Ve uyku uzatıyor sükun dolu tasını..." (Umran, 2006:9). "Leke, Umran'ın 1969 yılında masraflarını üstlenerek Soyut Yayınları arasında yayımlattığı bir şiir kitabıdır. Şairin 25-48 yaş arasında yazdığı 168 şiiri içermektedir. Birinci baskısı tükendiğinden otuz yıl sonra" 2. baskısı yapılmış eserin basımı Birey Yayıncılık tarafından 1999 yılında gerçekleştirilmiştir. Leke adlı şiir kitabı şairin 20 yıllık ürünlerinin toplamıdır. Eserdeki şiirlerin çoğu, farklı dergilerde yayınlanmıştır. "İlhan Berk, bu kitabı dili bakımından "şiire karşı bir şiir deneyi" olarak" (Kolektif, 2010:1057) değerlendirmiştir. Sedat Umran, bu eseriyle duyulmuş ve "eşyanın şairi" olarak anılmaya başlanmıştır. Bir araya getirip yapıyorum ona denk" (Umran, 1990:9). - gölgeler - ölümün ölümü - mücevher gemi - kara tehlike - eşya şiirleri - trajik ben şiirleri - akşam ve gece şiirleri - kış dörtlükleri - kırkayak - çeşitli konular çünkü çıkmayan canları var" (Umran, 1993:11). Sedat Umran'ın bu eseri 1995 yılında İz Yayıncılık tarafından yayınlanmış olup eserde kırkı aşkın ayna şiiri mevcut olup şairin elli yıllık şiir çalışmalarının ürünüdür. Eserdeki ayna şiirinden yirmi kadarı daha önce yayımlanmış olan Meş'aleler, Leke ve Kara Işıldak adlı şiir kitaplarından alınmıştır. Eserdeki Garip Aynalar bölümündeki yirmi iki şiir ise 1994 yılında yazılan şiirlerdir. Umran, bu eserine uzun bir önsöz ile başlamaktadır. Bu önsözünde aynaların giz dolu dünyalarına nüfuz edebilmek için onları bir yaratış sürecinden geçirmek gerektiğini, şairin de bunu başarabilmesi için yaratıcı gücü ve düşüncesini bu aynalar üzerine yoğunlaştırması gerektiğini ifade eder ve şairin "kendi ruh momentlerini aynaların her an değişen ruh durumlarıyla özdeşleştirerek, aynaların kimliğinde dışa vurmaya yönelmesi ve bunu yaparken gözlem gücünü kullanması" gerekliliğini vurgular (Umran, 1995:7-10). Umran, Aynada Gün Doğumu adlı eserini anlatırken bu eserki 40'ı aşkın ayna şiirini 50 yıllık süreç içerisinde ortaya koyduğunu, bu 40 şiirden 20 tanesi daha önceki eserlerde yayınlandığını, Garip Aynalar bölümündeki 22 şiirin ise 1994'ün Haziran ve Temmuz aylarında yazdığını belirtmiştir (Umran, 1995:7-10). Umran, bu kitabında "ayna"nın Divan şiirlerinde de zaman zaman remiz olarak kullanıldığını belirtmiş, özellikle Naili, Baki, Şeyh Galip gibi isimlerin bu remizden istifade ettiklerini belirtmiştir, şairlerin şiirlerini canlı bir organizma diriliğinde söyleyebilmelerinin sırlarının eşyaya yönelik canlı bakışlarında, eşyayı ve olayları bütün şekilde arka planlarıyla verebilmelerinde olduğunu belirten Umran, şairin bakış açısının diğer insanların bakış açılarından farklı olduğunu vurgulamıştır (Umran, 1995:7-10). Umran'ın aynaya olan ilgisini şiirleri üzerinden çalışmamızda aktarmaya çalışacağız. Onun aynaya ilgisi, salt bir heves değil, bir çalışma, bir hazırlanma dönemiyle kendini gösterir. Alandaki diğer şair ve şiirleri de inceleyen Umran, ayna özelinde kimlerin bu konuda şiirler yazdığını da az çok bilebilen biridir. Özellikle Rainer Maria Rilke'nin Orfe'ye Soneler adlı eserini Türkçe'ye çevirmiş, aynayı bütün olarak konu edinen bu şiirin kendisinde özel bir yeri olduğunu vurgulamıştır. Aynanın Türk şiirinde de yer yer konu edildiğini vurgulayan Umran, Cahit Sıtkı Tarancı'nın "ayna" üzerinde duran şairlerden olduğunu, daha sonra Hilmi Yavuz'un ismini anmış ve şiirleri hakkında genel bilgiler vermiştir (Umran, 1995:7-10). Eser 1995 yılında Birleşik Dağıtım-Yayıncılık tarafından basılmıştır. Eserde toplumda 46 şiir olup, bu şiirlerin geneli aşk üzerinedir. Eserdeki şiirler, Kara Işıldak adlı eserindeki şiirlerine yeni şiirler eklenerek yayınlanmıştır. Eser, Ötüken Yayınları tarafından 1995 yılında yayınlanmıştır. Bu eser, daha önce farklı kitaplardan seçilmiş şiirlerden oluşmuştur. Eserde toplamda 152 şiiri mevcuttur. Eserin ilk şiiri "Meş'aleler"dir. Akşam Şiirleri adlı eser 1998 yılında Kırkambar Yayınları tarafından yayınlamıştır. Eserde toplamda 37 şiiri mevcuttur. Altın Eşik adlı eser, Sedat Umran'ın 1994-1998 yılları arasında yazmış olduğu, 61 şiirden oluşmaktadır. Eser, 1999 yılında İz yayıncılık tarafından basılmıştır. Eser, Yaba Yayınları tarafından 2000 yılında basılmış olup, eserde toplamda 76 şiir bulunmaktadır. Eserde genellikle aşk şiirleri bulunmaktadır. - Meş'aleler (1943-1949) - Leke (1949-1970) - Gittin Taş Atarak Denizlerime, Kara Işıldak ve Diğer Şiirlerinden Seçmeler (1970 1992) - Şiir Kitaplarına Alınması Unutulmuş Olan ve Son Birkaç Yılda Yazdığı Şiirleri (1988-2000) - Altın Eşik (1994-1998) - Aynada Gün Doğumu (1991) - Gittin Taş Atarak Denizlerime (1974-1989) - Parmak Uçlarımdaki Yangın (1995) - Sedat Umran ve Şiiri Üzerine Yapılmış Eleştiri ve Değerlendirmeler Işıklı bir tas içinde sun!..."(Umran, 2000:10). Kendini geçmek için girdiğin her yarışta!..." (Umran, 2000:11). "Kış Bayramı'nda da pek çok kadına şiirler var. Bunları üç kümede gördüm: 1- Aşık olunan bir insana yazılanlar. 2- Arzulanan kadınlara yazılanlar. 3- Bir de vazo gibi görünen güzel kadınlar için yazdıklarınız var" (Umran, 2002) sorusuna karşılık Sedat Umran şu cevabı vermiştir: "Şiirde yer alacak kadın diğer kadınlardan farklı olacak... güzelliği ile, saflığı ile ayrı bir özelliği olmalı... Şiirin maddi atmosferini kuran bu farklılıklardır"(Umran, 2002). - Brahmanizm , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1977 - Epigramlar , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1979 - Roman Kuramı , Say Yayınları, İstanbul, 1985 - Büyük Kurtuluş , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1988 - Edebiyat ve İhtilal , Milliyet Yayınları, İstanbul, 1989 - Hint Felsefesi , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1990 - Felsefenin Arka Merdiveni , İz Yayınları, İstanbul, 1993 - Zen Yolu (2.Bas.) , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1993 - Yay ile Ok Atış Sanatında Zen , Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1994 - Yüzyıl Büyük Alman Şairleri, Birleşik Dağıtım-Yayıncılık, İstanbul, 1995 - Diyaloglar , Berfin Yayıncılık, İstanbul, 1995 - Felsefenin Küçük Okulu , Birleşik Dağıtım-Yayıncılık, İstanbul, 1995 - İnsanın Gelişiminin Devr-i Daimi , Birleşik Dağıtım-Yayıncılık, İstanbul, 1995 - Uçuş Korkusu , Önel Yayınları, İstanbul, 1997 - Çanakkale Savaşı Bir Alman Subayının Anıları , Timaş Yayınları, İstanbul, 1998 - Kötülük Problemi , Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2000 - Büyük Alman Şairleri , İz Yayıncılık, İstanbul, 2003 - Almanca Manzum Çevirileriyle Ünlü Türk Şiirleri , İz Yayınclık, İstanbul, 2003 - Gundi-Şapur Akademisi Aritoteles Doğu Yolunda , Yaba Yayınları, İstanbul, 2008 - Modern Dinin Filozofu Henri Bergson , Birey Yayınları, İstanbul, 2005 - Aforizmalar , Birey Yayınları, İstanbul, 2000 - Edebiyat Kuramı , Yaba Yayınları, İstanbul, 1994 - Güç İstenci/Bütün Değerleri Değiştiriş Denemesi , Birey Yayınları, İstanbul, 2002 - Tanrı ve İnsan Ruh ve Madde Yayınları, İstanbul, 1990 - Almanca Manzum Çevirileriyle Ünlü Türk Şiirleri , İz Yayıncılık, İstanbul, 2003 - Büyük Alman Şairleri , İz Yayıncılık, İstanbul, 2003 - Ünlü Şairlerin En Güzel Aşk Şiirleri , Birey Yayınları, İstanbul, 1999 - Cumhuriyet Döneminde Bilinen Bilinmeyen Şaheserler Antolojisi, , İşaret Yayınları, 1994 - Cumhuriyet Dönemi Şiirimizin Altın Sayfaları , Hat Yayınevi (2. Baskı), İstanbul, 2010 - Şaheser Çocuk Şiirleri Antolojisi , İşaret Yayınları, İstanbul, 1995 - Şiirde Metafizik Gerçek, Sedat Umran, Timaş, İstanbul, 1996 Sedat Umran'ın deneme kitabı diye adlandırılan tek kitabı mevcuttur. O da "Şiirde Metafizik Gerçek" adlı eserdir. Eser toplamda 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde "Şiirde Metafizik" başlığında şiir ve metafizik düşüncesi üzerine yazmış olduğu yazıların toplandığı bölümdür. İkinci bölüm "Türk ve dünya şiiri üzerine düşünceler" başlığı taşımakta, bu bölümde ise şiir anlayışına dair yazıları topladığı ve etkilendiği şair ve yazarları anlattığı bölümdür. Üçüncü bölüm ise "Söyleşiler" başlığı altında Sedat Umran ile çeşitli radyo ve dergilerde yapılmış söyleşilerin aktarıldığı bölümdür. Eserin birinci baskısı Timaş Yayınları tarafından 1996 yılında yapılmıştır. İkinci baskısı İz Yayıncılık tarafından 2004 yılında yapılmıştır. Kollektif. (2010). Tanzimattan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (Cilt 2). İstanbul: YKY. Umran, S. (1990). Gittin Taş Atarak Denizlerime. İstanbul: Akabe Yayınları. Umran, S. (1993). Kara Işıldak. İstanbul: İz Yayıncılık. Umran, S. (1995). Aynada Gün Doğumu. İstanbul: İz Yayıncılık. Umran, S. (1995). Parmak Uçlarımdaki Yangın. Birleşik Dağıtım Yayıncılık. Umran, S. (1995). Sedat Umran'dan Seçmeler. İstanbul: Ötüken Neşriyat. Umran, S. (1998). Akşam Şiirleri. Kırkambar Yayınları. Umran, S. (1999). Altın Eşik. İstanbul: İz Yayıncılık. Umran, S. (2000). Kırık Ayna. Yaba Yayınları. Umran, S. (2000). Sonsuzluk Atı. İstanbul: İz Yayıncılık. Umran, S. (2001). Kış Bayramı. Si Yayınları. Umran, S. (2004). Akşamın Kaması. İstanbul: İz Yayıncılık. Umran, S. (2006). Meş'aleler. İstanbul: İz Yayıncılık.


92'de doğdum. Öğrenmeyi, bağlam kurmayı ve anlatmayı severim. Kilo almaya yatkınım. Yedi sene önce saçlarımı İstanbul'da bırakıp memleketime, Trabzon'a döndüm. Misafir gelmek isteyen varsa ağırlarım. İlk etkileşimim ablamın şiir kasetleri sayesinde oldu. Sonrasında ise lisede bir arkadaşımın ezberden okuduğu birkaç şiirle. Ve lise bitmeden ben de yazmaya başladım. Çok yeni bir ifade biçimiydi benim için. Bir sanat değildi. Yıllar önce, yazmayan bir insan nasıl yaşayabilir diye soruyordum kendime ve mana veremiyordum. Şimdi ise yazan bir insan nasıl yaşayabilir sorusu zihnimi kurcalıyor. Hayatımdan şiiri çektiğimde kiracısı evden çıkan bir mal sahibi gibi gülümsemeyi ümit ediyorum. Henüz öyle bir noktada değilim. Şiirle ilişkimi edilgenden etkene çevirme gayretindeyim. Yıllarca, şiire dair neredeyse hiçbir şey okumadan yazdım. Duyduklarımla yazdım. Belki on şair bile sayamazdım o dönemlerde. Bir usta-çırak ilişkisine inanmıyorum. İlhami Atmaca ağabeyim, "zihninde bir düşünce tasarlarken oldukça cesur davranabilirsin" dediğinden beri ustaya inanmıyorum. Cesaret, şahsa aittir. İlhamın ve çalışmanın bir eski kalıptan mülhem ortaya çıkışı ilk başta sorun oluşturmaz. Sonrasında kendi üslubuna ulaşan kimse için daha faydacı bir katkı imkanı mevcuttur. Ve usta işi her şiir faydalıdır. Senden daha iyi yahut karşılaşmadığın biçimde kurulan bir inşa keyif verir, ilham verir, kamçılar. Olan budur. Hasılı, birlikte çalışmaktan keyif aldığım isimlerden bahsedebilirim sadece. Bir şiir yazınca ilk paylaşmak istediğim isimlerden. Serdar Aydın ve M.Tuğrul Çolak'tan. Daha iyi yaşama gayretindeyim. Bakış açım nasıl? Şu an bilmiyorum. Sığındığım bir mekan yok fakat rahatlıkla söyleyebilirim ki İstanbul'dan uzak olmak tek başına besleyici bir unsurdur. Yıllarca orada yaşadıktan sonra ayrılmak bir tür azat edilmişlik getirdi bana. Münhasır hayatlar ve hatalar popülizmin merkezinden uzaklaşmakla mümkün. Asgari geçim şartları ne kadar rahat karşılanırsa sanat alanına ilgi o kadar çabuk oluşmaya başlayacaktır. Sanatçı için zaman zaman hayati olsa da düşük gelirli insan için mesele edilmeye değmez bir şeydir şiir yahut herhangi bir sanat eseri. Çünkü keyfi bir ilgi alanı gibi gelir. Kaldı ki tüketicileri için öyledir denebilir. İlgi şu an gayet makul. Dediğim gibi, ekonomik durumu iyileşen bir Türk halkı bir nesil sonra sanata daha çok ilgi duyacaktır. Evander Holyfield mı Riddick Bowe mu? Boks. Daha çekişmeli, daha estetik maçlar. Eleştirinin olmadığına inanıyorum. Belli bir nüfuza ulaşan isimler için ortaya metin koyulabilir tabii bu daha normal duruyor fakat eser değil de ismin kitlesi odağa alınıyor sanıyorum. Şu şiir gündem oldu gibi bir durum hatırlamıyorum desem yeridir. Oysa imkanlar yirmi sene öncesine göre bambaşka bir seviyede. Ha, eleştiri yok diyoruz da eleştiriye tahammül var mı, bunu da sormak gerekiyor. Bir şairin ilk eleştirmeninin en yakınındaki diğer şair olması gerektiğine inanıyorum. Dergilerin hala daha ciddiyetini koruyan ortamlar olduğuna ve yayın hayatına devam etmeleri gerektiğine inanıyorum. Sosyal medyadaki eski paylaşımlar beni çok ırgalamaz lakin kitaplığımdaki eski sayılara döner döner bakarım. Aynı zamanda iyi bir şairle iyi bir editörün buluşma alanı da dergilerdir. Okul olma özelliğini ancak şiire dair bolca etkileşimle kazanabilir. Muhatapların arasında kalan, kamu malı olmayan bu etkileşimle. Enis Batur, İsmet Özel ve Edip Cansever; Teknenin Ölümü , Şair'e , De Gülüm . Fakat bunlar bugünün açıklamaları, yarın yahut daha sonra vereceğim cevap değişebilir.


