana yansır. Devamında, mahalledeki erkeklerin ya alim ya da zalim oluşu, romanın yazarı ile aynı adı taşıyan karakter Lorenzo Carcaterra anlatıcılığıyla izlenir. Yasa dışı işlerin izleyicisi ve kilise vaazlarının dinleyicisi olarak büyümekte olan yaşları 10 ile 12 arasında değişen dört arkadaşın etrafındaki tüm erkekler şiddet yanlısıdır. Hayatı ve erkekliği başka yollardan tanıma seçeneği olmayan çocukları çevreleyen kişiliklerin bildikleri tek yöntem şiddettir. Mıntıkanın gayrı resmi yöneticisi, karanlık işlerin kralı gangster King Benny ise mahalledeki erkeklerin gıptayla bahsettiği yaşayan efsane ve örnek alınan şahsiyettir. Tehlike yuvası mahallede 1967 yılının bir yaz gününde bedava hot-dog sandviç yiyebilmek uğruna yaptıkları şaka sonucu birinin yaralanmasına sebebiyet veren dört kafadar, New York dışındaki bir çocuk ıslah evinde 18 aya mahkum edilir. Bu olayla filmin senaryosu tam anlamıyla başlamış olur. Çocuklar, hasta ruhlu gardiyanların kendilerine yaşattığı korkunç acılar, işkenceler ve tecavüzlerle dolu mahkumiyet sürelerini doldurarak tahliye edilseler de yaşadıklarını unutmaları mümkün olmaz. 13 yıl sonra gardiyanlardan biriyle tesadüfen karşılaştıklarında aniden intikam alma isteğine kapılırlar. Kimsenin bilmesini istemedikleri yaşanmışlıklarını saklama konusundaki fikir birliklerini bir kenara bırakıp yüksek risk içeren bir intikam planı yaparlar. Plan dahilinde devam eden filmde tempo son sahneye kadar düşmez. Filmin kadrosunun zenginliği senaryosu için de geçerlidir. Toplumsal ve bireysel psikolojiyle birlikte toplumsal cinsiyet hakkında verdiği mesajların alt okumalarında; çocuklukta yaşanılan olumsuz olayların ve deneyimlerin geleceğe nasıl nüfuz ettiği, yetişkin yaşamlarını nasıl etkilediği gözler önüne serilmektedir. Filmde suç ve din olguları yoğun dirsek teması eşliğinde ele alınmıştır. Suç ve suçlu yatağı mahalledeki çocukların kilise ile etkileşimi, dini eğitim ve ritüellere iştirakleri, tatil dönemlerinde kilisede görev almaları bu etkileşimi güçlendirmektedir. Bununla birlikte mahalle sakinleriyle sıkı iletişim halinde olan bir pederin varlığı duruma çok yönlülük kazandırmaktadır. Yazımızda, bu hususa dair çok sayıdaki sahneden üç tanesine yer verilecektir. Verilecek örneklerden ilki günah çıkartma odası sahnesidir. Sahnede çocuk masumiyetlerinin henüz son bulmadığı başkahramanlardan ikisi vardır. Yaz tatilinde semtin Kutsal Melekler adlı kilisesinde günlüğü üç dolara rahip yardımcılığı yapmaktadırlar. Günah çıkartma odasında konuşulanlara olan merakları nedeniyle bir gün odaya saklanırlar ve birinin gelip konuşmasını beklerler. Günah çıkartmak için gelen bir kadının itirafları sonrasında şaşkınlıktan sfenks gibi hareketsiz oldukları anda kadının; Beni dinlediğiniz için size minnettarım. Anlattıklarımı kendinize saklayacağınıza eminim çocuklar. demesiyle peder dışında birine üstelik iki çocuğa derdini döktüğünü bildiği anlaşılır. Dertlerin, konuşulduğunda yok olmasa da hafiflemesine vurgu yapılan sahnede, ruhsal problemlerin profesyonel destekle aşılabilmesinin mümkün olduğunun altı çizilmektedir. Bu sahnede; dört ana karakterin ıslahevinde yaşadıklarının nitelikli ve bilinçli destekle tedavi edilebileceği seçeneğine yapılan bir gönderme gibidir. İkinci sahne ise Peder'in çocuklarla kurduğu iletişimin mekanı üzerinedir. Bir liman işçisinin oğlu olan Peder Bobby kiliseye dahil olmadan önce çeşitli suçlar işlemiş biridir. Filmde, Hell's Kitchen sakinlerinin dini tutumlarını, Katolikliği ve kiliseyi temsil ederken çocukları koruyup kollamaya özen gösteren bir karakterdir. Çocukların eline silah alarak yapacağı şeylere engel olmak adına çeşitli yollar dener. Okul dışında yapabilecekleri aktiviteler önermek, dertlerini dinlemek, hastanede olduklarında ziyaretine gitmek bu yollardan bir kaçıdır. Öğütlerinin dikkate alınmasını sağlamak için kilisede olmaya gerek duymaz. Öğüt ve yönlendirmelerini interaktif iletişim içinde olabilecekleri basket potasının önü gibi çeşitli mekanlarda yapar. Basketbol topunu sektirirken, Michelangelo 'nun Vatikan'da Papa'nın resmi ikametgahı olan Sistina Kilisesi'nin tavanını 9 yılda nasıl boyadığını anlatarak örneklem yaptığı bu sahne kayda değerdir. Konu hakkında ele alınacak üçüncü ve sonuncu sahne ise; anlatıcı Lorenzo'nun ıslahevindeki gardiyanların dini inancını alaya alarak kötü davranışlarına devam etmesi üzerinedir. Peder Bobby'ye başından geçenleri anlattığı sahnede; gardiyanların kendisine yaptığı her kötü davranış sırasında tanrıdan yardım dilemesine rağmen durumunda değişiklik olmamasına dikkat çekmektedir. Bu nokta onu tanrının ve dinin varlığını sorgulamaya iten temel nedendir. Arkadaşları ile birlikte yaşadıklarını bilinçli bir şekilde unutma seçimlerine sadık kalarak o güne dek hiç kimseyle paylaşmadığı hayatının giz ini Peder Bobby'ye anlatması oldukça zor olur. Söz konusu sahnede; istismarların ayrıntılarını izleyici duymazken pederin ve mahalle arkadaşı Carol 'un yüzünden alınan yakın plan çekimler oldukça dokunaklıdır. Tüm bunların yanında; izleyicinin Bir filmde ilaç niyetine bir tanecik de olsa iyi bir figür olmaz mı? şeklinde düşünme olasılığı dikkate alınarak senaryoya iliştirilen bir karakter dikkat çekmektedir. Filmin şiddet yanlısı tüm erkek kişiliklerinin ortasında pırlanta gibi ışık saçan biri vardır; ıslahevinde öğretmenlik yapan Ron Carlson . Tutuklu çocuklarla iletişim bağı kurmak için edebiyatı kanal olarak seçen Ron, anlatıcı Lorenzo ile Alexandre Dumas'ın ''Monte Cristo Kontu'' adlı eseri aracılığıyla iletişim kurar. Söz konusu kitap filmin sonuna doğru tekrar anılırken Ron, Lorenzo'nun tanıdığı erkekler içinde Peder Bobby dışında gangster olmayan tek rol modeldir. Peder karma bir model olsa da Edebiyat Öğretmeni Ron halistir. Vietnam Savaşı'nda ölenlerin, feminist hareketi öncülerinin ve hızla değişen dünyanın çeşitli olaylarının gerçek görüntüleriyle filme konu dönemin küresel fotoğrafı çekilmektedir. Nostaljik ve reel unsurlar taşıyan bu durum Acaba hikaye gerçek mi? sorusunu akla getirmektedir. Siz çocuklar ekmek kadar yumuşaksınız bu başınız derde sokacak ve bu olduğunda canınız çok yanacak. diyerek neredeyse kehanet çıkaran mahalle esnafının sesi izleyicinin kulaklarında yankılanırken etkisinde uzun süre kalınacak bir filmdir.


