Toplum bilimciler, bireylerin kendi benlik algılarını keşfetmeleri için pek başarılı sonuçlar ortaya çıkaramadı. Hayatı bir mahkum gibi yaşıyoruz, tutsaklığımızın farkında değiliz, kendi yarattığımız bir hücreye kapatılmış ve sıkışmışlıktan kaçışımızı planlama yeteneğinden yoksunuz. Murphy, bu eseriyle bu sanrıları gün ışığına çıkarmak için okuyucuya kılavuzluk yapıyor ve bize dayatılan sosyal kısıtlamaları ve normları sorgulamaya zorluyor. Söylemeye gerek yok, kafamızın içinde dönüp duran gizemleri çözmek olabildiğince zor. Bu da kişinin onları gerçekten anlamak için atması gereken çetin yolculuğun bir kanıtı. Bu kitapta, iç dünyamızı yerle bir edecek ve daha yüksek bir bakış açısına ulaşmanıza yardımcı olacak, hayat değiştiren birçok teoriyle karşılaşacaksınız. Murphy'nin görüşüne göre bilinçaltı, insan ruhunda günlük yaşamda görüntülerin asla gösterilmediği karanlık bir alan gibidir. Bilinçli zihin, ne olduğunu hatırlamakla görevliyken, bilinçaltı ne olacağını tahmin etme işini yapar. Bilinçaltı insan alışkanlıklarına ve düşüncelerine tepki verir. İnsanlar genellikle istemeden olumsuz düşüncelerin bilinçaltına girmesine izin verirler; ancak bir gün bunun hayatlarında, deneyimlerini ve ilişkilerini etkilediğinde şaşırırlar. Aslında, katkıda bulunmadığımız şeylerin olması çok nadirdir. Düşüncelerimizi kontrol ederek kendimizi kolayca yenileyebiliriz: Bu, Murphy'nin okuyucunun bilinçaltı üzerinde büyük bir etkiye sahip olan, özgürlüğün anahtarı olarak kabul edilen yararlı tavsiyelerle donatılmış olan kitabın ana konusudur. İnsan, bilinçaltının bir fotoğrafçıya benzediğini anlayarak olumsuz duygularını ortadan kaldırabilir. Çünkü bu kitap sayesinde kafamızdaki birkaç mevcut görüntüyü yenileriyle değiştirerek, kendimizi olumlu yönde değiştirmenin aslında çok kolay olduğunu keşfediyoruz. Evliliğinizde mutluluğu keşfetmek, alkolizm veya asansör korkusunun üstesinden gelmek, kayıp bir eşya bulmak gibi onlarca konuda başarıya ulaşmak, bilinçaltını olumlu düşüncelerle bolca beslenmekten geçiyor. Bu anlamda Murphy, okuyucuya amaçlarına ulaşabilmesi için teknik tavsiyeler veriyor. Sürecin dayanak noktası, onun bilimsel dua dediği şeydir. Bilimsel çünkü Murphy bize "bilinçaltınız bir ilkedir ve inanç kanununa göre hareket eder" diyor. Bilinçaltına ne yazdırırsan, hayatınızda kendini ifade edecek bir koşul, bir deneyim ve bir olay olarak geri döner. Bu yoğun bir inanç, derin bir inanç gerektirir. Bu nedenle şüpheyi ortadan kaldırmak gereklidir. Murphy, akşamları, uyumadan önce veya sabahları uyanırken dua etmeyi tavsiye ediyor. Murphy, dinden başlayarak, Hıristiyan, Müslüman, Yahudi, Budist vb., hatta ateist olsun, insana döner. İnanmasını istemez, kendi bilinçaltından başka bir Tanrı'ya dua etmesini istemez. Murphy'nin sözleriyle bilinçaltı, bireyin tüm hayallerini gerçekleştiren Tanrı'dır. Duaya icabet eden ve onu gerçekleştiren O' dur. Murphy, ister dini ister felsefi olsun, en eski insan bilgeliğiyle beslenir. Mutlu yaşamak için bir kişisel gelişim yöntemi belirler; ama dahası, başka bir yansıma düzeyine, olumlu düşünme ve uyumlu bir varoluş vizyonuna ulaşır. Onda mutsuzluğa, nefrete ve şüpheye yer yoktur. Eseri, yaşam kalitesinin iyileştirilmesini, bireyin tatmin edilmesini, her bireyin arzularının arttırılmasını savunan kişisel gelişimin çok daha biçimli bir hali olarak tanımlayabiliriz. Günlük hayatımızı etkileyen birçok soruna çözüm sunacağına yürekten inanıyor, bu mutlu yaşam felsefesini özümsüyorum.


1-Şahsi hırslarınızdan kurtulunuz. Dengeli ve sağlıklı beslenme ile birlikte spor yapınız. Sakinleştirici okumalar yapınız. 3-Ömrünün hangi döneminde ne yapmak gerektiğini bilmelisiniz. 4-Batı ve Doğuyu bir arada öğreten İsrail'de eğitim ve öğretim yapabilirisiniz. 5-Eğitimde yanlış imajlara kapılıp yanlış tercihler yapmayınız. 6-Kimsenin gelip seni keşfetmesini bekleme, iyiyi ve güzeli sen kendin keşfet. 7-Hayatında bir gayesi olan insanlardan ol ve 25-40 yaşları arasında da hayatının eserlerini ortaya koy. 8-Kırkına kadar insan yaşam heybesine ne koyarsa, hayatının geri kalanında onları kullanır, onlardan istifade eder. Yaşam heybesi dolu olan bilge olur, yaşam heybesi boş olan olduğu gibi kalır. 10-Yetmişine kadar doğru yöntemlerle, uygun hafıza temrinleriyle mükemmel eserler ortaya konulabilir. Yine de her şey vaktinde güzeldir. İyi eserler, hafızanın güçlü, bedenin sıhhatli olduğu dönemlerde verilir. 11-Başkalarından tavsiye alınabilir ama özel hayat başta olmak üzere kendi yolunu kendin çizmelisin, son kararı sen kendin vermelisin. 12-İşe göre değil, adamın kişisel özelliklerine, ilgi alanına, durduğu ve varmak istediği yere bakıp tavsiye verenlerin tavsiyelerini alınız. 13-Yüzlerce yıl sonrasına ne bırakmak istiyorsun? Ona yoğunlaş. Onu gerçekleştirmeye çalış. 14-Size değer katacak kişileri, ortamları, mekanları arayıp bulunuz. Değerli olmak, hayattan ne istediğini, geride ne bırakmak istediğini, ölünce nasıl bir insan olarak anılmak istediğini bilmektir. Şansını ve başarıyı kendin ortaya koyabilirsin. 15-Size bir şeyler katacak, seni sürekli yenileyecek, ufkunu açacak, kaliteli paylaşımlarla hayatını derinleştirecek bir evlilik yapınız. . 16-Evlilikte sevgi-zeka-denge önemlidir. . 18-Çocuklarınızı, torunlarınızı sevgiyle büyütünüz. Sevgiyle büyüyen insanlar iyi insan olur. Kötülük yapan insanlar, sevgisizliğin kurbanıdırlar. 19-Hayatı dolu dolu, rengarenk yaşayan insanların yüzü de manalı olur. İzsiz ve sözsüz yaşayanların yüzü de ifadesiz olur. Hayatı doğru yaşayanların yüzü manalı ve ifade sahibidir. 20-Kendi ilgi alanının dışına çıkıp başka ilgi alanlarını da hayatınıza katınız, hayatınızı zenginleştiriniz. 21-Bir dil ile yaşama devri bitti. Yirmi birinci yüzyıl, birden fazla dille yaşama çağıdır. Zamanın ruhunu yakalamak için birkaç dil bilmek lazım. Kendi anadilini bilmeyen, zamana yenilmeye mahkumdur. Sadece anadilini dilen ayakta durur. Birden fazla dil bilen hem kendini hem de başkalarını aydınlatır. 22-İnsanlar arasındaki sıcaklığı ve derinliği görmek için Venedik, Kahire, İstanbul, Napoli ve İskenderiye şehirlerini yaşamak lazım. Şehri yaşamayan insanı tanıyamaz. 23-Entelektüel olmanın şartları: Birkaç dil bilmek, Doğu ve Batıyı bilmek, ilgi alanın dışında başka alanlarla da ilgilenmek, kültür ve medeniyet şehirlerini yaşamak, hukuk bilmek. 25-İşini yapmayan, işini yapmasını bilmeyen ya da iş yapıyormuş gibi gözüken ama gerçekte iş yapmayan insanlardan uzak durunuz. 26-Sabahları okumak ve yazmak için en ideal vakittir. 27-İyi düşünmek için yalnız kalmasını bilmek gerekir. Yalnız kalmak, kendiyle baş başa kalmasını bilmektir. 28-Başta akıllı telefonlar olmak üzere teknolojinin doğru ve sağlıklı düşünmenizi engellemesine müsaade etmeyiniz. 29-Bu çağın en önemli özelliklerinden biri de yeri ve zamanı geldiğinde kendini her keslerden ve her şeylerden soyutlamasını bilmektir. İstediği zaman hayata karışıp istediği zaman hayatın kıyısında durmasını bilmeyen bozguna uğramaya mahkumdur. 30-Hayatınızda yeni bir pencere açma ihtimali ve imkanı hep olmalıdır. Her zaman için hayatında yeni bir pencere açmak isteyenler, kaybetmeyi göze alan cesur ve yürekli insanlardır. 31-Her şeye ilgisi ve bilgisi olan her yerde her kesin dikkatini çeker. 32-Dolu, zengin, renkli ve cevval bir beyin her zaman için iş görür. 33-Kendi dünyanı ancak sen kendin yerinden oynatabilirsin. Yerinden oynatılmayan dünyalar bozulur, kokar. 34-Başarılı olmak için eğitim hayatının planlanması şarttır. 35-Teknolojiyle beraber dünya hızla değişiyor. Bu değişime ayak uydurmak, çağın gereklerini bilmek, kendi düşüncesini yeni araç ve gereçlerle ifade etmesini bilmek gerekir. 36-Bir şehre karışmadan o şehri tanımış olmazsınız. Şehrin kalbine yürümek lazım, bir başına ve bütün şehir ahalisiyle birlikte. 37-Bir şehri okuyarak anlayabilirsiniz, gezerek tanıyabilirsiniz. Okuma ve gezme işini birlikte yapmak gerekir. Biri olmadan diğeri eksik kalır. Şehrin ruhunu yakalamak, gerçekliğine nüfuz etmek, geleceğini görmek okuma ve gezme işlerini birlikte yapmakla mümkündür. 38-İran'ı anlamadan Türkiye'yi anlayamazsın. Türkiye'yi anlamak için İran'ı tanımak şart. 39-Okur-yazar kesiminin mutlaka ziyaret etmesi gereken şehirler: Petra, Antakya, Palmira, Efes, İskenderiye. 41-Ölmeden evvel mutlaka görülmesi gereken şehirler: Londra, Semerkant, Buhara, Kudüs, Roma, Floransa, Kahire, Şam, İsfahan. 42-Modern dünyayı kavramak müzik, matematik ve filolojiden geçer. 43-Köklü kültüre yatırım yapmak gerekir. Kültür: Toplumdaki insanların zamanları ve mekanları avuçlarının içinde tutmasıdır. 44-Eğitim insanın yeniden üretimidir. Bu işte en önemli unsur kendini yetiştirmiş kaliteli öğretmenlerdir. Yani seçkin okullarda öğretmenlik yapacak nitelikli, donanımlı, işinin ehli öğretmenler. 45-Kabiliyetleri tespit eden, çocukları ona göre yetiştiren bir sistem kurmak gerekir. Türkiye eğitim sisteminin en büyük sorunu elit eğitimin olmamasıdır. 46-Kasaba siyaset anlayışı eğitim sistemimizin önündeki en büyük siyasi engeldir. 47-Eğitim insanların doğuştan gelen kabiliyetlerine göre olmalıdır. 48-Öğretimin temeli ezber ve tekrardır. İnsan önce ezberler, tekrar eder, sonra anlar. 49-Cinsiyetinin gereği: Erkek sorumluluk sahibi olmalıdır, kadın diline hakim olmalıdır. 50-Çocuğunuzu bizzat kendiniz gelecekteki zorluklara göre yetiştiriniz.


