Bu roman serisi şimdilik 6 kitaptan oluşmaktadır. - Beşir ve Sultan Abdulhamid - Beşir ve Fatih Sultan Mehmet - Beşir ve Gazali - Beşir ve İbn Haldun - Beşir ve Osman Bey - Beşir ve Selahaddin Eyyubi - Beşir ve Sultan Abdulhamid - Beşir ve Fatih Sultan Mehmet - Beşir ve Gazali - Beşir ve İbn Haldun - Beşir ve Osman Bey - Beşir ve Selahaddin Eyyubi "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Abdulhamid" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. İslam tarihinin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının İslam kültür ve medeniyetine uygun şekilde genişlemesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, Sultan Abdulhamid dönemine gitmekte, Mithat Paşa, Hüseyin Avni Paşa, Theodor Herzl ve Enver Paşa ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak hem meraklanacak hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Abdulhamid" adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırırken bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Abdulhamid" romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak bir eserdir. "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Fatih Sultan Mehmet" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. Tarihimizin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının islam kültür ve medeniyetine uygun şekilde genişlemesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, Fatih Sultan Mehmet dönemine gitmekte, Molla Gürani, Akşemseddin, Çandarlı Halil Paşa ve Drakula ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak, hem meraklanacak hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile gerçek arasında Beşir ve Fatih Sultan Mehmet " adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırırken bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile gerçek arasında Beşir ve Fatih Sultan Mehmet " romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak bir eserdir. "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Gazali" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. İslam tarihinin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının İslam kültür ve medeniyetine uygun şekilde gelişmesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, İmam Gazali dönemine gitmekte, Ömer Hayyam, Nizamülmülk ve Hasan Sabbah ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu, Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak, hem meraklanacak hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Gazali" adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırmakta bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü, okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Gazali" romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak bir eserdir. "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve İbn Haldun" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. İslam tarihinin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının İslam kültür ve medeniyetine uygun şekilde gelişmesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız, farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, İbn Haldun dönemine gitmekte, Timur, Uluğ Bey, Cemşid ve Sultan Muhammed ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu, Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak, hem meraklanacak hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve İbn Haldun" adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırmakta bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü, okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve İbn Haldun" romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak. "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Osman Bey" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. Tarihimizin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının islam kültür ve medeniyetine uygun şekilde genişlemesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, Osman Bey dönemine gitmekte, Ertuğrul Bey, Dündar Bey, Şeyh Edebali ve İbn Batuta ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak, hem meraklanacak hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile gerçek arasında Beşir ve Osman Bey" adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırırken bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile gerçek arasında Beşir ve Osman Bey" romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak bir eserdir. "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Selahaddin Eyyubi" romanında, kahramanımız Beşir, genç bir delikanlıdır. Düşlerinde tarihsel süreç içinde yolculuk yapmaktadır. İslam tarihinin örnek şahsiyetleri ile tanışmakta, bilimsel ve sanatsal gelişmelere şahitlik etmektedir. Çocukların ve gençlerin zihin dünyalarının İslam kültür ve medeniyetine uygun şekilde gelişmesi ve güzelleşmesine katkı sağlayacak olan romanımız farklı olay örgüleri ile okuyucusunu bazen heyecanlandırmakta bazen de düşündürmektedir. Düş ile gerçek arasında gezinti yapan kahramanımız Beşir, Selahaddin Eyyubi dönemine gitmekte, İbn Rüşd, Çakır el-Kurdi, Sühreverdi, El-Cezeri ve Sultan Melik ile tanışmakta ve birçok macera yaşamaktadır. Okuyucu, Beşir'in yaşadığı maceraları okurken hem soluk soluğa kalacak, hem meraklanacak, hem de birçok yeni bilgiler edinecektir. Sade bir dil ve akıcı bir üslup ile kaleme alınan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Selahaddin Eyyubi" adlı romanımız her yaş grubunun okuyabileceği ve düşünce ufkunu açacak bir romandır. Kahramanımız Beşir, bazen düşünde yaşadıkları ile günümüz gelişmelerini karşılaştırmakta bazen de düşten uyanıp günümüze gelmekte ve düşünde yaşadıklarını günümüz gelişmeleri ile kıyaslamaktadır. Bu olay örgüsü, okuyucusuna yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin kendi tarihlerini ve medeniyet köklerini tanımalarına katkı sağlayacak olan "Düş ile Gerçek Arasında Beşir ve Selahaddin Eyyubi" romanımız kültür dünyamızda büyük bir boşluğu dolduracak bir eserdir.


Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. yılında Buzdokuz, 20. sayısıyla okur karşısında. "Tutanak" ve "Tanık" belgeleri ile açılıyor dergi. Buzdokuz, Gazze doğumlu şair, öykü ve deneme yazarı Mosab Abu Toha ve ailesinin İsrail bombardımanı esnasında kampta yaşadıklarını anlattığı bir metin hazırladı bu sayı için. Gazze'de yaşananları iri laflara yaslanmadan olduğu gibi aktaran bu öznel metin, insanlık, görüntülere karşı giderek duyarsızlaşırken yazılı bir tanıklık belgesi olması nedeniyle önemli. Yazıyı Rıdvan Temiz Türkçeye çevirdi. Mevcut şiirin sınırlarını zorlayan ESC bölümünde bu kez M. Fatih Kutlubay, Hasan Bozdaş, Serdar Süalp, Angela Caporaso, Elif Altıntaş, Mert Özden, Hakan Şarkdemir, Esra Aydan, Nagihan Coşkun var. CTRL+A şairleri: Murid Bergusi + Hasan Bozdaş + Dilara Elitaş + Şura Aykan + Emre Söylemez + Yener Çetin + Sinan Ulakcı + Rafet Arslan + Ozan R. Kartal + Yasin Ertaş + Bayram Tayyip Yaslıca + Kadir Yıldız + Özgür Asan + Burak Demirtaş + Deniz Schwarzwald + Doğu Kaşka + İbrahim Demir + Süreyya Altunkara + Atakan Yavuz + Stelios Mafredas. Bu sayıda bir "bakış deneyi" var. Wallace Stevens'ın "Bir Karakuşa Bakmanın On Üç Yolu" şiirini dört ayrı çeviriden okuyacak okur. Atakan Yavuz, Merve Yalçın Pelit, Ertuğrul Rast ve Hasan Bozdaş birbirlerinden habersiz olarak aynı metne bakıp kimi zaman aynı kimi zaman farklı şeyleri gördüler. Metni yorumlarken kendisi de bir çevirmene dönüşen okuru da bu "bakış deneyine" dahil ederek çeviri pratikleri ve "görme biçimleri" üzerine birlikte düşünelim istiyor Buzdokuz. YouTube kanalımızdaki söyleşi programımız "Başlat Buzdokuz"un konuğu şair, eleştirmen Mehmet Can Doğan. Programdan bir bölüm dergi için deşifre edildi. Söyleşinin tamamını seyretmek için dergideki QR kodu okutulabilir veya doğrudan kanala gidilebilir. Moderatörlüğünü Hayriye Ünal'ın yaptığı söyleşide ayrıca sorularıyla Hakan Şarkdemir, İsa Koyuncu ve Leyla Arsal yer aldı. Eleştiri odaklı CapsLock'un ilk yazısı, Mehmet Can Doğan'a ayrıldı. Hayriye Ünal, şiirleri ve poetik tutumuyla 1993'ten bugüne edebiyat sahnesinde olan Doğan'ın şiirlerini inceledi. Gökçe Özder, Ahmet Haşim'den Edip Cansever'e karanfilin şiirsel yolculuğunun izini sürerken Cengizhan Genç Didem Madak'ın "Siz Aşktan N'anlarsınız Bayım" şiirini yakın okumaya tabi tuttu. Güncel şiir incelemelerinde Ertuğrul Rast, Kukafaru kitabını, Şeyma Sarı İnsanın Madde Olmayan Kısmı kitabını yazdı. derginin Prt Sc bölümünde. Pause bölümünde Leyla Arsal, etnografik bir aktivizm hareketi olarak "belgesel şiir"in soykütüğünü çıkararak dünyada ve Türkiye'deki bazı örnekleri inceledi. Buzdokuz 20'de altıncısı yayımlanan Harici Bellek, Burak Ş. Çelik tarafından hazırlanıyor. Bölümün "eleştiri.net" köşesinde Çelik, Musab Kırca'nın kitabı hakkında yazdı. "Şairler Sözlüğü"nde Melike Kılıç, Dursun Göksu, Koçer Avcı, Ulaş Karadağ, Kemal S. Sayar, Tuba Kaplan maddeleri var. Çelik, "Kablosuz Mikrofon"da Sena Türkmen ile şiire dair konuştu. Cengizhan Genç'in Okan Yılmaz ile Dudağım Politik'e dair yaptığı söyleşi ise End'de okunabilir.


Sezai Karakoç'ta ana merkez bir medeniyet düşüncesidir. Karakoç' ta "diriliş" düşüncesi bir medeniyet çerçevesi içerisinde yol almaktadır. Gerek şiirleri gerekse nesirlerinde asıl hedefi hep bu merkezde yani medeniyet düşüncesinin oluşumu doğrultusunda olmuştur. Bu bağlamda Karakoç'un yolu iki şairle kesişmiştir; Yahya Kemal ve Mehmet Akif Ersoy. Her iki şair de medeniyet şairi olup, Yahya Kemal, geçmiş medeniyeti kültürel açıdan ele alıp yeniden yorumlarken, Ersoy ise, kendi inançları doğrultusunda yeni bir medeniyet düşüncesinin izini takip etmiştir. Yahya Kemal'de kaybolan bir medeniyetin hüznü hissedilirken, Ersoy'da ise bir inanç medeniyetinin çığlığını duyulmaktadır. Adeta icma ile kabul edilmiştir ki; Mehmet Akif Ersoy, bu topraklarda yaşamış olan en büyük şairlerden birisi olup, her türlü gösteriş ve debdebeden uzak bir hayat sürmüştür. Bununla beraber herkes Ersoy hakkında farklı görüşlere sahip olmuş ve farklı açılardan ele alarak değerlendirmişlerdir. Seza Karakoç'ta bu düşünürlerden birisidir. Karakoç'a göre de iyi bir düşünce adamı olan Akif, çaresizlik içinde çabalayan bir milleti, düşünce, eylem ve yazılarıyla ayakta tutarak yol göstermeye çalışmıştır. Akif, adeta uçuruma doğru yol almakta olan bir arabaya yol ve yön gösteren bir levha olmuştur. Karakoç'a göre Akif, sadece geçmişin, mazinin değil, bilakis şimdinin ve geleceğin adamı olup, geçmişi mukayese ve ders alınacak bir zaman dilimi olarak örnek alarak, yaşanmakta olan sıkıntıların çözülmesine gayret etmiştir. Karakoç, Akif'in hayatını sadece biyografik olarak değil, O'nun inanç, düşünce eylem ve verdiği savaşımını da ele almıştır. Üstad, Akif'in "Sözüm odun gibi olsun hakikat olsun tek" mısrasında tezahür eden sağlam karakterine de vurguda bulunmuştur. Karakoç, kitabında Ersoy'un gözlerini açtığı siyasi, kültürel ve coğrafi ortamı, büyük Osmanlı devletinin çöküş sürecindeki durumu tasvir etmiştir. Osmanlı'nın Balkanlardaki bir kısım uzuvlarını bırakarak, bir medeniyetin Rumeli'de nasıl sona ermekte olduğunu anlatmıştır. İşte Mehmet Akif o yıllarda imparatorluğun gözbebeği olan İstanbul'da Buharalı bir anne ile Rumelili bir babanın evladı olarak dünyaya gelmiştir. Karakoç'a göre Akif, Doğu ve Batı İslamlığı ile merkez İslamlığının sentezi olan bir çocuk olup anne cihetinden, "duyarlığı, sağduyuyu, bir ülküye adayışı, şairliği" baba cihetinden ise "ataklığı, yılmaz ve her vuruşmada daha çelikleşen bir savaş adamını, gözü pekliği..." almıştır. Karakoç, Akif'in düşünce dünyasını ele alarak, Abdülhamit'in eğitim planından geçerek yetiştiğini belirterek, genel olarak Abdülhamit'in eğitim programını ve devletin o zamanki genel tablosunu çizmiş ve Ersoy'un içinde yetiştiği içtimai şartlara irdelemiştir. Karakoç, Akif'in hayatını iki safha şeklinde ele almıştır. Bunlardan birinci birinci dönemi "klasik okul kültürü dönemi", ikinci dönemini ise "çağdaş entelektüel kültür dönemi" olarak adlandırmıştır. Akif'in asıl kimliğini, şahsiyetini ve özünü bu birinci dönemde kazandığını vurgulamıştır. Karakoç, Akif'in gençlik heyecanıyla zaman zaman Abdülhamit'in protestolarına katıldığını ancak tahttan indirildiği dönemden sonra ise oldukça tereddütler, endişeler duyduğunu ifade etmektedir. Zira Akif, Sultan Hamit'in devrilmesi sonrasındaki devleti yönetecek kadroların acemi ve yetersiz olduğunu ve birçok devrimde olduğu gibi bu devriminde düşünsel altyapısının olgunlaşmasının gerçekleşmediği kanaatinde idi ve bu kanaatinde de yanılmamıştır. Karakoç, Akif döneminde hakim olan düşünce akımlarına da temas etmiş ve bunların Türkçülük, Batıcılık ve İslamcılık olduğunu, Akif'in de İslamcı akımının içerisinde, merkezinde yer aldığını ifade etmiştir. Akif'in de işte böyle bir siyasi ortamda, dergi kurarak "eski" diye damgalanmış olan İslamcı düşünceyi yeni şartlara adapte etmenin derdiyle mücadele ettiğini belirtmiştir. Karakoç, bu konuda Muhammed Abduh, Ferid Vecdi ve İkbal gibi düşünürlerle Mehmet Akif arasında kurulan etkileşim ve ilişkiye dikkat çekmiş, Akif'in bu düşünürlerin kayıtsız şartsız taraftarı veya savunucusu, taklitçisi olduğunu veya sanki Türkiye şubesi gibi olduğunu düşünülmesinin tamamen bir yanılma olduğunu ifade etmiştir. Karakoç'un vurguladığı önemli bir konu da, birçok kişinin diline doladığı Ersoy'un Mısır ekolleri düşünürlerinden aşırı etkilendiği ve bu etkilenmenin de mübalağa edildiği konusudur. Karakoç, sadece mevzuya değinmekle kalmamış, bunu da tarihi, siyasi, İslami ve hem de felsefi gerekçelerle ispatlayarak konu hakkında, tam bir bilgi sahibi olunmadan fikir sahibi olan kişilere karşıda güzel bir cevap vermiştir. Sonuç olarak Akif'in tek derdi, mücadelesinin esası, özü, İslam'ı çağın maddi ve teknik güçleriyle donatarak hem içimizde hem de dışımızda ihya etmektir. Karakoç'a göre ise problemlerin asıl kaynağı dışsal değil içseldir. Asıl sorun insanın kendisindedir, insan derin bir yara almıştır. Durum böyle olunca da medeniyet ancak insandan başlanılmak kaydıyla kurulabilir. Bunun içinde ilahi hakikatle insanın kendi gerçeği ile yüzleşmesi gerekmektedir. Bu yüzleşmeden amaçlanan ise, insanın kendi özüne dönüşü sağlanarak gerçeğin katı yapısının hakikatin esnek ve güçlü nefesiyle yenileştirerek yumuşatılmasıdır. Bu nedenle Sezai Karakoç'da umutsuzluk yoktur ve bizleri de hiçbir vakit umutsuzluğa sevketmemiştir. Bu ihya hareketinin gerçekleşmesi için Akif'in hem teklif hem de tenkitleri olmuştur. Akif problemleri sadece görerek, tasvir ederek ortaya koymamış aynı zamanda çözüm yollarını da göstermiştir. Akif'in şiirlerinde ortaya koyduğu sosyal problemler, cehalet, tembellik, kör kadercilik modern ilimlere uzaklık veya düşmanlık, mesleksizlik ve disiplinsizlik, tefrikacılık, ümitsizlik, münevverle ahali arasındaki iletişim kopukluğu biçiminde görülmektedir. Bu problemlerin giderilmesi için ileri sürdüğü teklifleri ise ilim ve eğitime ehemmiyet vermek, milli birlik ve beraberliği sağlamak, çok çalışmak, ahlakı yüceltmek, zulme karşı gelmek, ideallere sahip olmak, aileyi güçlendirmek, halkla münevverler arasındaki uçurumu kaldırmak şeklinde özetlemek mümkündür. Karakoç, "Akif kadar hayatı şiire, şiiri hayata sokmuş şair yoktur" diyerek Akif'in şiirinin sosyolojik imkanına vurgu yapmıştır. Aynı şekilde Karakoç, Ersoy'un şiirlerinin adeta bütün bir toplumun günlüğü olduğunu ve gerek şiir gerekse nesirlerini tamamen halkın, hayatın içinden ve güncel olduğunu ifade etmektedir. Karakoç'a göre Safahata bakıldığında "savaş olmadığı zamanlar toplumun günlük hayatından tablolar çizilir. Camiler, kahvehaneler, alıcılar ve satıcılar, meyhane, içki ve kumarın açtığı yaralar, yetimlerin, dulların, yoksulların içinde bulunduğu acı problemler, idarenin bozukluğu, rüşvet felaketi, faiz faciası... her yönüyle cemiyet, enstantaneler, çizgiler ve tablolar halinde bir çöküşün umumi görünüşünü verirler. Bunlar, yani cemiyetin alelade vakitleri ve halleri anlatılırken, şiir, daha çok tasviridir, objektiftir, bir ilim vesikası çekmek isteyen bir metoda sahiptir ve bir anket sadakati içinde" olduğu görülecektir. Bir kitap ne kadar tanıtılıp yazılsa ve anlatılsa da kesinlikle hiç biri tam olarak onun okunmasının yerini tutmaz. Daha derin analizler ancak kitabın okunmasıyla anlaşılabilir. Bilhassa aynı düşünceyi paylaşan bir münevver şairin gözünden başka bir münevver şairi okumak, o görüşlerin daha yakinen anlaşılmasını sağlayacaktır. Bilhassa Mehmet Akif Ersoy'u anlamak ve araştırmak isteyenler için okunması gereken çok önemli bir eser olduğundan muhakkak okunmasını tavsiye ederim.