Zaman, tarih boyunca üzerinde çok düşünülen, konuşulan bir unsur olmuştur. Zaman kavramını; tam açıklayıcı olmamakla birlikte, insanın yaşamını düzenleyici sistem olarak genel çerçevede tanımlayabiliriz. Newton'a göre zaman, her insan için sabit ve değişmezken, Einstein ve Hawking gibi fizik kuramcıları buna katılmamıştır. Einstein; "Güzel bir kızla oturan bir adam için geçen süre ile aynı adamı sıcak bir fırının üzerine oturttuğunuzda geçen zaman aynı değildir, işte bu da Rölative kuramıdır." örneğiyle bunu açıklamıştır. Felsefede zamanı, tüm var olanların birbirlerinin yerini alarak oluşturdukları zincirlerdeki sonsuz süre olarak anlamaktayım. Lancaster Üniversitesi'nin profesörlerinden, İngiliz toplum bilimci John Urry'nin, Mekanları Tüketmek kitabında "Zaman, toplum açısından sadece değişim için değil, durağanlık ve istikrar, hatta düzen için de merkezi bir öneme sahiptir; zamansal bir düzen olmaksızın toplumda düzen olması düşünülemez" sözlerinden sosyolojideki zamanı; toplumun, toplumsal hayatın kaderi olarak algılayabilmek mümkündür. Psikolog Goncagül Kemancı'nın makalelerinden ise Psikolojide zamanı; bireyin bir olayda geçen süreyi o anda hissettiği olumlu ve olumsuz duygularına göre yorumlaması olarak anlayabiliriz. Mitolojinin Kronos'u ise zamanın simgesi durumundadır. Aristoteles zamanın değişim olmadığını söyler. Tüm bunlar bağlamında zaman üzerinden disiplinlerarasılığın ustaca kullanıldığı bir kitap okuduğumu söyleyebilirim. Tüm bu disiplinlerden esintiler taşıyan Recep Kayalı'nın, Bilinen Tüm Zamanlar kitabı Aristoteles'in haklılığına zihnimizde bir gönderme yapmaktadır. Bilinen Tüm Zamanlar, kitap ismi ve kapağıyla en başta etkileyici ve ilgi çekici bulduğumu söylemeliyim. Kitabın sayfalarında dolaşmadan önce kapağını okumayı seviyorum. Zira içeriğine dair ipuçları orada gizli. Bilinen Tüm Zamanlar adlı eseri elime aldığımda; yazarın, zamanda değişmeyen düzenlerle değişmeyen kaderleri ya da kederleri işlediğine dair bir öngörüm oluştu. Kitap kapağındaki bordo renginin çarpıcı değil de silikleştirilip uçuk bir bordoya dönüştürülmüş olması bunu çağrıştırıyordu. Bordo özgüveni temsil eden bir renktir. Üzerinde taşıyana özgüven verir. Rengin üzerine kondurulmuş noktalar yaşamın anlarının iz düşümü gibiydi. Kapakta gördüğüm silikleşmiş bordo bireylerin zamanla olan savaşlarında silikleşseler de dik durma çabalarını hissettirdi. Zamanın ontolojik boyutlarında dolaşacağımı düşündüm. Okuduktan sonra ise kapağın içerikle oldukça başarılı özdeşleştirildiğini gördüm. Kapak tasarımını yapan Zeyd Karaaslan'ı tebrik etmeden geçemeyeceğim. Göze batmayan lirik bir dili var yazarın. Finallerini mısralar halinde yaptığı öyküler ayrı bir hava katmış kitaba. Recep Kayalı duyguların dengesini düzeyli bir biçimde ortaya koymuştur bu eseriyle. "Kara Ulak Ensar'ı Tüketen Şeyler" isimli öyküsünde, hikayenin yoğun duygularıyla sona geldiğimde okuduğum bu mısraların bana ferahlık kattığını söyleyebilirim. Tüm hikayeleri sevmiş olmakla birlikte özellikle ilk iki öyküyü çok başarılı bulduğumu da belirtmeliyim. Oldukça sıra dışı kurgulanmış ve etkileyici sahnelerle benzenmişler. Sanıyorum ki özellikle bu iki hikayeye ara vermeden devam edebilecek öykü okuyucusu yoktur. İlk hikaye olan "Kara Ulak Ensar'ı Tüketen Şeyler" başlığı altında ölümün soğukluğuna ve çeşitli hallerine, kimsesizlikler perdesinden şahitlik ediyorsunuz. Eğer okur Recep Kayalı'nın cümlelerinin derin anlamlarını irdelerse uzun süre bir cümlede takılı kalabilir. Benim takılı kaldığım; "Duvarlara, tavana, perdelere yerleşmiş ölümün kokusu. Salon buz gibi. Yine de dağılmıyor betona sinmiş ruh artığı."(S.18) cümlelerinden birisidir. İyi bir kitap okuyacağımı biliyordum ancak itiraf etmeliyim ki bu kadarını beklemiyordum. Öyküye doyduğumu hissettim diyebilirim. Kitabın bitmesini gerçekten istemedim. Bir solukta okunabilecek bir kitapken araya başkalarını alarak zamanı uzattım. Çok beğenip de sindirmeden, merakla devamına koştuğum kitaplar vardır. Ancak burada her öykü öylesine güçlüydü ki sindirilmeden geçilmesi büyük haksızlık olurdu. Aralarda başka kitaplarla hemhal olsam da zihnim Bilinen Tüm Zamanlar kitabında en son okuduğum öykünün tadını çıkarıyordu. Öyküleri ve edebiyat yazıları İzdiham, Mahalle Mektebi, Edebiyat Ortamı, Heceöykü, Edebiyatist ve Palto Öykü Fanzin'de yayımlanan Recep Kayalı, rahatça öykü yazabilmek hayaliyle yüksek lisans eğitimini yarıda bırakmıştır. Bilinen Tüm Zamanlar adlı eserinden önce, Dip (2013), Taşın Dediği (2019), Kamburuma Üç Sebep (2020) isimli eserleri yayımlanmıştır.


Rasim Özdenören'in Gül Yetiştiren Adam'ıyla tanıştım, kaybettiklerimizi düşündüm, garip bir hüzne kapıldım. Yenildim mi, yenildik mi? Gülün dikenlerini kalbimde hissettim. Anlatılan bizim hikayemizdi, biz böyle olmamalıydık, biz böyle değildik. Neden böyle köklerimize yabancı bir yola girdik, güllerimizi toprağında değil de içeride, dört duvar arasında yetiştirmeye mecbur bırakıldık. Ustalıkla karılmış kelimelerin çatısı altında sallanıp durdum bir müddet. Sevgili Peygamberimin çok sevdiği güllere neler yapmıştık biz böyle. Sandım ki fötr şapkasını buruşturup atmak isteyen cemaatteki Müslüman benim. Onun yerinde olmayı hiç istemezdim, ama değişik şekillerde onun yerinde olabileceğimi de düşünmedim değil. Çünkü güllerin kokusuna hasret kalmıştım, Gül Yetiştiren Adam ile tanışınca ne kadar hasret kaldığımı anladım, sarsıldım, yandım... Her şey Gül Yetiştiren Adam'ın, torununun isteğini geri çevirememesiyle başlar. Adam, torunuyla sohbet etmesini pek sever, söz dönüp dolaşıp namaza gelir. Torununa, namaz kılıp kılmadığın sorar. Çocuk ise, okuldayken pek kılamadığını; ama okul dışındaki zamanlarda kıldığını söyler. Adam, pek üzülür bu yanıta, torununa, "namazını sürekli kıl" diye nasihat eder. Çocuk, dedesine, dışarıya neden çıkmadığını sorar, "birlikte camiye gidelim" der. Adam, o günün geldiğini anlar. Yüzleşme günü, yarım asır sonra, muhasebe... Bir sonraki gün sabah namazı için camiye giderler. Yarım asır sonra dört duvar arasından çıkıp yabancısı olduğu dışarıya, sokağa çıkmıştır Gül Yetiştiren Adam, pek sevdiği torunuyla. Modern zamanlara avdet etmiştir, dondurduğu eski günlerinden. Pek şaşırtıcı bir tecrübe Gül Yetiştiren Adam için, çünkü her şey değişmiştir ya da hiçbir şey bıraktığı gibi kalmamıştır. İşte her yerde biten oteller ve bankalar, pek arsız, hadsiz hesapsız, modern dünyanın vazgeçilmez köşe taşları. Sonra hayatına girip çıkan isimlerin yabancısı olduğu bu dünyaya ait olduğunu görür. Pekiyi, kendisi nerede olmalı? Yeri neresidir? Bunu düşünür. Aklına evi gelir. Ev olmamalı, hele bu vakitten sonra. Zaten imkanı da yok. Görmezlikten gelme, deve kuşu sendromu, bir çeşit hastalık. Dışarıda gürül gürül akıp duran bir dünya, yabancısı olduğu... Dışarıda, yerini arayan bir adam, gülleri seven... Gül, peygamber demektir. Elinde bir imge olduğunu biliyor adam, geçmişine götürüp, geleceğe taşıyacak olan. Caminin içindeler dede-torun. Adam ayakkabıların üzerinde fötr şapkayı görünce dehşete düşüyor; çünkü vakt-i zamanında bu nesneyi başına almamak için savaşmıştı birileriyle, oysa o nesne şimdi kutsal mabedinin içinde, hem de baş tacı edilmiş vaziyette. Fötr şapkanın başındaki sarığın yerini almasındaysa, ölmeyi tercih eden kendisi değil miydi? Oysa yarım asır sonra ne olmuştu, "öteki" medeniyetin sembolü olan fötr şapka, "bizim" medeniyetin sembolü olan sarığın yerini almıştı. Hem de kutsal mabedimiz olan caminin içinde, cemaatten birinin başı üzerinde... Yıkılmıştı Gül Yetiştiren Adam bu manzarayı gördüğünde. Avuçlarımı sıktığımda, fötr yalnızlığı... Neler kaybettiğimizi hatırladım, hicap duydum. Gül kokmasaydı Peygamberimiz, nice olurdu halimiz.


