Günümüz dünyasında, insanların kendilerini ve hayatlarını iyileştirmelerine yardımcı olduğunu iddia eden çok sayıda kitap var. Bu kitaplar, sihirli düşünme, kendi kendine telkin ve "eğer inanırsan, o olabilirsin" gibi akılda kalıcı mantraları içerir. Ancak bu kişisel gelişim kitaplarının çoğu, insan doğasının gücünü değişmeye ne kadar dirençli olduğunu hafife alıyor. "Başkalarının Aklı" isimli kitapta, sinirbilimci Tali Sharot bizi etkinin doğasına dair heyecan verici bir araştırmaya götürüyor. Hepimizin sınıftan toplantı odasına ve sosyal medyaya kadar başkalarını etkileme görevi var. Fakat bu rolde ne kadar yetenekliyiz ve daha iyi hale gelebilir miyiz? Görüşleri şekillendirmek için gerçeklere ve rakamlara güvenmekten, diğerlerinin yanlış olduğu konusunda ısrar etmeye veya kontrol etmeye çalışmaya kadar pek çok içgüdümüzün etkisiz olduğu ortaya çıktı; çünkü bunlar insanların zihinlerinin işleyişiyle uyumsuz. Sharot bize bu tuzaklardan nasıl kaçınacağımızı ve insan beynini yöneten temel unsurlarla uyumlu olduğunda inançları ve eylemleri değiştirme girişiminin nasıl başarılı olduğunu gösteriyor. Sharot, duygunun etkilemedeki kritik rolünü, verilerin zayıflığını ve merakın gücünü ortaya koyuyor. Sinirbilim, davranışsal ekonomi ve psikoloji alanındaki en son araştırmalara dayanan kitap, iyi ve kötü etkinin karmaşık gücüne büyüleyici bir bakış açısı sağlıyor. "Önceki" inançlarımız ilk temel unsur, etkili iletişimin anahtarıdır. İnançlarımızı kolayca değiştirmek istemediğimiz için, çoğunlukla bu inançlarla uyumlu olan iletişimlerle ilgileniriz. Ayrıca, eğer bir anlaşmazlık olursa, tartışma eğilimi gösteririz ve internet gibi kaynaklardan gelen yeni verilerle inancımızı desteklemeye çalışırız. Yazar Sharot, yalnızca görüşümüzü destekleyen gerçekleri ve rakamları sunmanın ve başkalarının argümanlarındaki hataları sergilemenin en iyi strateji olmadığını savunuyor. Bunun yerine, herhangi bir iletişimde başkalarını etkilemek için ortak zeminler oluşturmanın gerekli olduğunu öne sürüyor. Gerçekler tek başına insanların fikrini değiştirmediğinden, Sharot insanların anında, düzenli ve bilinçsizce diğerlerinin "duygularından" etkilendiklerini ve bunun ikinci temel unsur olduğunu savunuyor. Sharot, görüşlerimizi olumlu bir şekilde çerçevelemenin olumsuza kıyasla daha güçlü olduğunu vurgular. Yukarıdaki görüşü tamamlayan Sharot, üçüncü temel unsur olan özellikle ödüllendirilen veya "teşvik eden" olumlu duyguların gücünü yeniden vurgular. Anında olumlu ödülün, daha sonraki bir tehditten daha iyi çalıştığını öne sürüyor. İlginç bir şekilde yazar, amaç birinin bir şeyi yapmamasını sağlamak olduğunda, olumsuz sonuçlara karşı uyarıda bulunmanın ödül vaat etmekten daha etkili olabileceğini ima ediyor. İnsanlar başkalarını kontrol etme eğilimindedir. Kontrol duygusu veya "eylem", Sharot'un kitabının dördüncü temel öğesidir. Yazar, başkalarının kontrol duygusunu ortadan kaldırmanın veya azaltmanın öfke, hayal kırıklığı ve direnişe yol açtığına ve böylece herhangi bir etki olasılığını azalttığına şiddetle dikkat çekiyor. Öte yandan, insanların sunulan seçenekler üzerindeki kontrol duygusunu geliştirmek onları daha memnun, motive ve uyumlu hale getirir. Bize göre, daha fazla güven ve sorumluluk duygusu inşa eder. Hepimizin temel bir içgüdüsü var: Beşinci temel unsur olan "Merak" duygusuyla