Geleneksel Türk el sanatının önemli bir unsuru olan Çini, on ikinci yüzyıldan bugüne bir serüvenin parçasıdır. Hamur haline getirilmiş "killi toprağın pişirilmesiyle yapılan, çeşitli renk ve motiflerle süslenmiş sırlı seramik ev eşyaları veya duvar panolarına "çini" denilmektedir . Çini süslemelerinde genellikle kozmik düşünceleri ve inançları simgeleyen geometrik şekiller, bitkisel süslemeler ve hayvan figürleri değişik renk kompozisyonları ile kullanılmaktadır. Renk kompozisyonlarında beyaz veya lacivert fon üzerine kırmızı, kobalt mavisi, turkuaz ve yeşil renklerin kullanımı geleneksel çinilerin karakteristik özelliğidir. Bu tarz çiniler günümüzde pompalama denilen yöntemle boyanmaktadır. Fabrikasyondur ve kapitali temsil eder. Dolayısıyla bu yönüyle modern çini örneğidir. Fırça ile yapılan boyama ise geleneği temsil eder. Sabrı, dengeyi ve duyguyu barındırır. Şekiller ve renkler sanatsal ve öznel olmaktadır. Çünkü gelenek kökü ve kuşağa aktarımı temsil eder. Bu anlamda muhafazakar bir tutum sergilenmektedir. Çini kültürel mirasın taşıyıcılarındandır. Üretim süreci emekle yoğrulmuştur. Çini salt estetik anlayış dışında toprak bilgisi isteyen bir sanat türüdür. Tarihsel bağlamda hem sanat hem de zanaat olarak günümüze kadar ulaşmış önemli bir Türk el sanatı örneğidir. Türk kültürü çini sanatıyla kültürel motif ve sembollerini yüz yıllar boyunca aktara gelmiştir. Çini süslemeleri ve işlenen semboller tarih boyunca dönem şartlarının aynası niteliği taşımıştır. Eşya bize nasıl şekil verir, duygularımıza nasıl yön verir, yaşam şeklimize ne derecede dokunur? İnsanoğlu hikayesinde yaşam alanını daha etkin kullanmak, yaşadığı mekana daha fazla hakimiyet kurabilmek için eşyanın gücünü kullanmış, doğal olanı kurgulayarak yapay fakat kullanışlı bir hale getirmiştir. İlk eşyalar, bunlara form da diyebiliriz, genellikle bir amaca yönelikti. Fakat daha sonra insanoğlu yaptığı eşyalara anlamlar, duygular, farklı amaçlar yükleyerek onu bir tür obje haline getirmiştir. Duygu durumuna göre farklı renkler, farklı desenler ve işlemeleri de işe katarak zanaat ve sanat noktasında eşyayı tahakküm altına almıştır. Eşya, "cansız varlıkların tümü; nesneler, şeyler/ değişik amaçlarla kullanılan, taşınabilir, insan yapısı nesneler/bir evde döşemeden mutfak gereçlerine kadar gerekli olan her şey" olarak belirginlik kazanır. Genel kanı da "insan yapısı nesneler" olarak kabul görmektedir. Eşya örneği olan Çini etimolojik olarak, "Çin'de üretilen/ Beyaz kilden yapılmış, bir yüzü sırlı, kaplama malzemesi/ Banyo, mutfak gibi zeminlere döşenen fayans; seramik" olarak tanımlanmaktadır. Geleneksel Türk el sanatının önemli bir parçası olan çini, kültürle hemhal olmuş ve iç içe geçmiş bir durumdadır. Kültürle olan serüveni Çini'yi köklere götürmektedir. Bu durum çini sanatını özgün ve yerli kılan temel faktörün kültürel bir formasyondan gelişiyle ilintilidir. Çini demek kültür demek, gelenek demek ve muhafaza etmek demektir. Dolayısıyla çiniyi tanımak istiyorsak öncelikle geleneğe ve tarihe sadık olmak gerekir. Çünkü çini sanatı köklerine bağlı bir estetik kaygıyı barındırdığı için özü itibarıyla geleneksel olandır. Çini, hızla tüketilen bir nesne olmaktan öte geleneğe ne kadar bağlı olduğu durumuyla anlam kazanmaktadır. Bu yönüyle çini sadece topraktan ve şekilden ibaret değildir. Çini bir bilinç ve toplumsal bellektir. Geçmişten bugüne Türk toplumunun sanat tarihi hafızasında önemli bir aktör olmuştur. Türk kültürü açısından simge niteliğinde olan çini, tarihsel süreçte yüzyıllar boyunca toplumun sanat anlayışını, sosyal hafızasını gerek motifleriyle gerek renkleriyle yansıtarak bugüne kavuşturmuştur. Çini, yaşamın bir parçasıdır. Her şeyden uzaklaştıran, bir çocuk gibidir. Onu besleyerek, ona anlamlar yükleyerek her desen her çizgi bir duygunun, bir düşüncenin yansımadır. Çini yapan ustalar ona bir ömür adayarak bir arkadaş, bir yaren gibi yaklaşır. Hamurunda emek ve özveri vardır. Topraktan gelen insana toprağa döndürülecek düşüncesinin yansımasıdır. Çini ustaları ortaya koydukları eserlere fısıldar. Onunla konuşur. Çamura ellerini bastırdıklarında onun nasıl bir eser olacağını bilir. Çünkü çamur, insanın özüdür. Tıpkı insan gibi. Mayasında ne varsa insanın ortaya o çıkar. Çamurun da özünde ne varsa o eser ortaya çıkar. Bu bazen bir vazo olur, kimi zaman bir obje, kimi zaman bir tabak. Çini, maddi kaygılardan uzaklaştıkça sanat eserine yaklaşır. Çünkü naiftir, narindir, çocuk gibidir. Hangi amaca hizmet edeceğini bilir çini. Emek ister, alın teri ister, bir düşünce, bir mefkure ister. Salt para kaygısı ile yapıldığında çini, sırrını ortaya dökmez. Sanatın amacı da burada ortaya çıkar. Maddi kaygılardan ziyade estetik kaygılarla ortaya konulur en iyi eserler. Çini, hem rızka bir vesile hem de duygunun ve düşüncenin yansımasıdır. Ortaya konulan her eser, onu ortaya koyan kişinin duygularının sırrını belirler. Kimi sanatçıdır kimi zanaatçı. Çini sanattır ve bu sanat bir mirastır. Nesilden nesle aktarılır. Usta çırak ilişkisi, tadili erkana riayet edilerek yerine getirilir. Ustaya saygı önemlidir. Her çini ustası kendi tarzını ortaya koymayı amaçlar. Hayat ağacı, karanfil, aile deseni, lale, nergis gibi çiçek motifleri çinilerde yoğunlukla kullanılan motiflerdir. Anlatılamayan duygu ve düşünceleri çininin üzerine işleyerek aslında geleceğe bir mektup gönderir çini ustaları. Kağıt eskir, yazısı bozulur, mürekkep akar fakat çinide desenler sırlanarak geleceğe, silinmez izler bırakır, kırılmadığı sürece asırlarca süren sırlanmış bir mesajdır çini. Sabır, emek ve hayal Çini'yi insanla buluşturan sır. Ve çamura sırlanmış hayatlar. Bazen bir çeşme bazen bir namazgah bazen de dükkan duvarının süslemesidir çini. Tarihte padişah himayesi de görmüş bu sanat dalı insanın toprakla ünsiyetinde rızıkla beraber yol arkadaşlığı ve sırdaşlığı görevini de ifa etmiştir. Çini gelinlik kızların, bıçkın delikanlıların ve erenlerin sırlarıyla sırlanmıştır. Cami mihrabından seslenmiş kahve fincanında şifa olmuştur çini. Günümüzde kurslar ve üniversite eğitimleriyle devam ettirilen bu tarihi sanatı daha çok mimari eserlerde, dini yapılarda ve evde kullanılan eşyalarda görmekteyiz. Bu eserler değerlerimizi, dünya görüşümüzü, yaşam şekillerimizi ve sanatsal kaygılarımızı yansıtmaktadır. Öte yandan Çini, kültürel kimliğin bir parçası ve sanatçının estetik yaklaşımının özgürce sunumudur. Kimi ustasından el alarak başladı kimi atasından. Kimi rızık için kimi sanatını, duygularını ve hayallerini nakşetmek için çıktı bu yola. Bu sanat bir göz musikisidir. Bu musikinin notaları: laleler, karanfiller ve sümbüllerdir. Çini asırlarca kuşaktan kuşağa muhafaza edilerek bugünlere gelmiş bir sanattır. Dolaysıyla çini Türk İslam tarihinde vazgeçilmez bir geleneğin aktörü ve belleği durumundadır. Ahmed ŞAHİN ve oğlu Faruk ŞAHİN, Murat Şevki Şahin Arşivi. Azim Çini, Murat Şevki Şahin Arşivi. Mehmet Gürsoy çini sanatçısı UNESCO yaşayan insan hazinesi.


Osmanlı Devleti'nde Kızılbaş ayaklanmalarını anlatan bu eser iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Anadolu'daki Kızılbaşlardan bahsedilmekte olup; Kızılbaşlık kavramı, Kızılbaşların yaşadığı yerler ve Osmanlı Devleti'nin Kızılbaşlara yönelik politikası ele alınmıştır. İkinci bölümde ise 16.Yüzyılda yani II. Beyazid, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve III. Murad döneminde ortaya çıkan ayaklanmalar işlenmiştir. Günümüz Anadolu Aleviliğinin tarihsel köklerinin ulaştığı ya da bununla ilgili birçok malzemeyi oluşturan tarihi olay 16. Yüzyıldaki Osmanlı-Safevi mücadelesidir. Özellikle bu tarih ve olaydan sonra Anadolu'daki Türkmenler arasında yeni bir dini ve siyasi yapı oluşmuştur. Oluşan bu yapı "Alevilik" ya da "Kızılbaşlık" olarak ifade edilmektedir. "Kızılbaşlık" kavramı özellikle İslamiyet'e yeni geçen konargöçer Türkmen boylarının kıyafetlerinden ortaya çıkmıştır. Şeyh Haydar'ın ve müritlerinin Şia'nın temel inançlarından olan on iki imamı temsil etmek amacıyla başlarına taktıkları on iki dilimli kızıl taç ve her dilimde bir imamın adının yazılı olmasından dolayı "Kızılbaş" olarak anılmışlardır. Anadolu'da ve Anadolu toprakları dışında Kızılbaşlar büyük bir nüfus oluşturmaktadır. Bu nüfus Osmanlı Devleti'nin merkezi gücü ve resmi düşünce yapısına ters düşmekte ve siyasi iktidara tehdit olarak görülmektedir. Yine eserlerde; II. Beyazid, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve III. Murad dönemleri tarihsel süreç olarak ele alınmıştır. Bu dönemde isyanların çıkma sebepleri sosyal-siyasal ve dini olarak aktarılmış ve dönemlerdeki Kızılbaş hareketlilikleri ve tarikatları incelenmiştir. Eserde incelenen Kızılbaş ayaklanmaları; Karamanoğlu Mustafa, Şahkulu, Nur Ali Halife, Bozoklu Şeyh Celal, Süklün ve Baba Zünnun, Donuzoğlu ve Beyce, Mustafa Oğlu Veli Halife, Zünnun Oğlu Halil, Şah Kalender, Seydi Bey ve İnciryemez, Düzmece Şah İsmail ayaklanmalarıdır. 10.Yüzyılda İslamiyet'i kabul etmeye başlayan Türkmenlerin bir kısmı Safevilerin dini propagandaları sonucunda Kızılbaşlık kavramı ve düşüncesini benimsemişlerdir. Bu Türkmenler Osmanlı-Safevi mücadelesinin odağında olmuşlardır. 16. Yüzyılda ortaya çıkan ayaklanmalarda bu dini ve mezhebi söylemler ile ayaklanmaların liderleri etrafında belli bir kitle oluşturmuş ve bu kitleleri de bu söylemler ile motive etmişlerdir. Bu söylemler aslında sadece bir araç olup asıl amaç siyasidir, Osmanlı iktidarıdır ve Osmanlı da buna karşılık dini bir temellendirme ile müdahalede bulunmuştur. Eserde, Özellikle Yavuz Sultan Selim'in tahta geçmesiyle birlikte dönemin ileri gelen alimlerinden alınan fetvalar ile birlikte bu düşünceye ve taraftarlarına karşı harekete geçilmiştir. Bu fetvalar ile birlikte Safevilere karşı düzenlenecek olan savaşın zemini hazırlanmıştır. Ve bu fetvalar sonucunda da Anadolu'da yaşayan Kızılbaşlar ciddi bir kapanışa ve soyutlanmaya geçmişlerdir. Kızılbaşlar ile alakalı eserde geçen diğer önemli noktada dini ve mezhebi söylemleridir. Hurufiliğin Kızılbaşlığa etkisi sonucu ortaya çıkan ve Ayaklanma liderlerinin kendini "Tanrı" gibi görme ve gösterme düşünce ile "Mehdicilik" fikri sahip oldukları otoriteyi daha da güçlendirmiş ve bağlılarının sayısını artırmıştır. Sonuç olarak eserin genel bir değerlendirmesini yapacak olursak; bugün dahi tartışılan ve özellikle belli gruplardan tarafından kimi Osmanlı Padişahlarına karşı düşmanlığın dahi temeli olan bu mücadeleler eserde güzel bir şekilde işlenmiştir. Kızılbaş ayaklanmaları sonucunda akan masum Sünni İslam'a mensup bireylerinde varlığından söz edilerek tek taraflı bir yargılamanın önüne geçilmiştir. Ayrıca Kızılbaşların nasıl bir dinsel yapı içinde oldukları ve İslam kaideleri içinde nasıl bir sapıklık içinde oldukları zamanın kaynakları ile incelenerek Osmanlının verdiği mücadelenin İslami açıdan önemi dolaylı şekilde ele alınmıştır. Eser iyi bir araştırma ve sağlam kaynakça bilgisiyle akademik duruş göstermektedir. Eksikleri ve söylemsel hataları olsa dahi konuya ilgi ve alakası olanların okuması gereken bir eser olduğu kanaatindeyim. Ümit ERKAN, 30 Ekim 1981 tarihinde Rize'de doğdu. İlk (1993), orta (1996) ve lise (1999) tahsilini İstanbul'da tamamladı. 2003 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Rize İlahiyat Fakültesi'ni bitirdi. 2005 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde İslam Tarihi ve Sanatları bölümüne Araştırma Görevlisi olarak atandı. 2007 yılında "1509 No'lu Rize Şer'iyye Sicili Işığında Rize'de Sosyal Hayat" adli çalışmasıyla Yüksek Lisans eğitimini tamamladı. 2008 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde doktora eğitimine başladı. 2014 yılında "16. Yüzyılda Osmanlı'da Kızılbaş Ayaklanmaları" adli teziyle doktora eğitimini tamamladı. Halen Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalı'nda Öğretim Üyesi olan ERKAN, evli ve üç çocuk babası olup, Arapça ve İngilizce bilmektedir.


Bir girişimcinin aklına restoran-kafe işletme fikri düştüğü andan işletmenin siftah edeceği güne kadar her adımda yol gösterecek bir rehber kitap, bir canlı kılavuz. Teknik bilgiyi detaylarıyla açıklarken yaşanmış eğlenceli hikayelerle de konuyu kitabi olmaktan çıkarıp akışkan hale getirmiş. Bir işletmecinin karşılaşacakları damdan düşe düşe öğrenenlerin kaleminden aktarılıyor. Resmi dairelere ne için, ne zaman baş vurulacağından, yaşanacak aksaklıklara, işveren-işçi ilişkilerinin insani boyutlarından, yatırım-kazanç-kar çıkmazlarının duygusal yansımalarına, mobilyadan ekipmana, ham maddeden tabelaya, konunun her virgülüne, noktasına, ünlemine değinilmiş. Gerçek kişi ve kurumların doğruları ve yanlışları, çağrışımlı müstear isimlerle işaret edilerek örneklendirilmiş. Başarılı ve başarısız örnekler çözümlenmiş, geçmişleri anlatılmış, geleceklerine dair öngörülerde bulunulmuş. Sektörün dilinden bazı betonlaşmış kabullerine kadar bir çok klişeye çarpıcı itiraz ve reddiyeler yapılmış. Geleceğin işletmeleri, küreselleşmeye teslim olmayan yerel ve milli bir bakış üzerinden yeniden kurgulanmış. Önce kişisel sonra toplumsal çöküntülere zemin hazırlayan büyüme hedeflerinin karşısına, işletmecinin hayatı haline gelen işini huzurla, sağlıkla yaşamasının yolları koyulmuş...