Kitap tanıtım ekleri, her türlü kitap ve dergi, kitapçılar, satış siteleri, sergiler, kataloglar, etkinlikler, dedikodular, internet siteleri, ödüller, podcastler, youtube kanalları... Editörün yararlanabileceği yabancı kaynaklara örnek olarak Brainpickings, Floverwire, Vice, Huffington Post, New Yorker, Guardian Books, New York Times Books, İndependent Books ve Telegraph verilebilir. Hepsi okunmasa da kitap ekleri, dergiler, gazetelerin kültür-sanat sayfaları özellikle yeni çıkan kitaplar hakkında genel bir fikir edinmemizi sağlar. Bakış açısı değiştikçe nitelik yükselir. Peki, bakış açısı nasıl oluşur ve gelişir? İşin içinde olmak, etkinlikleri sürekli takip etmek, dünyadan haberdar olmak önemlidir. Piyasanın popüler dergileri okunmasa da kapakları ve içindekiler bölümü incelenebilir. Yerli ve yabancı yayınevlerinin nitelikli üretimler yapan güncel blogları takip edilebilir. Kitle ve dergiler değişebilir ancak mantık aynıdır. Bakış açısı, disiplinler arasılık ve uzmanlaşma her zaman önemlidir. Oxford Sözlüğü'nün o yıl seçtiği kelime, diziler ve yeri geldiğinde saçma bir aksiyon filmi bile yeri geldiğinde fikir verebilir. Editörün masasına başlangıçta hemen her konuda kitap gelebilir. Bakış açısı oluşturmak için araştırmalar yapmak gerekir. Yazarın biyografisi, otobiyografisi, eserleri araştırılabilir. Editör neyi değiştirir? Öncelikle duru, yalın, özlü, akıcı ve temiz bir metin hazırlar. Yoğunlaştırma yapar, fazlalıkları ayıklar. Noktalama işaretleri, yazım kuralları ve anlatım bozukluğu gibi problemlerini halleder. İmla için Ömer Asım Aksoy, Nijat Özön ve Necmiye Alpay'ın kitaplarından yararlanılabilinir. Editör, bölümler arası bağlantılar kurarak bütünlük sağlar. Cümleleri elden geçirir. Hazırlanan metnin yayına gitme tarzı önemlidir, bu aşamada kişisellik kesinlikle olmamalıdır. Özellikle son dönemde modern sanat ve tipografinin de etkisiyle kitaplar değişti, nesneleşti. "Tam Benim Tipim" adlı kitap mutlaka okunmalı, çünkü fontlar önemli. Güncel grafik-tasarım programları öğrenilebilir, yayına hazırlanan kitabın tasarıma da müdahale edilebilir. Döneme uygun yaklaşımlarla doğru içerik ve tasarım üretilebilir. Tasarım konusunda başlangıçta profesyonellerden destek alınabilir, uzun vadede yarar getirir. Editörün belli bir alanda uzmanlaşması gerekir. Belli konuları bilmiyorsa öğrenmek için çaba göstermeli. Yayınevi notasyonu ve düzelti bilgisi şart. Düzelti yapılıp sayfa tasarımcısı işini bitirdikten sonra, son bir kontrol ve okuma daha yapılması gerekir çünkü gözden kaçan şeyler mutlaka olacaktır. Editör dosyayı okurken ön kapak, bülten, arka kapak ve tanıtım metni için notlar alır, eleştiri-inceleme yazısı yazacakmış gibi çalışır. Metnin dili nasıl, konusu nasıl ele alınmış, okurken ilginç kareler yakalamaya çalışır. Bu arada, sadece arka kapak yazısı yazan uzman editörler olduğunu unutmayalım. Orta yolu tutturularak kitabın içeriği ve biçimi soğukkanlı ve düzgün cümlelerle anlatılmalı, az da olsa süsleme yapılabilir. Bu arada, bestseller kitaplarda arka kapak yazıları süslü olabilir, soğuk cümleler bu tarz kitaplarda iyi durmaz, bu aşamada yayınevinin tavrının önemli olduğunu unutmamak gerek. Yayınevleri; toplumsal fayda, kültür hizmeti veriyor ancak sürdürülebilirlik, şirket ve kurumsallaşma için satış gerek. Beş civarı bestseller olması iyi olur, yayınevinin devam etmesi için para gerekli çünkü. Sürpriz çoksatar kitap bulunabilir ancak yayınevi değerlerinden ve yayın anlayışından sapma olmamalı. Kapaklarda yeni yaklaşım kareli, minimalist, deneysel gibi çok farklı tarzlarda olabilir. Editörün burada kendi açısından düşünmesi gerekir. Yayınevleri bazen puntoyla oynayabilir. Bu durum hoşa gitmeyebilir ancak aslında hata yoktur, editör ve grafikerin bilinçli seçimleri söz konusudur. Editör yeri geldiğinde bülten de hazırlar. Basın bültenleri gazete, dergi, internet mecraları ve kitap satış sitelerine yollanır. Bültende teknik bilgiler olur. Ön sayfası tanıtım, arka sayfası kategori ve sayfa sayısı gibi teknik bilgilerden oluşur. Bülten hazırlanırken spot kullanılabilir. Olan biten kısa, özlü ve yalın biçimde yazılır. Bültende süsleme amaçlı bilgiler yer almamalı, sayfada boşluk olmamalıdır. Burada amaç bültenin gönderildiği kişilere yayınevi, kitap-yazar ismi, kitabın kategorisi ve yalın bir özet üzerinden yol göstermek olarak düşünülebilir. Yayınevlerinin sosyal medya sayfalarını iyileştirmek için de editörlük yapılabilir. Hesapları iyileştirme, içerik oluşturma önemli ve gereklidir. Yayınevinin sayfası yoksa mutlaka açılmalıdır. Butik yayınevleri ilan vermiyor olabilir ancak güçlü ağları var. Sosyal medyada amaç bu zaten, oluşturduğun tarz doğrultusunda yayınevini takip eden çekirdek bir çevre oluşturmak. Dil, görseller, yaratıcı fikirler ve tartışmalarla etkili olmak bu dönemde çok revaçta. Kitaplara slogan bulmak, animasyon ve video yapmak yayınevinin devamlılığı için gerekli, bu tarz yeni gelişmelere olumsuz yaklaşmak yanlış olur, denemek gerek. Düzeltmenin işinin kolaylaştırılması, tanıtım tarzı işlerinin ilgili kişiyle düzenlenmesi, çevirmen haklarının korunması her daim dikkat edilmesi gereken hususlardır. Yayın olmadı diyelim, kitap boşta kaldı, bu durumdaki kitaplara yayınevi bulunması gerekir. Çevirilerde kitap adına genellikle çevirmenin karar verdiğini de unutmamak gerek. Çeviride dili uyarlama önemli, yeri geldiğinde döneme ve tarza uygun sözcükler kullanılabilir. Editör olarak kendini sürekli geliştirerek olup bitenden haberdar olmak iyidir. Uygun zaman ve fırsat bulunduğunda eser danışmanlığı, yazarlara geliştirici editörlük, kitap yayıncılığı, yayınevlerine proje bazlı işler, hayalet yazarlık, yazar-yayın-metin danışmanlığı, son okuma yapılabilir ve değerlendirme raporu hazırlanabilir. Birikimlerin getirdiği esneklikle yeniliklere uyum sağlamak ve becerileri yeni mecralarda kullanmak gerekir. Türkçeye çevrilemeyen kelimeler üzerinden geçmişte kalmış bir kitabın yeni basımına yeni editörün notunu eklemek şık olur. Teliften çıkan kitapları yeni bir buluşla, farklılık yaratarak uygun fiyatlarla okura ulaştırmak iyi bir yaklaşımdır. Eleştirel bir bakış, gerekirse itiraz, dosyayı kitap olarak sunarken farklı neler yapabiliriz sorusu üzerine ekip olarak düşünmek, sanatın öteki kollarıyla disiplinler arası ilişkiler kurmak gerekir. Editör, kitabı yayına hazırlarken nasıl ilgi çekebileceğini araştırmalı, onu heyecanlandıran dosyayı nasıl daha iyi yapabilirim meselesi üzerine düşünmeli, işin ticari yönüne yapılan vurguyu asla hafife almamalı. Kitabı çok sayıda okurla buluşturmak en temel hedeflerinden biri olmalı. Bazı genel yayın yönetmenleri aşırı kontrollüyken, bazıları editöre inisiyatif verir. Editör yazar-okur-kitap-piyasa arasında bir köprüdür ve sektörle ilgili hemen her şeyi bilmesi gerekir. Editör olarak yayınevinin çalışma tarzını öğrenmek iyi bir yöntemdir. Aynı kategoride kitap yayınlayan iki yayınevinin prosedürleri farklı olabilir. Başlangıçta en iyi yöntem nitelikli bir editör yardımcısı olmayı hedeflemek ve çalışmaktır. Bir yerden başlamak en doğrusudur aslında. Yeni çıkanları, çok satanları, dergileri, kitap eklerini ve yurtdışı kaynakları düzenli olarak taramak gerekir. İyi bir editör olmak için ön hazırlık, metin geliştirme, grafik-tasarım, tanıtım, bülten hazırlama ve derleme çalışılıyorsa yazıları sıralama gibi birçok şeye hakim olmak için çalışmalı. Acele etmeye gerek yok, hızlıca yükselme kaygısı olmamalı, iki ay stajyerlikle büyük işler yapılamaz. Gerektiğinde kitap taşınır, fotokopi çekilir. Şöyle ki, bir kitap çıkınca her yazara on kitap yollanır, bu çalışmaların bazı getirileri olur. Yazara kitap gönderdiğinde, bilgi verdiğinde, aranızda yavaş yavaş iletişim başlar, zamanla arkadaşlık, dostluk kurulur. Yeni başlayan bir yazar için ünlü bir yazardan arka kapak yazısı istemek, okurun dikkatini çekmek için kullanılan etkili bir yöntemdir. Arka kapak yazısını kimin, nasıl yazacağını bulmak da editörün işidir. Tanınmış yazarı arka kapak yazısı için ikna etmek gerekebilir. Yayınevine proje geliştirirken dışarıdan alanında uzman, bağımsız yazarlarla da çalışılabilir. Birçok yayıneviyle bağımsız olarak çalışan editörler var. Yayınevi yetiştiremediği işleri, dışarıdan çalışan editörlere verir. Buna karşılık dışarıdan yapılan düzeltmenlik yayınevinde çalışmaya göre daha zordur çünkü verilen işle çok uğraşmak gerekir. Genel eğilime her ne kadar ters olsa da bir alanda mutlaka uzmanlaşmak gerektiği unutulmamalı. Editörlükte uzmanlaşma ve proje geliştirme çok önemlidir. Belli bir alanda kendini iyi yetiştirip, o doğrultuda çalıştığında önüne yeni kapılar açılabilir. Dışarıdan çalışılabilir, deneyim önemli. Sevdiğimiz ya da boşluk olduğunu gördüğümüz bir alana -antropoloji, beslenme, uzay çalışmaları, siyasi polisiye romanlar gibi- ya da okumalarımızdan hareketle dolaylı olarak da olsa girdiğimiz bir alanda -otobiyografi, biyografi, anılar- devam etmek ve o alana yoğunlaşmak en doğrusudur. Bu alanlarda akla ilk gelen beş kişiden biri olmayı hedefleyebilirsin. Gerçekten boşluk varsa ilgi görürsün, avantajın olur. Büyük yayınevlerinde editör olmak için İngilizce, Fransızca, Almanca ve farklı diller bilmek gerekir. Astronomi, kişisel gelişim, popüler tarih gibi çeşitli kurgu dışı alanlara yoğunlaşılabilir. Kendini disipline ederek bir süre sonra farklı bir alana geçiş de yapılabilir. Her yayınevinin atmosferi, tarzı farklıdır, genel çerçeveden hareketle kendi yolunu çizmeye çalışabilirsin. Genel yayın yönetmeni, yayın koordinatörü, editör, redaktör, grafiker olmak gibi. Başlangıçta alt yapını kurabilir, ardından kendi yoluna devam edebilirsin. Usta çırak ilişkisi en iyisidir. Zamanı geldiğinde kendi yolunu çizersin. Kendine örnek alabileceğin iyi editörler olsun: Tuncay Birkan, Yankı Enki, Tanıl Bora gibi. Bir editörün bir kitap nasıl seçilir, telifi nasıl alınır, yazarla nasıl çalışılır, taslak dosya kitaba nasıl dönüştürülür gibi konulara hakim olması gerekir. Teknik işler de önemli: yoğunluk, fiil kipleri, yazım ve anlatım sorunları, kurgu nasıl başlamalı, nasıl gelişmeli, nasıl bitmeli gibi. Fantastik, bilimkurgu ya da manga gibi tür editörleri okurlarla yakın ve sıcak ilişki kurar. Bu arada ajanslardan iş alınabilir, akademisyenlerin çalışmaları yayına hazırlanabilir. Yüksek lisans ya da doktora dosyaları güncellenir, ortalama okur için okunabilir hale getirilir ve yayına gider. Bazı kitapların mimari, akademik tarzlarda ikinci bir editörü daha olur. Bu uzman editör ilgili alandan olur ve teknik bilgilerin nasıl çevrildiğini kontrol eder. Bazı önemli kitapların yayını sonrası editörden tanıtım yazısı istenebilir. Günümüz editörlüğü hakkında "Çeviri, editörlük, düzelti... İçerikle ilgili standartlar belirlendikten sonra sürecin yürümesi için disiplin şart. Bunun için herkesin belli bir saatte belli bir yerde olması gerekmiyor, ama işlerin net tanımlanması, takvimlerin oluşturulması ve sıkı takibi temel koşul. Bu da yeni iş bölümleri, yeni görevler, iş birlikleri ve çalışanlar anlamına geliyor," diyor Everest Yayınları genel yayın yönetmeni Saadet Özen. Bazı kitapları uygun zaman diliminde basılması çok önemli, Da Vinci Şifresi, Ejderha Dövmeli Kız örnek olabilir mesela. Kitap fuarları, uluslar arası, ulusal ve yerel ödüller takip edilmeli, Booker ödülü çok önemli. Kazanan belirlenmeden önceki on kitaplık liste önemli, altı ay boyunca bu on kitap konuşuluyor. Ulusal Booker İngilizce yazılmış, Uluslararası Booker ise İngilizceye çevrilmiş kitapları seçer, listeye giren on kitaba yayınevleri hemen talip olur. Sen editör olsan bu on kitaptan hangisinin yayın haklarını alırdın, seçimin önemli. Faik, Haldun Taner, Vedat Türkali ödüllerinde de artık liste açıklanıyor. Türkiye'de ödüller önemsiz, yurt dışında çok önemli. Ödül alındığında yayın kolaylaşıyor özellikle. Editörlükte örnek alabileceğin bazı kitaplar olmalı. Örneğin J. Campbell'ın, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. Doğu ve Batı'da yolculuklar farklıdır. Batı'da yolculuğa çıkaran bilge bir kişi var, doğuda ise kişi kendisi karar veriyor. Yolculuk sonunda dönüşüm oluyor. Benzerlik ve farklılıkları çok iyi veren bir kitap olduğu gibi kalıpları da kavrıyoruz. Enis Batur'un Modernizmin Serüveni. Temel metin seçkisi, resim-mimari-edebiyat gibi türler iç içe geçmiş, harmanlama yapılmış. Bakış açısı önemli, disiplinler arasılık var. Sonuç olarak editörlük sahada öğrenilir. Hatalar olabilir ancak pratik yaparak kendini geliştirmek önemlidir. Editör olarak yazardan ve yazdığı kitaptan daha iyi olman gerek. Yazar, Türkiye'yi biliyorsa sen Dünya'yı bil. Fark yarat. Yazı, Ceyhan Usanmaz'ın editörlük derslerinden yararlanılarak geliştirilmiştir.