bize umut veren bilgileri aramaya ve bizi umutsuzluğa sürükleyen bilgilerden kaçınmaya meyilliyiz. Sharot, başkalarına bilgi aktarmadan önce, öncelikle bilgilerindeki mevcut boşluğu vurgulamamız ve bu bilgiyi bilmenin dünyalarını nasıl daha iyi hale getireceğine inanmalarını sağlamamız gerektiğine dikkat çekiyor. Birini etkilemek için, Sharot'un altıncı temel unsuru olan o kişinin mevcut "zihinsel/duygusal durumuna" da dikkat etmemiz gerekir. Örneğin, stresli/tehdit edici bir durumda , hayatta kalmak için tüm zihinsel kaynakları kullanırız (Mendl, 1999), başkaları tarafından verilen mesajı işlemek için hiçbir kaynak bırakmaz, dolayısıyla herhangi bir etki şansını ortadan kaldırırız. Sharot, birini etkilemek için en iyi stratejinin diğer kişinin sakin veya rahat olması olduğunu vurgular. Genel olarak, bu kitap, öncelikle klinik bir bakış açısıyla yazılmıştır. Bu nedenle, daha önce benzer kitapları okumuş veya bilişsel önyargılar üzerinde çalışmış biri, birkaç kavram ve argümanı gereksiz bulabilir. Ancak kitap, pratik noktalarla bilgilendirici, eğlenceli ve ilgi çekici. Sonuç olarak kitap, başkalarının tutumlarını ve eylemlerini değiştirmenin neden zor olduğunu yanıtlamaya çalışır. Ancak Sharot, olumlu duyguların gücünü vurgular. Olumlu bir yaklaşım kullanarak başkalarını etkili bir şekilde etkileyebiliriz; çünkü ödüllere doğru ilerlemeye ve acı ya da cezadan uzaklaşmaya eğilimliyiz. Duygu bilimi araştırmalarında çoğunlukla olumlu duygular üzerine yapılan çalışmalar ihmal edilmiş ve ağırlıklı olarak olumsuz duygulara vurgu yapılmıştır. Sharot'un kitabı da dahil olmak üzere son zamanlarda yapılan birçok araştırma, olumlu duyguların günlük hayatımızdaki önemini göstermektedir. Sadece davranışlarımızı, inancımızı, karar vermemizi etkilemekle kalmaz, aynı zamanda sağlığımızı ve refahımızı da optimize eder. Mevcut ihtiyaç, olumlu ve olumsuz duyguları incelemeye eşit önem vermektir.


Uçakla Milano'ya öğle saatlerinde indiğimizde hava oldukça sıcaktı. On gün sürecek İtalya seyahatimizin başında ellerimizde bavullar, cebimizde haritamız ve gidilecek rotayla heyecan içindeydik. Her seyahatimiz gibi bunda da kendi yol planımızı hazırlamış, kızım ve eşimle uçaktan mutluluk içinde inmiştik. Milano'da üç gün kalıp sonrasında Floransa'ya geçecektik. Merkezi tren istasyonunun bulunduğu Staz Centrale F.S caddesi yakınlarındaki üç yıldızlı bir otelde kalmak üzere yerimizi ayırmıştık. Temiz, sakin, merkezi bir yerde olması nedeniyle günlük gezilerimizde kolaylık sağladı. Şehir gezimize herkes gibi Milano'nun kalbi Duomo'dan başladık. 135 kubbesiyle bu eşsiz katedrali gece ve gündüz olmak üzere uzun uzun seyrettik. Meydan turistler, satıcılar ve güvercinlerle oldukça kalabalık oluyor. Katedralin hemen solunda kraliyet sarayı, sağda Vittorio Emenaule II adlı galeri var. Süslü vitrinleri, restoranları, mimarisiyle oldukça güzel bir yer. Galeri 1878 yılında açılmış, zemini bol mozaikli, kubbeleri camdan. Tam ortasında bulunan mozaikte bir tur dönerseniz tekrar Milano'ya geleceğinize inanılıyor. Çıkışta Leonardo Da Vinci' nin heykelini görüyorsunuz. Tam karşısında Scala Operası var. Sıcakta olsa sabahtan akşama kadar devamlı gezdik. Gezilecek yerlerin başında Sforzesco Şatosu yer almaktadır. Kentin en eski yerleşim bölgesinde yer alan şato, 1368 yılında yapımı tamamlanıp daha sonra yıkılan askeri yapının yerine 15. Yüzyılda dikilmiş. I. Francesco Sforza tarafından yaptırılan şato iki yüzyıl kadar genişletilmeye devam etmiş. Şato tamamen bittiğinde Avrupa'nın en büyük şatolarından birisi haline gelmiş. 