Bebekler birkaç ay içinde kitaplarla ilgilenmeye başlar. Keşfetme alanlarındaki nesnelere kitaplar da dahildir. 0-2 yaş arası bebeklik döneminde üç boyutlu, renkli, dokunmayı ön plana çıkaran kitaplarla başlanabilir. Bebeğin çevresinde, yaşanan ortamda mutlaka ulaşabileceği kitaplar olmalıdır. Yırtabileceği, ısırıp çiğneyebileceği için karton kitaplar daha mantıklıdır. Bebeklere tekerleme okunup şarkı söylenebilir. Belli saatlerde kitap okunarak rutin oluşturulabilir. Bebekler söz konusu olduğunda kısa, eğlenceli, merak uyandıran dil ve sanat yönü güçlü tasarım kitaplar seçilmeli ve basit sorular sorulmalıdır. Okul öncesi dönem olan 3-5 yaşlarında okunan kitaplar eğlenceli olmalıdır. Okunan kitapların bazı sahneleri canlandırılabilir, oyuna dönüştürülebilir. Çocukların defterlerine çizilen resimlerden hareketle kendi kitaplarını oluşturmaları sağlanabilir. Sesli kitaplar dinlenirse sorular sorulabilir, komikliğin öne çıktığı taklitler yapılabilir. Kitaplar mutlaka birlikte okunmalı, günlük rutin oluşturulmalıdır. Yatmadan önce okunursa okunan kitap üzerine sohbet edilebilir. Bu yaşlarda kitap okuma süresi on beş ile otuz dakika arası olmalı, bu egzersizde kararlı olunmalı ve asla vazgeçilmemeli. Otobüste, takside, parkta rastlantısal okumalar için yanımızda komik, resimli kitaplar bulundurabiliriz. Minik kitaplar, karalama-boyama-aktivite kitapları, resimli kitaplar, bilmece-bulmaca kitapları, hikaye taşları yanımızda olabilir. Bu dönemde çocuklara örnek olabilmek için mutlaka ebeveynlerde kitap okumalı, kitap okumanın bir beceri olduğu ve zamanla geliştiği unutulmamalı. İlkokula başlangıçta okumaya geçiş süreci zorludur. Uygun kitaplarla bu sürecin desteklenmesi gerekir. Edebi metinler okuyarak tartışmak, üzerine sohbet etmek ve sorular sormak gerekir. Çocuklar, okunanlar üzerine konuşmayı genellikle sever. Bu dönemde kitaplar hakkında kitaplar okumak da önemlidir. Kapak, arka kapak, kitabın içerisindeki resimler, yazı stili üzerine konuşulabilir. Kapakta yer alan bilgiler-resimler, yazar, yayınevi de konuşulabilir. "Sen olsan sonunu nasıl yazardın, bittiğinde ne hissettin, bu kitabı okurken yanında sence en iyi hangi kitap gider, olay nerede, ne zaman ve kimin başından geçiyor, bu kitabı arkadaşlarına tavsiye eder misin, neden?" tarzı sorular destekleyicidir. Bu dönemde çocukların yaş ve ilgilerine uygun keyifle okuyabileceği kitaplar seçilmelidir. Çocuklar, ergenliğe geçişte zaman zaman okuma konusunda isteksiz davranabilir. Bu durumda okuma seviyelerine bakmak gerekir. Disleksi ve dikkat bozukluğu sorunları olup olmadığı da belirlenmeye çalışılmalıdır. Çocukluk ve ergenlik döneminde okul kütüphaneleri çok önemlidir. Ülkemiz kamu ve özel okullarının çoğunda kütüphane olsa bile personel yok, gerekli bütçe ayrılmıyor. Kütüphanecilik ve bilgi-belge yönetimi bölümlerinden mezun olan uzman kişilerin bu alanda çalışmaları çok önemli değişimlerin önünü açacaktır. Dijital teknolojilerin aktif kullanımı, mekanların yenilikçi ve ilgi çekici tarzlarda yeniden tasarlanmaları, kütüphanelerde kültürel-eğitsel etkinlikler düzenlenmesi, yazar söyleşileri önemli ve gerekli. Kütüphaneler öğrenciler için hem sosyalleşme hem de kaçış alanı. Ergenlerin çoğu kitap okumayı kafa dinleme fırsatı olarak görür; keyif almak, eğlenmek, dinlenmek için okur. Bu yüzden okuma konusunda hevesli, motive, hazır ve istekli olmaları gerekir. Okumanın ödev ve sınav yerine zevk, keyif, merak, sakinlik, derinlik gibi bazı duygu ve davranışlarla ilişkili olduğunu hissettirmek gerek. Eğitici-öğretici kitaplarda eğlenceli olabilir. "İneklerin çıkardığı gazların iklim krizine etkileri nedir, son moda köpek kıyafetleri nelerdir, deniz altında yaşayan balık adamlar olabilir mi" gibi sorular mesela. Kütüphanede film izlenebilir, müzik dinlenebilir, yazı yazılabilir, kitap okunabilir, sohbet edilebilir, kitap okunabilir... Kütüphanede öğrenciler için hem matbu hem de dijital kitaplar olmalı, yalnız kalıp dinlenebilecekleri alanlar olmalı. Sessiz sakin ama gerektiğinde kahkahalar atılan, tartışmalar yapılan bir yer olmalı kütüphane. Öğrencilerin 7/24 erişimine açık, bilgisayarlar, elektronik kitaplar, güncellenen web sayfası olan modern kütüphaneler kurulmalı. Raflarda kitaplar, ortada masaların olduğu ruhsuz bir yer olmamalı kütüphane. Evinizde, okulunuzda, semtinizde kütüphane yoksa okuma alışkanlığı edinmenin zor olduğunu unutmayalım. Kitap Okuyan Çocuk Yetiştirmek, Megan Daley, Orenda Kitap, Türkçeye Çeviren: Murat Sır, İstanbul: 2020.


Bu girizgahtan sonra sözü İbn-i Haldun'un "Mukaddime" adlı tarihi eserine getirmek istiyorum. İbn-i Haldun 1332-1406 yılları arasında yaşamış tarihçi, matematikçi, astronom, iktisatçı ve sosyal bilimci olan, kelimenin gerçek manasıyla büyük bir İslam alimidir. Endülüs medeniyetinin Tunus'ta parlayan ışığıdır o. İbn-i Haldun'dan önceki tüm tarihçiler olayları tek tek ele alıp, hikaye gibi anlatmış, bir senteze gidememişlerdir. İbn-i Haldun ise tek tek fenomenlerden yola çıkarak ünlü tarih tezini öne sürmüştür. Böylelikle de sosyoloji adını verdiğimiz bilim dalının kendisiyle başladığını söylesek hata etmiş olmayız. Haldun kendisinden sonrakilere ilham kaynağı olan modern sosyolojinin kurucusu çok önemli bir isimdir. Bize bir haber geldiği zaman haberin doğru olup olmadığını nasıl anlayabiliriz? Gazete sayfalarında okuduğumuz, televizyon ekranlarında gördüğümüz haberlerin gerçeğe uygun olup olmadığına nasıl karar vereceğiz? İşte İbn-i Haldun Mukaddime'de bütün çağlarda geçerli olacak temel prensipler veriyor bize. Hemen ifade edelim ki Mukaddime büyük bir derya. Biz bu yazımızda sadece konumuzla ilgili görüşleri size aktarmış olacağız. Muhtevası o kadar zengin bir kitap ki Mukaddime, ne desek, nasıl anlatsak? Toynbee "Mukaddime'deki tarih felsefesi türünün en büyük eseri" der. Cemil Meriç "Kendi semasındaki tek yıldız" olarak tanımlar. Rus müsteşrik A. Krimsky "İslam'ın Montesquies'u" tabirini kullanır. "Sevenin gözü kör olur" der atalar. Seven sevdiğinde kusur aramaz. Uğrunda her çileye katlanmaya, her fedakarlığı yapmaya hazırdır. Elbette böyle düşünmenin faydalı tarafları da vardır. "El elin aynasıdır" diyen atalarımız ne kadar haklı. İnsan kendi kusurunu görmez, sevdiğinde kusur aramaz ama bir yabancı şıp diye çırçıplak gerçeği söyleyiverir. Kimse tuttuğu takıma laf söyletmez. Sevdiği sanatçı bir pot kırsa onu tevil etmeye çalışır. Beğendiği artiste, sevdiği yazara toz kondurmaz. Oysa hoşumuza gideni duymak yerine acı da olsa gerçeğin izini takip etmek, hakikati aramaya koyulmak en akıllı ve en sağlıklı yoldur. Haber nakledenlerin birçoğu kendi zannına ve tahminine göre hareket eder. Böylece maksat unutulur ve habere yalan karışır. Bir trafik kazasını gören kişiye "Ne oldu?"diye sorarsanız muhtemelen "ortalık kan gölü, birçok insan galiba öldü. Bu kazadan sağ çıkan olmamıştır" gibi cevaplar alırsınız. Mübalağa yapmakta pek mahirizdir doğrusu. Haberi nakledene olan aşırı güven bizi araştırmadan alıkoyar ve gelen haberi doğru zannederiz. En azından farklı kaynaklardan haberi teyit etmek ve araştırmak inancımızın bir gereğidir aslında. Elbette kötü bir haber aldığımızda hüsn-ü zanda bulunmak, iyi bir haber aldığımızda da ihtiyatı elden bırakmamak gerek. Olaylar bazen göründüğü gibi olmaz. Biz son gördüğümüz şekliyle naklederiz hadiseyi. Bizim gözümüzden kaçan durumlar olabileceğini, daha profesyonel bir tetkik icap edeciğini de akılda tutmalı, belirsizliklere dikkat etmeliyiz. İnsanların haberi nakledenleri övmesi ve bu sayede şöhretlerini yaymak maksadıyla yüksek derece ve mevkii sahiplerine yaranmak istemeleri de habere yalan katar. Riyakarlar, yağcılar, dalkavuklar her mecliste kınanır. 7 İçtimai hayatın hallerini bilmemek. "Habere yalan karışmasının andığımız sebeplerin hepsinden daha önemli diğer bir sebebi vardır ki, o da şudur: Dünyanın insan yaşayabilen bölgelerinde yaşayan kavimlerin ve cemiyetlerin yeryüzünün imarından ibaret olan ümranın, diğer tabirle içtimai hayatın tabiatının hallerini bilmemektir. Haber deyip geçmeyelim. Yalana kucak açmayalım. Akı karadan seçelim. Doğru söyleyelim de tek, "onuncu köye" göçelim. Habere yalan karışmasının sebepleri s.82-86'da genişçe izah edilmektedir.