Bu sorunun cevabı her yazara göre farklılık gösterecektir, çünkü çok kişisel bir süreç. Birisi çok okuyordur öyle bir yere gelir ki okuduklarına benzer ya da daha iyi şeyler yazmak isteyebilir. Ya da öyle çok hayal kuruyordur ki artık hayallerini kafasında tutmak zorlaşmıştır ve yazmaya başlar. Bende şöyle oldu: Varoluşsal olarak yazmaya karşı çok küçük yaşlarımdan beri ilgi duyuyordum ve bunu ne yapsam da bastıramıyordum, en sonunda bir daha bırakmamak üzere yazmaya başladım. Anlatının kutsal bir yönü yok bana göre. İnsana dair herhangi bir şeyin kutsallaştırılıp bir nevi araçsallaştırılarak hayattan dışarı itilmesini doğru bulmuyorum. Çünkü bir şey kutsallaştırıldığında ulaşılmaz oluyor. Halbuki anlatmak o kadar çok hayatın içinden bir şey ki kutsallaştırmanın anlamı yok. Hepimiz bir hikayenin içindeyiz ve bunu bir şekilde anlatıya dönüştürüyoruz. Ben yazarak yapıyorum bir başkası bunu enstrüman çalarak da yapabilir. Kimi bu hikayeleri sanata dönüştürür kimi ise yaşayarak hayata katar. Biri diğerinden üstün değil sadece kulvarları farklı. Eğer dil dediğimiz şey hiç değişmeyen, dönüşmeyen, her yirmi-otuz yılda bir kendi kuşağını yaratmayan, durağan yapıda bir şey olsaydı bu konuyu da bir şablona oturtabilirdik. Ama vaka öyle değil. Metin söz konusuysa, ben her şeyin denenebileceğine, yapılabileceğine inanıyorum. Başarılı olur olmaz ayrı bir mevzu. Yazar romanında metinler arası atlamalar yapabilir, üst kurmacayı da kullanabilir, değişik anlatıcılar deneyebilir, hiç denenmemiş şeyler bulabilir, her şey mümkün. Önemli olan bunu sahici bir şekilde yapmak, dil duyarlılığını yüksek tutmak, iyi bir kurguya yedirmek. İyi metin iyi metindir, iyi bir okuyucu iyi metni hemen tanıyabilir, yani ideal olan tanımasıdır. Yazdığımız absürt bir şey bile olsa inandırıcı olmalı, o iyi metnin içine dahil olmalı. Bu konuda edebiyat eleği zamanla çalışan bir hakemdir. Eninde sonunda hakemin dediği olur. Edebiyat meclisine ilk girişim Dergah dergisinde Döngü'nün yayınlanmasıyla oldu. Sonra başka dergilerde de öykülerim yayımlandı. Sonuçta eğer metnimizi kamuya sunmayacaksak neden yazıyoruz? İlk zamanlarda kendi eleğimiz olsa da bir "otoritenin" yazdıklarımızı onaylamasına ihtiyaç duyuyoruz. Daha önce hiç katılmadığımız bir toplantı düşünün, ilk kez orada dans pistine çıkacaksınız, sosyete tanıtılacaksınız kendi kıyafetlerinizle ama birisinin sizin elinizden tutup salona sokması lazım. Dergilerin işlevi tam olarak bu bence. O balo salonuna girdikten sonra nasıl dans edeceğiniz size kalmış, zaten dergiler size önden edebi görgüyü veriyor. Bir dergide öyküsünü görmek henüz kitabı olmayan bir yazar için büyük bir sevinç kaynağı. Bu bağlamda nerede öykümüzün yayımlandığı kadar hangi editörün elinden geçerek öykümüzün yayımlandığı da ayrıca önemli. Sadece dergiler bizim öykümüzü seçmiyorlar, aslında biz de eserimizi o dergiye göndererek metnimiz için editör atamış oluyoruz. Bir miktar dergi terbiyesinden geçtikten sonra yazar çokça okuyarak ve yazarak kendi çıtasını yükseltmeli ve bir dergide görünmekten daha öte bir amaç taşımalıdır. Özgür düşünebilmek ve yazabilmek için de bunun önemli olduğunu düşünüyorum. Bunu yap mazsa eğer yazar gerçek bir sanatçı olabilir mi emin değilim. Sürekli aynı yerde kalmak, aynı eleştirileri ya da pohpohlanmaları dinlemek yazarı ileri taşımaz. Lakin dergilere bir eser gönderirken hiçbir cevap alamayacağımızı, bazen de yazdığımız ne kadar iyi olursa olsun metnimizi orada yayımlamayacaklarını unutmamalıyız. İdeolojik sayıklamalar iyi metinlerin önüne geçebiliyor, kötü metinler dergilerde boy gösterebiliyor, iyi bir metin ise kendine hemen yer bulamayabiliyor. Keşke her şey metin üzerinden ilerlese ama öyle değil maalesef. Bu kayıtsızlık karşısında yazar dik durmalı, kendi metninin hakkını kendisi takdir edebilmelidir. Bu yüzden tarihin karşısında bir özne olduğumuzu, iyi yapılan bir işin boşlukta kaybolmayacağını, bir gün hakkının teslim edileceğini, tarihin onu yokluğa kurban etmeyeceğini, tanıyacağını, olması gereken yere koyacağını hatırda tutmalıyız. Normal zamanda kafamın içinde sürekli konuşan, fikir belirten, benimle tartışmalara giren bir sürü varlık var. Fatma'nın değişik formları, çok sevdiğim romanların karakterleri, bir filmden kopup gelip kafamın içinde kamp kuranlar, ruh eşi olduğuma inandığım bazı yazarlar, çok sevdiğim sanatçıların şarkıları, tınılar, resimler... Bu yüzden yazarken salt yalnızlığı, sessizliği tercih ediyorum, sadece klavyemin sesini duymalıyım. Kafamın içinde konuşan bu arkadaşları odalarına gönderiyorum ve çıkmasınlar diye kapılarını kilitliyorum. Yazacağım şeyin içinde var olmak isterlerse, kapı kilitli olsa da oradan çıkabiliyorlar. Bu yüzden yazarken karşıma başka birilerini alabilmem mümkün değil çünkü yeterince kalabalığız. Bir de Ülker yıldızım, canım 'Süreyya' oluyor masamın üzerinde; kafasını okşatmak, göbeğini öptürmek ya da yanımda uyumak istediğinde. Beş yaşından itibaren kafasının içinde kurgu yapan, duvarlara parmaklarıyla hayali şeyler yazan ve yazmayı varoluşsal addeden bir insan olarak 29 yaşıma kadar yazmayı bir meslek olarak yapmamak için direndim ama başaramadım. Karışık bir kariyer geçmişim var; öğretmenlik, rehberlik, tercümanlık, çevirmenlik, cami hocalığı vs... Yazmayı da rüzgarına kapıldığım anlarda peşinden gittiğim bir şey gibi görüyor, onu hak ettiği yere koyamıyor, merkeze alamıyordum. En sonunda hayat kendi koyduğum ilkelerden, içinde tutku barındırmayan isteklerimden ve işlerimden daha baskın çıktı. Yazamasaydım anlatacaklarım içimde çürür, benimle beraber mezara giderdi. Çünkü yazmak benim için başka türlü bir anlatma biçimi bilememenin diğer adı. Başka bir meslekte ya da sanat dalında daha iyi anlatabileceğimi bilseydim onu yapardım. İnanmamaya çalışırım diyelim. İnşallah etkilemez, etkilemesin. Teyzeler ve Maymunlar'la ilgili bir okurdan şöyle bir yorum almıştım "Okurken sadece şunu düşündüm: bir insan bu kadar duyguyu yaşamış olamaz. Ama yaşamadan da bu kadar güzel nasıl anlatabilir?" Bu yorum beni sevindirmişti. Otobiyografik yazan bir yazar değilim ama zaten de edebiyatın gücü buradan geliyor. Çünkü yazar kurgusunu oluştururken o karaktere bürünmesi, onun gibi hissetmesi, onun baktığı pencereden bakabilmesi lazım hayata. Karakterin sahiciliği için bu çok gerekli. Ama metin bittikten sonra yazar o karakterin ruh halinden çıkmasını da bilmeli. Kendine dönmesi lazım ki başka karakterler yazabilsin. Benim kırmızı bir düğmem var ona basınca tekrardan Fatma oluyorum. Sanki öykü bitince o karakterden çıkmazsak kaderimiz de etkilenir gibi geliyor. Ben yarışmayı sadece Monopoly'de severim. Bir gün beni ilk kez Monopoly oynarken gören bir arkadaşım şey demişti "Fatma seni tanıyamadım, bu ne hırs bu ne oyuna kendini kaptırmak." Bir şeyin özünde yarışmak ve kazanmak varsa insanoğlu her şeyi yapabilir, pisleşebilir ve kaybettiğinde bedbaht olabilir. Lakin edebiyat böyle bir şey değil, özünde bir yarış yok, o bir emlak kazanma oyunu da değil. Zaten böyle bir duyguyla iyi bir şeyler yazılamaz. O yüzden çağdaşlarımdan kimseyi kıskanmıyorum. Kimseyle de bir yarış içinde değilim. Benim için tek kıstas bir önceki yazdığım metindir. Atlamam gereken eşiği o belirler. Ve tabi ki iyi yazılmış her metin benim dimağımı zenginleştiren yol arkadaşlarıdır. Ben bu konuyu en basit şekliyle düşünüyorum, bu konudaki tartışmalara da girmiyorum. Hikaye Arapça bir kelime, bir şeyler anlatmak, konuşmak anlamına geliyor. Yani özünde bir olayı aktarma var. Öykü dediğimiz şey bu anlatılanın metne dökülmüş hali. Bu ikisi birbirini destekleyen şeyler. Nasıl ki her öykü içinde iyi bir hikaye barındırmıyorsa her hikaye de yazıldığında iyi bir öykü olmayabilir. Bu dediğim anlamda ya da bazen ikisini de birbirinin yerine kullanıyorum. Sanırım iyi bir öykü okuruyum. Özellikle tür olarak öykü yazmaya başlayınca daha çok okumaya başladım. Türk Edebiyatının usta isimlerinin yazdığı öyküleri dikkatlice okuyorum bir yandan da ben de bu zamanda yazıyorum, çağdaşlarımla aynı potada eriyeceğim için onları da elimden geldiğince takip etmeye çalışıyorum. Takdir edersiniz ki hepsine yetişebilmem mümkün değil. Her yıl hem çok fazla öykü kitabı yayımlanıyor hem de uzakta olmak kitap teminini zorlaştırabiliyor. Dergiler noktasında ilkesel olarak okumadığım bir dergiye eser göndermiyorum. Bazen çok sık bazen dönüşümlü olarak takip ettiğim dergiler var. Ne olmuş bitmiş, neler çıkmış, nasıl eleştiriler var bakıyorum. Anlatma becerisini ve dilini çok başarılı bulduğum çağdaşlarım var, mesela Mehtap Gül'ün Muteber Günler'i. Su gibi akan dili ve sağlam bir kurgusu var. Uğur Nazlıcan'ın Bir Dükkanı Beklemek kitabı da farklı kurgusu ve kaleminin kıvraklığıyla aklımda yer etti. Mustafa Aplay'ın Neden Bıçkın Bir Delikanlı Olamadım kitabını da anmadan geçmeyeyim. Öyküler bir anın fotoğrafını çekiyor en olağan haliyle, karakterlerin duygularına inanıyorsunuz, sade ve temiz bir Türkçe'si var, gereksiz ayrıntılardan temizlenmiş bir dil ilk bakışta göze çarpıyor.


İlk, orta ve lise tahsilimi Kırıkkale'de tamamladım. Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi mezunuyum. Memleketin farklı illerinde öğretmen olarak çalıştım. Halen mesleğimi İstanbul'da yapmaya devam ediyorum. Çocukluğumda çobanlık, gençliğimde esnaflık yaptım. Toprak işlerinden de anlarım. Ortaokul yıllarımda kafiyeli dizeler yazardım veya söylerdim. Bunlar dörtlük şeklinde olurdu ve unutulur giderdi. İlk ve ortaokulu köyde okumuştum dolayısıyla ders kitaplarından ve 'Cin Ali' serisinden başka kitap görmemiştim. Lisede ilk kez para verip bir kitap almıştım. Aldığım kitap Necip Fazıl'ın Çile'siydi. Günlerce Çile'yi okuduğumu hatırlıyorum. Benzer şiirler yazmaya çalıştım. Sonra lise ikinci sınıfta edebiyat dersimize Cahit Yeşilyurt isimli bir öğretmen geldi. Birkaç ders sonra şair olduğunu öğrendim. Evet, merhum şair Cahit Yeşilyurt'la vefatına kadar şiir hakkında çok şey öğrendiğimi söyleyebilirim. Allah rahmet eylesin. Üniversite yıllarımda takip ettiğim bazı yerel ve ulusal dergilere şiirlerimi gönderdim. Gönderdiğim şiirlerden bazıları Türk Edebiyatı, Kırağı, Öncü Edebiyat ve Martı gibi dergilerde yayınlandı. Aslında siz bu soruyla birazda şiir poetikamı sormuş oluyorsunuz. Ben şiir veya şairlik serüvenimi iki döneme ayırırım. Bu iki dönem arasında bir tane bile şiir yazmadığım koca bir on yıl var. Ama şiirden ve edebiyattan asla kopmadım. Yine dergileri takip ediyordum. Birinci dönem şiirlerim söz sanatlarının ön plana çıktığı; aşk, sevgi, hasret, ayrılık, acı, ölüm gibi duygusal konuların işlendiği şiirlerdi. Bu şiirlerimi 'arabesk şiir' olarak da isimlendirebilirim. Daha fazla tekilliğe ve bireyselliğe kaçan bir şiir. O zamanlar beslendiğim kaynaklar ki bunlar; okuduğum kitaplar, dinlediğim şarkılar, baktığım kişiler, gezdiğim arkadaşlar, yaşadığım toplum, paylaştığım ailem vb. tüm bunlar şiirin böyle yazılması gerektiğini söylüyorlardı sanki. Oysa şimdi bugünden o günlere baktığımda iki şey bu tür şiir yazmamı sağlıyormuş: Bir, sezgide zayıflık; iki, yazmada kolaylık. İlk şiir kitabımın ismi de bunu doğrular niteliktedir: 'Sana Şimdi Aşk Yazamam'. Bu kitaptaki şiirlerime kötü şiirler demiyorum ama 'sıkı şiir'ler de değiller. Hayatımdan şiiri çekip aldığınızda geriye şairler kalır. Şairleri dinlemek, onları yakından veya uzaktan takip etmek kalır. Bunlardan arta kalan zamanlar da ise roman kalır, hikaye kalır ki bunların da çoğu kurgudur. Kurgu üzerine bir hayat sürüp gidersiniz. Oysa şiir gerçektir. Yukarıda bir başka soruda buna kısmen de olsa cevap vermiştim ama biraz daha açmakta fayda görüyorum. Merhum şair Cahit Yeşilyurt benim şiir hakkında bire bir fikrine başvurduğum büyüğümdü. Ustam denilebilir mi? Tam manasıyla evet, diyebileceğim bir usta çırak ilişkimiz yoktu. Lise ve üniversite hatta mesleğimdeki ilk yıllarımda sık sık buluşur başta şiir, edebiyat olmak üzere lüzum görülen her konuda sohbetler ederdik. Önerdiği kitapları okur tavsiyelerine uyardım. Katkısı elbette olmuştur. Şiirlerimi okuyup acımasızca eleştirdiğini hatırlarım. Şiirin; kafiyelere ve edebi sanatlara boğulmaması, bir önermesinin olması gerektiğini uzun uzun örneklerle anlatırdı. Şiir hakkında kulağıma şu küpeyi de o takmıştır: 'Şiirde kelime israfı yapma.' Mekanı cennet olsun. Bu üç kelime de 'şair' kelimesinde birleşirler, buluşurlar. Şimdi bu üç kelime kullanılarak derin manalar içeren birden fazla cümle kurulabilir. Ben birini söyleyeyim, gerisini size ve okuyucuya bırakayım. Kendisine erdemi şiar edinmiş şuurla şiir yazan kişidir, şair. Ömrünün yarısını taşrada geçiren biri olarak sorunuza cevap veriyorum. Taşra, yazan insanı beslemez; taşra, çöl gibi verimsizdir. Köy, kasaba hakeza böyledir. Bedenen ve ruhen daha yalnızsınızdır taşrada. Bunun yanında büyük şehirler, metropoller ise her türden insanın ve olayın yaşanabileceği yerlerdir. Daha canlıdır. Daha fazla görsel zenginlikleri vardır. Taşrada bir ömür görmeyeceğiniz olayları metropollerde bir günde görür, yaşarsınız. Bu çeşitlilik sizin şiirinize de yansır. Elbette benim de şiirlerimde ekseriyetle yaşadığım şehrin izlerini görürsünüz. Özellikle ikinci dönem şiirlerimde. Caddeler, sokaklar, binalar, AVM'ler, inşaat alanları, ATM kuyrukları, banka faizleri, işçiler, patronlar, travestiler, işportacılar... Özel, kamu, sosyal hayatın bize kattığı ve bizden alıp götürdü ne varsa onları yazmaya çalışıyorum. Sadece yaşananlar bakımından değil şehir, mekanları aynı zaman da dili de zenginleştiriyor. Somut mekanlardan daha somut şiirler çıkar. Ben demiyorum ki taşrada edebiyat, şiir olmaz. Zenginlik bakımından şehirler edebiyat için daha verimlidir. Bildiğim ve söylediğim budur. Taşrada köpek beslemenin anlamı ile Nişantaşı'nda köpek beslemenin anlamı farklı olduğundan taşra ile şehrin şiiri de farklı olacaktır. Harika, bu sorduklarınız benim şiir serüvenimin cevabı aslında. Daha önce de söylediğim gibi ben şiir serüvenimi iki döneme ayırıyorum. Birinci dönem yazdığım ve 'Sana Şimdi Aşk Yazamam' isimli kitabımda topladığım şiirlerim; gelenekçi, lirik, hece ölçülü, ilham beklenilerek veya alınarak yazılan şiirler diyebilirim. Oysa ikinci dönem yani on yıl sonra yazdığım şiirlerimin çoğu modern, epik, serbest ve deneye dayalı şiirlerdir. Bunların içerisinden şiir yazarken yaslanmayacağım tek şey 'ilham'dır. Diğerleri az veya çok şiirlerimde yer bulabilirler. Ya da: Neoepik, ironik, nesirşiir şiirler de yazılabilir. Şiir eleştirecekseniz eğer önce kendi görüşlerinizi çok net olarak ortaya koymalısınız. Okuyucu senin hakkında gelgitler yaşamamalı. Sonra şiirin teknik, biçim, kelime işçiliği ve mana bakımından eleştirisi yapılmalıdır. Kullanılan imgelerin yerli yerinde olması, söz örgüsünün disipline edilip edilmediği, kelimelerin ifade kuvveti, işçiliğin gerekli seviyede olup olmadığı ve tüm bunların şiirin manasına kattığı derinlik tek tek eleştirel olarak ele alınmalıdır. Günümüze dönüp bakıldığında şiirin çok, eleştirinin ise buna oranla çok az olduğunu görüyoruz desek yanlış olmaz. Eleştiri azaldıkça şiir nicelik olarak daha da çoğalacaktır. Bir de iyi eleştirilerin iyi şairlerce yapılacağını düşünüyorum. Türkiye'de hangi alanda, hangi konuda olursa olsun eleştiriyi ve eleştirilmeyi beceremiyoruz. Genelde eleştirenin dayanaksız, eleştirilenin ise hazımsız olduğunu söyleyebilirim. Mecrasına göre eleştiri değil sanatına, şiirine göre eleştiri gelişmedikçe eleştiri kültüründe bir yol alamayız. Ya büyük bir hınçla eleştirip öldürüyoruz, ya da büyük bir övgüyle eleştirip şişiriyoruz. Lise yıllarımda aylık olarak takip ettiğim iki dergi vardı. Dergiler o yıllarda daha çok gazete bayilerinde satılırlardı. Takip ettiğim dergilerin biri Varlık, diğeri ise Türk Edebiyatı'ydı. Varlık dergisinin dili o yaşta bana ağır gelmesine rağmen takip ederdim. Türk Edebiyatı dergisi ise nispeten biraz daha anlayarak okuduğum ve kendime dolayısıyla şiirime daha yakın hissettiğim bir dergiydi. İlk şiirim Türk Edebiyatı dergisinin 'son iki sayfasında yer alan 'Genç Kalemler' diye bir bölüm vardı, orada yayınlanmıştı. Sonra imkan buldukça yeni dergiler takip ettim. Kimisi kapandı, kimisi hala yayın hayatına devam ediyor. Kapanan dergilerin yazarları, şairleri bir araya gelip yeni dergiler çıkardılar. Bunlar arasında Atlılar'ı ayrı bir yere koymalıyım. Atlılar'ın yeni sayısını sabırsızlıkla bekler onu bulabilmek için Ankara'nın Kızılay ve Sakarya çevresindeki bilinen tüm kitapçıları gezerdim. Güzel ve heyecanlı günlerdi. Edebiyat dergileri, edebiyata ilgi duyup yazanların çoğunlukla isimlerini ilk kez duyurdukları, yayınlanan eserden sonra tekrar heyecanla bir sonrasını yazmaya teşvik eden mecralar diyebilirim. Şimdi bazen görüyorum hiçbir dergide ne bir hikayesi ne bir şiiri yayınlanmamış yazarların kitapları basılıp satışa sunuluyor. Bunlar yazan için ego tatmini, kitabı yayınlayan için ise tamamen ticari olan şeyler. Okuyucu olarak da dergilerin önemi bir başka. Geçmişine, ismine, genel yayın yönetmenine ve yazar kadrosuna bakarak okunan, takip edilen dergiler var. Var olsunlar da. Issız bir adaya da gidecek miyiz? Bu sınırlayıcı bir soru dolayısıyla cevabı da sınırlı olacaktır. Vereceğim cevap, vermeyeceğim cevaptan daha büyük ve önemli değildir. Cumhuriyet dönemi şairlerinin yaklaşık yüz yıllık süre içerisinde farklı akımlar ve poetikalar oluşturduklarını görürüz. Bu süreci kronolojik olarak bilmek, Türk şiirinin izini sürmek önemlidir. Dönemsel olarak seçmek isterdim ama o zaman da erken veya geç doğmuş şairin suçu ne, diye kendime sorardım. Sadece üç şairi okuyarak kendinize ait şiirinizi, sesinizi inşa etmeniz mümkün görülmemektedir. Velev ki öyle olsun istiyorsanız -ki öyle istiyorsunuz-okuyacağım üç şair; Sezai Karakoç, İsmet Özel ve Hakan Arslanbenzer olurdu. Nedeni ise sorduğunuz sorunun bana sunduğu hak gibi görünse de aslında bu biraz da adını andığım şairlerin hakkı. Okuyacağım üç şiir ise bunda pek zorlandığımı söyleyemem çünkü beğendiğiniz şiir veya şiirler sizin iç dünyanızla bağ kuranlardır. Dördüncüsü benim yazdığım şiir olması kaydıyla; Karlı Bir Gece Vakti Bir Dostu Uyandırmak, İstiklal Marşı ve Karacaoğlan'ın Üryan Geldim Yine Üryan Giderim şiirleri. Değerli Sami Hocam şiir ve edebiyata susamış insanlar için sen değerli bir kaynaksın. İyi ki varsın. Selam ve saygılar.