19. Yüzyıla gelindiğinde ise şatonun büyük bir bölümü yıkılmış, kullanılamaz hale gelmiş. 1891 yılında başlayan restorasyon çalışmaları 1905 yılında tamamlanabilmiş. Milano'dan Floransa'ya geçip tarihi bir meydan olan Piazza SS. Annunziata meydanında neoklasik bir binada ki otelimize giriş yaptık. Floransa'da dört gün kalacaktık, kaybedecek zamanımız yoktu. Bu yüzden hemen sokaklarda gezmeye başladık. Floransa tarih ve estetiğin buluştuğu şehirlerin başında geliyor. Zaten gezerken geçmişe dair hayal kurmadan edemiyorsunuz. Düşünsenize Michelengelo'nun, Da Vinci'nin hatta Dante'nin dolaştığı sokaklarda dolaşıyorsunuz Zaten 300 metre ilerde meşhur Floransa Katedrali Duomo'yu gördük. Flippo Brunelleschi tarafından 1926 yılında yapılmaya başlanmış. Önünde uzun kuyruk her saat oluyor. Sıcakta beklemeyi göze alamadığımızdan çevresinde bu eşsiz binayı gezerek, insan seline katılarak o büyüsüne kapıldık. Floransa'nın kalbinde yer alan Santa Maria del Fiore yani İtalya'nın en meşhur kiliselerinden Floransa Katedrali, Floransa şehrinde yer alan en meşhur ve en önemli yapılardan biri ve en yüksek yapısıdır. Floransa Piazza Della Signoria Meydanı; bu meydan tam bir açık hava müzesi gibi. Meydanda birbirinden etkileyici ve güzel heykeller yer almakta. Heykelleri görünce siz de çok etkileniyorsunuz. Gelmeden bu heykellerin hepsinin kendine has bir de hikayelerini öğrenirseniz daha iyi olur. Neptün çeşmesi, Davud heykelinin kopyası ve daha birçok büyüleyici heykel ve Palazzo Vecchio bulunuyor. Senyörler Meydanı yani "Piazza della Signoria" Floransa'nın en güzel meydanı. Duomo'dan yürüyerek kısa sürede buraya ulaşmak mümkün. Bir yanda Palazzo Vecchio yani Eski saray, Medicilerin ilk sarayı. Bir yanda dünyanın en büyük Rönesans sanatı kolleksiyonu Uffizi galerisi, bir yanda sokak sanatçıları, bir yanda güzel kafeler. Bir o kadar da kalabalık yaşayan bir şehir. Floransa'da beni en mutlu eden şey sokak grafittilerdi. Daha önceden öğrendiğimiz ünlü muralcilerin çizimlerini Floransa'da sokak sokak aradık. En sevdiğimiz Exit/ Enter grafittilerini bulmak için tüm gün yarıştık. Uffizi Müzesi kesinlikle görülmesi gerekenlerden. Ama ne yazık ki burada da uzun kuyruklar oluyor. Sabırla beklemek gerekiyor. İçeride Leonardo, Michelengelo, Raffaello, Caravaggio, Goya, Botticelli ve daha birçok ünlü sanatçının eserlerini görebilmeniz mümkün. Uffizi, 1560 yıllarında, çalışma ofisleri olarak Vasari tarafından yapılmış. Meydan yine birçok sanatçının da heykelleri vardı. Sütunlara yerleştirmişler. Ponte Vecchi; yani eski köprü. 1345 yılında inşa edilmiş ve halen ayakta. Manzarasıyla harika bir köprü. 