Siyer, sire ve siret kelimelerinin çoğuludur; hal, durum, davranış, idare, yürüme ve yol anlamına gelmektedir. Istılahta Efendimiz 'in mübarek hayatını ve şahsiyetini, tebliğ faaliyetlerini, siyasi ve askeri mücadelelerini konu alan bilim dalına verilen isimdir. Zamanla siyer-i nebi şeklinde kullanımı yaygınlaşmış ve Peygamberimiz ile müsemma hale gelmiştir. Peygamberimiz 'in İslam ümmetine en güzel örnek olması ve alemlere rahmet olarak gönderilmesi hayatının bütün aşamalarının merak edilmesini ve öğrenilmesini beraberinde getirmektedir. Bu yüzden hayatını konu edinen o kadar çok eser ortaya konmaktadır ki; artık bazı okurlar bilmediğimiz konulara ne kadar değinilmiş diye veya hangi farklı usulle anlatılmış diye kontrol ederek siyer-i nebi eserlerini seçmeye başladılar. Bu iki kesimden hariç bir diğer okur da "güzel olanı tekrar okursak yine bir güzellik olur" diyerek Peygamberimizi anlatan her eseri okumaya çalışmaktadır. Sürekli aynı şeyler okunsa da, Peygamberimiz 'in hayatını anlatan her farklı eserde bir farklı yönünü keşfedebiliyorsunuz. Bu imkan, Peygamberimizi anlatan her esere ulaşma iç güdüsünü de ortaya çıkaran bir etken olmaktadır. Bütün kesimlerin dinleyebileceği bir siyer dersinden hareketle, bütün kesimlere hitap edecek bir siyer eseri şeklinde gönüllerimize hitap eden "Herkes İçin Siyer Medine" adlı eser, "Herkes İçin Siyer Mekke" eserinin devamı mahiyetindedir. Bu eser, siyer alanında ilmi birikimi ile tanınan araştırmacı yazar Muhammed Emin Yıldırım Hoca ile ekranlarda sıklıkla gördüğümüz, yüzüne ve nahif sunumuna defalarca şahit olduğumuz Bekir Develi'nin youtube derslerinden satırlara aktarılarak oluşturulmuştur. Mekke dönemi eserinde Peygamberimiz 'in daha çok hicret öncesi yaşadıkları anlatılırken, Medine döneminde hicret ile başlayan süreç Peygamberimizin vefatı ile sonlandırılmaktadır. Acı dolu hüzün yılları sonunda hicret için iznin çıkmasıyla Peygamberimiz ve Ebu Bekir yolculuğa çıkmaktadır. Eser bu yolculuktan başlayarak Yesrib'den Medinetü'l Fazıla'ya nasıl dönüşüm olduğu, Medine'de mescit ve pazar yerleri oluşturulurken gösterilen hassasiyeti, Yahudiler ile geliştirilen ilişkileri, Bedir zaferini, Uhud'un acıyla toplumu terbiye etmesini, Hendek ile geleceğe umutla bakılmasını, Hudeybiye'den mahzun dönüşü, fethin müjdelenmesini, Mekke'nin fethi sonrası devlet olmanın bilinciyle hareket edilmesini, Hayber'in fethini, Tebük Seferinin zorluğunu... Her konu kendi içinde konular barındırsa da, ayrıntılı bir şekilde ama çok da konuyu uzatmadan temel yönleriyle meseleler değerlendirilmektedir. İlk eserden daha geniş hacimli olan bu eser, yine sohbet tadında bir anlatımla kronolojik sıralamanın korunduğu on beş müstakil bölümden müteşekkildir. Oldukça fazla kaynaktan yararlanıldığını, eserin sonunda yer alan "istifade edilen kaynaklar" kısmında da görebilmekteyiz. Olayları genel geçer şekilde, ama değinilmesi gereken yerlere de muhakkak söz getirilerek eserin vücuda geldiğini söyleyebiliriz. Tek ve dar bir bakış açısından ziyade, sahabelerin bakış açısıyla da meseleleri aktarma tercih edilmiş, böylece yaşanmış olaylar üzerinden örneklemeler ile konunun daha iyi anlaşılması sağlanmıştır. Yer yer nüzule sebep olacak durumlar neticesinde inen ayetler de sunularak, bu anlamda siyer okumanın aynı zamanda Kur'an ile kopmaz bağı ortaya konulmaktadır. Karekod uygulamasının ilk eserde olduğu gibi bu eserde de yoğun kullanılması, siyerin görsel şema ve şahitliklerle zihinde daha kalıcı bir bilgi sunumuna katkı sağladığını belirtmeliyiz. Özellikle eserin hacmini fazla büyütmeye gerek kalmadan bulunan çözüm okuyanın işini oldukça kolaylaştırmaktadır. Bu eserin her bölümünün bir saatlik videolardan özetlendiğini düşündüğümüzde, bazı bölümlerde bir iki örnekle üstünden geçilen durumları, videolardan ayrıntılı dinleme imkanının olduğunu da hatırlatmak isteriz. Üslup ilk eserde olduğu gibi sohbet tadında korunmakta, ihtilaflı konularda bireysel yorumlardan kaçınılmakta, ümmetin vahdeti göz önünde bulundurularak herkes için uygun bir anlatım usulü oluşturulmaktadır. İsmine layık bir şekilde herkes için okunabilecek ve anlaşılabilecek bir yapıda eser okurlara sunulmaktadır. Akademik yaklaşımdan ziyade sohbet tadı ve lezzetinin korunması eseri diğer siyer eserlerinden farklı bir yere konumlandırmaktadır. Bu sohbet tadını, Peygamberimiz 'in hayatının bütününü düşündüğümüzde, ashabına sohbet tadında bir yaklaşım sergileyen ve onlarla muhabbet etmeyi çok seven bir peygambere uygun olduğunu söyleyebiliriz. İlk ve ikinci eseri birlikte düşündüğümüzde otuz güne otuz program ile bir Ramazan ayının her gününü doldurabileceğiniz bir eser vücuda getirilmiştir. Nübüvvetin yirmi üç yıllık dönemi öncesiyle birlikte okurlara aktarılarak, vahyin hangi iklimde indiği ayrıntılarıyla okurlara açıklanmaktadır. Rahmet Peygamberinin ümmet sevgisi ön planda tutularak, merhamet yönüne daha fazla değinen eser, güzel bakıp güzel görmeyi amaçlamaktadır. Bu yüzden tartışmalı konulara fazla girmeyip, bazı konulara sadece değinmek suretiyle birkaç cümleyle geçip, asıl amacını da ortaya açıkça koymaktadır.