Şimdiye kadar kimi başbakanlarımızı kırık burunla basın karşısına geçmiş demeç verirken hatırlayan ihtiyarlarımız için de bu haber süpriz oldu; ilginç bir hatıra da olacak. İnsan cidden nereden nereye diye düşünüyor. Tabii ben de şahsen acaba hangi kitabı aldı, ismi ve konusu neydi; Türkiye'de satışı var mı, veya Tercümesi var mı diye merak ediyorum. Dear sabri, Thank you for taking the time to get in touch with us here at Waterstones. I am unfortunately unable to find out and disclose this information. Kind regards, Güncelleme 2: Sayın Başbakan'ımızın aldığı kitabın "The Silk Roads - A New History of the World. Peter Frankopan" olduğunu öğrendik. İpek Yolu ismiyle Pegasus Yayınları tarafından 2018 yılında kitap tercüme edilip ülkemizde de yayımlanmıştır.


Değer vermek, sevme/sevilebilme yeteneğine sahip olmak insanı diğer canlı varlıklardan ayıran en önemli unsurlardan birisi olarak durur karşımızda. Ancak günümüzde kapitalist zihniyetin, makyavelist görüşün egemenliğinde olan modern toplumların sebebiyet verdiği insan ilişkilerinde hakiki sevgilerin yerine her geçen gün çıkar ilişkilerinin -ve çıkar için sergilenen sahte sevgi gösterilerinin- geçtiği gözlemlenmektedir. Daha da üzücü olan bu hastalıklı toplum zihniyetinin toplumun en küçük birimi olan aileye de sirayet etmesi. Herkesin her şeye geç kaldığı, hiçbir şeye ve hiç kimseye vakit ayıramadığı bir çağda son sığınak olarak görülen ailede bireyler arasında yaşanan iletişimsizlik, ebeveynlerin çalışma hayatlarından dolayı çocuklarına vakit ayıramaması; bireylerin anne ve babalarından hak ettikleri sevgiyi, değeri görememesi; aile sıcaklığını onun verdiği güveni hissedememesi ise zaten kalabalıklar içinde kendini yalnız hisseden bireyin yalnızlığını daha da katmerleştirmektedir. Oysa Fromm'un da ifade ettiği üzere, "İnsanlar arası birliğe duyulan istek, insandaki en şiddetli duygudur. Bu onun temel isteğidir, insan soyunu, kabileyi, aileyi, toplumu bir arada tutan güçtür. Bu birliğin elde edilmemesi delirmek ya da yok olmak -kendi kendini ya da başkalarını yok etmek- anlamına gelir. İnsanlık sevgisiz bir gün bile yaşayamaz." (Fromm, 2013, s. 28) Öyle de olmaktadır! Nevrotik rahatsızlıkların her geçen gün artma eğilimi gösterdiği günümüz toplumlarında bireyler ilgi çekebilmek, görünür olmak adına her yola başvurmaktan geri durmamaktadır; hayatını tehlikeye atma ya da hayatına son verme dahil. Yazımızın konusu olan, geçtiğimiz yıl vizyona giren, o andan itibaren de isminden söz ettirmeyi başaran Norveç yapımı İlgi Manyağı filmi de odağına aldığı narsisist karakter bünyesinde böyle bir yaşantıya sahip bir insanın neler yapabileceğini, ne kadar ileri gidebileceğini göstermektedir. Hatta tabir-i caizse, göstermekten öte bu gerçekliği tokat gibi çarpmaktadır yüzlere. İsterseniz buyurun sözü daha fazla uzatmadan filmimize geçelim ve yazımız elverdiği ölçüde bu etkileyici yapıma yakından bir göz atmaya gayret edelim. "-Bunu yaparken hiç utanmadın mı? Bu korkunç. Sen delirmişsin. -Senin için söylemesi kolay. Ama evet, benim bir sorunum var... -Yani burada kurban sen misin? -Evet bir bakıma öyle. Özgür iradeyle olan bir şey değil bu. Kimse psikopat olmak istemez. Ben öyleyim demiyorum ama kimse de kendini mahvetme içgüdüsü yoktur. -Ne yatığının farkında mısın sen? - O yüzden ağlıyorum, sana içimi döküyorum. -Hayır sen kendine acıyorsun. İtiraf ettiğin bu şey çok korkunç. Bu kadarı da fazla." Yabancılaşma hastalığının önüne geçilemez bir hızda yayıldığı günümüz toplumlarında yalnızlaşan insan, bu yalnızlığın etkisiyle, kaygılı ruh halinden sıyrılamamaktadır. Gerçek alemde sevilme, saygı görme gibi insani duygularına karşılık bulamayan bireylerin soluğu sosyal medyada aldığı ortadadır. O ortamda beğenilmek, daha doğrusu beğenilsin ya da beğenilmesin olumlu-olumsuz ne şekilde olursa olsun fark edilebilmek, adına absürt yollara başvurmaktan, hayatlarını dahi tehlikeye atmaktan kaçınmamaktadırlar; Signe gibi! İnsanlığın içinde bulunduğu hal neticesinde başvurdukları bu yollar ise Edward Munch'un Çığlık tablosunu getiriyor hatırıma. İlgi Manyağı'nı izledikten sonra da zihnimde bu tablo canlandı hep ve filmin Norveç yapımı olması ile Munch'un Norveç vatandaşı olması dolayısıyla acaba film Borgli'nin bu tabloyu sinema sanatının imkanlarından yararlanarak yorumlama gayreti sonucunda mı ortaya çıktı diye de düşünmeden edemedim. Zira, Munch'un insanın kaygılarını, varoluşsal bunalımlarını, bunlar karşısında çaresizliğini, korkusunu anlattığı bu tablo her ne kadar 19. yüzyılda yapılmış olsa da günümüzün modern, ama hasta, toplumlarında kendisini yapayalnız, çaresiz ve kaygılı hisseden insanoğlunu en iyi yansıtan sanat eserlerinden bir tanesi olduğu rahatlıkla söylenebilir. Erbaş, Ş. (2012). Bütün Şiirleri 1. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi. Fromm, E. (2013). Sevme Sanatı. İzmir: İlya İzmir Yayınevi. Geçtan, E. (2019). Hayat. İstanbul: Metis Yayınları.


Frida Kahlo hepimizin hafızalarında saçlarına taktığı güller, birleşik kaşları, Meksika'ya özgü elbiseleri ve tabii ki Diego Rivera'ya olan büyük aşkı ile yer alır. ''Senden niye vazgeçtim Diego?'' Diye başlayan ve çoğu kadının hislerine tercüman olan vazgeçiş mektubunu hepimiz biliriz. Bu tabloda Frida, Diego'dan boşanması sırasında yaşadığı duygusal acıyı, kan temasıyla da fiziksel ıstırabı, kadınlık ve doğurganlık temalarına da vurgu yapmıştır. Resme ilk baktığımızda, iki Frida görürüz, aynı yöne bakıyorlardır ve el ele tutuşmuşlardır. Kasvetli, bulutlu bir havanın önündelerdir. Her iki Frida'da tabloda eşit alan kaplamaktadır. Biten evliliğini ve sağlık durumunda ki acılarını dağılmamış bulutlarla tasvir eder. Her ikisinin de kalbi dışarıdadır. Kalbi savunmasız ve herkesin görebileceği gibi resmedilmiştir. Zira kimseden saklayacak bir durumu yoktur. Kalbindeki her şeyi gösterir. Eserin solundaki Frida batılı Avrupa Tarzı Viktorya dönemi dantelli beyaz elbisesiyle oturmaktadır. Eserin sol tarafında yer alan Frida ise geleneksel Meksika renkleriyle Tehuana elbisesi içerisindedir. Kompozisyonun solunda yer alan figürün elinde makas, sağda oturan figürün elinde Diego Riviera'nın çocukluk portresi vardır. Avrupalı giyinmiş Frida'nın kalbi yarımdır. Yarısı Diego'da kalmıştır ve o kalbi besleyen damarı makasla keser, eteğinde kan lekesi oluşmuştur. Ancak öyle güzel bir renklendirmedir ki neredeyse etek uçlarında ki desenlere eşlik eder. Meksikalı Frida ise elinde "o benim her şeyimdi" dediği Diego Riviera'nın çocukluk portresini tutuyordur. Doğumundan itibaren sağlık açısından yaşadığı şanssızlıklar neticesinde çocuğu olmamıştır ve bundan sonrada olmayacaktır. Çocuk özlemini resmederken dahi Diego'ya olan aşkını dile getirmiştir. İki bedeni, el ele tutuşmalarının yanı sıra birbirlerine kalplerin damarları da bağlamaktadır. Bu genel bakışta bile Frida'ların gözlerinden depresyonuna ortak olmak durumunda kalıyoruz. Yazımızın başında bulutlardan, gri tonlardan bir kasvet ve bunalım durumunu hissettirdiğini belirtmiştik. Kocasından boşanmış Avrupalı Frida tarafında Diedo'nun yokluğu hissediliyordur. Aynı zamanda akan kan ve makas onun hayatı boyunca yaşadığı cerrahi müdahalelerin ve çektiği ıstırapların göstergesidir. Bir başka bakış açısıyla ise Avrupa'da bulunduğu ortamdan memnuniyetsizliğini cerrahi bir müdahaleyle kesmiştir. Onu besleyen Meksikalı Frida'dır. İki Frida da resimde boyut olarak eş alan kaplıyorlardır ve ikisi de birdir aslında. Meksikalı Frida'nın üzerindeki giyisinin Diego'nun en sevdiği elbise olduğu bilinmektedir. Damarın dolandığı kolu ve elinde tuttuğu resim, boşanmış olmalarına rağmen eski kocasıyla bağının bitmediğini göstermektedir. Frida öyle çok seviyordur ki; çocuğu olsa en fazla bu kadar sevebilir. Bazı eleştirmenler tarafından ise Diego'ya benzeyen bir çocuğu olmasını ne kadar çok istediğini bu şekilde vurguladığı söylenmektedir.


Modern ve geleneksel anlatım tekniklerinde anlatıcının genel geçer yöntem ve teknikler hakkında sahip olduğu birikim, metni güçlü kılan en önemli işlevlerden biridir. Anlatıcı, anlattığı hikayenin hangi türe uygun olduğuna bakmaksızın o türün var olan tekniklerini nasıl kullandığıyla paralel olarak sağlam eserler verebilmektedir. Bu bağlamda anlatmanın da bir biliminin olduğu yadsınamaz bir gerçekliktir. Bir anlatıyı oluşturan şeyler nelerdir? Anlatının, anlatı sayılabilmesi için neler gerekir? (Jahn, 2015, s. 12) gibi soruların cevabını bulmak için ulaşabilecek kaynaklar bu kadar sınırlıyken, bu eserle karşılaşmış olmak benim için büyük bir şans oldu. Anlatıcılığın hakim süren kalıp yargılarının temellendirildiği ve bir anlatı da bulunması gereken neredeyse tüm öğelerinin geniş açıklamalarla açıklandığı bu eser, bu alanda belki de büyük bir boşluğu kapatacak etkiye sahip. Sayısız öykü anlatım biçimleri vardır ama en çok başvurulan yöntemlerden bir kaçına değinilen kitapta, anlatımın derinleşmesi ve farklı boyutların ele alınması için verilen başlıkları örnek metinlerle desteklenmektedir. 'Hikaye içinde hikaye ve onun içinde hikaye' karmaşık durumları genel bir çerçeveyle sunmak için başvurulacak yöntemlerden biridir. (Jahn, 2015, s. 55) Hikaye içinde hikaye anlatısını temsil eden matris anlatısı, içinden başka bir şeyin türediği anlatım anlamına gelmektedir. Bu anlatım tekniğinde başvurulan yöntemler, asıl itibariyle her hikayenin bir hikayesinin olabileceği, o hikayenin de başka bir hikayesi olabileceği gerçeğini göz önünde tutmaktadır. Bu da biten bir öykünün aslında yeni bir öykünün başlangıç cümlesi olduğu anlamına gelmektedir. Metinde 'kim konuşuyor? Metindeki anlatım sesi kime aittir? 2 sorunun cevabı anlatıcının seçtiği anlatıcı sesini kim olduğunu bize gösterir. Açık anlatıcı; kendine birinci şahıs kullanarak gönderme yapan, dolaylı ve dolaysız olarak dinleyene hitap eden, öyküye müdahale eden anlatıcı sesi türüdür. Kapalı Anlatıcı: bunun aksine ne kendine gönderme yapar ne de herhangi bir dinleyiciye hitap eder, neredeyse nötr, bir sese ve üsluba sahiptir (Jahn, 2015, s. 63-64). Metinlerde bu sese ne kadar yaklaşabilirsek aslında okuyucuyla aramızda oluşabilecek o sessiz duvarı aşabilir ve onu anlatım ile baş başa bırakabiliriz. Ayrıca Bakthtin'e göre anlatıya dayalı bir metnin esas özelliğini ortaya koyan iki temel ses etkisi vardır: bunlar monolojizm ve diyalojizm'dir. Monolojizmde, bütün sesler sanki tek bir ses gibi geliyorsa bu etki yaratılmış demektir. Diyalojizm ise metnin anlatıcıya karektere ve duruma göre sürekli farklı sesler içerdiği bir etki söz konusudur (Jahn, 2015, s. 67). Metinlerde temel olarak dört odaklanma biçiminden söz edilebilir: Sabit odaklanma: Anlatısal olgu ve olayların, tek ve sabit bir bakış açısıyla sunulmasıdır. Değişen odaklanma: öykünün farklı bölümlerinin farklı odaklayıcıların gözünden sunulmasıdır. Çoklu odaklanma: bir olayı her seferinde başka bir iç odaklayıcının gözünden tekrar tekrar sunma tekniğidir. Ortak odaklanma: çak sayıda anlatıcı sesinin biz anlatıcısı vasıtasıyla sunulmasıdır (Jahn, 2015, s. 70). Anlatı durumları dört başlık altında toplanabilir: Biz-anlatısı; Anlatıcının kendi tecrübe ve yaşantıların odaklandığı anlatım durumlarıdır. Sen-siz-anlatısı; başkahramana ikinci şahısla atıf yapılan anlatıdır. Eş-zamanlı anlatma; anlatıcının öykü anlatırken aynı zamanda öyküdeki olayların da eş zamanlı olarak ilerlediği bir anlatı biçimidir. Kamera gözüyle anlatma; olayların tamamen dışsal ya da davranışçı tarzda yansıtılması, kamera tarafından yapılmış bir kaydın kopyası gibi anlatılması biçimidir (Jahn, 2015, s. 81). Anlatı türü içerisinde yer alan ve geçmişteki meddahlıktan, günümüz modern türlerin çoğunu oluşturan bu türün, bir bilim olarak adlandırılması zor ve emek isteyen bir uğraştır. Bu uğraşın aslında tür olarak neredeyse edebiyat, müzik, tiyatro, sinema gibi birçok sanat dalının içinde kendine yer edinmiş olmasından kaynaklanıyordu. Anlatıcı anlattığı öykünün hangi türe uygun olduğunu seçerken kendi tecrübelerinden ve kendi kurduğu dilin çizdiği yoldan ilerlemektedir. Ancak diğer birçok alanda olduğu gibi anlatının da teorik olarak kurallar ve sistemsel bir temeli olduğu gözlerden kaçırılmaması gereken önemli hususlardan biridir. Bu amaçla dilimize kazandırılmış bu eser, bu alanda kendinin geliştirmek isteyen herkesin dikkatle okuması gereken bir eser olma özelliğine sahiptir. Bu alanda ulaşılabilecek kaynakların bu kadar az olduğu göz önünde tutulursa dönüp tekrar okunup ve altı çizilen yerlerin birden çok tekrarla üzerinden geçilmesi gereken bir eser. İçeriğinde onlarca terimin açıklaması örneklendirmelerle beraber verilirken, sizi yönlendirdiği kaynakçalarla da doyuracak bir eser. APA: Jahn, M. (2015). Anlatıbilim. İstanbul: Dergah Yayınları.