2. Dünya savaşından kalan tek köprü. Ponte vecchio tarafından yaptırılmıştır. Köprünün yapılış amacı ise oldukça ilginçtir. O dönem halk tarafından pek de sevilmeyen Medicilerin Arno nehri üzerinden bir saraydan diğer saraylarına geçmeleri için bir tür gizli geçit olması nedeni ile yapılmış. Üzerinde ve yanı başında dükkanlar, satıcılar, turistler yine her yerde. Arno nehri gün batımında ayrı bir güzel. Floransa Loggia del mercato nuovo çarşısı; Son derece ünlü ve çok eski bir çarşıdır. Çarşı 16. Yüzyılda yapılmış ve o zamandan bu yana kadar aktif olarak kullanılmaktadır. Çarşı Rönesans mimarisi örneği. Yapıldığı dönem çarşı ipek ve bazı değerli ürünlerin satıldığı bir yermiş. Çarşının içinde Piglet Çeşmesi yer almakta. Turistlerin bu çarşıya aslında daha çok bu çeşmeyi görmeye geliyorlar. - Gusta Pizza'da odun ateşinde birbirinden güzel pizzalar... - All'Antico'da birbirinden güzel sandviçler... - Rivoire kafesinde macchiato... - Ditta Artigianale, şehrin en iyi kahve dükkanı... - Venchi 'de dondurma... Buradaki sayılı günlerimiz bittiğinde istikametimiz trenle 90 dakika uzaklıktaki Pisa kenti oldu. Pisa tabi ki Floransa'ya göre oldukça küçük bir yer. Ama biliyorsunuz ki insanların akın akın gelmesinin nedeni o muhteşem eğik bina Pisa Kulesi. Zamanında okul kitaplarında gördüğümüz yapıyı göreceğimiz için çok heyecanlıydık. Tren istasyonundan başlayarak meşhur Corso caddesinden 25 dakika kadar yürüyorsunuz. Cadde üzerinde çeşitli meşhur dükkanları izleyerek, Piazza del Vittoria Emanuella ve Piazza del Garibaldi gibi ufak meydanlardan geçtik.Nerede bu Pisa diye söylene söylene ilerlerken bir köprüye geldik. Pisa Kulesi'nin inşası 1173 yılında başlamış. İlk iki kat eğik değilmiş. Ancak 3. kat inşa edilirken 1178 yılında kule eğilmeye başlamış. Kulenin eğildiği 1185 yılında mimar tarafından fark edilmiş. Pek çok çözüm denendiyse de önüne geçilememiş. Çünkü kulenin inşa edildiği toprağın yapısı elverişsizmiş. Bu dönemde Floransa ile Pisa şehri arasında savaşlar nedeniyle kulenin inşası bir yüzyıl kadar sekteye uğramış. Pisa Kulesi bulunduğu meydanda yalnız değil; yan yana bir katedral ve bir vaftizhane bulunuyor hemen arka tarafta ise mezarlık var. Kuleye çıkış mümkün fakat çok önceden internet üzerinden online rezervasyon yaptırmak gerekiyor. Üç şehiri yaklaşık olarak on günde gezdiğimiz bir seyahat olmuş, İtalya'ya ikinci gelişimizden de çok memnun kalarak ayrılmıştık. Pisa Kulesi bulunduğu meydanda yalnız değil; yan yana bir katedral ve bir vaftizhane bulunuyor hemen arka tarafta ise mezarlık var. Kuleye çıkış mümkün fakat çok önceden internet üzerinden online rezervasyon yaptırmak gerekiyor ve kişi başı 18 ödemeniz gerekiyor.


2021 geldi de geçti bile. Güneş 365 defa doğdu, gün 365 defa battı. Öyle hızlı geçti ki; henüz 11 yaşında olan kızım bile 2021 için "hayatımın en hızlı geçen yılıydı" yorumunu yaptı. Henüz hayatından 11 yıl yaşamış bir çocuk için ifade ettiği buyken yetişkinler için ve dünya için 2021 nasıl geçti diye soracak olursak "buyurun buradan yakın" derim. Sıklıkla yaşattığı korkular ve ara sıra yaşattığı sevinçlerin senaryolu skeçlerle servis edildiği "çok yakın" tarihimizin son bir yılını konu alan, "Netflix özel komedisi" olarak lanse edilen, gerçek görüntüler eşliğinde mizahi yaklaşımı ve efektleriyle alışılmışın dışında "motor" diyen "Death to 2020- Bit Artık 2020"den sonra; "Death to 2021- Bit Artık 2021" isimli devam yapımı geçen hafta bekleyenleriyle buluştu. Zira Aralık ayı yapımın yayın tarihinin öğrenilmesine yönelik bi' dolu soru işaretiyle geçmişti. Netflix orijinal yapımı "mockumentary - sahte belgesel" türünde hayata geçirilen yapımın ikincisinde değme dizi yapımcı ve senaristlerinin bile aklına gelmeyecek felaketlerle dolu geçen 2021'i anlatılıyor. Bu bölümde yine şaka gibi gerçekleri izlemeye devam