Film izlemek, bir seyirci deneyimidir ve çoğunlukla bir sinema salonunun veya ev sineması konseptinin filmi izleyen kişi ya da grup üzerinde bıraktığı etkidir. Bu deneyim, izlenen filmi değerlendirmek gibi bir kaygıyla yaşanmaz. Film, burada bir eğlence ve haz aracı kullanılır ya da film izleme bir boş zaman etkinliği olarak yapılır. Seyircinin yaşadığı bu tecrübede, izlenen film hakkındaki düşünce ve kanaatler yine eğlencelik yorumlar olarak kendini gösterir. Ancak film okuma, profesyonellik, daha üst seviyede bir deneyim ile filmin çözümlemesini sağlayacak bilgi ve birikim ister. Bir filmi izlemek, onu eleştirip yorumlamak için yeterli olmaz. Filmi hangi bakış açısına göre değerlendireceğimiz onun bize nasıl görüneceğini de belirler. Çünkü filmde gizli olan anlam katmanları ve onun önünde duran metaforlar, çözümleme esnasında ulaşacağımız derinliği de belirleyen perdelerdir. Seyirci ile çözümlemeciyi birbirinden ayıran ya da onları farklı kılan da bu bakış açısının görme kabiliyetidir. Serdar Arslan'ın Film Okumak-Eleştirel Film Okumaya Giriş çalışması da sinema anakarasında yer alan ayrıntıların, film okuma kabiliyetiyle ve bir uzman hassasiyetiyle görünür olacağını birçok film okuması tecrübesiyle bize aktaran kıymetli bir eser. Arslan'a göre sinema yazarlığı daha genel bir anlam içerir ve film okuma çalışmalarından faklıdır. Film okuma, Arslan'ın dile getirdiği gibi daha özel anlamıyla sinema alanının kapsamını bilmeyi gerektirir. Buna bağlı olarak filmin anlatı unsurlarını tanımak, sinemanın biçimsel tarafını keşfetmek, sinematografi unsurlarını ve filmin teknik yönüne dair bilgi edinmek ve bunlarla birlikte yapılacak okumalar ile dünya ve düşünce tarihini, medeniyetlerin dinamiklerini, toplumsal reflekslerini, an ve zaman idrakini kavrama çabası içerisinde olmak gibi tecrübeler de istemektedir. Arslan, bir filmi bütün olarak izledikten sonra filmin biçim ve içeriğine dair temel odakların keşfedileceğini dile getirir. Bu keşif çok önemlidir ve filme dair eleştirel bakış açısını belirler. Filmin klasik anlatı elemanlarıyla bir hikaye mi anlattığı ya da açık bir biçimsel yaklaşımının mı olduğu bu keşfi sağlayan bakış açısıdır. Ona göre filmin biçim ve içerik odağına yönelik yapılan tespitler, filimin değerlendirme ve çözümleme sürecinde yaygın olarak kullanılan felsefi, sosyolojik, ideolojik, tarihsel, göstergebilimsel, psikanalitik, bilişsel, feminist gibi tür eleştirisi yaklaşımlarına götürebilmektedir. Bugün çoğunlukla başvurulan film okuma yöntemi semiyolojik okuma yöntemidir. Bu yöntemde bir filmin seyirci üzerinde bıraktığı etki ve izlenim tespit edilmeye çalışılır. Arslan'ın da ifade ettiği gibi günümüzde filmlerin semiyolojik okumaları genel olarak bu çerçevenin dışına çıkmıştır. Bugün daha çok filmdeki simgeler tespit edilip anlamlandırma çabası olarak sürmektedir. Bu okuma biçiminde daha çok filmlerdeki simgelere filmi okuyanım uzmanlık alanı ya da kişisel yorumu etki etmekte ve buna göre filme bir anlam giydirilmektedir. Arslan'a göre ise bu durum, seyir deneyimini daraltıp anlamı indirgemeye yol açar. Arslan, eleştirel film okuması yaparken kavramların doğru ve yerinde kullanılması gerektiğini söyler. Çünkü onun da dile getirdiği gibi hakikat, gerçek, gerçeklik, gerçekçilik gibi kavramların birbirlerinin yerine kullanılması bir anlam kargaşası doğuracaktır. Arslan'ın da çok güzel ve yerinde yaptığı tanımda olduğu gibi hakikat, varlık ve oluşun tenzihi-soyut-aşkın-batıni-metafizik-manevi konumudur. Gerçek ise varlık ve oluşun teşbihi-somut-içkin-zahiri-fizik-maddi konumudur. İnsan, yaşarken gerçekle muhataptır ve sanat gerçeği temele alarak hakikate/tevhide ulaşma çabası güder. Gerçeklik ise sanatçının kendilik süzgecinden süzerek ortaya çıkardığı eserdir. Buna bağlı olarak da yönetmenin/filmin hakikate veya gerçekliğe yönelik tavrı onun eserine değer biçme konusunda da film okuması yapan kişi için ölçüt haline gelir. Arslan'ın çalışması, sinema ve kutsal ilişkisinden sinemamızın kimliğine, Türk Sineması'nın kuramsal değerlendirmelerinden sinemada kötücül bakışa ve Nuri Bilge Ceylan Sineması'na, yeni gerçekçilikten Godard Sineması'na, kurmacanın gerçeğin dili olarak yer edinmesinden kırktan fazla örnek film okumasına kadar çok zengin bir içeriğe ve film okuma üzerine keyifli bir alan okumasına davet eden bir eser. Arslan, bu ön başlıklar ve ön okumalarla okuru hem kitaba hem de film okuma deneyimine de hazırlıyor. Serdar Arslan, film okuma çalışmalarında çok önemli bir boşluğu bu kıymetli çalışmasıyla doldurmuş. Sadece alan çalışması yapanlar için değil, film izleyen herkes için okunması gereken bir eser.


Biz de elimizden geldiğince, okurun/izleyicinin bu iki ayrı sanat dalını bir arada değerlendirmesi için beyaz perdeye uyarlanan eserleri bir liste halinde bir araya getirmek istedik. Listede yer alan bazı uyarlamalarda eserin aslına sadık kalarak görsel anlatımla zenginleştirilmiş çok başarılı örnekler bulabilirsiniz. Uzun soluklu bir çalışmayla oluşturduğumuz listeyi istifadenize sunuyoruz. - Kitap Adı, Yazar, Yönetmen, Film Adı, Yıl - Acenta Mirza , Osman Şahin, Feyzi Tuna, Kızgın Toprak, 1973 - Acı Duman , Osman Şahin, Erden Kıral, Ayna, 1985 - Acı Duman , Osman Şahin, Şerif Gören, Kan, 1985 - Acı Duman , Osman Şahin, Bilge Olgaç, Gülüşan, 1985 - Ağır Roman, Metin Kaçan, Mustafa Altınoklar, Ağır Roman, 1997 - Ağrıdağı Efsanesi, Yaşar Kemal, Memduh Ün, Ağrıdağı Efsanesi, 1975 - Anayurt Oteli, Yusuf Atılgan, Ömer Kavur, Anayurt Oteli, 1987 - Asılacak Kadın, Pınar Kür, Başar Sabuncu, Asılacak Kadın, 1986 - Başka Olur Ağaların Düğünü, Kemal Bilbaşar, Kartal Tibet, Doktor Civanım, 1982 - Benim Sinemalarım, Füruzan, Füruzan, Gülsün Karamustafa, Benim Sinemalarım, 1990 - Bereketli Topraklar Üzerinde, Orhan Kemal, Erden Kıral, Bereketli Topraklar Üzerinde, 1980 - Beş Şehir, Ahmet Hamdi Tanpınar, Onur Ünlü, Beş Şehir, 2009 - Bir Adam Yaratmak, Necip Fazıl Kısakürek, Yücel Çakmaklı, Bir Adam Yaratmak, 1970 - Bizim Büyük Çaresizliğimiz, Barış Bıçakçı, Seyfi Teoman, Bizim Büyük Çaresizliğimiz, 2011 - Bu İşte Bir Yalnızlık Var, Tuna Kiremitçi, Hakan Ketche, Bu İşte Bir Yalnızlık Var, 2013 - Bütün Öyküleri, Samet Ağaoğlu, Metin Erksan, Bir İntihar, 1973 - Çalıkuşu, Reşat Nuri Güntekin, Osman F. Seden, Çalıkuşu, 1966 - Daha, Hakan Günday, Onur Saylak, Daha, 2017 - Değirmen, Reşat Nuri Güntekin, Atıf Yılmaz, Değirmen, 1986 - Devlet Kuşu, Orhan Kemal, Memduh Ün, Devlet Kuşu, 1980 - Deprem, Necip Fazıl Kısakürek, Mesut Uçakan, Çile, 1972 - Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Peyami Safa, Nejat Saydam, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, 