Biz de elimizden geldiğince, okurun/izleyicinin bu iki ayrı sanat dalını bir arada değerlendirmesi için beyaz perdeye uyarlanan eserleri bir liste halinde bir araya getirmek istedik. Listede yer alan bazı uyarlamalarda eserin aslına sadık kalarak görsel anlatımla zenginleştirilmiş çok başarılı örnekler bulabilirsiniz. Uzun soluklu bir çalışmayla oluşturduğumuz listeyi istifadenize sunuyoruz. - Kitap Adı, Yazar, Yönetmen, Film Adı, Yıl - Açlık, Knut Hamson, Henning Carlsen, Hunger, 1966 - Açlık Oyunları, Suzanne Collins, Gary Ross, The Hunger Games, 2012 - Adınla Çağır Beni, Andre Aciman, Luca Guadagnino, Call Me by Your Name, 2017 - Ağla Sevgili Yurdum, Alan Paton, Darrell Roodt, Cry, The Beloved Country, 1995 - Akıl Oyunları, Sylvia Nasar, Ron Howard, A Beautiful Mind, 2001 - Akıl ve Tutku, Jane Austen, Ang Lee, Sense and Sensibility, 1995 - Alacakaranlık, Stephenie Meyer, Catherine Hardwicke, Twilight, 2008 - Alaycı Kuş, Suzanne Collins, Francis Lawrence, Mockingjay, 2014 - Alice Harikalar Ülkesinde, Lewis Carroll, Tim Burton, Alice in Wonderland, 2010 - Androidler Elektrikli Koyun Düşler mi?, Philip K. Dick, Ridley Scott, Blade Runner, 1982 - Anna Karenina, Tolstoy, Joe Wright, Anna Karenina, 2012 - Anne Frank'ın Hatıra Defteri, Anne Frank, George Stevens, The Diary of Anne Frank, 2009 - Aşk ve Gurur, Jane Austen, Joe Wright, Pride and Prejudice, 2005 - Aşktan ve Gölgeden, Isabel Allende, Betty Kaplan, Of Love and Shadows, 1994 - Ateşi Yakalamak, Suzanne Collins, Francis Kawrence, Catching Fire, 2013 - Ay'a Yolculuk, Jules Verne, Byron Haskin, From the Earth to the Moon, 1998 - Ay Işığı Sokağı, Zweig, Dagmar Damek, Leporella, 1991 - Aynı Yıldızın Altında, John Green, Josh Boone, The Fault in Our Stars, 2014 - Baba, Mario Puzo, Francis Ford Coppola, The Godfather, 1972 - Baragan'ın Dikenleri, Panait Istrati, Louis Doquin, The Thistles of the Baragan, 1957 - Bayan Peregrine'in Tuhaf Çocukları, Ransom Riggs, Tim Burton, Miss Peregrine's Home for Peculiar Children, 2016 - Bayel Ağıtçıları, Gulam Huseyin Saedi, Daryuş Mehrcui, Gav , 1969 - Ben, Efsane, Richard Matheson, Francis Lawrence, I am Legend, 2007 - Ben Robot, Isaac Asimov, Alex Proyas, I Robot, 2004 - Beni Asla Bırakma, Kazuo Ishiguro, Mark Romanek, Never Let Me Go, 2010 - Benjamin Button'ın Tuhaf Hikayesi, F. Scott Fitzgerald, David Fincher, The Curious Case of Benjamin Button, 2008 - Betty Blue, Philippe Djian, Jean- Jacques Beineix, Betty Blue, 1986 - Beyaz Diş, Jack London, Randal Kleiser, White Fang, 1991 - Beyaz Geceler, Dostoyevski, Luchino Visconti, Le Notti Bianche, 1957 - 1, George Orwell, Michael Radford, Nineteen Eighty Four, 1984 - Bir Düş İçin Ağıt, Hubert Selby, Darren Aronofsky, Requiem For A Dream, 2000 - Bir Kadının Portresi, Henry James, Jane Campion, The Portrait of a Lady, 2019 - 2001: Bir Uzay Efsanesi, Arthur C. Clarke, Stanley Kubrick, A Space Odyssey, 1968 - Boleyn Kızı, Philippa Gregory, Justin Chadwick, The Other Boleyn Girl, 2008 - Boyalı Kuş, Jerzy Kosinski, Vaclav Marhoul, The Painted Bird, 2019 - Boyalı Peçe, Somerset Maugham, John Curran, The Painted Veil, 2006 - Bülbülü Öldürmek, Harper Lee, Robert Mulligan, To Kill a Mockingbird, 1962 - Büyük Balık, Daniel Wallace, Tim Burton, Big Fİsh, 2003 - Büyük Defter- Kanıt- Üçüncü Yalan, Agota Kristof, Janos Szasz, A Nagy Füzet, 2013 - Canavarın Çağrısı, Patrick Ness, Juan Antonio Bayona, A Monster Calls, 2016 - Carlito's Way, Edwin Torres, Brian De Palma, Carlito's Way, 1993 - Cehennem, Dan Brown, Ron Howard, Inferno, 2016 - Cennetin Doğusu, John Steinbeck, Elia Kazan, East of Eden, 1955 - Charlie'nin Çikolata Fabrikası, Roald Dhal, Tim Burton, Charlie and the Chocolate Factory, 2005 - Cinnet, Vladimir Nabokov, Rainer Werner Fassbinder, Despair, 1978 - Çizgili Pijamalı Çocuk, John Boyne, Mark Herman, The Boy in the Striped Pyjamas, 2008 - Danimarkalı Kız, David Ebershoff, Tom Hooper, The Danish Girl, 2015 - Da Vinci Şifresi, Dan Brown, Ron Howard, The Da Vinci Code, 2006 - Denizler Altında Yirmi Bin Fersah 1. Cilt, Jules Verne, Richard Fleischer, 20.000 Leagues Under the Sea, 1954 - Dersu Uzala, Vladimir Arsenyev, Akira Kurosava, Dersu Uzala, 1975 - Doktor Jivago, Boris Pasternak, David Lean, Doctor Zhivago, 1965 - Doktor Moreau'nun Adası, H. G. Wells, John Frankenheimer, The Island of Dr. Moreau, 1996 - Don Quijote, Miguel de Cervantes, Terry Gilliam, The Man Who Killed Don Quixote, 2018 - Dorian Gray'in Portresi, Oscar Wilde, Albert Lewin, The Picture of Dorian Gray, 2009 - Döşeğimde Ölürken, William Faulkner, James Franco, As I Lay Dying, 2013 - Dövüş Kulübü, Chuck Palahniuk, David Fincher, Fight Club, 1999 - Dracula, Bram Stoker, Gary Shore, Dracula Untold, 2014 - Dune- Çöl Gezegeni, Frank Herbert, David Lynch, Dune, 1984 - Duvar, Marlen Haushofer, Julian roman Pölsler, The Wall, 2012 - Duyguların Rengi, Kathryn Stockett, Tate Taylor, The Help, 2011 - Dün, Agota Kristof, Silvio Soldini, Brucio Nel Vento, 2002 - Dünyalar Savaşı, H. G. Wells, Steven Spielberg, The War of the Worlds, 2005 - Dünyanın Merkezine Seyahat, Jules Verne, Henry Levin, Journey to the Center of the Earth, 2008 - Düş Yakamdan Şeytan, Donald Ray Pollock, Antonio Campos, The Devil All the Time, 2020 - Ecinniler, Dostoyevski, Andrzej Wajda, Les Possedes, 1988 - Ejderha Dövmeli Kız, Stieg Larsson, David Fincher, The Girl With the Dragon Tattoo, 2012 - Esaretin Bedeli, Mark Kermode, Frank Darabont, The Shawshank Redemption, 1995 - Fahrenheit, Ray Bradbury, François Truffault, Fahrenheit, 1966 - Fareler ve İnsanlar, John Steinbeck, Lewis Milestone, Of Mice and Men, 1939 - Forrest Gump, Winston Groom, Robert Zemeckis, Forrest Gump, 1994 - Frankenstein ya da Modern Prometheus, Mary Shelley, James Whale, Frankenstayn, 1931 - Gazap Üzümleri, John Steinbeck, John Ford, The Grapes of Wrath, 1940 - Geceyarısı Çocukları, Salman Rushdie, Deepa Mehta, Midnight's Children, 2012 - Geçmişi Olmayan Adam, Robert Ludlum, Doug Liman, The Bourne Identity, 2002 - Genç Bir Doktorun Anıları, Mihail Bulgakov, Alex Hardcastle, Robert McKillop, A Young Doctor's Notebook, 2012 - Göçebe, Stephenie Meyer, Andrew Niccol, The Host, 2013 - Görünmez Adam, H. G. Wells, James Whale, The Invisible Man, 1933 - Grinin Elli Tonu, E. L. James, Sam Taylor- Johnson, Fifty Shades of Grey, 2015 - Guguk Kuşu, Ken Kesey, Milos Forman, One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1975 - Gülün Adı, Umberto Eco, Jean- Jacques Annaud, The Name of the Rose, 1986 - Günden Kalanlar, Kazuo Ishiguro, James Ivory, The Remains of the Day, 1993 - Güneş İmparatorluğu, J. G. Ballard, Steven Spielberg, Empire of the Sun, 1987 - Hamlet, William Shakespeare, Kenneth Branagh, Hamlet, 1996 - Harry Potter ve Felsefe Taşı, J. K. Rowling, Chris Columbus, Harry Potter and the Philosopher's Stone, 2001 - Hayata Röveşata Çeken Adam, Fredrik Backman, Hannes Holm, En- Man- Som- Heter- Ove, 2015 - Hayvan Mezarlığı, Stephen King, Mary Lambert, Pet Sematary, 1989 - Her Şeyin Teorisi, Stephen Hawking, James Marsh, The Theory of Everything, 2014 - Hiroşima Sevgilim, Marguerite Duras, Alain Resnais, Hiroshima Mon Amour, 1959 - İbni Sina'nın Talebesi Hekim, Noah Gordon, Philipp Stölzl, The Physician, 2013 - İhtiyarlara Yer Yok, Cormac McCarthy, Ethan Coen, Joel Coen, No Country For Old Men, 2008 - İmkansızın Şarkısı, Haruki Murakami, Tr n Anh Hung, Norwegian Wood, 2010 - İnci, John Steinbeck, Emilio Fernandez, La Perla, 1947 - İnci Küpeli Kız, Tracy Chevalier, Peter Webber, Girl with a Pearl Earring, 2003 - İngiliz Hasta, Michael Ondaatje, Anthony Minghella, The English Patient, 1997 - Inherent Vice, Thomas Pynchon, Paul Thomas Anderson, Inherent Vice, 2014 - İntihar Dükkanı, Jean Teule, Patrice Leconte, The Suicide Shop, 2012 - Jane Eyre, Charlotte Bronte, Cary Fukunaga, Jane Eyre, 2011 - Jaws, Peter Benchley, Steven Spielberg, Jaws, 1975 - Kafes, Josh Malerman, Susanne Bier, Bird Box, 2018 - Kağıttan Kentler, John Green, Jake Schreier, Paper Towns, 2015 - Kaptan Grant'ın Çocukları, Jules Verne, Robert Stevenson, In Search of the Castaways, 1962 - Karamazov Kardeşler, Dostoyevski, Richard Brooks, The Brothers Karamazov, 1958 - Karanlığın Elli Tonu, E. L. James, James Foley, Fifty Shades Darker, 2017 - Kardeşler Takımı, Stephen E. Ambrose, Steven Spielberg, Band of Brothers, 2001 - Kayıp Kız, Gillian Flynn, David Fincher, Gone Girl, 2014 - Kazaklar, Tolstoy, George W. Hill, The Cossacks, 1928 - Kefaret, Ian McEwan, Joe Wright, Atonoment, 2007 - Kelebek, Henri Charriere, Franklin J. Schaffner, Papillon, 1973 - Kemikler Şehri, Cassandra Clare, Harald Zwart, The Mortal Instruments: City of Bones, 2013 - Kış Masalı, Mark Helprin, Akiva Goldsman, Winter's Tale, 2014 - Kızıl Nehirler, Jean- Christophe Grange, Mathieu Kassovitz, The Crimson Rivers, 2000 - Kızım Olmadan Asla, Betty Mahmudi, Brian Gilbert, Not Without My Daughter, 1991 - Kız Kardeşim İçin, Jodi Picoult, Nick Cassavetes, My Sister's Keeper, 2009 - Kilimanjaro'nun Karları, Ernest Hemingway, Henry King, The Snows of Kilimanjaro, 1952 - Kirpinin Zarafeti, Muriel Barbery, Mona Achache, Le Herisson , 2010 - Kitap Hırsızı, Markus Zusak, Brian Percival, The Book Thief, 2014 - Koca Gringo, Carlos Fuentes, Luis Puenzo, Old Gringo, 1989 - Koku, Patrick Süskind, Tom Tykwer, Perfume: The Story of a Murderer, 2007 - Kolera Günlerinde Aşk, Gabriel Garcia Marquez, Mike Newell, Love int the Time of Cholera, 2007 - Kon- Tiki, Thor Heyerdahl, Joachim Ronning, Espen Sandberg, Kon- Tiki, 2012 - Kopyalanmış Adam, Jose Saramago, Denis Villeneuve, Enemy, 2013 - Köpek Kalbi, Mihail Bulgakov, Vladimir Bortko, Heart of a Dog, 1988 - Körlük, Jose Saramago, Fernando Meirelles, Blindness, 2008 - Kral Lear, William Shakespeare, Richard Eyre, King Lear, 2018 - Kurtlar İmparatorluğu, Jean- Christophe Grange, Chris Nahon, L'Empire des Loups, 2005 - Kurtlarla Dans, Michael Blake, Kevin Costner, Dances With Wolves, 1990 - Kuzuların Sessizliği, Thomas Harris, Jonathan Demme, The Silence of the Lambs, 1991 - Küçük Kadınlar, Louisa May Alcott, Greta Gerwig, Little Woman, 2019 - Küçük Prens, Antoine de Saint-Exupery, Stanley Donen, The Little Prince, 1974 - Lizbon' Gece Treni, Pascal Mercier, Bille August, Night Train to Lisbon, 2013 - Lolita, Vladimir Nabokov, Adrian Lyne, Lolita, 1997 - Lujin Savunması, Vladimir Nabokov, Marleen Gorris, The Luzhin Defence, 2000 - Madde, Joseph Heller, Mike Nichols, Catch-, 1970 - Malcolm X, Alex Haley, Spike Lee, Malcolm X, 1992 - Malina, Ingeborg Bachmann, Werner Schroeter, Malina, 1991 - Man On Fire, A. J. Quinnell, Tony Scott, Man On Fire, 2004 - Marslı, Andy Weir, Ridley Scott, The Martian, 2015 - Martin Eden, Jack London, Sidney Salkow, The Adventures of Martin Eden, 1942 - Maşenka, Vladimir Nabokov, John Goldschmidt, Maschenka, 1987 - Maymunlar Gezegeni, Pierre Boulle, Tim Burton, Planet of the Apes, 2001 - Medea, Euripides, Pier Paolo Pasolini, Medea, 1969 - Medusa Darbesi, Robert Ludlum, Paul Greengrass, The Bourne Supremacy, 2004 - Medyum, Stephen King, Stanley Kubrick, The Shining, 1980 - Melekler ve Şeytanlar, Dan Brown, Ron Howard, Angels & Demons, 2009 - Mesaj, Carl Sagan, Robert Zemeckis, Contact, 1997 - Moby Dick, Herman Melville, John Huston, Moby Dick, 1956 - Monte Cristo Kontu, Alexandre Dumas, Kevin Reynolds, The Count of Monte Cristo, 2002 - Morgue Sokağı Cinayetleri, Edgar Allan Poe, Robert Florey, Murders in the Rue Morgue, 1932 - Motosiklet Günlükleri, Ernesto Che Guevara, Walter Salles, The Motorcycle Diaries, 2004 - Mucize, R. J. Palacio, Stephen Chbosky, Wonder, 2007 - Muhteşem Gatsby, F. Scott Fitzgerald, Baz Luhrmann, The Great Gatsby, 2013 - Müfettiş, Gogol, Henry Koster, The Inspector General, 1949 - Nietzche Ağladığında, Irvin D. Yalom, Pinchas Perry, When Nietzche Wept, 2007 - Okuyucu, Bernhard Schlink, Stephen Daldry, The Reader, 2009 - Oliver Twist, Charles Dickens, Roman Polanski, Oliver Twist, 2005 - 12 Yıllık Esaret, Solomon Northup, Steve McQueen, 12 Years a Slave, 2013 - 13. Savaşçı, Michael Crichton, John McTiernan, The 13th Warrior, 1999 - Oblomov, Ivan Goncharov, Nikita Mihalkov, Neskolko dnei iz jizni Oblomova, 1980 - Onca Yoksulluk Varken, Romain Gary, Edoardo Ponti, The Life Ahead, 2019 - O Güzel Atlar, Cormac Mccarthy, Billy Bob Thornton, All the Pretty Horses, 2000 - Operadaki Hayalet, Gaston Leroux, Joel Schumacher, The Phantom of Opera, 2004 - Otomatik Portakal, Anthony Burgess, Stanley Kubrick, A Clockwork Orange, 1971 - Otostopçunun Galaksi Rehberi, Douglas Adams, Garth Jennings, The Hitchhiker's Guide To the Galaxy, 2005 - Oyun, Stephen King, Mike Flanagan, Gerald's Game, 2017 - Oz Büyücüsü, L. Frank Baum, Victor Fleming, The Wizard of Oz, 1939 - Ölü Ozanlar Derneği, N. H. Kleinbaum, Peter Weir, Dead Poets Society, 1990 - Öteki, Dostoyevski, Richard Ayoade, The Double, 2014 - Özgürlüğün Elli Tonu, E. L. James, James Foley, Fİfty Shades Freed, 2018 - Pal Sokağı Çocukları, Ferenc Molnar, Zoltan Fabri, The Boys of Paul Street, 1969 - Persepolis, Marjane Satrapi, Marjane Satrapi, Vincent Paronnaud, Persepolis, 2007 - Pi'nin Yaşamı, Yann Martel, Ang Lee, Life of Pi, 2012 - Pinokyo, Carlo Collodi, Steve Barron, The Adventures of Pinocchio, 1996 - Piyanist, Wladyslaw Szpilman, Roman Polanski, The Pianist, 2002 - Piyanist, Elfriede Jelinek, Michael Haneke, La Pianiste, 2001 - Prestij, Christopher Priest, Christopher Nolan, The Prestige, 2006 - Rebecca, Daphne du Maurier, Alfred Hitchcock, Rebecca, 1940 - Resimli Adam, Ray Bradbury, Jack Smight, The Illustrated Man, 1969 - Renklerden Moru, Alice Walker, Steven Spielberg, The Color Purple, 1985 - Romeo ve Juliet, William Shakespeare, Carlo Carlei, Romeo and Juliet, 2013 - Ruhlar Evi, Isabel Allende, Bille August, The House of the Spirits, 1993 - Rüzgar Gibi Geçti, Margaret Mitchell, Victor Fleming, Gone With the Wind, 1974 - Quo Vadis?, Henryk Sienkiewicz, Mervyn LeRoy, Ko Vadis, 1951 - Saatler, Michale Cunningham, Stephen Daldry, The Hours, 2003 - Sadist, Stephen King, Rob Reiner, Misery, 1990 - Safir Mavi, Kerstin Gier, Felix Fuchssteiner, Katharina Schöde, Saphirblau, 2014 - Sakindi Oranın Şafakları, Boris Vasilyev, Stanislav Rostotsky, A zori zdes tikhie, 1997 - Saksı Olmanın Faydaları, Stephen Chbosky, Stephen Chbosky, The Perks of Being a Wallflower, 2012 - Sapık, RobertBloch, Alfred Hitchcock, Psycho, 1960 - Sarı Odanın Esrarı, Gaston Leroux, Bruno Podalydes, The Mystery of the Yellow Room, 2003 - Savaş ve Barış, Tolstoy, King Vidor, War and Peace, 1958 - Schindler'in Listesi, Thomas Keneally, Steven Spielberg, Schindler's List, 1993 - Seçilmiş Kişi, Lois Lowry, Phillip Noyce, The Giver, 2014 - Sefiller, Victor Hugo, Tom Hooper, Les Miserables, 2013 - Seksen Günde Dünya Gezisi, Jules Verne, Michael Anderson, Around the World in 80 Days, 1956 - Senden Önce Ben, Jojo Moyes, Thea Sharrock, Me Before You, 2016 - Sevgili, Marguerite Duras, Jean- Jacques Annaud, The Lover, 1992 - Dörtlerin Yemini - Sherlock Holmes, Arthur Conan Doyle, Peter Hammond, The Sign of Four, 1987 - Sherlock Holmes - Kızıl Dosya, Arthur Conan Doyle, Guy Ritchie, Sherlock Holmes, 2009 - Sineklerin Tanrısı, William Golding, Harry Hook, Lord of the Flies, 1990 - Siyah İnci, Anna Sewell, Caroline Thompson, Black Beauty, 1994 - Soğuk Deri, Albert Sanchez Pinol, Xavier Gens, Cold Skin, 2017 - Solaris, Stanislaw Lem, Andrey Tarkovski, Solaris, 1972 - Sol Ayağım, Christy Brown, Jim Sheridan, My Left Foot, 1990 - Son İstasyon, Jay Parini, Michael Hoffman, The Last Station, 2009 - Son Ültimatom, Robert Ludlum, Paul Greengrass, The Bourne Ultimatum, 2007 - Şato, Dönüşüm, Dava, Kafka, Steven Soderbergh, Kafka, 1991 - Şeker Portakalı, Jose Mauro de Vasconcelos, Marcos Bernstein, Meu Pe de Laranja Lima, 2012 - Şeytanca- Artık Orada Olmayan Kadın, Pierre Boileau, Jeremiah S. Chechik, Diabolique, 2003 - Şeytanın Gizli Yüzü, Matthew Gregory Lewis, Dominik Moll, The Monk , 2010 - Taras Bulba, Gogol, Lee Thompson, Taras Bulba, 1962 - Taş Meclisi, Jean- Christophe Grange, Guillaume Nicloux, Le Concile De Pierre, 2006 - Tatar Çölü, Dino Buzzati, Valerio Zurlini, The Desert of the Tartars, 1976 - Tek Başına Bir Adam, Christopher Isherwood, Tom Ford, A Single Man, 2010 - Teneke Trampet, Günter Grass, Volker Schlöndorff, Die Blechtrommel, 1983 - Tess, Thomas Hardy, Roman Polanski, Tess, 1982 - Tiffany'de Kahvaltı, Truman Capote, Blake Edwards, Breakfast at Tiffany's, 1963 - Toskana Güneşi, Frances Mayes, Audrey Wells, Under the Tuscan Sun, 2003 - Trainspotting, Irvine Welsh, Danny Boyle, Trainspotting, 1996 - Trendeki Kız, Paula Hawkins, Tate Taylor, The Girl on the Train, 2016 - Ucuz Roman, Dana Polan, Quentin Tarantino, Pulp Fiction, 1995 - Uçurtma Avcısı, Khaled Hosseini, Marc Forster, The Kite Runner, 2007 - Uğultulu Tepeler, Emily Bronte, Andrea Arnold, Wuthering Heights, 2011 - Umut Işığım, Mathew Quick, David O. Russell, The Silver Linings Playbook, 2013 - Unknown Soldiers, Vainö Linna, Aku Louhimies, The Unknown Soldier, 2017 - Utanç, J. M. Coetzee, Steve Jacobs, Disgrace, 2008 - Uyanışlar, Oliver Sacks, Penny Marshall, Awakenings, 1990 - Uyumsuz, Veronica Roth, Neil Burger, Divergent, 2014 - Uyuyana Kadar, S. J. Watson, Rowan Joffe, Before I Go to Sleep, 2014 - Vahşetin Çağrısı, Jack London, William A. Wellman, Call of the Wild, 1935 - Vampirle Görüşme, Anne Rice, Neil Jordan, Interview with the Vampire, 1995 - Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, Milan Kundera, Philip Laufman, The Unbearable Lightness of Being, 1989 - Venedik Taciri, William Shakespeare, Michael Radford, The Merchant of Venice, 2004 - Vertigo, Pierre Boileau, Alfred Hitchcock, Vertigo, 1961 - Vişne Bahçesi, Anton Çehov, Richard Eyre, The Cherry Orchard, 1981 - V for Vandetta, Alan Moore, James McTeigue, V for Vandetta, 2005 - Yabana Doğru, Jon Krakauer, Sean Penn, Into the Wild, 2007 - Yakut Kırmızı, Kerstin Gier, Felix Fuchssteiner, Rubinrot, 2013 - Yaşamak, Yu Hua, Yimou Zang, To Live, 1994 - Yedinci Mühür, Ingmar Bergman, Ingmar Bergman, The Seventh Seal, 1957 - Yeşil Yol, Stephen King, Frank Darabont, The Green Mile, 1999 - Yol, Cormac Mccarthy, John Hillcoat, The Road, 2009 - Yürüyen Şato, Diana Wynne Jones, Hayao Miyazaki, Hauru no ugoku shiro, 2004 - Yüzbaşı Corelli'nin Mandolini, Louis de Bernieres, John Madden, Captain Corelli's Mandolin, 2001 - Yüzüklerin Efendisi- Yüzük Kardeşliği, J. R. R. Tolkien, Peter Jackson, The Lord of the Rings, 2001 - Zaman Makinesi, H. G. Wells, George Pal, The Time Machine, 1960 - Zaman Yolcusunun Karısı, Audrey Niffenegger, Robert Schwentke, The Time Travelers' Wife, 2009 - Zindan Adası, Dennis Lehane, Martin Scorsese, Shutter Island, 2010 - Zorba, Nikos Kazancakis, Mihalis Kakoyannis, Zorba The Greek, 1970 - Zümrüt Yeşil, Kerstin Gier, Felix Fuchssteiner, Katharina Schöde, Smaragdgrün, 2016 - 22/11/63, Stephen King, Bridget Carpenter, 22/11/63, 2016 Izleyecek film seçimi yapılırken başvurulacak kaynak olması hasebiyle çalışmanız çok değerli. İzlediğim fakat bir kitaptan uyarlandigini bilmediğim yapımlar hakkında bilgi sahibi olmami sağladınız için teşekkür ederim. Emeğinize sağlık.


