Ramazan ayı taşıdığı manevi rüzgarla ruhumuzu bambaşka bir mevsimin iklimine davet etmektedir. Bu ayda içinde rikkat, şefkat, mağfiret ve rahmet olan bulutlar, yüreklere neşe ve heyecan verecek olan ahdini daha yeni bozmuş yağmurlar gönderirler. Bu yağmurlara on bir ay boyunca hasret kalmış sineler, muştularla yüklü bu ayla birlikte dirilmeye başlar. Dirilmeyi yaşayabilmek için çoraklaşmayı da son noktasına kadar yaşamak gerekmektedir. Toplumda yaşanan haksızlıklar, yalanlar, iftiralar, fitnelerle ortaya çıkan samimiyetsizlik, güvensizlik ve itimatsızlıklar, bu çoraklaşmaya yol açan ciddi sebepler olarak tanımlanabilir. Bu sebepleri ortadan kaldırmak ancak yürekleri kendine getiren bir çağrı ile mümkündür. Bu çağrı elbette vahiydir. Vahye muhatap insanlık, vahyin inşa ettiği ve bizim için en güzel örnek olan Peygamberimizle ancak özüne tekrar kavuşabilir. Peygamberimizin yaşadıkları, tecrübeleri ve hayatı bir vahiy olarak okuma biçimi vücuda geldikçe ömür güzelleşebilir. Peygamber sevgimizin ramazan ayında daha da artması alemlere rahmet olandan nasiplenmemiz içindir. Bu nedenle Ramazan ayında peygamberimizi anlatan eserlere yoğunlaşıyor, onu anlatan programları izliyor, onun ahlakı olan Kur'an'la hemhal olmaya çalışıyoruz. Değerlendirdiğimiz eser bu iklimi evlerimize taşıyacak bir nitelik barındırıyor. Siyer konusunda oldukça yetkin bir alim olan Muhammed Emin Yıldırım hocaefendi ile sunuculukta çığır aşan Bekir Develi'nin geçen yıl youtube kanalında yaptıkları programın kitaplaşmasıyla oluşuyor. Herkes İçin Siyer serisinin ilk kitabı olan "Mekke Dönemi" eseri, ruhumuzun eksik yanlarına peygamber sevgisi tutturuyor. Böylece yediden yetmişe herkesin anlayabileceği bir programdan, yine sohbet tadını bozmadan, herkesin anlayabileceği ve okurken bu muhabbetin bir parçasıymış gibi hissedebileceği bir eser oluşuyor. Bir solukta okunabilecek, bildiğiniz şeyleri dahi yeniden okurken farklı bir bakış açısını tadabileceğiniz bir eser... Kronolojik sıraya bağlı kalıp soru-cevap şeklinde oluşturulan eser, Peygamberimizin Mekke dönemini kırılma noktalarıyla birlikte ayrıntılı bir şekilde ele almaktadır. Fakat her şeyden önce Peygamberimizle ilgili yazılmış siyer kitaplarından eserin farkı ortaya konularak bir anlamda usul de belirlenmiş olmaktadır. Bu usul, Peygamberimizin yaşadıklarını günümüze taşırken bozulmaya tabi tutmadan hassasiyetle taşıma çabasıdır. Onun adına konuşmadan ve onun adına kararlar vermeden, içinde bulunduğu şartlarla günümüze getirmektir. Eser bu usulü ortaya koyduktan sonra Peygamberimizin hayatına odaklanmaya başlamaktadır. On dört bölümden müteşekkil eser, giriş kısmında belirtildiği üzere covid-19 kısıtlamaları nedeniyle konuların geçtiği yerlere seyahat mümkün olmadığı için sabit bir mekanda youtube programı olarak tasarlanmak zorunda kalıyor. Eser hazırlanırken bu durumun okuyucu zihninde bir eksikliğe sebebiyet vermemesi için karekodlar oluşturularak konuyla ilintili görseller ve tablolar sosyal mecradan kolaylıkla takip edilir bir forma dönüştürülmüş. Bu durum sanal-matbu birlikteliğini başka bir noktaya taşımış diyebiliriz. Peygamberimizle yolculuk şeklinde okunabilecek bu eserde; Halime annemizle seviniyor, Amine annemizin yokluğunda göz yaşı döküyor, Hatice annemizle evliliğine mutlu oluyor, Ebu Talib için dua ediyor, Mekke'nin ileri gelenlerinin yaptıkları zulümlere beraber direniyor, Taif'te taşlanan mübarek vücuduna kalkan olmaya çalışıyor, Miraç yolculuğunun gönle düşen huzuruna ortak oluyor, Yesrib'e hicretin heyecanını duyuyorsunuz. Eseri okurken Muhammed Emin Yıldırım'ın zarif üslubu ve Bekir Develi'nin meraklı mizacını zihninizde canlandırabiliyorsunuz. Genelde sohbet dili edebiyata aktarılırken sık yaşanan hataları eserde görmüyorsunuz. Ustaca sorulan sorular genellikle konuyu derinleştirirken, cevaplar ise detaylı ve konunun tam kavranılmasını sağlayacak şekilde veriliyor. Yine bir Ramazan ayında ama çıktıktan bir yıl sonra, gecikmeli de olsa istifade edebildiğimiz böyle bir eserle karşılaşmak oldukça güzel oldu. Her Ramazan yeniden okunabilecek bir şekilde eseri oluşturan Muhammed Emin Yıldırım hocamıza ve bunu alt yapı olarak hazırlayan, tasarlayan ve sunan Bekir Develi'ye ne kadar teşekkür etsek azdır.


Sitemiz yazarlarından Ferhat Özbadem tarafından derlenmiş olan bu set son dönemin tanınmış İslam Alimlerinden ve Öncü Şahsiyetlerin dilinden tavsiyeler içermektedir. Eserlerin çokluğu ve dağınıklığı gerekli özeni göstermeye engel olduğu için Ferhat Özbadem'e ait Tavsiyeler serisini tek tek kitap olarak sitemize eklemek yerine alfabetik sırada tek kitapmış gibi sitemize ekleyeceğiz ve bağımsız olarak her kitaba ulaşabilmek için gerekli linkleri de paylaşacağız. - Aliya İzzetbegoviç - Fethi Yeken - Hasan El Benna - Hasan En Nedvi - Malcolm X - Mevdudi - Mustafa Meşhur - Said Havva - Seyyid Kutub - Yusuf El Karadavi Kitapları satın almak için kitapyurdu.com sitesini kullanabilirsiniz. - Aliya İzzetbegoviç - Fethi Yeken - Hasan El Benna - Hasan En Nedvi - Malcolm X - Mevdudi - Mustafa Meşhur - Said Havva - Seyyid Kutub - Yusuf El Karadavi Kendi çağının şahitliğini en güzel şekilde yapıp, Müslüman dava adamı sorumluluğunu yerine getiren Aliya bizlere düşünce ve fikir olarak büyük bir miras bırakmıştır. Bu mirasın en güzel şekilde korunup diğer nesillere teslim edilmesi ise bizim sorumluluğumuzdur. Bu sorumluluğun gereği olarak Tavsiyeler eseri ortaya çıkmıştır. Aliya'yı anlamak ve yolunu devam ettirmek Aliya'ya olan sevgimizin en belirgin ispatı hükmünde olacaktır. Aliya'nın yeryüzünün güzelleşmesi için verdiği mücadele ve ortaya koyduğu fikirlerin anlaşılmasına katkı sağlamak için Aliya'nın Tavsiyelerini dinlemek gerekiyor. Alimler yeryüzünü aydınlatan ilim, ufuk, düşünce ışıklarıdır. Alimi olmayan toplumlar karanlıklarda kalırlar. İnsanların en zor zamanlarda sığındıkları limanlardır onlar. Toplumların ıslah ve ihyası noktasında özel bir öneme haizdir alimler. Yağmur damlalarının çorak toprakları dirilttiği gibi, alimler de toplumların dirilmesine vesile olurlar.Tavsiyeler eseri, alim Fethi Yeken'in fikir bahçesinden derilen güller ile oluşmuştur. Sabır... Direniş... Gücünü arttırma... Karşı duruş... Başarıya odaklanmak... Aceleci olmamak... Sevdanın yükü altında mutlu olmak...Tavsiyeler eseri müslüman fertte olması gereken güzelliklere işaret etmektedir. Durmak geri gitmektir... Daima ileri git... Daima çalış... Tembellik ve pasiflik müslüman işi değil. Müslüman adam çalışkan adamdır. Daima yürüyüş halinde olan adamdır... Zinde ol... Işılda... Kendini yenile... Sürekli çalış... Elindeki bir işten yoruldun ya da bıktınsa başka bir işe geç...Tavsiyeler eseri, sürekli yürüyüş halinde olmana yardımcı olacak bir eserdir. Tavsiyeler eseri, sana yeni bir bakış açısı verecektir. Motivasyonunu yükseltecektir. Karanlıkta meşalen, çölde pusulan, uzun yollarda yol işaretin olacaktır. İçinde bulunduğumuz çağa damgasını vuran İslami davet önderi şehid imam Hasan El Benna hayatı ve mücadelesi ile çok güzel örneklikler ortaya koymuş alim bir şahsiyettir. Şehid İmam, iyi bir Müslüman olmanın yolu ve yöntemi ile ilgili olarak bir kısım tavsiyelerde bulunmuştur. Hemen bütün tavsiyeleri hayatın içinden olan ve ahiretimiz için çok faydalı olacak tavsiyelerdir. Şuurlu bir Müslüman evvela ve öncelikle dünyaya geliş gayesinin idrakinde olmak mecburiyetindedir. Müslüman, "kulluk" şuuruna erdiğinde, kendisi için dünyadaki tek önceliğin Allah olduğunu idrak eder. Şuurumuzun artması için Tavsiyeleri dinlememiz gerekiyor. Müminler adabı muaşerete çok dikkat eden insanlardır. İslam ahlakı bunu gerektirir. Müminler küçüklerine sevgi, büyüklerine saygı gösterirler. İnsanlara karşı kesinlikle hürmetsizlik etmez. Oturma kalkma adabına dikkat eder.Tavsiyeler eseri, bizlere adap kurallarını hatırlatmaktadır. Müminler okuma ve yazmaya çok önem vermelidirler. Bugün Müslümanların en büyük sorunlarından biri de az okumalarıdır. Okuma eylemini hayatımızın merkezine almak zorundayız. İlim olmadan Salih olmaz. İlim olması için de mutlaka okumamız gerekir. Teori olmadan pratik olmaz. Teori olması için mutlaka okumamız gerekir. Müminler her alanda en iyi olmak zorundadır. En iyi olmanın olmazsa olmaz şartı okumaktır.Tavsiyeler eseri okuma bilincimizin artmasına katkı sağlayacaktır. Yakın dönemin büyük islam alimlerinden olan Hasan en Nedvi'nin eserlerinden, günümüz dünyasının sorunlarına çözüm önerileri sunan ve gençliğin içinde bulunduğu bunalımlardan kurtulma yollarını gösteren tavsiyeleri yayın dünyamızda bir ilk olma özelliği taşımaktadır. Öncü ve önder şahsiyetler tarih boyunca toplumları etkilemiş, ardından sürüklemiş ve yol göstermiştir. İnsanlık tarihinde birçok öncü şahsiyet ortaya çıktığı gibi İslam tarihinde de birçok öncü şahsiyet ortaya çıkmıştır. Zamanın şartları, sosyal, bireysel ve ekonomik buhranlar sürekli öncü şahsiyetlerin ortaya çıkmasına vesile olmuşlardır. İşte yakın dönemimizde ilmi ve yaşantısı ile örnek ve öncü şahsiyetlerden biri de Hasan en Nedvi'dir. "Yeryüzünü dolaşınız, milletlere, halklara bakınız; göreceksiniz ki, insanlık dünyanın her bölgesindeki çeşitli ırklarıyla tek bir buhranın ıstırabını çekmektedir: "İman ve Ahlak Buhranı." Belaların belası, musibetlerin musibeti, insanların acı acı dert yandığı her problemin kaynağı budur işte. Kaybolan ve kaybı bütün dünyada musibete uğramamıza sebep olan tek şey, imandır. Sarsılan ve sarsılması fert, cemiyet, devlet ve hatta dünya çapında problemlerle karşılaşmamıza sebep olan tek şey ahlaktır." Diyen Hasan en Nedvi, imanlı ve ahlaklı bir neslin inşa olması yollarını yazdığı eserler ile ortaya koymuştur. Tavsiyeler eseri de Nedvi'nin eserlerindeki tavsiyeleri büyük bir okyanustan süzülen berrak sular gibi alarak okuyucunun istifadesine sunmuştur. Siyahi bir adam sözünde durarak cennete doğru yol alırken hem siyahilere hem beyaz adamlara nasıl mücadele edilmesi gerektiğini öğretmişti. Bazı hayatlar edebidir, bazı hayatlar tiyatraldır, bazı hayatlar sinemasaldır, bazı hayatlar eylemseldir ve bazı hayatlar hepsi bir aradadır. İşte Malkolm X'in hayatı da böyle bir hayattır. Tavsiyeler eseri, bu doludizgin ve aksiyon dolu hayattan damıtılan fikirlerden meydana gelmiştir. Malkolm X'iayrıca seviyoruz. Bu sevgimizin ifadesi olarak Malkolm X'i en yakın çevremizden başlayarak ulaşabildiğimiz her insana tanıtmamız gerektiğine olan inancımızın bir sonucu olarak Tavsiyeler eseri ortaya çıkmıştır. Gökyüzüne bak, bulutlara bak, yıldızlara bak. Sonsuzluğu hisset. Gökten gelene bak. Anlamaya çalış. Göğe bakan gözün ışıldasın. Güneşe bak.Tavsiyeler eseri göğe bakmayı anlatan bir eserdir. 20. yüzyılın başlarında dünyaya gelen daha 17'sinde gazete çıkarmaya başlayan, yeni bir ülkenin doğuşu ve şekillenmesinde rol alan ve 20. yüzyılın sonlarında vefat eden bir şahsiyet olan Mevdudi, fıkıh, ekonomi, siyaset, tarih, siyer, sosyoloji, kültür tarihi ve Kur'an ilimleriyle ilgili önemli eserler yazdı ve bu eserleri dünyanın neredeyse bütün dillerine çevrildi.Tavsiyeler eseri, Mevdudi'nin bu eserleri analiz edilerek hazırlanan bir eserdir. Mevdudi'nin en önemli yönlerinden biri kendi çağını çok iyi okumasıdır. Çağın sorunlarına islami perspektif ile çözümler getirmesidir. Bu manada Mevdudi'nin kendi döneminde yaptığı çözümleme ve mücadele bugün için yol göstericidir.Tavsiyeler eseri, Mevdudi'nin fikirlerinin özünü barındıran bir eserdir. Müslüman gençliğin kendi çağının sahabe ufkunu yakalaması için Mevdudi ve diğer islam düşünürlerinin eserlerinden ve görüşlerinden istifade etmesi gerekir. Mevdudi'nin gençliğe yaptığı çağrı bu meyanda çok önemlidir. "Ey gençler! Size nasihatim gelecek asrı İslam asrı kılmanızdır. Çünkü Batı medeniyeti çöküşün eşiğindedir. Komünizm de Kapitalizm de peyderpey çökecektir. Bu çöküşlerden sonra dünyada bir boşluk meydana gelecektir. Bu boşluğu da İslam'dan başka bir güç dolduramayacaktır." Tavsiyeler eseri, bu gençliğin donanımına katkı sağlamak için hazırlanmıştır. Mevdudi, seçkin bir alim, uzak görüşlü bir devlet adamı, gönülleri etkileyen bir hatip, ikna edici ve verimli bir yazar, bilgili bir hukukçu, birinci sınıf bir organizatör, korkusuz, boyun eğmeyen bir lider, iyi bir iktisatçıdır. Eserleri okunduğunda ilmi derinliği ve çok yönlülüğü daha iyi anlaşılacaktır. Tavsiyeler eseri, Mevdudi'nin eserleri ile buluşmaya vesile olacak bir çalışmadır. Allah için çalışacağız. Sevdamız göklere yükselsin diye çalışacağız. Daha çok insanın kalbinde iman gülleri açsın diye çalışacağız. Durmadan! Yorulmadan! Yılmadan! Korkmadan! Aşk ile çalışmaya devam edeceğiz...Tavsiyeler eseri bu çalışmalar için yol gösterici bir kitaptır. Güçlü olacağız... Kalbimiz güçlü olacak... Ruhumuz güçlü olacak... Aklımız güçlü olacak... Bedenimiz güçlü olacak... Fikren güçlü olacağız... Maddi olarak güçlü olacağız... Güçlü olmak zorundayız. Bu sevda çok güzel bir sevda bu dava çok büyük bir dava... Bu davanın amacına ulaşması için güçlü olacağız... Zayıf yanlarımızı onaracağız... Tavsiyeler eseri bizi güçlü kılmaya vesile olacak bir eserdir. Her şeyin bir vakti olabilir. Lakin iyi olmanın bir vakti yoktur. İnsan daima iyi olabilir. İyilik her zaman olduğunda bir anlam ifade ediyor. Daimi iyi olmanın yolu insanın iyi olmak konusunda istekli ve ısrarcı olması ile ilgilidir. İyilik arttıkça kötülüğe yer kalmaz. Bütün boşlukları iyilikle ile doldurmak gerekiyor. Tavsiyeler eseri, iyilik neferi olmamıza vesile olacak bir çalışmadır. Dünyayı değiştirmeye en yakınındaki kişiden, kendinden başla! Dünyada düzeltebileceğiniz, daha iyi yapmayı başarabileceğiniz ilk ve son önemli kimse kendinizsiniz. Bak sana önemli bir sır vereyim. Sen cehenneme gittikten sonra bütün insanların cennete gitmesi bir anlam ifade etmez! Bunu sakın unutma. İyileşmeye, düzelmeye, güzelleşmeye kendinden başla. Sonra başka insanların iyileşmesi, düzelmesi ve güzelleşmesi için çalış.Tavsiyeler eseri sana yol gösterecektir. Kısa sayılabilecek bir ömre yüzlerce kitap telifi sığdıran bir alim olan Said Havva'nın eserlerinden alınan bu tavsiyeler, günümüz insanının birçok sorununa çözüm getirmekte, insanların içinde bulundukları karanlıklardan aydınlıklara çıkmasına vesile olacak nitelikte tavsiyelerdir. Mücadele ve azim dolu bir hayat yaşayan Said Havva, islamın hem bu dünyaya bakan yüzünü hem de ahirete bakan yüzünü en güzel şekilde eserlerinde anlatan bir alimdir. Özellikle manevi donanım ve gelişim ile ilgili vermiş olduğu bilgilerde ayet ve sahih hadisleri merkeze alan Said Havva, güzel bir dünyanın kurulması için hayatını adamıştır. "İslam ümmetinin iyi eğitim görmüş kültürlü bir kitleye ihtiyacı vardır. Bu iyi eğitimli ve kültürlü kitle oluştuğunda ve harekete geçtiğinde islam ümmeti için güzel günlerin gelmesi gecikmeyecektir. Namaz, nefsi arındırmada en sağlam sebeptir. Namaz, kulluğun, tevhidin ve şükrün anlamını gönle yerleştirmektir. Aklın olgunluğu için fikir ve zikrin bir arada olması gerekir. Zikir ve fikrin artması ise tefekkür ile mümkündür. İnsan, ancak Allah'ı gereği gibi tanıdığı zaman O'nun emirlerine sarılır." Gibi tavsiyeler ile yolumuzu aydınlatmakta, doğru yönü bulmamız için bize pusula olmaktadır. Hayatı, eserleri, mücadelesi ve şehadeti/şahitliği ile yüzyılımızın aydınlık çehresi olan aziz ve mümtaz bir şahsiyeti anlatmak, bu şahsiyetlerin biyografik ve kişisel yönlerinden ziyade, düşüncelerinin ve perspektiflerinin ele alınıp, analiz edilip, güncelleştirilmesi meşakkatli olmakla birlikte bir sorumluluk, bir vefa borcu, bir duruşun simgesel ifadesidir.Tavsiyeler eseri bu sorumluluğun gereği olarak meydana gelmiştir. Kutub, Kur'an neslinin oluşumunu ve bu neslin öncülüğünü toplumun ıslah ve felahı için olmazsa olmaz olarak görür. Bu neslin toplumdaki ifsadı sonlandıracağını ve islamın bu yol ile icra ve tatbik edileceği görüşünü savunur. Bu yönü ile toplumun ıslahının toplumsal arınma ile olacağı görüşünü savunur. Yani yukardan aşağı şekillenen bir değişim ve dönüşüm değil, aşağıdan yukarı doğru şekillenen bir yönetim anlayışına sahiptir.Tavsiyeler eseri, Kur'an neslinin oluşumuna katkı sağlamak amacı ile kaleme alınmıştır. Kutub'un düşüncelerini ve anlam dünyasını tam olarak idrak edebilmek için Kutub'un bütün eserlerini tek tek analiz edip birçok yönü ile örneklik teşkil eden hayatını da iyi bilmek gerekir.Tavsiyeler eseri Seyyid Kutub'un bütün eserleri analiz edilmek sureti ile ortaya çıkan bir eserdir. Tabuları yıkan, taasubu ortadan kaldıran bir düşünce anlayışı ile özgürlükçü, aksiyoner, özgün ve donanımlı bir neslin yani 'Kuran neslinin'' sorumluluğunu yerine getirmesi ile örnek bir İslam Toplumunun oluşacağını ve dinin/islamın böylece en güzel şekli ile fonksiyonunu icra edeceğini en güzel şekli ile Tavsiyeler eserinde bulacaksınız. Yusuf el Karadavi, aklı ikna eden, kalbi sarsan etkili bir hatip... Geçmişleri taklit etmeyen, kendi yazdıklarını tekrarlamayan asil bir yazar... Sağlam birikim sahibi ve orta yolu benimsemiş bir fakih... Nakli ve akli pek çok İslami ilimlerde yetkin bir alim... Doğuda ve batıda şiirleri gençler tarafından ezberlenmiş şair... Gelenekçilik ile yenilikçiliği bir arada barındıran ve İslam'ın değişkenleri ile sabitleri arasında dengeyi koruyan bir düşünür... Yusuf el Karadavi'nin "İman ve Hayat" adlı eserinden çıkarmış olduğumuz bu tavsiyeler büyük alim Karadavi'nin ne kadar büyük bir alim olduğunu ispat mahiyetinde bir durumla karşı karşıyayız. Onlarca eseri olan Karadavi'nin tek bir kitabından elli tavsiye çıktı. Her bir tavsiyesi bir zümrüt değerinde olan bu tavsiyeler gençliğin yol haritası olacak güzellikte tavsiyelerdir. "Mümin Allah'a ibadet etmekle, haramlardan sakınmakla hiçbir şey kaybetmez; aksine hakka doğru istikamet, hayır üzerinde sebat ve şehvetten korunma imkanları kazanır. Bütün bunların ötesinde de ruhunda huzur, hayatında sükunet elde eder. Buna rahatlıkla şu cevabı verebiliriz: Huzurun tek bir kaynağı vardır; o da Allah'a, ahiret gününe imandır. Öyle derin doğru bir iman ki, şüphe onu bulandıramaz, nifak onu bozamaz. Gerçek hayat da bunu gösteriyor, tarih de bunu destekliyor ve basiretli, insaflı her insan da bunu kendi nefsinde ve etrafındakilerde fark ediyor." Tavsiyeleri ile insana huzur ve mutluluğun adresini gösteren Karadavi yolumuzun yaşayan aydınlık meşalelerinden biridir.