1967 - Efsuncu Baba, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Aydın Arokan, Efsuncu Baba, 1949 - Ekmekçi Kadın, Xavier de Montepin, Zafer Davutoğlu, Ekmekçi Kadın, 1965 - El Kızı, Orhan Kemal, Nejat Saydam, El Kızı, 1966 - Eskici ve Oğulları, Orhan Kemal, Şahin Gök, Eskici ve Oğulları, 1990 - Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku, İlhami Algör, Çiğdem Vitrinel, Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku, 2014 - Fatmagül'ün Suçu Ne?, Vedat Türkali, Süreyya Duru, Fatmagül'ün Suçu Ne?, 1986 - Fikrimin İnce Gülü, Adalet Ağaoğlu, Tunç Okan, Fikrimin İnce Gülü, 1992 - Fosforlu Cevriye, Suat Derviş, Nejat Saydam, Fosforlu Cevriye, 1969 - Gizli Yüz, Orhan Pamuk, Ömer Kavur, Gizli Yüz, 1991 - Gol Kralı, Aziz Nesin, Kartal Tibet, Gol Kralı, 1980 - Göçmüş Kediler Bahçesi, Bilge Karasu, Barış Pirhasan, Usta Beni Öldürsene, 1997 - Gölgesizler, Hasan Ali Toptaş, Ümit Ünal, Gölgesizler, 2009 - Gurbet Kuşları, Orhan Kemal, Halit Refiğ, Gurbet Kuşları, 1964 - Güz Sancısı, Yılmaz Karakoyunlu, Tomris Giritlioğlu, Güz Sancısı, 2009 - Hababam Sınıfı, Rıfaz Ilgaz, Ertem Eğilmez, Hababam Sınıfı, 1975 - Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı, Rıfat Ilgaz, Ertem Eğilmez, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı, 1976 - Hababam Sınıfı Uyanıyor, Rıfat Ilgaz, Ertem Eğilmez, Hababam Sınıfı Uyanıyor, 1977 - Hakkari'de Bir Mevsim, Ferit Edgü, Erden Kıral, Hakkari'de Bir Mevsim, 1983 - Hikayeler, Ahmet Hamdi Tanpınar, Metin Erksan, Eski Zaman Elbiseleri, 1975 - İki Genç Kızın Romanı, Perihan Mağden, Kutluğ Ataman, İki Genç Kızın Romanı, 2005 - İstanbul Kırmızısı, Ferzan Özpetek, Ferzan Özpetek, İstanbul Kırmızısı, 2016 - Kaçak, Orhan Kemal, Memduh Ün, Kaçak, 1982 - Kadının Adı Yok, Duygu Asena, Atıf Yılmaz, Kadının Adı Yok, 1988 - Kağnı, Sabahattin Ali, Yusuf Kurçenli, Gramofon Avrat, 1987 - Karartma Geceleri, Rıfat Ilgaz, Yusuf Kurçenli, Karartma Geceleri, 1990 - Karılar Koğuşu, Kemal Tahir, Halit Refiğ, Karılar Koğuşu, 1990 - Keşanlı Ali Destanı, Haldun Taner, Atıf Yılmaz, Keşanlı Ali Destanı, 1964 - Kırmızı Yel, Osman Şahin, Atıf Yılmaz, Adak, 1979 - Kırmızı Yel , Osman Şahin, Atıf Yılmaz, Kibar Feyzo, 1978 - Kırmızı Yel , Osman Şahin, Korhan Yurtsever, Fırat'ın Cinleri, 1977 - Kıskanmak, Nahid Sırrı Örik, Zeki Demirkurbuz, Kıskanmak, 2009 - Kurt Kanunu, Kemal Tahir, Ersin Pertan, Kurt Kanunu, 1992 - Kuyucaklı Yusuf, Sabahattin Ali, Feyzi Tuna, Kuyucaklı Yusuf, 1985 - Küçük Ağa, Tarık Buğra, Yücel Çakmaklı, Küçük Ağa, 1984 - Mavi Sürgün, Halikarnas Balıkçısı, Erden Kıral, Mavi Sürgün, 1993 - Minyeli Abdullah, Hekimoğlu İsmail, Yücel Çakmaklı, Minyeli Abdullah, 1989 - Murtaza, Orhan Kemal, Tunç Başaran, Bekçi Murtaza, 1965 - Mutluluk, Zülfü Livaneli, Abdullah Oğuz, Mutluluk, 2007 - Müthiş Bir Tren, Sait Faik Abasıyanık, Metin Erksan, Müthiş Bir Tren, 1975 - Ölmüş Bir Kadının Evrak-ı Metrukesi, Güzide Sabri Aygün, Metin Erksan, Semih Evin, Ölmüş Bir Kadının Evrak-ı Metrukesi, 1956 - Piano Piano Bacaksız, Kemal Demirel, Tunç Başaran, Piano Piano Bacaksız, 1991 - Reis Bey, Necip Fazıl Kısakürek, Yücel Çakmaklı, Reis Bey, 1990 - Salkım Hanımın Taneleri, Yılmaz Karakoyunlu, Tomris Gİritlioğlu, Salkım Hanımın Taneleri, 1999 - Samanyolu, Kerime Nadir, Orhan Aksoy, Samanyolu, 1968 - Selvi Boylum Al Yazmalım, Cengiz Aytmatov, Atıf Yılmaz, Selvi Boylum Al Yazmalım, 1977 - Senaryolar, Onat Kutlar, Ömer Kavur, Yusuf İle Kenan, 1979 - Sen de Gitme Triyandafilis, Ayla Kutlu, Tunç Başaran, Sen de Gitme Triyandafilis, 1995 - Sinekli Bakkal, Halide Edip Adıvar, Mehmet Dinler, Sinekli Bakkal, 1967 - Sis ve Gece, Ahmet Ümit, Turgut Yasalar, Sis ve Gece, 2007 - Sokaklardan Bir Kız, Orhan Kemal, Nejat Saydam, Sokaklardan Bir Kız, 1974 - Sözde Kızlar, Peyami Safa, Nejat Saydam, Sözde Kızlar, 1967 - Suçlu, Orhan Kemal, Atıf Yılmaz, Suçlu, 1960 - Sultan Hamid Düşerken, Nahid Sırrı Örik, Ziya Öztan, Sultan Hamid Düşerken, 2003 - Susuz Yaz, Necati Cumali, Metin Erksan, Susuz Yaz, 1963 - Tante Rosa, Sevgi Soysal, Işıl Özgentürk, Seni Seviyorum Rosa, 1992 - Tatar Ramazan, Kerim Korcan, Melih Gülgen, Tatar Ramazan, 1992 - Tatlı Betüş, Aziz Nesin, Atıf Yılmaz, Tatlı Betüş, 1993 - Tersine Dünya, Orhan Kemal, Ersin Pertan, Tersine Dünya, 1993 - Uçurtmayı Vurmasınlar, Feride Çiçekoğlu, Tunç Başaran, Uçurtmayı Vurmasınlar, 1989 - Uzun Hikaye, Mustafa Kutlu, Osman Sınav, Uzun Hikaye, 2012 - Üç Anadolu Efsanesi, Yaşar Kemal, Süreyya Duru, Alageyik, 1969 - Vukuat Var (Hanımın Çiftliği 1), Orhan Kemal, Nejat Saydam, Vukuat Var, 1972 - Vurun Kahpeye, Halide Edip Adıvar, Halit Refiğ, Vurun Kahpeye, 1973 - Yabancı, Albert Camus, Zeki Demirkurbuz, Yazgı, 2001 - Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Aziz Nesin, Ergin Orbey, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, 1974 - Yeni Dünya, Sabahattin Ali, Metin Erksan, Hanende Melek, 1973 - Yeraltından Notlar, Dostoyevski, Zeki Demirkurbuz, Yeraltı, 2012 - Yer Demir Gök Bakır, Yaşar Kemal, Zülfü Livaneli, Yer Demir Gök Bakır, 1987 - 72. Koğuş, Orhan Kemal, Murat Saraçoğlu, 72. Koğuş, 2011 - Yılanı Öldürseler, Yaşar Kemal, Türkan Şoray, Yılanı Öldürseler, 1981 - Yılanların Öcü, Fakir Baykurt, Şerif Gören, Yılanların Öcü, 1985 - Zübük, Aziz Nesin, Atıf Yılmaz, Zübük, 1981


İnsanlık tarihi medeniyetlerin çatışmalarıyla yazılmış, bu çatışmaların en yıkıcıları sömürüden kaynaklanmış, sömürgelerde yaşanmış ve tarafları da sömürenlerle sömürülenler olmuştur. Sömürgeciliğin yakın komşu ilişkilerinden çıkıp dünya sathına yayılması, tabiri caizse ayyuka çıkması ve tüm gayriinsani eylemlerine rağmen 'meşru' bir kaynak kullanımına dönüşmesi ise Amerika kıtasının Avrupalılar tarafından keşfine dayanmaktadır. Bu yeni kıtada olgunlaşan, sonra sömürgeciliğin başkenti haline gelip ürettiği film endüstrisiyle sömürgelerinin gözünde cazip bir yer edinmeyi de başaranlar son zamanlarda kafaları karıştıran işlere imza atıyorlar. "Black Panther: Yaşasın Wakanda" bu işlerden biri olarak dikkatleri çekeceğe benziyor. Çünkü rollerin değiştiği bir düzenle karşımıza çıkıyor ve "Avatar"da olduğu gibi dünya dışını sömürme ütopyasına baş vurmuyor. Dünyada kendini yalıtmış şekilde yaşamakta olan eski medeniyetler tahayyülüyle çok farklı bir bakış sergiliyor. Önceliği bu muazzam hayale vermek istiyorum. Filmimiz bugünün dünyasında geçiyor. Belki buna çok yakın gelecek de diyebiliriz. Bildiğimiz ülkeleri kapsayan, Birleşmiş Milletler'in yönetimindeki dünyaya yeryüzü ülkesi deniyor. Dünya tasarımının ikinci ayağı Wakanda ise Afrika'da, vibranyum denilen madene dayalı teknolojisi ile diğer dünya ülkelerinden çok üstün, dolayısıyla