Türkiye'nin önemli kuruluşlarından Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği 'nin düzenlediği "ESKADER Kültür Sanat Ödülleri" belli oldu. 2022 yılı için 24 dalda 27 kişi ve kuruma ödül verildi.Titiz araştırma ve inceleme döneminden sonra tespit edilen mükafatlar, yıl sonunda açıklanıyor ve Nisan ayında da törenle sahiplerini buluyor. Yapılan seçimler sonucunda. "Üstün Hizmet Ödülleri"ne Prof. Dr. Abdullah Uçman, Prof. Dr. Mertol Tulum ve Dr. Aydın Yüksel, "Özel Ödül" için ise Prof. Dr. Ramazan Şeşen seçildi. Dr. Necmettin Turinay, Prof. Dr. Nazım H. Polat, Ali Bal, Ahmet Köseoğlu, Ebubekir Erdem, Prof. Dr. Savaş Çevik, Ender Doğan, Fahri Tuna ve Ahmet Murat, farklı kategorilerde ödül alan isimler arasında. Şiraze, "Yılın Kitap Kültür Dergisi" seçilirken sinemada "En İyi Film" olarak Tay belirlendi. "Şehir ve Kültür" dalında Balıkesir Belediyesi ve Millet Kütüphanesi ile Ahmet Kot, "Kitap Kültürü"nde Anadolu Mektebi ve kurucusu Prof. Dr. Sami Güçlü ödüle değer bulundu. Yılın "Yayınevi"si Post, "Kurum"u ise Türk Kültürüne Hizmet Vakfı. - Araştırma-İnceleme: Üç İsim Dört Mevsim, Dr. Necmettin Turinay, Ketebe Yayınları. - Armağan Kitap: Prof. Dr. Nazım H. Polat Kitabı, Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları. - Biyografi: Mehmet Genç Bir Alimin Hayat ve İlim Serencamı, Prof. Dr. Abdullah Mesud Küçükkalay, Ötüken Neşriyat. - Çocuk Yayınları: "Kardeş Şehirler Seti", Diyanet Vakfı Yayınları. - Deneme: Seslerden Uzakta, Prof. Dr. Mustafa Kurt, Çolpan Kitap. - Dergi: Şiraze - Düşünce: Avrupa Türkleri Üzerine Düşünceler, Veyis Güngör, Çizgi Yayınları. - Gazete Köşe Yazarlığı: Ali Bal, Milat Gazetesi. - Gezi: Kendini Arayan Şehir, Ahmet Köseoğlu, Çizgi Yayınları. - Hatıra: Cağaloğlu'nda Bir Yayıncı Portresi, Ebubekir Erdem, ErdemYayınları. - Hikaye: Hasar Raporu, Özlem Metin, Şule Yayınları. - Kitap Kültürü: Anadolu Mektebi - Prof. Dr. Sami Güçlü. - Kitap Yayıncılığı: Post Yayınları. - Klasik Türk İslam Sanatları: Prof. Dr. Savaş Çevik - Kurum: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı. - Müzik: Ender Doğan İrfan Türküleri. - Portre: Kırklanmış Portreler, Fahri Tuna, Hece Yayınları. - Roman: Ben Gönen'de Doğdum, Salim Nizam, Ötüken Neşriyat. - Sinema: Tay filmi. - Şehir ve Kültür: Balıkesir Belediyesi ve Millet Kütüphanesi ile Ahmet Kot. - Şiir: Yer Çok ve Adımlarımız, A. Samet Atılgan, Dergah Yayınları. - Televizyon Programcılığı: "Edebiyat Söyleşileri" Ahmet Murat, TRT2. - Üstün Hizmet Ödülleri: Prof. Dr. Abdullah Uçman, Prof. Dr. Mertol Tulum, Dr. Aydın Yüksel - Özel Ödül: Prof. Dr. Ramazan Şeşen


Roman türünün tarihsel değişim ve dönüşümü iki yüz yıllık bir zaman dilimini kapsarken, kısa öykünün tarihçesi oldukça uzundur (Bates, 2013). Yazınsal bir tür olarak öykünün ne zaman ortaya çıktığıyla ilgili birçok tartışma olsa da bazı yazarlar, kısa öykü türünün sanatsal bir değer olarak bu yüzyılın bir ürünü olarak kabul etmektedirler. Ancak insanlık tarihi kadar eski bir konu alanı olan anlatıcılığının, sözlü aktarım vasıtasıyla büyük değişimler gösterdiği bilinmektedir. Efsaneler, destanlar, kıssalar, deyişler v.b türlerin, hikaye edici dilinin varlığı bu türün temelde ne kadar eskiye dayandığının birer delilidir. Bu bağlamda bugünkü haliyle kısa öykünün tarihçesine, tanımına ve temsilcilerinin yetkin eserleriyle irdeleyerek, karşılaştırarak inceleyen bu eser, okuyucuya geniş bilgi birikimi sağlamaktadır. Yazarın bu alanda derinlemesine yaptığı araştırma, bu alandaki okumalarının ne kadar geniş olduğu konusunu gözler önüne sermektedir. Yazar hakkında dilimizde yapılan aramalarda bir bilgiye ulaşamamak beni oldukça üzdü. Çeviri kitabı olmasına rağmen yazarın alana hakim okumaları ve sahip olduğu sağlam bir dil anlatım yetkinliğine rağmen, dilimize çevrilen tek bir kitabının olması düşündürücü. H.E. Bates olarak bilinen Herbert Ernest Bates (16 Mayıs 1905 - 29 Ocak 1974), bir İngiliz yazardır. En iyi bilinen eserleri; Lydia'ya Aşk, Mayısın Sevgili Tomurcukları ve Amcam Silas gibi eserlerdir (https://en.wikipedia.org/wiki/H._E._Bates, 2022). Bates, edebiyat hayatına çok küçük yaşlarda başlamış ve uzun denilebilecek hayatında 21 roman, neredeyse 100 bulan kısa öyküler ve onlarca deneme ve çocuk öyküleri sığdırmıştır. Ayrıca alan dışı verdiği kitaplarla verimli ve üretken bir yazar olduğunu göstermiştir. Dilimize çevrilen bu tek kitabının orijinal adı 'Modern Kısa Öykü' kitabıdır. Kitap on bölümden oluşuyor. Birinci ve ikinci bölüm, kısa öykünün geçmişine dair genel bir bakışı ele alıyor. Modern öykünün başlangıcını Gogol ve Poe'ye dayandıran yazar, İngiliz ve Amerikan edebiyatına olan hakimiyetinin de etkisiyle, bu ülkelerdeki yazarların eserlerini daha çok irdeleyerek karşılaştırıyor. Ayrıca Çehov, Maupassant, Tolstoy, Wells, Kipling, Katherine Mansfield ve Coppard gibi yazarlar en çok değindiği ve ele aldığı yazarlardır. Kısa öyküyle ilgili tanımları irdeleyen yazar, son otuz yılda kısa öykünün betimsel olmaktan çok, dramatik öğeler taşıdığını ve sinematik etkilere daha yakın olduğunu öngörmektedir (Bates, 2013, s. 13). Kısa öykünün babası olarak anılan Poe, 'tüm komposizyonlar içinde, gerek doğrudan gerek dolaylı bir biçimde, daha önceden tasarlanmış tek bir sözcük bile öyküde bulunmamalıdır' diye üzerinde durduğu konuyu Çehov, 'bir öykünün başlangıcı ve sonu olmamalıdır.' diyerek açıklamıştır' (Bates, 2013, s. 9). Yazar, birbirinin çağdaşı sayılan Gogol ve Poe üzerinde özellikle durmuş ve modern öykünün iki büyük ustasını çeşitli yönlerden karşılaştırmıştır. '' Ne kadar ustaca gizlenmiş olursa olsun, atmosfer ve keskinlik, kısa öykü sanatının iki önemli unsurudur ve bunların Poe'nun en önemli uzmanlık alanı olması da dikkate değerdir. Poe kısa öyküye, daha üstünü asla edilemeyen teknik kusursuzluk kazandırmasaydı, bu büyük değişim asla gerçekleşmezdi.'' (Bates, 2013, s. 22-23). Yazar geniş bir okuma disiplinine sahip olduğunu, kitabın bütününde ele aldığı yazar eser karşılaştırmaları ve incelemeleriyle kendini gösteriyor. 'Fransa'nın Balzac'ı vardı; Amerika'nın Poe'su, Rusya'nın Gogol ve Turgenyev'i...' (Bates, 2013, s. 24). 'Maupasant, okuyucuyu uyutup onu dalgın olduğu ilk anda yakalayıveriyor. Ancak bu tıpkı salon oyunlarında olduğu gibi bir kereye mahsus yapılacak bir şey. Bir kişiyi iki kere aldatamazsınız' (Bates, 2013, s. 45). 'Amerikan yazınının en seçkin kısa öykülerini yazan Stephen Crane'in dehası tamamen sezgiseldi. Yazdığı birkaç düzine öyküyle Crane, zamanının, aslında tüm zamanların kısa öyküsünü şiirsel bir ironiyle tanıştırdı. Crane yapay olarak birbiriyle karıştırılmış durumların yerine ilk elden aktarılan yaşamı koyan yazarların öncüsüydü. Amerikan kısa öyküsünün bu döneminde Crane ile karşılaştırılabilecek bir yazar çıkmamıştı' (Bates, 2013, s. 48-53). Yazar Çehov ve Maupassant'a ayrı bir bölüm açmış, 1850 ve sonrası için çağdaş sayılan bu iki yazarı, kısa öykünün iki temel dayanak noktası olarak saymıştır. Ortak yönleri ve tamamen ayrılan yönleriyle edebiyatta sonradan gelen öykücülerin tümünde Çehovcu ya da Maupassantçı anlayışın izlerinin görüleceğini öngörmektedir. 'Bence Maupassant'a göre Çehov, her zaman için az bir farkla da olsa daha ileri ve daha zor bir yazardır. Maupassant, Çehov'a göre daha doğrudandır ve Çehov'da bulunan karmaşık ve üzeri örtülü bir anlam örgüsü yoktur' (Bates, 2013, s. 55). İngiliz ve Amerikan yazın hayatının yanında, Rus edebiyatı da yazarın üzerinde en çok durduğu diğer alan olmuştur. ''Tolstoy bana göre, dünyanın en iyi öyküsü olarak tanımlanan 'İvan İliç'in Ölümü'nden daha iyi bir öykü yazamayan Çehov ve Maupassant'ın en iyi standartlarını geçmiştir'' (Bates, 2013, s. 75). Yazar İngiliz edebiyatında Wells ve Kipling Üzerinde ayrıca durmaktadır. ''Jane Austen, Samuel Butler, Hall Caine, Thomas Carlyle, John Clare, A.E Coppard, Stephan Crane, Anton Çehov, Charles Dickens, George Gissing, Nicolai Gogol, John Hadfield, Ernest Hemingway, O. Henry, Rudyard Kipling, Katherine Mansfield, Guy de Maupassant, Edgar Allan Poe, Marcel Proust, Tolstoy, H.G. Wells, Virgin,a Wolf''.


Bu sorunuzu yanıtlamaya anneme teşekkür ile başlamam gerekiyor o halde. Çünkü üniversite sınavına hazırlandığım dönemdeki kitap ve defterlerimi halen saklıyor. O kitap ve defterlerin üzerinde pek çok çizimim bulunuyor. Dolayısıyla kayda değer ilk çizimlerimi, en azından beni mesleğime yönlendiren ilk çizimlerimi üniversite sınavına hazırlanırken ders çalışmamak için çizdiğimi söyleyebilirim. Grafik Tasarım mezunuyum. Üçüncü sınıfta "Çocuk Kitabı Resimleme" adlı bir ders aldım. Dersimizin hocası Ali hocam bu alana ciddi yeteneğimin olduğunu ve mutlaka bunun üzerine eğilmem gerektiğini söylerdi. Sağ olsun, emeği bende büyük. Bitirme tezimi de çocuk kitabı resimleme üzerine bir tez ile yaptım. Yani çocuk kitapları resimleme fikri bu şekilde doğmuş oldu. Piyasayala ilişkim mezun olduktan sonra hazırladığım portfolyomu işlerini sevdiğim yazar ve yayınevlerine göndererek başladı. İlk geri dönüş aldığım kişi sevgili Hatice Özdemir Tülün oldu. Yayınlanan ilk kitabım da onun yazdığı "Kuş Çocuk" kitabıdır. Bu sebeple "Kuş Çocuk"un bendeki yeri hep ayrı olacak. Yazarlarla ilişkim gayet iyidir. Çalıştığım yazarların hepsini çok sevdim. Genel olarak yazmak benim için zor bir iş. Günlük hayatta sağ elini kullanan birinin sol elini kullanmaya çalışması gibi bir şey benim için çizmek yerine yazmak. Bu yüzden yazabilen insanlara saygım çok büyüktür. Yazdığı şeylerin görselleştirmesini kafasında bitirmiş ve birebir buna benzer çizimler bekleyen yazarlarla çalışmak diğerlerine göre biraz daha zor diyebilirim. Çünkü tam manasıyla yazarın hayal dünyasıyla çizerinkini birleştirmeye çalışmak imkansıza yakındır. Farklılıklara saygı... En önemsediğim noktalardan biridir bu. Bitirme tezimde resimlediğim hikaye de farklılıklara saygı üzerineydi. Mesela hikaye gereği birkaç farklı karakter çalışacaksam muhakkak esmer, sarışın, gözlüklü, tombul, zayıf vs. farklı özelliklerde karakterler çalışırım. Bu benim için çok önemlidir. Metin elime gelince öncelikle sessizce tüm metni okurum. Sonra sesli bir şekilde bir çocuğa okuyormuşcasına okurum. Daha sonra metni çizilecek sayfalara göre bölerim ve çizeceğim sayfanın bir köşesine eklerim ki çizim yapmaya devam ederken de okuma fırsatım olsun. İyi bir okur olduğumu söylemem, fakat bu alanda çalışmak şüphesiz çocuk kitabı okurluğumu arttırdı. Geniş bir kitaplığım yok ama koca bir çocuk kitabı kitaplığım var. Kendimi sık sık çocuk kitabı okurken buluyorum. Zaten çocuk kitaplarının biraz da yetişkinlerin içindeki çocuklar için yazıldığını düşünüyorum. Şaka bir yana böyle zamanlarda en önemli şey bunun sürecin bir parçası olduğunu unutmamak ve çalışmaya devam etmek. Bu bilinçle masanızın başına yeniden oturduğunuzda daha önce çizemediğiniz projeyi birkaç saat içinde çözmüş oluyorsunuz. Hiç böyle bir olay yaşamadım. Hep değerli yazarların güzel metinlerini resimledim çok şükür. En büyük hayallerimden biri çocuklara iyi gelecek bir kitap yazıp resimlemek. Bir çocuğun benim kitabımı eline alıp "en sevdiğim kitabım bu!" demesi.