"2021 yılında başlattığımız Kitaphaber Kitap ve Eleştiri Dergisi, kitaphaber.com.tr çatısı altında yeni bir proje olarak sunuldu. Bu güne kadar birçok derginin gerek kuruluş gerekse de yayım sürecinde mutfakta olan biri olarak tedirginliklerle bu işe girişmiştik. Fakat derginin hibrit olması ve Türkiye'nin bu kulvardaki bir ilki olması dolayısıyla heyecanlanarak bu işe başladığımızı itiraf etmeliyim. 2011 yılında başlattığımız kitaphaber.com.tr'nin 10 yıl sonra bir dergi olarak okurun karşısına çıkması, tamamen sorumluluk bilinciyle oluşmuştur. Bu güne kadar sürdürdüğümüz "temiz yayıncılık" ilkesini sürdürerek nice 10 yılları aşma temennisi taşıyoruz. Her sene 2 sayılık hibrit dergi ile de bu çalışmamızı dergi yayıncılığı kulvarında da devam etme niyetindeyiz. 2021 yılı birçok zorluklarla birlikte geçerken, 2022'nin güzellikler getirmesini temenni ederken yaptığımız çalışmaların kamuoyuna nasıl yansıdığını da görmek istiyorduk. Bu yansımalardan biri olarak Türkiye Yazarlar Birliği'nin her sene çeşitli dallarda verdiği Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları Ödülleri kapsamında kitaphaber.com.tr'nin yılın Elektronik Yayıncılık Ödülünü alması oldu. Aldığımız bu ödülün sevincini yaşarken bir yandan da yükümüzün arttığının farkındaydık. Bu bakımdan yaptığımız işlere daha da ciddi sarılarak bu ödülü motivasyonumuzu arttırıcı bir unsur olarak gördük. 2022'nin ilk, toplamda üçüncü sayımızı çıkartırken, yeni bir dosya ile okurların karşısına çıkıyoruz. Bir kitap dergisi olarak belki de bu güne kadar hiç yapılmamış bir işi sayfalarımıza taşıdık. Teori köşesinde Ethem Erdoğan, Modern Türk Şiirinin Muhtasar Hikayesine Giriş yazısıyla teori yazılarına devam ederken; 15'likler bölümünde Ülker Gündoğdu, 15 Maddede Peyami Safa, Portre bölümünde Tuba Yavuz, İçinde Sesler Olan Çocuk: Abdullah Harmancı, Sinema bölümünde Şerife Saliha Buğa, Don't Look Up: Olumluluk Toplumuna Bir Eleştiri, Belgesel bölümünde Sümeyye Ergün, Bir Belgesel Okuması: Honeyland, Edebiyat ve Hastalık yazı serisinde Mustafa Atalay, Bir Virüs Nasıl mı Pandemi Oluşturur? Yazıları derginin sayfalarında yer edinen yazılarımız. Giriş Yazısında Ömer Ertürk, Şehadetinin 100. Yılında Enver Paşa, Prof. Dr. Tuncay Öğün, Enver Paşa'nın Sarıkamış Günleri, Beyzanur Sarıboğa, Enver Paşa Bibliyografyası yazılarıyla Enver Paşa yazılarıyla geniş bir şekilde hazırlanarak okuyucuların ve araştırmaların ilgisine sunulmuştur. Resul Bulama, Amerikan İç Savaşından, Günümüze Karaborsa Dersleri, Yunus Özdemir, İslam'da Aşk Tasavvuru, Gülnaz Eliaçık Yıldız, Hallaq'ın Belleğinde Taha Abdurrahman Ve İslami Modernite, S. Çelebi, Ömer'ini Arayan Yüzyıl, Mustafa Buğaz, Frankenstein Ya Da Modern Prometheus yazılarıyla kitap eksenli yazılarla katkı sağlanmıştır. Çocuk Edebiyatı Bölümünde iki önemli isimden çocuk edebiyatı alanına dair önemli tespitler içeren iki yazı; A. Erkan Akay, Çocuklar İçin Yazmak, Gurbet Lüy, Çocuklar Ve Kitaplar, Resim Okumaları bölümünde, Ülker Gündoğdu, Picasso'nun Ayna Karşısındaki Kız 1932: Aşk Bozumu tablosunu dergimiz için yorumluyor. Arka Kapak Yazısında ise gümüş sakal olarak bilinen Nusret Özcan'dan bir anektod bulacaksınız. Dergimiz A4 ebatlarında, pdf formatında hazırlanmıştır. Piyasada satılmaz ama siz evinizdeki yazıcınızdan bir kopyasını ücretsiz ve özgür olarak çıktı alabilir veya pdf formatında sevdiklerinizle paylaşabilirsiniz. Kitaplardan kurduğumuz dünyaya sizleri de davet ediyoruz.


Edebiyat alanındaki çalışmalarım okul yıllarına dayanır. Hayatımın ilk beş yılı Urfa /Suruç'ta -babamın görevi dolayısıyla- diğer yarısı Liseyi bitirene kadar Yalova'da geçti. Yalova'da aile evimiz durmaktadır. O zamandan şiir ve roman denemelerim vardı ama kimseye göstermezdim. Yıllar sonara Attila İlhan'ın öğrencisi olma şansım oldu. Emeklerini hiç unutamam. Her hafta ödevler vererek yazmamı geliştirdi, yönlendirdi. Tabii bu arada asistanı Belgin Sarmaşık'ı da anmadan geçemeyeceğim. O, Attila İlhan'ın nerelerde neden düzelti yaptıklarını detaylı bir şekilde anlatırdı, bazan ödevler yeniden yazılırdı. Attila İlhan 6 ay gibi bir sürenin sonunda birkaç öykü ve şiirimi seçerek, bunlar dergilere gidebilir demişti. Ben, dergilerde yazarak edebiyata başladım. Hala da dergiler hayatımda önemli bir yer tutar. Önce edebiyat dergileri, mimarlıktan sinemaya, ev dekorasyonuna kadar çeşitli dergileri takip ederim. İlk öykümü de rahmetli Hikmet Altınkaynak yayımlamıştı. Ve tabii rahmetli Hami Çağdaş Gösteri Sanat dergisinde tüm gönderdiklerimi yayımladı. Ortaokul yıllarımda Guy de Musappant ve O Henry'nin öykülerini zevkle okurdum. Varlık Yayınlarından ödemeli istediğim Türk Nesir, Macar ve Çekoslovak Hikayeleri Antolojisinden okuduğum kısa öyküler edebiyat alanındaki çalışmalarımın temelini oluşturdu. Türk Nesir Antolojisi, hikaye ve romanın yanı sıra diğer nesir türlerinde gerçekten ustalık göstermiş başlıca yazarlarımızın en güzel örnekleri olan küçük boyutlu bir kitaptı. Kimlerden örnekler yoktu ki içinde; Ahmet Rasim, Halit Ziya, Mehmet Rauf, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu, Halide Edip ve diğerleri... Macar Hikayeleri Antolojisinde yer alan öyküler ise geceler boyu uykusuz kalmama yetmişti. Özellikle Macar Dezsö Kosztolanyi'nin "Banyo" isimli öyküsünde; küçük çocuğun uzun, sıcak bir yaz günü ölümünü işlemesi, yaşam ve ölüm arasında bağın kısalığını anlatmıştı bana. Hiç unutamadığım bir cümle ile giriyordu öyküye; "Güneş, her şeyi yakıp kavuruyordu". Öyküden o kadar etkilenmiştim ki, o günden itibaren hep kısa hikayeler yazmak istedim. Bir de Çekoslovak yazar Nezval'ın "Güllü Kadın" isimli hikayesi, yine aynı ülkenin yazarlarından Ludvıg Askenazy'in "Mart" adlı öyküsü. "Mart" öyküsünde bir parkta eski sevgiliyle karşılaşmayı anlatır. Oktay Akbal'ın çevirisinden okuduğum bu öykü beni kısa ve öz cümleler ile vurucu anların nasıl anlatılacağına dair bir örnek oluşturmuştu. Girişindeki "Bir gün baharın geldiğini anlayıverdik" cümlesi ve sarı fuların günlerce etkisinde kalmıştım. Ve devamında lise yıllarında, bir inşaattan düşerek ölen doğulu işçi ve etrafında toplanan kalabalık beni çok etkilemişti. O'nun hayatını roman olarak yazmalıyım diyerek eve gelmiştim. Belki de bu ilginin kaynağı, çocukluğumun ilk yıllarının babamın görevi nedeniyle, Urfa'nın Suruç kasabasında geçmesiydi. Bunlardan etkilenerek yazdığım denemelere, benim edebiyat alanındaki ilk karalamalarımdı diyebiliriz. İktisat öğrenimi görmem ve finans sektöründe yaptığım çalışmalarım uzun süre iyi bir kitap okuyucusu kimliğini taşımamı sağladı. Attila İlhan şiirleriyle girerken hayatıma, Türk öykücülerinden Sait Faik, Selim İleri'nin öykülerinden etkilendim. Nedim Gürsel'in öyküleri benim yeni odaklara yönelmemi sağladı. Onun çizdiği Paris- İstanbul rotasına yeni bir yol eklemek isteği, sürekli gidip geldiğim Cambridge ve yaşadığım İstanbul şehrinin kaleme alınış yolunu açtı. Arduvaz çatılı Paris'e karşılık olarak İngiltere'nin kırılgan kuleli şehri girdi öykü dünyama. Şavkar Altınel'in gezi izlenimlerinin içinde yer alan öykülerde gerçek ve kurguyu aramam, okuma ve yazma boyutumu farklı yöne taşıdı. Ayrıca Altınel'in şiirlerini, düz yazılarını -ki roman olarak nitelediklerim de var, yeni kitabı Wisconsin, 1963 bence felsefi bir roman. Biri hakkında yazmamadan yola çıkarak onun hakkında yazmak gibi...- çeşitli açılardan inceleyebilmem edebiyat çalışmalarıma derinlik kazandırdı. Rus klasikleri ve daha sonra İngiliz edebiyatına bir yönelme oldu. Özellikle Virginia Woolf, Irish Murdock ve İrlandalı yazar Samuel Beckett... Irish Murdock'dan etkilenmemim nedeni karmaşık ilişkiler içindeki çok sayıdaki kişilerin romanlarında yer alması. Anglo-Amerikan edebiyat tarzını benimsememiş olması. Romanlarını iki ana karakter üzerine kurmamasıydı. Woolf'ta ise, romanda konu diye bir şey yoktu. Her duygu düşünce romana en uygun anlatı, bilinç akışı yöntemiyle taşınabiliyordu. Birçok yazar öykülerinde, romanlarındaki mekanları gerçek yerlerden seçerler. Ya da bir kısmını alırlar. Thomas Hardy'de bunun daha da ileri gittiğini gördüm. Romanlarındaki kişilerin yürüdüğü yollar, evler, tepeler öyle gerçekti ki, gittiğimde o kentte, o yeşilliklerde kahramanların yürüdüğü yolu, kopardığı çiçeği bulabilecektim. Bizde de Yaşar Kemal'in Çukurova'nın ayrı bir dilini, coğrafyasını yarattığını unutmamak gerekir. Bu konuda genişletilecek bir çalışmam bulunmakta. Cambridge gidip gelmeler aynı zamanda bana Grantchester yolunu açtı. Grantchester, Cambridge yakınlarında küçük bir köy. Virginia Woolf, Keynes, V. Bell, Rupert Brooke'nun bir edebiyat grubu oluşturdu Cam nehrinin kıyısındaki meyve bahçesi. Bu gidiş-gelişler beni Rupert Brooke'un şiirlerine yönlendirdi. Sanat kavramı geniş bir kavram. Farklı yaklaşımlar hep olmuştur. Sanat, sanat için mi yoksa halk için mi? Sanat, en dar anlamıyla duygu ve düşüncenin dış dünyada hayat bulmasıdır. Çizgi, resim, yazı, heykel vs... Ben hep sanatı ve/veya tüm kültürel faaliyetleri bizim çocukluktan gelen örselenmiş taraflarımızı iyileştirici bir yapısı olduğunu düşünürüm. Hepimizin kırılganlıkları vardır. Bu kırılganlıkları sanatla iyileştiririz. En çıkmaz anımızda bir şiir o kadar dokunur ki bize, işte dersin yaşamak bu! Veya bir roman okusun, bir hikaye alır götürür seni. Sanatçı, eserlerindeki üslubuyla kendini var eden kişidir. Resme bakarsın, imzayı görmeden bu onun eseri dersin. İşte sanatçıyı sanatçı yapan budur. Ara Güler fotoğraflarına bakarsınız, o bakış açısındaki üslup öyle oturmuştur ki bu onun çektiği fotoğraf dersiniz. Kentlerin dokusunu, insan dokunuşlarıyla gerçek ve kurgu ekseninde okuyucuya taşıyorum diyebilirim. Yazarlar olarak, çaldığımız yüzleri, hayatları yazıyoruz. Yolda gördüğün bir kadına bir hayat yakıştırıyorsun, olmasını istediğin hayat, tüm kurgu böyle başlıyor. Bir anlamda, olabilecek olanı gösteriyoruz. Kitaplarımın adlarından belli olacağı üzere, yazma sebebim kentlerdir. Belki de var olma duygumu en çok bu şekilde besliyorum. Ortaokul ve lise yıllarında elbette şiir, roman -novella- yazma girişimlerim vardı ama bunları saklardım. Evimizde kitap okunurdu, bu yüzden ben de kitap okuma alışkanlığı edindim. Ben çocukken çok fazla hastalanırdım ve hep yatağımın başucunda bir kitap bulunurdu. Belki daha önce ailemle, babamla paylaşsam, yazma eylemim çok önce profesyonellik kazanacaktı. Çocukluğum Yalova'da geçti. Her ay, babam beni iskeledeki bayiden dergi fasikülleri almaya yollardı. Aslında kendi alabilirdi ama bu eylemi bana yaptırmış olması, benim hala dergilerle sıkı bir ilişki içinde olmamı sağladı. Hala dergi alır, okurum. Tabii ki yaşadığım çağda, değerler, haklar kavramının yitirilmiş olmasından memnun değilim. Nezaketin, saygının, onurun yerini hiçbir şey alamaz. Yapay zekanın konuşulduğu, kullanıldığı günümüzde bütün bu değerler yok olmuş durumdadır. Cengiz Aytmatov'un güzel bir sözü vardır "her gün insan olabilmek/ kalabilmek". Derin düşündüğünüzde ne kadar zordur. Tıpkı Aristoteles'te Phronesis kavramı gibi... Takiyettin Mengüşoğlu, İoanna Kuçuradi'nin söylemlerini hatırlarsak bir arada yaşamanın temelini oluşturan değerler, etik ve insan haklarıdır. Ne yazık ki günümüzde birçok ülke insanı, her yeni doğan günde savaşa gözlerini açmaktadır. İnsanlar göç etmeye zorlanmakta, önce, insan olmaktan, yurttaş olmaktan çıkarılmaktadır. İnsan, sistemin, yaşadığı yurdun dışına itiliyor. Hiçbir yerde yeri yok. Ne sağlık bakımı ne eğitim-okul, ne ev, kimliksiz, işsiz insan yaratılıyor. Yurttaşlıktan çıkarılıyor. Yığın insan kitlelerine dönüştürülüyor. Zalimlik, zulüm, aşırı şiddet her yerde. Haklı savaş yoktur. Karşı şiddet anlaşılır ama meşru değildir. Estetik benim için önemlidir. Eserlerim de öykücü olduğumdan ve öykü yazımının genel kuralı olarak bir kerede yazıldığından, öykülerimi tek oturuşta bitiririm. Elbette devamında düzeltmeler oluyor. Demlenmesini bekliyorsun, sözcükler yer değiştiriyor... Hiçbir yazar yazdıkları için tamam oldubitti demez. Eksik kalan bir yer bir sonraki kitabın habercisidir. Masamın üzerinde bulunan, çeşitli ülkelerden aldığım objeler vardır. Onların kaybolmasını istemem. Uğur olarak inanmam. Orhan Pamuk eserleri üzerine hem yüksek lisans tezimi hem de doktora tezimi yazığımdan, takip ettiğim bir yazardır. Ayrıca Şavkar Altınel ve Nedim Gürsel ki ikisinin kitapları üzerine de yoğun çalışmalar yapan biri olarak ne yazdıklarını takip eder, okur ve hakkında yazarım. Acı Limonlar, Yaseminler Tüter mi Hala? İlhan Berk'le Şiirin Anayurdunda, Beş Şehir, Beşir Ayvazoğlu'nun biyografi çalışmalarını dönerek okurum. İran sinemasına ait özel bir ilgim var, Abbas Kiyarüstemi olsun, Ashgar Farhadi olsun üzerlerine yazılmış kitapları da özellikle okuyorum, alıyorum ve tabii bir de Walter Benjamin üzerine yazılmış kitaplar. Özel ilgim olarak yazarlar, şairler, filozoflar arasında yapılmış olan mektuplaşmaları alırım. Çünkü orada başka bir yerde göremeyeceğiniz bir naiflik yakalarsınız, bir ipucu. Birkaç dosyam var. Akademik hayatım boyunca edebiyata yönelemedim, o dosyalarımı toparlamaya çalışıyorum. Daha önce bahsettiğim gibi Attila İlhan'ın öğrencilerindenim. Uzun dönem çalıştım onunla. Yazdıklarımı okur, çizer, düzeltirdi. Aylardan sonra bir gün, "artık dergilere gidebilirsin" demişti ve eklemişti, birkaçı dergilerde yayımlanabilecek düzeyde. Dergilere çalışmalarımı ondan sonra götürdüm. Tabii yayımlananlar, geri döneneler oldu. İlk dergi yazımı rahmetli Hikmet Altınkaynak yayımlamıştı. Attila İlhan'dan sonra Şavkar Altınel'in adını anmadan geçemeyeceğim. Bana çok geniş bir okuma dünyası kazandırdı. Yazdıklarımı eleme, tekrar okuma alışkanlığını edindirdi. Onunla yazışmak her zaman yeni bir şey öğrenmekti. Hem İngiliz hem de dünya edebiyatı üzerine. Kendisine gönülden teşekkür ediyorum. Tabii yazarlar üzerine çalışmak sadece yazmakla kalmayan bir edebiyat düşüncem var. Bir yazar, şair, denemeci edebiyatın hangi alanında eser verirse versin size yeni ufuklar açıyor. Nihat Behram'ın şiirlerinde geçen limon ağacı Lorca'nın şiirlerine uzandırır insanı. Nedim Gürsel ki hakkında iki kitabım var, o da edebiyat alanı hakkında en azından neyin ne olduğunu öğretmiştir. Örneklemek gerekirse, bir dergiye yazı gönderdiğinde takip et derdi. Üç kere beş kere ara ne oldu ne zaman yayımlanacak, hangi sayıda diye sor. Sen etmezsen onlar atlar derdi.