Birleşmiş Milletler'in de üstünde konumlanan ama adil bir güçle dünyaya hükmeden bir ülke. Bu ülkeyle ilgili belirgin özellikler; geleneklerine de sıkı sıkıya bağlı olan Afrika kabile tarzı yaşamlarını teknolojiyle harmanlayarak sürdürüyor olmaları, ülkelerine giriş çıkışlara tamamen hakim ve hatta ülkelerini dünyadan soyutlamış olmaları. Öyle ki başı yine Amerika'nın çektiği eski dünya sömürgecileri vibranyumu ele geçirmek için şartları zorlamalarına rağmen Wakanda karşısında pek başarılı olamıyorlar. Çünkü Wakandalılar vibranyumla bedenleri arasında bir bağ kurarak diğer ırklardan üstün bir fiziki yapıya da kavuşmuş durumdalar. Dünya tasarımının üçüncü ve en az Wakanda kadar etkileyici diğer mekanı ise filmin biraz daha ilerleyen bölümlerinde ortaya çıkıyor. İspanyolların Amerika kıtasını keşfi döneminde kıtaya getirdiği çiçek hastalığı ve katliamlar ile soyları kırılan bir Maya topluluğu, şamanlarının tavsiyesine uyup hastalığa çare olacağını düşünerek tükettikleri mavi bir otun etkisiyle su altında yaşayabilecek bir fizyolojiye sahip oluyor ve okyanus altına çekiliyorlar. O günden bugüne okyanus altında, diğer dünya ülkeleri tarafından fark edilmeden yaşayan Talokan halkını ve kralları Namor'u asırlar sonra yeryüzüne çıkartan yine sömürgecilerin vibranyum araştırmaları oluyor. Çünkü Talokan'ın yegane enerji kaynağı ve hatta okyanus dibindeki hayatlarını mümkün kılan güneşleri de vibranyum. Ve bu tasarım tamamlanınca hikaye bize önemli bir kırılma yaşatıyor. Vibranyuma hakim olan bir değil iki üstün medeniyet olduğu ortaya çıkınca bu iki medeniyet arasında bir savaş başlıyor. Bugünün gerçek dünyasının sömürgecileri çatışmanın başlamasına sebep olsalar da tamamen arka plandalar, sömürülenleri ise dünya liderliği için savaşan taraftalar. Buradaki arka planda kalışta bir sinsilik seziyoruz. "Bizim yerimizde kim olsa aynısını yapacaktı"ya getiren bir mesaj alttan alta veriliyor gibi duruyor. Oysa filmin sonu, bu iki medeniyetin makul bir orta yol bulmasıyla ve asıl tehlikenin yine o eski sömürgeci yeryüzü halkı olduğunun teyidiyle bağlanmış. Filmi çocuk edebiyatı büyütecinden izlediğim için Talokan Kralı Namor'un, çocukluğunda, ülkesini keşif ve istila eden İspanyollarla ilk karşılaşmasına geri dönen sahne hafızama kazındı. İnsanlarının köleleştirildiğini gören çocuk kral, üstün güçleriyle istilacıları cezalandırırken bir İspanyol rahip ona "nino sin amor" lakabıyla hitap ediyor ve onu lanetliyor. Sadece kendi halkını kurtarmak isteyen bir çocuğa, kendi vahşetlerini görmeksizin bu laneti yükleyen rahip, o iyi çocuğu ömrü boyunca taşıyacağı bir kimliğe büründürüyor. Kötülüğü hak edenlerin ne kadar kötülük hak ettiğini düşünme inceliği taşımayan bu kimlik, düşmanlarına karşı ölçüsüz bir yargı ve infaz eğilimi barındırıyor. Filmin diğer çocuğu ise düşkün eski dünya sömürgecilerinin üniversitelerinde okumakta olan Wakandalı genç bir dahi kız. Farkında olmadan, bir proje ödevi olarak geliştirdiği aygıtlarla vibranyum araştırmalarının en zorlu basamağını, malesef Amerikalılar için aşmış oluyor. Tabii bu işin ucu da Talokanlara dokunuyor ve Nemor bu dahi kızı yok etmek için harekete geçiyor. İşte onu tehlikeden korumak isteyen Wakanda ile yok etmek isteyen Talokan'ın savaşı böyle başlıyor. Kızı vibranyum bulmak için kullanan Amerikalılar ama savaşanlar Wakanda ve Talokan. Nasıl? Yabancı gelmedi değil mi? O zaman gençlere yabancı gelmeyecek bir de replik atalım şuracığa; "Yetişkinler gençlerin zekasını öyle hemen kabullenmezler." diyor Shuri genç dahiye ve sanırım haklı. Büyükler küçüklerden hep zeki olmalarını isterler ama dahiyane bir zekayla karşılaştıklarında bu pek de hoşlarına gitmez. Son olarak akılda kalanlar başlığı altına iphone'un ilkel bulunduğu sahneyi eklemezsem içimde kalır. Wakanda Prensesi Shuri ve ordusunun kadın generali Okoye, Amerika'daki kampüste dahi kızı ararken onu elinde cep telefonu ile görüyorlar ve ne kadar ilkel bir cihaz kullandığından dem vuruyorlar. Bu tür filmlerde, teknolojinin işlevli kullanımı arttıkça maddenin hayatımızdaki etkisinin azalacağına dair bir öngörü hep yer almaktadır ve bu da bize içinde bulunduğumuz durumun aslında bir teknolojik bayağılıktan, yani kabaca ilkellikten ibaret olduğunu fark ettirmelidir. Filmin farklı bir tarza tutunduğunu değerlendirmemizin her basamağında tekrarlamamız gerekiyor. Zira elinizi sallasanız ellisine denk geleceğiniz süper kahramanlarıyla meşhur yapım şirketi Marvell ve onun efsane tasarımcısı Stan Lee'nin bu filme adını veren süper kahramanı Black Panther, final sahnesi hariç hemen hemen hiç ortalarda yok denebilir. Çünkü Black Panther'e dönüşen Kral Tchalla serinin ilk filminde ölmüştü ve bu film onun şahsını değil makamını yaşatan bir Black Panther anlayışıyla devam ediyor. Siyahi Afrikalıların koruyucusu olan Black Panther filmin çoğunda kurumsal yapısıyla yaşıyor, daha doğrusu Wakanda'nın koruyucusu bir ordu gücü olarak yeniden canlandırılmaya çalışılıyor. Bu çabanın başında Tchalla'nın kardeşi, bilimci Prenses Shuri var. İleri teknolojilerini, yapay zekalı yardımcısını ve bitkileri kullanarak, hiç inanmadığı ataları ile iletişim kurmasını sağlayacak bir yapay kalp üretiyor. Bu sayede hikaye boyunca karşı çıktığı gelenekle buluşuyor ve atalarıyla irtibatı pek istediği gibi olmasa da Black Panther gücünü bedenine getiriyor. Yeni Black Panther, Wakanda'nın Talokanla savaşındaki kurtarıcı komutan rolünü barışı sağlayan prenses rolüyle birleştirerek taşı gediğine koyuyor. Sömürgecilerle sömürülenlerin rolleri değiştiği, yeni bir dünya arayışının dünyada yeni bir hayat kurma arayışına dönüştüğü, sömürgeci medeniyetin özeleştirilerini barındıran, siyahilerin sempatisini karizmayla birleştiren, aksiyonu ve görselliğiyle etkileyici bir film "Yaşasın Wakanda". Filmin ikinci yarısının ortalarında Nemor'un Wakanda'ya saldırdığı bölüme kadar görsel gerçekçilik hat safhada ancak bu aksiyonlu bölümde dijital boyut ağır basıyor ve sahneler biraz yapaylaşıyor. Filmin 160 dakika olduğuna değinmekte fayda var. Gerek evde, gerekse sinemada izlemek için en az üç saat ayırmanız gerekiyor. Ve tabii bu uzunluğun avatanjıyla hiçbir sekans hızla geçiştirilmemiş, her durumu, anıyı, gerekçeyi derinlemesine irdelenmiş buluyorsunuz ve tasarım-aksiyon zenginliği sayesinde akıştan hiçbir şekilde kopmuyorsunuz. Filmle ilgili son değerlendirmem yaş sınırıyla ilgili olsun. 13+ yaş kategorisine alınmış olan bu filmde 10+ yaş çocuğu rahatsız edecek tek bir sahne bile yok. Yaş sınırının yüksek tutulmasının gerekçesini anlayamadım. Filmi 12 yaşındaki kızımla keyifle izledik ve değerlendirdik. Sizlere de keyifli seyirler dileriz.