ediyoruz. Jim Carrey'in ünlü filmi "Turuman Show" un içinde olduğumuzu sanacak kadar kötü geçen 2020 ve 2021 seneleri tüm dünyaya çok çektirdi. Hayali/temsili görüntüleri, sesleri ve röportajları gerçekleriyle harmanlayarak izleyiciye sunan yapımda, ilkinde olduğu gibi yine derine inmeden basit ve gerçekçi yaklaşımda bir üslup benimsenmiş. Yetişkinlik düzeyi +16 olan yapımın başlangıç cümlesi ise son iki yılın özeti gibi: "2020'yi giriş bölümü gibi bırakan bir yıl: 2021". Gerçekten de izledikçe bu kanaate varıyor izleyici. İzlerken, "tarihçi" rolündeki İngiliz oyuncu Hugh Grant'in yüzünde zamanın acımasız elinin marifetini görmeye devam ederken gözlerimiz Samuel L. Jakson'ı arasa da bu arayış nafile bir sonuç veriyor. "Sıradan vatandaş" rolündeki Diane Morgan bu bölümde yine öylesine gerçekçi ki, basit bir günlük sohbetin gizli kamerayla kayda alındığını düşündürmeye devam ediyor. Aklı bir karış havada laborant rolündeki Samson Kayo'nun geçen yılki bölümden akıllara kazınan "floss dansı" nın muadili olarak yine film müzikleriyle ilintilenen skeçinde mimiklerini konuşturmaya devam etmiş. Geçen yıl yapımın ilk sahnelerinde Avusturalya'daki yangına yer verilirken bu defa dünya çapında gelişen olaylardan bir kolaj yapılmış. Geçmiş yıllara nazaran çok daha fazla kıyameti andıran bir yıl olduğunun altı çizilerek: küresel salgında ölenlerin mezarlıklarından aşı karşıtı gösterilere, dönme dolaba binmiş radikal dinci Afganların kahkaha krizlerinden fareli pizzaya kadar birçok görselden karışım yapılmış. Devamında; tahmin edilemez ve tuhaf olaylarla canlı yayınlarda yaşanan absürt durumlar sıralanmış. Geçmişte eşi görülmemiş şekilde basında yer alan akademisyenlere, gazetecilere, TV sunucularına, milyarder teknoloji devlerine, kültür yorumcularına, internet fenomenlerine ve sıradan vatandaşa ulaşarak yayınlar yapıldığı ifade edilirken bu dikkat çekme neyin gerçek neyin kurgu olduğunu anlayabilmek adına seyirciyi tetikte tutan bir unsur olmuş. Eski başkan Trump'ın hileli seçim iddiaları devamında Washington'daki protesto gösterileri ve bunu destekleyen kurgusal medya çalışanlarının "Just asking questions! Sadece soru soruyorum!" cümlesini sıkça tekrar ederek iddiaları gündemde tutma yolu tercih edilmiş. Gerçeklerin şakayla karıştırılarak servis edildiği filmde enteresan karakterlerden biri de yine bu dönem yapıma dahil olan TV sunucusudur. Sürekli "sadece soru soruyorum" diye programını bitiren sunucu bir anlamda antipatik gerçek karakterlere atıfta bulunur gibidir. ABD seçimleri, protestocuların ABD Kongre Binasını basmaları, uzaya yapılan özel seyahatler, gecikmeli yapılan olimpiyatlar, Afganistan kaosu, aşı, yeni virüs varyantları gibi konulardaki, değinilerle; iyimser bir havayla ve beklentiyle başlayan 2021 in umutları boşa çıkardığını gözler önüne sermektedir. Bastırılmış bir travma olarak betimlenen aşılanmaya özellikle vurgu yapılırken "genç, deli fişek siyasetçi Joe Biden" olarak anons eden dış sese eşlik eden yürümekte güçlük çeken Biden'dir. "Aciz!?" görüntülerin eşliğinde işitilenle görülenin zıtlığına şahit olunmaktadır. Yapımın bu dakikaları; "bölünmüş" olarak nitelediği ABD'nin iyileşmesinin bu "hasta" izlenimi veren kişi tarafından mümkün olacağını sübliminal bir mesaj gibi zihinlere yerleştirmek niyeti olarak yoruma açıktır. Barışçıl bir destek için ABD