Günümüzde çoğu ebeveyn büyüyen, gelişen, değişen bireylere nasıl eşlik edeceğinde tereddütte düşüyor. Bu da endişe ve paniğin esaretinde yanlışları doğuruyor. Geçmişte anne baba olmak daha kolaydı belki de. Sıkça bizim zamanımızda... Diyerek başlanan cümlelerle kıyas yoluna gidiliyor. Zaman ve zamanın ihtiyaçları değişti. Bizler anne babasından gördüğünü çocuklarına uygulamakta çok zorlanmayan ebeveynlerle büyüdük. Ancak her şeyin bizim çocukluğumuzdaki gibi olmadığı ve genç ebeveynlerinde büyüklerin tecrübelerine aldırmadığı şimdinin gözle görülür gerçeği. Herkesin her şeyi çok bildiği şu dönemde, bilginin cehaletine kurban edilmemeli çocuklar. Alışagelmişin dışına çıkmanın bir tehdit unsuru olmadığı, kimi zamanda bilinen kadim yöntemlerin geçerliliğinin devam ettiğini kabul etmek gerek. Bu yüzden bilinen gerçekleri hayata geçirmenin gerekliliğini sunan bir kitaptan bahsetmek istiyorum. Uzman psikolojik danışman Dr. Fatih Kalkınç "Okul Evde Başlar" isimli kitabıyla aile kavramının öneminin altını renkli kalemlerle çizmeye çalışıyor. Çocuk eğitimi ve aileyle ilgili yazılan çok sayıda kitap olduğu aşikar. Okul evde başlar kitabını onlardan ayıran ise Türk kültürüne göre yazılmış olması. Yazar aile ve öğrenci danışmanlığı yaptığı sayısız tecrübelerini bizlerin aile yapısına uygun olarak kaleme almış. On beş bölümden oluşan kitabın ilk bölümü çarpıcı bir cümleyle başlıyor. " Dünyada, kıskanmadan insanın kendisinden daha iyi olmasını istediği tek varlık, kendi çocuğudur." Üzerinde düşünülesi bir cümle gerçekten. Dr. Fatih Kalkınç, insanın benliği dışında önem verdiği tek varlık olan çocuğunun, sağlıklı bir yetişkin olarak yaşamda var olmasına bilinçli ve en önemlisi uygulanabilir katkılar sunmaya çalışıyor devamında. Günümüzde yaşanan kuşak çatışmalarının özünün, empatik yaklaşımlarla aşılabileceğinin örneklerini, birçok ailenin "an" larına şahitlik ediyormuşçasına ve kimi zaman kendimizden bir parçaya rastladığımız, içimizden bir dış ses olarak sunuyor bizlere. Davranışlar ve sonuçlarını detaylı bakış açılarıyla anlaşılır kılmayı amaçlıyor Dr. Fatih Kalkınç. Çocuğu çocuk yapanın aile olduğu dolayısıyla yolunda gitmeyen akışın ancak ailede düzelebileceğini vurgulayan bölümleriyle ebeveynlerin başucu kitabı olma niteliğinde olduğunu düşünüyorum. Hatta anne baba olmadan önce okunmasının, kendi kültürümüze yabancılaşmadan bilgi sahibi olmamızı ve avantajlı olarak yola çıkmayı sağlayacağını belirtmek istiyorum. Okul Evde Başlar, her bölümünde sorunu ele alıyor, anlayıp kabullenmeyi sağlıyor ve belki de en güzel yanı birçok kitapta olanın aksine çözüm yollarını bizlere sunuyor. Hepimiz sayısızca bizim sıkıntılarımızı bize anlatan kitaplar okumuşuzdur. Bu kitaplarda ya sorunların nedeninden bahsederek anlaşılır kılmaya çalışılır. Anlaşıldığını hisseden bizler bir çıkış yolu umuduyla sona geliriz. Önümüzde gayet anlaşılır sorunumuz durmaya devam eder. Ya da yabancı kaynaklı çevirilerin bizlerin yaşam tarzına uymayan önerileri arasında şaşkına döneriz. Oysa okul evde başlar bizim içimizden ve çözüm odaklı bakış açısını körükleyen bir kitap. Bu yüzden kitapta özellikle alkışlanması gereken noktanın bu olduğunu vurgulamak istiyorum. Bu kitap bizlere yazarın değimiyle "sadece yetkili değil, etkili ebeveyn" olmanın yollarını açıyor. İsminin de öne sürdüğü gibi eğitimin ilk basamağı ailedir. Tahammül sınırlarını zorlayan hayat şartlarında çocuklarımız için basit ve etkili yöntemlerle anlayışın doğurduğu bir tahammül yüklemesi yapıyor. Her anne baba çocuğuna olumlu etkilerle dokunmayı hayal eder. Hayalden ötesi için harekete geçmek gerekir. Okul Evde Başlar kitabı harekete geçiren motivasyon kaynağı niteliğindedir. Bizlerin kültüründe misafir gidilen eve eli boş gidilmez. Kitabı ilk okuduğumda tanıdığım tüm ailelere hediye etmek istemiştim. Misafir olduğum evlere baklava, börek yerine huzurun tadına varacaklarını düşündüğüm bu kitapla elim dolu gittim. Okuyanların bana hak vereceklerine hiç şüphem yok. Okuyacak olan herkese keyifli yolculuklar diliyorum.