Evlilik, bir kurum olarak geçmişten günümüze önemsenen bir unsur olarak insanlığın fıtri özelliklerine vurgu yapmasının yanında birlik ve beraberliği, sağlıklı nesillerin yetişebilmesi için bütün peygamberler, özellikle de İslam Peygamberi Hz. Muhammed s.a.v.'in önem verdiği bir amellerden birisi olagelmiştir. Evlilik, insanları manevi yönden gelişmesine, olgunluk kazanmasına katkı sağlayan bir nimet olarak görülmüştür. Toplumsal yapının işlerlik kazanabilmesi için aile kurumunun oluşması, bu kurumun da oluşabilmesi ise evlilik ile mümkün olmaktadır. Evlilik; insanoğlunun yaratılışında mevcut olan ve fıtri özellikleri olan cinsellik ve birlikte yaşama/hayat arkadaşlığı duygusunun bir gereğidir. İnsanoğlunun sosyal bir varlık olması, onu diğer insanlarla bir arada yaşama gerekliliğine götürmüştür. İlahi dinler de bu birlikteliği özellikle kadın ve erkeğin birlikte yaşama biçimselliğini evlilik kurumu adı altında birleştirilmesinin uygun olacağını her daim savunmuşlardır. Ahlaki ve erdemli olanın bu şekilde bir yaşam biçimi olduğu ilahi dinlerin tamamında vardır. Evlilik; nefsin ve neslin korunmasına doğru atılan emin adımlardan biridir. Sürekli olarak bekar kalmak, yahut diğer dinlerdeki ruhbanlık gibi unsurlar gayr-ı ahlaki uygulamaların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ferdi ve toplumsal bir takım hastalıklardan kurtulmak ve korunmak için evlilik müessesinin uygun ortam ve şartlarda gerçekleştirilmesi, özellikle kolaylaştırılması sağlıklı bir neslin oluşması için büyük önem arz etmektedir. Modernizmin bireyselliği ön plana çıkartması, günümüz insanında fıtri bozulmalara sebep vermekte, bu da farklı eğilimlerin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bireyselliğin sonucunda ortaya çıkan kaoitik ve şizofrenik durumlar, bireylerde çıkmazlara sebep olmakta, bu da bireyin felaketini getirmektedir. Bireyler içerisinde düştüğü yalnızlık girdabında farklı eşya veya unsurlara sarılarak bu durumdan kurtulmaya çabalamakta, sarıldıkları yanlış unsurlar da onları daha çok dibe çekmektedir. Modern insanın derdine çare olacak unsurların temeli dinde mevcuttur. İnsanın fıtri özelliklerine hakim olan inanç sistemi, bu dünya hayatının daha sağlıklı bir biçimde geçirmesine katkı sağladığı gibi iç huzurunu da sağlar. Hadislerle Evlilik adlı eser, evlilik müessesi hakkında İslam Peygamberi Hz. Muhammed s.a.v'in düşüncelerini kısa, öz ve anlaşılır biçimde sunan tematik bir eser. Küçük bir risale şeklinde hazırlanan bu eser, evlilik hakkında genel olarak sunulan hadislerin bir derlemesi niteliğinde olduğu gibi evlilik ve aile kurumunun önemi üzerine de uzman ekiplerce görüşler aktarılmaktadır. - Eş Seçimi - Evlenmek: Hayatı Paylaşmak - Nikahın Şartları - Sahih Nikah - Evlilik Merasimi - Peygamberimizin Eşleri - Neslin Korunması - Eşler Arası Özel Hayat - Boşanma Konuları dahilinde evlilik kurumunu ve aile yaşantısına değinmektedir.


Alper Kaya'nın son inceleme kitabı "50 Maddede Polisiye Edebiyat", geçtiğimiz aylarda Karakarga Yayınları etiketiyle okurla buluştu. 50 Maddede Polisiye Edebiyat bir polisiye indeksi değil öncelikle. Yalın ve akıcı bir dille yazılmış, türe ilgi duyan okurlar için her anlamda nitelikli bir giriş kitabı, hem öğretici hem eğlenceli hem de yarattığı merak duygusuyla yeni okumalar için heveslendiren bir tür kılavuz kitap var elimizde. "50 Maddede Polisiye Edebiyat", polisiyenin kuralları, suç ve polisiye ilişkisi, altın çağ dönemi ve meşhur dedektiflerden hareketle, okurların temel polisiye bilgilerini pekiştireceği detaylarla başlıyor; ardından Çin, İrlanda, İspanya, İtalya, Almanya, İskoçya, Fransa ve Güney Amerika ve İskandinav ülkelerinde polisiye türünün özgün görünümleriyle sürüyor; ağırlıklı olarak yerli polisiyeye ayrılan başlıklarla sona eriyor. Yüzü aşkın kaynakçadan yararlanılan kitapta, yüksek lisans ve doktora tezlerinden, yabancı web sitelerine ve hatta Türkiye'de gerçekleştirilmiş bazı konferanslara, söyleşilere kadar oldukça geniş bir arka plandan süzülen bilgiler var. Polisiye türüne dair ayrıntıların tıpkı bir film kurgusu gibi birbirlerine eklemlenerek ilerlediği bir akış söz konusu. Öte yandan Kaya, edebiyathaber'de yayımlanan söyleşinde belirttiği gibi ülkelerin polisiye edebiyat tarihlerinden bahsederken, polisiye türüne sansür uygulayan despot rejimler bakımından birbiriyle eşleşenlerini peş peşe koyarak okurun zihninde kıvılcımlar yaratmayı da ihmal etmiyor. 50 Maddede Polisiye Edebiyat, Alper Kaya, Karakarga Yayınları, 1. Baskı: Nisan 2023, İstanbul. 248 s.