Capharnaum Arapça "kaos", Fransızca ise "içinde türlü kötülükler barındıran karmakarışık yer" demek. Aynı zamanda Filistin'de yer alan ve İncil'de Hz. İsa'nın bir adamı kurtarmak için gittiği bir köyün adı olarak geçmekte. Peygamberler daima, içinde en büyük kötülükleri barındıran, iyiliğe dair neredeyse tüm umutların tükendiği kentlerden başlamışlardır güzelliği inşa etmeye. İçindeki karanlığa umutla bir ışık bekleyen, kötülük dolu karmakarışık bu ortamlar sadece kentlere has değil; çocukluk yaşamadan büyümüş ve türlü zorluklarla hayat mücadelesi vermiş çaresiz çocukların yüreğinin de adıdır kaos, yani "capharnaum". Yönetmen Nadina Labaki, Zain ile bir sokakta tanışır, kavga eden mülteci bir çocuk olarak. Mültecilerin hayatını merak eden yönetmen, Zain'i bir filmin içerisine almamış, filmi sokağın ve Zain'in hayatına taşımış ve o hayata el değdirmeden tüm gerçekliğiyle şahit olmak istemiş. Zain bir oyuncu evet ama bu filmin başrolü değil, kendi hayatının başrolünü mülteciliğin ve çaresiz çocukluğunun verdiği rollerle yaşar. Film Zain'in "Anne ve babamdan şikayetçiyim, beni dünyaya getirdikleri için." sözleriyle başlar. Anne babası hayatta olmasına rağmen hissedilen bir öksüzlük, yetimlik, kimsesizlik. Böylesine yapayalnız, hayatın her yükünü tek başına yüklenmek zorunda kalan çocuğun ilk çatışması ailesinde başlar. Doğru olanları, olması gerekenleri kavramaya başlayıp kendi gerçeğiyle kıyasladığında içinde kırılan ilk dalın adıdır "capharnaum". Zain kız kardeşi Sahar'in adet kanını herkesten gizlemek ister. Ailesi henüz 11 yaşında olan çocuğu ilk adet kanını gördü diye birkaç tavuk karşılığında evlendirmek ister. Çocuk olduğu gerçeğini bir makyajla onu bir "kadına" benzetmeye çalışarak örtmek ister annesi ve ekler: "En azından orda yatakta uyur." Bu gibi düşüncelerle gerçekten çocuğunun rahatını mı düşünür, yoksa sorumluluk almak istemeyip bir boğaza daha bakmanın vicdanını mı rahata erdirmek ister, bilinmez. Ailesi Zain'in okul kaydını bile "En azından orda yemek yer, kardeşlerine yemek getirir, bize döşek ve elbise verirler." düşüncesiyle yaptırmak ister. Bir ailenin çocukları adına sorumluluk almayıp en basitinden tek doğrusunun "biraz yemek yemesi, biraz rahat etmesi"nin adıdır "capharnaum". Babası "Ben de böyle doğdum, ben de böyle yetiştirildim, seçme şansım olsaydı belki hepinizden daha iyi olurdum." diyor. Bunları derken de "belki" diyor, çünkü tam olarak emin değil, çünkü aslında kimseye seçme şansı verilmediğinin farkında. Bir savaş ortamında yaşamayı, fakirliği, mülteciliği veya zorluğu kimse bile isteye tercih etmez fakat bunlara mecbur kalıp bu zorluklara rağmen çalışıp didinen ve çocuğuna maddi olarak çok bir şey veremese de onun yanında olup yüreği iyilik, sevgi ve umutla dolu çocuklar yetiştiren anne babalar var. Zain bile bunu o çocuk yaşında anlamış olmalı ki küçük Yonas'a küçük bir baba olmaya, onu koruyup kollamaya çalışır, ona yetemediğinde ise çaresizlikten ağlar. Bir çocuğun baba olmaya yetemediği için gözlerinden akan mahzun yaşların adıdır "capharnaum". Sahar'i öldüren kan kaybı değil, sorumsuz bir ailenin sunduğu yaşam, çocuk bedenine sığdıramadığı kadınlığın ağırlığı, hastane kapısından kimliği yok diye onu geri çevirenlerin merhamet yoksunluğu, kanunların çizgi aşmaz fermanıdır Sahar'i öldüren. Zain'in her defasında bir yerleri tekmelemesi, içinde büyüyen öfke, isyan, şiddet ve Sahar'in ölüm haberini alması üzerine içinde patlayan o yanardağı "bıçaklayarak" söndürme isteğinin ardından yargı dağıtıcıların basitçe sorduğu "neden yaptın" sorusudur "capharnaum". Ketçap şişesinin dahi bir adı varken o çocukların bir hayatının ve kimliğinin olmadığı filmde en yalın haliyle aktarılmış, hayali karakter olarak bile bir örümcek adam yerine hamam böceği kostümünün giydirilmesi onlara sunulan sınırlı dünyaların birer göstergesi. Bir annenin ıslahevindeki çocuğuna verdiği tek şeyin, birazdan eriyip yok olacak buzdan şekerler olduğu gerçeğidir "capharnaum". Filmde bana duygu bakımından en yoğun gelen kısım ise Zain'in o bakışlarıyla "Midem bulanıyor." demesi. Yediklerinden değil, yiyemediklerinden, yaşadıklarının ağır halsizliğinden. Henüz on ikisinde yaşamak adına bir hevesi kalmamış olmanın verdiği sancı, hiçbir şeyden lezzet alamamanın bıraktığı kekre tat, hep aynı hatalar yapıldıkça baş döndürücü bir iğrentinin verdiği o bulantı. Bir çocuğun ruhunun son doyum noktası, her şeyi ufak yaşta bilmenin acımasız yükü, kendi eceliyle ölmenin yollarını aramanın adıdır "capharnaum". Gülümse Zain, yenik insanlığımızın dalgınlığından bizleri uyandırırcasına gülümse. Yarınlar sevgi ve umuda gebe, yeni başlangıçlara merhaba de. Gülümse, buruk bakışlarından süzen kederin acı mirasına inat ışıldayan gözlerinin adıdır "capharnaum".