Yukarıya aldığımız başlık, günümüz Anadolu Selçuklu dönemi tarihçisi Mikail Bayram'ın, konuya dair yayınlamış olduğu kitabının da adıdır. Bundan önce adı geçen tarihçimizin, birbiriyle bağlantılı birkaç konuyu içeren birden fazla eserini okuma imkanımız olmuştu. O eserleri büyük oranda, kendi tespitlerine göre Nasreddin Hoca olarak da bilinen Ahi Evren, yani Şeyh Nasırü'd-din Mahmud b. Ahmed El-Hoyi'nin üzerinden Ahilik teşkilatının mahiyeti, şeyhin İslam ve dolayısıyla tasavvuf anlayışı, o alanda çalışmaları ve muarızlarına karşı vermiş olduğu mücadeleleri içeriyordu. O eserlerde, Ahi Evren'e dair verilen bilgilere göre, onun şeyhinin Evhadü'd-din Hamid El-Kirmani olduğunu; onun Ahi Evren'in aynı zamanda kayınpederi olduğu da belirtiliyordu. Bir kıyaslama yaparsak; nasıl ki Mevlana'nın şeyhi Şemsi Tebrizi iken, Ahi Evren'in şeyhinin de Evhadü'd-din Hamid El-Kirmani olduğunu, o bilgilere bakarak öğrenmiş oluyoruz. Yani, kısacası, gerek Mikail Bayram'ın, Ahi Evren, onun mücadelesi ve aynı zamanda bir tarikat olan Ahilikle ilgili olarak ortaya koymuş olduğu bilgiler ve gerekse de bu eser üzerinden konuya ilgi duyan biz okuyuculara sunmaya çalıştığı bilgilerden harekette Anadolu Selçuklu dönemi Konya'sında, Evhadiye hareketi adlı ve büyük oranda Türkmenlere yönelik maddi ve manevi destek sağlamak adına oluştuğu bilinen vev kendine özgü birçok yönü bulunan bir tasavvuf hareketinin varlığına şahit oluyoruz. Tasavvuf ve tarikat konusu hep tartışmalı olarak gelmiştir. Onu mahiyetine dair birçok görüş ileri sürülmüş olup bugünde devam etmektedir. Bazılarına göre İslam'la hiçbir alakası olmayan mistik anlayışın birer eseri iken, bazılarına göre de "şeriatla birlikte yürüyen/yürümesi gereken ve insanın iç zenginliğine katkı sunan", oradan da hareketle insanının toplumsal planda iyi birer Müslüman olmasını sağlayan bir yol, yöntem ve anlayış olarak karşımıza çıkmaktadır. Tasavvuf, Araplar dahil birçok Müslüman toplum için hep önemsenir olmuştur. Sadece, burada bir istisna yaparak söylersek, tasavvuf düşüncesi Şiilerde, özellikle de İran'da "irfan" olgusu ile ele alınır. Bu düşünce ve yaşam biçimi Türklerde de ilk günden bugüne önemli bir yer etmiş bulunmaktadır. Türklerin itibar ettiği ilk tarikat Hace Ahmed Yesevi'nin kurucusu olduğu bilinen Yesevilik tarikatıdır. Evhadiye tarikatını da Türk lerin Anadolu sahrasında varlık göstermeye başlaması ile onlara yönelik maddi ve manevi çabalar içeren bir hareket olduğunu bilmekteyiz. Bu hareket salt bir tarikat olmaktan ziyade, kendisi Azerbaycan Türklerinden olan Kirmani'nin, 16 yaşlarında ilim öğrenmek için gittiği Bağdat'ta, üzerinden epey bir zaman geçtikten sonra dönemin Abbasi Halifesi Nasır li Dinillah'ın tavsiyesi sonucu, Anadolu'yu mesken tutmuş ve büyük oranda göçebe bir hayat yaşayan Türkmenlerin hem peyderpey şehirlileşmelerini ve hem de bir meslek sahibi olmalarını sağlamaya yönelik çabaları içermekteydi. Zira Anadolu'da yaşayan halkın ezici çoğunluğu Rum, Ermeni ve güneyde de Süryani Hıristiyan idi. Bunların büyük bölümü şehirli ve şehre uygun, medeniliği içeren birçok meslekte erbap idiler. Müslüman Türklerinde Anadolu coğrafyasında, İslam'ın emrettiği veçhile Müslümanların "dünyayı imar etmelerine yönelik" çabaları ortaya koyabilmeleri için meslek sahibi olmaları devrin halifesi tarafından uygun görülmüştü. Halife Nasır Lidinillah bu işi, Şeyh Evhadü'd-din Hamid El-Kirmani'nin yapabileceğine kanaat getirmiş ve iş için onu görevlendirmişti. Öyle görülüyor ki, dönemin anlayışı gereği, bu iş bir ekip işi olmakla birlikte, gerek maddi ve gerekse de manevi anlamda bir tarikat yapılanması içerisinde olabileceği düşüncesi çeşitli açılardan uygun düşmüş olabilir. Bu iş, hem bir düşünüş yolu olarak tasavvuf felsefesi de denilebilir- formu ve hem de o form içerisinde, ilkelerini, İslami esasa bağlı kalma şartıyla ilkelerini büyük oranda kurucusunun belirlediği Evhadiye hareketi/tarikatı bünyesinde yapılmıştı. Her şeyin yozlaşmış şekline bakıp onun, o durum üzerinden değerlendirildiğinde; ideolojiden dine kadar birçok anlatının elde sadece salt çıkar, yani menfaat yönünün öne çıktığı görülür. Yukarıda "felsefi düşünüş" içerisinde de değerlendirilebileceğini öngördüğümüz tasavvuf formu ile ilgili "dini" alanda birçok tartışmanın yapıldığı gerçeğinden hareket ettiğimizde, bu formu baz mülahazalarla tamamen gayr-i İslami olarak görüldüğü kadar, onda var olduğu düşünülen/görülen/mütalaa edilen yanlışların ayıklanmasıyla birlikte özellikle de şeriatla uyumlu hale getirildiğinde- İslam'ın buna cevaz verebileceği de düşünülmüştür. Demek oluyor ki, halife Nasır Lidinillah, fütüvvet olgusu üzerinden Anadolu'da kurulmasına karar verdiği teşkilat için bir tasavvuf ehli tarikat pirini/şeyhini uygun görmüştü. Bunu da zamanının ruhu ile değerlendirmek daha doğru olur kanaatindeyiz. Esere dönersek; yazar Mikail Bayram, işin uzmanı sıfatıyla kaleme almış olduğu bu eserde birçok konuya açıklık getirmektedir, Eser, bölümleri anlatma sadedinde "ana" başlıkların delaletiyle, konuya binaen birkaç "ara" başlık altında mevzuyu okuyucusu için izah etmeye çalışıyor. Eser, içerik olarak; "kısaltmalar, önsöz, 3. Baskıya önsöz ve giriş kısmı" ile birlikte dört ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler "Evhadü'd-din Hamid el- Kirmani'nin Hayatı; 2- Evhadiyye Tarikatı; 3- Şeyh Evhadü'd-din'in Halifeleri; 4- Evhadü'd-din-i Kirmani'nin Eserleri" bölümleri ile "Belgeler, Kaynakça, Yazarı Bilinmeyen ve Belli Olmayan Eserler ile Kısaltmalar" bölümünden oluşmaktadır. Mikail Bayram, eserin kaleme alınma gerekçesine yönelik; "Anadolu'yu kültürel yapısı ile tanımak, hiç şüphesiz Selçuklular zamanındaki dini zümreleri çok iyi tahlil etmeye ve tanımaya bağlıdır. Bu alanda bazı değerli çalışmalar yapılmıştır. İşte bu gayete ma'tuf olarak bu çalışmada "Evhadiyye hareketi" ve bu hareketin kurucusun Evhadü'd-din Hamid el-Kirmani tanıtılmaya çalışılacaktır. Böylece Evhaddiye hareketi ilk defa ele alınmış ve tanıtılmış olacaktır.."(1) ifadelerini kullanmaktadır. Tarihe göz atıldığında, bazı toplumlarda kültürden dine doğru bir seyir çizgisinin takip edildiği görülür. Özellikle de pagan toplumlarda, bir ilaha tapınma ihtiyacı, onları hemen her şeyden put yapmaya sevk eder ve bunların yapıp ettikleri daha sonra putçuluk halinde bir dine, inanışa dönüşür. Bir de İslam'a olan bağlılıktan kaynaklanan, dine uygun olduğu halde daha sonraki süreçlerde birer kültüre dönüşen durumlarda söz konusu olabilir. Burada dikkat edilmesi gereken konu, bazı olguların tarihsel süreçlerde her ne kadar kültüre dönüşse de işin temelinde İslam, Allah rızası ve "hak adına halk için çalışma, çaba ve mücadele varsa" o iş kültür olarak varlığın sürdürüyor olsa da, olumlu anlamda var olan kültürün din ile bir bağının henüz kopmamış olduğunu söyleyebiliriz. İşte, yüzlerce yıl önce oluşmuş bulunan ve fütüvvet içre toplumsal ve dini karakteri bulunan Evhadiye hareketinin ve onun devamı sayılan Ahilik kurumunun, sembolikte olsa kültürel bazda varlığını sürdürmesi, geleceğin İslam'a uygun bir iktisat toplumunun oluş abileceğini de bizlere göstermektedir. Bu eserin ana temasına yönelik şunlar söylenebilir; "Anadolu Selçukluları devri fikir hareketleri bakımından çok renkli ve çeşitli; bu devirde Anadolu'da en güçlü ve yaygın olan fikir hareketinin Evhadü'd-dini Kirmani'nin başlattığı Evhadiye hareketi; olduğu ve o dönemde Ahilerin ve Türkmenlerin bu hareketin içerisinde oldukları; Anadolu Selçukluları zamanındaki Türkmen hareketlerinin ve diğer sosyal ve siyasal mücadelelerin fkri ve kültürel temelinin büyük ölçüde "Evhadi"liğe dayandığı; bu bakımdan bu devirdeki sosyal, siyasal ve kültürel olayların mahiyetinin kavranması için bu tarikatın bütün yönleriyle bilme zaruretinin önemli olduğu anlaşılacak ve kavranılacaktır. ) Evhadiye Hareketi ve Şeyh Evhadü'd-din Hamid El-Kirmani, Prof. Dr. Mikail Bayram, Nisan-2019 1.Baskı Çizgi Kitabevi, Konya, Evhadiye Hareketi ve Şeyh Evhadü'd-din Hamid El-Kirmani, Prof. Dr. Mikail Bayram, Nisan-2019 1.Baskı Çizgi Kitabevi, Konya,


"Harp Çantası" KDY 'tan Çıktı! Şair-Eleştirmen Ali Celep, hiçbir kuşağa, bir kliğe, gruba, topluluğa veya şiirsel cemaate mensup olmayan kendine özgü bir edebi kişiliktir. İşbu toplamdaki şiirler, Ali Celep'in 23 yıllık titizlik ve özen gerektiren olağanüstü emeğinin bir verimidir. Harp Çantası, aşk ile başlayan, milletçe devam eden ve aşk ile sona eren, çağıltılı, özge, değişik, yiğitçe ve erkekçe söylenmiş şiirlerin sıkı ürünleridir. Harp Çantası, milletin inanç temelli çizgisinde teşekkül eden, millet eksenli ve millet merkezli, manasını milletinin dünyasında bulan-buluşturan modern epik karakterde şiirlerden oluştuğu gibi, modern lirik öznenin incelikli bir aşka yaklaşımıyla da nitelikli ve mevcut vasatın oldukça üstünde seyreden harbi, hasbi ve sahih/sahici şiirlerden oluşmaktadır. Harp Çantası, bu yapay ve naylondan çağda "kurban kemiğiyle şiir yazmanın" inanç özünü sunmaktadır. Harp Çantası, şiirin mahalle dayanışmasına heba edildiği bir zamanda, şiirsel esasa, milletin aslına ve aşkın özüne yönelik içtenlikli çağrısıyla, bütün mümkünlerin kıyısında, mensubu olduğu milletinin yanında/yöresinde yer almaktadır. "Harp Çantası büyük Türk şiirine gönül borcunu ödeme niyetiyle yazılmış şiirlerden oluşmuştur. Modern epik duyarlığın açtığı gerilimle ataların geleneğine duyulan saygıdan doğan duygusal ciddiyet arasında hem kafaya hem gönle konuşan bu şiirler, dünyayı gerçekten görmek isteyen okur için 23 yılda kaleme alınmıştır. Şiirlerin kendi kendine yeterli bir görgüye ulaşması ve Türk şiirindeki payının meraka değer bir görünüme kavuşması adına hayli uzun bir zamanı katetmesi bir yana, şiiri bilhassa şiir okuyarak anlamaya çalışan okurlar için sürekli doğum halinde olanı keşif yolunda atılmış mütevazı bir girişim sayılsa yeridir. Evet, iyi bir şiir okuyan, okuması bittikten sonra gidip daha iyi en az iki şiir okumak ister. Ve iyi bir şiir pek çok kötü başka şeylerin okunmasına ve bir süre de olsa kötülüğün yayılmasına mani olur.