Çünkü özgürlük, onu daha bireyselleşmiş ve akılcı bir varlık haline getirmesine karşın aynı zamanda daha soyutlanmış ve dolayısıyla kaygılı ve güçsüz de kılmıştır. Bu anlamda özgürlüğün getirisi olumlu ve olumsuz olarak iki yönlüdür. Bireyselleşme öncesi- geleneksel toplumlarda sınırları belirli ve güvenlikli alanda rahat rahat yaşarken özgürlük aracılığıyla eski güvenli bağlardan kurtularak bireyselleşen insan, bir anda kendini güvensiz, kimsesiz ve güçsüz bir halde bulabilir. Törel anlamda soyutlaşan ve yalnızlaşan birey için özgürlük kaldırılması ağır bir yük haline gelebilir. İşte bu noktada insan özgürlükten kaçış yolları geliştirerek bağımlılıklara boyun eğmekte, bir kurtarıcının ya da bir diktatörün yönetiminde robot olmayı tercih etmektedir. Fromm, özgürlüğün doğuştan mı geldiği yoksa toplumsal bir sorun mu olduğu konusunda tek taraflı düşünmez. İnsanın özgürlüğünü hem doğuştan getirdiği özellikler hem de toplumsal şartlar belirler. Ona göre, insan sadece öz bilince sahip ussal bir varlık değildir, doğasında şeytani güçler de barındırır ancak bunu çağa veya döneme hakim olan toplumsal-siyasal koşullar değiştirebilir. Bu anlamda insanın değişmez bir benliği yoktur. Orta Çağ'da insan kişiliğinde görülmeyen bazı özellikler Rönesans döneminde görülmeye başlanır. Mesela Orta Çağ'da görülmeyen ün tutkusu, çalışma açlığı, rekabet, hırs ve doğa güzelliği anlayışı Rönesans ruhuyla beraber ortaya çıkmıştır. Burada asıl önemli olan insan doğasının nasıl işlendiği ve yapılandırıldığıdır. Erich Fromm'a göre sadece doğuştan getirdiğimiz içgüdülerimizin doyurulması yetmez, insan dünyayla tinsel bağlar kurmak zorundadır. İnsan doğuştan bütün insanlarda ortak bulunan açlık, susuzluk, cinsellik gibi temel dürtülerle doğar. Evet, bunlar temel ihtiyaçlardır, doyurulmalıdır ama bunların yanında sevgi, nefret, aidiyet, güç istenci gibi doyurulması gereken soyut gereksinimleri de vardır. Bunların doyurulması da en az doğal dürtüler kadar önemlidir. Eğer aile ve toplum tarafından uygun şartlar altında yeteri kadar doyurulmazsa boyun eğme ve kaçma mekanizmaları devreye girecek birey bu açlığı gidermek için başka yollar deneyecektir. İnsanın toplumsal tarihi onun doğadan kopuş tarihidir. Öz bilinç sahibi insan ölümün, hastalığın, yaşlanmanın, diğer canlılardan farklılığının bilincindedir. Çocuk anasından doğar doğmaz ayrı ve farklı biyolojik varlık haline gelir. Fakat gene de uzun bir süre annesine bağımlı olarak yaşar. İlerleyen süreçte yavaş yavaş, kademe kademe ilksel bağlarından kurtularak özgürlüğünü kazanır. Fakat öz bilinç sahibi insan özgürleşirken aynı zamanda evren karşısında ne kadar küçük ve değersiz olduğunun da bilincine varır. Artık geri dönüşü olmayan bir yola girmiştir. Ya özgürlük ve bireyselleşmenin getirdiği bilinçle dünyayla yeni bağlar kurup olumlu yönde benliğinin gelişimini sağlayacak ya da kendinden daha üstün bir otoriteye boyun eğerek özgürlükten kaçış yolları geliştirecektir. - Orta Çağ'ın birçok düşünür tarafından karanlık dönem olarak görülmesi. - Gerici düşünürler tarafından idealize edilmesi. Birinci görüştekiler, Orta Çağ'da kişisel özgürlüğün bulunmadığına, büyük kitlelerin küçük azınlıklar tarafından yönetildiğine, baskı ve otoriteye, batıl inançlara vurgu yaparlar. İkinci görüştekiler de dayanışma duygusuna, insani değerlerin ekonomik işlerden üstün tutulduğuna, insan ilişkilerindeki samimiliğe, Katolik kilisenin evrenselliğine ve Hristiyanlığın insan sevgisine dikkat çekerler. Yazara göre bunların hepsinin doğruluk payı vardır. Ama Orta Çağ'ı modern çağdan ayıran en önemli özellik bireysel özgürlüğün bulunmayışıdır, saptamasını yapar: Eski dönemde herkes, toplumsal düzendeki rolüne zincirlenmiş durumdadır. (s-60) Kişi çağdaş anlamda özgür değildi ama yalnız ve soyutlanmış da değildi. Toplumsal düzen doğal düzen olarak algılanıyordu ve onun bir parçası olmak güven ve aidiyet duygusu veriyordu. Orta Çağ toplumunda kent ekonomik düzeni görece durağandır. Zanaatkarların ne üreteceğine, ne kadar satış yapacağına loncalar karar veriyordu. Rekabetten ziyade dayanışma vardı. Mala çok tamah etmek aç gözlülük ve oburluktan sayılırdı. Bunlar da çok büyük günahlar arasındaydı. Ekonomi toplumun her tarafını kuşatmamıştı, ekonomik çıkarlar erdem ve ahlaktan daha önemli değildi. Servetin tek elde toplanmasına engel olunuyordu. Servet insan için vardır, insan sermayenin efendisidir ilkesi geçerliydi. Kilise önemli bir kurum olarak insanın Tanrıyla ilişkisinde aracı rolünü oynuyordu. İnsanlara bir taraftan ilk günah doktrinini aşılarken diğer taraftan Tanrının sonsuz sevgi ve merhametini bütün insanlara koşulsuz sunduğu ve bu yüzden Tanrı tarafından sevildikleri ve bağışlanacakları umudunu yaygınlaştırıyordu. Dünya ve insan evrenin merkeziydi, cennet ve cehennem gelecekteki yaşam yeri, doğumdan ölüme dek yaşanacak olaylar Tanrı'nın takdiriydi. Orta Çağ'ın sonlarına doğru toplumsal, ekonomik ve siyasi koşullar değişince insanın kişiliği de değişmeye başladı. Ortaya çıkan yeni koşullar Orta Çağ toplumunun bütünleşik ve merkezi yapısını zayıflattı. Sermaye biriktirmek, bireysel ekonomik girişimcilik ve rekabet önem kazandı. Yeni bir sınıf olan burjuva ortaya çıktı. Kilisenin rolü zayıfladı, yeni ekonomik güçler ve kapitalistler toplumun patronu oldular. Geleneksel, dine dayalı insani ilişkilerin yerini paraya ve rekabete dayalı seküler ilişkiler almaya başladı. Tabii yeni ekonomik ve kültürel gelişmeler her sınıf için aynı etkiyi göstermedi. Değişim, zengin ve varlıklı kapitalistler için olumlu etki yaratırken aşağı orta sınıflar, işçiler ve köylüler için büyük olumsuz sonuçlar doğurdu. Yeni gelişmeler zengin ve güçlü sınıflar için güvenli bir dünya yaratırken zenginlik ve güçten yoksun büyük kitleler için güvensiz bir dünya anlamına geliyordu. İşte Orta Çağ'dan Yeni Çağ'a geçiş böyle bir güvensizlik, huzursuzluk ve fakirlik içinde gerçekleşiyordu. Dini alandaki yeni öğretiler zengin üst sınıflara değil, kentli orta sınıflara, kentlerdeki yoksullara ve köylülere hitap ediyordu. Çünkü kitlelerin yeni ortaya çıkan olumsuz koşullarla baş edebilmelerini sağlayacak öneriler getiriyordu. Reformasyonun iki önemli düşünürü Martin Luther ve John Calvin, dinde reform yaparak bu umutsuz kitlelere yeni durum karşısında dayanma gücü aşılamayı amaçladılar. Özellikle Luther, Hristiyanlık dinini Kilisenin tahakkümünden kurtararak bireyselleştirdi, insanın özgürleşmesi yolunda büyük adımlar attı. Fakat dinin öznel deneyime indirgenmesi ve kilise kurumunun ortadan kalkması bireyi güvenli alanın da dışına itmek anlamına geliyordu. Kilise her ne kadar bireyi kendi otoritesi altında tutsa da ona bir aidiyet duygusu ve güvenli alan sağlıyordu. Yazara göre Luther'in öğretileri tam tersi bir etki yaratmış insanın daha da güvensiz, yalnız ve kaygılı bir bilince sahip olmasına neden olmuştur. Başta da söylediğimiz gibi bireye güvenlik veren temel bağlar koparıldıktan sonra ortaya çıkan dayanılmaz güvensizlik, yalnızlık ve güçsüzlük duygusunu yenmek için bireyin önünde iki yol vardır: Ya ''olumlu özgürlük'' dediğimiz gelişmeyle birey, sevgi ve çalışma ile coşkusal, duygusal ve zihinsel yetilerini gerçekleştirerek dünyayla kendiliğinden bir ilişki kurar ya da geride kalarak, özgürlüğünü feda ederek ve bireysel beniyle dünya arasında oluşan boşluğu ortadan kaldırarak yalnızlığını yenmeye çalışır. İkinci yol aynı zamanda bir kaçış mekanizmasıdır. Bireyin varlığını tehdit eden bir korkudan kaçışın ifadesidir. Bu çözüm yolu görünüşte dayanılmaz kaygıyı bastırır ve paniğe kapılmayı engelleyerek yaşamı olanaklı kılar ama altta yatan gerçek sorunu çözmez. Kitapta ele alınan ilk özgürlükten kaçış mekanizması, bireysel benin yoksun olduğu gücü elde etmek ya da, başka bir deyişle, yitirilmiş bulunan temel bağların yerine geçecek yeni "ikincil bağlar" aramak için, kişinin kendi bireysel beninin bağımsızlığından vazgeçmesi ve kendi benini, başka birinin beniyle ortak yaşam içinde eritmesi şeklindeki eğilimler olacaktır. Bu kişilik yapısının belirgin biçimleri, boyun eğme ve egemenlik kurma isteğinde, ya da daha doğrusu, normal ve nevrotik kişilerde değişik ölçülerde var olan mazoşist ve sadist isteklerde görülmektedir. Yetkeci kişiliklerde, mazoşist eğilimlerden başka, bunun tam tersi yani sadist eğilimler de görülür. Birbirine az çok gömülmüş üç çeşit sadist eğilim vardır. Bunlardan biri, onları yalnız ve yalnız birer araç, "yoğrulmak hamur" durumuna getirmek üzere, diğerlerini kendine bağımlı kılmak ve onlar üzerinde kesin, sınırsız bir yetke uygulamaktır. Diğer bir sadist eğilimde, başkalarını yalnızca katı bir yetkeyle yönetmek güdüsü değil, onları sömürmek, kullanmak, onlardan çalmak, derilerini yüzmek, kısacası, yenecek yutulacak neleri varsa almak itkisi vardır. Bu istek kişinin verebileceği duygusal ya da zihinsel özellikler gibi maddi olmayan şeyler yanında maddi şeyleri de hedef alabilir. Sado-mazoşist isteklerle yıkıcılığın çoğu kez iç içe bulunsalar da birbirlerinden ayrı tutulmaları gerekir. Yıkıcılık, etkin ya da edilgin ortak yaşama ereğini değil, nesnesinin yok edilmesi ereğini gütmesi açısından farklıdır. (s-189) Ama o da bireysel güçsüzlük ve soyutlanmışlığın dayanılmazlığından kaynaklanır. Dışımızdaki dünyaya kıyasla güçsüz olduğum duygusundan o dünyayı yok etmekle kaçabilirim. Onu yok etmeyi başarırsam yalnız ve soyutlanmış olarak kalacağım, ama benimki, benim dışımdaki nesnelerin yenilmez gücü karşısında ezilmeme olanak tanımayan harika bir soyutlanmadır. Dünyanın yok edilmesi, kendimi, onun tarafından un ufak edilmekten kurtarmak için yapabileceğim son, nerdeyse umarsız girişimdir. Sadizm nesnenin kendisiyle iş birliği etmeyi, onunla bütünleşmeyi amaçlar; yıkıcılıksa nesnenin yok edilmesini hedef alır. Bu mekanizma, diğer mekanizmalar içinde en yaygını ve en kullanışlı olanıdır. Birey başkalarının kendisinden beklediği rollere bürünür ve fazla direnmeden sürüye uyum sağlar. Ben ile dünya arasındaki tutarsızlık ve onunla birlikte de bilinçli yalnızlık ve güçsüzlük duygusu da ortadan kalkar. Bu mekanizma, bazı hayvanların kendilerini korumak üzere renk değiştirmesiyle kıyaslanabilir. Onlar da kendi çevrelerine o kadar benzerler ki, çevrelerinden nerdeyse ayırt edilemezler. Kendi bireysel benliğinden vazgeçen ve bir robot haline gelen kişi, çevresindeki milyonlarca diğer robotla aynı olur ve artık kendisini yalnız hissetmez, kaygı duymaz. Ama ödediği bedel yüksektir; kendi benliğini yitirmiştir. Yunan mitolojisinden alınan bu pasajda şu hakikati ayan beyan görebiliyoruz: Özgürlük kaldırılması veya taşınması ağır bir yüktür. Karar vermek, düşünmek, bireysel sorumluluk almak, kendini geliştirmek ve benliğini gerçekleştirmek hiç de kolay değildir. Erich Fromm'un da belirttiği gibi insan özgürleştikçe bireyselleşir ve eski güvenli bağlarından kopar, artık hayatında tek başınadır. Bu dayanılmaz yalıtılmışlık, güçsüzlük ve kaygı halinden kaçmak için birtakım kaçış mekanizmaları geliştirir. Özgürlükten kaçışın ve kaçış için geliştirdiği mekanizmaların altında yatan temel psikolojik etmen budur.


Tarih boyunca düşünürler umumiyetle edebiyat hassaten şiir ile ilgilenmişlerdir. Bu durumun rastlantı olması kesinlik ile mevzu bahis olamaz. Hakikat penceresinden bakıldığında bu durum, düşünme eylemi ile edebiyatın, düşünce metaforu ile şiir arasında var olan birbirini tamamlama gerçeği olarak ifade edilebilir. Düşünmek sanatsal bir eylemdir. Edebiyat sanatsal bir etkinliktir. Şiir edebi bir unsurdur. Nihayetinde düşünce, edebiyat ve şiir sanat ortak paydasında buluşuyor. Şiirdeki hikemiyat edebiyattaki hikmete tekabül eder. Sanatın bir nevi hikmet arayışı olduğunu var sayarsak; bu durumda düşünce eyleminin olmaması mümkün değildir. Düşünürlerin edebiyatçı kimliklerini araştırıp, topluma ifşa etmek ayrıca sanatsal bir sorumluluktur. Bu anlamda edebiyat yönü keşfedilmeyi bekleyen birçok isim tarih yaprakları arasında keşfedilmeyi bekliyor. Aynı zamanda düşünce ufkumuzu aydınlatan bu güzide insanlara karşı da sorumluluğumuzdur. Bir insanı her yönü ile keşfetmek kainatı keşfetmeye eşdeğer bir eylemdir. İnsanın edebiyat ve sanat yüzü keşfedilmediği takdirde önemli bir eksiklik ortaya çıkacaktır. Ve bu keşif kamil manada yapılan bir keşif olmayacaktır. Kemal manada eksik olan keşif ise, verilen emeğin zayi olmasına, yapılan çalışmanın meyvesiz olmasına sebep olacaktır. "Edebiyat Gemisinde Düşünce Adamları" kitabı genel olarak düşünce ve fikir yönleri ile tanınan entelektüel şahsiyetlerin edebi ve sanatsal yönlerini ön plana çıkaran bir çalışmadır. "Edebiyat Gemisinde Düşünce Adamları" adlı çalışmada edebi yönleri ön plana çıkarılan entelektüeller; Seyyid Kutub, Hayreddin Karaman, İhsan Süreyya Sırma, Mehmet Emin Akın, İmam Şafii, İmam Gazali, Ahmede Xani, Abdülaziz Rantisi, Elmalılı Hamdi Yazır, Ali ulvi Kurucu, Şule Yüksel Şenler, Emine Şenlikoğlu, İbn Hazm, Ömer Nasuhi Bilmen, Salih Mirzabeyoğlu, Mustafa Sabri Efendi, Hasan Basri Çantay, Ali Koçak ve Cemil Meriç'tir.


Kitaphaber sitesi, kültür dünyasına zengin katkılarla on iki yılını geride bıraktı. Kitap tanıtım ve eleştiri yazılarının yanında şair ve yazarlarla yapılan canlı yayınlar ve söyleşilerle de kültür dünyamızı genişletmektedir. Kitaphaber ailesine destek ve emek veren bütün yazarlar bir birlik içinde titizlikle hareket etmekte ve yapılan bütün faaliyetler gönüllülük esasına dayanmaktadır. Bu güzel birlikteliği okuma alışkanlığı kazandırarak geliştirmek için de 81 ilde yüzlerce kişinin aynı kitabı okuyup düşüncelerini paylaşacağı bir birliktelik kurma fikri Kitaphaber ekip toplantısında doğmuştur. Ağustos 2022 itibarıyla başlayan harekette ilk toplantı 2022 Eylül ayı son haftası olarak kararlaştırıldığı gibi gerçekleştirildi. Geçirdiğimiz Asrın Felaketi Depremin ardından toplantılarımıza yeni yeni başladık. Biriken kitaplarımızı toplantılarımızla telafisini sağladık. Okuma kitabımız koordinatörlerce her okurun kazanımında olması gerekli eserler arasından seçilmektedir. Son toplantılarımızda: Müzeyyen Çelik K.'in Bütün Ağırlıklarım, Özlem Karapınar'ın Aynadaki Kadınlar, Viktor E. Frankl'in İnsanın Anlam Arayışı, Gurbet Lüy'ün Dünyayı Değiştiren İcatlar ve A. Erkan Akay'ın Kara Kapan adlı eserleri değerlendirildi. Ordu Okur Grubu; Mine Çalışkan koordinatörlüğünde, eserlerin kazanımı gerçekleştirildi. Denizli Okur Grubu; Özlem Karapınar koordinatörlüğünde, eserlerin kazanımı gerçekleştirildi. Kırıkkale Okur Grubu; Gurbet Lüy koordinatörlüğünde, eserlerin kazanımı gerçekleştirildi. Kütahya Okur Grubu; Müzeyyen Çelik K. koordinatörlüğünde, eserlerin kazanımı gerçekleştirildi.


den değerlendiren okur, bunun için metnin kalbine nüfuz edebilmelidir. Bu sayede metni içselleştirebilir çünkü. Şiir değerlendirmeleri, şiir geleneği / birikimi ve eleştiri imkanları içindedir. Esas olan bu donanıma sahip olmaktır. Sözü edilen yüzleşme, metne nüfuz etme ve metni içselleştirme gibi ameliyelerle işlevsel hale gelir. Eleştiri, bir bilim kabul edilip teknik olarak ve eser temelli yapılmış, veriye dayalı şekilde eserin gerçek değerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çünkü bu sayede eserin değeri ortaya çıkar; şiir, iyi ve güzel olmayandan kurtulur, eserin darası düşülür. Şair; iyi / güzel / olgun eser için teşvik edilmiş olur. Eleştirinin rehberliği; okura, yazara ve yayın dünyasına kılavuzluktur. ''Şiirden Şaire'', yazarın önce bir okur olarak, şiir üzerine düşünme, metni anlama ve yeniden anlamlandırma yazılarından oluşan bir tür inşa faaliyeti esasen. Bu bağlamda; ''Şiirden Şaire'', okur ve şair için olduğu kadar, şiir üzerine düşünen, esere yaklaşım tarzı bulmaya çalışan herkes için de rehber niteliğinde.