Yazmayı bir ihtiyaç olarak görürüm ben. Her gün yapılması gereken bir sosyal aktivite gibi. Hiç olmazsa bir cümle de olsa mutlaka her gün yazarım. Şiir için geçerli değil bu kural belki ama deneme, öykü, kitap yazıları ya da dergiler üzerine yazdığım notlar bu rutinin bir parçasıdır. Yazmadığım zaman elim soğuyacak gibi hissediyorum. Elimde kalem, not defterime yazdığım bir cümle benim kendime gelmemi sağlayan bir iyilik aşısı gibi oluyor adeta. Ben iç dökme seansı olarak görüyorum yazmayı. Önce kendi kendime bir dertleşme, daha sonra da bunu herkesle paylaşma. İçim o kadar karmaşık ki dışa nelerin döküleceğini ben bile bazen kestiremiyorum. Bazen öyle metinler ortaya çıkıyor ki okuduğumda hayret ediyorum bunu ben mi yazmışım diye ama ne olursa olsun içimin sesine her zaman kulak veriyorum. Çünkü bu ses hiç yanıltmadı beni. 7.sınıftaki öğretmenim bir şiir yazmamı istemişti. Okulun kütüphanesiyle ben ilgileniyordum. Çok kitap okuduğum için öğretmenim bu görevi bana vermişti herhalde. Bir gün bana, "Mustafa, yarın bir şiir yazıp getir." demişti. Yazdım. Verdim öğretmenime. Beğendi. Onun beğenmiş olması çok değerliydi benim için. Daha sonra Sait Faik hikayeleri ile tanıştım. Ben de böyle hikayeler yazabilirim dedim ve yaşadıklarımı hayal dünyamda süsleyerek yazmaya başladım. Yazdıklarımı okuyan öğretmenlerimin ve arkadaşlarımın beğenileri beni yazmaya teşvik etti. Ben bir şeyler yazmaya başlamadan önce sayısız kitap okudum. İlk yıllarda kitap çıkarma derdinde hiç olmadım. İlk şiirim 1994 yılında bir dergide çıktı. İlk kitabımı bundan on iki yıl sonra çıkardım. İlkokul hayatım hep okumakla geçti. Televizyonun olmadığı yıllar. Hayatımızı renklendiren sadece kitaplar ve sokakta oynadığımız oyunlar vardı. Ortaokulda da öyle. Kütüphanede görevli olduğum için her yanım kitapla doluydu. Yani yolumu kitaplar açtı. Yazmak isteyenler önce iyi bir okur olmalı. Yazarlık atölyemizin adı, okur-yazar mektebi. Önce okuyacağız, sonra yazmaya başlayacağız diyerek yola çıkıyoruz. Yazmadan okumak rotasız bir yolculuğa çıkmaktan başka bir şey değil. Hangi alanda kendini geliştirmek istiyorsa bir genç, o alanın başyapıtlarını mutlaka okumalı. Ne yazacağını, nasıl yazacağını usta kalemlerin yazdıklarından görecek önce. Ayrıca, eleştiriye açık olacak. Kendisine tavsiyede bulunanlara itibar edip onların uyarılarını dikkate alacak. Temrinler yapacak. Elinde kalem ve silgi, silip silip yazacak. Ta ki en iyiyi bulanan kadar devam edecek bu alıştırma. Kendime baş tacı yaptığım sözlerden biridir Sait Faik'in bunu çağrıştıran efsane sözü. "Haritada Bir Nokta" hikayesi buna benzer çılgınca ifade ile biter. "Yazmasam deli olacaktım." der yazar. Tam da böyleyim işte. Yazmak benim olmazsa olmazımdır. Yazdıkça ruhumun yenilendiğini hissediyorum. Kendime geliyor tüm hücrelerim. Bir de elimdeki yazının, şiirin bitme anı var ki hakemin bitiş düdüğünden önce atılan galibiyet golü gibi bir rahatlama. Tam bir keyif hali. Edip Cansever'i şair olarak kendime çok yakın buluyorum. Şiire bakışı ve yaklaşım tarzı benim şiirle olan mesafemi de hep yakın tutmuştur. Özellikle; Mendilimde Kan Sesleri şiirine benim şiirim diyebilirim. Dünyaya bir ses bırakmaktır gayem. Siz sözünüzü söyleyin, gün gelir karşılığını bulur inancıyla yazıyorum hep. Dünyanın çok uzak köşesindeki yalnız bir kalbe ses olmak. En çok da mazlumlara. Yazdıklarımın hesabını vereceğim günü biliyorum. Bu yüzden de direnci bilemek için cümleler kuruyorum. Boş sözden şeytandan kaçar gibi uzak duruyorum. Gün gelir belki benim yazdığım bir cümle birinin kalbine ilham olur diyerek cümleleri yükleniyorum sırtıma. Şiirler yazdım ilkin. Bir dergide ilk olarak şiirim yayınlandı. İlk kitabım yine şiirdi. Kendimi en çok da şiirle ifade ettiğime inanıyorum. Bu yüzden önce şairim derim hep. Bir şiiri bitirince yaşadığım huzuru başka bir şeyde bulamadım. Bu da beni şairlik sıfatına daha yakın tutuyor. Yüzümün Haritası, benim hayata tutunduğum dalların bir serencamı. Edebiyata, hayata, müziğe, şehre tutunuyorum. Bu tutkunluklarım yüzümün haritasını meydana getirdi. Acılar ve sevinçler önce yüzüne yansır insanın. Oradan ele veririz kendimizi. Ben Yüzümün Haritası'nda herkesin kendini bulabileceği bir rota çiziyorum. Bir yerden tutunmak gerek hayata. Bu şiir olur, müzik, resim ya da şehrin sokakları. Bir yol arkadaşlığı sunuyor okura Yüzümün Haritası. Yazdıklarımda arabeskin etkisi yoktur ama ben yazarken fonda mutlaka bir müzik olmalı. Bu benim daha rahat yazmamı sağlıyor. Müziğin her notası benim tuşlarıma eşlik ediyor. Şehir insanın bir parçasıdır. İnsan hem şehre hem de yaşadığı sokağa aittir. Tabi bunu hissederek yaşarsa işte o zaman o şehir ve sokak ondan bir parça olur. Bizim çocukluğumuz hep sokakta geçti. Sokak; dostluk, arkadaşlık, paylaşma demektir. Biz böyle duyguları yaşayarak büyüdük. Şimdiki çocuklar dört duvar arasında dijital kuşatma altında ömürlerini tüketiyor. Kimse yok yanlarında. Arkadaşları bir ekranın arkasında. Paylaşmak denen o yüce duyguyu yaşayamıyorlar. Bu da yıllar sonra buhranlı bir hayatın kapısını açıyor onlara. Sokaklarda nefes almalı çocuklar. Ruhlarını daraltan ekranları bir kenara bırakıp toprağa değdirmeliler ellerini. Ayaklarına Hayat, şehrin sokaklarında öğreniliyor. Sanal dünya sadece büyük bir aldatmadan ibaret. Dergiler elbette hür tefekkürün kalesi olduğu zamanları yaşamıyor. Dergiler çıkıyor. Evet, yeni dergiler de çıkmaya devam ediyor. Her dergide onlarca isim var. Her ay yüzlerce şiir, deneme, öykü yayınlanıyor. Tüm bunlar edebiyatın canlı yüzünü ifade ettiği için önemli çalışmalar. Geriye kalan en önemli nokta; bunları takip etmek. Böyle bir ortam var mı? İşte bundan çok emin değilim. Özellikle gençler sadece dünyayı kendi etraflarında dönüyor sandıkları için bir başkasını göremiyorlar. Kendi yazdıklarıyla avutuyorlar avare gönüllerini. Böyle bir ortamda ben dergileri okuyarak, beğendiğim, altını çizdiğim satırları paylaşarak dergilerin görünür olmasına katkı sağlamaya çalışıyorum. Gençler ulaşabildikleri dergileri okusalar, bunlar yazdıklarına da katkı sağlayacaktır. Dergiler bir mektep gibi çalışıyor. Yeter ki okuyanlar olsun. Dergiler çıkmaya devam ediyor. Dijital çarkın dişlileri ne kadar keskin olursa olsun üç yüz, dört yüz, beş yüz, altı yüz sayı çıkan dergilerimiz var. Tüm bu dergiler umudu diri tutmak için raflardaki yerini almaya sürdürüyor. Bir gün kendilerine dokunacak genç bir yüreği bekliyorlar. Bizim vefamız öldükten sonra işlemeye başlıyor. Asım Gültekin öldükten sonra tüm dergilerin kapağında arzı endam etti. Mevlana İdris de öyle, Bülent Parlak da. Eğer bu arkadaşlar çok değerliyse yaşarken bunlar söylenseydi şımaracaklar mıydı? Hiç sanmıyorum. Öldükten sonra gösterilen vefanın çok da kıymeti harbiyesi olduğuna inanmıyorum. Bunun yanında birçok dergimiz yaşayan usta isimleri sürekli sayfalarına taşıyarak vefanın nasıl olması gerektiğini gösteriyor. Rasim Özdenören, Sezai Karakoç, Nuri Pakdil adına yaşarken de özel sayılar hazırlanmıştı. İşte vefa budur. Muhit, Yediiklim, Karabatak gibi dergilerimiz yaşayan isimleri sayfalarına taşıyarak, onlar adına dosya konuları belirleyerek güzel bir vefa örneği gösteriyor. Örneğin; Yediiklim dergisinin ekim sayısında Hüseyin Atlansoy dosyası vardı. Hece dergisi Ocak 2024'te İsmet Özel sayısı çıkaracak. Daha ne olsun. Hayatımda edebiyat olmasaydı, sevda yüklü kervanların ardına düşüp diyar diyar dolaşan bir seyyah olurdum. Umutsuzluğa hiç düşmüyorum. Yeni kurduğum bir cümle, içime düşen bir dize, yeni çıkan bir kitabım ve şimdi sizin gönderdiğiniz sorular beni hep diri tutuyor. İşte bunlar hep şiir deyip okumaya, yazmaya devam ediyorum. İncelikli sorularınız için ben de çok teşekkür ediyorum.


Kendisinden sonra neşredilen birçok tefsiri etkilemiş olan Menar tefsiri üzerine elimizde çok fazla kaynak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yakın zamanda Türkçeye tercüme edilmesi Anadolu'daki okuyucular için önemli bir gelişmedir. Muhammed Abduh'un başlatmış olduğu tefsir çalışmasını ondan sonra Reşid Rıza devam ettirmiştir. Akli tefsir ekolünün son dönem/modern çağda ilk örneği olarak kabul edilir Menar tefsiri. Bir yönü ile dirayet tefsirinin modern çağda ilk örneği olarak da ifade edilebilir. Malum olduğu üzere akli tefsir ekolü ilk olarak Mutezile alimleri tarafından başlatılmıştır. Menar tefsiri, özellikle de Reşid Rıza tarafından hazırlanan kısmı daha çok İbn Teymiyye ve İbn Kayyım el Cevzi etkisinde olduğundan Mutezile ekolü etkisi çok azdır. Menar tefsirinin öne çıkan en belirgin özelliği; "el-Menar'ın en önemli özelliği, hatta diğer tefsirlerden belki en belirgin farklılığı ilmi incelemelere ağırlık vermesidir. Bu noktadan hareketle Reşit Rıza'nın zaman zaman Abduh'un fikirlerini de eleştiriye tabi tuttuğunu, sahih hadisler konusundaki derin bilgisiyle üstadının bazı görüşlerini "Belki onun yanılmasıdır" cümlesiyle edepli bir şekilde reddettiğini görüyoruz. "Toplumsal yasa anlamına gelen sünnetullah, Reşid Rıza'nın Kur'an ve yorum anlayışındaki en temel kavramlardan biridir. Bu kavramı, "Allah'ın insan/toplum ve kainata ilişkin değişmez yasaları" anlamında kullanan Reşid Rıza'ya göre ümmetin selamete erip esenlik bulması için Allah'ın değişmez yasalarını çiğnemekten vazgeçmek gerekir. Menar tefsiri ve Reşid Rıza'dan etkilenen, Anadolu'daki düşünce, fikir ve hareket adamı Mehmet Akif konusuna da değinmek gerekir. Her ne kadar merhum Sezai Karakoç, Akif'in Menar ekolünden etkilenmediğini ifade etse de Safahat'taki birçok şiirde ve Akif'in Sebilür Reşad'daki yazılarında bu etki çok belirgin bir şekilde görülmektedir. Akli/dirayet tefsiri olan Menar tefsiri bazı konulardaki yaklaşımı sebebi ile eleştirilebilir ve tartışılabilir bir tefsir olmakla birlikte farklı yorum ve teviller ile tefsir ilmine meraklı insanların düşünce dünyasına katkıları olan bir çalışmadır.