Kongre Binası baskınına katılım sağladığını söyleyen "sıradan ABD vatandaşı" rolündeki Cristin Milioti geçen yıl olduğu gibi bu yıl da yapımda riyakarlıkta zirveye oynamaktadır. Anlamını dahi bilmediğini itiraf ettiği, "ifade özgürlüğü" nü kullanan bir vatandaş olduğunu, yanlış zamanda yanlış yerde olduğunu, bunu adına açılan davada yargıca söylediğini ve onun da kendisine inandığını söyleyen karaktere aslında durumun böyle olmadığının ispatı olan ayak bileğindeki elektronik kelepçe hatırlatıldığında, onun kalp ritmini ve tansiyonunu ölçen bir cihaz olduğunu söyleyecek kadar riyada sınır tanımamaktadır. O anda çay içtiği mugun üstünde "best mom - en iyi anne" yazısı ise oldukça dikkat çekicidir. Bu bahiste belki de hiciv dozu en yüksek, incitici ve düşük seviyeli olan case - durum ise bir diğer sıradan vatandaş Gemma rolündeki Diane Morgan'a aittir. Kongre Binası baskınını; ülkenin bir süre başkansız kalmasını isteyen halkın isteğini dile getirme şekli olduğunu, bunun normal karşılanması gerektiğini söylemektedir. Gemma, ne yapılması gerektiğine karar verilene dek işleri yürütsün diye yaşlı bir bakıcı tutulduğunu söylemektedir. Bu durumda "yaşlı bakıcı: Biden", "bakıma muhtaç bebek: ABD halkı" olmaktadır. Fakat tüm bunları izlerken ve işitirken bu yapımın gerçekle kurmacanın karamelize edildiği bir komedi yapımı olduğunu hatırlayınca izleyici rahat bir nefes alsa da dış sesin yorumları nedeniyle yapıma hakim olan kişilerin Trump taraftarı olup olmadığı sorusunu güçlü bir şekilde sordurmaktadır. Yapımın yeni katılımcılarından biri olan Stockard Channing, "Penn Parker" adlı bir kültür yorumcusuna hayat vermiş. Onun kısa fakat enteresan yorumları izleyeni güldürürken düşündürmektedir. 93.Akademi ödülleri covid protokolleri ve salgına uygun kıyafet kuralları nedeniyle oldukça kasvetli ve sıkıcı geçtiğinden dem vurulmaktadır. "Squit Game" dizisi de anlatımda yerini alırken geçen yılki yapımda sıra dışı multi milyoner teknoloji şirketi CEO'sunu andıran benzer bir karakterin kendisine ikram edilen suyu "Dünya suyu mu?" diye sorması ve içmeyi reddetmesi narsistlikte liste başı gibidir. İlk yapımda Trump dönemini TV dizisi zannederek izleyen sıradan vatandaş Diane Morgan'ın bu defa "çevrimiçi flört" ünü anlattığı anlar ise oldukça komiktir. Üzüntülü hali iç burksa da çöpçatan sitesinden uygun adayları belirlerken virüs bulaşmasın diye profil fotoğrafı maskeli olanları tercih ettiğini söylemesi virüs tedbirlerini kendince uyguladığına işaret etmektedir. Bendenizin geçen yıl en çok güldüğü "your majesty" hitabını duymayınca soruları da duymazdan gelen Kraliçe Elizabeth tiplemesi bu dönem yapımda yer almayınca Diane Morgan'la teselli buldum. İzleyecek olanların merakını ve ilgisini azaltmamak adına yazımızda son olarak dünya gündeminden düşmeyen aşı hususuna değinmekte fayda bulunmaktadır. Aşılanma oranlarını yine sadece ABD çerçevesinde değerlendiren yapımın geçen yılki bölümünde yıllık 16 mio USD kazancı olduğunu beyan eden influenceri canlandıran Joe Keery 'nin aşı şirketlerinin kendisine reklam vermediğini söyleyerek kendi aşısını üreten bir "butik aşıcı " ile yaptığı işbirliğini dinlerken gerçek olmadığını bilse de insanın gözleri yuvalarından fırladığını belirtmeden edemeyeceğim. Karantina dönemi uzadıkça dizi ve film izlemeye yönelenlerin film platformlarına olan