Sokak müziği üzerine bir kitap arıyordum. Görevli; "Stokta bir tane var, şu bölümde bulabilirsiniz." diyerek diğer müşterilere doğru yanımdan uzaklaştı. İşaret ettiği bölümdeki ilk rafa baktım, yok. İkincisine baktım, orada da yok. Üçüncü rafa bakarken bir kitap ilişti gözüme. Adı; Bozuk Müzik Kutusu'ydu. Şöyle küçük boyutlu, az sayfalı, kapağında notalar uçuşan bir çocuk kitabı. "Allah Allah, çocuk kitabının ne işi var bu bölümde?" diyerek kitabı incelemeye başladım. Yazarın ilk sayfadaki özgeçmişin başlığında Alkang 'dan sonra Kaplangı yazıyordu. Buna göre evlilik sebebiyle almış olmalıydı bu soyadını. Dikkat ve aceleyle özgeçmişi okumaya başladım. Okudukça "maşallah" dedim. Çocukluğu beş farklı ülkede geçmişti yazarın. Böyle hareketli ve renkli bir çocukluk, çocuk kitapları yazmaya yöneltmiş olmalı diye düşündürdü. İlkokulun bir bölümüm Gana'da, bir bölümünü Kosta Rika'da okumuştu. Ardından Amerika ve Latin Amerika'da geçen eğitim hayatından sonra artık Türkiye'de olduğunu, metin yazarlığı, reklam ve film müzikleri için söz yazdığını, çeviri yaptığını ve de çocuk kitapları yazdığını okudum. Yazar çok yönlü ve çok renkliydi. Eh bu saatten sonra kitabın bir sayfacığını açıp okumak şart olmuştu. Rastgele açtığımda 30.sayfa denk geldi. Zaten kitap toplam 47 sayfaydı. Resimleri oldukça büyüktü. Açtığım sayfada sadece altı cümleyle her iki sayfaya yayılan bir çizim vardı. Okuduğum cümlede: "Satıcı alttaki dolaptan diğerlerine benzemeyen bir kutu daha çıkarmış." oldu. Haliyle yine merak ettim. Gizemli bir cümleydi okuduğum. Okusa mıydım kitabı? Nasıl olsa resimleri büyük, metni az bir kitaptı. Bir solukta okuyabilirdim. Kitabevinde okuma koltukları da vardı. Hatta cafe bölümü bile vardı. Fakat öyle yapmadım. Aradığım kitabın stok hatası nedeniyle aslında ellerinde olmadığını teyit eden görevliye bu kitabı alacağımı söyledim. Bozuk Müzik Kutusu nu aldım eve getirdim. Okumam birkaç dakika sürdü. Üzerine düşünmemse daha uzun. Aslında, hakkında yazmaya dahi karar verecek kadar uzun düşündüm. Kitabın konusundan bahsedecek değilim. Çünkü birkaç kısa cümle dahi yazsam güçlü ipuçları vermiş olurum. Bunun yerine iki konuya değineceğim. Biri kitabın çizeri, diğeri ise ben olsaydım kitabı çocuklarıma nasıl okurdum sorusu. Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü mezunu Emine Bora'nın çizimleri eşlik ediyor yazara. Komik saç ve bıyıkları var karakterlerin. Bedenlerin üst kısmı geniş çalışılmış. Yetişkinlerin dişleri bile bir bebeğin süt dişleri gibi resmedilmiş. Renkler pastel tonlarda, hayal kurmaya davet ediyor. Ne Ararsan Bende Var adındaki dükkanın raflarıysa hayallerle dopdolu. Kitabın arka kapağında; ekranı kapat, kitabı aç yazıyor. Bu sloganı çok sevdim. Küçük yaşta kitap sevgisi vermeye çabalasak da zaman ilerlediğinde ekranlar hayatımızın bir parçası oluyor maalesef. Varsın olsun, çocuklarımızla küçük yaşta tanıştırdığımız kitap kokusu bir gün mutlaka onlara kendisini hatırlatacaktır. İnanıyorum.


İslami davet ve tebliğ çalışmaları ile ilgili yaklaşımların güncelleştirildiği bir çalışma olarak, bir sorumluluğu hatırlatma ve bu sorumluluğun ayrıntılarına inen bir kitap olarak "Cennetin yolu" her seviyeden insanın okuyabileceği çalışma. Davet ve tebliğ çalışması olan Müslümanların okuma programlarında başucu kitabı olarak bulundurabilecekleri bir eser. Davet ve tebliğ çalışmaları içinde hayatını idame ettiren bir yazarın kaleminden günümüz davet ve tebliğ çalışmaları için yol gösterici bir özelliği olan "Cennetin yolu", iyiliği emretme kötülükten sakındırma ibadetini hatırlatan bir eser olarak istifadenize sunulmuştur. Kitapta verilen ana mesaj; tebliğ et cennete git olarak özetlenebilir. İslam kardeşliğini isar bilinci ile ihya etmekten geçer. Ümmet olma kaygısı ile dua ve yardımlaşmadan geçer.


Arapça ş r kökünden gelen şi r "sezgi, ilham, ilhama dayalı ifade" olarak tanımlanan bir anlama sahip. Nişanyan ise İbranice şrr kökünden gelen şir "1. dizi, zincir, gerdanlık, 2. manzume, şarkı, şiir" sözcüğü ile eş kökenli görmektedir bu kavramı. Yaşar Çağbayır, Büyük Türkçe Sözlük'te şiiri; 1. İnce bir duyguya sahip olma. 2. Düz yazıya karşıt olarak zengin sembollerle, ritim ve ses uyumları ile süslenmüş yoğun duygu ve heyecan yansıtan dizeler halinde süslenmüş edebi anlatım biçimi. 3. Bir dönemin ya da bir şairin bu sanatı kullanma biçimi. 4. Şiir türü. 5. Dizeler halinde oluşturulmuş fazla uzun olmayan eser; manzume. 6. Mecaz. Şeklinde tanımlamıştır. TDK Sözlüğünde ise şiir; 1. isim, edebiyat Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan edebi anlatım biçimi, manzume, nazım, koşuk. 2. isim, mecaz Düş gücüne, hayale, imgeye, gönle seslenen, anı, duygu, coşku uyandıran, etkileyen şey. Şeklinde tanımlanmıştır. Dünya literatüründe de şiirin ne olduğu hususunda birçok tanımlama mevcuttur. Bunların en başında Aristo'nun Poetika adlı eseri gelmektedir. Bildiğiniz gibi Poetika, Aristo'nun şiir sanatı üzerine bir incelemesi olarak adlandırılmaktadır ve bu adlandırmadan sonra yapılan bütün şiir çalışmaları peotik çalışma adı altında literatüre girmiştir. Tarihte şiir sanatı özelinde yapılmış ilk çalışma olan bu eser, kendisinden sonra yapılacak bir çalışmaya da örnek olmuştur. Aristo, bu eser özelinde şiire baksa da genel olarak sanat alanına dair düşüncelerini de paylaşmış ve şiiri de sanatın bir kolu olarak aktarmıştır. Ben konuyu şimdi başka bir yazar özeline çekerek şiirin ne'liği konusunu biraz daha genişletmek istiyorum. 19. Yüzyıl entelijansiyası arasında önemli bir yere sahip olan İngiliz filozof John Stuart Mill'in What is Poetry? Adlı çalışmasına dikkat çekmek istiyorum. What is Poetry? Adlı çalışma, bir şair olmayan, fakat şiirin beslendiği sahayı iyi bilen, sosyolojiden felsefeye, ekonomiden iktisada, tarihten mantığa kadar birçok alanda çalışmaları olan Mill'in felsefik ve dünya görüşü çerçevesinde şiire yaklaşımını ortaya koyarken, şiirin de neler ile ilgili olabileceği hususunda ayrıntılı çözümlemeler sunmaktadır. Türkçeye Ceyhun Dikici tarafından çevrilen bu çalışma, Mill tarafından 1833 tarihinde başlamış, 1859 yılında tamamlanmıştır. Mill bu çalışmasında şiiri, bir sanat olarak ele almakta ve şiirin ilgi alanı nesnel meselden ya da bilimden oldukça ayrı bir konumda olduğunu ifade etmektedir. Yine aynı yazısında "tüm dişe dokunur kurmacalarda şiir vardır" ifadesi şiirin edebiyatın bir tür temeli olarak konumlandırılmasına neden olmaktadır. Şiirin ne'liği konusunda Mill, eğer şiir hakkıyla yapıldıysa hakikattir diyor. Bu da bizim şiirden anladığımızla uyuşmaktadır. Şiir, bir tür şuur, hakikati görme, anlama ve anlamlandırma biçimi olarak edebi türler arasından dili en çok esnetip geren bir usuldür. Şiirde çünkü kelimeler anlamlarını olabildiğine esnetir, genişletir. Şiiri anlamak için her şiir için diyemesek de- hakikat nazarıyla bakmak lazımdır. Yine Mill, "şiirin hakikati insan ruhunu doğru bir biçimde resmetmektir" yaklaşımıyla insanı bedensel bir kalıba hapsetmeden ruhla ilişkilendirmektedir. Dolayısıyla şiir de bu tinsel olana bir tür seslenme biçimi, tinsel olanla hakikat-sanal ayrımını yapabilme imkanı sunmaktadır. Şiirin etimolojisine dair söylemler herkesin katılmasını gerektiren bilgiler. Şiir nedir, sorusu da -malumunuzdur-, çağlar boyu sürekli şekilde cevaplanmaktan dolayı eskimiş ve yıpranmış bir sorudur, aynı zamanda da klasikleşmiştir. Ancak bu soru cevaplanmadan aşılıp geçilecek bir soru da değil. Dolayısıyla eski ve klasik bir soruya yine eski ve klasik bir cevap yakışacaktır. Şair nedir, sorusuna verilen klasik bir cevapla başlayalım isterim. Üstat Sezai Karakoç "... bir kaza sonucu dünyamıza düşmüş, fizikötesi yaşantılı bir kazazede" şeklinde tanımlamaktadır sanatçıyı / şairi. Bu en temelinde insana dair de bir tanımlamadır. Cennetten çıkarılıp, ana rahminden atılıp dünya denen cehenneme gelmek, başlı başına bir tür cezadır zaten. "Dünya hassas kalpler için cehennemdir." demiş Goethe. Daha açık bir şekilde de Cahit Zarifoğlu ifade etmiş: "Ben bu çağdan nefret ettim." Bu iki örnek, şairlerin öteli bir kimlik oluşuyla ilgilidir. Kazazede olan şairin, normlar dünyasında bir tip olarak yer edinebilmesi, oraya alışabilmesi neredeyse imkan dışıdır. Çünkü şairin davranışlarının daha çok dünyaya alışma telaşına yönelik olması ve bu telaşın ölene kadar bitmemesi, onun dünyaya alışmış olanlarla mücadelesini zorlaştırmaktadır. Şairin bir kazazede oluşu, dünyadaki varlığı açısından, yabancılıktan kurtulma serüvenidir. Dünyalı olmayı içselleştirmiş "tip" davranışlarını kabullenememesi dolayısıyla da "karakter" olmaya zorlanır. Dünyaya bir şekilde alışan hatta herkes kadar dünyalı olan şairler de tipe dönüşür. Bu bir tür şiiriyet kaybıdır. Şairin varlığının esbabı mucibesini sorgulama konusuna da yine üstadın açılımı üzerinden yaklaşalım: Çağlar boyunca hakikat ve ebediliği, Tanrıyı aramaktadır onlar. Bu arayış onları gerçekliğe götürür. Şair, gerçekle bağını koparmamalıdır. "Mutlak"la teması canlı olmalıdır. Şiirin hikmet çizgisinde olması çok önemlidir. Bu çizgiden çıkması demek "şeytanın dil sürçmesi" demektir. Üstaddan yaptığımız bu aktarımla konuyu şairden alıp şiire getirebiliyoruz. Şairin mutlak olanla temasının canlılığı ve hikmete ram olması onun şiirini şeytanın iğvalarından koruyacaktır. Dolayısıyla şaire üstad Karakoç'un yüklediği ya da var olduğunu bildiği için dillendirdiği misyon olan "hakikat ve ebedilik" arayışı şeklindeki anlatımı, sonraki bir cümlesinde daha güçlü ve açık olarak "Tanrıyı aramak" ifadesi şairin ve şiirin çerçevesidir. Çerçeveyi belirledikten sonra sanat eserini oluşturan direkt ya da dolaylı etkenlerin birbiriyle kenetlenmesi-bütünleşmesi için gereken bağlara da bakmalıyız. Yine üstada müracaat edersek o bunun sihirli bir bağ olduğunu anlatır. Oluşan / oluşturulan bu bağın "sanat adamının iç realitesiyle ilgili" olduğunu söyler. Sanat eserinin realitesinin "dış realite" ile güçlü ilişkisinden söz eder. Basitçe şairin iç dünyasıyla dünya gerçekliğinin karşılaşması... Bu karşılaşma elbette şiirin dış gerçekliğe esir olması demek değildir. Şiirin en temelde tabii-saf olan realiteyi başka şekillere sokup değiştirdiğine bakmak gerekir. Bütün bu aksiyon da yine şairin eylemidir. Çünkü şiir tam olarak şairin tabiat ve gerçeklikle ilişkisinden çıkar. Bu bir üretimdir, yaratış değildir. Üstadın Edebiyat Yazıları 1 eserinde bahsettiği üzere "sanat eseri yaratışın taklididir." Buna Allah'ın insana ruh üflerken kendi sanatından zerre miktar insana geçtiği şeklinde bir tevil yapabiliriz. Yaratış değil ama yaratışı taklit olması, sürecin devingenliğiyle de açıklanabilir: Çünkü "yaratma sürekli devam etmektedir." (Kuran, s. rahman 29). Unutmamamız gereken şey şiirden / sanattan önce sanatçının varlığı düşüncesidir. Bir kez açmaya kalktığımızda bunu yalnızca yaratılan her şeyden önce Allah'ın varlığı meselesi ile açıklayabiliriz. Şiir yalnız kendisi değildir. Bunun aksi söylemler ona kutsiyet atfetmeye kadar gidiyor. Onun manevi bir alem olarak insanın dünyasını zenginleştirme işlevine yönelmek gerekir, diye düşünüyorum. Şiiri ıskalayan bir manevi alem elbette düşünülebilir. Bu, şiirin manevi aleme açılan pencereden bakamamış bir halidir. Bu bir tür yoksulluktur hatta yoksunluk ve nasipsizliktir. Çünkü şair süfli olanı değil ulvi olanı aramaktadır / aramalıdır. Bu arayış hakikat ve ebedilik arayışıdır. Bu arayış aynı zamanda bir ahlakı gerektirir ve getirir. Bu ahlak da estetikle mezc olmuş bir ahlaktır. Bundan sonradır ki şair, sapmalardan ve çılgınlıklardan korunabilecektir. Burası oldukça önemli bir husustur. Şairler aldıkları ışığı doğru kullanmasını bilmeli, milleti aydınlatmak yerine o ışıkla yakmamalıdır. Buraya kadar dikkat edilmişse eğer şiirden çok şair üzerinden konuya yaklaşmaya çalıştık. Bunun da sebepleri var elbette. Bir sebepten bahsedelim en azından. Biraz önce kısmen değinmiştik. Şiir sadece kendisi değildir, hiçbir zaman da sadece kendisi olmamıştır. Etrafındaki parçalarla komplike ve bütünleşik bir yapıdır. Şiir bir iletişim şekli olması gerçeği bizi şiir için, topluma sesleniştir cümlesine götürüyor. Dolayısıyla asıl meselenin "anlaşılmak" üzerine kurulmuş olduğu açıktır. Şair aldığı ışığı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışırken şiiri tekrar tekrar üretir. Burada esasen anlaşılmak hem aynı zamanda şiiriyet ve estetikten vazgeçmemek vardır. Bu süreç büyük-geniş-derin bir sancılı süreçtir. Okura yönelen şiir üzerinden kendi yaşadığı süreci ve sürecin sancılarını da paylaşmaktadır aslında. Burada şairin ilk paydaşı önce diğer şair sonra okurdur. Dolayısıyla şairlerin birbirlerine dayanak olması gerekir. Bunun aksi, süreç paylaşımı yoluyla acının azalmaması, durumun daha da çetrefil hale gelmesine yol açar. Bu eksiklik üzerine, şairin kendini anlatma telaşı artar. Bu husustaki çabaları da çoğu zaman anlaşılmazlığı derinleştirir ve büyük bir hata ile şairin son okuru suçlamasına kadar gider mesele. Tuğrul Tanyol'un ya da Ataol Behramoğlu'nun siyaset üzerinden halka dönük tutumları o sanatçıların kendini anlatamama, acıyı paylaşamama gibi trajedilerinin belli bir ahlaki temele de yatkın olmayan şekilde ortaya çıkmasındandır. Şair çoğu zaman bunun ayırtında değildir. Bu döngü şair için bir cehennem azabıdır toplumu bu yüzden suçlar. Şairin kapsayıcı, anlayışlı olması şarttır oysa, bu vasıflar onun misyonunun alt metinleridir. Kendisiyle kavga eder şair. Başkalarıyla yapacağı şey de barıştır. Eğer tersini yapacaksa bile kavgaları yüce amaçlara yönelik olmalı, barışları fedakarlığa dayanmalıdır. Çünkü şair içtenliğinden yeni bir ruh biçimlendirmelidir. Aldırışsız zannettiği toplumla süfli amaçlar için kavga şairin şiiriyetini tüketir. Oysa toplum, şiiriyeti önemsemekte ve alkışlamaktadır ancak şiirin şiir, şairin şair kalması gerektiği şeklinde sınır çizer.