Kitap yürekli insanlar biliriz, ömürlerini kitap sevdasına adayan, gönülleri kelimelerle çiçeklenen insanlar. Medeniyetimizin inşası için karılan harç olurlar, taş taşırlar göz nuruyla... Kağıt Medeniyeti kitabıyla bizlere yeni ufuklar açan Orhan Okay hocamız da kitap yürekli adamlardadı. Kağıt deyip geçmemek lazım. Ehli çok iyi bilir ki; güzel bir yazı yazmak, iz bırakan bir şiire imza atmak, yankısı yıllarca sürecek bir hikaye, kahramanını örnek aldığımız bir roman yazabilmek için üç şeye ihtiyaç vardır. Gümrah ırmaklar gibi çağlayan bir yürek, şahidimiz olacak yeminli bir kalem ve yüreğimizden dökülenleri zapt edecek bir kağıt... Bunlardan biri olmazsa yazdığımız her ne ise eksik olacak, boynu bükük kalacaktır. "Kağıt Medeniyeti" isabetle düşünülmüş güzel bir kitap adı her şeyden önce. Kitaba hiçbir zaman hak ettiği ilgiyi göstermemiş olmamız yaşadığımız hayattan da belli değil mi? 1950'li yıllarda kitabın iki ila beş bin arasında basıldığını anlatıyor yazar ve ekliyor: "Tirajlar hakkında vermiş olduğum rakamların bazı istisnaları birçoklarının aklına gelecek. Bir kere boyalı-poşetli basın, konumuz dışındadır. Bazı ciddi görünen yayınların da parti, cemaat gibi tenasüt grupları yoluyla veya özel pazarlama usulleriyle... yüksek tirajlara ulaştıkları bilinmektedir." (s.30) Ne kadar doğru bir tespit. Gerçek kitabın talibi her devirde az maalesef. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mısırlı dostuna Şekspir külliyatı hediye ettiği zaman "Ben kitap okumam" diye cevap vermesi karşısında şaşırmamak, "gülelim mi, ağlayalım mı?" diye düşünmemek elde değil. İflah olmaz kitap hastalarını anlatırken Afyon Ziraat Bankası Müdürlüğü de yapmış olan Fahri Bilge'nin dillere destan kütüphanesi ve vefatından sonra Erzurum'daki üniversiteye verilmek istenmesi, rektörün bütçeden tahsisat ayıramayacağını "Ziraat Fakültesi için bir inek ahırı" yaptıracaklarını söylemesi üzerine aynı üniversiteden bir tarih profesörünün dayanamayıp "Rektör Bey, sizin için ahır ne kadar mühimse bizim için de kütüphane o kadar önemlidir" (s.52) demesini ibretle okuyor ve bir kere daha acı gerçeğimizle yüzleşiyoruz. Karıncaların kapitalist olduğunu düşünmüş müydünüz hiç? La Fontaine'in fablını biliyorsunuz. Peki, Bernard Shaw'ın Ağustosböceği ve Karınca hikayesinden kaçımız haberdarız acaba? "Kış gelince karnını doyuran karıncanın canı sıkılır ve ağustosböceğinin kapısını çalarak 'Ne olur biraz saz çal!' der." (s.136) Orhan Okay hoca güzel de bir yorum yapıyor; " Karınca endüstriyi, ağustosböceği sanatı temsil eder." Bir de bu açıdan baksak hikayeye. Gül Ahmet Paşa zamanında yaşanan bir olayı okurken şairin kıvrak zekasına şahit oluyor ve Gül Ahmet'in nasıl Kel Ahmet olduğunu öğrenince epeyce tebessüm ediyoruz. "Kağıt Medeniyeti" uğruna bir ömür vermek... Dile kolay "Elli Yıl", Yarım asır. Dağarcığınıza çok şey katacak, size yepyeni ufuklar açacak bir kitap. Bu vesileyle Orhan Okay hocayı rahmetle anıyoruz. Ruhu şad olsun. OKAY, M. Orhan.(2013) Kağıt Medeniyeti. Dergah Yayınları. İstanbul.


Milat Gazetesindeki köşesinde "Kitap Molası" başlığı altında nice şairi, yazarı konuk etti. Bizleri o güzel yüreklerle tanıştırdı. Kitap okuma aşkını uyandırdı içimizde. Biz de bir sürpriz yapıp onun Derya ve Meczup kitabı üzerine düşüncelerimizi paylaşalım istedik. Bazı eserler yazarlarıyla bütünleşir adeta ruhu eserine yansır. Kendine, üstüne başına benzer. Yapmacık değildir, seslenişi, samimi, sözü hikmetlidir. Hançeresinden değil, yürekten söyler sözünü. Belki de onun için kalplerde konaklar. Nuray Alper "Önce Zambakları Çaldılar Uykularımızdan" kitabıyla seslendi bize. Zambaklardan sonra daha neleri kaybedecektik acaba? Zambak Bosna'nın da sembolüydü. Şairimiz Bosnalı Müslümanların dramını unutmayalım diye mi bu adı seçti bilmiyorum ancak güzel bir tevafuk olduğu belli. Oktay Akbal'ın yıllar önce bir öykü kitabını okumuştum "Önce Ekmekler Bozuldu" diye. Nuray Alper'in şiir kitabı da aynı sıcaklığı, aynı tadı barındırıyordu. Nuray Alper'in edep mevsiminde, haya semtinde yaşadığını ilk kitabından biliyoruz. O çok konuşmaktan yana değil, tam tersine sükut sevdalısıydı. Hal diliyle konuşanı susarak dinlemeyi ne güzel anlatmıştı ilk kitabında. Vuslatın mezarda başlayacağını, rükuunda mahşer kalabalığının yürüdüğünü, kor alevler içindeki sıratı belki de uykuları çalındığı için fark ediyordu. Aradan on yıldan fazla bir zaman geçtikten sonra ikinci şiir kitabı "Derya ve Meczup" yayınlandı. Bu bile şairimizin şiire verdiği önemi ve saygıyı anlatıyor aslında. Kitap yayınlama isteğiyle kitap yayınlamanın aynı şey olmadığını bir kere daha anlıyoruz. Uykularınızda zambaklar çalınınca bir derviş misali yolunuz ulu deryalara düşüyor haliyle. Nuray Alper'in şiirlerinin zemini muhkem. Tutunduğu dallar sağlam. Daha çok hece hakim şiirinde. Geleneksel kaynakları önemsediği, öncelediği belli. Yaşadığını yazıyor ve O'nun rızasını arıyor şiirlerinde. Belki de "Sahaflar sokağından meczuplar yokuşundan/ Bulduğumuz ilk değil durağından izimizi" (s.15) diyerek insanlık maceramızın peşine düşüyor. "Çiçeğine küs" mevsimlerden sükutun olduğu bir vahaya gitmek istemesi, "Sora Sora Son Bahar"ı araması, geç kalan sabahı beklemesi boşuna değil elbet. Bu arada "Sancı ve Yalnız" kitaptaki dikkat çeken şiirlerden birisi. "Kalbim Sana Emanet" şiirinde ümmetin acısını bölüşüyor şairimiz. Taif, Musul-Kerkük, Bağdat, Arakan, Gazze, Doğu Türkistan, Batı Şeria ve Kudüs geçiyor gözlerinizin önünden. Aylan bebeğin hüznü çörekleniyor içimize. Şairimiz "Şehr-i Aşkta Bir Fasıl" şiiriyle bize hem güzel İstanbul'u gezdiriyor, hem de tarihin kulağından sesler getiriyor. Lamartine'nin sözü, Roma'nın hüsranı yanında pek çok gönül adamının, tarihi şahsiyetlerin izini sürüyor. İçinizde derviş olma duyguları depreşiyor. "İsra İlinde Kan Sızdı Ellerin" şiirinde cinas çok güzel kullanılmış. "kan/sızdı, vicdan/sızdı, yar/sızdı, haya/sızdı" örneklerinden hareketle bir hoyrat dökülüyor dudaklarınıza. Bazı dizelerde kelime içinde özellikle büyük harfler kullanılmış. Belli ki mecaz yapılmış. Onu da yazan bilir. Ahmet Haşim, Necip Fazıl, Yusuf Atılgan, Nigar Hanım, Sabahattin Ali, Karakoçlar, Oğuz Atay ve Müzeyyen Senar "Yeni Tabir" şiirinde konuk oluyorlar kitaba. Bu da şairimizin başucu kaynaklarına işaret ediyor.


Tarih, üreten ve yeni keşifler yapan insanların tarihi nasıl değiştirdiklerini her zaman yazar. Toplumların kurumsallaşmasıyla üretim ve keşifler söz konusu olduklarında ileri ve geri kalmış iki toplum meydana gelir. Uzun sürmeden bu iki toplum arasında çatışma başlar. Akabinde iç değişim ve dönüşüm ayak sesleri çıkar. Bu durum tarih boyunca devam etmektedir. Osmanlı tarihi alanında uzman, yüz yaşını tamamladığı 2016'ya kadar okumaları ve araştırmalarıyla yol gösteren Merhum Halil İnalcık, onlarca kitap, yüzlerce makale ile tanık olduğu Osmanlı'nın son yüzyılını ve Türkiye tarihini değerli bilgilerini miras bıraktı. Bu değeri ölçülemeyen, sarsılmaz mirasın küçük bir örneği de "Atatürk ve Demokratik Türkiye" kitabıdır. Merhum Halil İnalcık Hoca, ilk makalesi millet, vatan ilişkilerini varlık ile yokluk arasındaki tarihi bir dönemin yaşandığı milli mücadele dönemini anlatmaktadır. Lloyd George, Türkleri Amerikan yerlilerine benzeterek, Anadolu'yu tamamen boşaltmaları gerektiğini ilan ediyordu. Milli mücadele döneminde ki düşman tarafı olan ihtilaf devletleri ile Amerika ve Avrupa'nın zihin yapısı ve arzu ettikleri buydu. İnalcık, milli mücadele hazırlık öncesindeki Batı'nın Anadolu toprakları üzerindeki niyet ve emellerini anlatarak, Mustafa Kemal'in faaliyetlerini haklılık bir zemine oturtturmaktadır. Bu makalesini Atatürk ve Atatürkçülük diye iki bağlamla ele alan İnalcık, bir liderin yeni bir toplum inkılaplarını ilan etmesi ile bunun sonucunda ortaya çıkan sürecin Atatürkçülük oluşumunu anlatıyor. Milli ve seküler bir cumhuriyetin ortaya çıkmasının mimarı olan Mustafa Kemal, batının hayat felsefesini, bütün sembollerini ve değer-hükümleriyle topluma benimsetmek için bir dizi değişimlere imza atmıştı. İnalcık, İnkılapların oluşmasına zemin hazırlayan ve kaynağı olarak gördüğü 1890 ile 1914 yılları arasındaki aydınlanma cağı olduğunu söyler. II. Abdülhamid'in Batı fikrine karşı olmakla beraber, kültür ve eğitim alanlarında ki büyük atılımlar önemli temeller olmuştur. Eğitimde ve dünya görüşünde pozitif ilmi egemen kılmak, devleti halk egemenliği temeline oturtmak, toplumu sınıf kavgasından azade bir halk ve bütün insanları eşit görmek gibi fikirler Mustafa Kemal'in gençliğinde etkilenmiştir. Modernleşme, birey ve toplumun kurumsal işleyişini çağın ihtiyaçlarına uyum sürecidir, diye anlamlandıra biliriz. Kitabın üçüncü kısmı "Modernleşme Problemi"'ni 1922 Lozan Konferansına zaferle gidilmesine rağmen, Batılı devletler Türkiye'yi geri kalmış, gördükleri için müzakerelere eşit hak varmıyordular. Modernleşme bahanesiyle eşitsizlik muamelesi Batılı devletler tarafından her zaman gösterilmiştir. Yaşanan bu trajedi, bu başlığın ilk dikkat çektiği konusuyla modernleşme probleminin birazda devletlerin politik çıkarları etkili olduğunu gösteriyor. - Halkın çoğunluğunun ihtiyaçları çok çeşitli, hayat standardı ve nüfus başına gelir miktarı, okuyup yazma nispeti yüksek; - İş bölümü ve sosyal farklılaşma ilerlemiş olduğu gibi sosyal hareketliliği en yüksek derecede ve bunu sağlayan haberleşme, ulaştırma araçları çok gelişmiş; - İlme dayanan teknoloji bütün üretim kollarını kontrol ediyor, insan ve hayvan gücü yerine tabiat kuvvetlerinin istismarı gelmiş; - Emek karşılığı üretim nispeti yüksek, lüzumsuz emek ve servet israfı önlenmiş. Bu maddelerle gelişmiş modern bir cemiyet kriterleri ortaya konmuştur. Buna karşılık gelişmemiş geleneksel cemiyet kavramı ortaya çıkmıştır. Gelişmemiş geleneksel cemiyetin bu başlığa göre en göze çarpan vasfı; yüksek nüfus artışı nispetine karşı yetersiz gelir artışı ve bunun neticesinde daima fakirleşmedir. - İki toplum modernleşmeyi Batılılaşma şeklinde anlamışlardır. - İki toplum program ve eğitimle modernleşmeye çalışılmıştır. - Her iki toplumda radikal hamleleri muhafazakar tepkiler ve gerilemeler takip etmiştir. - Modernleşmeler askeri teknikle başlamış, sivil ve askeri bürokrasi devlet içinde üstün duruma gelmiştir. - Batılılaşmada Japonlar Almanları, Türkler ise Fransızları örnek almışlardır. - Japonlar, modernleşmede geleneksel müesseseleri geliştirmek için yapılırken, Türkiye'de ise gelenekleri ret ederek modernleşmeyi seçmiştir. Bu tespitlerle İnalcık, iki toplumun modernleşme süreçlerini bu kitabında değinmiştir. Kitabın son başlıkları ise Türk Tarih Şuuru, Ziya Gökalp, Helenizm, Megali İdea'sı konuları işlenmiştir. Halil İnalcık, on başlıklı makalelerinden oluşan "Atatürk ve Demokratik Türkiye" kitabında tarih şuuru hakkında bazı kavramları anlaşılır hale getirmeye çalışan bir serencam sunar. Türk tarihinde değişim ve dönüşüm yaşanmasının zihin dünyasında ki sebepleri üzerinde duran Halil İnalcık, cumhuriyet ve beraberindeki inkılapların arka planını ve uzantısını anlatmaktadır. Modernleşme sürecinin işlevini Japon Modernleşmesiyle karşılaştırarak olumlu olumsuz sebepleri ortaya çıkartmaya çalışmaktadır. Kitabın son kısmında ise Türk tarih düşüncesi ve fikrine karşı olan Megali Idea'sı hakkında bilgi vererek tezlerini çürütmeye çalışmaktadır.