TYB, yeni yılın ilk gününde Ankara'daki genel merkezinde 41'incisini düzenlediği "Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları Ödülleri" sahiplerini düzenlenen basın toplantısı ile duyurdu. Toplam 29 kategoride ödül alan isimleri açıklayan TYB Genel Başkanı Musa Kazım Arıcan, Türkiye Cumhuriyeti'nin 100'üncü yılında kültür, sanat ve edebiyat etkinlikleri düzenleyeceklerini söyledi. 2023 yılında gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri anlatan Arıcan, "Kamu, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, yerel yönetimler ve özel sektörler ile iş birliği yaparak ülkemizin dört bir yanında binlerce yıllık tarihi ve kültürel birikimimizin sonucunda oluşan kültür, sanat ve edebiyat etkinlikleri düzenleyeceğiz. Özellikle 'Cumhuriyetin 100 yılında Balkanlar'dan Orta Asya'ya Türk Edebiyatı' ve 'Kuruluşunun 100. Yılında Edebiyatın Yüzüncü Yılı' temalı uluslararası bilgi şölenleri için tüm hazırlıklarımızı tamamladık" dedi. 2022 yılında da Türkiye'de yaşanan kültür, sanat ve düşünce hayatındaki gelişmeleri yakından takip ettiklerine değinen Arıcan, "45 yıllık birikim ve tecrübe ile yıl içinde yönetim kurulumuzun kapsamlı araştırmalarının yanı sıra ülkemizin seçkin gazeteci, yazar, çevirmen, editör, şair ve eleştirmenlerinin görüş ve önerilerinden de yararlanarak eser sahibinin dünya görüşü ve ideolojisine bakılmaksızın yılın yazar, fikir adamı ve sanatçılarını belirliyoruz. Ödüllerin kalıcı, geleneksel ve değerli olması için TYB Yönetim Kurulunda görev yapan arkadaşlarımızın ve seçici kurul üyelerinin eserleri değerlendirmeye alınmamaktadır. Ayrıca aynı dalda bir kişiye üst üste ödül verilmemektedir" diye konuştu. - Hikaye dalında Ali Işık, Üç Günlük Dünyanın İkinci Günü - Şiir dalında Atakan Yavuz, Düşerken Söylenecek Şarkılar - Roman dalında İsmail Özen, Karlı Bir Gece Vakti - Deneme dalında Ahmet Edip Başaran - Edebi tenkit dalında Servet Şengül, Epik Damar - Fikir dalında Taşkın Tuna, Var Olmak Ya da Olmamak - Araştırma dalında Mustafa Çipan, Pir-i Sani Divane Mehmet Çelebi - İnceleme dalında Murat Bozkurt, Sinema ve İdeoloji - Dil dalında Hüseyin Rahmi Göktaş, Kökses Teorisi Türkçenin Geleceği - Hatıra dalında Şerif Aydemir, Yaşamak Geçti Başımdan - Gezi dalında Kemal Kahraman, Zamanın Ayak İzleri (2 cilt) - Şehir dalında Mehmet Çayırdağ, Kayseri Tarihi Araştırmaları (2 cilt) - Tercüme dalında Dr. Mehmet Yazgan, Mahatma Gandi - Tiyatro dalında Kudret Ayşe Yılmaz, Hayat Gibi- Bir Dram Bir Komedi - Biyografi dalında Fazıl Gökçek, Ahmet Mithat Efendi Çalışmaya Vakfedilen Bir Hayat - Çocuk edebiyatı dalında Melih Tugtağ, Masallar, Kuş Jokeyleri/Gerçeği Godiklayan - Basın/kültür dalında Adnan Öksüz - Basın/fikir Abdullah Muradoğlu - Dergi dalında Karabatak Dergisi - Türk Müziği dalında Dr. Gönül Paçacı, Karar Perdesi (TRT2) - Halk kültürü dalında halk kültürüne katkılarından dolayı Ahmet Şenol - Elektronik yayıncılık - TV programı dalında Aklıselim - TV belgesel Diyanet TV, Bir Sahaf Bin Dünya belgeseli - TYB Özel Ödülü, Fatih Belediyesi, Kültürel Belediyecilik. - Kamu Yayıncılığı ALBARAKA Yayınları - Özel Yayıncılık dalında KADİM Yayın Grubu - Yayıncılık Özel dalında Türk Kültürüne Hizmet Vakfı - Üstün Hizmet Ödülü ise bu yıl kültür sanat hayatına uzun süreli katkılarından dolayı Dr. Nazif Öztürk, Prof. Dr. Hasan Tahsin Feyizli, Amir Ateş.


Einstein'in noktalama yöntemi ile yaptığım bir portresi vardı. Benim açımdan kayda değer ilk çizimim odur sanıyorum. Hala saklıyorum. Profesyonel anlamda çizerliğe 2018 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı için çizdiğim "Mesele Varsa Eğer Ömer Tamçözer" isimli çocuk kitabıyla başladım. Benim için gerek ilk oluşuyla gerekse konusu ve metniyle yeri hep ayrıdır. O yıllara kadar özel sektörde tam zamanlı olarak grafik tasarım sorumlusu olarak görev yapıyordum. Web sitesi ve grafik tasarımı alanlarında çalışıyordum. 2016 yılımda ikinci çocuğumun doğumuyla izne çıktığımda yıllardır tutkum olan ama tam zamanlı çalışma serüvenim dolayısıyla harekete geçemediğim çizim alanına yöneldim. Başta dijital çizimden uzak durdum bir buçuk sene kadar. Karakalem ve suluboya çalışmalar yaparak başladım. Geleneksel çizim, boyalar, kağıt, kısacası önce "hissederek" çizmeyi tercih ettim. Direkt dijitalle başlarsam çiğ kalacağını düşündüm bir şeylerin hep. Yaptığım çizimleri sosyal medyada paylaşmak büyük mutluluk veriyordu bana. Zaten ilk işime de çizdiğim bir eskiz üzerinden aldığım teklifle başladım. Realistik bir çizimin karaktere çevrilmesi ve çocuk kitabı haline getirilmesi istendiğinde duyduğum heyecanı hala hissediyorum. Bu noktada bizlere çok büyük görev düştüğünü düşünüyorum. Harika metni olan bir kitap için çizimler ve grafik tasarım büyük ölçüde tamamlayıcı rol oynar. Okuyucu kitabı eline ilk aldığında görsel kısmından etkilenir çünkü. Ve inceleyip incelemeyeceğine bile bazen bunlarla karar verir. Özellikle çizgi roman ve 4-6 yaş tamamı resimli kitaplarda çizerin ve çizimlerin etkisi yadsınamayacak ölçüde büyüktür diye düşünüyorum. Bu mesleğe ilk başladığım günden beri en hassas olduğum nokta metnin nitelikli olması, içimde bazı mekanizmaları harekete geçirmesi ve bende çizme isteği uyandırması. Öncelikle hep bu amaçla örnek metin isterim. Bazen de metin çok iyi olabilir, beni heyecanlandırır ama tarz olarak uygun değildir. Buna da önem veririm. Bu noktada editörlerin hangi metin için hangi çizerle çalışılması gerektiğini çok iyi analiz etmesi gerektiğini düşünüyorum. Bundan sonra projenin süresini çok önemserim. Çok sıkışık olan projeleri genellikle kabul etmiyorum. İçime sinmeyen çalışmalar olması kuvvetle muhtemel oluyor çünkü. Bunların dışında yayınevinin ve editörün yaklaşımı ve projeye gösterdikleri önem de benim için belirleyici unsurlardandır. Bu zamanların en büyük probleminin çok fazla projenin basılması olduğunu düşünüyorum. Özellikle sosyal medya görünürlüğü doğrultusunda oluşan bir yazar ve çizer sektörü mevcut. Bu da maalesef çoğu zaman niteliksiz çalışmaların hayata geçiyor olması demek. Bunun dışında didaktik eserlerin ağırlıkta olduğunu düşünüyorum. Tabii ki didaktik eserler de olmalı. Ama çocukları okumaya teşvik edecek, hayal dünyalarına hitab eden, eğlendiren, "özgün" eserleri daha çok görebilmeyi isterdim. Yayınevi editör aracılığıyla bize ulaşıyor ve çalışma boyunca editörle muhatap oluyoruz. Ama bazen yazar da dahil olabiliyor. Onun fikirlerini almak, hayalindeki karakter ve mekanları öğrenebilmek benim için her zaman artı mahiyetinde. Yazar eğer çok yönlüyse bu daha da keyifli bir hale geliyor ve beyin fırtınası yapıp en güzeline ulaşabilme şansı doğuyor. Yayımladığı kitaplara gerçekten "eser" gözüyle bakan yayınevleri benim için çok değerli. Ve onlar tekrar yeni projelerle geldiğinde gerçekten heyecanlanıyorum. Çünkü bu şekilde düşünüyorsa yazara, çizere, editöre gereken alanı açıyor, anlıyor ve destekliyor. Daha önce de bahsettiğim gibi sürenin makul, önceliğin çıkacak eserin en güzel şekilde hayata geçmesi olması çok önemli. Yaptığımız çalışmalara sadece ticari gözle bakılmadığını bilmek çok büyük bir motivasyon sağlıyor. Kendi çocuklarım hariç sürekli olarak çocukları gözlemlemeye bayılıyorum. O kadar kendilerine has, sade ama ilgi çekici halleri var ki. Bazı olaylardan da o kadar etkileniyorum ki çizime dökmeden uyuyamıyorum. Çalışırken çocuklara denk geldiğimde çok ilgilerini çekiyor. Beğenileri ve önerileri benim için çok değerli. Çizim sırasında sohbet etmekten ve fikirlerini almaktan büyük mutluluk duyuyorum. İlk amacım her zaman onların hayal güçlerinde etki bırakabilmek. Kendilerinden bir şeyler bulmaları çizimlerimde. Zihinlerinde bir pencere açabilmek. Sonrası zaten devamında mutlaka oluyor... Bir şeyler öğretmek, yönlendirmek vs. yani.. Ben proje geldiğinde mutlaka örnek metin isterim. Genelde de metnin tamamı gelir zaten. O aşamada okurum. Sonra eğer çalışma konusunda anlaştıysak tekrar okur ve üzerine notlar alırım. Karakterler, sahneler vs. ile ilgili zihnimde beliren detaylarla ilgili. Çizim sırasında da ilgili bölümleri ve notlarımı mutlaka tekrar gözden geçiririm. Metinde kafamda oturtamadığım şeyler varsa zorlanırım. Önce metnin beni içine alabilmesi lazım yani. Bir diğer tıkanma sebebi de keskin çerçevelerle belirlenmiş çizim notları. Öneriye her zaman açığım ama eğer öneri varsa bile serbest bırakılıp metnin bana hissettirdiği şeyleri çizmek isterim. Anime, animasyon ve çizgi film izlemeyi, çocukları gözlemlemeyi, nitelikli çocuk edebiyatı eserlerini okuyup incelemeyi çok besleyici buluyorum. Geleneksel çizim yapan sevdiğim sanatçıları çalışmaları esnasında izlemek benim için çok heyecan verici anların başında gelir. Okuyup bana hitap etmediği için çizmediğim çok fazla metin oldu. Editörle aramdaki ilişkiye göre açıkça söylediğim zamanlar da oldu bu durumu. İstemeyerek çizdiğim işler oldu. Ama çok çok az gerçekten de. Metinden dolayı bazen de ekip uyumuyla alakalı sorunlar olduğu zamanlardı bunlar. Sanırım bu konuda "şu" diyebilmem çok zor. Çizim yaparken üzerinde haftalar hatta bazen aylarca çalışıyoruz. Ve gerçekten bir bağ oluşuyor. Ama teknik anlamda "Ekşimen", "Kafama Takıldı", DİB'den yayımlanan 6 kitaplık set ve bir de şuan yurt dışında bir yayınevi için çalıştığım set beni tatmin eden çalışmalardı. Daha büyük yaşlara hitap eden Timaş İlk Genç Yayınlarından yayımlanan "Yok Artık Pelin" de elime her aldığımda keyif verici bulduğum bir kitap. Ayşegül Şahin Gürbüz'ün metni geldiğinde yerimde duramıyorum. Kendisiyle ilk kitabımı ve toplamda da üç kitap çalıştık. Gelen metni okurken hem yeni şeyler öğreniyor hem de kendimi kıkır kıkır gülerken buluyorum. Şule Kala ile "Kafama Takıldı"dan sonra birkaç kitap daha çalışmak istedik ama şartlar oluşmadı. Onun metinlerine de bayılıyorum. 10 kitaplık seti üzerinde çalışırken tatlı bir dostluk kurduğumuz Hatice Kübra İpek'in ismini anmadan da geçemeyeceğim. Kendisi İslam Alimleri hakkında araştırmalar yapmakta ve çok faydalı eserler vermeye devam etmekte. Shaun Tan, Adilson Farias, Sid Meireles, Shima Zarei, Marco Bucci severek takip ettiğim sanatçılar. Reza Hemmatirad çok yönlü muhteşem bir usta ve tabii ki Hüseyin Sönmezay'ın renkleri, dokuları ve kompozisyonları ilgiyle takip ettiğim eserlerin başında geliyor. İşimle alakalı hayallerim gerçekleşerek değişiyor, gelişiyor ve tekrar tekrar yeni hayaller oluşmaya devam ediyor. Stabil bir hayalim var mı diye düşündüğümde metin anlamında da katkımın olduğu belki çizgi roman tadında bir esere imza atmak hoş olurdu sanırım. Endişe kısmında geleneksel çizime olan meylim sebebiyle her şeyin bu kadar fazla dijitalleşmesi keyifsizlik veriyor. Her şey dijitalleşmeye bu kadar evrilmişken ben geleneksel anlamda fırsatlar yaratmaya çalışıyorum kendime. Kağıdın ve gerçek boyaların çok keyifli ve değerli olduğunu düşünüyorum. Endişe duyduğum şey de çoğunlukla işlerimin yoğunluğundan kaynaklı kağıttan ve boyalardan çoğunlukla uzak kalıyor olmam diyebilirim.