Eser; Kudüs'ün insan ve kurumlarıyla olan ilişkisine odaklanarak bir nevi insan-mekan ilişkiselleğinde tarihin olumlu/olumsuz etkisi üzerinde tekabül ettiği aşındırıcı süreci üzerine odaklanarak, tarihsel süreç içerisindeki değişim ve dönüşüm etkenini tarihçi gözüyle irdelemektedir. Eserin belki de en eksik yanı, disiplinler arası bir yaklaşımla konuyu irdelememesi. Çünkü insan-mekan ilişkisi tarihsel süreç içerisinde çeşitli açılardan değişim ve dönüşüme uğrar. Mekan, insan için etken ve edilgen bir durumdadır. Mekan, insanın kendi ontik sürecini tamamladığı kap, insanın bu dünyadaki sığınağıdır. Kendini emniyette hissettiği bu kap, kimi zaman çeşitli açılardan öneme sahip olabilmektedir. Bunlar; dini, ekonomik, kültürel, sosyal, siyasal olarak anlam dünyasında yer edinebilmektedir. Kudüs de semavi dinler için büyük bir öneme sahip dinsel bir mekan olarak konumlanmakta, sosyal, siyasal ve ekonomik etmenler ise daha sonra gelmektedir. Eser, çeşitli zamanlarda yazılmış makalelerden oluşmaktadır. Bu makalelerin ise odak noktası hep aynı yeredir: Kudus Filistin Vakıfları". Tahrir defterlerinden bir nevi kazı çalışması yapılarak elde edilen bilgilerin/meselelerin tarihsel kökenlerine inerek bir nevi mekan monografisi şeklinde sunulmuştur. Eserdeki birinci yazı, evkaf tahrir defterlerinin önemi üzerinde durmaktadır. Özellikle 602 nolu Şam tahriri üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu deftere göre Şam merkezli vakıfların sayısının toplamı 1240 olup bu vakıfların 1106'sı erkek, 116'sı kadınlar tarafından kurulan vakıflardır. Ayrıca 18 tanesi de gayrimüslimler tarafından kurulduğunu aktarmaktadır. Eserin ikinci başlığında Osmanlı Devleti'nin Kudüs hakimiyeti dönemindeki vakıflar ve gündelik hayatın izleri üzerine odaklanmıştır. Gündelik hayatın kısmi de olsa sosyolojisinin okumasının yapıldığı bu bölümde, yaşam alanları, Kudüs'teki sosyal-siyasal ve ekonomik hayatın izlerini okumak mümkün. Örneğin; "Bir Kudüslü vakıf imaretinde yemeğini yiyip, vakıf hamamında yıkanıp, bir vakfın yaptırdığı mescitte ibadetini yaptıktan sonra onun ruhuna (vakfı ortaya koyanların ) Kur'an cüzü tilaveti karşılığında günlük masrafını çıkarıp, başka bir vakıftan kiraladığı dükkanda zanaatını icra edip yine bir vakıftan kiraladığı evde hayatını sürdürebilmektedir" (Güneş, 2020, s. 58-59). Bu alıntıyla Osmanlı'da hakim olan vakıf sisteminin ne kadar sistematik ve yoğun olduğunu, özellikle hem dini hem de stratejik açıdan öneme sahip mekanlarda vakıf sisteminin ne kadar etkin olduğunun okuması yapılabilmektedir. Böylesi yoğun bir vakıf sistemiyle örülmüş bir devlet yönetiminde, devletin yükü azalmakta, sosyal alanda yapılacak yatırımlar başka kanallara ikame edilmekte, toplumda yardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri sıkı bağlarla perçinlenmekte, hatta teşvik edici bir hale bürünmektedir. Osmanlı'nın; şehri imar ederken gönülleri da abad etme sentezinin en büyük örnekliğini sergileyen şehirler, yüzyıllar boyu sürecek yaşam pratikleri geliştirerek toplumun bir arada durmasını sağlamak amacıyla çeşitli müteşekkiller geliştirmiş ve uygulamaya koymuştur. Bu müteşekkillerden en önemlisi vakıflar olmuştur. Şehirlerin oluşması ve alt birimlere ayrılması bir sistem dahilinde gelişmekteydi. Sistemin işlerliği noktasında vakıflar, büyük bir öneme haiz yapılardır. Sosyal hayatın hemen hemen her safhasında bir yaraya, bir eksikliğe, bir aksaklığa karşı set gibi çekilmiş bir vakıf yapısıyla karşılaşmak mümkündü. Vakıfların ise sürdürülebilir olması, temel kıstas olarak yazılı olmasa da- kabul edilmiştir. Çünkü vakfı kuranların genellikle talepleri, arkalarından hayır dua edecek, Kur'an okuyacak, bir ırmağın akışı gibi sürekli olacak "sadaka-i cariye" düşüncesine dayanmaktadır. Vakıf sisteminde toplumsal katılım, iştirakçilik ve paylaşma ruhu önemsenerek toplumsal huzur amaçlanmıştır (Bayartan, 2008). Bunun yolunun ise bireyin mutluluğundan geçtiği düşüncesi hakimdi. Yani bireysel mutluluk toplumsal mutluluğa kapı aralayacaktır. Dolayısıyla vakıfların yöneldiği bireyler, bu gün sosyal hizmetler alanındaki gibi, tematik konularda ihtiyaç sahibi kişilerin ihtiyaçlarını gidermeye yönelerek onların mutluluğuna vesile olmaktı. Tanrı şehri ve bütün insanlığın şehri. Kalbime bir ağırlık gibi çöküyor şimdi. "gökte yapılıp şehre indirilen" şehir olan Kudüs. Tarihi milattan önce 2000'li yıllara dayanan dinsel, sosyal, siyasal, kültürel ve tarihi bir öneme sahip olan bir şehir. semavi dinler tarafından büyük bir öneme sahiptir. Kudüs, 1517 yılında Osmanlı tarafından himaye altına alınmış, (Güneş, 2020, s. 59) yeni bir döneme girmiştir. Bu tarihe kadar Kudüs'te birçok vakıf olmakla birlikte Osmanlı ile bu süreç daha işlevsel bir hale bürünmüştür. Bu vakıflar vesilesiyle Mescid-i Aksa ve Kubbettü's-Sahra'da imamet ve hitabet görevinde bulunanların devamlılığı sağlanmış, şehri bayındır hali muhafaza edilerek, huzurun temini önemsenmiştir. H. Hüseyin Güneş'in Bir Taşra Şehrinden İnsan Manzaraları adlı eseri, Kudüs özelinde vakıf müesseseleri bağlamında detaylı bir incelemeyi gözler önüne sermektedir. Vakıfların etkinlik alanları konusunda ve bunların gündelik ve toplumsal hayata katkıları bir tarihçi perspektifinde ele alınmıştır. Kudüs'ün Müslümanlar, Hıristiyan ve Yahudiler için büyük bir öneme sahip olması dolayısıyla buradaki vakıf çalışmaları, büyük hassasiyetle yerine getirilmiş, çalışanların/hizmetkarların sürekliliği önemle takip edilmiştir. Şehrin yapısı birçok dine mensup insanla oluştuğu için kozmopolit bir yapıdadır. Bu farklılıkların biraradalığının düzen ve huzur içinde sürdürülmesi için önlemler alınmış, huzur bozucu faaliyetlere asla göz yumulmamıştır. Eser, vakıfların ayrıntılı dökümünü ortaya koyarken medreselere de eğilmekte, vakıflar özelindeki çalışmaların gündelik hayata etkilerini sorgulamaktadır. Eserin üçüncü bölümünde geçmişin bir tahlili yapılmış, Filistin'deki vakıfların İsrail işgali neticesindeki durumunu da gözler önüne sererek İngilizler ile başlayan sürecin İsrail ile birlikte nereye doğru sürüklendiğini verilerle aktarmaktadır. İngilizlerin Filistin arazilerini işgal ederek Yahudi yerleşimine açması, burada bir Yahudi devleti kurma çalışmalarına imkan sağlamıştır. 1517 yılında başlayan Osmanlı hakimiyeti, 1917 yılında İngilizlerin işgali ile sonlanmıştır. Eser, İngilizlerin Kudüs'ü işgalinin ardından kurulan İsrail'in de kuruluş aşamasına ışık tutmaktadır. Bayartan, M. (2008). Osmanlı Şehirlerinde Vakıflar Ve Vakıf Sisteminin Şehre Kattığı Değerler. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 157-175. Güneş, H. H. (2020). Bir Taşra Şehrinden İnsan Manzaraları. İstanbul: Ketebe Yayınları.


Ebeveynlerinden oyuncak isteyen çocuklar, asılında ebeveynlerin ilgisini istiyor. İlgi isteyen çocuklar, çeşitli şekillerde bunu ebeveynlerine duyurmak için çabalarlar. Kimisi ağlar, kimisi "hayır"cıdır, ne dense tersini yapar, kimisi nev-i şahsına münhasır bir direnç biçimi geliştirerek kendini göstermeye çalışır. Çocukluk sanki bizim yaşamadığımız bir evre gibi gelir büyüdükçe. Çoğu ebeveyn bir zamanlar kendilerinin de o evreden geldiğini unutuyor. Şimdi çocukluğunu hatırlamayan ebeveynlere kendi çocukluğunu hatırlatacak bir eser ortaya koyan Vildan Kınalı, çocukların oyuncak talepleri, yerli yersiz ya da olur olmaz isteklerin kaynağının çözümüne dikkatleri çekmektir Kasım Bunlar Çok Mu Lazım? eseriyle. Oyuncaklar alınır, paketi dahi açılmadan, oynanmadan bir sepete yığılır. Çocuklar, yeme içme gibi oyuna duyduğu ihtiyaç, ilgiyle öğrenme ihtiyaçlarından kaynaklanır. Çocuklarla her gün aynı zaman aralığında en az kırk dakikalık bir oyun kurguladığınızda oynanmamış oyuncak ve yersiz isteklerin sonunu getirmiş olur ebeveynler. Oynanmayan oyuncakların dili olsaydı neler anlatırdı neler. Çocuk kahramanımız Kasım'ın alıp oynamadığı oyuncakları değerlendirmeyi ve oynamayacağı oyuncaklarla israf yapmamayı öğrendiği çocuk kitabını kazandıran Vildan Kınalı, öğreten bir hikayeyi konu edinen bu eseri Vildan Kınalı'nın bir ebeveyn olarak israf ve çocuk eğitimi konusunda farkındalığı arttıracak bir eser. Kasım Bunlar Çok Mu Lazım? adlı kitabının alt metninde verilmek istenen ilgisizliği ve ana fikrindeki israfın neden olduğu fazlalığı arkadaş paylaşımına yöneltilerek çözüm üretilmektedir. Eserdeki resimler, renkler, yazı karakteri, dil ve anlatım yalın ve kavramlar anlaşılır. Anlatımında birinci sınıf itibariyle, yaş ve yaşam düzeylerine uygun kavramlar kullanılmaktadır. İlk sınıflarda uzun tümce ve paragraflardan kaçınılmalıdır. Konunun anlatımı çocuklara yakından uzağa etkileşimi ve somuttan soyuta kavramı anlamaları göz önünde bulundurulmaktadır. Kasım Bunlar Çok Mu Lazım? isimli eserin dil gelişimi ve zihinsel gelişime katkısına bakıldığında çocuğun örnek alma yeteneğini, anlama becerisini ve dili kullanma becerisini geliştirmesine katkılar sunduğu söylenebilir. Yazarın bunun bilinçli bir şekilde kurguladığı görülmektedir. Kelime dağarcığına katkısı, resimlenen şekilleri fark etmeye başlaması, unuttuğunu hatırlatmasıyla belleği güçlendirmesi, çevresine ve kendisine olan dikkatini geliştirmesi ve kavramları öğrenmesi açısından çocukların veya ebeveynlerin çocuklarına okutması veya okuması önemli faydalar sağlayacak bir eser kazandırılmıştır. Kelime haznesine katkı sağlamakla anlamayı kolaylaştırır. Bilimsel açıdan bakıldığında ebeveynlerin çocuklarına kitaplar okuması, çocukların beyinlerde olumlu gelişmeler sağladığı ispatlanmıştır. Okumak, beynin bağlantısını güçlendirmek demektir. Değerler eğitimi ile birlikte birçok unsurun yerleşmesine katkı sağlar kitaplar. Bu eserlerin belirgin özelliği basit meselelerin farkındalıklarını artırarak farklı kelime bağları, farklı deyim ve anlatım teknikleri zihinlerde kalıcı hale getirmektedir. Ebeveynler her halükarda zaten çocuklarına alacakları kitapları öncelikle kendileri okumalıdır. İçeriğini bilmediği besini çocuğun önüne koymak nasıl ki sorumsuz ebeveynlik ile ilişkilendiriliyorsa bu durum kitaplar için de geçerlidir. Konuşan bir oyuncağın düşüncesi ne olurdu? Diye düşündüğümüzde en güzel sözü oyuncağa söyleten yazar Margery Williams'ın, karakteri olan Kadife Tavşan'a sözü bırakmayalım ki; bakın kendisi ne diyor: "Gerçek olmak, neden yapıldığına bağlı değildir," dedi Sıska At. "Bu başına gelen bir şeydir. Bir çocuk seni uzun zaman çok severse, sadece oynamak için değil, Gerçekten çok severse, o zaman Gerçek olursun." Oyuncakların ve kitapların, çocuklara ne ifade ettiğini anlamak için çocuğunuzla her gün düzenli bir oyun ve okuma zamanı belirliyorsanız eğer, oyuncaklarınız canlanmaz belki ama oyunun ve kitapların çocuğunuza verdiği düşüncelerle zekası canlanır ve zihin gelişimini dahiliğe ulaştırabilecek adımlar atmış olabilirsiniz. Çocuğun odasında bir oyun yeri ve bir de okuma köşesi seçin ve beraber oyunlar oynayarak ve kitaplar okuyarak zaman geçirin. İzleyicileriniz ve dinleyicileriniz oynanmayan oyuncaklar olsun ve interaktif bir okuma yaşatın çocuklarınıza. Evinizde oyuncaklardan daha çok okunacaklarla doldurun. Çocuk kitaplarında kullanılacak harflerin, çocukların yaşlarına uygun olarak, gözü yormayacak, onların sözcükleri rahat okuması ve anlamlandırmasına olanak sağlayacak boyutlarda olmasına özen gösterin çocuklar için seçtiğiniz tüm kitaplarda olduğu gibi özen gösterin.