İpek Kobaner ile Nemesis Kitap etiketiyle okurla buluşan tarih kitabı "Yağma Yağmur Doğma Güneş Kudüs Düştü" hakkında konuştuk. İpek Hanım, yeni tarih kitabınız "Yağma Yağmur Doğma Güneş Kudüs Düştü" geçtiğimiz günlerde Nemesis Kitap etiketiyle okurla buluştu. Kurgu türlerle olan ilişkiniz, yazma serüveniniz ve yeni kitabınızın ortaya çıkış sürecini sizden dinleyelim. Serkan Bey, ilk romanım "Göbeklitepe'nin Gizemi" bir kurgu romandı. İçinde tarihi olaylara ve bölgenin gizemli ezoterik anlatımlarına yer vermiştim. Henüz yayınlamadığım bir diğer kurgum da aynı şekilde tarihi olayları hikayenin içinde anlatır. Ben tarih aşkımı edebiyat aşkımla birleştirmeyi seviyorum. Okuyanın da tatlı bir macera içinde tarihi hissetmesini önemsiyorum. Ancak "Yağma Yağmur Doğma Güneş Kudüs Düştü" kitabımda tamamen tarih yazdım. 1. Haçlı seferini; kişilere, tarihlere ve yer isimlerine boğmadan akıcı bir macera gibi aktarmaya gayret ettim. Dönemin insanının duygularına, hırslarına, inançlarına, kurnazlıklarına yer verdim. Benim penceremden bakıldığında tarihin asla sıkıcı olmadığını, aksine gerçek bir macera, aksiyon silsilesi olduğunu hissettirmek, beni heyecanlandırdığı gibi okuyanı da heyecanlandırmasını istedim. Anlatacağım konu beni heyecanlandırıyorsa çalışmak kolay. Her kaynağa ulaşırım, hepsini tek tek okurum, konuyla ilgili kim ne demiş bakarım, antik kaynaklardan başlayıp üniversite tezlerine ve basılmış kitaplara kadar her şeyi uzun bir süre araştırır okurum. Bu meşakkatli bir süreçtir. Öğretici ve yol göstericidir. Ondan sonra olayı içselleştirir öyküsünü çıkarırım. Anlatacağım dönemin sosyolojisini, felsefi akımlarını, ekonomisini, psikolojisini hatta iklimini ve üretimini bile olayın kendisi kadar incelerim. İşte o zaman dönemin tarihi hikayesi ortaya çıkar. Bu aşamadan sonra tek yaptığım terminolojiye boğmadan sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktır. Hepimizin yakındığı sıkıcı tarih algısını değiştirebilmeyi isterim. Geçmişte yaşananlardan feyz almak ders çıkarmak hepimizin hakkı. Her yanlışı birebir yapıp ondan sonra öğreneceksek, bilelim ki o kadar uzun bir yaşamımız yok. Evet çok doğru söylediniz, görünen yüzü din ancak arka planda çok neden gizliydi. Dönemin Kutsal Roma Germen İmparatorunun aşırı zenginleşen Papa ile hükümranlık anlaşmazlığına düşmesi sonucunda yaşanan olaylar, sonradan Papa olacak olan Urbanus'un ön plana çıkmasına neden olur. Bilhassa halkı galeyana getiren ünlü Clermont konuşmasında Kudüs'ü kafirlerin elinden almak için herkesi bu sefere davet eder. En önemlisi de gidenlerin bütün günahlarının affedileceğini söylemesidir. Bilirsiniz bir Hristiyan için günahsız ölmek çok önemlidir. Ancak Papa Urbanus bu seferin hiçbir yerine katılmaz, kendini destekleyen Normanlar ve diğerlerinin katılmasına müsaade etmez. Halk zaten çok zor durumdadır. Onları idare eden baronların acımasız ve adaletsiz yönetiminde, fakirlik içinde yaşarlar. Salgın hastalıklardan kurtulamazlar. Çoğu otuzu, kırkı göremeden ölür. Açlık sefalet kol geziyordur. Umudu dinleri uğruna yola çıkmakta görürler. Asiller için ise durum farklıdır. Onlar bir kralın ikinci üçüncü çocuğudur. Ancak unvan, toprak, asker birinci çocuğun olduğundan bu prensler, kontlar, dükler asil olmakla beraber topraksız, askersiz ve parasızdırlar. Zengin doğu kentlerinin başına geçme fikri çok cazip gelir. Sonuçta herkes kendi içindeki sebebi bilerek ama görünürde inanç uğruna yola çıkar. Haçlıların bu sefer sırasında çok aç kaldıkları özellikle Antakya önlerinde mezarlardan taze cesetleri çıkarıp suda haşlayarak yediklerini dönemin kayıtlarından biliyoruz. Ancak Maarratünnuman şehrinde işi pervasızca yamyamlığa döktükleri bir gerçektir. Hırsızların kralı Tafur önderliğinde büyük bir grup "Müslüman eti domuz etinden tatlıdır," diyerek sabahtan sanki ava çıkarlar. Ele geçirdikleri bebek ve çocukları ateşte kızartarak, büyükleri ise haşlayarak yediklerini hem Avrupa tarihçileri hem de Arap tarihçileri yazarlar. Bu korkunç konu duyulunca Papalık makamı Haçlı baronlarını sözde sorgular, onlarda açlık nedeniyle, diye bir açıklama yaparlar, konu kapatılır. Fakat bu vahşeti doğulu vakanüvislerden ayrıntısıyla okuruz. Feodalizm gücünü köle gibi kullanılan insandan almaktaydı. Ancak bu insanların sefere katılması sistemin çökmesini başlatıyor, feodalitenin tamamen kalkması ise Sanayi devrimine kadar sürüyor. Büyük bir çelişki, insanlık dışı davranışlarıyla korkunç vahşet uyguluyorlar. Ortodoks Hıristiyanları bile tanımıyorlar oluk oluk kan akıtıyorlar. Kudüs'e girdiklerinde bir hafta boyunca herkesi kesiyorlar ta ki kendileri dışından bir tek canlı kalmayıncaya kadar... Vakanüvisler, şehirde dizlere kadar varan kan gölü oluştuğunu yazarlar. Doğru, daha Urbanus ilk konuşmasını yaparken Müslüman ve Arapların adlarını pek anmayarak hepsini Türkler olarak adlandırır. Sonuçta Anadolu Selçukluları Kılıçarslan önderliğinde büyük mücadele verirler. Sonrasında Türkler birleşip onların büyük krallarını ve ordularını Anadolu'dan geçemez hale getirirler. Daha o zamanlarda Avrupa'da Türklerle ilgili karikatürler, tasvirler yapılmaya başlanır. Günümüzde de zaman zaman gördüğümüz haddini aşan çizimlerin ilk örnekleri yüzlerce yıl önce yapılmıştır.


Oldukça eski bir tarihe sahip olan buz pateni sporu en estetik ve zarif spor dallarından biridir. Artistik buz pateninin olimpiyat yarışmalarındaki yerinin ayrı olduğu bilinir. Tıpkı benim kalbimde olduğu gibi. Bu sporu yapmak büyük bir özveri ve sabır gerektirir. Vücut esnekliği kazanılması bakımından küçük yaşta başlanması ise diğer bir gerekliliktir. Günümüzde spor, sanat ve hobi olarak icra edilen buz pateni aslında ilk olarak bir ihtiyacı gidermek amacıyla kullanılmıştır. Yerkürenin soğuk kuzey bölgelerinde yaşayanların donmuş göller ve nehirler üzerinde yolculuk yapabilmek için geliştirdiği araçlardan biridir. Yazımıza konu olan filmde de patenler bir ulaşım aracı olarak kullanılmaktadır. Mary Mapes Dodge'un 1865 tarihli aynı isimli romanından uyarlanan Gümüş Patenler filminin senaryo uyarlaması Roman Kantor'a aittir. Daha önce animasyon ve sinema filmi olarak izleyicinin beğenisine sunulan eserin bu defaki versiyonunun yönetmeni Michael Lockshin'dur. İlk gösterimi Ekim 2020'de Moskova Film Festivali'nde gerçekleşen Rus yapımı film Aralık 2020'de Rusya'da vizyona girmiştir. Üstü buz tutmuş nehrin dronla çekilmiş görüntüleri ile başlayan filmin dekoru karlı ve buzlu St. Petersburg sokaklarıdır. Filmde zaman 1900 yılbaşının hemen öncesi, mekan ise yılbaşı heyecanının sardığı 20.yy arifesindeki St. Petersburg'dur. Filme konu zaman diliminin en önemli olayı olan yeni bir yüzyılın başlama heyecanı sadece Rusya'yı değil tüm dünyayı sarmıştır. Kutlamalar için Eiffell Kulesi'nin elektrikle aydınlatılacağı haberi gazetelerden okunur. Yeni asrın gelişi partilerle, süslemelerle, ışıklandırmalarla ve meydanlarda kurulan pazarlarla kutlanmaktadır. Filmdeki ana karakter Matvey Saint Petersburg'da yaşamaktadır ve bir fırında pasta dağıtıcısı olarak çalışmaktadır. Patenleriyle hızlı hareket ettiğinden gözde bir personeldir ve zorlu hava koşullarına rağmen 30 dakikada pasta teslim etmesiyle ünlüdür. Ancak bir gün soylu birinin geçmesi için yaya geçişine kapatılan köprüde beklemek zorunda bırakıldığı için teslimatı geç yapar. Bu sebeple müşteri şikayeti oluşur ve işinden kovulur. İşsiz kalan Matvey, babasının verem hastası olduğunu ve tedavinin Almanya'da bir klinikte yapılabileceğini, tedavinin oldukça pahalı olduğunu öğrendiğinde ne yapacağını bilemez. Tam o günlerde kolay ve çabuk para kazanmak için Alex isimli gencin liderlik ettiği bir çeteye katılır. Buz panayırında cüzdan ve köstekli saat çalan çete, yaptıkları işi yeni ortak girişim olarak tanımlarken bir anlamda kamulaştırma yaptıklarını telaffuz etmektedirler. Matvey ise babasına yeni işini yeni bir endüstri olarak tarifler. Tüccarlar, asiller kendilerinin olmayan varlığa sahipler diyen bu çeteye üye olan Matvey zenginlerden çalarken bir gün bu zümreden birine kalbini çaldıracağını tahmin dahi edemez. Devlete bağlı Toplum Düzen ve Güvenlik Departmanı nın buz pateninde mahir, o dönem için ilk kez kullanılan jop lu jandarma birlikleri ise oyunu bozan aktör olacaktır. Aristokrat Nikolai'nin kızı Alissa okuyan, yazan, araştıran, sorgulayan biridir. Bilime takıntı derecesinde ilgi duyduğu bir kurbağanın gövdesini incelediği sahne üzerinden anlatılmaktadır. Okuduğu gazetenin adı dahi: Bilim ve Yaşam dır. Ancak talihsizlik şudur ki anılan dönemde Rusya'da kızların üniversitede okumaları babalarının veya eşlerinin iznine tabidir. Alissa'nın babası muhafazakar görüşleriyle üniversiteleri özgür düşünceli, sorun çıkaran insanların yeri olarak görmekte ve saygın biri olarak kızının üniversitede bulunamayacağını savunmaktadır. Bu sebeple baba-kız arasındaki sürtüşme bitmez. Astral olaylara ve tematik davetlere meraklı üvey anne ise bu duruma son vermek için evliliğin çözüm olduğunu gündeme getirir. Zengin kız fakir oğlan aşkı temalı filmlerde bulunması gereken tüm yan bileşenlerin olduğu filmin mıknatıs gibi kendisine çeken bir yanı olduğu aşikardır. Klasik aşk hikayesinin etrafındaki zengin-fakir dünyasına paralel suç dünyası ile halk ve devlet ilişkileri olan yapımda, kısmen Sovyet devrimine giden yol tarif edilmektedir. Grand dükün alarus temalı balosuna ülkenin en ünlü tiyatro kostümcüsünün elinden çıkan elbiseleriyle giden aristokratlarla ekmeği süte banarak karnını doyuran halkın görüntüleri Sovyet devriminden açıkça söz edilmese de zeminini anlayabilmek adına dikkatli gözlerden kaçmamaktadır. St. Petersburg'un buz tutmuş sokaklarındaki çekimler oldukça zor bir çekim macerası yaşandığına işaret etmektedir. İklim koşullarının zorluğu ile birlikte ilk sahneden son sahneye kadar patenlerin ön planda olduğu her kare oyuncuların ve çekim ekibinin emeğini ispat etmektedir. Oyuncu seçimi hususunda yerinde tercihlerin yapıldığı gözlemlenirken, arkadaşlık olgusunu değişik bir açısıyla ele alındığı, bireyler arasındaki uçurumun, kadınlar için fırsat eşitliğinin, sosyal hayattaki zıtlık ve zorluklarla zengin/fakir yaşantısının etkileri buz pateni sahneleri eşliğinde verilmektedir. Baba: Hiçbir şey şans eseri olmaz, hepsi kaderdir. Sosyal medyada sıkça karşılaştığımız en iyi Noel pazarları destinasyonu konulu seyahat rotalarındaki fotoğrafların canlı halini izleme şansı veren filmdeki ışıltı, parlak renkler ve halk pazarı tezgahlarındaki yeni yıl armağanlarına sinmiş yeni başlangıç heyecanı izleyiciye de sirayet etmektedir. St. Petersburg'un kış manzaralarıyla süslenen hikayenin, soğuk kış mevsimini resmetse de iç ısıtan bir yanı bulunmaktadır. Filmde bir tutam roman tadı, bir tutam teatral bakış, bir tutam buz kokusu, bir tutam ihtişamlı hayat müziği olmak üzere bir karışım elde edilerek izleyiciye sunulmuştur. Film, zengin kız fakir oğlan aşkı bahsinde dünya çapında tanınan diğer bir film olan Titanik i hatırlatmaktaysa da; masalsı görüntüler eşliğinde bir buz dansı izliyormuşçasına akıcıdır. Altı doldurulmuş sorgulamalarla birlikte senaryonun dayanağı Gümüş Patenler isimli kitap iken ondan rol çalan bir kitap daha vardır yapımda. Marx'ın Kapital isimli kitabıdır sözü edilen. Bu filmin kitap okumayı ve kitap uyarlamalarını sevenler için ideal olduğu söylenebilir. Ancak benim tercih nedenlerimde ilk sırayı patenler teşkil ettiğini yazmadan edemeyeceğim.


İslami hareket konusu son yüzyıl içinde en önemli ve en etkili konuların başında gelen bir konu olmasına rağmen konu ile ilgili telif ve tercüme eser sayısı çok az olan bir konudur. Değişen dünya şartları ve buna bağlı olarak genel olarak İslam düşüncesinde özel olarak ise İslami hareket ile ilgili değişim ve gelişmelerin doğal sonucu olarak İslami hareket ile ilgili bakış açılarının ve eserlerin de güncellenmesi kaçınılmazdır. Buna bağlı olarak genel olarak son yüzyıl içinde özel olarak ise son çeyrek yüzyıl içinde, İslami hareketin değişim, gelişim ve dönüşümü ile ilgili analizler ve tespitleri işleyen Dünden Bugüne İslami Hareket adlı bu çalışma İslami hareket ile ilgili en güncel olma özelliği taşıyan bir çalışmadır. Dünden Bugüne İslami Hareket kitabı; İslami Hareket'in tanımını yapan, İslami Hareketin tarihsel sürecini işleyen, İslamcılık hakkında kapsamlı bilgiler veren, İslami Hareket'in Bireyden topluma, Dinden ideolojiye, Fırkadan ümmete yönlerini irdeleyen, İslami Hareketin vizyon ve misyonu ile ilgili yeni bir bakış açısı ortaya koyan eser İslami Hareket'in sorunları ve bu sorunların çözüm yolları ile ilgili detaylı bilgi vermekte. Türkiye'nin dönüşüm sürecinde İslamcıların sistemle bütünleşme sorunsalı başlığı kitapta en fazla dikkat çeken ve konu ile ilgili çözümlemeler ve tespitleri ile gündem oluşturacak bir başlık. Anadolu İslami hareketlerinin genel olarak içinde bulunduğu zihinsel karmaşaya işaret eden ve bu sorunun çözümlenmemesi durumunda olabilecekler ile ilgili ipuçları verilen bir konu olarak okuyucunun bu konuda fikir sahibi olmasına ve kritik yapmasına katkı sağlayacak bir konu olarak dikkat çekmekte. Dünden Bugüne İslami Hareket kitabının en son ve en detaylı bölümü İslami Hareket ve bilgi donanımları başlığını taşıyor. Ele alınan konular ve konular ile ilgili kitap analizleri özellikle dikkat çekmekte. Bu başlıkta okuyucunun ilk defa karşılaşacağı ve çok detaylı bir şekilde işlenen bir başlık yüksek ihtimal okuyucunun beğenisini kazanacaktır. Bu başlıkta; "Siyaset felsefesi" başlığı adı altında "Seküler siyaset felsefesi" ile "İslami siyaset felsefesi" karşılaştırmalı olarak işlenmektedir. Kendi alanında belki ilk olma özelliği taşıyan bu konunun işleniş şekli kitaba artı bir derinlik katmaktadır. Okuyucuyu İslami Hareket konusu ile ilgili doyuracak seviyede birçok konuyu detaylı bir şekilde ele alan kitap, bundan sonraki süreçte konu ile ilgili bilgi edinmek isteyenler için bir başucu/başvuru kitabı olma adayı bir çalışmadır. Dünden Bugüne İslami Hareket, uzun süreli gözlem ve değerlendirmeler neticesinde yapılan kritiklerin, analizlerin ve çözümlemelerin bir sonucu olarak meydana gelmiştir. Bu açıdan ele alındığında reel ve güncel olma özelliği ağır basmaktadır. Dünden Bugüne İslami Hareket kitabı, İslami hareket ile ilgili bilgi sahibi olmak isteyenler, İslami hareket içinde yer alanlar ve İslami hareket ile ilgili çalışma yapan insanlar için yüksek derecede istifade edilebilecek bir kitap.