ilgiliye ayrılan bölüm en ironik bölüm olmaktayken yapımın büyük bölümünün yine Amerika'ya ve seçimlerine, Minnesota eyaletine bağlı Minneapolis 'te beyaz bir polis tarafından siyah George Floyd'un öldürülmesi gibi vakalara ayrılması, dünyada gerçekleşen diğer olaylara yeterince yer verilmemiş olması geçen yıl yapılan eleştirilere kulak tıkandığının ispatıdır. Yüksek dozda hiciv içeren yapımda dünyanın kalanında yaşananlara da değinilseymiş daha kapsayıcı bir nitelik yakalanmış olacağı kanaati güçlüdür. Sürekli ABD 'den bahsedilmesinin izleyiciye bıkkınlık verdiği bir gerçektir. Bu hususta bir tüme varıma gidilecek olursa o da bu belgeselin dünyadaki olayların etkisiyle sadece Amerika'da yaşananlara ait bir yapım olduğudur. Siyasilerin TV 'de Z Kuşağını aşıya ikna etmek için fast food yemesi, Krispy Krem isimli gıda zincirinin aşı olanlara ülke genelinde bedava donut ikram etmesi ve bu girişimlerin tip-2 diyabetine yol açacağı söyleviyle dile getirilirken sanırım "biz" yani dünyadaki diğer ülkelerin vatandaşları bu anlatılanları merakımızdan izliyoruz. Simüle edilmiş bu ironik drama, çok sayıda yetenekli oyuncunun canlandırdığı kurgusal karakterin aralıklı arşivlenmiş çekimleri ve yorumları eklenince Türkiye versiyonunun çekilebileceğini geçen yıl düşünmüş hatta yazmıştım. Ancak Ocak ayının ilk yarısını geride bıraktığımız şu günlere kadar yayımlanan bir çalışma olmadı. "Keşke olsa" diyorum hala. Bu husustaki tek tesellim yapımın 13.dakikasında nefis bir İstanbul Boğazı manzarasını görmek oldu. 2020 yılında yaşanan ve derin izler bırakan olayların üzerinden bir yıl, 2021 'in ise henüz günler geçmemişken gelecekte tekrar tekrar izlendiğinde hayrete düşürücü özelliğini koruması sebebiyle arşivlik bir yapım olan "Death to 2020- Bit Artık 2020" ve "Death to 2021- Bit Artık 2021" serisi gelecek yıllarda da devam ettirilmelidir. Netflix'in "hatırlamak istemediğimiz yılda asla unutmayacağımız bir komedi" olarak tanıtımlarını yaptığı geçen yılki belgeselin ardından ilkini bir intro gibi nitelediğini beyan ettiği serinin ikincisi: "Yılı başladığı gibi bitiriyoruz. Kutuplaşmış ve bölünmüş halde. İlericilere karşı muhafazakarlar, aşılılara arşı aşısızlar, bilime karşı bilimle zıtlaşanlar. Bazıları bir kültür savaşı yaşadığımızı söylüyor, bazıları buna katılmıyor. Ama hala umut var. Her şeyi normale döndürememiş olsalar da aşılar bizi yeni normalin en normale benzeyen haline döndürdü. Yaşamak, öğrenmek ve hatta aşık olmak için bir şans verdi." değerlendirmesinde bulunmaktadır. Yapımın sonundaki bu cümlelere ek olarak sıradan ABD vatandaşı Gemma'nın evinin duvarındaki "live laugh love - yaşa gül sev" yazısı aynı umut dolu mesajı veriyor izleyene. Tıpkı karakterlerine olmadık dramı yaşattıktan sonra mutlu sonla biten filmler gibi. "2021 den neler öğrendiniz?" sorusuyla final yapan yapımda karakterlerden farklı farklı yanıtlar alınmaktadır. Kafamızın içindeki sesi duyabilecek kadar az sosyalleştiğimiz 2020 'den, sıkıntıdan patlayanların evin dışına akın ettiği 2021 'ye kadar geçen süreçte tüm dünyanın öğrendiği bizlere sorulacak olsa yegane cevap: yeni varyantlarıyla virüsün trend topic 'te ilk sırada kalmaya devam edeceğidir. Onu izleyen ise; baş etmekte güçlük çektiğimiz hayat pahalılığı olacaktır. Üçüncü bölümü görmek nasip olursa daha iyi şeyler yazmayı dilemek üstüne olsun.