Sanat eleştirmeni Thore Bürger tarafından tekrar keşfedilene kadar ölümünün ardında iki yüzyıl boyunca unutulmuş Vermeer. Bürger'in makalesine göre onun 66 eseri var, günümüzde bu eserlerden yarısının ona ait olduğu kabul ediliyor. Hayatı hakkındaki tüm belirsizliklere rağmen netlikle söylenebilecek bir kabul var ki o da Vermeer'in Hollanda'nın hatta sanat dünyasının en önemli ressamlarından olduğu. Titiz çalışma tutumunun çıktısı az sayıda tablo yapması olmuş. Yılda en fazla üç tablo... Hal böyle olunca az kazanmış. Ailesi vefatını yazılı olarak açıkladığında yüksek mahkemeden borçların silinmesini de talep etmiş. Az üretmesinin sebeplerinden biri pahalı boya/malzeme tercihiymiş. Bir de malzemelerini cömertçe kullanması. Buna karşın onun ışığı çok iyi resmedebilmesi malzemelinin kalitesinden ve katmanlı kullanım tekniğiyle bolca tüketmesinden geliyor. Kumaş ticareti emekçisi babası vesilesiyle kumaşları çok iyi tanıması onun tablolarındaki kumaşların parlaklığının anahtarlarından biri olmuş. Yakaladığı sanat dilinin gerçekliği bakana sükunet verirken yaşarken değeri bilinmeyen, az üreten yoksul Vermeer sanat dünyasına zenginlik katmıştır. Kısa hayatı ve görece az sayıdaki eseriyle birçok yapıta konu edilmiş, ilham kaynağı olmuştur. Eserleri ile 17.yy Hollanda'sının sosyal hayatını bir anlamda gözler önüne seren ressam basit odadan zenginlerin lüks evlerine kadar her düzeyde insanın ve mekanın portresini çizdi. Eserlerine bakanda şiirsel bir zamansızlık hissi uyandıran ressamın Kuzeyin Mona Lisası olarak bilinen İnci Küpeli Kız tablosu onun en çok bilinen eseridir. Delft Manzarası adlı tablosunun Marcel Proust'un Kayıp Zamanın İzinde adlı seri romanına, İnci Küpeli Kız ve Girl in Hyacinth Blue adlı tablolarının aynı isimdeki kitaplara konu olması gibi... Kitaplara olduğu gibi şarkılara güfte oldu Vermeer. Bob Walkenhorst'un Jan Vermeer isimli şarkısı bunlardan sadece bir tanesi. Devamındaysa operalara esin kaynağı oldu. Çeşitli mecralardaki varlığı beyaz perde de karşılık buldu. Sayısız yapıtın sinemaya kazandırılmasına vesile oldu. Bunlardan biri Jonathan Lopez'in The Man Who Made Vermeers kitabının bir uyarlaması olan The Last Vermeer adlı filmdir. Başrollerini Emmy ödüllü Guy Pearce ve Claes Bang'in paylaştığı film II. Dünya Savaşı'nın ertesinde geçiyor. Hollandalı sanat simsarı Han Van Meegeren'in Nazilere Vermeer tabloları satması konu ediyor. Nazilerin kaçtıkları bölgelerden birinde arkalarında bıraktığı eserleri bulan ve bu eserleri Nazilere kimin sattığını araştıran, çalıntı olduğunu düşündüğü eserlerin peşine düşen Joseph Piller in ucundan tuttuğu işi sonlandıran karakteriyle film, gerçek olaylara dayanıyor. Adında Vermeer olsa da aslında ünlü ressam Han van Meegeren'in hikayesi var filmde. Han'ın sanat sahtekarlığıyla suçlandığı film, savaş sonrası dönemdeki sanat dünyasını ustalıkla işliyor. Film tarihsel detayları ve etkileyici oyunculuklarıyla izleyenleri tesiri altına alıyor. Hollandalı eski direniş savaşçısı, II. Dünya Savaşı sonrasında Müttefik Yeniden Yapılanma Kuvvetlerinin subayı olan Joseph Piller, savaşta Nazi iş birlikçisi olduğundan şüphelendiği Han Van Meegeren hakkındaki araştırma yapmaya başlar. Çalışması zaman geçtikçe şaşırtıcı bir tarafa yönelir. Senaryonun yöneldiği süreç mili bir kahramanın doğuşunu adım adım gözler önüne sermekte. Toplumun, dolandırıcıların suç eylemlerini görmezden gelmeye istekli olduğuna bir defa daha şahit olduğumuz filmde, tarih sayfalarının defalarca tekrar eden bu durumun mantığını çözmeye olanak veriyor. Bonnie ve Clyde hikayesinde olduğu gibi. Hollandalı başarısız bir ressam olan Han Van Meegeren'in hikayesinde; Nazi işgali sırasında sanat düşkünü üst düzey Nazilere ünlü ressam Vermeer'e ait olduğunu iddia ettiği sahte tabloları satarak gelir elde eder. İddialara göre bu vasıtayla direnişe yardımcı olmuştur. Görünen buysa da hikaye bambaşkadır. Yüksek meblağlı ve yüksek değerdeki sanat satışlarıyla olası casusluk arasındaki bağlantıları araştırılması esnasında Vermeer'i Nazilere yani Hermann Göring'e sattığını doğrulayan Meegeren ilerleyen dakikalarda; "O tabloyu ben yaptım." der. Tablonun kendisine ait olduğunu söylemesiyle kafalar iyice karışır. Aslında bu kolaylıkla açıklanacak bir sahtecilik durumu değildir. Han Van Meegeren'in derinliklerinde bir nefret ateşi yanmaktadır. Büyük sanat nedir? diye sorgulamaktadır. Bu soruya verilebilecek mantıklı cevap onun hayatı boyunca aradığıdır. Bazı ressamların neden usta, bazılarınınsa aşağılık kabul edildiğini sormuştur, nefes aldığı her gün. Van Meegeren bu noktada sanat eleştirmenlerini ve sanatla ilgili diğer uzmanları suçlar. Onaylarını kabul etmeyi reddettiği için ünlü bir ressam olma şansının elinden çalındığını iddia eder. O da en az usta ressamlar kadar iyi bir ressam olduğunu göstermek için başyapıtların sahtelerini yaparak kendisini kanıtlamayı bir bakıma teselli etmeyi seçer. Böylece "Bakın ben de en az Vermeer kadar iyiyim." cümlesini haykırmaktadır. Bir tablonun değerini belirleyen nedir? Yapan mı? Yapanın ünü mü? Malzemesi mi? Tekniği mi? Yapıldığı çağ mı? Ona atfedilen anlam ya da biçilen değer mi? Sanat çevrelerinin ve bilirkişilerin hakkındaki yorumu mu yoksa yapanın bu çevrelere yakınlığı mı? Bu sorular sanat için belki yıllardır soruluyor. Cevaplamak için intikamı gerçeğe tercih eden gerçek hayattan bir sanatçının hayatı üzerinden kurulu hikaye sorulara şahsi kanaat oluşturmayı vaat ediyor. Gerçek olaylara dayanan senaryosuyla biyografik özellikteki yapımı daha ilginç hale getirmek adına mübalağalara başvurulduğu, gerçek hayattaki soruşturma subayının ailesi tarafından dile getirilmiştir. Filmde kendileri hakkındaki olayların çarpıtıldığını ve bundan rahatsızlık duyduklarını basına açıklayan aileye rağmen film değerinden bir şey yitirmemiştir. Resimlerinde boyayı tuval üzerine yumuşak ve tanecikli katmanlar halinde yayarak çizerken kusursuz bir yerleşim yakalayan Vermeer'ın tablolarında ön çalışmalara ait izler bulunmaz. Bu onun titiz çalışmasının göstergesidir. İç mekana, özellikle de duvarlara birden çok renkte ışık yansıtma konusunda oldukça başarılıdır. Bunun en önemli sebebi lacivert taşı gibi oldukça pahalı boya maddeleri kullanmasıdır. Yazımızın konusu olan film de tıpkı adını aldığı ressam gibi titiz bir çalışmanın ürünü. Derinlikli hikayeye birinci sınıf prodüksiyon tasarımı, nefis kostümler, oyunculukla emek verilmiş atmosfer eklenince sonuç tarih öğreten bir yapım olmuş. Bana The Dig 'i hatırlattı. Johannes Vermeer tüm zamanların en büyük ressamlarından, Han Van Meegeren de sanat tarihinin en büyük sahtekarı sayılıyor. Bu iki sıra dışı yeteneğin buluştuğu, prömiyerini 31 Ağustos 2019'da Telluride Film Festivali'nde yapan ve küresel salgın sebebiyle gösteriminde gecikmeler yaşanan filmi Netflix de izlemek mümkün.


Dünya durulmuyor, gözyaşı dinmiyor, masumlar ve mazlumlar karanlıkta umut ışığı arıyor. Doğu Türkistan'dan Gazze'ye, Kırım'dan Arakan'a kadar Türk ve Müslüman coğrafya huzura ermek için güneşin doğuşunu bekliyor. Soydaşlarımızın ve kardeşlerimizin bir an önce selamete kavuşmasını niyaz ediyoruz. Son yıllarda yaşadıklarımız sebebiyle zor bir süreçten geçiyoruz. Savaşlar, göçler, salgın hastalıklar, ekonomik krizler, yıkıcı depremler hepimizi derinden etkiliyor. Yaşanan olumsuz hadiseleri biz de farklı bir açıdan dergi sayfalarımıza taşımak istedik. Dosyamıza katkı sağlayan değerli isimlere: "İçinde yaşadığı cemiyetin bir ferdi olarak kalem erbabının da geçim derdi olduğu aşikar. Hal böyle olunca son yıllarda yaşanan savaş, göç, salgın, deprem, ekonomik bunalım gibi toplum hayatına tesir eden meseleler, esere nasıl yansımaktadır veya yansımalıdır?" sorusunu yönelterek meseleyi iki yönüyle ele aldık. Zira şair veya yazar yaşadığı çağa tanıklık eden kişidir. Sorumluluk sahibi olması hasebiyle de toplumu ilgilendiren meseleler kalem sahibini de ilgilendirmektedir, diye düşünüyoruz. "Yazarın Geçim/le Derdi" adlı dosyamızın faydalı olmasını temenni ediyoruz. Yirminci sayımıza katkı sağlayan; Abdullah Kasay, Ali Bal, Ali Sali, Atabey Kılıç, Aykut Ertuğrul, Bestami Yazgan, Fatma Barbarosoğlu, Feyza Hepçilingirler, Hakan Yılmaz, Hüseyin Akın, İsmail Alper Kumsar, Kaan Murat Yanık, Kudret Ayşe Yılmaz, M. Sedat Sert, Mehmet Çağan Azizoğlu, Mehmet Fatih Birgül, Mehmet Narlı, Merve Sevde Selvi, Mukadder Gemici, Mustafa Özçelik, Necmettin Turinay, Nevzat Çalıkuşu, Onur Caymaz, Ömer Lekesiz, Özlem Sert, Sefer Göltekin, Selçuk Orhan, Tahsin Yıldırım, Taner Ay, Tuba Yavuz, Turgay Anar, Yakup Çelik, Yakup Öztürk, Yusuf Turan Günaydın, Zeki Gürel ve Zeynep Şenel'e ayrı ayrı teşekkürlerimizi arz ediyoruz. Önümüzdeki sayıda görüşmek ümidiyle iyi okumalar dileriz.