Dünya hayatında ebeveynler için en güzel hediye, emanet ve nimet olarak verilmiş olan şey nedir diye sorulursa buna "çocuktur" cevabı vermek en doğru cevap olacaktır. Nikah akdiyle bir araya gelen kadın ve erkeğin evlilik hayatının ve aile yaşantısının bir süsü olan çocuklar kimi zaman da büyük bir imtihan sebebi olarak addedilir. Malla, canla ve evlatlarla imtihana tabi tutulan insanlık, aldığı sorumluluğun farkında olmalı ve bu sorumluluğu ciddi bir biçimde yerine getirirse bu dünya hayatını çekilebilir bir hale getirir. Dünya hayatını erdemli ve ahlaklı bir hale büründüren din olgusu, insanlığın yaşanılabilir bir düzen kurması ve bu düzeni bir sonraki nesillere aktarılması konusunda önemli bilgiler, uyarılar ve yaklaşımlar içermektedir. Aile, dünya hayatında dinsel bir unsur olabildiği gibi sosyolojik ve kültürel bir olgu olarak her daim önemsenen bir kurum olagelmiştir. Bu kurumun devamlılığı toplumun devamlılığı olarak okunmuş, sağlıklı nesillerin yetiştirilmesi için bu konu üzerinde önemle durulmuştur. Aile demek; belirli kuralların, normların, değerlerin, dini ve kültürel olguların sağlıklı bir şekilde aktarıldığı kurum olarak okunmaktadır. Ailenin iyiliği, toplumun iyiliği anlamına gelmiştir. Bu yüzden her yönden sağlıklı bireylerin yetiştirilmesi bir ülkenin temel çabalarından biri olagelmiştir. Din de bu kurumun devamlılığı noktasında ortaya konulan emir ve yasaklarla aile yaşantısını önemsemiş ve aile bireylerine ayrı ayrı görev ve sorumluluklar yüklemiştir. - Bir Bebeğin İlk Hediyeleri - Yeni Bir İsim, Yeni Bir Hayat - Nesep: Kimlik ve Aidiyet - Çocuk Hakları: Küçüklerin de Hakları Vardır - Çocuğun Korunması: Kem Gözün ve Nazarın Şifası - Çocuk Terbiyesi: İyi İnsan Yetiştirme Sanatı - Peygamberimizin Çocukları: Hane-i Saadetin Gül Goncaları - Peygamberimizin Çocuk ve Gençlerle İletişimi - Yetim: Toplumun En Hassas Emaneti Eser, günümüz modern dünyasında ötelenen bir kesimin, örselenmiş genç dimağların ve kaybolmaya başlayan bir neslin anlaşılıp açıklanması için büyük önem arz etmektedir. Sağlıklı bir neslin yetiştirilmesi için milli ve manevi değerlere sahip bir bir bireyler topluğunun oluşabilmesi için makro alemde yaşanan olay ve olguların mikro alemdeki en iyi örnekliğini sunan Asr-ı Saadet Dönemindeki Peygamber Nazarın örnekliğini sunan bu eser, günümüzde karşılaştığımız sorunlara çözümler üretmektedir. Hadisler Işığında çocuklara bakışı, çocuk eğitimi, doğumdan ergenliğe geçiş sürecinde ebevynlere düşen görevleri de özetlemektedir.


9 yaşındaki yeğenim yazın benimle sinemaya gitmek istediğini söyleyince önce her medeni hala gibi ona fikrini sordum. 'Hayal mi Gerçek mi filmi' dedi. Elbette itiraz etmeden evvel Ne filmi o? Sorusunu da sordum. Enes Batur'un filmi olduğunu söyledi. Çok ama çok kısa bir an şu raflarca kitap yazmış olan kişinin mi yani? Diye düşünecek gibi oldum lakin Ekşi Sözlükteki birkaç başlık canlanıverdi gözümde. Kendisini hiç izlememiştim ama kendisini izleyen ne büyük bir kitle olduğuna ve niteliksiz içerikler ürettiğine dair pek çok başlık tanım görmüştüm. Ardından hakkel yakin şahit olmak için kısa bir araştırma yapıp sonuç olarak o filme gidemeyeceğimizi bir sürü didaktik gerekçe ile anlattım. Sağ olsun ısrarcı davranmadı. Ki zaten film 2018 yılında vizyona girmiş ve sanırsam yeğenim 'sinemalarda' diye reklamlarını duyduğu filmleri her daim sinemalarda sanıyordu. Sinemalarda olan animasyonlara bakıp biraz soruşturunca kiminde kötülüğe övgü, kiminde sihir büyü bir diğerinde cinsiyetsizlik vurgusu olduğunu öğrendim. En sonunda Çiykinley isimli bir animasyona girdik, tetikte bir şekilde izledim filmi. Çiykinley filmde mealen geçen bir konuşmada 'istedikleri zaman, istedikleri kadar ve istedikleri şekilde davranma özürlüğüne sahip çöple beslenen canlılardı ve filmin meselesi bu canlılara hayat hakkı tanınması gerekliliğiydi. Büyük bir beğeni veya olumsuz bir eleştiri hissetmeden çıkmış oldum filmden. Ancak filmde anlam veremediğim ve çok net duyduğuma emin olduğumu söyleyebileceğim bir replik oldu. Çiykinley zafer kazanıp film coşkuyla sona yaklaşırken Çiykin'in biri 'Çiykinley Yogaa!' diye bağırdı. Üzerine bir ekleme olmadan bir bağlama oturmadan, sadece bu kadar, anlamsız gelen bir mesaj ve ya anlam barındırma ihtimali olan bir sahne olarak kaldı aklımda. Kimi zaman bu kadar paranoyak olmamak lazım çok abartıyoruz hissine kapılıp kimi zaman yapımlardaki, ürün ve oyunlardaki tahrip düzeyi yüksek içerikleri görüp okuyunca 'az bile yapıyor olabiliriz' hissi arasında gidilip gelinen bir mecra çocuklara yönelik her tür basın ve yayın. Hal böyle olunca güvenilir olduğuna kanaat getirdiğimiz bir içeriği görmek hepimizi heyecanlandırıyor. Tay animasyonunun reklamlarını gördüğümüz andan itibaren aynı hislere sahip olduğumuz birkaç arkadaşla heyecanlandık ve sevindik. Gelmez her zaman bu fırsat sinemalara diye randevulaştık 19 yetim çocuğumuz, birkaç arkadaş ve kendi evlatlarımız doldurduk bir salonu başladık heyecanla filmi izlemeye. Film Buz Devri'nin küçücük bir yiyeceğin peşinde bölümler boyu koşturan trajikomik hayvanıyla başlıyordu. Ha tabi direkt o hayvanı ve yiyeceği koymak biraz fazla intihal olacağından hayvanın ve yiyeceğin cinsleri farklı çizilmişti ancak karakterin filmdeki rolü aynıydı. Filmin giriş kısmı oldukça uzundu sadece fragman öncesi giriş kısmında verilip esas olaya geçilebilecek köyden kaçış kısmı neredeyse ilk bölümün yarısını doldurmuştu. 4,5 yaşındaki oğlum Tay'ı arayan sahibi kapının arkasına saklanmış Tay'ın yumuşacık ve tüylü kuyruğuna basmasına rağmen bunu nasıl hissetmedi ki? diye sordu. Küçük eleştirmenime hak vermemek elde değildi. Efendimiz s.a.v'e dair çizim yapılmaması doğal olarak hicretin anlatı üzerinden verilmesi fikrini doğurmuş. Ancak yoğun bir anlatı vardı ve bunun yanında anne atın isyanları ve Tay'ın kaçış sahneleri dışında hareket yoktu filmde. Buz Devri intihali olan hayvancık, ve kısa-uyanık, uzun-şapşal karakter klişesi dışında bir güldürü unsuru da olmayınca film oldukça yavaş aktı diyebilirim. Her şeye rağmen, film esnasında zaman zaman sıkılsa da oğlum film sonrasındaki günlerde, Medine ismini görünce heyecanlandı, Tay'dan bahsetti tekrar izlemek istediğini de söyledi. Esasında filmde hayal kırıklığı yaşamamda ana sebep filmin İsmail Fidan'ın filmi olduğunu sanmamdı. Rafadan Tayfa gibi bir efsaneye imza atmış bir isimden çok çok fazlasını bekleyerek gitmiştim, bu yazıyı yazmaya oturana kadar da yaklaşık 2 haftadır için için teessüf ediyordum kendisine; lakin yazıyı yazarken teyit etmek amacıyla filmin künyesine bakınca ismini görmedim. Filmin galasında İsmail Fidan ile fotoğraf çekilip paylaşan kıymetli Ayşe Sevim sebebiyle böyle bir zanna kapılmış olmalıyım. Betül Yağsağan'ın yazıp Nurullah Yenihan'ın yönettiği film, bizi ve çocukları heyecanlandıran, çocuklarımızın belleğinde, gündeminde yer etmesini istediğimiz mevzuların işlendiği filmlerin nicesi için bir öncü olur inşallah.