Kendimiz olmaktan uzaklaştıkça tek tipleşiyor, küreselleşiyor ve bize sunulan kalıplara hevesle uyum sağlayan haysiyetsiz bireylere, toplumlara, devletlere dönüşüyoruz. Bu dönüşüm, kendimizden uzaklaşma hızımıza, o da yaşama hızımıza yani yaşımıza paralel ilerliyor. Dolayısıyla bu durumun gençler üzerindeki etkileri daha görünür oluyor. Gençlere serzenişimizin gerekçesi farkında olmasak da çoğunlukla bize benzemekten uzaklaşmalarıdır. Birçok açından bize benzemekten uzaklaşmalarında sakınca yokmuş gibi görünebilir ama sabitelerin, ortak noktaların ve değerlerin kaybı söz konusu olduğunda telafisi mümkün olmayacak şekilde aramız açılır. "Biz" olmaktan çıktıkça haysiyetimizi kaybettiğimizi hissederiz. Lifler atar, toplum ve devlet dokusu çözülür. Bu çözülme üzerine düşünen Fujiwara Mashaiko "Devletin Haysiyeti" adlı eserinde Japon geleneğinin çöküşünü her şeyin paraya bağlandığı ekonomi modelinin benimsenmesine, ekonomik reform adı altında para odaklı bir yaşama geçilmesine bağlıyor (S.17). Tüketim kültürü ile gençleri hedef alan ve yazarın Amerikanlaşma olarak tabir ettiği bu geçiş yine yazarın özgün ifadesiyle Japonların duyumsama ve ölçülülük özelliklerini zedelemiş. Mashaiko duyumsamadan kastını eskiye-iyiye duyulan özlem ve hüznün güzelliği gibi eğitim ile olgunlaşan duygular, ölçülülükten kastını ise Buşido denen savaşçılık ahlakından gelen erdemli davranışlar olarak açıklamış (S.16). Zihnimizde töre ve ahilik çağrışımlarıyla karşılık bulan bu tanımlara da ortaya konan soruna da Türk toplumu olarak hiç yabancı değiliz. Bu değerlerin kaybıyla meydanı kapitalizmin yayılma ve istilasına bırakmış oluyoruz. Kitabın ilk bölümünde yazar, 5. ila 10. yüzyıllar arasında geri kalmış olan Avrupa'nın sanayi devrimiyle hakim duruma geçişine, ardından ortaya çıkan komünizm ve kapitalizm sistemlerinin temel sorunlarına değiniyor. Teorisi ile pratiği arasındaki farkları aşikar olan her iki sistemin de dünyayı iyi bir yere götüremediği sonucuna çoktan varmış durumdayız. İlgi çekici tezler ise kitabın ikinci bölümüyle başlıyor. "Tek Başına Mantık Dünyanın Sonunu Getirir" başlıklı bölümde yazar, Batı'nın hem benimsediği hem de dayattığı, sadece mantıktan ibaret bir hareket tarzının beklenen sonuçları vermediğini ispat etmeyi amaçlamış. A'yı B'ye, B'yi C'ye, C'yi D'ye bağlayan bir mantık silsilesinin pratikte A'yı D'ye bağlayamayacağını, ilaveten A çıkış noktasının da herkes ve her toplum için değişeceğini gösteriyor. Konuya, İngilizlerin daktilo ve Japonların da yabancı dil öğretmek gerektiğine inanmalarının ana dil öğretiminde olumsuz sonuçlandığını göstererek giriş yapmış. Yıllardır savunduğum, ilkokulda yabancı dil öğretmenin gereksiz olduğu tezini yazar bir milletin yıkımı noktasına taşıyarak ortaya koymuş ve asıl önemli olanın kişiye sadece bir araç olan dili değil konuşmanın özünü teşkil edecek içeriği kazandırmak olduğuna dikkat çekmiş. Yaşlı Japonların İngilizce bilmedikleri için yurt dışında saygınlıklarını koruduğunu, genç Japonların ise çok iyi İngilizce bildikleri için her konuştuklarında bomboş olduklarını açık ettiklerini söylüyor. Kendi kültüründen habersiz, bir İngiliz'in Japon edebiyatı ile ilgili sorduğu sorulara cevap veremeyecek düzeyde olan bir Japon'un İngilizce konuşamamasını yeğliyor (S.48, 146). Bu bölümde verilen bir örnek daha yanlış çıkış noktasıyla kurgulanan mantık işletiminin zararını gayet ilgi çekici şekilde ortaya koyuyor: Erken yaşta bilgisayarla tanışan ve kendini bilgisayar oynamaya kaptıran çocukların yetiştiği Japonya'da iyi yazılımcı çıkmazken, sefalet içinde yetişen, ilkokullarında kağıt bile bulamadığı için taş tabletlere yazan çocukların bulunduğu Hindistan'da dünyanın en iyi yazılımcıları yetişiyor. Çünkü Hindistan "erken yaşta bilgisayara erişen çocuk büyüyünce iyi yazılımcı olur" gibi hatalı bir mantık kurmak yerine çok iyi matematik eğitimi veriyor. Çocuklar çarpmayı diğer ülkelerdeki gibi 9x9 tablosuyla değil, 19x19 tablosunu ezberleyerek öğreniyorlar. Böylece Hindistan'ın pejmurde sokak satıcıları dahi çok hızlı ve hatasız hesap yapabiliyor. Bölümün sonunda yer alan ve mantıkla ilgili aynı tezi bir kez daha, bu kez bezdiri konusundaki çok yerinde bir tespitle örnekleyen kısmı incelemeyi okura bırakıyorum zira kitabı fazlasıyla faş etmiş olmaktan korkuyorum. Ancak bu örnek belki de en önemlisi. Özetle yazar bu bölümlerde birilerinin kendi çıkarları için kurduğu mantığın diğerlerinin zararına çalıştığını göstermeye çalışıyor. Üçüncü bölüm yazarın Batı dayatması olan özgürlük, eşitlik ve demokrasi sorgulamalarını içeriyor. Özgürlük ve eşitlik kavramlarının sahteliği herkesin malumu olduğundan olsa gerek bunlar üzerinde fazlaca durulmamış ancak demokrasi kavramının sahteliği üzerine yazarın kilit bir önermesi mevcut. Halk egemenliği "halk olgun bir hüküm verebilir" ön koşulu ile geçerli olabilir diyor ve fakat bu ön koşulun sağlanamadığını 1. ve 2. Dünya Savaşı tecrübeleri ile gördüğümüzü hatırlatıyor (S.79-80). Halkın neredeyse tam desteğini alan Hitler örneği, Platon'un Devlet adlı kitabında ifade ettiği "sınırsız özgürlüklerin sağlandığı demokrasiler diktatörlüğü getirir" teziyle bir bakıma örtüşüyor (S.81). Amerikan kamuoyunun Irak savaşı öncesindeki ve sonrasındaki farkı da halkların olgun hüküm veremediği sonucunu bir başka zaman ve olayda tekrar tescil ediyor (S.82) dolayısıyla aslında zaten mevcut olmayan ama iktidarların zaman zaman halka tattırmakta olduğu demokrasilerin teorisinin bile hatalı olduğunu söyleyebiliyoruz. Halkların olgunlaşamayacağını kabul ettiğinde yazarın sığınağı aydınlar oluyor ve toplumu dengeye getirebilecek yetkinlikteki aydını işaret eden iki koşullu tanımı oldukça açık: 1) Pratik kullanım alanı olmayan genel kültürü bolca edinmiş, bu sayede halkla karşılaştırılamayacak kadar geniş görüş açısına ve bütünü görerek hüküm verme yetisine sahip olmuş, 2) gerektiğinde devlet ve millet için canını seve seve verebilecek yüreklilikteki kişi. Yazar bu aydın tipinin Japonya'da tükenmiş olduğunu ifade ediyor (S.86). Aydınlıkla malumatfuruşluk arasındaki çizgiyi çeken ikinci koşulu sanırım bizim aydınlarımızın bir kısmı da hamaset olarak tanımlayacaktır. Yazarın "Japonya'nın tekrar canlanıp da Amerika'ya kılıç çekemeyecek bir ülke haline getirilmesi" olarak ifade ettiği Amerikan politikası bizim "dış mihraklar" tedirginliğimizle birebir örtüşüyor. Tam bu noktada İsrailli stratejist profesör David Passig'in "2050" adlı kitabında detaylandırdığı A.B.D ile Japonya-Türkiye ittifakının çatışacağı öngörüsünü hatırlıyorum. Her iki ülkenin de geleneklerine dönmesi ve ideallerini gerçekleştirmeye çalışması halinde A.B.D'yi gücünden edecek ve dünyayı ondan kurtaracak bir ittifakın doğması gerçekten oldukça olası görünüyor. Ancak öncelikle işaret edilen kayıpların telafi edilmesi, yozlaşmanın durdurulması ve haysiyetin geri kazanılması gerekiyor. Devletin haysiyetli ve saygın bir konuma yerleşmesi konusunda mantığın ve akılcılığın yetersiz olduğunu kendince ispatladığına ve bu dayatmalara uymaya çalışırken devletin haysiyetini kaybettiğini belirttiğine göre "yazarın çözümü ne?" sorusu aklımıza geliyor. Bu noktada tekrar duyumsama-ölçülülük ikilisine ve yumuşak oluşumlarla katı oluşumların birlikte çalışmasına geliyoruz. İlkin doğaya karşı duyarlılık, çay sanatı, çiçek sanatı, güzel yazı sanatı, koku sanatı, dövüş sanatı, geçicilik inancı, sıla özlemi gibi kavramlarla Japonların estetik ve saygı içeren, ince ve derin dünya görüşleri, diğer milletlerden fazla olduğu düşünülen duyumsama yetenekleri vurgulanıyor. Aile, memleket, vatan, insanlık sevgisi zincirine, ülkeseverlikle vatanseverlik arasındaki farka dikkat çekiliyor. Çözümün ikinci basamağı olan, "Buşido" ifadesinde saklı samuray ahlakı, merhamet, dürüstlük, sabır, adalet, cesaret, şefkat, onur ve ayıp bilincinin toplamını ifade ediyor. İfade ediyor etmesine ama bugünlerde daha çok "fakir ama gururlu bir genç" tanımına tekabül ediyor. Yazar 2. Dünya Savaşı sonrasında bu ahlak anlayışının terk edilmesiyle Japonya'nın ahmakça ve alçakça eylemlere sürüklendiğini ifade etmekten çekinmiyor (S.121). Mazlumdan yana olmak ve ölümü göze alarak yaşamak yönleriyle Buşido'nun da paylaştığımız bir dünya görüşünün Japon sürümü olduğunu söyleyebiliriz. Yazar, bu ahlakın zorla da olsa, bir mantığa dayandırılamasa da kabul ettirilmesi gerektiğine dayanıyor. Bir çocuk için "alçaklık" tanımı yapıldığı ve bu kavram bir mantığın çıkış noktası olarak kabul edildiği zaman insanın kurallara uyacağını ve bundan karlı çıkacağını düşünüyor. Altıncı bölüme başlarken değinilen bir konu çok değerli. Son yüzyılda coğrafi ve ekonomik gücünü kaybetmesine rağmen dünyadaki saygınlığını koruyan İngiltere'nin bunu parlamenter demokrasi, Shaekspeare, Dickens, Newton, Maxwell, Darwin, Keynes gibi evrensel değerler üretmiş olmasına borçlu olduğunu ifade ediyor. Ekonomik olarak İngiltere'den iki kat güçlü olan Japonya'nın bunu başaramadığı sürece katbekat güçlü olsa bile İngiltere kadar saygı göremeyeceğini belirtiyor. Dehayı ve dahileri ortaya çıkartan ortamlara ayrı bir bölümde değinen yazar, bu ortamın koşullarını güzel bir çevre, diz çöken bir gönül, maneviyata değer veren atmosfer olarak sıralıyor ve bu koşulların zamanında Japonya'da sağlandığını ancak artık kaybedilmekte olduğunu söylüyor. Bu bahislerde yazarın Amerika-İngiltere karşılaştırmaları, geleneklerine bağlı saygın bir İngiltere'yi Amerikanlaşmanın karşıtı olarak konumlandırması dikkat çekiyor. Diğer yandan yazar devletlere saygınlık kazandıran evrensel değerlerin buluşlarla sınırlı olmadığını, yaşlı anne-babaya bakmak, yer yatağı kullanmak, yerel bir yemeği Dünya geneline yaygınlaştırmak, doğaya saygıyla baş eğmek, sıla özlemi, dini inançlar gibi toplum özelliklerinin de sıkı bir duruşla sergilendiğinde bu bağlama sokulabileceğini tespitlerine eklemiş. Bağımsız ve başına buyruk, yüksek ahlaklı, güzel bir kırsala sahip, dahiler yetiştiren bir Japonya, parayı her şeyden üstün gören ülkelerle arasına bir çizgi çekip onurlu yalnızlığını koruyarak Dünya'yı kurtaracaktır (S.188-189). Görüldüğü üzere soyuta odaklanmış bir tezle karşı karşıyayız. Yazarın bu tezi biraz hayalci hatta ütopik bulunabilir. Ancak dünya hep bir elden aksini uyguladığında gördük ki geldiğimiz nokta bir distopyadan başkası olmadı. Sade, anlaşılır, akıcı ve esprili diliyle, bir matematikçi olmasına rağmen güçlü maneviyatı ve yazar ebeveynlerinden aldığı yetenekle, Amerika'da geçirdiği yılların izlenimleriyle Fujiwara, gidişatı tersine çevirmenin yolunu kendince böyle bulmuş ve anlatmış. Eserin çevirmeni Vaner Alper de Fujiwara kadar renkli bir kişilik. 25 yıldan fazla Japonya'da yaşamış Vaner Alper. Geçimini farklı işlerle sağlamış ama kitaplarla yaşamış, poliglotluğunu da kullanarak bizlere birçok dilden, en çok da Japonca'dan çeviriler kazandırmış. Çocukluğundan beri bırakmadığı, özel harf işaretleri kullanma alışkanlığını bu kitapta da devam ettirmiş. Japonya'da Türkiye'yi, Türkiye'de Japonya'yı tanıtmaya çabalamış. İki millet arasındaki şaşırtıcı benzerlik her sayfada karşımıza çıkıyor. Sonuç olarak Vaner Alper bize pek oturan bir kitabı düşün dünyamıza sunmuş. Hatta kitabın bir pasajında "21. Yüzyıl Yerelleşme Çağı Olacak" başlığını görünce şahsi bir örtüşmeden sebep iyice sevindim. Çünkü yeme-içme sektörüyle ilgili bir kitabımızda, hemen hemen tüm sektör aksini iddia ederken bunu öngörmüş ve işletmecilere "franchising" denen sömürgen belaya bulaşmak yerine yerel niteliklerini koruyan bağımsız işletmelerini kurmalarını salık vermiştik (Akay ve Akay, 2017). Küreselleşmeye karşı bu etkin bir tavrı, hayatımızın her anında karşımıza çıkan küçük-büyük seçimlere yansıtmayı gerektiren medeniyet tasavvurumuz ve bunu uluslararası siyasete, insanlığın selametine taşımayı hedefleyen devlet politikamız Fujiwara'nın Japon hükümetlerinden beklediği politikayla birebir örtüşüyor. Ancak düğüm sözle değil eylemle çözülüyor ve tıpkı Japonya gibi biz de o eylemden uzaklaşmaktayız. Kalkınma devriminden sonra hiç vakit kaybetmeden bir ahlak, adalet, kültür ve estetik devrimine ihtiyaç duyduğumuz çok açık. Bu idrakin bir an önce genele yayılması, benimsenmesi ve işletilmesi dileğiyle... - Passig, D. (2011). 2050. İstanbul: Koton Kitap. - Akay, A. & Akay A.E. (1997) Hayallerin Karın Doyursun. Konya: Çizgi Yayınevi. - Platon, (2019). Devlet. . İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.