İnsan geçmişi düşündüğü gibi geleceği düşünme yeteneğine de sahiptir. Geçmişin yaşanmışlıkları, geleceğin yaşanacaklarına yol gösterebilir. Geçmiş ile gelecek arasındaki anı iyi değerlendirmek için her iki olguyu da iyi kullanmak gereklidir. Geçmişin birikimiyle geleceği yönlendirme çabası bir bütündür. Savaş teknolojisi hakkında Yeni Amerikan Güvenlik Merkezi kıdemli üyesi ve Teknoloji ve Ulusal Güvenlik Programı'nın direktörü Paul Scharre, "İnsansız Ordular" kitabıyla savaşın geleceğini kurgulayan önemli bir çalışma. Teknoloji ve savaş konularında gelecekte bizi bekleyen olumlu olumsuz tüm yönleriyle aydınlatıcı bir kitap. - Katil Robotlar: Robot, elektro mekanik bir cihaz olup önceden programlanmış, algılama yeteneğine sahip olan, programlana bilinen, canlıların işlevlerini ve davranışlarını taklit edebilen, fiziksel yeteneklere ve yapay zekaya sahip mühendislik ürünleridir. Robotun alt biriminden biride savaş robotlarıdır. Scharre, bu kavramı "katil robotlar" olarak bahseder. - Otonom Silahlar: Otonom, her hangi bir birimin kendi kendini yönetmesi, anlamına gelir. Sahip olunan çeşitli sensörler yardımıyla çevresini algılaya bilen insan müdahalesine ihtiyaç duymadan bağımsız bir şekilde hareket edebilme yeteneğine sahip olunmasıdır. Scharre, otonom özelliği olan silahlar, füzeler, drone'lar ve robot sürüleri hakkında bilgiler, gelişmeler ve fikirlerden bahseder. - Makine Savaşları: Otonom robotlar ve silahların ortaya çıkarttıkları yıkımın genel adıdır. Scharre, "İnsansız Ordular" kitabı altı başlıktan oluşuyor. Bu altı başlığın alt başlığıyla yirmi bir başlık mevcuttur. İlk başlık "Robokıyamet Zamanı" ismiyle kitaba aşinalık kazanmak için ön bilgiler yer alıyor. Ayrıca insan ile makinenin uyum ve çatışma hali konusunda bir anlam arayışı içindedir. Bu anlam arayışına iki örnek vermektedir. 26 Eylül 1983 tarihinde ABD ile Rusya'nın Soğuk Savaşı'nın zirve noktasındaydı. Bu tarihte Sovyetlerin Oko adı verdikleri bir uydu erken uyarı sistemi ciddi bir uyarı verdi, bu uyarıya göre ABD, Sovyetler Birliği'ne bir nükleer füze ateşlemişlerdi. Bu durum karşısında görevli Yarbay Stanislav Petrov görevi gereği fırlatılan füzeyi emir komuta zinciri dahilinde üstlerine bildirmekti. Ancak Petrov, "fırlatıldı" komutu veren uyarıya karşı emin değildi. Çünkü Oko, yeni bir sistemdi ve bu fırlatmanın bir arıza, sistem hatası olabileceğinden şüphelenip, bekledi. Bu bekleyiş devam ederken erken uyarı sisteminin ekranı 5 tane füze atıldığını gösteriyordu ve "fırlatıldı" uyarısı "füze saldırısına" dönüşmüştü. Petrov, bilgi ve zamana ihtiyaç vardı. Saldırının gerçek olduğuna inanmayan Petrov, mantık ile görevi gereği telefon açıp Sovyet komuta kademesine nükleer füzelerin fırlatıldığını söyleyecekti. Şayet görevi gereği emir komutaya haber verseydi milyonlarca insan ölecekti. III. Dünya Savaşı'nın başlamasına da sebep olabilirdi. Petrov hislerine güvendi ve üstlerini arayarak onlara sistemin hata verdiğini söyledi. Haklıydı, çünkü ortada bir saldırı yoktu. Bulutların tepesine yansıyan Güneş ışınları Sovyet radarlarını şaşırtmıştı. Bu bilgileri veren Scharre, insanlığın olası bir kıyametten dönmesinin bir insan sayesinde olduğunu söyler. Otonom sistemler hakkında Scharre şu soruyu sorar: Petrov yerinde bir makine olsaydı ne yapardı? Cevap belli: Makine eylemlerinin sonuçlarını anlamadan programlandığı şeyi yapardı. Yani füze saldırısı gerçekleştiğini uyarısı yapardı. Scharre, ikinci örneğini 2004'te Afganistan'da görevliyken, Taliban militanlarını gözetlerken, bir köyde beş-altı yaşlarında bir kız çocuğunun yanlarına yaklaştığını gördü. Kızın telsiz sesi duyulunca bu kızın Taliban için Amerikan askerlerini gözlediğini anladı. Bu bilgileri kız çocuğu Taliban'a verdikten sonra ayrıldı yerine Taliban militanları geldi. Bu olayı anlatan Scharre, savaş hukuku hakkında kazayla mevziimize girmiş bir sivili vurmak savaş suçu sayılırken, davranışlarıyla o küçük kızın muharip olduğunu göstermesi ve hedef alması meşruydu! Ahlaki olarak yanlış, savaş hukukunda meşru olan bu durumun o anda tartışılması ve insani duygularla hareket edilmesi gerçeği yanında bu askerlerin yerinde bir makine olsaydı ne yapardı? Sorusunu Scharre sorar. Şayet; meşru düşman muhariplerini vurmaya programlanmış olsaydı küçük kıza saldırırdı. Bu karşılaştırmayla Scharre, şu sonuçları söyler: Bir çocuğun kaderi savaşta ölüm kalım kararının hafife alınmayacağını, çatışma kargaşasında savaş hukuku ile angajman kurallarını ancak bir askerin kararların sınırlarını çizeceğini, bütün bunların sonucunda sağlam bir muhakeme yeteneği gerekli olduğunu söyler. Scharre, yıllara göre gelişen silah teknolojisinin ve buna paralel olarak politik karaların hangi yönde şekillendiğini örneklerle anlatıyor. Bütün bu gelişmelerin sonucunda silah teknolojisinin otonom olma yönünde olduğunu gösterir. - Yarı Otonom İşletim : Sez, Karar Ver ve Uygula konutları vardır. Makine bir görevi yerine getirir ve ardından devam etmeden önce insan kullanıcının harekete geçmesini bekler. - Denetimli Otonom İşletim : Sez, Kara Ver ve Uygula konutları vardır. Makine kendi başına sez, karar ve uygula döngüsünden geçer. İnsan kullanıcı işleyişi denetler ve istediği takdirde müdahale eder. - Tam Otonom İşletim : Makine sez, karar ver, uygula döngüsünden kendi başına geçer. İnsan bu sürece zamanında müdahale edemez. Scharre, geleceğin bugünden inşa edildiği üç alansan bahseder: Otonom füzeler, drone'lar ve robot sürüler olduğunu söyler. Sonuç olarak; Paul Scharre, okuyucuya "İnsansız Ordular" kitabında mesleği ve görevi gereği deneyimlerinden örnekler vererek, konuya hakim bilgisiyle geleceği şekillendiren günümüzün makine teknolojisini bir çok yönüyle anlatıyor. İnsan toplumları içinde geleceği belirleme ve şekillendirme konusunda çalışan ve varlığını hissettirmeyen bu toplumların atmosferini soluklandırıyor. Ve insana gidilecek çok uzun bir yolun olduğunu gösterirken, bu yolu yok edebilecek bir hatanın kabul edilmeyecek kadar hassas olduğunu da anlamlandırıyor.


Türkiye'deki okuyan kesmi bir araya toplamayı amaçlayan neokur.com 25 Haziran'da ilk üyelerini almaya başladı. Yurtdışındaki örnekleri baz alarak yola çıkan ekip, hızla okurların tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir sistem hazırlamaya çalıştıklarını, her gün yeni bir özellik ekleyerek hataları ve eksikleri giderdiklerini belirtiyor. Asıl amacın ise sadece okurları birleştirmek değil, yeterince okumayan kesmi de daha fazla kitap okumaya yönlendirmek olduğu belirtiliyor. Şu an için sadece Facebook hesabıyla veya e-mail adresi ile üye kabul eden site çok yakında kullanıcılarına Twitter ve Google hesapları ile de giriş yapabilme imkanı sunacak. Bu sayede tekrardan profil oluşturma zahmetinden kurtulan kullanıcılar kolayca sanal kütüphanelerini oluşturabiliyor, diğer okurlarla paylaşımda bulunabiliyor ve site içerisindeki diğer aktiviteleri kullanabiliyor. Yazarlar, yayınevleri ve çevirmenleri de unutmayan neokur.com, özelleştirilmiş sayfalar ile edebiyat emekçilerinin ve sanatçıların okurlarla buluşmasını sağlıyor.


Ernest Hemingway 1923 ilkbaharında Türk-Yunan sorunlarının görüşüldüğü Lozan konferansında Toronto Daily Star gazetesi adına muhabirlik yapmış. (Pechmann, 2015: 24) Boşuna değil "Çanlar Kimin İçin Çalıyor?" demesi. Puşkin birkaç arkadaşıyla Trigorskoye'den Mihaylovskoye giderken önlerinden bir tavşan hoplayarak geçer. Siyah kisvesiyle bir papaz görür. Bunlar Rus batıl inançlarına göre hayra alamet değildir. Puşkin yolculuğunu erteler ve çiftliğe döner. Böylece yapılan baskında yakalanmaz. "Bir tavşanın onu, bir papazın da Rus edebiyatını korkunç bir kayıptan kurtardığını günleri sonra öğrenir." (s.138) Puşkin'in "en sevdiğim öyküm" dediği "Maça Kızı" ve "Yüzbaşının Kızı" kitaplarıyla Yevgeni Onegin bu olaylardan sonra yazılmıştır. Bir taraftan kayıp kitapların izini sürelim sürmesine de bizi misafir etmek için sessizce bekleyen kütüphanelere yolumuzu düşürmeyi de ihmal etmeyelim. Kitaplar da kütüphaneler de bin yaşasın. PECHMANN, Alexander. (2015) Kayıp Kitaplar Kütüphanesi. Can yy., İstanbul.


İrlanda asıllı Amerikan yazar John Steinbeck'in kaleme aldığı tüm hikayeler kült eserler arasında zikredilir. Aynı zamanda birçok eseri sinemaya da uyarlanmıştır. Filmi olan kitaplara dair bir yazı serisi planladık. Bu serinin ilk durağı Steinbeck'in meşhur Of Mice and Men romanı. Aslında belki bu çalışma "filmi olan kitaplar" ve "kitabı olan filmler" olarak kendi içinde ayrılabilir. Kendinden söz ettiren iyi edebiyat eserlerinin sinemaya uyarlaması yapılıyor. Bu işin maddi kazanca dayalı boyutu işinin ehlinin gündeminde olabilir. Biz edebiyatseverleri ilgilendirense sanırım karakterleriyle yoldaş olduğumuz, hikayesini zihnimizde canlandırdığımız bu eserlerin bizim için daha somut hale gelmesi. Bir de bazı çok izlenen filmlerin daha sonra kitapları yazılıyor. Bir edebiyat eserinin sinematografik bir yönü bulunabilir. Yazılmış olan bir eserin -yazarı hayattaysa kendisiyle de iletişime geçilip- filmi çekilebilir. Bu süreçte rastlanan, daha çok, senaryonun işleyişinden, karakterleri canlandıracak oyuncuların seçimine kadar yazarın fikrine de başvurmaktır. Filmlerin daha sonra kitaplaşması ise çok daha başka bir olay. Edebi türde eser vermeye devam eden benim için hayal gücünü fazlasıyla sınırlandıran bir durum gibi gözüküyor. Bu konuda sizin de düşüncelerinizi öğrenmek bizi oldukça mutlu eder. Bu yazı serisinde olabildiğinde hikayenin gidişatından bir şey sezdirmeden -evet, spoiler da diyorlar- kitabı ve filmi birlikte değerlendirmeye çalışacağım. Fareler ve İnsanlar ilk kez 1937'de yayımlandı. Kitapta açıkça ifade edilmese de Büyük Buhran hikayenin temelini oluşturuyor. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, Kuzey Amerika ve Avrupa başta olmak üzere sanayileşmenin olduğu tüm ülkelerde kendini gösterdi. Açlık, giyim ve barınma ihtiyacının sağlanamaması gibi temel ihtiyaçlara dair büyük yoksullukların yaşandığı sefalet döneminde bu krizden en çok etkilenenler işçiler ve aileleri oldu. Steinbeck de Fareler ve İnsanlar'da, Kuzey Amerika'da bir taşra kasabasındaki iki mevsimlik işçinin hikayelerinden yola çıkarak bir buhran dönemi panoraması çiziyor. Hikayenin başkahramanları Lennie Small ve George Milton. Lennie akli dengesi bozuk, saf ve çocuksu bir karakterken George görmüş geçirmiş diyebileceğimiz hayatın yükünü omuzlarında hisseden bir karakter. Bu yüke deyim yerindeyse bir de kendi başına hayatını idame ettirmekte zorlanan Lennie'nin yükü ekleniyor. Steinbeck kurgusunun gerçekle olan ilişkisine New York Times'a verdiği röportajda değiniyor. Hikayenin geçtiği kasabada kendisinin de işçi olarak çalıştığını, Lennie'nin de gerçek bir insan olduğunu, şu anda Kaliforniya'da bir akıl hastanesinde müşahede altında bulunduğunu belirtiyor. Büyük Buhran dönemi için "I was a bindle- stiff myself for quite a spell" ifadelerini kullanıyor. Hikayede Büyük Buhran döneminin sefalet sorunun yanında bazı insanlık sorunları da çok iyi bir şekilde işlenmiş. Ten renginden dolayı insanlar arasında ayrımcılığa gidilmesi çiftlik uşağı Crooks'un hikayesi ekseninde anlatılıyor. Amerika'da dönemin insanları yaşlılara ve kadınlara da değer vermiyordu. İhtiyar Candy çiftlikte köpekleriyle beraber yaşıyor. Candy artık yaşlandığı için çok fazla iş yapamıyor. Candy'nin kendi gibi ihtiyar olan bir de köpeği var. Çiftlikteki işçiler köpeğin ihtiyarlığı üzerinden çeşitli söylemlerle Candy'nin ihtiyarlığına işaret ediyorlar. Kendisini artık çiftlikte istemediklerini bir psikolojik şiddet biçimiyle ifade ediyorlar. Curly'nin karısı ise genç ve güzel bir kadındır. Kendisi dışında başka bir kadının olmadığı çiftliğe getirilmiştir. Curly karısının kimseyle iletişim kurmasına izin vermiyor ve onu sınırlandırıyor. Lennie ise anlamlı farkı olan özel bir insan. Akli seviyesi diğer normal sayılan insanlardan farklı olan Lennie ise bu durumundan dolayı ötekileştiriliyor. Yazar anlatısında bu türden ayrımcılıkları da es geçmemiş. Lennie ve George merkezinde diğer karakterlerle birlikte, yazar insanların birbirini anlayamamasından şikayetçi. İsteği de bu hikaye ile birlikte insanların birbirini anlayabilmesi adına bir ilham kaynağı olmak. Sinemaya ise ilk kez 1938'de uyarlanıyor. Hatta bu film Oscar'a aday da olmuştur. Yalnız film, dönemimin sinema anlayışı sebebiyle hikayeyi olduğundan daha duygusal bir hale getirmek için abartıya kaçan bir anlatımı olduğu yönünde eleştirilir. Gary Sinise, esasen tiyatro oyuncusu. Aynı zamanda yönetmenlik yapan Sinise, Forrest Gump filmindeki Teğmen Dan Taylor rolüyle tanınıyor sinemaseverler tarafından. Sinise filmin yönetmeni ve aynı zamanda George karakterini canlandırıyor. Partneri John Malkovich ise Lennie karakterine hayat veriyor. İkili aynı zamanda filmin yapımcı ortakları. Gary Sinise hem filmin yönetmenliğini yaparak hem George'a hayat vererek harika bir iş ortaya koyuyar. Malkovich ise zor bir rolün, akli dengesi bozuk ve çocuksu bir karakterin hakkını veriyor. Steinbeck'in betimlemeleriyle birlikte filmde işlenen betimleme çok anlamlı. Yemyeşil, ağaçlarla ve dağlarla çevrili harika manzarası olan bir ortam söz konusu. Ortamın kendisi çok huzurlu olsa da film boyunca huzuru hissedemiyorsunuz. Steinbeck'in anlattığı yalnızlaşma, ayrımcılıklar, dönemin sorunları filmde oldukça başarılı bir şekilde aktarılmış. John Steinbeck, Fareler ve İnsanlar. Sel Yayıncılık. Beşinci Baskı. Eylül, 2014. - https://books.google.com.tr/books?id=mY98rl2LiuEC&pg=PA9&lpg=PA9&dq="Lennie+was+a+real+person.+He%27s+in+an+insane+asylum+in+California+right+now."&source=bl&ots=FbVSEvS1Fi&sig=2gIHRcAIoGaFEC-4sMo0rb24ZTE&hl=en&sa=X&ei=QetZVbSjErWLsQTfsYL4Ag&redir_esc=y#v=onepage&q="Lennie%20was%20a%20real%20person.%20He's%20in%20an%20insane%20asylum%20in%20California%20right%20now."&f=false - http://www.dramacritics.org/dc_pastawards.html#1938 - https://www.mentalfloss.com/article/64095/15-things-you-might-not-know-about-mice-and-men - TRT 2. Film Önü, 27. Bölüm - TRT 2. Film Arkası, 27. Bölüm