Her insanın bir sevgi dili vardır. Eşinizin veya arkadaşınızın birinci sevgi dilini anlamıyor iseniz, bu ilişkinin sağlıklı olması ve sorunların ortaya çıkması yüksek bir olasılıktır. Eğer beş sevgi dilini biliyorsak ilişkilerimiz problemsiz ve nitelikli olur. Kitabın yazarı, Dr. Gary Chapman, farklı karakterde insanların sevgilerini nasıl çeşitli şekillerde ifade ettiklerini ortaya koyuyor ve bunları şöyle sıralıyor: Onaylayıcı Kelimeler, Kaliteli Zaman, Hediye Alma, Hizmet Eylemleri, Fiziksel Temas. Sizin için çok önemli bir şey, karşınızdaki için hiçbir şey ifade etmeyebilir. Ya da sizin gerekli bulduğunuz bir şeyi karşı taraf hiç umursamayabilir. İşte, bu kitap sizin ve karşınızdaki kişinin ihtiyaçlarını anlamanız ve ona göre hareket etmeniz için bir rehber. Dr Chapman, doğru adımları uyguladığınızda ve doğru dili kullandığınızda, kısa sürede sevginizi ifade etmenin ve karşılığında gerçek sevgiyi bulmanın mutluluğu yaşayacağınızdan bahsediyor. Yazar, sevgi dilini yabancı dil benzetmesi ile okuyucuya aktarıyor. En iyi iletişim kurduğumuz dil, kendi anadilimizdir. Anadilimizi konuşurken son derece rahatızdır ve hiç düşünmeden konuşabiliriz. Öğrendiğimiz bir yabancı dilde ustalaşmamız ve rahat etmemiz ise, o dili ne kadar kullandığımıza bağlıdır. Sadece anadilimizi konuşursak, anadilleri farklı olan insanlarla karşılaştığımızda iletişim kurmakta zorlanırız. Dolayısıyla beden dilini kullanmak, homurdanıp tuhaf sesler çıkarmak, resimler çizmek veya karşımızdakine saçma sapan görünebilecek pantomim çabalarıyla bir şeyler anlatmak zorunda kalırız. Belki iletişim kurarız, ama çok zorlanırız. Aynı şekilde konu, sevgiye geldiğinde de benzer bir prensipten hareket etmeliyiz. Kendi sevgi diliniz ve eşinizin sevgi dili arasındaki benzerlik, Çince ve İngilizce arasındaki benzerlik gibi olabilir. Sevginizi İngilizce ne kadar anlatsanız da eşiniz sadece Çince biliyorsa, birbirinize sevginizi asla anlatamayabilirsiniz. Siz sevdiğiniz insanla oturup konuşmak belki de dertleşmek istiyorsunuz, o size çiçek veriyor. Anlaşamamanız normal değil mi? Aynı dili konuşmuyorsunuz ve buna da "sen beni sevmiyorsun" adını veriyoruz. Endişelenmeyin sorun sevginizde değil sevgi dilinizde! Taleplerden çok iltifatlar, cesaret verici sözler ve ricalar eşinizin öz değerini onaylar, yakınlık yaratır. Yaraları tamir eder ve ilişkiyi güzelleştirir. Eşinize güzel sözler söyleyin ve onun ruhunu okşayacak, onu biricik kılacak bir dil oluşturun aranızda. Sözlü iltifatlar veya takdir sözleri sevgiyi güçlü bir şekilde iletir. Sevginin hedefi, istenilen bir şeyi elde etmek değil, sevilen kişinin saadeti için bir şeyler yapmaktır. Sözel iltifatlarda bulunmak, eşlere onaylayıcı sözleri ifade etmenin yalnızca bir yoludur. Paylaşarak, dinleyerek ve birlikte anlamlı faaliyetlere katılarak yaşanan nitelikli beraberlik, gerçekten değer verdiğimizi ve birbirimizden hoşlandığımızı anlatır. Bu da odaklanmış ilgi ile mümkündür. Nitelikli sohbet onay sözlerinden farklıdır. Onay sözleri söylenilenler üzerinde odaklanır. Oysa nitelikli sohbet işitilenler üzerinde odaklanmıştır. Bu konuda dikkat edilmesi gereken hususlar; konuşurken göz temasının sürdürülmesi, dinlerken başka bir şeyle meşgul olunmaması, duyguların açığa çıkmasına özen gösterilmesi, vücut dilinin gözlemlenmesi ve konuşanın sözünün kesilmemesidir. Nitelikli sohbetin yalnızca anlayarak dinlemeyi değil, aynı zamanda kendini açıklamayı da gerektirdiği açıklanmaktadır. İster satın alınan veya elde yapılan objeler olsun. İster yalnızca eşinizin istediğinde orada olmanız olsun, hediyeler sevginin görsel ifadeleridir. Hediyeler, değer verdiğimizi sergilerler. İncelenen her kültürde, hediye verme, sevgi-evlilik sürecinin bir parçasıdır. Hediyenin kendisi hatırlama düşüncesinin bir sembolüdür. Birisine bir hediye vermek için onu düşünüyor olmak gerekir. Hediyenin kendisi bu düşüncenin bir sembolüdür. Hediyenin para ile alınıp alınmadığı önemli değildir. Önemli olan yalnızca zihindeki düşünce değil, hediyeyi fiilen alma ve onu bir sevgi ifadesi olarak sunma düşüncesidir. Hediyeler sevginin yükselişinin sembolleridir. Semboller duygusal değer taşırlar. Hediyeler ne pahalı olmak zorunda, ne de her hafta verilmek zorundadır. Bu öğrenilmesi en kolay sevgi dilidir. Bir sevgi jesti olarak fiziksel temas, varlığımızın derinliklerine ulaşır. Omuza en hafif bir dokunuştan tutkulu bir birlikteliğe kadar güçlü bir iletişimdir. Fiziksel temas sevgiyi iletme yollarından birisidir. Evlilikteki sevgiyi iletmek için de güçlü bir araçtır ve bazı insanlar için öncelikli sevgi dilidir. Bazı insanlar fiziksel temas olmadan sevildiklerini hissetmezler. Onunla sevgi depoları doludur ve eşlerinin sevgisi konusunda kendilerini güvende hissederler. Bir ilişkiyi yaratan da bozan da fiziksel temastır. Bu dil sevgiyi olduğu kadar nefreti de iletebilir. Beş Sevgi Dili kitabı bende anlamlı bir iz bıraktı. Evlilik üzerine yazılmış bir kitap olsa da tüm ilişkiler için harika bir kılavuz sunuyor. İnsanlarla nasıl iletişime geçeceğimizi anlatıyor. Bu kitap bir insanın evliliğini, annesiyle olan ilişkisini, çocuklarıyla olan bağını, arkadaşları ile olan ilişkisini harika bir hale getirebilir. Kitabın on üçüncü bölümdeki " çocuklar ve sevgi dilleri" ile içeriğin çok daha geniş bir kitleye hitap ettiğini gösteriyor. Çocuğa top almakla, topla oynamak arasında fark vardır. Çocuklarımızın sevgi ihtiyaçlarını karşılayacaksak, onların baskın sevgi dillerini konuşmayı öğrenmeliyiz. Kitabın sonunda, baskın sevgi dilinizin hangisi olduğunu bulmanıza yardımcı olacak bir test yer alıyor. Kendinizin ve eşinizin sevgi dilini bulma yolunda bu harika kitabı öneriyorum. Sevgiyle ilişki kurma biçimimizi ve sevme anlayışımızı kökten dönüştürüp zenginleştirecek, yazarın konusuna yaklaşırken gösterdiği heyecanın okura sirayet etmesine son derece özgün bu güzel değerlendirmeniz sevgiyle donatıyor üstelik. Gönlünüze sağlık. Değerlendirme için teşekkür ederim Ülker hanım.


İnanç sistemimizde iki çeşit vahiyden söz edilir. "Ehlisünnet"e göre Kur'an'ı meydana getiren ayetlerin tamamına "vahy-i metlüv" denir. Bu vahiy, İslam'a göre Allah kelamıdır. İkinci vahiy çeşidi de tıpkı hadis-i kutsilerde olduğu gibi, hadislerle günümüze ulaşan, anlamı Allah'a, lafzı da Peygamber'e ait olan vahiydir. Buna da "Vahy-i gayri metlüv" deniliyor. Vahyin insanlıkla buluşması İslam'a göre peygamberler sayesinde olmuştur. Allah, Kuran'a göre, peygamber göndererek insanlığa lütufta bulunmuştur. Ancak insanlık tarihi içinde, bu lütfün insanlar tarafından hakkıyla değerlendirilemediği de açıkça ortadadır. Çünkü her seferinde yoldan çıkmıştır. Bu durumun da insani, sosyal, psikolojik, siyasi pek çok sebebi olabilir. Müslümanların, ilahi vahyin en son ve mükemmel şekline muhatap olmaları, hem avantaj hem de yüklenme bakımından ağır sorumluluklara kapı açar. Vahyin doğru anlaşılması ile bireye ve topluma fazlaca katkısı olabilmektedir. Nitekim İslam devletinin hangi şartlarda ortaya çıkarak nereye geldiği tarihi gerçekliktir. Bunun için sağlam bir metodoloji kullanılmış, metodoloji üzerinden naslara yaklaşılmıştır. Peygamber anlayışının gelişmesi Müslümanların bu kavrama, Kur'an'da öne çıkan şekliyle yaklaşması üzerinden metodoloji geliştirilmesiyle sağlanmıştır. Bu usulde ana tema peygamberin insani kimliğidir. "İslam'da Peygamberlere İman" adlı kitap, Diyanet İşleri Başkanlığı, Halk Kitapları serisinden 2019'da yayınlanmış. Bu kitabın yazarı Dr. Ferhat Gökçe. Küçük / cep boy olan bu eser, kuşe kağıda basılmış, 72 sayfa, verimli, sevimli bir eser. Kapakta kullanılan yeşilin güzel bir tonu. Bu ton kitaba ciddi bir hava katmış. Aynı renk kitabın değişik yerlerinde, dikkat çekici şekilde, öne çıkarılan bazı sözlerin gösterimi / sunumu için de kullanılmış. Kitaba girişte okuru karşılayan ilk metin "Peygamberlere İman Etmek Ne Anlama Gelir" başlığını taşıyor ve şu cümlelerle başlıyor: "İslam'ın temel inanç esaslarından birisi Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara bildirmeleri için gönderilen peygamberlere iman etmektir. İslam'da Allah'ın varlığı, birliği, isim ve sıfatlarından sonra üzerinde en fazla durulan konulardan diğeri de peygamberliktir. İslam dini gerçekte Peygamberlik üzerine bina edilmiştir. Din, peygamberler aracılığıyla insanlara ulaştırıldığı, başta uluhiyet olmak üzere dine ait bütün meseleler tamamen nübüvvetle bilindiği için peygamberlik ve peygamberlere iman dinde oldukça önemlidir". Bu cümleler daha en başta kitabın okura ne anlatacağının net göstergeleri. Hemen devamında da şu ifadeler geçiyor: "Peygamberlik, akıl sahibi kulların dünya ve ahret işleri hakkında Allah ile kulları arasında yapılan elçiliktir". Kitaptaki ikinci yazıda nübüvvet ve risalet kavramları, nebi-rasül ekseninde açıklanıyor. Bu açıklamada "nebi" verdiği haberin doğruluğundan şüphe edilmeyen haber , rasül ise yeni bir kitap ve yeni bir şeriatla gönderilen peygamber olarak ifade ediliyor. Yazar bu iki kelimenin birbirinin yerine ve ayrım gözetilmeksizin kullanıldığını da ifade ediyor. Üçüncü yazıda başlık, "Niçin Peygamberlere İman Ederiz" şeklinde. Bu yazı, imanın şartlarının da ifade edildiği Bakara suresi 285. Ayete atıfla peygamberimizin şu hadisi ekseninde oluşturulmuş: "İman, Allah'a, meleklerine, kitaplarına, ona kavuşmaya, peygamberlerine iman etmendir. Aynı şekilde öldükten sonra dirilişe iman etmendir" (Buhari, İman, 37). Ayrıca kelime-i tevhit ve kelime-i şehadette Müslüman olmanın ilk şartında dahi peygamberin zikredilmesinin altı çizilmiş. Enfal Suresi 20. Ayette "Ey iman edenler! Allah ve Peygamberine itaat ediniz" emri, diğer yandan gayri metlüv vahiy konusuna açıklık getirmektedir. Tıpkı, tabiat olaylarından fizik kanunlarına dek her şeyin Allah'ın ayeti olduğu gibi. Peygamber ahlakının kuran olduğu, kuranın peygamber ahlakına uygulandığı vb pek çok husus peygamberlik kavramının altını doldurmaktadır. Esasen peygambere, sünneti seniyyeye ve hadislere karşı oluşturulmaya çalışılan cephe olaya dışarıdan bakanlar için doğrudan İslam dinine saldırı olarak okunmaktadır. Bu saldırılar, "Peygambersiz İslam" projesinin uygulama eylemlerinden başka bir şey değildir. Bu durumda net olarak görünen şey peygamberlere saldırı değil, İslam'a ve Hz Muhammed'e saldırıdır. Yazar da sözü buraya getirir sonraki yazıda. "Diğer Dinlerdeki Peygamber İnancı" adlı yazıda yahudi ve hristiyan inancında konunun incelenmesi yapılır. Allah'ın gönderdiği bütün dinlerin esasen İslam oluşu ve bütün peygamberlerin İslam inancında kabul edildiği de kitapta belirtilmektedir. Sonraki yazı da "peygamberlere iman" ekseninde bu yazının devamı olmakla, "ayrım yapmadan bütün peygamberlere iman etmeliyiz" ana fikrine sahiptir. Sonraki bölümlerde aslında kamuoyunda çokça soru / sorun haline getirilmiş olan meselelere açıklamalar getirilmektedir. Mesela "Allah niçin peygamber göndermiştir?", "Peygamberler niçin insanlardan seçilmiştir?", "Peygamberlerin sıfatları", "Peygamberlerin dereceleri" vb pek çok husus işlenmiştir. Peygamberlerin sayısı ile ilgili bölümde bir hadiste ifade edildiği şekilde 124 bin veya 224 bin peygamber olduğu, bunların 315 tanesinin resul olduğu ifade edilir. (İbni Hanbel, V, 266). Kuran'da 25 peygamber ismi zikredilir ancak Mümin 78'de "durumlarını sana bildirmediğimiz" şeklinde başka peygamberlerden söz edilmektedir. Kendisine verilen şeriatı anlatırken en çok kararlılık gösteren, en çok çile çeken ve fazileti en büyük olan; Hz Nuh, Hz İbrahim, Hz Musa, Hz İsa ve Hz Muhammed "ülul azim" olarak tavsif edilir. Hasılı, Peygambere iman hususunda Nisa suresi 80. Ayette "Kim peygambere itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur" buyrulmaktadır. Meryem Suresi 96. ayette de "İman edip dünya ve ahiret için yararlı işler yapanlara gelince, Rahman onlar için bir sevgi yaratacaktır" denilmektedir. Yazar bu ayette ve başka ayetlerde geçen "Salih amel" kavramına yeni bakış getirerek bu kavramı "peygambere bağlılık, onu örnek alma" olarak açıklamaktadır. Allahın rızasını kazanmanın yolunun Hz Muhammed'e imandan geçtiğini ifade eder.