Günümüzdeki Avrupa coğrafyası millet yapısının mayası antik cağdan ilk cağ dönemlerindeki toplumsal göç ve istilaların hareketleriyle oldu. Bu değişim yeni toplumları kaynaştırıp günümüzün Avrupa kıtasında ki milletleri ortaya çıkarttı. "Germen Halkları" bu değişim olgusunun en etkili kavimleriydi. Orta Çağ Tarihi profesörü Herwig Wolfram, Erken Dönem halkları ve Orta Çağ Tarihi konularında çok sayıda çalışma yaparak kitap ve makaleler yayınlamıştır. Bunun bir örneği ise "Germenler" adlı kitabıdır. Wolfram, ilk başlığında Germenler hakkında bilim dünyasında ve tarih araştırmalarında bu konuyla ilgili genel, özel fikirler, peşin hükümler ve mukayeseler aktarıyor. Yazar, bu başlıktaki aktardığı bilgileri etnografya ve etnografik metotlara dayandırır. Bu konuda ki en önemli fikirler ve bilgileri veren, Roma İmparatoru Sezar'dır. Galya Savaşı "Notlar"ının kısmında Germenler hakkında çok önemli bilgiler aktarır. "Germenler Galyalılar'a hiç benzemez." cümlesi iki halkın etnografik özünü gösterir. Wolfram, şöyle aktarır: Germenler, Galyalılar'a göre daha iri yarı, daha vahşi ve daha kültürsüzdürler. Germenlerin itaatlerinin kıymetsizliği bununla açıklanır. Geleneklerine bağlı ve kanaatkar Berberilere kıyasla, Afrika Vandalları ise daha disiplinsiz ve zayıftırlar ve bu durum günümüze değin, çöküşlerinin sebebi olarak görülmüştür. Wolfram, Germen kavminin kökeninin İskandinavya' ya dayandığını aktarır. Bununla birlikte Gotlar, Geyatlar ve Lombardlar da anavatanı İskandinavya olduğunu ekler. Bu durum şöyle bir soruya zemin hazırlar: İskandinavya neden "halkların ocağı veya soyların rahmi" olarak görülüyordu? Yazar, bu soruya karşılık: İskandinavya insanlarının sağlıklı yaşamaları, erkekler altmış ve kadınları ellisinde hala anne-baba olma potansiyeline sahip olmaları gibi sebeplere bağlar. Bu sebepler nüfusun hızlıca artmasına buna bağlı olarak Avrupa'nın farklı bölgelerine göç etmeleriyle sonuçlanmıştır. Wolfram, ikinci başlığı Germenler ve Kökenleri ile soy, inanç, krallıklar, iktidar ve klan, tebaa ve ordu konularını inceler. Germenlerin Got'lar ile Roma İmparatoru Arius ile bağlantısını Büyük Germen Kabilelerin Ortaya Çıkış başlığıyla konuyu inceler. Burada Marcoman savaşı Romalıların Germenlere karşı savunma olduğunu aktarır. Wolfram, son başlığı ise "Germen Kavimlerinin Göçü Ya Da Roma Dünyasının Dönüşümü" ile Gotlar, Vandallar, Burgonlar, Lombardlar, Franklar ve Anglosaksonlar alt başlıklarını inceler. Wolfram, Germenler hakkında tarih bilimi çerçevesinde etnografya bilimine dayanarak bir ırkın varlığını sorgular. Bu çerçevede farklı dönemlerde oluşan fikirlerin kritiğini yaparak konuya sorgulayıcı bir hava katar. Germenler, kendi cağlarında en güçlü kavimdiler, Roma'yı bile dehşete düşürdüler ve antik dönem ile eski cağın en etkin aktörü oldular. Sözlü iletişimle kahramanlıklarını nesilden nesille aktardılar. Küçük kabilelikler kurarak krallık sistemini geliştirerek, modern Avrupa krallıklarının temellerini oluşturdular. Herwig Wolfram, dört başlıkla Avrupa halklarından biri olan Germenler hakkında bilinen ve bilinmeyen birçok bilgiler ile dönemin diğer halklarının birbiriyle etkileşimlerini anlatıyor. Kitabın en önemli aktörleri olan Germenler, Avrupa Tarihindeki tarih sahnesindeki rolünü ayrıntısıyla aktarılıyor.


Yapmış olduğu filmlerle sinema dünyasında farklı bir yere sahip olan Rus yönetmen Andrey Tarkovski'nin sinema ve sanat üzerinden başlayarak kendi dünya görüşünü de tutarlı bir bütünlükle okurlarına aktardığı önemli bir eser Mühürlenmiş Zaman. Kendi filmleri, çalıştığı aktör ve kameramanlara varana kadar sanat ve sanatçıdan neler beklediğini örneklerle okurlarına aktarıyor Tarkovski. Sanatçının özgürlüğü, filme yaptığı katkı ve senaryoya hakim olup olmaması gerektiği gibi konular üzerinden aktörlüğü sorguladıktan sonra sanatta imgenin kullanımı ve kendi film anlayışı konusunda farklılıklarına vurgu yapıyor. Bunlardan daha önemlisi iki ayrı sorgulama göze çarpıyor kitapta. Birincisi, ticari sinemayla ilgili ve sinema seyircisini hafife almaya ve sanat zevkini köreltmeye yönelik eleştiriler dikkat çekiyor bu bölümlerde. İkincisi ise yine sanatın ticarileşmesiyle bağlantılı olsa da daha çok materyalizm ve pozitivizme yönelik eleştiriler, insanların bencilliği ve dünyayı daha yaşanılmaz hale getiren insanoğlu.


Tarih, bir ilim olmasından ziyade bir "bilinç/şuur" alanıdır aslında. Tarihin öznesi olan insan, onu okuyup öğrenirken aslında kendisini öğrenir, geçmişiyle yüzleşir. Geride bıraktığı zaman dilimi içinde yaşadığı galibiyetleri, müthiş başarıları, büyük acıları ve keskin mağlubiyetleri bu yüzleşme durumunda fark eder. Bu açıdan tarih, bizim en güzide öğretmenlerimiz arasındadır. Eğer değilse de mutlaka olmalıdır. Çünkü kendi tarihini okuyup yazamayanlar, başkalarının kendileri ile ilgili yazdıkları yalan yanlış tarihi okurlar. Nasıl ki insanların hafızası varsa toplumların da bir hafızası vardır ve bu hafıza "tarih" ilmidir. Hafızası olmayan insan, 60-70 kiloluk bir et yığınına dönüşür. İnsanı bahsettiğimiz bu et yığını olmaktan kurtaran şey ise tarih ilmidir dersek abartmış olmayız. Zira tarihimizin keşfi ile kimliğimizi, kişiliğimizi, kadim değerlerimizi ve o değerleri bize ulaştıran kişileri, eserleri, coğrafyaları kısacası her şeyi keşfederiz. Bu açıdan bakıldığında kendi tarihini öğrenmekte nakıs kalanlar, başka toplumlar üzerinden tarihlerini okumaya kalktıklarında, o toplumların etki alanına girerler. Kısacası hafızası güçlü toplumlar, hafızası zayıf olan toplumları kendi cazibe merkezlerine çekerler. Belki de son iki asırdır yaşadığımız en büyük hastalıkların ana nedeni bu eksikliktir. Osmanlı'nın son yüzyılında başlayan modernleşme hareketleri, Batı dünyası karşısında yaşanan yenilgi ve eziklik psikolojisinin altında da bu gerçek yatıyor aslında. Mazisini tüm gerçekliğiyle hatırlayamayan yeni kuşaklar, mazideki şanlı sayfaları bilmedikleri için başka coğrafyalarda, başka toplumların göz kamaştıran tarihleriyle avunmaya, kendilerini de bir şekilde o tarihe yaklaştırmaya çalıştılar. Ya geçmişin zaferlerini yad ettik ya da yaşadığımız mağlubiyetleri unutmak için romantik bir tarih anlayışına sığındık. Aslında bu iki tavır da tarih ilmiyle bağdaşmayan gerçekler taşıyordu. Toplumlar, belki de zaferlerden daha çok yaşadıkları mağlubiyetlerle kendilerini gelecek yüzyıllara taşırlar. Zira o dönemlerde yapılan müthiş hataları görmek, onlardan gereken dersi çıkarmak, ileriye yapılacak sıçrama için en önemli itici güçlerden bir tanesidir. Meseleye bu açıdan baktığımız zaman tarihimizi bir bütün olarak zaferleri ve galibiyetleriyle yeniden keşfetmemiz gerektiği gerçeğini kabullenmek zorundayız. Eğer bize ne yapıldığını bilmez ve bu bilgiyi tarih ilmi vesilesiyle elde etmezsek ne yapmamız gerektiğini de bilemeyiz. Konuşan Tarih serisinin dördüncü kitabı, bu düşünceler ışığında okuyucusuyla buluşuyor. Bazen Batı dünyasına, bazen kendi tarihimize bazen de uğradığımız ihanetlere kapı aralamak istedik bu kitapta. Düşmanı tanımanın bizi güçlü kılacağını bildiğimiz için içerde ve dışarıda uğradığımız ihanetleri yeniden hatırlamak gerektiğini düşündük. Bunun yanında tarihin nasıl okunması ve anlaşılması gerektiğiyle de ilgili sözümüzü söylemeye çalıştık. Umut ediyoruz ki, "Konuşan Tarih" serisinin dördüncü kitabı da diğer kitaplar gibi okuyucunun teveccühünü kazanır. Cumhuri yet dönemi nde gazete ve dergi ler yazarlariyla kapatilirdi! Her Bulduğunu Yemi yorsan Her Bulduğunu Da Okumayacaksin!


Ayperi Ferda Oral, Ahsen-i Takvim Yolda Bulursun Aradığını isimli kitabına bir ayetle başlıyor: "Muhakkak ki biz insanı ahsen-i takvim üzere yarattık."(Tin Suresi 4.ayet). Peki, bu tabir ne anlama gelmektedir? Ahsen-i takvim; yani insan zulmet ve nurun birleştirilmesiyle zıtların birleştirilip uyuşturulmasıyla dengeli bir şekilde yaratılmıştır. Böylece iki alem arasında bir vasıta, ikisini kapsayan bir özellikte var edilmiştir. Yaratılışı düzgün ahlakı ve sureti güzel kılınmıştır. Bunun anlamı insanın, en dengeli mizacına, en kamil varlık türüne ve en üstün yaratılışa sahip kılındığıdır . Yazar, ayrıca içinde yaşadığımız illüzyon dünyasını şöyle tarif etmektedir: "Nefes alır biliriz ya kendimizi ölüyüz biz fiziksel bedenimizde hayal içinde hayal rüya içinde rüyadayız aslında. " Ama zaten hayatı rüya ile karşılaştırmak çok daha eskilere giden bir düşünce. Örneğin Hindistan ya da Çin'de de görülüyor. İ.Ö. 350 yıllarında yaşamış olan Çinli bilge Chuang-Tzu kendini kelebek olarak görmüş rüyasında ve uyanınca sormuş kendi kendine: "Acaba ben rüyasında kelebek olan bir insan mıyım yoksa şimdi rüya görüp kendini insan sanan bir kelebek mi? "Yazar bu illüzyondan, ego merkezli dünyadan kurtularak letafetimize geri dönmemiz gerektiğini, beşeriyetimizin zincirini altında olduğumuzu, hakiki manaya ise nefsi emarenin hükmü altındaki duygularımızı eğitmekle adım atacağımızı söyleyerek bunun yolunu şöyle ifade etmektedir: "Bir yol ehli ile buluşup yola çıkmaya meyledeceğiz yolun usulü ve edebini ondan öğrenip kendimizle buluşacağız " (s.30) Burada bizce tasavvuf terminolojisindeki mürşid-i kamile işaret edilmektedir. Peki, kimdir mürşid-i kamil? Sırat-i Müstakim'i gösteren delaletten hidayete sevk eden kişidir.


Ne Yak Dedi, Ne De Yan! Arka kapak yazısında Kemal Sayar, Tasavvufta su nasıl okunmalıdır? sorusuna; bilim ve tasavvufu harmanlayarak insanın tekamül yolculuğunu bir su damlasının döngüsü üzerinden anlatmaktadır. Küçük bir hidrojen taneciğinin başka hidrojenlerle de birleşerek ve oksijen ile bir araya gelerek oluşan suyun, yaradılışından bize hangi yollardan ve nasıl bir serüvenden geçtiği üzerinde durur eser. Burçak Yüce, Su'dan bahsederken aslında insan ruhuna çağrışım yapmaktadır. Her birimizin içinde yakmak ve yanmak eylemlerinin etkilerinin gerçekleştiği yaşam, ancak ruhumuzun sonunda bir 'su' gibi temiz ve ferah olarak huzur bulabileceğini anlatma gayretidir. Su çünkü temizleyendir, su temizliğin simgesidir. Eserde ilk kez karşılaştığım bir şey var; yazar, editör ve yayınevi iş birliği içerisinde ilk kez bir yöntem denenmiş. Bu yöntem şöyle; önemli görülen cümlelerin altı çizilmiş. Bugüne dek okuduğum hiçbir kitaba bir tırnak işareti veya bir çizik atmaya kıyamadım. Defterime not alarak çalıştım. İlk altı çizili cümleyle karşılaşınca parmağımı üzerinde gezindirme ihtiyacıma yenildim. Ve kim, benim kitabımı okuyup üstelik bir de cümlenin altını çizmiş olabilir ki diye düşündüm. Benim için vurgulanan bütün cümleleri daha da dikkatli okumaya çalıştım. Çünkü sayfayı çevirir çevirmez diğer cümlelere odaklanamıyordum. Önce çizili cümleyi okuyup sayfaya öyle başlıyordum. Altı çizili cümleler hakkında şöyle bir eleştiri getirmek istiyorum. Otuz yıldır hemen hemen her gün okuyan bir okur olarak; bu tarz seçilmiş cümleler; olumlu anlamda eserin odak noktasının daha iyi anlaşılmasını sağlamaktadır. Olumsuz yanı ise okurların okuma biçimlerini kesintiye uğratmaktadır. Çünkü altı çizili cümleler "ilkin beni okumalısın" anlamına gelmektedir. Bir yandan da yazarın bu cümleleri benim için çizdiği gerçekliğine kapıldım. Bu kolaylığı için yazarımıza detaya önem veren bir okur olarak çok teşekkür ediyorum. Artık kişisel gelişim okuyamıyorum. Bu önyargımdan kaynaklı değil bu tarafımı okurluğum çoktan bertaraf etti. Lakin öyle kitaplar ile karşı karşıya geliyorum ki, merakımı gidermez hale gelmiş durumda. Şu dönemde suyun önemine dair okuduğum: Masaru Emoto, Tristan Gooley, Muhyiddin Şekur ve Burçak Yüce diyor ki su, Yaradan'dan size doğru akan yaşam kaynağı, sizin ruhunuzu, karanlıkların pasından temizleyerek Yaradan'ı bulduran marifet yoludur. Niyetin aslını Şeyh Attar şöyle ifade etmektedir: "Gözlerin hep kör kalmayacak sen kapıyı ara." kapının su olduğunu daha da bir anlar hale geldik. Suyun ihtivasının mana ile aktif olması gerektiğini aktaran Burçak Yüce, eseri üzerinden hayatı daha da iyi hale getirmenin yollarını da aktarmaktadır. Küçük bir hidrojen taneciğinin hayatın kaynağı olmasını ve bilinçli bir yol alarak Yaradan'a kavuşmasını fizik, metafizik, tasavvuf, manevi gelişim ve inanç üzerinden akıcı, anlaşılır bir biçimde aktarmaktadır Burçak Yüce. Su, bir serüvendir, bu serüven, suyu oluşturan elementlerin bilinç haliyle anlaşılabilir. Allah'ın bu elementlere bir bilinç vererek bir araya geleceği unsurları belirtmesi, o elementlerin kaderinde suyun olacağı gerçekliğini kader olarak imlemiştir. Kader, iki hirojenin bir oksijenle teması neticesinde suyun oluşmasını sağlamıştır. Bu durum yaratıcının mükemmel bir izidir ve ayetidir. Su bir ayettir çünkü. Onda varlığın özü, hakikatin anlamı, yaratıcının izi vardır. Suyla Allah'a ulaşabilir. "Su"yu oluşturan hidrojen ve oksijen atomlarının Allah'ın "ol" demesiyle oluşumu... Peygamberler tarihinde suyun önemi, Zemzem suyu, Hz. Adem, Süleyman, Musa, İbrahim, Yusuf peygamberlerin suyla olan kıssalarındaki hikmetler... Kuran'da geçen su ayetleri geçen eser yedi konu başlığı altında aktarılmaktadır. Yazar hakkında, Su, Giriş, Hiçliğin Ardından..., Su Olmak İçin Yanan Hidrojen, Eşini Bulmak İçin Yakan Oksijen, Saflığın Hali "Su", Su'yun Can Buluşu, Su'yun "İnsan" Hali, Varış! Ve Teşekkürler bölümüyle eser suyun yolculuğunu kıyamete kadar devam edeceği serüveni aralamaktadır. Bu sınırsız bir döngüyü aydınlatma çabası bir eserdir. İnsan ruhunu hakimiyetine alan suyun hakimiyetini almayı cezbeden mistik anlatımdır. Emoto, M. (2015). Suyun Gizli Mesajı. İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık. Lipton, D. (2007). İnancın Biyolojisi. İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık. Yüce, B. (2021). "Su"yun Yolculuğu. İstanbul: Destek Yayınları.