Sedat Umran'ın şiire yaklaşımı çeşitli zamanlarda yazdığı yazıları Şiirde Metafizik Gerçek ismini koyduğu eserinde derlenip toplu bir biçimde sunulmuştur. Bu eser üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Şiirde Metafizik başlığı altında şiirdeki metafiziksel durumun nasıl oluştuğunu, kendisinin şiir ve metafizik anlayışa dair duygu ve düşüncelerini anlattığı bölümdür. Bu bölümde şiire de çeşitli biçim ve usullerde tanımlar getirmiştir. Metafizik dünyamız Umran'a göre dört duyu alanımızın dışında kalan dünyadır. Algılanamaz, görülemez, hissedilemez, tadılamaz, duyulamazdır. Ona göre "beş duyu alanıyla yetinmeyen, aklı aşan daha doğrusu ruhun derin katmanlarına nüfuz etmekle bir şair hoş güzelden yüce güzele uzanır" (Umran, 2004:9). Şiiri, ilahi bir unsurmuşçasına ilham ile bağlantılı olarak ele alan Umran, onu din ile kıyaslar. İkisinin de metafiziksel ortaklık gösterdiğinden bahseder. Şiir nasıl yazılır? sorusuna cevap ararken Umran, şiir yazarken kafamızda ve gönlümüzde başka isteklerin olmaması gerektiğini ifade eder, şairin mizacının şiir yolunun en kestirme yolunu tercih ettiğini, şiiri içten fethetmek için çabaladığını vurgulamaktadır (Umran, 2004:18-19). Umran, örneğin bir aşk şiiri yazıldığında bunun için muhakkak bu serüvenin riskli yanlarını da göze almak gerektiğini söyler, fakat şairin enerjisini hangi yöne sevk edeceğini bilme ve yönlendirme beceresine sahipse bunda korkulacak bir şeyin olmadığını ifade eder (Umran, 2004:18-19). "Şiirimize getirdiği değişik hava ve yeni boyutlar yanında şiiri imgelere ve birtakım deformasyonlara boğmak suretiyle kötülük eden İkinci Yeni denen akımın kalıntıları şiirimizde hala sürüp gitmektedir, eline kalemi alan her genç şair adayı, ya da eskilerden bazıları şiir atmosferinde belirsizliği öne çıkararak şiirdeki amacına varabileceğini tevehhüm etmekte ve şiirin lirik akışını, her şeyden önce bir söz sanatı olan şiirin mahiyetine ters düşen bir tavırla tıkamaktadır ve şiirin psikolojiye sıkı bağlantısını ve duyguların analizini gözardı etmektedir" (Umran, 2004:25). Şair gözlem gücünü kullanırken ruh tabakalarının derinliklerini de sondajlamak iradesini göstermelidir. Böylece insan varlığının bilinmeyen bir köşesi daha aydınlığa kavuşturulur. Bu açıdan bakıldığında şairi şiiri insanı anlamak denemesidir. O bunu dil içinde bir ikinci dil olan şiir diliyle yapar; bu şiir dilinin kurulması gerçek şairin sözcüklere olan sempatisiyle mümkün olur" (Umran, 2004:258-259). Şiirde metafizik yaklaşımı savunan Umran, şiirini kurarken temellendirdiği unsurlar nesnelerdir. Umran'ın nesnelere bakışı da metafiziksel boyuttadır. Şiirde metafiziksel yaklaşım sadece Umran'ın bulduğu ve uyguladığı bir yaklaşım biçimi değildir. Türk edebiyatında bunun uzun süreli bir geçmişi vardır. Çıkla, Türk Edebiyatında Manzum Poetikalar adlı eserinde Metafizik Hakikat başlığında Tanzimat'tan bu yana şiirdeki metafizik duyuşlara, dini tema ve söylemlere her şairin farklı biçim ve miktarda yer verdiği gözlemlenebilir bir durum olduğunu aktarmıştır (Çıkla, 2010:138). Metafiziksel yaklaşımla dini hassasiyetleri ön plana çıkartan ve büyün şiirini büyük oranda bu temel üzerine koyan ilk kişinin Mehmet Akif Ersoy olduğunu belirten Çıkla'ya göre daha sonra Necip Fazıl gelmektedir. Bu iki ismin dışında ise dinin önemli bir yer tuttuğu diğer isimler ise Yahya Kemal Beyatlı, Arif Nihat Asya, Asaf Halet Çelebi, Ziya Osman Saba gibi isimleri sayarak devam etmektedir (Çıkla, 2010:138). "eşyanın ötesini de daha çok insan beninin alınyazısı bakımından düşünmekte ve mutlak hakikati bulma kaygısıyla eşyanın ve evrenin gizlilikler perdesini aralamaya çalışmaktadır. Sembolizm, soyutçuluk ve mistisizm, kimi zaman bir araç, kimi zaman bir ruh hali, kimi zaman da bir unsur olarak, "ben"in var veya yok olma, yani ekzistansiyel bunalımının nağmeleri ve makamları gibi, Necip Fazıl şiirini bürürler. Şiir, aslında, Necip Fazıl'da sürekli olarak, "ben"in hiçlikle yaptığı ölümüne savaşın en etkili ve belki de tek silahıdır. Varoluş sırrı, hakikat sırrıdır asıl önemli olan. Zamanın raksı ne içindir? Bir son vardır; bu "ben", bu sorunların etrafında dönüp durmaktadır. Şair, mutlak hakikati arayıp durmaktadır. Kelimeler, sesler, musiki, imajlar onu belli bir anlama ve yoruma götürmektedir, ama bunlar da hemen arkasından yetersizliklerini ona duyurmaktadır. Başlangıçta, daha çok denebilirse, durgun bir mistikle, bir eşya yorumuyla dünyaya ve varoluşa bakan şair, gittikçe bunlara kanmaz olur. Daha ötesini arar. Yaşayışla hakikat arasındaki mutlak bağı tam gerçeğiyle tespit etmek ister" (Karakoç, 1997:87-88). Bu yaklaşım biçimi şiirdeki metafiziksel yaklaşımın bir tür özeti niteliğindedir. Sedat Umran da Necip Fazıl'ın şiir anlayışından etkilendiği için bu görüş kapsamında kendi görüşlerini oluşturarak ortaya koymuştur. Umran'ın ayrıca Henrich Zimmer'in Hint Felsefesi ve Meister Eckart'ın Tanrı ve İnsan adlı eserlerini Türkçe'ye çevirmesi Metafizik'i önemsediğinin bir başka göstergesi olarak okunabilmektedir. Umran, metafiziği sadece şiirsel amaç için kullanmaz ayrıca felsefesini de yaparak bunun gerekliliğinden bahseder. Çıkla, S. (2010). Türk Edebiyatında Manzum Poetikalar. Ankara: Akçağ Yayınları. Karakoç, S. (1997). Edebiyat Yazıları II. İstanbul: Diriliş Yayınları. Umran, S. (2004). Şiirde Metafizik Gerçek. İstanbul: İz Yayıncılık.


Brezilyalı eğitimci, filozof ve eleştirel pedagojinin etkili kuramcılarından biri olan yazar, Paulo Freire ile ilk defa bu kitap ile tanışıyorum. Kitabı okumadan önce etkileyici, proaktif, siyasetten eğitime, umuttan diyaloğa pek çok konuda net ve etkin bir şekilde ifade etmiş söylemlerinden oluşan yaşam öyküsünü okuduktan sonra kitaptaki denemeler daha anlaşılır hale geliyor. Bu nedenle değerlendirme yazıma Freire'nin hayata bakış açısı ve felsefesi ile başlamak istiyorum. 1997 yılında vefat eden Paulo Freire, çağdaş bir eğitimci olarak uluslararası üne sahiptir. Kitapları birçok dile çevrilmiş ve Brezilya, Şili, Fransa, Almanya, Endonezya, İsrail, İtalya, Japonya, Kore, Hollanda ve İspanya dahil olmak üzere birçok ülkede yayınlanmış. En son üç eserinin İngilizce olarak yayımlanması, Freire'nin teorilerini ve uygulamalarını eğitim alanında bu kadar öne çıkaran diyalojik pedagojiyi anlamanın yeni yollarını sunmaktadır. 1988 yerel seçimlerini Sao Paulo'da kazanmasıyla beraber eyalet düzeyindeki eğitimden sorumlu bakanlığın başına getirilmiş. Böylece Frerire, 654 okul, 700 bin öğrenci ve yetişkinlere yönelik eğitim programlarından sorumlu bir kişi haline gelmiş. Bu, dünyaca ünlü radikal bir eğitim kuramcısı ve filozofu olan Freire'nin düşüncelerinin uygulamaya geçirilmesi ve sınanması için inanılmaz bir fırsattı. Okuma- yazmayı sadece sözcükleri okumak ya da okuma- yazmanın mekaniğinin öğrenilmesi olarak görmek yerine hem sözcükleri hem de dünyayı okumak olarak gören Freire, bunu eleştirel bilinçlenme sürecinin bir parçası olarak ele alır. Freire, eğitimin insanlarda toplumsal bilinci ve eleştirel düşünme yeteneğini geliştirip toplumsal katılımı kolaylaştıran ve gerekli kılan bir olgu olarak görülmesi gerektiğini, aksine insanı yok sayan, sessizlik kültürünün devamını ve insanların evcilleştirilmesini hedefleyen bir süreç olarak asla düşünülmemesi gerektiğini ifade eder. Bunun için "bankacı eğitim" anlayışına karşı "sorun tamamlayıcı" eğitim anlayışını savunur. Yaşadığı dünyayı eleştirel bir biçimde algılamak için kendini gerçekleştirir. Böylece insan, içinde yaşadığı dünyayı durağan bir gerçeklik olarak değil, tersine değişim süreci içinde bir gerçeklik olarak görür. Paulo'nun bu kitaptaki içeriği, günlük hayatından, duygularından, düşüncelerinden ve Brezilyalı olarak dünyada yaşadığı deneyimlerinden oluşuyor. Frerire'nin eğitim anlayışını bilmeden kitaplarında bir anlam bulmak çok zorlaşabilir. Freire'nin kaderci konumlara karşı mücadelesi, özellikle kaderciliğe karşı asi bir tutkuyla yazdığı Yüreğin Pedagojisi'nde görüyoruz. Dramatik bir şekilde, Freire Brezilya'daki bu kaderciliğin tehlikelerini bizzat yaşadı. Yüreğin Pedagojisi'nde, kişisel ve entelektüel yörüngesini anlatıyor, kendi okullarında ve yaşamlarında kaderciliğin yayılmasına direnmenin yollarını bulmanıza yardımcı olacak örnekler ve düşünceler sunuyor. Bu nedenle, bu kitap eğitimcilerin dönüştürücü teoriler ve uygulamalar geliştirmeleri için olasılıkların sınırlarını çiziyor. 1980'de, on beş yıllık sürgünden sonra Brezilyalı eğitimci, orada ortaya çıkan sosyal ve demokratik dönüşümlere sıkı bir bağlılıkla ülkesine döndü. 1989'dan 1992'ye kadar Sao Paulo'da eğitim sekreteri olarak çalışmak gibi birçok başka insanla ve birçok farklı mekanla coşkuyla katıldı. Yüreğin Pedagojisi'nde Freire, bu deneyimleri anlatıyor, ancak aynı zamanda yıllarca süren mücadeleden sonra, bir zamanlar dönüştürücü bir seçeneği savunan bazı entelektüellerin kaderciliğe düştüğünü üzülerek fark ediyor. Freire, kadercilikten kaçınmanın ve yeni dönüştürücü bakış açıları geliştirmenin yollarını öneriyor. Örneğin, demokratik yönetim için, komiteler ve müzakere prosedürleri aracılığıyla düzenlenen bir okul konseyini teşvik etmek veya Eğitim Bakanlığı'nın önerilerini ve eylemlerini popüler mitinglerde tartışmak gibi somut eğitim önlemleri öneriyor. Aslında, Freire bu önerileri Brezilya'da devlet okullarını daha demokratik ve popüler ve daha az otoriter ve seçkinci olacak şekilde dönüştürmeye yönelik daha geniş bir hedefin parçası olarak uygulamaya alıyor. Bu kitapta, mevcut eşitsizliklerin titiz bir analizini sunuyor, ancak bunun ötesinde, otuz üç milyon Brezilyalının açlıktan öldüğü bir durumun devam etmesine izin veren entelektüel veya siyasi pozisyonlara uymuyor. Böylece, "gerçekliği tanıyorum, engelleri tanıyorum; ama sessizce boyun eğmeyi ya da egemen söylemin yumuşak, utangaç, şüpheci bir yankısına indirgenmeyi reddediyorum" diyor. Öğretmenlik mesleğinin değer kaybetmesi, öğretmenleri şefkatli teyzeler, anneler veya bebek bakıcılarıyla özdeşleştirir. Freire, bu kitapla eğitim alanını, bu tür çağrışımların sonuçlarının ne kadar tehlikeli olduğu ve yalnızca bakım konularını ele alan bir pedagojinin öğretmenin rolünü ve mesleğini nasıl değersizleştirebileceği ve baltalayabileceği konusunda uyarıyor. Brezilya'daki baskın ideoloji; öğretmenliği annelikle eşitleyerek, öğretmenlerin çalıştıkları ve öğrencilerinin vatandaş olarak mümkün olan en iyi eğitimi alma haklarından mahrum bırakıldığı adaletsiz koşulları düzeltmek için greve gitmeye cesaret etmelerini imkansız kılıyor. Yüreğin Pedagojsi'nde, yeni yüzyılda geliştireceğimiz dönüştürücü eğitim teorileri ve uygulamaları için benzersiz bir temel buluyoruz. Ancak dahası, daha iyi bir dünyayı teşvik eden eğitim önerilerini hayal etme ve yaratma olasılığına dair bir kanıt da buluyoruz.