Kadriye Macit ile Nemesis Kitap etiketiyle okurla buluşan ilk romanı "Son Sınıf" hakkında konuştuk. Kitap okuyarak kitap yazmaya başladım diyebilirim. Lisede harika bir edebiyat öğretmenim vardı ve bize sürekli kitap okuma ödevleri verir, derslerde kitaplar hakkında konuşarak farklı bakış açıları kazandırırdı. Onun sayesinde kitap okuma alışkanlığı kazanarak romanların büyülü dünyasına da adım atmış oldum. Şu anda da bunu devam ettiriyorum, her türlü kitabı okumayı çok seviyorum. Aslında ilk yazdığım yazılar direk roman değildi, şiirler ve denemelerdi. Çok fazla karaladığım şiir ve deneme yazıları mevcuttur. Didem Madak, Nurullah Genç, Tezer Özlü ve Nilgün Marmara gibi kendi nezdimde gözde şair ve yazarları okumak bana birçok kere ilham vermiştir. Roman yazma serüvenim ise okuduğum kitaplarda, neden yazar bu şekilde ilerletmedi veya karakter bunu yapmayabilirdi gibi çok fazla eleştiride bulunurken "O zaman, ben kendi hayal dünyamda istediğim gibi olayları şekillendirebilirim" aydınlanmasını yaşamamla beraber başladı. Yazdığım ilk roman Son Sınıf değildi, Lise Günlüğü isimli bir romandı. Yazdıklarımı ise internette paylaşarak okurlarla buluşturuyordum. Böylece onların fikirlerini alarak nasıl ilerlemem gerektiğini öğrenebiliyordum. Şu anda da devam ediyorum paylaşmaya ve daima öğrenmeye. Son Sınıf ise benim için yeri çok özel ve basılmış ilk romanımdır. Onun okuyucularla basılı şekilde buluşması en büyük hayallerimden biriydi. Bunun için çok mutluyum. Damla Yılmaz kitaptaki bölümleri ağzından okuduğumuz ana karakterimiz, aslında doktor olmak isteyen sıradan bir lise öğrencisidir. Babası polis, annesi ev-hanımı ve ailesi ile beraber yaşamakta, evdeyken sürekli çatışma halinde olan bir de küçük yaramaz erkek kardeşi vardır. Kalabalık bir arkadaş grubuna sahiptir, neşeli bazen sakar ama kendi halindedir. Kitap okumayı sever, arkadaşlarıyla vakit geçirir genelde. Dış görünüş olarak da güzeldir, en dikkat çekici özelliği ise mavi gözleridir. Savaş'ın kendisine taktığı isimle Damla Sakızı'dır. Beyza Demir, Damla'nın en yakın arkadaşıdır arkadaş grubundan. Damla ile aynı sınıftadır. Normale göre biraz fazla uzun ve zayıftır. Mantığını ön planda tutar. Komiktir ama sadece çevresine, dışarıya karşı soğuk bir mizacı vardır. Aşkta korkan taraftır. Sorunlarından konuşmayı pek sevmez. Metin'in deyimiyle Barbie'dir. Arda Kum, Damla'nın en büyük platoniğiyken şu anda eski sevgilisidir. Damla ile farklı sınıf ama aynı alandadır. Yakışıklı yüzü, uzun fiziği, açık teni ve mavi gözleriyle okulun popüler çocuklarındandır. Kızların ilgisini çok sever ve bu yüzden sürekli sevgili değiştirir. Damla ile lise üçte sevgili olmuştur ama yaz başlamadan ondan ayrılmıştır. Basketbolu çok sever, okulun basketbol takımındadır. Aynı zamanda futbolda da iyidir, sürekli kasabada halı sahaya gider arkadaşlarıyla. Damla gibi Arda da kalabalık arkadaş grubuna sahiptir ve aralarındaki en esprili komik çocuklardandır. Babasının üzerinde çok fazla baskısı vardır. Savaş Erdem, Damlaların yan komşularının oğullarıdır. Tek çocuktur. Damla'nın ailesiyle çok yakınlardır ama genelde Savaş kaçamaklarla bu görüşmeleri atlatmakta oldukça başarılıdır. Arda ve ekibiyle her zaman olmasa da sık sık takılırlar. Basketbol takımında ve halı sahada onlarla beraberdir. Genelde Metin ve sevgilisi Tuğçe ile vakit geçirir. Metin'le ayrılmaz ikili gibidirler. Damla ile farklı alan ve sınıftadır. Zeki ve başına buyruktur. Bunun içindir ki adı Kural İhlali Çocuk olarak çıkmıştır. Okul kurallarını dinlemez ve hep sivil gelir okula. Yakışıklıdır ama bu serseri tavırları ve sevgilisi Tuğçe'nin fazla sahiplenici özelliği yüzünden kızlar ona kolay kolay yaklaşamaz. Savaş'ı gördüğümüzde mutlaka elinde bir sigara vardır. Metin Vural, Savaş'la bitirim ikiliden diğeridir. Aynı sınıftadırlar ama aslında bir yaş büyüktür. Beyza'ya deli divane aşıktır, bunun içindir ki bir yıl sınıfta kalmıştır. Beyza gibi normalden biraz fazla uzundur, yakışıklıdır ama Savaş'la beraber serserilik peşindedir. Savaş'a göre fazlasıyla eğlenceli ve komiktir. Laf ebeliğinde ustadır, sadece Beyza'ya olmak üzere çok kibar ve romantiktir. Basketbol takımındadır ama asla sahaya çıkmaz, hep yedeklerde oturur. Beyza'nın ona sinirlendiğinde seslendiği Taş Herif'tir. Bu kitabı okuyan herkes iddia ediyorum kendini lise sıralarında bulabilir. Saydığınız dertler tamamen hayattan ve günlük yaşamımızda sürekli gördüğümüz dertler aslında. Size yabancı olmayan duygular ile sayfalarda bazen kendinizi görebilir, anılarınızı hatırlayabilirsiniz. Hepimiz meslek seçiminde kararsız kalmışızdır, sınava çalışırken birçok kez dersten kaçmışızdır. Okulda arkadaşlarımızla bazen eğlenmiş bazen sorunlar yaşamışızdır. Böyle bizi yormayan sıradan dertler ile kitabın akıcı bir şekilde okunmasını hedef aldım. Asıl vurgulamak istediğim araya serpiştirdiğim gizem ve polisiye ile beraber romantik ilişkilerdi. Son Sınıf'ı yazmaya başladığımda aklımda polisiye veya gerilim ögeleri yoktu. Fakat yazarken zorlandığımı ve karakterlerle iletişim kuramadığımı gördüm. Sadece mutluluk, aşk veya hüzün gibi duyguları aktaramıyordum. Araya değişik olaylar eklemem gerektiğine karar verdim ve en güçlü duygulardan korkuyu seçtim. Korkuyu gizemle birleştirmek istedim ve bunu esrarengiz cinayetlerle yapabileceğimi düşündüm. Böylece seri bir katile ihtiyacım olacaktı. Ama bu seri katilin de kendine has özellikleri, ardında bırakacak ipuçları için bazı prensiplere sahip olmalıydı ve kendini belli etmeliydi. İşte burada Mehdi'yi tasarladım. Normalde kurtarıcı olarak bilinen Mehdi, romanımda da kendisini kurtarıcı olarak görerek cinayetler işler. Aslında direk aklıma bu tarz sorularda Didem Madak geliyor ama kendisi şair. Üç şiir kitabı da başucu kitabımdır, şiirlerini nerde görsem tanıyacak şekilde ezberimdedir. Pulbiber Mahallesi favorimdir. William Shakespeare'ı da atlamadan, su gibi akıcı kitaplarını her zaman tekrar dönüp okumak isterim. Roman türünde ise son günlerde Sarah J. Maas, başucu yazarımdır. Güller ve Dikenler serisi ile kendisiyle tanıştıktan sonra yazdığı her kitaba hayran kaldım. Son günlerde fantastik ve kişisel gelişim kitapları okuyorum. Yerli fantastik kitaplardan bir seriyi çok beğendiğimi söyleyebilirim, onun üçüncü kitabını bekliyorum. Yabancı yazarlardan ise sürekli birbirinden güzel kurgular çıkıyor, yakalayamıyorum resmen. Kişisel gelişimi ise kitap okuma grubumla beraber her ay bir kitap seçerek okuyoruz. Şu anda da Doğan Cüceloğlu'nun Var Mısın? kitabını okuyorum. Önümüzdeki dönem yeni kitaplar olacak, evet. Aklımda farklı türlerde kurgular var, yazmamı bekliyorlar. Önceliğim "Son Sınıf" için final kitabını yazmak. İki kitaplık bomba bir seri yapmayı planlıyorum, şimdiden ikinci kitap için bile çok heyecanlıyım. Aslında Son Sınıf, yazacağım final kitabının sonu gibi olacak. Şaşırtmayı ve insanları düşündürmeyi çok seviyorum. Sonrasında ise fantastik kurgular yazmak istiyorum, bir kurguya başlamıştım bile. Onun da bölümlerini internette paylaşıyorum. Konunun özüne inen özgün sorular, diyebilirim. Serkan Beyi tebrik ederim.


"Bir kızılderili hiçbir zaman acelesi varmış gibi görünemezdi." Kitap, kızılderililerin özelliklerinden bize ilkin yansıttığı sabır ve sükunetin, okurun da ihtiyaç duyacağı erdemlerden olacağını hissettirerek başlıyor. Çerçeve metin, kızılderililer arasında yaşayan bir "solukbenizli" ailesinin çocuklarının kızılderili bakıcısı Mary'nin çocuklarla yaşadıklarını ve yeri geldiğinde anlattığı masalları kapsıyor. Bu bakıcı, şikayet ve cezalandırmaya karşı, olumlu yaklaşıma dayalı kendince bir disiplin anlayışı olan ve bundan taviz vermeyen bir kızılderili. Sorunları konuşarak çözmeyi hedefliyor; bunu başaramadığı zamanlarda ise sadece uzaklaşıyor. Çocuklar onun masallarını beğenmediklerinde veya yetersiz bulduklarında kabilenin ihtiyar masalcılarına başvuruyor ve daha eski masalların peşine düşüyorlar. Masalcıları kızıştırmaktan keyif aldıkları da söylenebilir. Kitabın kahramanı olan aile, kitabın yazarı metodist misyoner bir öğretmen olan Egerton R. Young'ın ailesinin bir yansıması. Dolayısıyla kızılderili masallarını bir kızılderili yazardan değil de hayatının bir kısmını onların bölgesinde geçirmiş, masalları Büyük Şef Canoe'den dinleyip derlemiş bir beyazdan okuduğumuzu bilelim. Masallarda doğadan esinle oluşturulan imgeler insan davranışlarıyla ve sonuçlarıyla örtüştürülüyor. Pasaklıların insanlara sivrisineklerin musallat olmasına sebep olması, dedikoducuların sürekli sallanan ve sesi kesilmeyen kavak ağaçarına dönüştürülerek cezalandırılması, rakunların kuyruklarındaki halkaların, yalıçapkınlarının göğüslerindeki lekelerin işledikleri suçlarla ilişkilendirilmesi gibi... Tanrı temsilcilerinin yaşlı bir dilenci olup ziyarete gelerek insanların merhametini test etmesi gibi uzak olmadığımız kişileştirmelere de rastlıyoruz. Masallar doğaüstü söylemlere ve mitolojik öğelere başvururken çerçeve metinde doğrudan hayattan ve doğadan alınma öğretici örnekler de mevcut. Doğayla barışık, doğaya saygıda en yüksek inceliklere sahip kızılderililik algısı bu kitapta baskın değil. Aksi hareketlerinden, doğaya, eşine ve çocuklarına yeteri kadar değer vermeyen kızılderililerden de bahsediliyor ve bunlarla ilgili ağır yaptırımlar yerine çekimserliğin görüldüğü masal bile var. Erdem odaklı bir anlatıdan ziyade varoluşu anlamlandırmaya çalışan bir mitolojiye daha yakın bir eser. Güllerin dikenlenmesi, tavşanların gözlerinin güçlenmesi ve tüylerinin kışın beyazlaması, yılanlara çıngırak verilmesi, volverinin cüssesinin değişmesi, çekirgelerin tütün kokması gibi oluşumlar sebeplendiriliyor. Nuh tufanı benzeri bir tufan hikayesi mevcut ve bu da aynı özellikte. Bazı erdem masallarının doğadaki izlerle bağdaştırılması, dinleyenin hafızasında yer etmeyi, o izi her gördüğünde masalı ve ilgili erdemi hatırlamasını hedefliyor. Masalların ana kahramanı olan mitolojik Nanahboozhoo karakteri, insanüstü güçlere ama aynı zamanda insani zaaflara da sahip biri. Yardım ederken sinirine hakim olamamak, adaleti sağlarken hileye ve hırsızlığa başvurmak gibi huyları var. Yazar onun bariz hatalarını dinleyici çocukların kabullenmeyişiyle yumuşatmış. Bu kitapta takıldığım kelime "mebzul" oldu. Bol bol, yeteri kadar, fazlaca, fazlasıyla gibi ikameleri yerine sürekli olarak "mebzul miktarda" ifadesinin tekrarlanması hoş olmamış. "Salt Okur"un Dünya Masalları Serisi kitaplarını yorumlamaya bu kitaptan başlamış oldum. Diğerlerini de incelemeye çalışacağım. Kültürler arasındaki farkları yakalamanın dünyayı ve yabancıları anlamada insana merhale kazandırdığını, geniş bakabilmeyi öğrettiğini biliyorum. Kıyas ancak okumalar tamamlandığında yapılabilecektir ancak "Kızılderili Masalları"nı okumadan önce, belki de bugüne kadar oluşmuş algımız nedeniyle, beklentimin daha büyük olduğunu itiraf etmeliyim. On üzerinden altı verelim ve sıradaki kitapla buluşmak dileğiyle diyelim...


Temel yasalardan etki-tepki yasası gereği, her şey karşılığını bulur. Hiçbir etki tepkisiz kalmaz. İnsanoğlu, değerli ve biricik varlıktır. Sonsuz boyutlara uyum ve esneklik sağlayacak yapı ve özellikte oluşu nedeniyle, evrensel bilinçle bütünleşme ve tekliği algılama imkanına sahiptir. Daha doğrusu bunu fark etmesi bile çoğu kez yeterlidir. Çünkü öz itibariyle mikrokozmos dediğimiz insan, makrokozmos dediğimiz büyük evrenin bir parçasıdır. Gerek "makro" diye nitelendirdiğimiz, gerekse "mikro" diye nitelendirdiğimiz tüm evren, aynı sistemin aynı kanunlarına sahiptir. Etki- tepki yasası da en belirgin yasalardan biridir. "Ne ekerseniz onu biçersiniz." şeklindeki söz, hep buna işaret eder. Bilgi ve düşüncelerden başlayan süreç devam eder hayat boyu. Yazar Yalkın Tuncay, kitabında kuantum düşünce tekniği ile tasavvuf düşüncesi arasında ilişki kuruyor. Tasavvuf ve kuantum teorisinin birçok ortak noktası bulunmaktadır. Örneğin, fizikçilerle tasavvuf ehlinin dünya görüşleri birbirine çok yakındır. Klasik fiziğe ve akla ters gibi görülen kuantum fiziğinin, mistisizmle özellikle de tasavvufi söylemlerle bazı bakımlardan oldukça benzerlik gösterdiği görülmektedir. Mekanik dünya görüşünün aksine, tasavvuf, evrendeki her şeyin birbiriyle ilişkili olduğunu, aynı mutlak gerçeğin farklı cilveleri, tezahürleri olduğunu düşünür. Gerçeğe erişmek, varlıktaki tekliğin ve karşılıklı ilişkinin farkına varmak, benliğini aşmak ve kendisini mutlak gerçeklik içinde tanımlamaktır. Tüm dünyada Dr. Kuantum olarak bilinen ünlü ABD'li fizikçi Dr. Fred Alan Wolf, tasavvufi düşünce ile kuantum fiziği mekaniği arasında büyük benzerlikler olduğunu iddia ediyor. Kuantum fiziğini parçacık fiziği teorileri haricinde, spiritüel açıdan da yorumlamasıyla tanınan Dr. Wolf, makalelerinde kuantum fiziğine göre varoluşu ve dünyayı yorumlarken, direkt olarak tasavvuf inanışındaki kavramların adlarını kullanmasa da vahdet-i vücut, ayna ve misal alemi gibi kavramlardan söz ediyor. Kitabın "Hayal Alemler" isimli bölümünde, fiziksel nesneler olarak algılananların, aslında inanılan renkte ve şekilde olmadığı, örneğin; göz ile algılanın nesnenin aslında, o nesnenin gözün retina tabakasına düşen imgesi olduğu anlaşıldığından bahseder. Yani görüntüler beyinde oluşmakta ve bu noktada holografik yapıdan bahsedilmektedir. Beş duyu ile algılanan bütün uyarı ve dürtüler, elektrik akımı ve elektriksel dalgalar olarak beyne iletilmekte ve bu duyular aracılığı ile dışarından alınan bilgiler, bizim var zannettiğimiz alemleri meydana getirmektedir. Yazar eserinde, insanların sosyal paylaşım ağları aracılığıyla her türlü bilgiye ulaşabildiklerini bununla birlikte kişiler ya tamamen bilimsel verilere göre hareket edip değerlendirme yapıyor, ya da bir kısmı işin sadece felsefesinde kaldığını aktarıyor. Bu kitapla, bazı tasavvufi konulara farklı bir yaklaşım getirebilmeyi amaçlıyor, işin aslı; tayyi mekan, rabıta ve benzeri pek çok konunun günümüzde kuantum teorileri ve atom altı boyutla da izahlarının mümkün olabileceğini açıklıyor. Yani kuantumu en iyi evliyaların bildiği gerçeğini bir ölçüde de yansıtıyor. Kuantum düşünce tekniği ile birlikte yazar; çekim yasası, insanların buyruğuna verilen yıldızlar, yıldız haritanız ve kader ilişkisi, elementler ve letaifler, sema ve yıldızlar, Yusuf Peygamber ve 11 Yıldız, müzik terapi ve astrolojik akort konularında da evren ve atomun yapısının hayatın temel dokusunu teşkil ettiğini örneklerle açıklar. Gerek fizikçilerin, gerek mutasavvıfların elde ettikleri bilgi için "keşf/ keşf etme" terimini kullanırlar. Aslında sıradan bir tesadüf gibi görünen bu terim, bize fizikçilerin de tasavvuf ehlilerinde var olmayan bir şeyi değil, Allah'ın evrene yerleştirdiği kural ve prensipleri tespit ettiklerini anlatmaktadır. Aralarındaki fark, bilimin ancak bazı vasıtalarla çok uzun zaman zarfında keşf edebildiği kuralı, mutasavvıfın riyazet ve mücahede sonucu ilm-i ledün ile ve araç gereç kullanmadan Allah'ın bir lütfu olarak daha kısa zamanda keşf etmiş olmasıdır. Kuantum fiziğindeki sonsuz olasılıklar kaosu, tasavvufta kabul edilen son manevi makam olan Hayret Makamı'na denk geliyor diyebiliriz.