Cin fikirli bir yazarın yeni kelimeler icat ederek, iki de bir hikayenin arasına girerek, bir kitaptan kalkıp başka bir kitaba konarak, arada bir havada kalarak, havada bir arada kalarak, konuşur gibi yazarak ürettiği bir dilden bahsediyorum. Zeytin Aydoğmuş'un "Zeytin dili ve edebiyatı" dediği dilden. Ben bu dilde bir kitap okudum ve seninle paylaşmaya karar verdim. Çünkü bu kitap kitap okumayı sevdirmek için yazılmış; ben de okudum ve sevdim. Paylaşmazsam okudum ve sevmedim anlamına gelebilir. Kim gelebilir? Onu ben de bilmiyorum, gizli özne dedikleri böyle bir şey olsa gerek. "Dikkat! Sadece Kitap Okuyan Çocuklara Bulaşır" isimli kitabın konusu, adından da anlaşılacağı gibi kitap okuyan çocuklara bulaşan bir salgın hastalık. Ama bu hastalık öyle her çocuğa ve her kitaptan bulaşmıyor. Kimlere ve nasıl bulaştığını ise kitabımızın kahramanları Sare, Çınar, Özüm ve İsmail çözüyor. Tabii bunu çözmek için her birinin bazı kitaplara girip çıkması gerekiyor. Onlar kitaplara girip çıktıkça kitapların ve okurların ortak noktaları belirginleşiyor. Yine de şüphelerini doğrulamak ve hastalığı tümden çözmek için hep beraber bir kitaba girip çıkmaları gerekiyor. Onu da yaptıktan sonra geriye bütün çocukları bu salgından kurtarıp Eğitim Bakanı'nın teşekkürlerini kabul etmek kalıyor. Ha eğer şu salgına yakalanmaktan korkup da kitabı okumamaya karar verecek olursan diye belirteyim; hastalığın basit bir çaresi var. Biraz su! Yüzüne şöyle bir iki damla fışratıyorsun, hastalıktan kurtuluyorsun. Olmadı kitabın üstüne bir bardak su içersin. Yani anlayacağın; korkacak bir şey yok. Korkunçsuz bir kitap bu. Sana yazarın dilinin etkisindeyken anlatmaya çalıştım. Biraz dile geldim galiba. Umarım böyle kalmam. Biliyorsun her yazarın özgün bir dili olmalıdır. Zeytin ablanın var. Benim de var. Vardı yani, hala bozulmadıysa... Aaaa işe bir de iyi tarafından bakalım: Zeytince konuşabiliyorum galiba! Sen de bir an önce başla, konuşamasan bile anlarsın. Anlarsın anlarsın. Kesin anlarsın. Hem yazar bu eğlenceli kitabının sonunda tüm çocuk kitabı severlere bir de soru bırakmış. "Acaba çocuklar sadece neşeli kitaplar mı okumalıdır, hüzün bu işin neresinde?" diyor. Bence düşünmeye değer. Çünkü ben de tıpkı onun gibi düşünüyorum. Bakalım sen de bize katılacak mısın...


Fahreddin er Razi 25 Ramazan 543 (6 Şubat 1149) tarihinde Rey'de doğdu. Bekri, Teymi ve Kureşi nisbelerinden anlaşıldığına göre soyu Arap asıllı bir aileye dayanır. Şafii ve Eş 'ari kaynaklarında "İmam" unvanıyla anılır. Begavi'nin yanında yetişen ve kelam ilmine dair Gayetü'l-meram adlı eseriyle tanınan babası Ömer, Fahreddin'in ilk hocasıdır. On altı yaşında iken babasının vefatı üzerine Simnan'a giderek burada Kemaleddin es-Simnani'nin derslerine devam etti. Bir süre sonra Rey'e döndü ve İşraki filozofu Sühreverdi el-Maktul'ün hocalarından olan Mecdüddin el-Cili'den kelam ve felsefe tahsil etti. Cili ile birlikte gittiği Meraga'da da ondan ders almaya devam etti. Üstün zekası ve azmi sayesinde kısa zamanda kendini yetiştirdi. İbn Rüşd el-Hafid, Muhyiddin İbnü'l-Arabi, Abdülkadir-i Geylani, İzzeddin b. Abdüsselam gibi meşhur alimlerle çağdaş olan Fahreddin er-Razi'nin üne kavuşmasında yaptığı ilmi seyahatlerin büyük payı vardır. Cürcan, Tus, Herat, Harizm, Buhara, Semerkant, Hucend, Belh, Gazne ile diğer Hint beldeleri uğradığı belli başlı ilim ve kültür merkezleri arasında yer alır. Harizm'de iken Mu'tezili alimlerle yaptığı münazaralar sonunda bazı olayların çıkması üzerine orayı terkedip Rey'e dönmeye mecbur kaldı. Daha sonra medreselerinde, kendi eserleri olan el-Mebahisü'l-Meşrikıyye ve Şerhu'l-İşarat gibi bazı eserlerinin okutulduğu Maveraünnehir beldelerini dolaştı. İlk olarak Serahs'a uğradı ve orada meşhur tabip Abdurrahman b. Abdülkerim ile tanışıp dostluk kurdu. İbn Sina'nın el-Kanun adlı eserini onun için şerhetti. İran, Türkistan, Afganistan ve Hindistan bölgesindeki bazı şehirleri dolaştıktan sonra Herat'a yerleşti (600/1203). Hayatının geri kalan kısmını Herat'ta geçirdi; bir yandan eserlerini telif ederken öte yandan sayıları 300'ü aşan talebe yetiştirdi. Razi 1 Şevval 606'da (29 Mart 1210) Herat'ta vefat etti. Kerramiler'ce zehirletilerek öldürüldüğü de nakledilir (Sübki, VIII, 86). Üstün zekası, güçlü hafızası, etkili hitabetiyle tanınan ve VI. yüzyılın en büyük düşünürlerinden biri olarak kabul edilen Fahreddin er-Razi kelam, fıkıh usulü, tefsir, Arap dili, felsefe, mantık, astronomi, tıp, matematik gibi çağının hemen bütün ilimlerini öğrenip bu alanlarda eserler vermiş çok yönlü bir alimdir. Bundan dolayı "allame" unvanıyla da anılmıştır. İmamü'l-Haremeyn el-Cüveyni'nin eş-Şamil'ini, Gazzali'nin el-Müstasfa'sını ve Ebü'l-Hüseyin el-Basri'nin el-Mu'temed fi usuli'l-fıkh'ını çocukken ezberlemesi güçlü hafızasının delili olarak zikredilir. Eserleri ve talebeleri vasıtasıyla görüşleri yayılmış, tesirleri çağını aşmıştır. Razi asıl dini ilimler alanında üne kavuşmuştur. Fıkha dair görüşlerini Gazzali'nin el-Veciz'ine yaptığı şerhte bir araya getirmişse de bu eser zamanımıza ulaşmadığından fıkhi görüşleri kısmen Münazarat'ından ve Mefatihu'l-gayb'ından öğrenilmektedir. Usulde ve füruda Şafii mezhebini savunmuştur. Usul-i fıkha dair yazdığı el-Mahsul adlı eseri Gazzali'nin el-Müstasfa'sı, Cüveyni'nin el-Burhan'ı, Kadi Abdülcebbar'ın el-'Ahd'i ve Ebü'l-Hüseyin el-Basri'nin el-Mu'temed'ine dayanan bir ihtisar kabul edilir (İbn Haldun, III, 1020, 1065). Şafii mezhebine bağlı olduğu halde nasların zahirine göre hüküm vermeye meyletmiş, Kur'an-ı Kerim'in kıyasla değil haber-i vahidle tahsis edilebileceğini savunmuştur. Ona göre haram olduğu hakkında nas bulunmayan her şey mubahtır ve Ebu Müslim el-İsfahani'nin benimsediği gibi Kur'an'da nesih yoktur (M. Salih ez-Zerkan, s. 42-46). Dini ilimler içinde Razi'nin daha çok temayüz ettiği alanlar tefsir ve kelam ilimleridir. Tefsirinde dirayet metodunu başarıyla uygulamış ve kendisinden sonra gelen hemen bütün müfessirlere kaynak olmuştur. Kur'an'ı tefsir ederken döneminde mevcut bütün ilimlerden faydalanıp ilmi tefsir hareketine öncülük yapmıştır. İbn Sina'nın etkisinde kalarak tefsirinde dünyanın yuvarlak olduğunu belirtmekle birlikte dönmediğini söylemesi (Mefatihu'l-gayb, XX, 9), devrindeki ilmi anlayışın tefsirine yansıması olarak görülmelidir. Ona göre akli bir muhale götürmedikçe naslar zahiri manalarına göre anlaşılmalı; sarih akılla sahih nakil arasında çelişki bulunmadığından zahiri manaları itibariyle aklın ilkelerine aykırı görünen ayetler müteşabih kabul edilip bütün ihtimaller dikkate alınarak aklın ışığında ve dil kurallarına uygun şekilde tevil edilmelidir. Razi genellikle dirayet metodunu kullanmakla birlikte ayetlerle ilgili rivayetleri, nüzul sebeplerini ve kıraat farklılıklarını zikretmeye de önem vermiştir. Ancak bunlar arasından birini tercih ederken tercih edilen anlamın ayetlerin ruhuna uygun olmasına dikkat etmiştir. Ona göre en doğru tefsir Kur'an'ın yine Kur'an'la yapılan tefsiridir (Muhsin Abdülhamid, s. 83-159). İbn Teymiyye, Mefatihu'l-gayb'da tefsirin dışında her şeyin, yani çağının bütün ilimlerinin mevcut olduğunu söyleyerek eseri eleştirmiş, Sübki ise onda tefsirle birlikte dönemindeki ilimlere dair her şeyin bulunduğunu belirterek Razi'yi savunmuştur (Safedi, IV, 254). Ayrıca M. Reşid Rıza da hadis ilmini bilmeden Kur'an'ı tefsir ettiği ve Kur'an'daki bazı tabirlere onun semantiğiyle bağdaşmayan manalar verdiği için Razi'nin tefsirciliğini tenkit etmiştir (Tefsirü'l-Menar, V, 301; XI, 376). Razi en çok kelam alanında eser vermiştir. Ona göre kelam bütün ilimlerin en şereflisidir. Zira Kur'an-ı Kerim başından sonuna kadar peygamberlerle kafirler arasındaki itikadi mücadeleleri anlatır. İslam akaidini kesin delillerle kanıtlayıp muhalif görüşleri reddetmeyi peygamber mesleği olarak gören Razi (Mefatihu'l-gayb, II, 90-98; XVII, 195-218), Gazzali'nin yaptığı gibi İslam filozofları karşısında Eş'ariyye'nin kelam sistemini savunmuş, Gazzali'ye nispetle eserlerinde felsefi konulara daha geniş yer ayırmış, özellikle tabiat ilimlerine ait konularda İbn Sina'nın etkisinde kalmış ve felsefe ile kelamın konularını birleştirip felsefi kelam dönemini başlatmıştır (İbn Haldun, III, 1083, 1146). Genç yaşından itibaren kelam ve felsefe ile meşgul olmasına ve bu sahaların otoritelerinden biri olarak ilim tarihine geçmesine rağmen kaynaklar onun ömrünün sonuna doğru, kelam ve felsefenin uyguladığı yöntemlerle akaid konularında insanı kesin bir tatmine ulaştıramayacağı kanaatine vardığını ve herkesi Kur'an'ın yöntemine dönmeye davet ettiğini kaydeder (Sübki, VIII, 91). Ölümünden önce öğrencisi İbrahim b. Ebu Bekir el-İsfahani'ye yazdırdığı vasiyetinde kaynakların bu tespitini doğrulayıcı bilgiler mevcuttur (M. Salih ez-Zerkan, s. 638-643). Felsefe, mantık, astronomi, tıp ve matematik konularında da eserler yazan Razi ilimler tarihi araştırmalarına konu olmuştur. Felsefe ve tabiat ilimleri alanında geniş ölçüde faydalandığı İbn Sina'dan etkilenmesine rağmen atom nazariyesiyle feyiz ve sudur teorisi başta olmak üzere bazı konularda onu eleştirmiştir. İbn Haldun'a göre, kelam alimleri içinde mantığı bir alet olmaktan çok bağımsız bir ilim dalı kabul eden ilk alim Fahreddin er-Razi'dir (Mukaddime, III, 1140-1141). Onun kuvvet, hareket, ışık ve ses konularındaki görüşleri önemli bulunmuş, matematiğe dair eserleriyle devrinin matematikçileri arasında sayılmıştır (M. Salih ez-Zerkan, s. 41-53). Arap dili ve edebiyatı alanında Hz. Ali'ye nispet edilen şiirlerle Ebü'l-Ala el-Maarri'nin şiirlerinden etkilenen Razi, Şerif er-Radi'nin eseri Nehcü'l-belaga'yı şerhetmiş, belagatta Abdülkahir el-Cürcani'ye ait Dela'ilü'l-i'caz ile Esrarü'l-belaga adlı eserleri birlikte ihtisar edip yeniden düzenlemiş, Zemahşeri'nin el-Mufassal'ını şerhetmiştir. Ayrıca orta seviyede Arapça ve Farsça şiirler yazıp nahve dair eser de vermiştir (Safedi, IV, 248-249). "Bir kelamcı olarak Razi'nin felsefi konulara ilgisi onun biyografisini yazan müellifler tarafından genellikle vurgulanan bir konudur. Genel kabul Razi'nin bir Eşariyye kelamcısı olduğu yolundadır, ancak, İbn Teymiyye onu İbn Sina'nın izinden giden ve felsefe yapan bir kelamcı olarak nitelerken, Taşköprizade onu filozof olarak görmektedir. "Razi'ye göre iman, kalbin tasdikinden ibarettir ve kalbin fiilidir. Eğer Haricilerin iddia ettiği gibi amel imandan bir cüz, ameli yapmayan kafir olsaydı ya da Cehmiyye'nin dediği gibi iman Allah, peygamber ve ondan gelen bütün haberler konusunda kişide kesin bir bilginin meydana gelmesi, inkar ise bu bilginin teşekkül etmemesi olsaydı Allah birçok ayette iman edenler için cennete ileten fiilleri zikretmezdi. Bir yerde de Razi imanı; Hz. Peygamber'in getirdiği zorunlu olarak bilinen her nesneye inanmak şeklinde tarif eder. Felsefe ve Mantık alanında: el-Mebahisü'l-Meşrikıyye. el-Mülahhas fi'l-hikme ve'l-mantık. Şerhu'l-İşarat ve't-tenbihat. Lübabü'l-İşarat. Aksamü'l-lezzat. Ta'cizü'l-felasife. Şerhu 'Uyuni'l-hikme. el-Ayatü'l-beyyinat fi'l-mantık. en-Nefs ve'r-ruh ve şerhu kuvahuma. el-Mantıku'l-kebir. Tefsir alanında: Mefatihu'l-gayb. et-Tefsirü'l-kebir diye de bilinir. Esrarü'l-Kur'an. Mefatihu'l-'ulum. Esrarü't-tenzil ve envarü't-te'vil. 'Aca'ibü'l-Kur'an. Fıkıh ve Usul-i Fıkıh alanında: el-Mahsul. el-Müntehab fi usuli'l-fıkh. el-Burhanü'l-Baha'iyye. el-Kaşif 'an usuli'd-dela'il. Tıp, Astronomi, Matematik alanında: Cami'u'l-'ulum. Şerhu'l-Kanun. et- ıbbü'l-kebir. er-Ravzü'l-'ariz fi 'ilaci'l-mariz.et-Teşrih mine'r-re's ile'l-halk. el-Eşribe. er-Riyazü'l-munika. Risale fi 'ilmi'l-hey'e. Arap Dili ve Edebiyatı alanında: Nihayetü'l-icaz fi dirayeti'l-i'caz. Şerhu Nehci'l-belaga. el-Muharrer fi'n-nahv. Şerhu Sakti'z-zend. Muhassal fi şerhi'l-Mufassal. Biyografi alanında: 1. Menakıbü'l-İmami'ş-Şafi'i. eş-Şeceretü'l-mübareke fi'l-ensabi't- alibiyye. Feza'ilü'l-ashab.