11.yüzyılda şu an bile adından söz ettirebilecek ve tıpkı 21. yüzyılda Batı medeniyetlerinin birinde fantastik olarak kaleme alınmış roman türünden bir eserle dahi ilişki kurulabilecek derecede akli ilimlerde ilerleyen Doğulu bir alim olan Gazzali, sadece akli ilimlerde değil, İslam alimlerinin adeti üzere önce nakli ilimlerde Nizamiye Medrese'sinde müderris olacak seviyede derinleşmiştir. Onun hayatının neredeyse her anı bir yazının konusu olma potansiyeline sahiptir. Zamanının ilimlerinde eser ortaya çıkaracak kadar zeka ve kavrayış sahibi olsa da, bunlardan öte olarak bu yazının konusu Gazzali'nin felsefesi özelinde kötülük teodisesi altında ortaya atmış olduğu bir düşünce olacaktır: İmkanda var olandan daha mükemmeli yoktur. Gazzali ne bu düşünceyi ilk ortaya atandır, ne de bu düşünce onunla birlikte son bulmuştur. Bununla birlikte gerek İslami ilimlere olan hakimiyeti ve gerekse konuyu daha sistematik biçimde ele almasından dolayı onun düşüncesinden yola çıkmayı uygun gördüm. Hocası Cüveyni'nin "derin bir deniz" olarak ifade ettiği Gazzali'nin teodisesine, dolayısıyla kötülük problemine bakmadan önce Gece Yarısı Kütüphanesi kitabının oluşumuna temel olduğunu düşündüğüm noktalara bir bakalım. Öncelikle bahsi geçen kitabın yazarı olan Matt Haig'in uzun yıllar boyu psikolojik rahatsızlıklar yaşadığını Gece Yarısı Kütüphanesi'nden sonra basılan, Rahatlama Kitabı olarak Türkçe'ye çevrilen kitabından anlıyoruz. Görünen o ki uzun yıllar anksiyete ve depresyon rahatsızlıklarından mustarip olan yazar, Gece Yarısı Kütüphanesi'nin temelinin felsefeye dayandırmıştır. Nitekim yazar kitabın pek çok yerinde felsefeye değinmiş. Ayrıca kitabın ana karakteri olan Nora Seed, olası hayatlarının birinde üniversitede felsefe dersleri veren bir akademisyen olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca bu hayatında evcil hayvanı olan köpeğe Platon adını vermesi de cabası. Bunun dışında yaşamakta olduğu hayatında ve Gece Yarısı Kütüphanesi'ne olan yolcuğunda da bir takım filozoflardan ve felsefe öğretilerinden iktibaslar görüyoruz. Gelelim Haig'in kitabın ana karakteri olarak seçtiği Nora'ya. Pek çok kişi gibi Nora da hayatında farklı alanlara ilgi duymuş ve bir şans mı, yoksa şansızlık mı bilinmez, neredeyse tamamında da başarılı olmuştur. Pek çok şeye potansiyeli olan bir insanın seçim yapmakta zorlanması tanıdık gelmedi mi? İşte pek çok alanda başarılı olma potansiyeli olan Nora, bunlardan hiçbirini seçmemiş olmanın pişmanlığını yaşadığı bir anda intihar etmeye karar verir. Bir şekilde ölmez ve kendisini Gece Yarısı Kütüphanesi'nde, yaşamakta olduğu hayatından tanıdığı Elm Hanım'ın karşısında bulur. Bu özel kütüphanedeki her bir kitap, Nora'nın potansiyeli olup da yaşamadığı hayatları temsil etmektedir. Bunları imkanda var olma potansiyeli olan diğer yaşamlar olarak düşünebiliriz. Neticede Nora tercih etmediği için pişman olduğu hayatlara birer birer yolculuk yapar fakat hiçbiri, istediği hayat değildir. Hatta en ideal olduğunu düşündüğü hayatında dahi kendini huzurlu hissetmez ve nihayetinde intihar ettiği geceye geri döner. İntiharı başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Her şey aynı gibi görünse de Nora değişmiştir ve imkan dahilinde olan bütün hayatlarını gördükten sonra bu hayatının en iyisi olduğuna karar vermiştir: Yaşamakta olduğu hayatı olabilecek en mükemmel hayattır ve Nora eğer daha iyisini istiyorsa bedel ödeyip mücadele etmelidir. Şimdi tekrar imkanda var olandan daha mükemmeli yoktur düşüncesine dönelim. Bu düşünce; felsefe tarihi boyunca tartışılan ve kötülük probleminden hareketle yola çıkan bir teodisedir. Buna göre filozoflar şunu tartışmıştır: Her şeye gücü yeten Tanrı nasıl oluyor da kötülüğü yaratıyor veya olmasına izin veriyor? Buna göre ilk olarak kötülük nedir sorusunun cevabını açıklamak gerekmektedir. Kötülük genel itibariyle acı veren her şeydir. Filozoflar kötülüğü doğal, ahlaki ve metafizik kötülük olarak sınıflandırmış ve bu şekilde açıklamışlardır. Gazzali ise konuya daha çok bütüncül olarak bakar. Şöyle ki Gazzali kötülük ve iyilik kavramlarının göreceli olduğunu ve kötülüğün de iyiliğe ve olması gerekene dahil olduğunu savunur. Kötülüğün izafiliğini bir topluluğun topraklarını genişletmek için başka bir topluluğa saldırmasından örnek verebiliriz. Buna göre topraklarını genişletmek isteyen A toplumu, onların açısından bakıldığında iyi bir eylem gerçekleştirmektedir. Fakat sırf topraklarına toprak katmak için A toplumunun kendisine saldırdığı B toplumuna göre bu yapılan gerçekten çok kötüdür. Bu konuda örnekleri arttırmak mümkündür. Ya da ahlaki gelişim kuramlarında örnek olarak kullanılan Heinz dilemmasında, Heinz'in karısı için ilacı çalması bir takım açılardan iyi, bir takım açılardan ise kötü olarak değerlendirilebilir. Sonuç olarak Gazzali kötülüğün ve iyiliğin var olduğu, göreceli olduğu ve bunlara bütüncül bir açıdan bakmak gerektiği görüşündedir. Ona göre bir şeyin yaratılması, yaratılmamasından iyidir ve Allah'ın bizim anladığımız şekilde kötülüğü yaratması, iyiliğin anlam bulabilmesi için iyi ve gereklidir. Gazzali'nin imkanda var olandan daha mükemmeli yoktur düşüncesindeki kötülük meselesine insanın özgürlüğü açısından da bir açıklaması vardır. Bazıları şöyle der: "Allah neden kötülüklerin işlenmesine engel olmuyor?" Daha önceden bahsettiğimiz gibi, kötülük olarak atfedilen eylem başkasının iyiliği de olabilir. Buna göre Allah'ın insanın iyi-kötü bütün eylemlerine engel olması gerekir ki bana göre bu, anlamsız bir paradokstur. Bununla birlikte Allah'ın salt kötü olan bir eyleme engel olması da, insanın özgür iradesini sınırlandırmak anlamına gelir ki bu da Allah'ın dünya için koyduğu kanunlara aykırıdır. Nitekim Allah insana akıl ve özgür irade vermiştir. İnsan için yakıcılık niteliği bulunan ateşi var etmiştir. İnsan bu ateşle ısınıp yiyeceğini mi pişirecek, yoksa başkalarının evlerini mi yakacak, kendi tercihidir. Bu durumda doğanın dengesini bozup bir takım afetlere yol açan veya öyle görünmese de bir kötülük silsilesine neden olan insanın bütün eylemlerini yaratıcıya bağlaması ve "Allah neden kötülüklerin olmasına izin veriyor?" demesi oldukça toydur. Ayrıca burada dikkat çekici bir nokta daha vardır: Şöyle ki insanın her şey yolunda giderken değil de bir takım sıkıntılar anında yaratıcının varlığını hatırlaması da, onun kötülüğü yaratıcıya isnat etme içgüdüsünü ortaya koymaktadır. Her ne kadar insanın özgür iradesi konusunda bir takım görüşler ve bu görüşlerden doğan bir takım mezhepler olsa da, genel olarak şu düşünce hakimdir: Allah'ın kötüleri kötülükleri ile baş başa bırakmasına hızlan, iyilerin iyilikleri ile başarılı olması hakkındaki durumu ise tevfik olarak açıklanmıştır. Kelam ve felsefe ilimlerinin konusu olan bu tartışmalar oldukça derindir, bilgi sahibi olmak isteyenler için pek çok kaynak mevcuttur. Şimdi Gece Yarısı Kütüphanesine geri dönelim. Nora'nın yaşadığı kötülüklere, zorluklara; seçimlerinden dolayı duyduğu pişmanlığa hayatının tamamını içine alacak şekilde bütüncül olarak baktığımızda, bunların var olan en mükemmel hayatı için gerekli aşamalar olduğunu söyleyebiliriz. Zira bana kalırsa kitabın yazarı Matt Haig'in pek çok dile çevrilen ve çok satan romanlarını yazmasında, müstakil olarak bakıldığında kötü gibi görünen anksiyete ve depresyonun oldukça etkisi olmuştur, diyebiliriz. Yazarın Nora için var olma potansiyeli olan bütün o hayatları anlatmak için kullandığı kütüphane metaforunu da etkileyicidir. Nitekim dinlerde var olan kitap, yazgı gibi kavramları kullanan yazarın felsefe yanında dini kitaplardan etkilenip etkilenmediğini merak etmekteyim. Bana göre Matt Haig, eserinde başka felsefi öğretilerle birlikte imkanda var olandan daha mükemmeli olmadığı şeklindeki öğretiyi de işlemiştir. Onun felsefeye olan ilgisinden anlaşıldığı kadarıyla, Gazzali'den yüzyıllar sonra yaşamış ve bu fikri Batı'da savunmuş olan Leibniz'in "Mümkün dünyaların en iyisi" düşüncesinden etkilendiğini söylemek pek de isabetsiz olmaz. Hatta iyimserlik felsefesi olarak bilinen bu öğretiyi Platon'a dayandıranlar da mevcuttur. - Selahattin Akti/ Gazzali ve Leibniz Optimizminden Kant'ın Otantik Teodisesine Kötülük Sorunu - Uğur Ak/ Gazali'de Kötülük Problemi - Mehmet Fatih Elmas/ İyiyle Dönüşmek, İyiye Dönüşmek: Platon'da İyinin Yüksekliği Üzerine Bir İrdeleme - Prof Dr Hasan Özalp/ Gazali Düşüncesinde İlahi Adalet - Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün/ Allah Mutlak İyi İse Neden Dünyada Kötülüğe İzin Veriyor? - Prof. Dr. Ömer Türker/ Gazali: Kuşku, Yöntem ve Eleştiri


Sevdiğim bir hocamın kitabında yer verdiği kitap listesinde Mahmut Toptaş'ın Tanıdığım Ünsüzler kitabını görünce kitabın adı ilgimi çekti. Şifa Tefsiri'nden tanıdığım yazarın kitabını okumak istedim. Kitapta yazar, bizzat tanıştığı, isimleri meşhur olmasa da yaptıkları işlerden dolayı örnek alınmaya değer kırk tane dostunun hayatından kesitler veriyor. O dostlarının kendisinde bıraktığı izleri anlatıyor. Nice ünlü alim, kahraman vardır. Onların yetişmesinde yediği ekmeğin buğdayını üreten çiftçilerin de emekleri vardır. Ama biz ünsüzleri tanımadığımızdan dolayı onların eserlerini göremeyiz. Oysa o çiftçi de buğday üreterek bir eser ortaya koymuştur. Kim bilir belki de bu dünyaya sessizce gelip, sessizce yaşayıp, sessizce gidenlerin eserleri, gönüllerde bıraktığı izler; makam mevki sahibi olup, binlerce kişi tarafından bilinenlerin eserlerinden, bıraktığı izlerden daha fazladır. Rahmetle yad edilmek istiyorsak, bu dünyadan geçerken bir iz bırakmak istiyorsak iyi işler peşinde olmalıyız. Buna da bulunduğumuz yerde en iyi olmaya çalışarak başlayabiliriz. Öğrenci isek en iyi öğrenci olabiliriz. Öğretmen isek en iyi öğretmen olabiliriz. Biz çabalar, elimizden geleni yaparız. Gerisine karışmayız. Elinden hiçbir iş gelmediğini düşünenler de bir iz bırakabilir. Mütebessim olarak, moral vererek, olumluyu düşünerek bir iz bırakmak mümkün. Bunu da beceremiyorsak zarar vermeyiz. Zarar vermeyerek iz bırakırız. Akşam vakti bir televizyon kanalındaki haberi izlediğiniz zaman görürsünüz ki hırsızlar, dolandırıcılar, katiller gündemdedir. Tüm gün bu milletin hali ne olacak diye konuşan ama bir işin ucundan tutmayıp, yan gelip yatan insanları da görürüz, duyarız. Ama mahalledeki bakkala gidip, fakir bildiğin insanlara benden her gün beş ekmek ver deyip, parasını peşin ödeyen insanı gündem etmeyiz. Onu, ekmeği alan fakir bile bilmez. Ücretsiz dersler veren, ücretsiz tamir yapan, hiç kimsenin hakkını yemeden işinde çalışan, maaşını kedilerle paylaşan, öğrencilere yurt, burs ayarlayan, İslam'ı olduğu gibi anlayan, anladığı gibi yaşayan insanları konuşmayız. Oysa hırsızlar konuşulduğu kadar iyiliklerin, güzelliklerin de konuşulması gerekmiyor mu? Eğer gündemde konuşulanlar sizin yüreğinizi karartıyor ve iyi insanlarla karşılaşmak istiyorsanız bu kitabı okuyabilirsiniz.


Osmanlı, idari yapısı ile geniş bir coğrafyada, hakimiyetini asırlarca sürdürdü. Farklı din, dil ve ırktan yüzlerce unsuru toplumsal düzeni muhafaza ederek yönetmesi, benzersizdir. Tüm bu askeri örgütlenme, savaş becerisi ve fetih stratejisi başarılı bir örneği de 1715'teki Mora Seferidir. "1715 Mora Seferi" konusunu ele alan "Sultanın Ordusu" kitabı dört bölümle; ulaşım, erzak temini ve ordunun beslenmesi, seferberlik ve personel son olaraktan Mora Seferi'nin finansmanı ile organizasyon ve lojistik bir çalışma sunulmuştur. Anlaşılacağı üzere 1715 Mora Seferi'nin yapıldığı dönemin idari ve askeri faaliyetlerinin ekonomik yansımasının bir analiz okuması olacaktır. İnsan gücü ile elde edilen bir coğrafyanın ne kadar kar, ne kadar zarar edildiğinin bir hesabı ortaya konulmaktadır. Şayet dönemin ideolojik tavrı bir coğrafyayı ele geçirmek olması ile ekonomik etkisi ne olduğu da okurun anlaması yönünde yardımcı olacaktır. Osmanlı toprak fetihleri kuruluşundan beri Batı'ya yönelik olmuştur. Venedikler, denizlerde geri çekilince, Osmanlı Balkanlarda toprak fetihleri hız kazandı. Ancak 1683 ile 1699 yılları arasında on altı yıl süren "Kutsal İttifak Savaşı"nı Osmanlı;, Avusturya, Rusya, Venedik, Lehistan ve Malta'ya karşı kaybetmişti. İmzalanan Karlofça Antlaşmasıyla Mora'yı Venediklere vermek zorunda kaldık. Yirmi beş yıl sürecek olan Karlofça Antlaşmasını Venediklerin Karadağ İsyanına lojistik destek vermeleri ve Akdeniz'de Osmanlı menfaatlerine zarar vermeleri ile sulhu bozan en büyük sebepler olmuştur. Mehmet Yaşar Ertaş, kitabının giriş kısmında bu konu ayrıntısıyla ele alınmıştır. Kitaptaki analizler anladığımız kadarıyla Osmanlı himayesinde ki Karadağ asillerin isyanı ile coğrafi yakınlığı olan Venediklerin yardımları ile bu isyanın büyümesini ve kontrol edilmesi gerektiği acil bir durum olmuştu. Osmanlı'ya karşı Haçlı ittifakından biri olan Venedik, bu ittifakın en zayıf olan devleti olması, Osmanlı'nın Venedik'e son vermesi için büyük bir fırsattı. Bu amaçla Ruslarla yapılan Edirne Antlaşması ile barış politikası sağlanmıştır. Böylece oluşa bilecek bir ittifak engellenmek amaçlandı. Tüm bu süreç 1699 ile 1715 yılları arasında oluştu. Osmanlı'nın Karlofça yenilgisine karşı yaptığı ilk faaliyeti, Mora'yı tekrar almak olmuştur. Bu faaliyetin ilk başarısı İstendil Adası'nın fethi olmuştur. Ertaş, Mora Seferi'nin askeri hazırlıklarını tüm ayrıntısıyla kitabında ele alır. Diyarbakır Valisi Kara Mustafa Paşa, beş günlük Gördüs Kale kuşatması başarıyla tamamlanır. Ertaş, ikinci kale kuşatması olan Anaboli Kalesinin kolay olmadığını ve Osmanlının daha çok kayıp verdiğini aktarır. Osmanlı'nın Mora Kuşatması dahilinde olan kalelerin fethedilmesi Haziranda başlayıp Ağustos ayının sonlarında Benefşe Kalesi haricinde hemen hemen adadaki tüm kaleler ele geçirildi. Ertaş, 24 Eylül 1715'te Mora Kuşatmanın tamamen tamamlandığını ve Osmanlı idaresinin yeniden kurulmasıyla Kara Mustafa Pasa serasker olarak Mora'nın muhafazasına tayin edildiğini aktarır. Ertaş, Mora Seferi'nin Serdar Damat Ali Paşa yönetiminde ki Osmanlı Ordusunun 1 Nisanda başladıkları hareketin 11 Kasım tarihinde İstanbul'a geri dönmeleriyle tamamlandığını aktarır. Böylece 245 gün süren askeri sefer başarıyla tamamlanır. Ertaş, "Sultanın Ordusu" kitabının temel anlatımı 1715 Mora Seferi'nin; ulaşım, ordunun beslenmesi, personel ve finansman konularıdır. Mora Seferi'nin menzil noktaları, fiziki coğrafya ve su kaynakları hakkında ayrıntılı bilgiler kitapta mevcut. Ertaş, yol düzenleme, tamir ve yeni yolların yapılması konusunda belgeler ışığında bilgeler verir. Bu seferin ulaşımı üç vasıtayla gerçekleşti: Arabalar, yük ve binek hayvanları son olarak gemilerle gerçekleşti. Mehmet Yaşar Ertaş, 1715 Mora Seferi konusu çerçevesinde ele aldığı organizasyon ve lojistik işleyişi Osmanlı'nın askeri seferlerini kavrama ve anlama yönünde aydınlatıcı bilgiler içermektedir. Başka bir tabirle Osmanlı seferlerinin organizasyon ve lojistik tarihini anlamlandırma, diye biliriz.