Sahra Çölü'nün uçsuz bucaksız manzarası ve Beşir'in bu cümleleri ile başlıyor "Tenere" belgesel filmi. Beşir'in anlatımına göre Tenere eskiden suyun olduğu tek bölge. Hayatta kalmak için oradan geçmek, o kuyuyu bulmak zorundasınız... Hasan Söylemez "Tenere'nin" Tuareg dilinde "Çöllerin Çölü" anlamına geldiğini söylüyor. Sahra Çölü'nde bir bölge ve 400 bin metrekarelik bir alandan oluşuyor. Belgeselde bu yolculukları organize eden Muhammed de var. Atalarının zamanında topraklarından zorla çıkarıldığını, Avrupa'ya götürülüp köle olarak satıldığını, ağır işlerde ucuza iş gücü sağladıklarını anlatıyor. Şimdi geçinmek için gitmek istediklerinde ise buna imkan verilmediğini ve yollarının kapatıldığını söylüyor. Bir şekilde kaçak olarak gitmek isteyen göçmenler de yine bir şekilde bu çölü aşıp hayatta kalsalar da daha önlerinde uzun bir yol var ve ölüm kalım mücadeleleri devam ediyor. Not: Hikayesi yarım kalan Afrikalılara adanmıştır.


- Kudüs ve Mescid-i Aksa Sevdamız -2- / Prof. Dr. Süleyman KIZILTOPRAK - Ebabil -şiir- / Kamil UĞURLU - Türkler, Kudüs'ün Sahibi Değil Koruyucularıydı / Prof. Dr. Nazif GÜRDOĞAN - Gazi ve Gazi Terbiye / Dr. Kamil UĞURLU - İstanbul'da Tünel ve Metro Han / Mehmet Kamil BERSE - Mevlana ve 750. Vuslat Yıldönümü / Prof. Dr. Adnan KARAİSMAİLOĞLU - Buğday -şiir- / Can CEYLAN - Kırgızistan / Dr. İsrafil KURALAY - Berse, Şehirlerle İnsanları Anlatıyor! / Muhsin İlyas SUBAŞI - Yılbaşı Çiçeği / Bilal ARIOĞLU - Londra Yazıları -4- Yedi Kız Kardeş: Seven Sisters / Ülker GÜNDOĞDU - Kırkağaç / İmdat AKKOYUN - Afrika'nın Şehirleri -38- Gat / Dr. Serhat ONUR - Beşiktaş Tramvay Römizi / Akın KURTOĞLU - Doğunun Serhat Şehirlerinde Kültür Kervanı -1- / İsmail BİNGÖL - Hafız Mustafa Sabri Küçükaşcı Hocamızın Ardından -2- / Zülgaip AKKUŞ - Sen ki Ey Kudüs... / Şifanur Özçelik ŞİRİN - Filistin'de Kadın Olmak Ateşten Gömlek Giymektir / M. Nihat MALKOÇ - Gazze'de Kıyamet Günleri! -1- / Sabri GÜLTEKİN - Musahip / Dr. Ömer Faruk AKINCI - Ah Şu Kapalıçarşı -2- / Mehmet Sermet MOLU - Dünya Küçüldü, Şehirler Yakınlaştı / İbrahim YASAK - Özgen Gürbüz ile Müzik Üzerine Sohbet -2- / Söyleşi: Oğuz ÇETİNOĞLU - Bir Yolda İki Yolcu: Kanaat ve Bereket / Canan COŞAR - Bekir Sıddık Soysal ile Söyleşi / Söyleşi: Leyla YILDIZ - Trabzon'un Ortasında Üç Hisar / Mehmet MAZAK - İstanbul'un Tarihinden Mozaik Hikayesi / Hülya GÜNAY - Kalbimizin Sesi Mustafa Kutlu / Mehmet Nuri YARDIM - Kurtuluş Parkı / Memiş OKUYUCU - Vefa, Filizlendiren Mektep 151, Mehmet Akif Ersoy 150 Yaşında / Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ - Şişli'deki "Papa Roncalli" Sokağının Hikayesi -1- / Necla DURSUN - Balkanlardan Esintiler Sırbistan'ın Başkenti Belgrad -1- / Prof. Dr. H. Ömer ÖZDEN - Hititlerin Başkenti: Hattuşaş / Elif MERT - Güle Güle Giden Adam / Muhsin DURAN


Yaz gelirken tatil hayalleriyle karneyi kapıp eve koşan minikler için bol bol; deniz, kum ve tatil hazırlığı kokan kitaplar elimizden tekrar geçecek gibi görünüyor. Çocuğa hayatı ve hayatın öteki cephelerini tanıtmaya çalışırken deniz ve kum her zaman güzel ve ışıltılı bir hayatı çağrıştırmıyor ne yazık ki. Aylan ve Muhammed bebeklerin ardından "ailesiyle birlikte seyahat eden çocuk" imgesi bizlere; savaşı, acıyı ve ölen bebekleri hatırlatıyor. Göç temalı çocuk kitapları, yaşadığı yeri terk etmek zorunda kalan insanların karşılaştıkları korkunç durumları anlatmanın yanı sıra; yerleştikleri yeni yer ve topluma alışma sürecini, kaybolmuşluğu, kültürel kodlardaki farklılıkları, saygıyı, arkadaşlığı ve umudu içerir. Kitabımız Gümbür Gümbür'deki kahramanlar için de benzer bir durum geçerli. Göç onlara; iyi bir dost, sığınılacak liman, yaslanılacak bir omuz hediye ediyor. Gümbür Gümbür çok yönlü bir yazarın eseri. İspanyol asıllı Amerikalı yazar David Ouimet; sokak sanatıyla, sinemayla, müzikle ve çocuk kitapları resimleme gibi farklı alanlarda çalışıyor. Ouimet, 2019 yılında çıkan Suspus kitabından tanıdığımız içine kapanık ve çekingen kız çocuğunu bu devam kitabında bizimle yeniden buluşturuyor. Fakat postmodernist resimli anlatıların esnek okuma olanakları sayesinde, örneğin; hikayenin doğrusal devam etmemesi, metnin son sahneden ilk sahneye tersten okunabilmesi, herhangi bir kısım çıkarıldığında bağlamın bozulmaması gibi özellikler Suspus'u okumayan ve Ouimet'i ilk kez bu eserden tanıyacaklar için hiçbir bir sorun teşkil etmiyor. Kitapta başarıyla bütünleşmiş iki metin karşılıyor bizi: Görsel ve yazılı metin. Şiirsel metindeki olaylar birebir çizilmek yerine görsel tadı en iyi verecek şekilde yeniden ele alınıp tasarlanmış. Yazının anlatamadığını resim, resmin anlatamadığını yazı anlatmış. Böylece kitap boyunca birbirlerine olan katkılarını sürdürerek yapıtı yükseltmişler. Bu yönden bakınca çocuk kitabı resimlemenin hiç olmadığı kadar revaçta olduğu şu dönemde resimsel dili yeniden değerlendirmemiz gerekiyor. Çocuk, görsel sanatlara dönük ilk etkileşimini kitaplar aracılığıyla alır. Özellikle okul öncesi dönemde okuma yazma bilmeyen çocuklar için resim; metnin sadece tamamlayıcısı görevinde değil, nesne ve varlık görüntülerini kavramlarla eşleştiren, anlatım sorumluluğunu üstlenen güçlü bir faktör. Çocuğun dış dünyaya dair estetik bakış kazandığı kitaplardaki resimlemeler, ancak sanatçı duyarlılığıyla yapıldığında etkili bir yaşamsal karşılık bulur. Kitabı da beklediğimiz nitelikli konuma yerleştirir. Kitap tercihlerinde sanatçıya özgü görsel sanat elemanları kullanılan ve özellikle kompleks içeriğe sahip resimli kitaplar, okunan metnin üzerine daha çok konuşabilmeyi sağlar. Bu yönüyle hemen bitip tükenecek ve anlamını yitirecek eserlerden ayrılarak ebeveyn ya da öğretmenle yapılan keyifli sohbetlere, dolayısıyla zengin bir kelime hazinesine kapı açar. Kitabımız bir kız çocuğunun arkadaş edinmesini ve ardından yaşadığı yerden göç etmek zorunda kalmasıyla yeni bir hayata adapte olma sürecini anlatıyor. Bu kız çocuğunu ilk kez, tek başına uçurtma uçururken görüyoruz. Arka plandaki havayı fark etmemek imkansız. Çünkü kamerayı yere koymuşçasına göğe kadar yükselen kurşuni renk dev binalar üzerimize geliyor. Sayfadaki tek sıcak renk uçurtmanın tatlı kırmızısı. Kız çocuğunun bile elbisesi soluk, bakımsız. Pencereler kapalı, hiçbirinin önünde havanın tadını çıkaran, balkondan bakan, çiçeklerini sulayan insanlar yok. Tek canlılık alameti küçük bir kız ile yanına konmuş güvercin. Sonra okuyucu olarak bulunduğumuz yerden ve kahramanımızdan uzak düşüyoruz. Bu sefer köprünün uzunluğu ile şehrin yapısı daha anlaşılır. Köprü üzerinde nokta gibi küçücük kalmış kızın yanından insanlar geçiyor. Hiçbirinin yüzü net değil. Aksine karanlık. Sanki onlar da şehirle bütünleşmiş gibi kurşun renklerine boyanmışlar. Şehir karanlığa ve sulara gömülüyor. İnsanlar şehri terk ederken gökyüzünü sis kaplıyor. Artık ailelerinin yanına dönmüş karakterlerimiz endişeli ve korkmuş bir halde. Biçim olarak sayfaların şimdiye kadarki formunu sanatçımız burada tamamen değiştiriyor: Çizimde sadece kurşun kalem kullanılmış. Siyah beyaz kareler içinde kayıklara binerek bilinmezliğe açılan insanları adım adım takip ediyoruz. Bu gibi sayfalarda yazılı metin kullanılmamış. Sonrasında anlarız ki kayıklar hedefteki adaya ulaşmış. Ve dost orada bizi sabır ve umutla bekliyor. Kucaklaşırlar. Artık onları yeni olduğu kadar bilinmezlikle dolu bir hayat bekliyor. Yanlarına alabildikleri çanta ve eşyalarla bir köprü daha aşarak yabancısı oldukları şehre girerler. Köprü, her şeyiyle yeni başlangıçların ve değişimin sembolü. Yeni hayatlarına uyum sağlamaya çalışan kahramanlarımızın düştükleri "öteki" durumu iyi bir benzetmeyle sunulmuş: Yan yana dizilmiş güvercinlerden ayrı, birbirine sokulmuş iki güvercin. İlk sayfada gördüğümüz güvercin kadar yalnız olmadığı için bu kez sevinçliyiz. Sonrasında yeni okullarında yan yana oturdukları, bahçede sadece ikisinin birlikte oynadıkları resimler. Bir yandan buruk, bir yandan da yalnız olmamaları huzur verici. Bu kısa ama derin öykü bizi çiçekleriyle uğurluyor. Akşam olup da sokaklar kararırken ışıklarını son kez şehre gönderen güneş, kahramanlarımızın penceresinde parlıyor. Çiçek açmış pencere önlerinden birbirlerine uzattıkları iple bağlı ve her şeye rağmen umutlular. 6-12 yaş grubuna hitap eden Gümbür Gümbür, ortaokul 5 ve 6. sınıf öğrencileri için de Türkçe dersi şiir konusunda güzel bir ders planı yapmaya uygun.


Resim kitaplar Türkçe öğreniminde olduğu kadar İngilizce ve diğer yabancı dillerin öğreniminde de çocuklarımıza yardımcı olabilir. Bir dili öğrenmenin en iyi yolu onu doğru konuşanların yanında bulunmak ve doğru yazanlardan okumaktır. Adana'da İngilizce öğretmeni olan Elife Kasnık da öğrencilerini İngilizceye ısındırmanın eğlenceli bir yolunu aramış ve çareyi kitap yazmakta bulmuş. Dionysos Yayın Group tarafından yayımlanan üç kitabın görselleri -yayınevinin ifadesiyle- profesyonel yapay zeka programları kullanılarak oluşturulmuş. Çocukların aşina olduğu ve sevdiği animasyon filmler tarzındaki görüntüler çok canlı ve çekici. İkinci ve üçüncü kitapların bazı bölümlerinde bu görüntülere grafik tasarım yoluyla eklenmiş nesne ve kavram çizimleri eşlik ediyor. Her üç kitap da ilkokul 2. sınıf seviyesinde, geniş zaman kipinde cümleler kullanılarak, Milli Eğitim Bakanlığı müfredatına uygun şekilde hazırlanmış. "Farm Trip" adlı kitap, kahramanımız Ela'nın bir çiftlik gezisinde karşılaştığı hayvanlar ve onların özellikleri üzerinden okurumuzun İngizlice dağarcığını geliştiriyor. Detaylı ve gerçekçi olduğu kadar sevimli de olan hayvan görüntüleri ile örtüşen metinler hedef kitleden daha küçük yaştaki çocukları bile konuya bağlayabilecek nitelikte. "English Fun" isimli ikinci kitap, nesneler, renkler, çevre ile ölçme, kesme, çizme, boyama ve benzeri el işi fiillerinin İngilizce karşılıklarına ve bunlarla ilgili cümle kalıplarına odaklanmış. "The Funny Cat Bonie" ilk iki kitabın devamı niteliğinde başlayıp yeni bir kahramanla, Kedi Bonnie ile devam ediyor. Rüyasında kedi Bonnie'nin peşine takılan Ela, her sayfada başka bir hayvanla karşılaşıyor. Kitapların fiyatları yerli resim kitaplarınkilere eş değer durumda. Dolayısıyla ithal lisanslı muadillerine göre uygun olabilir. Kitaplar yayıncının sanal mağazasında ve birçok kitap sitesinde set olarak satışa sunulmuş durumda. Elife öğretmenin emeğini daha fazla öğrenciyle buluşturma ve yayınevlerine sıkça sorulan "İngilizce hikaye kitabınız var mı" sorusuna da bir cevap verebilme niyetiyle değerlendirmelerinize sunarız.