Yayın dünyasında dini içerikli eserlerin çoğunun geleneksel olduğu malumdur. Okur kitlesi değişimi dikkate alınarak sözü edilen klasik eserlerin gözden geçirilerek yeni baskılarının yapılması da bir meseledir. Bu meseleyi ehline bırakalım! Diyanet ve bağlı kuruluşların "dini yayın" hususunda alanın önemli bir kısmını ihata ettiği gerçeği var artık. Yayın politikası ve ürün çizelgesi içinde, geniş bir süreli yayın yelpazesi oluşturmuşlar. Bu kapsamda aile, çocuk, edebiyat içerikleri kadar; telif kitaplar da var. Hali hazırdaki çalışmalarının vites artırılarak, modernleşen toplum ve sosyal değişimler dikkate alınarak, özellikle gençlerde bulaşıcı bir hastalık, pandemi gibi ortaya çıkan ve yayılmış olan deizm, ateizm, agnostisizm sapmalarına da cevaplar oluşturacak şekilde sürmesi gerekiyor. Yukarıda bahsettiğimiz kapsamda bir kitap var söze konu etmek istediğim: "Kafama Takılanlar". Bu kitabın 2020 yılında yapılan 3. Baskısı var elimde. 136 sayfadan ibaret. Kitap Prof. Cağfer Karadaş tarafından yazılmış. Resmiyetin okura hücum ettiği turuncu bir kapağı var. Keşke turuncu zemin üzerindeki kitap ve yazar adı başka bir renk mesela asker yeşili- olsaydı. Okuması kolay bir kitap. Yazı fontu hoş ve basit, puntosu yeterli. Kitapta özellikle din ve inançla ilgili konularda sorulmuş ve dolaşımda olan 21 temel soru etrafında cevaplar verilmiş. Bu cevaplama, soru konusu genişletilerek, etrafı-çerçevesi oluşturularak yapılmış. Kitapta sadece sorulara cevap verilmemiş, ayrıca son bölümde; ateistlere, deistlere ve bilime din gibi inananlara da 51 soru sorulmuş. Kitapta din ve inançla ilgili her türden soru var. Bazı soruları ve verilen cevapları örneklem olarak aşağıda paylaşacağım. Arka kapak tanıtım yazısında, yazar şu açıklamayı yapmış: "Burada amacımız cevabı olan sorulara cevap vermeye çalışmak, olmayanların nedenini söylemek, saçma olanların ise saçmalık yönlerini göstermek. Bir başka amaç ise zihinde yeni ve anlamlı sorulara kapı aralamak. Çünkü yeni sorular üretme çabasına girmek, anlamak ve çözüme odaklanmaktır bir bakıma". Yazarın amacının da okuru çözüme odaklamak olduğu, çözümün aslında her insanın kendinde olduğunu göstermeye yönelik. Bu noktada da İslam'ın akılla bağdaşıklığını öne çıkarmak ve insanların potansiyelini zorlamak gibi bir amaç olmalı. Yazar bu noktada beklentisini açıklıyor: "Bizim temennimiz aklınızın işlek, zihninizin açık, zekanızın keskin, yolunuzun düz, yönelişinizin düzgün olması". Yazarın önsöz niyetiyle kaleme aldığı ve kitaba yumuşak bir giriş sağlayan metinde de ilginç yaklaşımlar var. Esasen bir usul-metodoloji veriyor okura. Soru nedir, nasıl sorulur, nasıl cevap verilir, konularını açımlıyor. Sorunun tanımını yaparken "Nedir soru?" sorusundan başlıyor yazar. Klasik cevap: Soru sormak sanattır. Fakat her soru soranın da sanatçı olmadığı aşikardır. Soruyu soranın da sanatçı titizliği içinde soru metnini oluşturması gerekir. Bu titizlik en azından incelik gerektirir. Devamında insanların neden sorduğuna değiniyor yazar. Cevapta ise, soru soranın da cevap verenin de amacı çeşitli olsa da esasen karşısındakine bir değer verdiğini ifade ediyor. İnsanın "öngörülemeyen varlık" oluşundan yola çıkarak soru soranın amacının da kestirilemeyeceğini anlatıyor. Bu noktada da "mukteza-i hal" kavramını, ortam-bağlam gerçekliğini hatırlatıyor. Bu kitap bundan sonra daha iyileri için bir örneklem elbette. Diyanet ve bağlı kuruluşlarının bu yayınlarını MEB ve Kültür Bakanlıklarıyla da paylaşması ve sonuçta gençlere ulaştırılması gerekiyor. Sonuçta gençler hepimizin!


Doğu metafiziği alanında uzman, Doğu gelenekleri araştırmacısı alim Rene Guenon (Abdülvahid Yahya 1886 1951); geleneğin ışığıyla modern bir duruş geliştirmiş, manevi ölçüleri İslam hakikati rehberliğinde yorumlamıştır. Varlığın Mertebeleri, Manevi İlimlere Giriş, Alemin Hükümdarı ve Maddi İktidar, Ruhani Otorite gibi kitapların müellifi olan Rene Guenon; insanlığın manevi mirasının kaşifi, müslüman bir alimdir. İslam medeniyetinin şeriat, tarikat ve hakikat değerlerinin yön ve tayinlerinden biri olan İslam inisiyasyonunun değer ve yaşayışı hakkında geniş bir bakış açısı sunmaktadır. Bu bakış acısının; İslam Ezoterizmi, Tevhid, Fark, Ruh, Yaratılış ve Zuhur konularıyla İslam Maneviyatını ele alırken; Taoizm ve Konfüçyanizm konularıyla da Uzak Doğu Medeniyetinin manevi değerlerini ele alarak on başlıkla anlatmaktadır. Kur'an ve hadis temelinde İslam'ın insana ve topluma bakış açısı; birçok hayati dinamiği özünde barındırır. Kur'an ve hadis'in ikaz ve hükümleri birey ve toplumu karakteristik yönlerini şekillendirmiştir. Bu durumun manevi hayatın karakteristik dinamikleri oluşmuş ve çeşitlilik kazanarak süre gelmiştir. Fransız asıllı Rene Guenon ömrünü, İslam'ın manevi kökünü keşfederek yeniden filizlenmesine çaba göstermiştir. Bu çabanın bir ürünü de "İslam Maneviyatı ve Taoculuğa Toplu Bakış" eseridir. Eserin bizi karşılayan ilk başlığı: "İslam Ezoterizmi"dir. İslam öğretisinde ezoterizm kavramı "batınilik"dir. Bu kavrama karşılık egzoterizm yani "zahirilik" kullanılır. Ezoterizm kavramının anlamı: içe yönelik anlam, olmakla beraber belirli kişilerin içselliği ile sınırlanmış öğretilerdir. Guenon, egzoterizm ile ezoterizm bu iki kavramı şöyle ifade eder: şeriat, herkese açık iken; hakikat, yani iç gerçek ki seçkin bir zümreye özgüdür. Herkesin aynı niteliklere ya da yeteneklere sahip olmadıkları için hakikat bilgisi, sınırlı ve özel kalmaktadır. Guenon bu iki kavramı; dışsal ve içsel ya da kabuk ve öz karşılığını kullanarak; yasal ve toplumsal öğelerin tümünü şeriatla mümkün olduğuna dikkat çekerken, yüksek ve derin anlamla hakikatin "saf bilgi" olduğunu söyler. Guenon, batı geleneğiyle büyüdüğü, İslam inancını benimseyip kendini geliştirdiğinden olacak ki "İslam Ezoterizmi"ni doğu ve batı görüşlerini karşılaştırma yaparak, analizlerde bulunur. Ezoterizmin hakikati içermesi yanında ona ulaşmanın vasıtalarını da kapsamaktadır. Guenon, bu vasıtaların tümüne tarikat, yani insanı şeriat'tan hakikat'e götüren "yol" demektedir. İslam öğretisi hakkında birçok çıkarımlarda bulunan Guenon, Batılıların İslam tasavvufunu belirtmek için kullandıkları "sufizm" kelimesinin yanlış olduğunu anlatır ve konuyu etraflıca ele alır. Kitabın ikinci başlığı bu konunun devamıdır. Ezoterizm ve egzoterizm iki kavramı "Kabuk ve Öz " tabirini Muhyiddin İbn Arabi referans alarak geniş ve derin bir analizi yapar. "Kabuk ve Öz" tabiri, İslam öğreti geleneklerinden "İslam Ezoterizmi" konusunda Muhyiddin İbn Arabi'nin görüş ve sistemidir. Şeriat halka hitap eden ancak tarikat yoluyla hakikat'e ulaşmaktır. Hakikat, zahir ve batın ayrımının ötesinde olup bütün noktaların en iç noktası olarak "tevhid" içinde çözülerek kaybolur. Böylece Allah, tüm hakikat O'ndadır; çünkü O, bizzat Mutlak Hakikat'tir. O, Hak'tır! İnsanlığın sürdürülen öğreti ve algı yapısı "Tevhid" inancın gerekliliğini ve ihtiyacını ortaya çıkartmıştır. Çeşitli coğrafyalardaki öğreti ve algı yapısı ezeli ve ebedi kapsayıcı tek kuvvet ve kudret sahibi Allah'a bağlı ve gerekli ihtiyacını ortaya çıkartmaktadır. İslam öğretisinin temel dayanak noktasından biri olan tevhid öğretisini Guenon, bir başlıkla ele alarak; her türlü varlığın varoluş ilkesinin öz olarak 'bir' olduğunu doğrulamak, olduğunu ifade eder. Her yerde ve her zaman "tevhid öğretisi birdir", çokluktan ve değişkenlikten uzaktır. Bu başlıkta; farklı medeniyetlerin tevhid öğretisinin algılayış tarz ve çeşitliliğinden dem vurularak İslam tevhid öğretisinden bahsedilmektedir. İslam öğretisinde manevi idrak ve anlam kazanmak hususunda "er-Ruh" ile "en-Nur" önem ve anlamını bilmek gerekmektedir. "Allah'ın buyruğuyla" Evrensel Varoluşun, Külli Ruh'un ortaya çıkması; "ilahi buyruk" bütün eşyayı var ediyor. Bütün eşya ona göre "düzene giriyor". Manevi idrak ve anlamın derin bir serzenişi, "er-Ruh" konu ve mahiyetini Guenon, "Ruh" başlığıyla ele almaktadır. Ruhlar aleminde ilk, zuhur aleminde son tanımlamasıyla "Hatemü'l-enbiyai ve'l-mürselin" bu dünyada bütün hepsinin sonuncusu ve "mührü" olarak, Hz. Muhammed 'i tabir ve tasvir eder. Guenon, devamında "Evrensel İnsan" "insan-ı kamil" isim ve sıfatıyla kendisinde varlığın bütün derecelerini bir arada toplandığını, ifade eder. "Taoizm ve Konfüçyanizm" kitabın bu son başlığına geçmeden müellif; harfler ve sayılar ilmi, İslam ezoterizminde "Kef İlmi" ile İslam öğretisinin derin konularını işlemektedir. Bunun akabinde gelen başlıkla İslam Medeniyetinin Batı'daki etkisi, konusuyla geniş bir bakış acısıyla ve karşılaştırmalı tarih bilgisi sunmaktadır. Uzak Doğu kıtasının inanç, kültür temellerinin kalıcı ve sistemli öğretilerle sürdürülmüştür. Tüm bu yapının kendine has karakteristik özellikleri aşikardır. Uzak Doğu'nun Çin geleneği, nesillerin genetik kodlarının yapısının birer iz düşümü olan "Taoizm ve Konfüçyanizm" Guenon, kitabın son konusu olarak anlatmaktadır. Çin geleneğinin din ve felsefe öğretilerinin yerel inancı olan bu iki öğreti, birey ve toplumun ahlaki ilişkilerini bir sistem kurarak geliştirmişlerdir. Geleneğin ilkelerini tespit eden Fo-hi, "Yüce Metafiziksel Birlik" ile gökyüzü ile yeryüzü arasında olan insana değerler ilkesi yüklenmektedir. Guenon, Çin medeniyetinin bu iki yerel inancın tarihsel süreçlerini anlatırken, ikisinin birbirinden ayıran özellikleri de anlatmaktadır. Batılı araştırmacıların bu iki yerel inancın yorumlanmasında yanlış kanıları da tespit etmesi yanında güzümdeki Taoizm ve Konfüçyanizm inançlarının yaşayışlarını geçmişle kıyas yaparak çıkarımlarda bulunmaktadır. Bu kitabın "Ek Bölüm"ünde kitap ve dergi tanıtımlarında İslam Ezoterizmi ve Taoizm hakkında referans eleştiri yazılarında pasajlar verilmiştir. İnsanın manevi değerler ilkesi, hayatın zorluklarına karşı duygusal dayanaklar olarak temsil edilir. Nesillerin bıraktıkları duygusal mirasların tümü manevi birer vecibelerdir. Manevi değerlerin bir kaşifi olan Rene Guenon ; İslam Ezoterizmi, kabuk ve öz, tevhid, ruh, Taoizm ve Konfüçyanizm konularıyla "İslam Maneviyatı ve Taoculuğa Toplu Bakış" kitabını yazmıştır.


Arkas Sanat Merkezi'ndeki Tüm Sergiler Bir Tık Ötenizde! Kültür sanat faaliyetlerine verilen zorunlu ara pek çok müzenin kapılarını kapatmasına neden olunca sanatseverler sanal müzelere yöneldi. Uçak bileti, giriş veya üyelik ücreti istemeyen sanal müzeler evde sanatla vakit geçirmek isteyenlere bulunmaz bir fırsat sunuyor. Arkas Sanat Merkezi de sanatseverleri, açıldığı 2011 yılından bu yana ev sahipliği yaptığı sergileri görmeye bekliyor. Ziyaretçilerin 3 boyutlu sanal gerçeklik farkıyla gezebileceği Arkas Sanat Merkezi internet sitesinde. "Arkas Koleksiyonu'nda Post Empresyonizm", "Batılının Fırçasından Ege'nin Bu Yakası", "Sessizliğin Yankısı", "O, Bir Yıldızdı", ""Asker Ressamlar", "18. Ve 19. Yüzyıllarda İzmir; Batılı Bir Bakış", "Galle Daum Lalique... Camın Şairleri", "Hoca Ali Rıza", "Arkas Koleksiyonu'nda Osmanlı Halı Sanatı", "İzmir: Yarınlara Bir Miras", "Antik Anadolu'nun Tanıkları", "Üç Denizin Arasında Osmanlı ve Fransız Boğaz Haritaları", "Anadolu Seyahatleri", "Arkas Koleksiyonu'nda Işığın Ustaları", "Victor Vasarely", "Arkas Koleksiyonu'ndan Su Manzaraları", "Renk Işık Titreşim", "1001 Gece", "Arkas Koleksiyonu'nda Post-Empresyonizm", ve ziyaretçi rekoru kıran "Pıcasso: Gösteri Sanatı" ile birçok farklı konseptte toplamda 20 sergiye ev sahipliği yapan Arkas Sanat Merkezi, evde sanatla vakit geçirmek isteyenlere bilgisayar ya da telefonlarından sanal müzesine davet ediyor. Arkas Sanat Merkezi'nin internet sitesinde yer alan Sanal Müze sayesinde geçmiş sergiler 360 derece 3D sanal tur ile sanki oradaymış gibi gezilip, izlenebiliyor.