Bir tek safiri gördüm, kıyıda yalnız yatan. Suya en yakın yerde, benim gibi yorgun. Renginin parlaklığı gitmiş. Sırtı bana dönük, denizi seyrediyor. Belki o çevirdi onları. Geride başka iz yok. Safiri alıyorum elime. Biliyorum ne istediğini. Gidenlerin peşinden fırlatıyorum onu da. Denize kavuşmaktan mutlu, sekerek kayboluyor gözden. Suya dalmadan önce son bir defa bana bakıyor. Hiç kimseye anlatma diyor bunları. Ben de batan bir taş gibi içimde tutuyorum. Taşları nasıl da basite alıyoruz. Bazen neşeyle yürürken önümüze çıkan çakıl taşını bir tekmede uçururuz. Bazen soluklanmak için ilişiveririz bir taşın kenarına. Tarlada sınır olur, mezarlıkta sınırsızlık. Hepimiz çocukluğumuzda alıp elimize, suya fırlatmışızdır birini. Çocukluk geride kalıp büyüdükçe taşlarımız katılaşmış ama görünmez olmuştur. Kolay değildir artık taşıdığımız yükü indirmek, onları sakin bir kıyıda sektirmek, yüzeye dokunup dokunup kaybolmasını izlemek... Bir kasabada sıkışmış bu adam, çocukluktan yaşlılığa taşların sektiği ve battığı anları yaşıyor. Bu ustalıklı işin zarif işlenmiş öyküleri Taş Sektirme Ustası'nda.


Meryem Betül Altuntaş, kitaphaber okurları için kaleme aldı. İlk anda kulağa hoş bir merakla düşen bu kitabın ismi ile, aslında insanlık tarihinin ibtidası olan önemli bir hadiseye değini amaçlanmış. Yazar, meleklerin Hz. Adem'e secde etmesi olayı ile, Azrail'in de bir melek olduğuna ve biz insanların da Ademinoğlu olmamıza temas etmiş ve kapaktaki "ADAM" sözcüğünün ters gölgesinde "ADEM" yazarak bu fikrini ispat ve izhar etmiş. "Kur'anı roman diliyle anlatması bakımından tarihe geçecek ilk kitap olması" iddiasına rağmen, kitabın ismi ile içeriğinin, yine kitabın içeriği ile Kur'an'ın arasında bir kopukluk var gibi. Zira; konunun Kur'an olduğu düşüncesi akla Hz. Adem'i değil, Hz. Muhammed'i getirir. Bu da tabiatıyla, fikren en münasip olandır. Ayrıca yazımda değineceğim gibi, kitap geneli itibarıyla yalın olarak Kur'an'ı değil, yazarın Kur'an'dan anladıklarını konu alıyor. Zira, kanaatimce Kuran'ı anlatıyor ifadesi, ilk olarak kitabın ya meal, yahut tefsir konulu olduğunu zannettirir. Şahsını ilgiyle takip etmediğim halde neredeyse bütün kitaplarını okumuş olduğum yazarın fikirlerine yabancı değilim. Kendisini "Dünyanın En Akıllı İnsanı" ilan eden yazar, bunu yeterli görmemiş ve noter'e de tasdik ettirmişti. Kendi kuruluşu olan "Kashna Dahi Fabrikası"nda dahi yetiştiren yazarın, bu güne kadar okuduğum kitaplarının ana fikri: gelecek, özgüven, hedef, barış, liderlik, cesaret gibi kişisel gelişim tekniklerine dayalı iddialardı. Fakat bu son kitabı (aynı zamanda 9. kitabı) olan Azrail'in Secde Ettiği Adam'ın bir de anısı var. Zira; "Cuma'ya ayıp olmasın diye gidiyordum, tek olsam sanırım oruç da tutmazdım" diyerek kitabına başlayan bir yazarın, müfessir tabirinin içini ne kadar dolduracağını düşünmemek işten bile değil! Aklıma, Hasan el-Benna'nın "Gençliğe 20 Tavsiye"sinde değindiği "Arapça öğrenin, çünkü Kur'an en güzel şekilde Arapça ile anlaşılır" öğüdü geliyor ve Es- Sabuni'nin "et-Tibyan fi Ulumi'l-Kur'an adlı eserinde de geçen müfessirde aranan 7 şart harici, en azından temel klasik bilgilerle donanımı gereksinimi bir hayli düşündürüyor. Kitap; hastane odasında bir gencin son anları ile başlıyor. 23 yaşındaki Golgota ölümün gölgesinde nefeslerini sayarken, annesi ulvi bir şefkatle klasik duayı tekrarlıyor: "yavrumu alma, beni al" Ve canını almaya gelen Azrail'i karşısında ayan beyan gören Golgota ölüme direniyor. Ölmek istemiyor. O anda, -nasıl oluyorsa- annenin duası kabul oluyor ve Azrail annenin canını almak için ona yöneliyor. Bu esnada ölümden dönen Golgota'nın Azrail'i görme sinyali açık kalıyor ve annesiyle Azrail'in boğuşmasını görüyor. Boğazından Azrail'i çekmek niyetiyle, annesinin boğazına sarılıyor, daha doğrusu saldırıyor. Bir yandan kan revan boğuşurken, öte yandan ısrarla tek bir cümle haykırıyor: "Azrail'i gördüm!" Bu cümle üzerine sevki akıl hastanesine oluyor. Arada geçen 3 aylık zamanın ardından can almak için akıl hastanesine uğrayan Azrail, Golgota'yla konuşmak için izin alıyor ve Azrail'in rehberliğinde Golgota'yla Kur'an dersi serüveni başlıyor! Erdal bey'in daha önceki kitaplarında da arka fonda temas edilen "herkes gibi düşünmeme, hep en farklısını iddia etme" olgusu bu kitapta da bariz.. Kitap, eski usule, gelenekçiliğe, 1400 küsür yıllık otoriteye karşı hayli farklı fikir ve iddialarla ve çocukluk yıllarında İslam adına yazarda kötü bir izlenim bırakmış olan din hocasına çatarak ilerliyor. Arka planda ziyadesiyle bir rasyonalizm hakim. Yazar Kur'an'dan anladıklarını yazarken, aklına uymayanlar üzerinde direkt yoksaycı bir yaklaşımda bulunmuş. Salt mantıkla ve matematiksel yaklaşan yazar hiç bir mesned vermeye ihtiyaç duymadan silip atabiliyor. Mesela "big bang olayının, ruhun ve kabir azabının" olmadığı yorumu gibi.. Yine, Japonyadaki bir santralin radyasyon sızıntısından dolayı patlama ihtimalini durdurmak için, kanser olma pahasına orada çalışan 300 budist japonun sadece müslüman olmadıklarından dolayı şehit olamamasının saçma olduğunu savunuyor. Bunu, hırsızlık için girdiği evde doğalgaz patlasa ölen müslüman şehit oluyorsa, insanlık adına ölen budistte şehit olmalı mantığıyla öne sürüyor. Kitap sürerken bir ara Hristiyan ve Yahudileri cennete koyan yazar (syf 193) birkaç sayfa sonra, "Kim İslam'dan başka din ararsa onunki kabul edilmeyecektir" ayetiyle (syf 200) koymaktan vazgeçiyor. Demem o ki: bağnaz biri değilim. Eski alimlerden de isabet edememişler olabilir, yeni bakış açılarına da açığım. Yalnız; "Açıktır ki, Sünnet'in yol göstericiliğine başvurmaksızın Kur'an'ı, muradullaha uygun tarzda anlamak mümkün değildir. Kaderi inkar eden, büyük günah işleyen müminlerin cehennemde ebedi olarak azap göreceğini ileri süren, kabir azabını, şefaati, sıratı inkar eden anlayışlara sahip kimse ve kesimlerden sahih bir dini tutum beklemek elbette mümkün değildir" diyen Dr. Ebubekir Sifil gibi düşünüyorum. Geneli Ehli Sünnet inancında olan okuyucu kitlesine mesnedsiz ve delilsiz iddiaları hoş bulmadım. Fakat ihkak-ı hakk olsun diye değindiğim hususlar haric, kitap akıcıydı. Edebiyatının ve 11 ay sandalye başında uğraşıların hakkını vermek ve ciddi bir emeğin ürünü olduğunu da belirtmeden geçmemek lazım. Çok güzel bir özet yapmışsınız. Tebrik ederim. Ancak ön yargılı olmaktan kendinizi alamamışsınız. Hala atalarınızın dediklerinden eminmiş gibi davranıyorsunuz. Oysa Allah emin olmayın diyor. Namaz yok, vay çorbanın tarifi yok gibi saçma sapan bir itirazda bulunmazsınız herhalde:) Allah diyor ki her şeyi anlattık. O halde HER ŞEY var demektir. Daha uzar bu konu da yeter bu kadar anlayana. BEN DE OKUDUM KİTABI ve ARIZA BULAMADIM. ARIZA YOK DEMİYORUM AMA BEN BULAMADIM. AMA ATALARIMIZLA MUKAYESE EDERSEK ARIZA BULABİLİRİZ. Akletmez misiniz? diyerek sizi akıllı olmaya davet ediyor. Aklı hafife almayın zira Allah akıllılara hitap ediyor davarlara değil! gereken tek doğru bakış' şeklinde sunmasını eleştirdik. temellerine göre ve üzerinde iki ay boyu durarak değerlendirdik. Öyle olsa bile, yeri burası değildir. Arkadaşlar lütfen her yazılana inanmayalım, çoluğumuzu çocuğumuzu bu tip şeylere göre yetiştirmeyelim. Bize doğru yolu gösterecek tek kitap Kur'an-ı Kerim'dir. Müslüman olmayan hiçkimse ama hiçkimse cennete giremez, budistmiş, hristiyanmış, yahudiymiş... Müslümanlar dışında bütün din mesuplarının kitapları değiştirildi, sadece Kur'an-ı Kerim İlk yazıldığı gibi kalmıştır. Allah biz kullarına ''Sen bana dua edip bağışlanmanı istediğin müddetçe günahlarını bağışlarım. Ey Ademoğlu ! Günahların yerle gök arasını dolduracak kadar çok olsa da, affını istersen yine affederim. Ey Ademoğlu ! Şirk koşmamış olarak, yeryüzünü dolduracak kadar çok günahla huzuruma gelsen , sana mağfiretimle mukabele eder, affederim." buyurmuştur İşte Allah biz kullarını bu kadar çok seviyor... Neden bu sevgiye layık olmaya çalışmıyoruz değerli kardeşlerim? Yapacağımız tek şey namazımızı kılmak, orucumuzu tutmak, zekatımızı vermek... İnanın bana bunları yaptığınız andan itibaren kendinizi çok daha iyi hissedeceksiniz. Allah biz insanları onu tanıyalım, ona secde edelim diye yarattı, (egosunu tatmin için değil, Haşa... Allah'ı bütün eksik sıfatlardan tenzih ederim ki onun böyle şeylere ihtiyacı yoktur...) Hz. Muhammed olmasaydı bizi de yaratmayacaktı. Öyleyse Hz. Muhammed'e de bolca selam salavat getirelim, bizim cehennem azabından kurtuluş yollarımızdan biri de onun şefaatiyle olacaktır değerli kardeşlerim. Allah hepimize dayanma gücü versin, ve bütün mümin kardeşlerimize mağfiret eylesin... Ben de okudum daha önceki kitapları. İtikadım bozulmasın, bilinçaltıma yalan yanlış şeyler dolmasın diye bunu okumayacağım. Bu adamın işi kabul etmese de kişisel gelişim. İlahiyat yok, imam hatip yok, doğru dürüst kuran kursuna bile gitmemiş. Almış eline kuranı, en sahih hadisleri bile yok sayarak tefsir yazmaya kalkmış. Kaldı ki mealden tefsir de yazılmaz, Kuran'ı anlamak için yeterli Arapça donanımına sahip olduğunu da sanmıyorum. Kendisinin cennete girmesi kesin değilken -bunu ancak Allah bilir çünkü- elin budistini Hristiyan ını cennete sokmaya kalkıyor. Herkes din alimi olamaz, ancak günümüzde herkes bildiği iki kelamla islam profosörü oldu çıktı. UNUTMA: Kuran TÜM ZAMANLARA hitap eden bir kitaptır. Kuran'ı belli bir zaman dilimindeki bilgi ve ilimle değerlendirmek yanlış sonuçlar vermektedir. Her insan Kuran'dan belli bir ölçüde ilim alabilir, yazarın bu konudaki açıklamaları da kendine göre bir bilgi paylaşımıdır. Türk insanı olarak herşeye çamur atmaya bayıldığımız için yazarın algısını sorgulamak yerine siz Kuran'dan ne alıyorsunuz asıl soru bu. Çok değerli bir eser olmuş kutlarım, herkesin okumasını öneririm. Duvarda asılı ve dolap üstünde duracak bir kitap yerine okunması gerektiğini anlatan güzel bir eser olmuş. Zaten Kur'anı-Kerim 'in ilk emri "OKU" dur. Sizde okuyun. Saygılarımla... Pardon da yahudi ve Hristiyan dinleride islam dinini kapsar. ben imam hatipliyim.kitap o kadar farklı ama gerçekçi/mantıklı bakış açısına sahip ki beni çok olumlu yönde etkiledi.o nedenle konuyla ilgili yakınlarıma da okuttum. Yazarına Adana kitap fuarında imzalattığım kitap en son bir genç arkadaşta kaldı.Yazar müslümanlarda kemikleşmiş birtakım inançların kuranda olmadığını ve bu inançların da batıl/saçma/hurafe şeyler olduğunu çok akıcı bir dille anlatmış.Yazarı bütün iyi niyetinden ve insanları aydınlatma çabalarından dolayı kutlarım.