Eleştiriler dergisi kitaphaber.com.tr için denediğimiz ilk dergi çalışması olup kitaphaber.com.tr sitesindeki yazılardan seçilmiş ve 2012 yılında yayımlanmıştır. Kapakta kullanılan görsel Fransız sanatçı Cyril Rolando imzalıdır ve tasarımcısından izin alınarak kullanılmıştır. Kullanılan diğer görseller Flickr.com sitesinden alınmıştır ve Creative Commons temelli lisanslara sahiptir. E-dergimiz LibreOffice yazılımı ve Zemberek dil denetim eklentisi kullanılarak hazırlanmıştır. Görsellerin işlenmesinde Gimp yazılımı kullanılmıştır. Standart.fm yayınları, Kaybedenler Kulübü tripleri ve Libre Ajans ofis ortamını terk etmeyen uçak gürültüleri eşliğinde ilk sayımıza merhaba derken; bundan senin payına düşen; kendine çay söylemen ve dergimizi okumandır sevgili okuyucu. - Taşrada Yeni Bir Soluk: Kün Edebiyat Dergisi / Gülnaz Eliaçık - Murakami ve 1Q84 ile Olan Sevgi ve Nefret İlişkim / İçten Keskin - Bir Arayış Risalesi / Enes Yaşar - Darbeye Şahit Gerek / Fatmanur Demir - Ay'da Buluşalım / Yakup Çak - Eyvah Elmanın Yarısı Tükendi / Sabırsız Çalakalem - Öteki Diyarlar / Şüheda Hüsna - Dua ve Zikir / Ferhat Özbadem - Futbol Ateşiyle Yanan Çocuklar / Serkan Parlak - İstanbul Benim Gizli Sevdam / Ersin Kendir - Abdullah Harmancı: Öykü Bizim Parça Bölük Hayatımıza Uygun Düşüyor / Söyleşen: Yakup Çak - Neslihan Nur Türk: "Asırlara Uzanacak Bir Sadaka-i Cariye": Yazmak! / Söyleşen: Ersin Kendir - Musa Yolda Kalmadan / Seher Ortaöner - Sevilmek Tutuşmak Demektir / Fatma Fidan - Hayal Aynasında Yaşam Gerçeği / Gülnaz Eliaçık - Sözümüz Söz'dür! / Zehra Erbay


Her kitap ayrı bir anlamın peşinde ayrı bir hayali ve düşünmeyi sayfalara yaslayan bir meta olsa da sayfalarında taşıdığı düşünce kapsülleriyle insanlığın her daim hizmetindedir. Ona başvurulduğu takdirde, sayfalarını çevirme zahmetine katlanıldığında size kendi zamanından kendi mekanından kendi duygu ve taşıdığı düşüncelerinden hisseler sunar. Yeter ki sayfalarını çevirme zahmetine girişilsin ve sayfalarda neler anlatıldığının peşine düşülsün. Kitap o zaman bir canlı organizma gibi önce gözlerinizden sizi yakalamaya ardından zihninizi ardından da kalbinizi ve tüm bedeninizi sayfalara çekerek ayrı bir zaman, ayrı bir mekan, ayrı bir renk ve koku içerisinde sizi dolaştırıp durur. Bu eşsiz seyahatte size sundukları önce bilinmez bir aksiyonla sizi kendine çekerken, merakınızı büyütür, büyütmelidir de, bu merakla sizi sayfalardan ayırmadan gezdirip durur. Harflerden, kelimelerden, cümlelerden rengarenk, binlerce ayrı kokuyu, ayrı görüntüyü ve kişiyi bir anda odanıza, etrafınıza doldurur. Siz bunca şey arasında sessizce onlara dahil olurken hayretle asıl meseleye tutunmak için çabalarsınız. Bazen bir kokunun peşine takılıp bunun hangi bahar ülkesinde ortaya çıkmış bir çiçeğin kokusu olduğunu düşünürsünüz, ya da kimin kokusu olduğunu merak edersiniz. Bazen çok tanıdık gelen bir sese kulak kesilirsiniz, bazen de bir yüze. Evet bir yüze... bu yüz belki de rüyalarınızda peşinde koştuğunuz bir sevgilinin yüzüdür. Kitaplar, evet, yokzaman, yok mekan içerisinde zaman içinde mekanı ve mekan içinde zamanı size bir potada eriyik halde sunar. Siz bir seyyah gibi dolaşıp durursunuz sayfalarda. Kitaplar çeşit çeşittir. Manguel'in Okuma Günlüğü adlı eserinde belirttiği üzere; "Kitaplar vardır, bir sayfadan öbürüne geçerken unutarak keyifle gözden geçiririz; bazılarını, hamfikir olmaya ya da karşı çıkmaya kalkışmadan saygıyla okuruz; bazıları yalnızca bilgi sunar bize, yorum beklemez bizden; yine bazılarını, nicedir, nasıl büyük bir aşkla sevdiğimiz için, sözcüğü sözcüğüne tekrarlayabiliriz, çünkü tam anlamıyla ezberimizdedirler" (Manguel, 2020, s. 11). Bu çeşitlilik içinde hangi tarza, usule ve neye yaslanacağımıza biz karar veriri. Sonsuz seçenek arasında bize sunulan bu çeşitlilik içerisinde yine kendimiz kalırız sabit olarak. Bu sabitlikte hangi renge tutunmuşsak onunla bakarız tüm renklere. O rengi okuma telaşımız bize binbir tonunu sunar o rengin. Okumak, şerh edilen anlamları dinlemektir. Okuma Günlüğü eserinde Manguel, bir senelik okuma serüvenini aylık periyotlara bölerek, bunu da gün gün işleyerek izlenimlerini aktarır. 2002'nin Haziran ayında başlattığı okuma günlüğü serüvenine Adolfo Bioy Cesares'in Morel'in Buluşu adlı eseriyle başlar. Bu eser bilimkurgu türü ve gerçeküsü yapısıyla hayaletlerin istila ettiği bir adaya düşen bir adamın hikayesini anlatır. Manguel, bu kitap izinde Haziran ayının günlerini aktarır. Görüşlerini, düşüncelerini hislerini ve o gün içerisinde yaşadıklarını işler Manguel. Bu durum, kitapla yaşanan günlük- belirli bir zamanlık- izleri görmek açısından değerli. Okuma Günlüğü, bir okuma periyodu içerisinde okura aslında kitaplarla yaşamanın sırrını da vermektedir. Kitapla hayatı birleştirmenin, hayatla kitap arasında bağ kurmanın, kitaptaki olaylarla gerçek hayattaki olayları kıyaslamanın, gerçekte yaşanan olayların kitaptaki olaylara etkisi üzerine karşılıklı bir düşünme egzersizi şeklinde sürdürülebilir. Manguel, Okuma Günlüğü eserinde ayrıca Dr. Moreau'nun Adası, Kim, Mezar Ötesinden Hatıralar, Dörtlerin Simgesi, Gönül Yakınlıkları, Söğütlükte Rüzgar, Don Quijote, Tatar Çölü, Yastıkname, Yüzeye Çıkış, Bras Cubas'ın Ölüm Sonrası Hatıraları kitaplarını da ele alarak okumalar üzerine notlarını paylaşır. Okuma Günlüğü, bu kitaplar ekseninde hareketle işlense de kitaplar kitapları açar ve devasa bir kitaplık külliyatla okurun karşısına çıkar. Her kitap bakaca kitaplarla da ilgilidir, başkaca kitapları da kapsar, içinde eriyik halde sunar yahut diğer kitapların kapılarını açar. Duygular, düşünceler, benzetmeler, renkler... bir rengin peşinden gidildiği zaman, onun farklı gözlerde farklı zihinlerde yansımalarını görme isteği... kitaplar, birbirine çeşitli ruhlarla bağlı olduğu gerçekliğiyle karşımızda durmaktadır.


Hayal kırıklığınız her zaman sizin gerçekçi olmayan beklentilerinizden ortaya çıkar. Hayatınızın amacının ne olduğunu bulmanın gerçekten bir yolu var mı, yoksa gerçekten önemli mi? Ve önemli olsa bile, amacımızı öğrenirsek ne yaparız? Belki de günümüzün materyalist dünyasında bu pratik değildir. İyi haber şu ki, kaygı, suçluluk, karamsarlık, erteleme, düşük özgüven ve depresyonun diğer "kara delikleri" uyuşturucu olmadan tedavi edilebilir. Seçkin psikiyatrist David D. Burns, "İyi Hissetmek" kitabında; moralinizi hemen yükseltecek ve hayata olumlu bir bakış açısı geliştirmenize yardımcı olacak olağanüstü, bilimsel olarak kanıtlanmış teknikleri özetliyor. Eğer onlardan biriyseniz, "İyi Hissetmek" odağınızda olması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Zihinsel sağlığı iyileştirmede en yaygın kullanılan kanıta dayalı uygulama olan bilişsel-davranışçı terapiyi dünyaya temel olarak tanıtan kitaptır. İyi Hissetmek kitabı dünyada psikoloji ve psikiyatri alanında tüm uzmanların tavsiye ettiği bir kitap haline gelmiş, milyonlarca kez satılmıştır. Yazar David Burns, "İyi Hissetmek" isimli kitabında, depresyondan mustarip bir bireyin bu durumla mücadelede kullanabileceği bazı bilişsel teknikleri özetliyor. İyi Hissetmek kitabının giriş paragrafını okuduktan sonra okuyucunun edindiği izlenim, şiddetli depresyonun tedavi edilmediği takdirde kaçınılmaz olarak intiharla sonuçlanacağı şeklindedir. Bir kişide depresif bozukluk varsa bunun intihara yol açacağını ima etmek, zaten umutsuz hisseden bir kişi için tehlikeli ve verimsiz olabilir; bu onların umutsuzluk ve bozukluğun kaçınılmazlığına olan inançlarını yeniden doğrulayabilir. Hep Ya Hiç Düşünme: Teknik olarak "ikiye dayalı düşünme" olarak bilinen ya hep ya hiç düşüncesi, kendinizi siyah veya beyaz terimlerle tasvir ettiğiniz zamandır. Bir şey mükemmel değilse, değersiz olduğu açıkça doğru değildir. Aşırı genelleme: Bir kere başınıza bir şey geldiyse, bu bir daha başınıza geleceği anlamına gelmez. Ve iki kez başınıza gelse bile, üçüncü kez çekicilik olabilir! Zihinsel Filtre: "Seçici soyutlama" olarak da bilinen zihinsel filtreleme, A almanıza rağmen sınavda kaybettiğiniz puandan dolayı mutsuz olmak anlamına gelir. Büyütme ve Küçültme: Bu, ömür boyu itibarınız için endişelenmeye başladığınızda, çünkü herkes bu sabah kahvenizi gömleğinize döktüğünüzü gördü. Biraz bilimsel olmayan ama oldukça yerinde bir şekilde "felaket edici" olarak da bilinir. Duygusal Karar Verme: Olumsuz hislerinizin aslında gerçeği yansıttığına inanırsanız: "Hissediyorum o halde gerçek olmalı". Sonuç olarak, kendinizi aptal gibi hissediyorsanız, bu bir aptal olduğunuz anlamına gelmez. Meli- malı cümleler: Bu, "Bunu yapmalıyım" veya "Bunu yapmamalıyım" diyerek kendinizi uygunsuz bir şekilde motive etmeye çalıştığınız zamandır. Etiketleme: "Kişisel etiketleme", "hatalarınıza dayanarak tamamen olumsuz bir öz imaj yaratmak anlamına gelir. Yanlış etiketleme, bir olayı yanlış ve duygusal olarak yüklü kelimelerle tanımlamayı içerir. Kişiselleştirme: Kişiselleştirme, kanıtlara aykırı bir olay için kişisel sorumluluk üstlenmek anlamına gelir. Burns bu çarpıtmaya "suçluluğun anası" diyor. "İyi Hissetmek" kitabını okurken beni iyi hissettirdi mi? Kitapta çok fazla gerçek vakalara yer veriliyor ve nasıl çözüldükleri bilimsel kanıtlarla açıklanıyor. Bu vakalar bir parça bana ağır geldi ve kendimi biraz üzgün hissettim, akabinde kendime bazı temel dersler çıkardım. Son olarak da bu kitabın, alan uzmanı olan psikolog ve psikiyatriler tarafından okunmasının daha kıymetli olacağı kanaatindeyim. - Duygularımız düşüncelerimiz tarafından yaratılır; o anda nasıl hissettiğiniz, aslında şu anda düşündüğünüzle aynıdır - Depresyon, sürekli olumsuz düşüncelerin yarattığı duygusal bir hapishanedir - Olumsuz düşüncelerimizin çoğu doğru değildir, yani bilişsel çarpıtmalardır. David Burns 1942 yılında Amerika Minneapoliste doğmuştur. Psikoloji alanında bilime yaptığı katkıları ile dünyanın konuştuğu bilim insanlarından biridir. Panik Atak ve İyi Hissetmek kitapları ile ülkemizde çok satanlar listesine girmiş olan David Burns çağın en sık görülen hastalığı olan depresyona İyi Hissetmek kitabı ile farklı bir bakış açısı getirmiştir. Psikoloji alanını halka sevdirmesinden dolayı bilim çevrelerinde büyük saygı kazanmıştır. Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdikten sonra Pennsylvania'da psikiyatri alanında uzmanlaşmıştır.Aynı zamanda okuduğu üniversitede Psikiyatr Ana Bilim Dalında uzman olarak görev yapmaktadır. İnsanları iyileştirmek için adadığı hayatında bu güçlü ülküsü ile her zaman övünmektedir. David Burns ses kayıtları ve terapi araçları ve kitapları ile ruh sağlığı uzmanları ve hastalar için hayatı kolaylaştırma çalışmalarına halen devam etmektedir. Üretken ve başarılı akademik yaşamının yanı sıra alanında pek çok kitaba da imza atmış üretken bir yazardır.


Sanayi Devrimi ile başlayan teknolojikleşme süreci enformasyon çağı ve teknolojileri ile yeni bir seviye atlamıştır. Bu devrimin bir üst seviyesi olan enformasyon çağı, üretmiş olduğu iletişim teknolojileri ile bir enformasyon yarışının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Enformasyon teknolojileri, geliştirilmiş bilişim sistemleri sayesinde ve neredeyse her alanda otomasyona geçişin de kapılarını açmıştır. Buna bağlı olarak oluşan enformasyon ekonomisi aynı zamanda bir enformasyon toplumu da meydana getirmiştir. Her şeyin enformatik bir düzlemde ilerleyip geliştiği süreç, özellikle 21.Yüzyılda geliştirilen dijital teknolojilerle yeni tanımlamaların da zeminini hazırlamıştır. Enformasyon çağının yeni versiyon süreci olan içinde bulunduğumuz dijital çağın yeni düzeni, dijital teknolojilerin hakimiyeti altındaki dijital toplumdur. Bu toplumda her şey data/veri olarak tanımlanmakta ve data her şeyin ölçütü olarak kabul gördüğünden giderek 'kutsal' bir zemine oturtulmaya çalışılmaktadır. Bunun sonucunda ortaya çıkan ideoloji olan dataizm de datayı kutsallaştıran ve insanlığı ikna etmek için teknolojinin durmadan gelişen gücünü argüman olarak sunan ve bunu tüm insanlığa kabul ettirmeye çalışan bir ideolojidir. Dataizm, dijital çağın bir sonucu olan dijital toplumu ikna etmek için, başta Tanrı olmak üzere, tüm dinleri yok sayarak bunu inandırıcı kılmaya çalışmaktadır ve dataizmin kullandığı teori ise var olan her şeyin data/veriden oluştuğu ve bir süre sonra öngürülen teknolojik düzeye ulaşıldığında da bu teorinin haklı çıkacağıdır. Dataizm, dijital argümanlar kullanarak kendini ifade eden yeni bir inanç veya tekno-dindir. Bu bağlamda elinizdeki çalışma da, giderek dijital bir inanca dönüşmeye başlayan dataizmi verinin kutsallaşmasının insanlık için doğuracağı muhtemel sonuçlarıyla incelemektedir.