Bir Latin, dünyaya geldiği zaman surun içinde, sivil alanın içinde doğar. Bu yüzden "her Latin sivil doğar" iken, etrafı surlarla çevrili olmayan ve her yerin askeri bölge, her bireyin de asker olduğu bozkırda "her Türk asker doğar". Bu sözün ortaya çıkma sebebi bu durum olup, Türklerde tam anlamıyla "asker-millet" tir. Alman İktisatçı Fritz Neumark; "Türkler pek farkında değil ama Avrupalılar şu gerçeğin farkındadır. Tarihten Türkler çıkarılırsa ortada tarih diye bir şey kalmaz" sözü bize Türklerin tarihin her döneminde ve dünya coğrafyasının her yerinde kalıcı iz bıraktığını göstermektedir. Doğu'dan Batı'ya geçmişte iz bırakan, gelecek planlarında kendisinden söz ettiren bu necip milletin en büyük karakteristik özelliği onun tüm bedenine ve ruhuna hükmeden askeri yönüdür. Bu özelliğini Orta Asya'nın bozkırlarından Avrupa'nın göbeğine kadar kendisi ile getiren bu millet sonuç olarak zamanla kendine has bir askeri kültür teşkil etmiştir. Türklerin askeri alandaki yetenekleriyle askeri ustalığı, cesaretleri, doğup büyüdükleri bozkırların doğal şartları sonucu ortaya çıkan askeri geleneklerinden kaynaklanmaktadır. Gerek otlak mücadelesi gerek Çin ile olan mücadeleler Türkleri doğal bir savaş ustası yapmıştır. Bu savaşçı özelliği devlet yönetiminden, devletin her bir mensubuna yayılmaktadır. Devlet yönetimleri dahi askeri unsurlardan oluşmaktadır. Hunlar ile başlayan bu askeri güç diğer devletlere karşı bir üstünlük sağlamıştır. Kendisinden sonra gelen Türk devletleri de bu sistemi daha da güçlendirerek yollarına devam etmişlerdir. Türklerin bu savaşçı yönü diğer devletlerinin de ilgisini çekmiştir. Araplar, "Gulam" ve "Memlük" adı altında Türklerin olduğu ordular teşkil etmişlerdir. Bunlar zamanla Arap asıllı orduların erimesiyle devlet içerisinde daha da güçlenmiş ve ileride o bölgelerde hepimizin isimlerini bildikleri Türk devletlerini kurmuşlardır. Türkleri savaşlarda üstün kılan bir güçte "At"dır. Kaşgarlı Mahmut, Divan-ı Lügati't Türk'te, "Kuş kanadıyla, er atıyla" ve "At Türk'ün kanadıdır" ifadesini kullanır. Türkler, at ile yoldaş olmuş ve savaşlarda da en büyük yardımcısı atlar olmuştur. Türkler, atı üzengi sayesinde bir savaş aracı haline getirmişlerdir. Türkler, atın üzerinde ok, yay, kılıç, mızrak, gürz ve topuz gibi çeşitli silahları kullanarak birçok askerin güç olarak önüne geçmiştir. İşte geçmişte Türk'ün kanadı olan atın yerini günümüz savaş sisteminde siha, füze ve tanklar almıştır. A.Sefa Özkaya'nın editörlüğünde ortaya çıkan "Hunlar'dan Günümüze Türk Askeri Kültürü" adlı bu eser, alanında uzman kişilerce ele alınana konular yönünden Türk askeri kültürünün tarihçesi açısından oldukça mühim ve kıymetlidir. Eserde, A. Sefa Özkaya, Abdulkadir Özcan, Abdülhamit Kırmızı, Ahmet Taşağıl, Ali Fuat Örenç, Burak Gani Erol, Cevat Şayi n, Cüneyt Kanat, Emrah Safa Gürkan, Erhan Teki n, Erkan Göksu, Feridun M. Emecen, Hakan Kılıç, İdris Bostan, İlber Ortaylı, Kahraman Şakul, M. Hanefi Palabıyık, Mahir Aydın, Mehmet Mert Sunar, Mehmet Yaşar Ertaş, Mesut Şen, Metin Gürcan, Metin Tuncel, Nil Sarı, Ömer Soner Hunkan, Saadettin Yağmur Gömeç, Salim Koca, Selahattin Öztürk, Sevgi Parlak, Yasin Şehi toğlu, Yunus Uğur, Zekeriya Türkmen gibi isimler; Hunlardan başlayarak Kök-Türkler ve Uygurlar, Karahanlılar, Gazneliler, Memluk Devleti, Büyük Selçuklu Devleti, Türkiye Selçuklu Devleti, Osmanlı Devleti'nin savaş stratejisini ve tekniklerini detaylı başlıklar şeklinde ele alınarak günümüz ordu stratejisi ve gelecekteki ordu ile savunma sistemleri gibi konuları en iyi şekilde ele almışlardır. Eseri birkaç bölüm üzerinden ele alacak olursak; Ahmet Taşağıl, "Türk Askeri Tarihinin Başlangıcı: Hun Ordusu" adlı bölümde; Türk askeri sisteminin tarihçesini gelen olarak ele almıştır. Mo-tu tarafından kurulan düzenli ordu sistemi, savaş araç ve gereçleri, askeri eğitim, spor, taarruz ve savunma sitemleri bu bölümün temel konularıdır. Özellikle bu bölümde bahsedilen taarruz yöntemlerine kısaca bakacak olursak; esere göre eski Hun-Türk savaşlarının başlıca taarruz örnekleri; yıldırma ve yıpratma, sahte geri çekilme, pusuya düşürme ve imha etmedir. Yıldırma ve yıpratma hareketi Türklerin savaşa sadece silah ve bedensel güç ile bakmadıklarının psikolojik üstünlüğe de önem verdiklerini göstermektedir. Bu hususta Türkler savaşa başlamadan önce kendileri hakkında müthiş derecede ürpertici söylentiler yayıyor ve savaştan önce psikolojik gücü ele geçiriyorlardı. Bu durumda savaş meydanında karşısındaki ordunun tereddütlü davranmasına sebep oluyordu. Diğer bölüm ise; Mehmet Yaşar Ertaş'ın kaleme aldığı "Osmanlı Ordusunun Savaş Hazırlıkları ve Sefer Organizasyonu" dur. Bu bölümde yazar savaş hazırlığını belirli bir sırala ile okuyucuya aktarmaktadır. Bu hazırlıklar; diplomatik girişimler ve sınır güvenliğinin sağlanması, ordunun toparlanması, ulaşım hizmetleri, menzillerin düzenlenmesi, ordu iaşesinin temini, silah ve teçhizat hazırlıkları olarak sıralanmaktadır. Konulardan da anlaşıldığı üzere savaş belirli bir sistem üzerine kurulmuştur. Sadece meydanda olan bir hadiseden ziyade önü ve arkası düşünülen sistemli bir olaydır. Osmanlıda bu olayın bu kadar detaylı ve sitemli olmasının sebepleri; geçmişten almış oldukları tecrübe ile birlikte varlıklarını sürdürdükleri coğrafyanın etkisidir. Söğüt-Domaniç yöresinde bir küçük beylik olan ve sonrasında cihan devleti olan Osmanlı, Selçuklu ve İlhanlı tecrübelerinin yanı sıra Bizans ve Avrupa devletlerinin birikimlerinin den istifade etmiştir. Bu yetenekte Osmanlıya büyük zaferler getirmiştir. Sonuç olarak eser ile alakalı bir değerlendirme yapacak olur isek, alanında uzman birçok yazar ve akademisyenin yazılarından oluşan bu eser konusu ve konuları işlenmesi açısından oldukça önemli olduğunu düşünüyorum. Her bir yazı bir makale kıvamında ve kendine has dokusuna sahip. Konular kronolojik bir sıralama gözetilerek ve belli bir bütünlük ile ele alınmış ve okuyucuya sunulmuştur. İslamiyet öncesi Türk tarihinden başlayarak günümüze kadar belli konular ele alınmıştır. Okuyuculara Türk askeri kültürü ile alakalı temel noktalarda faydalı olacak bir eser konumundadır. Konu ile alakalı merakı olanların daha detaylı okuma yapmalarında fayda vardır. Ayrıca bir hususta eserin bütünlüğü açısından olumsuz bir tablo ortaya çıkarmaktadır. Bu da kitabın özellikle son bölümleridir. Bu bölümlerde günümüz ve günümüze yakın dönemler ele alınmıştır. Özellikle otuzuncu bölüm olan füzeler ile alakalı konuların anlatıldığı başlıkta, ilk konulara nazaran işleyiş üslubu tamamen değişiklik göstermektedir. Konu kısmen de olsa dağılmıştır. Bu durumu göz ardı edecek olsak genel anlamda faydalı bir eserdir.


Kendi halinde bir yorgunluk besleyip bunu doyurmayı bir türlü başaramayan, adımların sıklaştığı bir çoklukta arayışın patikalarını aşındırmayı seven. Bir sesin peşinden gitmekle başladı. Bir ses bulup o sesi nasıl genişletip geliştirebilirim diye bir merakım ve arayışım oldu hep. Bunun geçmişini çocukluğuma kadar götürebilirim. Çocukluğumda az ama doyurucu bir sesin içerisindeydim. Zaman geçtikçe ses aralıkları belirginleşmeye başladı. Bu gün geldiğim noktada çok sesli bir ortam var. Bu çok sesliliği, hem besleyici hem ayıklayıcı bir kuvvet olarak görüyorum. Çünkü sesin olgunlaşması diye de bir şey var. Olgunlaşan ses, ister istemez seçicidir. Dünyaya geldiğimiz anda, hayata dair kaygılarımızın başladığı bir gerçektir. Hayatla olan ilişkimiz ise eksiklikler ve boşluklar üzerine kurulu. Eksik olmanın büyük hayretini ve tamamlanmayan boşluğunu ancak şiirle tanır ve ancak şiirle anlamlandırabiliriz. Şiir, bir yandan faniliğimizi ilan ederken bir yandan da bize varlık oluşumuzu yeniden hatırlatır. Dünyaya alışamadığımızın dışavurumudur şiir. Bu yüzden, şiir, insana dünya üzerinde durabileceğimiz en kritik mevzilerden birini sunar. O mevziiden bakınca insanın hangi savaş alanına düşebileceğini görebiliyorsunuz. Dolayısıyla hayatımdan şiiri çekersem bir mevzii kaybına uğrayabilirim. Şairleri ve şiirlerini her zaman bir bütün olarak gördüm ve o şekilde okudum. Kendim için bir usta veya zirve hiçbir zaman belirlemedim. Sadece öncelediklerim vardır. Görmeyi başarabilirse bir yazar veya şairin en büyük ustası aslında yine kendisidir. Kendine çizdiği yol, belirlediği alan ne ile sınırlıysa ustalığı da onunla çerçevelenmiştir. Şiir, şuur ve şiar kavramlarıyla kendine alan açar. Şiarın yol hakimiyeti, şuurun bilinç kabiliyeti şiiri diğer şeylerden koparır. Sandığımız gibi şiir bizi birleştirmez. Şiirin biricik özelliği ayırmaktır. Bize sürekli kim olduğunuzu sorgulatıp hatırlatan bir ayırma. Şiirin varsa bir birleştirme gücü bu safhadan sonra başlar. Günümüzün küresel dünyasında bu mekanlar arasında son derece hızlı bir geçişkenlik var artık. Ayrıca bizi bir yerde toplamayı arzulayan bir merkezileşme dönemi de yaşıyoruz. Ben tam aksine coğrafyanın her noktasından şiire bakmayı tercih ediyorum, mekansal bir ayrım yapmadan. Her mekanın kendine has dinamikleri var. Onları görmeye ve yakalamaya çalışıyorum. Metropolde yeşerebilen kaos birlikleri, bir köydeki çiftçinin bahçeleri bölen dalgınlığı, taşrada farklı kollara ayrılabilen dinginlik aşıları... Kısacası, keşfini merak ettirten her mekan sığınağım olabilir. Yeterli bulmadığımı söyleyeceğim ama yaptığımız iş de bir arz-talep dengesi gözetmeye uygun bir şey değil. Bir şiir yazıyoruz ve onun talep görmesini bekliyoruz. Karşımızda bir meta ilişkisinde olduğu gibi hazır bir kitle yok. Çünkü şiir bunu daha en baştan reddeden bir ilişki düzenine sahip. Böyle düşündüğümde, şiire karşı hiç de azımsanmayacak bir ilginin olduğunu söyleyebilirim. Şiir yazımı anlamında normalin üstünde bir ilgi olduğu zaten bildiğimiz bir gerçek. Okuma ve okuduğu şiir üstünde düşünme anlamında düşük seviyede bir ilgi olduğu da başka bir gerçek. Ayrıca şiir, diğer türlere göre tüketime açık bir yapıya sahip. Deneyeni, deneyip bırakanı, aşık usandıranı nispeten biraz fazla. Yeterliliğe tekrar dönecek olursak beklentiye girilen her şeyin karşılığı zamanında verilmiş midir? Sanmıyorum. Bahsettiğiniz şey bir sanat eseriyse öncelikle kendi kendinize yetmeyi öğrenmeniz gerekiyor. Sonrasında eğer bir marifetiniz varsa birileri çıkıp sizi zamanın eleğinde sallanmaktan kurtarıyor. Şiir, tek bir alana en son sıkıştırılabilecek türdür bana kalırsa. Saydıklarınızın hepsi şiir için bir imkan ve hepsi şiir için bir açılım vaadi taşıyor. Ve sanırım hepsi için şu ölçüt geçerli: Bu imkanların kendi kılınarak şiir sahasına sürülmesi ve sürülürken ortaya konulan bilinç düzeyi. Şiir eleştirisi anlamında yeterli olmadığımız bilinen başka bir gerçek. Fakat bu durum sadece şiire has değil. Genel olarak bir eleştiri kültüründen yoksunluk var aslında. Edebiyatımızda her dönemde, belli isimler öne çıkıp kendi döneminin eleştiri açığını büyük oranda kapatmışlardır. Şiirde de böyle olmuştur. Mesela; Nurullah Ataç, Mehmet H. Doğan kendi dönemleri için böyle isimlerdi. Günümüzde sıklıkla övgünün öne çıktığı tanıtım ve değerlendirme yazılarına tanıklık ediyoruz. Eleştirinin keskin uçlu tarafı teğet geçilip söz dışı bırakılıyor. Ya da sadece bir kişiyi karalamak adına eleştiri metinleri kaleme alınıyor. Oysa bir iddiası olan ve bu iddiasını da temellendirebilen bir eleştiri anlayışına vakit kaybetmeden dönmemiz gerekli. Sanat ve edebiyat birikimine, iddiasına inandığım dergileri takip etme konusunda hem okuyucu hem de yazar olarak özenliyimdir. Eğer kalpazan bir ilişki yumağına kurban gitmemişse bir yazarın dergilerde gösterdiği kalem iradesi en bağımsız olanıdır. Bu yüzden dergiler, yazarın kendini sınadığı, test ettiği bir sıçrama basamağıdır. Ancak her dönem kendi edebiyat ortamını oluşturur. Edebiyat dergileri de bundan nasibini alır ister istemez. Günümüzde bir dergiye ulaşmak, bir eser göndermek bir e-postaya bakıyor artık. Dergiler avucumuzun içinde dolanıyor adeta. Bu kolaylık, yazarın kalemine de sirayet ettiğinde ucuz bir üretim ortaya çıkıyor. Zira buna kapı aralayan dergiler mevcut. Şiir, teşnecilik üzerinden bir furyaya dönüşmemeli. Bir yazar adayının bağımsız kalem iradesini koruma altında tutabilmesi için her türlü tektipleştirici iğva hareketlerini çökertebilmelidir. Bağnazlığın bulaşmadığı "kendilik" çıkışları her zaman ayırıcı ve belirleyici olmuştur. Okumayı bir şeylerle sınırlamayı ve sınırlandırmayı doğru bulmuyorum. Şiirin hapsolmaya gelmeyen büyüleyici bir tarafı var. Bunu ancak bütünü kapsayan bir şiir evreni içinde görebiliriz. Bu evrene klasik şiirimiz ne kadar dahilse Batı şiiri de o ölçüde dahildir. Ayrım gözetmiyorum. Dönem dönem belli şiirleri ve şairleri tekraren okuyorum. O anki ruh halime göre raftan bir şiir kitabını indirip sayfalarında saatlerce kaybolduğum da oluyor. Bu kadar geniş ve değişken bakış açılarına uzandığımız bir alanda, bu soruya yanıt vermek indirgeyici bir yaklaşım olur benim için.