Yafa'lı İsmail Raci el-Faruki, ilk ve orta öğrenimini St. Joseph Koleji'nde, lisans öğrenimini Beyrut Amerikan Üniversitesi'nde tamamladı. Eğitim hayatından yöneticilik görevine hızlı bir geçiş olmuştu. Üç yıl sonra, yani 1945'te dört yıl Celile şehrinin valisi olarak görev yaptı. Bu dönemi, eğitim hayatının en hareketli yıllarında, yönetim sorumluluğu ile taçlandı. Filistinli olmanın bir ömür boyu bedeli vardır. Faruki, bu bedeli bu dönemde vermeye başlamıştır. Yahudilerin her türlü baskısına güçlü bir irade göstermişti. Tüm imkanlarıyla Filistin davasını temsil etmişti. 1948'de İsraillin kurulması, Filistin'in işgal edilmesi, Faruki'nin valilik görevini bırakması ve vatanından ayrılıp Amerika'ya göç etmesine sebebiyet vermişti. Faruki'nin Amerika'ya gitmesiyle felsefe alanında yüksek lisansa başladı. Doktorasını 1952'de tamamladı. Bu tarihten sonra üç yıl Şer'i ilimleri Mısır'daki Ezher Üniversitesinde tamamladı. Bu süreç Faruki'nin Dinler Tarihinde otoriter bir konuma zemin hazırlamıştı. Öyle ki 1959'da Fulbright doktorasından sonra Mc Gill Üniversitesi'nde Yahudilik ve Hıristiyanlık hakkında dersler verdi. Bu durum, 1961'e kadar sürdü ve Faruki bu dönemde kırk yaşındaydı. Faruki, "İslam" dünya dinleri arasında ki yerini ve potansiyelini izah ederek, "İslam Aydınlatıyor" kitabına giriş yapar. Dünya dinleri arasında en genç olan İslam, 14 asır boyunca fikri planda ve savaş meydanlarında mücadele eden, tek dindir. Tüm dinlerle irtibatlandırılan, bu gün Batı emperyalizmine karşı dünya çapında bir mücadele başlatmak için tüm manevi çabasını seferber eden tek dindir. Faruki'nin analizleri sonucu; İslam'ın hala kazanmaya devam ederek, Müslümanların sayısı, tebliğ ve ihtida yoluyla diğer bütün dinlerden daha büyük bir hızla artmayı sürdürüyor olmasıdır. Bu yüzden, onun, en çok düşmanı olan ve dolaysıyla en yanlış anlaşılan din olmasında bir gariplik yoktur. İnsan, yapısı gereği düşünce eylemleriyle sorgulayan, tenkit eden varlıktır. Bu varlıkla bütünleşecek bir inancın en temel yapısı aklın mekanizmalarına uygun olmalıdır. Bu durumda İslam, kendisini, aklen kesin ve ikna edici gördüğü iddialar üzerine bina eder. Hiç bir şekilde cehaleti, zannı, ihtimaliyatı, akıl-dışılığı, tenkid edilemez görüşü ve paradoksu uygun görmediği; kendisininki de dahil dinle ilgili tüm iddiaların tenkidi tahlile ve akli düşünceye tabi olmasını istediği su götürmez bir gerçektir. Faruki, bu akli bilgi formatını İslam'ın kendi iddia ve tekliflerinin kamuya açık tenkidi tahlil ve teşrih masasına yatırılmasına hazır olduğunu işaret ederken, tüm diğer dini iddia ve tekliflere de aynı işlemin yapılmasını talep edilmesi gerektiğini söyler. Burada insan, hakikati ve hakikate dair bilgiyi, idrak melekelerini kullanarak elde edebileceğinin yolunu gösterir. 1969 yılında yayınlanan "The Great Asian Religions" adlı kitabın içinde yer alan İ. R. Faruki'nin hazırladığı "İslam" bölümünün müşterek bir çalışmasıdır. Genel çerçevede Bilgi, Din ve Dinler, Vahiy Tarihinde İslam'ın Yeri, Allah, İnsan ve Toplum konularını Kur'an-ı Kerim'den ve diğer kaynaklardan izahlarla ele almaktadır. Entelektüel faaliyetlerindeki teşkilatçı ve aktif özelliğiyle Faruki Pakistan, Hindistan, Güney Afrika, Malezya, Libya, Suudi Arabistan ve Mısır'daki İslami araştırma kurumlarına da proje, uygulama ve danışmanlık seviyesinde önemli katkılarda bulundu. Faruki ve eşi Luis Lamia, 27 Mayıs 1986'da Pennsylvania Wyncote'taki evlerinde sahur vaktinde bıçaklı bir saldırıya uğrayarak öldürüldüler. Olay Amerikan basınında ısrarla göz ardı edilmesine rağmen İslam dünyasında geniş yankılar uyandırdı. İsmail Raci el-Faruki, İslam Aydınlatıyor, çev., Abdullah Davutoğlu, İnkılab Basım Yayın, Araştırma Dizisi: 53, Haziran 2008, İstanbul. 176 sayfa.


Ayrılık, ölüm gibi durumlar üstesinden gelmesi zor durumlardır. Çoğu insan bu durumlarla baş etmekte zorluk yaşar. Yetişkinlerin dahi zorlandığı bu sürecin çocuklarda daha büyük etkiler yaratması, onların bu durumları kabullenememeleri ise gayet anlaşılır bir haldir. Hele ki kaybedilen kişi anne veya baba ise bu daha büyük bir yıkıma sebep olabilmektedir. Böyle durumlarda çocuğun en yakınlarından destek görmesi büyük önem arz ederken yeterli olunamadığı takdirde profesyonel destek alınması içinde bulunduğu durumu, görece, kolay atlatabilmesi ya da en azından bu duyguyla başa çıkabilecek bir noktaya gelebilmesi açısından yerinde bir karar olacaktır. Fakat bu, ne yazık ki, her zaman böyle olmamaktadır; çocuklar böyle bir destekten mahrum bırakılabilmektedir. Hatta bırakın geride kalan ebeveynden destek görmeyi onlara anne/babalık yapma durumunda bile kalabilmektedir çocuk. Sizlere bahsetmek istediğim eser, Limon Kütüphanesi, de böyle bir vaziyet içinde olan, beş yaşındayken annesini kaybetmiş, küçük Calypso'nun hayatını odağına almaktadır. Calypso'nun tepkisi nasıl olmuştur? Bu durumla küçük yüreğiyle başa çıkabilecek midir? Acısını hafifletmek için tutunduğu dal ruhunu sağaltabilecek midir? Nasıl bir sığınak kurmuştur kendine? Tüm bu soruların cevapları için buyurun eserimize beraber bakalım. Eserimizin başkahramanı, henüz on yaşında olan, küçük Calypso beş yaşında iken annesini kaybettiği için babası ile tek başlarına yaşamaktadırlar. Babasından başka da ne bir gidebileceği akrabası ne de oturup konuşabileceği, koşup oynayabileceği arkadaşı vardır. Hayatta olan akrabaları başka ülkelerde yaşamaktadır ve aralarında hem maddi hem de manevi mesafeler vardır bu yüzden onlarla iletişim kurabilme imkanı yoktur fakat arkadaşının olmamasında babasının ona sürekli 'Kendinin en iyi arkadaşı olmalısın, kimseye ihtiyacın yok. Üzülmek iyi bir şey değil, sana nasıl güçlü olacağını gösteriyorum. İçindeki manevi gücü bulmalısın!' minvalinde söylediği sözlerin etkisi çok büyüktür. Öyle ki Calypso babasının bu yaklaşımı yüzünden annesinin yasını bile tutamamış her şeyi içine atar olmuş; bir çocuktan ziyade bir yetişkin gibi davranmaya başlamıştır. Daha doğrusu buna mecbur kalmıştır, çünkü babası bu sözleri Calypso'ya söylerken kendisinin de hiçbir şeye ve hiç kimseye ihtiyacı olmadığını kanıtlamak istercesine ne evle ne de Calypso ile pek ilgilenmemektedir. Bir düzeltmendir; kendisini, eşinin vefatından sonra, tamamen kitaplara verip onlarla yatıp onlarla kalkar olmuştur ve aynı zamanda 'şaheserim' diye nitelediği Limonun Tarihçesi isimli kitabı yazmaya adamıştır. Hatta öyle bir adamıştır ki kendini bu işe çalışma alanı olan kütüphaneyi bir 'Limon Kütüphanesi'ne çevirmiş, her tarafı limonlarla doldurmuştur; eşinden Calypso'ya kalan kitapları kaderine terk etmek pahasına! Bu yüzden de ev işleri, yemek, babasının yemek yiyip yemediğini kontrol etmek vs gibi tüm işlerle Calypso ilgilenmektedir. Babasının böyle davranmasına bir türlü anlam veremeyen Calypso bu duruma çok üzülür fakat yine onu hayal kırıklığına uğratmamak için hiçbir şey belli etmemeye çalışır. Peki, o yaşına rağmen tüm bunlara dayanabilmesini sağlayan tek şey babasını hayal kırıklığına uğratmama düşüncesi midir? Calypso yaşam mutunu nasıl sağlayabilmiştir? Necip Tosun'un Gidilmemiş Yerlerin Türküsü isimli öykü kitabında yer alan bir öyküsünde, "Allah acılarla kıvranan insana mutlaka tutunacağı bir şey veriyordu; bazen iyi bir hikaye bazen iyi bir türkü bazen de büyük bir sabır." (Tosun, 2021, s. 22) diye bir ifade geçer. Küçük kız öyle bir dal bulabilmiş midir? Evet, bulmuştur; o dal kitaplardır. 2300 sene önce "Ruhu sağaltıcı mekanlar" (Sarı, 2020, s. 42) İskenderiye Kütüphanesi'nin üzerinde bu ifade yazmaktadır- olarak nitelenen kütüphaneler dün olduğu gibi bugün de o güce sahip olabilmekte; insanların ruhunu sağaltmasına yardımcı olabilmektedir. Öyle ki küçük kız annesinden kalma kütüphanesini, Calypso'nun babasının kütüphanesi haricinde kendine ait bir kütüphanesi vardır, sığınağı olarak niteler ve ondaki yerini şu sözlerle ifade eder: "Bu oda benim sığınağım. Oturup etrafımı çevreleyen görünmez hikayeleri soluyorum. Bu hikayelerdeki karakterler birileri o kelimeleri okuduklarında özgürlüklerine kavuşuyor. Kitaplar sizi gerçek hayatta hiç gidemeyeceğiniz yerlere götürüp hiç tanışamayacağınız insanlarla tanıştırır." (Cotterill, 2022, s. 122) Kitapların insana hikayeden fazlasını verdiğine inanan Calypso yaşam mutunu onlar vesilesiyle elinde tutabilir. Küçük kızın hayatı böyle sürüp gitmektedir; ta ki Mae ile tanışana kadar! Mae, okula yeni gelen kızdır. O da Calypso gibi okumayı çok sevmektedir. Aralarındaki bu benzerlik Calypso'nun içini ısıtır ve bu durumu şu sözlerle açıklar: "Mae'in kitap zevki benimkine çok benziyordu. Bu benzerlik içimi ısıttı. Hayatı hikayelerden ibaret olan bir ben varım sanıyordum. Hayali dünyayı gerçek dünyaya tercih eden tek kişiymişim gibi..." (Cotterill, 2022, s. 38) Bir arkadaş edinmek çoğu insan için basit bir süreç olabilir ama kitapları insanlara tercih eden Calypso için çok büyük bir şeydir. Bu dostluk küçük kızın hayatında büyük rol oynayacaktır. Artık kitaplarını okuduktan sonra üzerine konuşabileceği, en önemlisi de dertleşebileceği birisi vardır. Bu süreçte tam her şey, bir nebze de olsa, güzel gidiyor derken ona annesinden kalan ve büyüyünce okuması için babasının kütüphanesinde duran kitapların babası tarafından kaldırılıp kaderine terk edildiğini, raflardaki yerlerini limonların aldığını görmesi Calypso için bardağı taşıran son damla olacak ve bu durum büyük tepki göstermesine neden olacaktır. Onun bu halini gören Mae'in annesi, öğretmenlerin de yardımıyla, küçük kız ve babasının psikolojik destek alması konusunda girişimlerde bulunur. Peki, bu adım bir şeylerin değişmesine vesile olabilmiş midir? Küçük kızın babası hatalarının farkına varabilmiş midir? Bu soruların cevapları için sizleri eserin sayfalarını çevirmeye davet ediyorum sevgili okur. Ahmet Sarı'nın Edebiyatın İyileştirici Gücü isimli eserinde şöyle bir ifade yer almaktadır: "Bibliyoterapi sadece güzel sözlerle tedavi eylemine girişmez, ruhundaki oyuğa denk gelen bir sorunsalın kitaplardan karşılığı bulunarak sağaltım sürecine gider." (Sarı, 2020, s. 52). Calypso da, babasının kaderine terk ettiği annesinden kalan kitapları konuldukları yerden çıkarttırdıktan sonra hangilerinin okunamaz hangilerinin okunabilir durumda olduklarına bakarken dayanamayıp Bronte'nin Jane Eyre'sini okumaya başladığında Jane'in her iki ebeveynini de kaybetmiş birisi olduğunu öğrenir. Bu durum onun, farkında olmasa da, böyle bir sağaltım sürecine girmesine yol açar. Bunu şu sözlerinden de anlamak mümkündür: "Zavallı Jane! O, her iki ebeveynini kaybetmişti. Hikayelerdeki karakterlerin çoğu sevdikleri için yas tutuyordu. Bu durum bir açıdan rahatlatıcı, yani yalnız değilim." (Cotterill, 2022, s. 156) Bu açıdan bakıldığında eserimiz de içeriğiyle gerçek hayatta böyle durumlarla başa çıkmak durumunda kalan insanlara tutunulacak dal uzatmaktadır. Nasıl ki Jane Eyre'yi okuyan Calypso yalnız olmadığını anladıysa Limon Kütüphanesi de okurunu Calypso gibi düşünmeye sevk edecektir. Nihayetinde sevgili Gurbet Lüy'ün kaleme aldığı inceleme yazısında "neredeyse bir klasik" (Lüy, 2022) olarak nitelediği eser değindiğimiz tüm bu noktaların yanı sıra pek çok kitaba da yönlendirmektedir. Umulur ki hem Limon Kütüphanesi hem de yönlendirdiği eserler edebiyatın iyileştirici gücünü keşfetmemize ve ruhu sağaltıcı mekanların kıymetini anlayıp her evde böyle bir mekan kurmaya gayret göstermemize vesile olsun. Hakkıyla idrak edebilenlerden olabilmek temennisiyle... Kitapla kalın. Cotterill, J. (2022). Limon Kütüphanesi. İstanbul: Timaş Yayınları. Sarı, A. (2020). Edebiyatın İyileştirici Gücü. İstanbul: Ketebe Yayınları. Tosun, N. (2021). Gidilmemiş Yerlerin Türküsü. İstanbul: Ketebe Yayınları.