İlk kez yirmili yaşların başında Hermann Hesse'nin Bozkırkurdu'nu okumuş, bir yazar nasıl olur da bu kadar farklı ve aykırı bir karakteri böylesine güzel anlatır diye şaşırmıştım. Kendimi bulma yaşlarında içinde bulunduğum kötümser, ürkek ve yabani duygularımı o bu kitapta bir kurt olarak tasvir ediyor, insanların tek bir ruhunun olmadığını söyleyerek bana destek çıkıyordu. Sonrasında Hermann Hesse kitaplarını alıp büyük bir iştahla okumuştum. Şimdi okusam bu kadar etki yaratır mı bilmiyorum. Şu bir gerçek ki benden kitap tavsiyesi isteyenlere tereddüt etmeden verdiğim bir isim, Hermann Hesse. Yıllar sonra bir Akdeniz ülkesine yaptığım seyahatte bir süprizle karşılaşacaktım. Çok sevdiğim yazarın müzesine denk geldim. Planlayarak gitmemiştik, sokak aralarında karşıma çıkmıştı. Her yazarın farklı yerlerde farklı evlerde geçirilmiş zamanları oluyor. Doğduğu şehir Cawl , öldüğü şehir Montagnola , Bodensee ve bir süre yaşadığı şehir Ticino'daki evleri müze yapılmış. Montagnola'da gittiğim Hermann Hesse Evi Almanya ile İsviçre arasında bulunan Constance Gölü'nün kıyısında bulunuyor. 2004 yılında restore edilmiş. Bu ev de yazar ailesiyle birlikte 1907-1931 yılları arasında yaşamış. Göle yakın evler arasında gezerken büyük palmiyelerin arasında küçük bir şatoyu andıran Hesse evini görünce çok heyecanlanmıştım. Hangi yazar olursa olsun onlara dair izlerin peşinde koşmayı çok severim. Yaşadıkları evler, zaman geçirdikleri bahçeler, yürüdükleri yollar, hele yazı yazdıkları odaları görmek, zamanda yolculuk yapmak, hayal etmek ne güzeldir. Hesse Evine girmek için bahçesine geçerken durup ağaçlara, bitkilere baktım. Bir zamanlar yazarın ve eşinin ellerini üzerlerinden çekmedikleri, büyük bir keyifle vakit geçirdikleri bahçe işte burasıydı. Hermann Hesse bahçeyle ilgilenmeyi, çiçek yetiştirmeyi çok severmiş çünkü.Yüzyıllık evin kapısına gelince duvarda ki muzip resmine baktım,yuvarlak gözlüklerin arkasından öylece bakıyordu. Belli bir ücret karşılığında evi gezebiliyorsunuz. İçerisi oldukça mütevazi. En etkileyici olan pencere önüne konmuş bir masa ve üzerinde ki daktilo. Yeşile bakan bir pencere önünde, Lugano gibi cennetten köşe bir şehirde yazmak hiç zor olmasa gerek. Yazdığı kitapları düşününce dış çevreden çok içsel yaşantısının daha etkili olduğu görülüyor. Yaşantısına ait objeleri inceliyorum, neler yok ki. Dolmakalemler, kitaplar, mühürler, gözlükler, giysiler, kitaplar.. Sizi hayallere daldıran bir çok şey.. Katlara çıkıp etrafta gezdikçe başka bir çağa gittim sanki. Güzel bir şehirde aniden karşıma çıkan, neşeli bahçesiyle kapılarını açan, anılarla yüklü eviyle beni hüzünlendiren saatler çabucak geçmişti burada.


Büşra Nur Karaarslan, kitaphaber için haber eyledi. - Ben... Yoksulların ve şairlerin kitabı. Sayfalarıma 7/18 yaş deli/kanlıların dokunmasını özledim; bu tozlu raflar arasında içindeki mabede, dışındaki dünyayı konuk edecek kalpleri bir de. - Ben... Yoksul ve şair. Aslında şair bile değil. Üç-beş kırık harfi bir arada tutmaya çalışan sefil. Ordasın işte elimi uzatsam kapağına dokunur mu yüreğine parmaklarım? - Tablo, deklanşörümün pinokyo burnuna değiyor, çekiliyor bir fotoğraf, peynir yerine kitap deyip gözlerini kısıyor kitap ve sefil. Ve bir parıltı. Ve karmaşa. Ve yoğunluk. Ve Fatma Karabıyık. Ve Münib Engin Noyan ve Metin Önal Mengüşoğlu. Ve İstanbul hikayelerinden fırlayan Muhtaç ile Aziz. İlle de keşmekeş, ille de İskender Pala. Kuyruk. Yüzlerce insan, ucu sonu olmayan. Tarık Tufan ortalarda görünmüyor, bir yandan gözlüklerini silip, ıslanmış başörtüsünü düzeltmeye çalışırken bir yandan da O'nu arıyor sahibem. Gelemeyeceğini öğrendiğinde hayal kırıklıklarının en büyüğünü yaşıyor, buğulanmış gözlük camlarını silmekten vazgeçiyor. Sonra benim gözlerim kamaşıyor, yoruluyorum tablo kusmaktan. "Biraz hava almalıyım" diyorum; Engin Noyan gülümsüyor: - Hadi nefes al, diyor bana. Birlikte mescide geçerken tebessümün sadakalığını konduruyor yüzüme. Sahi insanlara İslam ne de çok yakışıyor. Bir kadın hararetli bir koşturma ile "heyy! Evlat bir bakar mısın?" diye sesleniyor elimden tutan hanım ablaya. - Buyur teyze, diyor sahibem. - Ahmet Maranki nerdeymiş; sen de ona geldin değil mi? Masum sorularına tebessüm sunuyor sahibem, yol gösteriyor sonra kokoş ablaya; "sana yüzde yüz doğal ilaçlarınla ve estetik kaygılarınla mutluluklar!" diye geçirip içimden, el sallıyorum... Geçelim bunları azizim, geçelim. Hoş ve naif hatıraların en güzeli, fuar mescidinde yaşanıyor. Velhasıl; bu yıl 9.su düzenlenen Bursa Kitap Fuarı tüm ihtişamı ile açılıyor... Fısıltı gazetesinden duyup sonra fuarın resmi internet sitesinden öğrendiğimiz kadarı ile 225 yayınevi ve sivil toplum kuruluşunun katılımıyla düzenlenen Bursa 9. Kitap Fuarı'nda söyleşi, şiir dinletisi, panel ve çocuk etkinlikleri gibi 65 etkinlik gerçekleştiriliyor, e siz hala oturup bu yazıyı mı okuyor musunuz, haydi buyurun Bursa'ya.


Her "roman", gerçeklik alanına yerleştirilen ideal bir düzlemdir. Dolu dolu bir kültür muhakemesinin ürünü, aktüel şartlarla entelektüel manayı geliştiren çabanın bir kadına akseden anlamını aktarmaya nereden başlayacağımı bilemiyorum. Kitaphaber'in bize sunduğu olanak ile yıllardır birlikte kitaplar üzerine yazıyoruz. Aynı minvalde coğrafyanın şehir kültüründeki etkisine gönül verdiğimiz için söz tüketmekteyiz. Bu iki uğurda zengin birikimini bir eserde toplamanı salık veren yönetmenimiz Bilal Can'ın Zaman İçinde Mekan adlı eserinde: "Mekanlar kimi zaman aile saadetinin yaşandığı bir sahne, kimi zaman düşmanlardan koruyan bir kale, kimi zaman kalabalıktan kurtulmak için sığınılan bir liman, kimi zaman ise azaplı bir bekleyişin yapıldığı, yalnızlığın için için kemirmeye başladığı bir yer olarak anılır." (Can, 2021, s.20) Aynı uğurda emek verenlerle bizi birbirimize gönül bağıyla bağlayan mekanlar, düşünebileceğimizden çok daha önemlidir. Ortak mekanımız Kitaphaber, eleştirel düşünceyle zihni etkili kıldığı için daima orijinal fikirlerimiz ile var olabildiğimiz bir mekanımızdır. Bizi hep ileri adım attırma çabasında olan değerli Yönetmenimiz Bilal Can'a bu, çabanın karşılığını eseriniz ile verebildiğiniz için ayrıca tebrik ediyorum. Gayeniz, inancınız ile birlikte biz okurlarınıza güç verdiği için canı gönülden emeğinizi buradan da alkışlamak istiyorum, değerli dost Necla Dursun. "Roman başka bir şekilde mümkün olmayan özü yakalar" der Paul Theroux. Bizler siz, değerli kalemler aracılığıyla kültürel hayatı ve dönemini aktaran eserlerin süzgecinizden geçerek öz ile yoğruluyoruz. Çünkü "Roman yazmak acıdır. Diyor ya George Orwell. Yoğrulmadan olmuyor. Yazma tarafı okuma tarafına nazar çok daha acı vermekte. Ve bu nedenle olsa gerek: "Roman korkmayan insanlar tarafından yazılır." Diyebiliyor, George Orwell. İşte tıpkı siz yazarların sahip olduğu vasıflarla gerçekleşmekte bir eser. Kitaphaber sayesinde hayaller ve eserler üzerinden kültürün değerini büyüttük, birlikte. İnsanlığın asırlara tanıklığının özverisi eserinizin dilinden anlatan okur ve yazar ile daha ileri taşınacaktır. Siz bu değeri görerek özenle taşıma gayretine girmektesiniz. Günümüz okuru çok kıymet vermediği eserleri ve kültürünün değerini karşıdan beklemekte. Üsküdar Kitap Fuarı'nda geçirdiğim zaman ile okurun yazardan, yazarın okur ve yayınevinden, yayınevinin yazar ve okurdan, beklenti içinde olduklarını anlamanın üzüntüsüne kapılmamak elde değildi. Yayınevi, yazar ve okur ayağından bakıldığında ana fikri: Şule Yayınları Pazarlama Müdürü Çetin Öğüt'ün, görüşünde buldum. Değerlerin kuşatıcısı kültürün umudu ve umutsuzluğunun denklemini kurmaya çalıştığımızda işin özünü şöyle dile getirdi Öğüt, "Eseri sahibi büyütür." Ne okuru ne yayınevi. Değerin özünü kapsayan tüm gayret eserin sahibinde olmalıdır. Tabi eserin payı daha büyüktür. "Harika romanlar her zaman yazarlarından biraz daha zekidir". Tam da bu yüzden söylemiştir belki de Milan Kundera. Eseriniz; atalarınızın yurdu Balkanlar'ın tarihini ve coğrafyasını yeniden gözden geçirme olanağı tanımaktadır. Balkan halkının geçmişinin üzerindeki etkisinin coğrafi yapısına nasıl yansıttığı hakkında fikir vermektedir. Eserinize konu aldığınız romanlar tür ve ihtiva olarak yaşayan kültürü farklı bir göz ile okumanın sırrını da ihtiva etmektedir. Roman üzerinden kültürü nasıl okumalı ve nasıl anlamalı alanlarına heyecan katan düşüncelerin doğuşuna neden olmaktasınız. Çağdaş Balkan Edebiyatçıları üzerinden zengin bir hayat kültürü anlatısı buldum eserinizde. İvo Andriç Eserlerinde Coğrafya ve Kim Mehmeti Eserlerinde Coğrafya üzerinden mekan-edebi eser yaklaşımınız bir orijinallik içermektedir. Bir ülkeyi ve insanlarını onların üç yüz elli yıllık tarihine tanıklık eden Drina Köprüsü'nün dilinden Bosna ve köprü metaforunu değerlendirmektesiniz. Geçmişten günümüze imgesel mekanların toplumsal hayatta nasıl okunması üzerinden değerin anlaşılmasını sağlamaktasınız. Edebiyat ve Coğrafya birbirini önemli derecede etkileyen iki ayrı bilim dallarıdır. Edebiyat insanı konu almaktadır. İnsan da coğrafya ile bütünleşmiştir. Siz değerli Necla Dursun, köklerinizin yaşadığı coğrafyanın edebiyat ile aktarımını en iyi sağlayan iki yazar seçtiniz. Ve o iki yazarın iki eseri ile roman ve coğrafya ilişkisine perspektifler sundunuz. İvo Andriç romanları; Drina Köprüsü ve Travnik Günlüğü, Kim Mehmeti romanları; Kuyu ve Üsküp Dilencileri üzerinden Balkan Coğrafyası'nı konu alarak Atalarınızı yad etmeyi seçtiniz. Çünkü babanıza ithafen adadığınız eseriniz ile geçmişinizden teslim aldığınız bayrağı kültür değerlerinizi ortaya koyarak geleceğe teslim etmek istediniz. Ancak ve ancak neslini geleceğe aktarmaya duyarlı bir yazar, yaşadığı coğrafyayı edebiyatla tasvir edebilirdi. Çünkü değerlerin anlaşılmasıyla eserlere yansımasında köklü bir gönül coğrafyasına sahip olmak gerekmektedir. Balkanlar'da yaşayan halkların, paylaştığı hayatın Osmanlı yönetimi altında; Türk, Bulgar, Pomak, Tatar, Rumen, Çingene, Ortodoks, Hanefi, Bektaşi çok farklı kültürlerin bir arada; nasıl yaşadığını resmeden Balkanlar değerlerin din, dil, ırk, mezhep gözetmeksizin öylesine zengin bir miras almışsınız ki; o ölçüde koruyup kollayarak günümüz ile beslemişsiniz ki hayranlığıma gark ettirdiniz. Yazarın okur, okurun eser seçtiği kısır bir döngünün içinde kaybolmaya mahkum oldukları ne yazık ki çıplak gözle görülüyor. Gerçek şu ki; "Doğaya hoyratça davranan toplumlarda insanlar arasındaki ilişkiler de hoyratça oluyor." Coğrafyayla ilişkimizi John Bennet'in gönül coğrafyasında görmek mümkündür. İstemediğini kendine hoyratça yapmaktan ibarettir insan. Okurunuzu kucaklamanızla okurunuzun da mürekkebinizi koyulaştırdığı kanısındayım. Sıkı bir okurunuz olarak, sığamadığım sözcükler var, eserinizle içimde bir meşale ateşlendiğinizi söylemek istiyorum. Roman ve Coğrafya hem hazinelere sahip hem de o hazineleri keşfetmemize olanak sunan bir define haritası. Kaptanı olan okurun pusulası, Balkanlar'ın, tarihi, kültürü, coğrafyasıyla birlikte sosyolojisini yeniden anlamlandırarak özümsetmektesiniz. Mektubumu sonlandırırken, eserin ilk bölümü roman, kültür, anlatım, dil, insan, duygu, coğrafya, Balkanlar ve edebiyat üzerine genel ve doyurucu bilgiler vermektedir. Akabindeki eserlere yaklaşımınız ve bunu belirli isimler özelinde irdelemeniz ortaya koyduğunuz eserin hem akademik mecrada hem de kültür sanat alanında bir kaynak olarak kullanılmasına imkan sunmaktadır. Bu vesileyle eserinizin yeni eserlere vesile olmasını dilerim. Çok değerli Ülker Gündoğdu, İnsanlık var olduğu günden bu güne dek kendisine uyan haberleşme yöntemini aradı durdu. Kah ateş yaktı, kah taşlara şekiller çizdi. Ancak en çok sevip bağlandığı iletişim aracı "mektup" oldu. Zamanın şartlarına göre bazen bir güvercinin ayağında bağladı mektubunu bazen zarfına pulunu yapıştırıp postaya verdi. Buluşma mekanımız :) Kitaphaber'in 27.06.2023 tarihli sayfasında, size özgü modernize edilmiş iletişim şeklindeki mektubunuzu az evvel aldım, okudum. Hem de her bir satırını gözlerimi dört açarak okudum. Kitabımı babama ithaf ettiğimi belirttiğiniz satırları okuma adedimi ise sayamadığım kadar çok. Kıymetli sözlerle bezediğiniz değerlendirmeniz için, Roman ev Coğrafya'ya yoğun olduğunu bildiğim okuma listenizde yer verdiğiniz için, ömrünüzden saatler ayırarak kalem oynatmaya değer bulduğunuz için çok teşekkür ederim. Bir gün sizin kitabınızı da okuyup mürekkebini koyulaştırmayı umut ettiğimi belirterek zengin anlatımınız için tekrar teşekkür ederim. Pusulamızın daima evrensel insani değerleri göstereceği sözüyle... Yazımı yayınladığı için kıymetli yol arkadaşım Kitaphaber'e yürekten teşekkürü bir borç bilirim. Yürekten çok teşekkür ediyorum, yol arkadaşım Kitaphaber iyi ki varsınız. Minnetle. Kıymetli Necla Dursun, eserinizle özünüzü okurunuza aktarıma gayretiniz ve ince düşüncelerinizle ufuk açtığınız için size, yürekten teşekkür ediyorum. Dilerim, nice eserlerinizi okurum. İyi ki dostluğunuza nail oldum. Var olunuz. Kıymetli Resul Bulama, değerli ve en anlamlı noktalardan güç veren desteğinizin mahcubiyetiyle; manayı karşılayabilmeyi diliyorum. İyi ki varsınız. Varlığınıza yürekten teşekkür ediyorum.


Her çocuk cennetten gönderilmiş bir tohumdur yeryüzüne gönderilen. Eğer anne-babalar akıl eden bir kalple çocuklarını yetiştirirlerse onlar cennet ağaçlarından bir ağaç olur. Ne zaman ki anne-babalar, aklı devre dışı bırakıp kalbi ihmal ederler, o zaman Sineklerin Tanrısı'na dönüşür cennet tohumu. Her şey elimizde, her şey bize bağlı. William Golding, Sineklerin Tanrısı romanında bunu çok iyi dile getiriyor. İyiliğin sembolü Ralph daha güçlü bir iradeye, akıl eden bir kalbe sahip olsaydı Domuzcuk olmadan dahi adada demokratik bir düzen kurabilirdi, faşizmin ve despotluğun sembolü Jack ve kabilesinin ortaya çıkmasını engelleyebilirdi. Ama Ralph, Batı uygarlığı gibi ağır darbe almıştı, iki dünya savaşı arasında milyonlarca evladını yitirmişti, üçüncü dünya harbine ramak kalmıştı. Zaten çocuklar üçüncü bir dünya savaşının gölgesinde hayatta kalma mücadelesi veriyorlar. Kendi kendini kurban etmişti Ralph ve onun demokratik uygarlığı. Jack ve onun kabileye dayalı diktatörlüğü daha iyisini mi yapmıştı ya da daha iyisini mi yapacaktı? Hayır. Ama Simonlar ölüyordu, Rogerlerin gözü önünde. Sineklerin Tanrısı'nın rehberliğinde insan çok fena bir yola girmişti. Golding gerçeği görmüştü ve alegorik kitabında dile getirmişti: Kötü olan insan değildi, kötü olan zayıf irademizdi, güçsüz demokrasimizdi, egoist insanlığımızdı, sabit bir noktası olmayan iyi niyetimizdi. Çocuklar ailelerinin mirasını olduğu gibi adaya taşımışlardı. Ailelerinin korkularını ve sevinçleri adayı ele geçirmişti. Kendinden korkanlar Jack'ın kabilesinde yerini almıştı, sevinci zayıf ve dağınık olanlar Ralph'ın demokratik düzeninde yerini almıştı. Sosyalist ya da kapitalist olmanın bir önemi yoktu. Karanlığın ağırlığı ve kuşatıcılığı, aydınlığın hafifliği ve rehaveti vardı. İyi Ralph, çoğu zaman burnunun dibindeki Simonları görmez, kötü Jack çok uzaklardaki Rogerleri hemem seçer ve görür. Bu mutlak manada Ralp'ın iyi, Jack'ın da kötü olduğu anlamına gelmez. Sadece Ralph Jack'teki iyiliği yitirmektedir, Jack de Ralph'teki kötülüğe kapılmaktadır. Simonlar göktedir ve göğe bakarlar her zaman. Rogerler yerdedir, yerde hüküm sürerler her zaman. Olan kendi elleriyle yarattığı demokratik ya da despotik sistemlerin kurbanı biz insanlara olmaktadır. Ralph'ın demokrasisi güçsüz ve yetersiz olduğu için Jack'ın despotizmi ortaya çıktı; Jack kendi sözünü söyleyecek imkan ve ortamı bulamadığı için zira Jack'de liderlik ruhu vardı, o da doğuştan bir liderdi- kendi despotluğunu yarattı. Hakikat güneşinin altında çürüdü tohum, toprağa kök saldı kararmış hayatlar, karartılmış yaşamlar. Cesetlerimizin üzerinde uçuşup duran sinekler leşlerimizi yemeden gitmeyecekler. Kana bulandıkça çoğalıyor sinekler, azalıyor kurtarıcılar. İnsan Ralph ve Jack'in toplamından başka bir şey değildir; biri olmadan diğeri yaşayamaz, biri olmadan diğeri kendini tamamlayamaz. Kendimizi iyileştirmemiz, güçlendirmemiz lazım. Her kese sözünü söyleyecek ortamı yaratmamız lazım. Aksi takdirde meydan sineklere kalır, meydanda sadece sinekler olur.


Ferit Genç, Kitaphaber için kaleme aldı... Mümin Sekman, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun. Fakat kendini mezun olduğu bölümden daha ziyade kişisel gelişim ve sosyal başarı türlerinde geliştirmiştir. Ayrıca Sekman'nın başarılarının içinde bir dönem "Çocuklar duymasın" dizisinin senaryo danışmanlığını da yapmıştır. Türkiye'de "kişisel gelişim uzmanı" titrini kullanan ilk kişi olan Mümin Sekman, dünyanın metrekaresine düşen başarılı insan sayısını artırmaya yönelik bir kişisel misyon taşımak istediğini söylemektedir. Bu hedefini yayınladığı bu kitap ile yüzlerce kişi tarafından okunmasını sağlamıştır. Bütün kişisel gelişim kitaplarının ana fikri aslında kişinin psikolojik yönde kendisini yapacağı işe motive etmesini önermektedirler. Ve bu tür kitapların hepsi genelde bir örnek üzerinden yola çıkarak yapılması gereken işin başkalarının yaptığı işten örnek alınmasını önermektedirler. Kitaplardaki örnekler günlük hayatımızda hep aşina olduğumuz konulardır. Mümin Sekman, bu kitabında önemle vurgulamak istediği 2 konu vardır. Birincisi ataerkil olmak ikincisi ise kişinin öğrenilmiş çaresizlikten şikayetçi olmasıdır. Atalet'in kelime anlamı kişinin "eylemsizlik halidir" burada kişinin kendine bir plan yaptığı halde onu eyleme dönüştürecek psikolojiyi bir türlü yakalayamadığı savunur. Bu herkesin hayatında hep karşılaştığı bir durumdur. Kişi düşünceyi hazırlar ama eyleme dönüştürecek bir harekette bulunmaz ve bunu sürekli değişik bahaneler uydurarak sürekli ertelemektedir. Her insanın çevresinde mutlaka bir atalet kişiye rastlamak mümkündür. Bu ya ailemizde ya da çevremizde mutlaka karşılaştığımız bir durumdur. Atalet halinde yaşayan kişiler çevrede çok değişik davranış hallerinde bulunmaktadırlar. Bir nevi yumurta kapıya dayanmadan harekete geçmezler. Üzerlerinde ölü toprak serilmiş bir ruh haline bürünürler. Tembellik, ümitsizlik, yılgınlık, kötümserlik, miskinlik, bezginlik, şevksizlik gibi karakteristik özellikler taşırlar. Yapacakları bir işi sürekli ertelemektedirler. Hayata bakışları sitemkar, umursamaz, reaktif ve kaygılıdırlar. Bu nedenle yaşa sevinçleri ve hayat enerjileri çok düşüktür. Yazarın değindiği diğer bir konu ise kişinin "öğrenilmiş çaresizliktir." Burada bir kişinin defalarca denediği halde istediği sonuca ulaşamaması sonucunda, bir sonraki denemesinde başarısız olunacağını beklemesinden dolayı, bir daha o işi yapma cesaretini kaybedip hiçbir şey yapmamasıdır. Kişi bir sonraki işi deneme şevkini kaybeder. Burada zihne takılı bir psikolojik durum söz konusudur. Yazarında bahsettiği gibi bir işi denediğimiz zaman kazanabilir ya da kaybedebiliriz, ama denemediğimiz zaman kesinlikle kaybetmiş oluruz. Burada yine kişinin eski azmini ve şevkini tekrardan bulması gerekir. Afrika'ya iki ayakkabı pazarlamacısı gönderilir. Hiç kimsenin ayakkabı giymediğini görürler. Örnekten de anlaşıldığı gibi bazen kişilerin bir işi yaparken o işe başlamadan önceki bakış açıları çok önemlidir. Bu başarılı ve başarısız olan insanların arasındaki en önemli farklılıklardandır. Bunun gibi bir sürü örnek çeşidine rastlamak mümkündür. Her başarı, kişinin psikolojinde yapabilirim düşüncesi yatar. Akıl düşünür, psikoloji eyleme dönüştürmesine izin verir. Burada öğrenilmiş çaresizlikle başa çıkmak için kişinin psikolojik açıdan kendi kendine "daha iyisini yapabilirim." Diye düşünerek kendisini motive etmesi gerekir. Bazen gelebileceğiniz en iyin yerin bulunduğunuz yer olmadığını bilmek gerek. Çünkü insanoğlunun yapamayacağı hiçbir şey yoktur. Yaptıklarımızdan daha iyisini yapabilecek seviyede olduğunu düşünmek gerekir. Bu kitabı okumayın hiçbir şeye yaramıyor. zaman kaybı.


1.Dünya Savaşı, büyük yıkımlar ve ölümlerin yanında büyük kırılmaları da getirmiştir. Bu kırılmaların büyüklüğünü ifade etmek için "bir milletin komple değiştirilmesi" ön yargılı cümlesini kullanmak zorundayız. O yıllar büyük fikir akımlarının da furya yıllarıdır. Mesela; Türk Ocağı'nın kurucusu Askeri Tıbbiyeli gençler "190 Tıbbiyeli Türk Evladı" imzalı mektuplarıyla, kendilerince Türk milletini yok olmaya götüren durumu tespit edip ona karşı çıkmışlardır. Bu meyanda tarım, ticaret ve sanayinin bağımsızlığını, toplumsal egemenlik sayarlar. Kuru bir siyasi egemenlik önemli değildir onlara göre. Bu kapsamda milli bir devrim özlemleri vardır. Bu devrimi beklemek yerine harekete geçmek gerekir. Buyurun! Bu esnada köylünün reel politikle hiç ilgilenmediği, yiyip içip keyif yaptığı Dr. Fazıl Doğan'ın Kütahya, Tavşanlı ve Emet anılarına yer verdiği ve Kurtuluş Savaşı Yıllarının canlı şekilde anlatıldığı "Milli Mücadele Hatıralarım" kitabında geçer. Bu kitabın Emet Belediyesi tarafından yeniden bastırılarak öğrencilere dağıtılmış olduğu bilgisini pozitif bir haber olarak alıp devam edelim. Devam edelim ki bu kitap nedir, ne değildir, Emet belediyesi acaba kimin kitabını dağıtmıştır anlaşılsın. Kurtuluş Savaşı yıllarıyla ilgili yazılmış olan hatıraların ayrı bir önemi var. O tür eserler bize, milletin imkansızı nasıl mümkün hale getirdiğini gösteriyor. Geçen bir asırlık süreç, bize tarih yapmanın yazmaktan farkını da anlatıyor. O noktada çıkarımda bulunma zorunluluğu var: İmkanın sınırlarını zorlamak kahramanlıktır. İmkansızı mümkün kılmak kahramanlıktır. O mücadele tarihinin içinde, kahraman Türk doktorları da var. Dr. Fazıl Doğan, onlardan sadece birisi. 1892 Midilli doğumludur. İstanbul Darülfünun Tıp Fakültesinde okur. Okulun ve 1. Dünya Savaşının bitişi aynı dönemdir. Osmanlı ağır bir mağlubiyet almıştır. Vatan toprakları, paylaşım planları için masaya yatırılmıştır. Fazıl Doğan Darülfünunda öğrenci iken Türk Ocaklarında yetişen gençlerin oluşturduğu bir cemiyete girmiştir. Bu cemiyetin başkanı da, Halide Edip Adıvar'dır. Bu cemiyet Mart 1919'da kurulan "Köycüler Cemiyeti"dir. Amaçları, sağlık ve eğitim alanında köylerde hizmet vermektir. Dr. Reşit Galip, Dr. Hasan Ferit Cansever, Dr. Mustafa Alp ve Dr. Fazıl Doğan bu idealin önemli simalarıdır. Bu kapsamda Fazıl Doğan Emet'e gider. Emet ve köylerinde başta sıtma olmak üzere, çeşitli hastalıklarla mücadele eder. Halkla, köylüyle sıkı temasa girip kalıcı dostluklar kurar. Bu dostluklar ilerleyen aşamada vatan savunması şeklinde vücut bulacaktır. Emet'teki mücadeleyi ve mücadelenin şekil değiştirmesini şöyle anlatır: Gençliğimizden beri Anadolu köylerinde çalışmak için sarsılmayan bir emelimiz vardı. Bu gaye uğrunda ne geleceğimizi, ne parayı düşünüyorduk. Biz köylerde çalışma aşkıyla yanarken, memleketin düşman istilasına uğraması söz konusu değildi. Çalışma yönümüz artık değişmişti. Her şeyden evvel vatanın düştüğü girdaptan kurtulmasına bütün gücümüzle gayret etmeliydik. 15 Mayıs 1919'da, İzmir'in işgali üzerine, kendisini Kuva-yı Milliye içinde bulur. Halkın örgütlenmesi, bölgenin savunulabilmesi için bir direniş meydana getirmeye çalışır. Emet Milli Müfrezesini kurar ve kumandayı üstlenir. Kütahya Gediz muharebelerinde, Simav-Demirci- Gördes civarlarında Dr. Fazıl Doğan ve arkadaşları, kahramanca mücadele verir. Bu mücadele dönemi içinde Emet-Cevizdere muharebesine özel bir önem vermiştir yazar. Emet halkının işgal birliğine saldırıp yok etmesi, Kütahya'dan gönderilen destek Yunan birliğini de Cevizdere mevkiinde pusuya düşürüp yok etmesi anlatılır. Sonunda Yunan kuvvetleri Emet'i işgal altında tutmaktan vazgeçmiştir ki bu bilgi Kütahya ve civarının işgal altında olmasına rağmen Emet'in işgalden kurtulmuş olması bakımından oldukça kıymetlidir. Bunun sonrasında yazar şu önemli tespit ve değerlendirmeleri yapmıştır: Türk milletinin bu kutsal mabedinde tek bir Yunan neferi kalmadı. Bütün ev ve barklarının yanmasına rağmen 'Toprağımızda tek bir Yunanlı bırakmadık' diye candan sevinen Emetlilerin bu büyük kahramanlığını, istila altındaki başka yerlerde gösterseydi, düşmanın birçok kaleleri alarak Anadolu içlerine girmesi bir hayal olurdu. - Hisarcık köylülerinin Yunan kuvvetleriyle Simav'da işbirliği yapmasının anlatıldığı kısım oldukça enteresan. - Milli kuvvetler aleyhine yapılan faaliyetler ve Dr Fazıl'ın cezalandırmaları anlatılıyor. - Aynı şekilde Çerkes Ethem ve kardeşlerinin Kuvayı Milliyeye ihanetlerini ilk öğrenip İsmet Paşaya ileten Fazıl Doğan'dır. - Yanlışlıkla doğru kişiye, Fazıl Doğan'a gelen mektuplar... - Kütahya'nın ileri gelenleriyle yapılan sazlı sözlü içkili görüşmede memleketin haline üzülüp gizlice oradan ayrılması... - Kırsal kesimde ağalık sisteminin batıda da işliyor oluşu... Özetle, okunmasında faydalar olan bir kitap. Özellikle milli mücadele yıllarındaki, sosyal-siyasal-ekonomik hatta psikolojik şartların görülebilmesi ve mücadelenin hangi şartlarda sürdürülüp kazanıldığına dair önemli bir kaynak.