1996, 8 Şubat doğumluyum. Kışın doğdum ama en çok kışı sevdiğim söylenemez. Okuduğum okullar kendimi bulma arayışım içinde sadece bir aşamaydı. Ama illaki adlandıracak olursak iki lisans ve Türkçe Öğretimi üzerine tezli yüksek lisans mezunu oldum. Bu süreçler şiirimin gelişmesine de oldukça katkı sağladı. Şiirin etkisini ilköğretim 3. sınıfta sezinledim. Satırlardan bir tat. Sonrasında uzunca bir zaman sonra liseye giderken sınıfımın önünde okuduğum bir şiir ve yazma sürecim... Hep üzerine koyarak ilerlenen bir süreç olarak karşımıza çıkıyor. Sonrasında da şiirle ilişkili olan insanlarla tanışıyorsunuz. Hayat size sizin istediğinizi bir yerde mutlaka sunuyor. Siz bu sunumdan ne kadar faydalanmak için çabalıyorsunuz burası önemli. Şiirle ilişkili olan hayatım yine şiirle ilişkili insanlarla tanışmama vesile oldu. Şiirle olan kan bağım şiirle ilişkili olan insanlarla da bağ kurmama vesile oldu. Yani başka bir deyişle şiiri çıkarırsan şair kalmaz, şair olmazsa şiir keşfedilmez. Usta denemez. Şiir benim içimde hep yakınlık duyduğum bir noktaydı. Bu yakınlığın geliştiğini, hangi noktada geliştiğini sonra sonra fark etsem de neticede bu farkındalığa sahip olduktan sonra insanın kendisi insana usta da oluyor yani. Ama kimi kendinize yakın görüyorsun derseniz, çoğu zaman yazış tarzımız belli yönlerden benzemese de Orhan Veli derim. Çünkü hayatı anlamaya çalışan herkes mutlaka onu okumalı. Yine bu ifadeye kendi kitabım üzerinden yola çıkarak yaklaşmak istiyorum. Bu arada bu sorularla kitabım basıldıktan sonra karşılaştım. Şiirlerimde şehirleri kullandım, bir dağ kasabasındaki çadırları ve köyleri de kullandım. Bu bir bütünlüktür. Parçaları birbirinden ayırırsanız geriye şiir kalır mı? Mekan her şeyden önce insanın bakış açısıdır aslında. Bütüne nasıl baktığı, parçayı nasıl gördüğüdür. Tüm bu saydıklarınızın katıksız katkısı vardır diyebiliriz. Yazar her şeyden önce ne için yazdığını bilmeli. Bunu şundan dolayı diyorum; kişi şair olabildiği yerde okuyucu da olabilmelidir. Asıl bundan sonra yazma amacı kendini ortaya koyar. Amaca ulaşmak yalancı okuyucu kitlesi edinmekten çok daha önemlidir. Kendi şiirimize okuyucu olabilirsek diğer okuyucularında mutlaka bir yerde ilgisi ve alakası kendini gösterebilecektir. Bu evet mi hayır mı gibi bir soru tipi. Bir hocam evet hayır gerektiren sorular tehlikeli sorular derdi. Ben de bu sorulara öyle bakıyorum. Şiiri kısıtlamak doğru değil. Bu sorulara hem hem bağlacını koyarak cevap vermek doğru olur. Ama her şeyden önce insanın kendini keşfetmesi önemlidir ki şiirine yön verebilsin. Yahut şiir şaire ulaşsın. Eleştiriyi her şeyden önce kendime yaptım. Diğer şair ve yazarlar bunu başarabilirse, kendi şiirine mesafe koyabilirse yeterlilik ölçütünü değiştirebilir bunu sadece eleştiriliyor mu eleştirilmiyor mu bu sorulardan daha öteye taşıyabiliriz. Uzun yıl diyebileceğim ölçüde Telmih Dergisi yazarı ve yazarı olduğum derginin okurluğunu gerçekleştiriyorum. Bunun dışında çeşitli dergilerde yazdım. Dergileri dijital ortamda takip etmek benim de yaptığım bir şey. Ama onlara dokunmak, dergilerin ruhuna ulaşmak için somut olarak tutmak gerekiyor. Kemikleşmiş dergiler bence kendini ve şiirimizi geliştiremiyor. Çünkü insan bedeni bile sadece kemikten oluşmuyor. Orhan Veli, Hüseyin Nihal Atsız ve Melih Cevdet Anday derim. Bedava şiiri, Geri Gelen Mektup şiiri ve Olsun da Gör şiiri...


Son zamanlarda üst üste benzer soruları farklı kişilerden duymaya başladım. Üstelik sorular içinde, merak değil eleştiri barındırıyor. Öncelikle belirtmek isterim ki bizler her şeyden önce birer okuruz. Okurluk yazarlıktan önce gelir. Ben aslında kitap değerlendirmesi yazanlara bu tür soru ve eleştiriler yöneltilmesini son dönemde yazarlığa olan rağbete bağlıyorum. Yazarlık sevdasında olanlar, değerlendirme yazılarına da bu pencereden baktıkları ve geleceğini parlak görmedikleri için eleştiriyorlar. Başka bir deyişle "buradan iş çıkmaz" mantığıyla ele alıyorlar konuyu. Fakat gerçek bir okurun zaten böyle bir beklentisi olmaz. Eğer bir okurun serüveni yazarlıkla devam ederse bu, işin çeşnisi olur. Kitap okumayı seven insanlar onları okumakla kalmaz, onlar hakkında konuşmayı da severler. Fakat okuma alışkanlığının az olduğu bir toplumda, bu konuda kafa dengi birilerini bulmak oldukça zor. Gelişen teknolojik imkanlar bizim de işimizi kolaylaştırdı ve insanlar birbirlerini yüz yüze yakalayamasalar da dijital platformlarda bulmaya başladılar. Konuşarak anlatamadığımızı yazarak anlatıyoruz bir bakıma. Ve bu anlatım "sevdim" ya da "sevmedim" demekten daha derin oluyor. Bu işi beklentisiz olarak, sadece sevdiğimiz için yaptığımızı söyleyebiliriz. Kitapseverlerin evlerinde oluşan kitap yığınları ciddi bir mesele haline gelmeye başlıyor. Kitap sevmek git gide mekansal bir problem haline geliyor. Buna, artan kitap fiyatları da eklenince okur daha da seçici olma ihtiyacı duyuyor. Bir kitabı satın almadan önce hakkında etraflı bir araştırma yapmak gerekiyor. Bu konuda fikrine güvenilen birinin o kitap hakkında yazdığı yazı referans teşkil ediyor. Bu da "Bu yazıları okuyup kitap satın alan oluyor mu?" sorusunun cevabı. Yazmak, pek çok yönüyle farkındalık geliştiren bir eylem. Hatta bir konuda yazarken fikrinizin değişmesi bile ihtimal dahilinde. Bir kitap hakkında yazarken, okuma esnasında fark etmediğiniz şeyleri keşfediyorsunuz. Yeni yorumlara, fikirlere kapı açılıyor böylece. Kaldı ki ben bu yazıların deneme türünde metinler olduğunu düşünüyorum. Eleştirel yönü ve bakış açısını geliştirdiğini rahatlıkla söyleyebilirim. Aynı zamanda yazarak, kayıt altına almış oluyorsunuz ve bu, kitabın hafızanızda daha kalıcı bir yer tutmasını sağlıyor. Edebiyatçılar, ülkemizde eleştirmenliğin bittiğini söylüyorlar. Yazılan yazılar aslında değerlendirilen eserlerin müellifleri için de birer geri bildirim. Dikkate alıp almamak onlara kalmış. Eleştirel düşüncenin her alanda zayıf olduğu bir toplumda kitap değerlendirmelerinin bu alana bir katkı olduğunu düşünüyorum.


Felaketlerden, kazalardan, ıssız bir adadan, sonsuz bir ormandan, önünde sonunda yalnızlığın ve doğanın elinden kurtuluş hikayeleri, hem yetişkin hem genç edebiyatının ve hem de sinemanın sıkça ele aldığı verimli bir kaynaktır. Çokça sürümünü okumuş, izlemiş olsak da dönem dönem tekrar karşımıza çıkar ve genellikle ilgimizi yeniden cezbetmeyi başarırlar. Çünkü insan, başını her daim yeni belalara sokmaktan, sonra da soktuğu yerden çıkarmaktan zevk alan, bunun hikayesiyle övünen bir canlıdır. Ama bu övüncün altında birçok izler yatar, o gizli ve acı izler çoğu zaman kurtuluşun kahramanları dışında kimse tarafından bilinmez. "Deli Nehir" de böyle bir kurtuluş hikayesi. Ne sebeple olduğu bilinmeksizin seçilmiş, birbirlerini tanımayan çocuklar, başlarında iki ünlü rehberle bir rafting gezisine katılırlar. Planladıkları yerde umdukları debiyi bulamadıkları için rafting yapacakları nehri değiştirirler ama telefonları çekmediği için bu durumdan kimseyi haberdar edemezler. Gece kampta oldukları sırada, bulundukları vadinin diğer ucunda kurulu olan baraj yıkılır ve başlarındaki iki yetişkin rehber sele kapılıp giderken onlar da canlarını zor kurtarırlar. Deke, Imani, Mia, Tony ve anlatıcımız Daniel. Bu dört çocuk ormandan kurtulmaya çalışır ve aynı zamanda kendi aralarında bir liderlik mücadelesi de verirler. Doğa karşılarına önce bir heyelan, sonra bir puma çıkarır ve sonrasında liderlik tartışması yüzünden grup ikiye bölünür. Fiziksel gücü nedeniyle lider olmak isteyen, diğerleriyle sürekli dalga geçen Deke, Tony ile birlikte yiyeceklere el koyarak gruptan ayrılır. Çelimsiz Daniel ile iki kız, Mia ve Imani artık oldukça güçsüz kalmışlardır. İki grup arasındaki çekişme düşmanlığa varır. Deke'nin gücüyle Mia'nın aklı savaşmaktadır. Bu savaş bir çatışma sırasında Deke ile işbirliği yapan Tony'nin feci şekilde ölümüyle kırılır. Ölüm Deke'nin suçlanmasına sebep olur ve bir yargılamayı zorunlu kılar. Akran zorbalığının yargılandığı bu bölümde okur için bir muhasebe imkanı ve zorbalığın doğası hakkında dersler bulunuyor. İlaveten üç kişilik jurideki Imani'nin sırrı da bu yargılamanın karar anında ortaya çıkıyor ve böylece dört kişi kalan çocukların serüveni yeni bir seyirle son dönemecine giriyor. Son bölümde bir cankurtaran ve hatasını telafi etmeye çalışan Deke'nin sayesinde bir de ayıyı alt eden kahramanlarımız maceranın karmaşık duygular uyandıran sonuna varıyorlar. Eser, okurunu kısa bir girişle çabucak çocukların hayatta kalma mücadelesine sokuyor. Şimdiki zaman kipiyle, kayıp çocuklardan biri olan Daniel'ın ağzından aktarılan anlatı oldukça akıcı ve olaydan neredeyse hiç sapmıyor. Anlatıcımızın arada bir aklına gelen ikincil konu babasının ruhsal bozukluğu oluyor ancak tek cümlelik hatırlamalar dışında konuyla ilgili fazla detay verilmiyor. Diğer karakterlerle ilgili geri bildirimler de akışı bozmayacak nitelikte, kısa ve öz atıflarla yapılıyor. Hikayenin sonu da başı gibi hızla ve apaçık şekilde bağlanıyor. Bu teferruatsız hızlı akış, yazarın anlatısı için seçtiği biçimin bir gereği. Bir hatırat biçimini benimseyen yazar bu seçimiyle hikayesini benzer maceralardan çok daha gerçekçi kılmış. Gizem peşinde koşturmak yerine anın çarpıcılığını yansıtmayı hedeflemiş. Hikayenin gövdesiyle meşgul edilen okur "bu gerçek bir hayat hikayesi mi?" sorusunu sormadan edemiyor. Bu biçimle, karakterlerin yaşadıkları hisler de daha kolay ve etkileyici şekilde ortaya konabilmiş. Dört arkadaş kurtuluştan sonra, aslında hoş olmayan bir hareketi nedeniyle feci şekilde ölen Tony'i bir kahraman gibi uğurlamakta mutabık kalıyorlar. Onun anılarda böyle yaşamasını tercih etmeleri, pişman olan Deke'yi başkalarının yanında suçlamamaları ve Imani'nin sırrını saklamaları da yine aynı tercihin, gerçekle-doğru arasındaki tercihin dışavurumu olarak okurun yargısına sunuluyor. Amerikan genç edebiyatının cazibesi Hollywood filmlerinin cazibesini andırıyor. Özellikle bu eserdeki sinematografik anlatım, okurun olayları gözünde neredeyse birebir canlandırabilmesini sağlıyor. Kitabın kapağında bir çizim yerine bu yaklaşımı destekleyen, daha gerçekçi, fotoğrafik bir tasarım kullanılmış. Kitabın tam ortasından bir sahne kapağa taşınmış. Eserin yazarı Rodman Philbrick birçok ödüllü macera, polisiye roman ve film senaryolarında imzası olan bir isim. William R. Dantz ve Chris Jordan takma adlarıyla bilim-kurgu romanları da bulunuyor. Bu eser dışında Türkçe'ye çevrilmiş üç kitabına erişebiliyoruz: "Acayip Güçlü" , "Genç Adam ve Deniz" , "Evrendeki Son Kayıt" . Eğer genç okurlarımız bu tür maceralardan hoşlanıyor ve fakat okumalarını bir üst seviyeye taşımak da istiyorlarsa önce "Robinson Crusoe" ve "Hayy Bin Yakzan"ın sadeleştirilmiş sürümlerini, birkaç yıl sonra asıllarını ve daha sonra da "Sineklerin Tanrısı" gibi eserleri okuma listelerine alabilirler. Böylece kurtuluş heyecanı felsefi bir boyuta açılacak, insan-toplum ilişkisinin inceliklerine dair irdelemeler katmerlenecek, doğa ile mücadelenin yanına duygu, düşünce ve inançların muhasebesi eklenmiş olacaktır. Doğa bütün tehlikelerine rağmen insanı cezbetmeye devam edecektir. Çünkü insan doğanın bir parçasıdır ve günden güne uzaklaştığımız doğaya kendimizi aramak için mutlaka döneriz.