Geçmişin, şimdinin ve geleceğin akışkan bir ak kan senfonisine, ayın kristal yüzünden süzülen bir sıvı aynaya dönüşmesi nasıl gerçekleşebilir? Ya da o sıvı aynanın okuyucu için meleksi hayaletler formunda imgelere ve seslere bürünmesi neye işaret eder? Rilke'nin Orpheus'a Soneler kitabına. Rilkeleşmiş gerçek bir şair için, kurulan imgeyle simge arasında bir fark yoktur. Zamanın/Şiirin akışındaki tüm 'an'lar sonsuzlaşarak tansır ve sesin içeresinde yankılanır/yansır. İşte tam da bu durum Rilke'nin tüm sanat hayatı boyunca üstüne basa basa durduğu 'dönüşüm' konseptinin kristalize olmuş halini ele verir bize, mercan bir kıvılcım suretinde. Biz, geçip gidenler olarak ki öyleyiz, sonsuz olanın içerisinde tarumar olmadan evriliriz. Mitin başkahramanı olan Orpheus ise, artık bu evrimin merkez noktasıdır Rilke için, sarsılmaz bir orjin, çivi çakılmaz bir tau haçı... Uçmak, gelmek, gitmek... Bu devri daim içerisinde zamanın unutulmuş ve tozlu raflara kaldırılmış titrek adımlarına dönüşmüştür. Rilke, artık dünyayı yenmiştir. Kader, Rilke'nin dizleri önünde eğilmiştir bir çöl tapınağı suskunluğunda. Yine bizler, hem dal hem balta olanlar yerden biraz yüksekte- yarı yukarıda, gülüşlerin uçlarındayızdır. Böylece olgunlaşırız verimli meyveler gibi saçaklı bir gizemle. Ölüleri iyi tanırız, ağaçlarımızın kökleri onları ölümsüz dansa kaldırır yağmurlar çağladıkça. O ağaçlara melekler konar, örerler filizlenen sevdamızı. Her meşk sessiz bir çocuktur da yoktur önümüzde beşerden engeller. Alevin sesini duyarız ve akıl almaz kutsallığa eğeriz kulağımızı, Rilke ateşin içinden konuşur. Başlar tüm yağız döngüler, afife serencamlar. Sedef bir mühür yüzüğünün duldasından ulaşırız yaşamı kucaklamaya ve tüm kucaklar bizimdir notalar arası turkuaz ongunlukta. Acı çekmek sütlü üzümler gibi mayalamıştır bizleri ki şaraba dönüşürüz gencecik kanımızın ormansı damarlarında. Tüm bunlar olup biterken gülleri yapraklarla peçeleyen beden örtüsü de ortadan kalkmıştır, artık ışıktan başka bir şey yoktur şiirin uçkusal mihrabında. Sessizlik ışır ardımızda bıraktığımız tüm vedaların doruklarında, unutulmuş bir hatıranın mühürlenen suratında, geçmişin buzdan rahiyalarında. Şüphesiz ki, Rilke ile Orpheus arasında bir fark kalmamıştır artık. Ki kitap yayınlandıktan kısa süre sonra Rilke'nin ölmesi bunu ispatlar. Tıpkı Orpheus'un karısından sonra ölümü gibi. Umberto Eco, Foucault Sarkacı'nda şöyle demişti "Bazen yazarın söylemek istediğini ispatlaması için ölmesi gerekir." Orpheus ve Rilke öldü, ama biri imgelerin diğeri seslerin en zirvesiydi, böylece kendilerini şiir ve müzikte ölümsüz kıldılar. Ses ve imge altın bir kozada çiftleşip sanatı yarattılar. Sanatsa her an doğayı besliyor, doğa sanatla şarkı söylüyor... Sular hızla akıyor ve Rilke, "ben varım" diyor bağrındaki gökyüzünün sağrısında. Gidiyor, gidişi var oluştur, hep alır götürür kendini ve hep bir başka kurtuluşun burcudur girdiği hakikatin mosmor kanatlarının alnacında, -Buraya Rilke için yazdığım bir şiir bırakıyorum- Tansır: benzemenin zerafeti olarak anlam bulmakta.


Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliğini bitirdim. Edebiyat öğretmeniyim. 2014'ten bu yana çeşitli dergilerde şiir, öykü ve yazı yayımlıyorum. Demirin Demiri Kesme Sesi adlı şiir kitabım 2021 yılında Ketebe Yayınları'ndan çıktı. Hiç tanımayan okuyucu için bunlar yeterli sanırım. Şiire nasıl başladığımı hatırlamıyorum. Başlangıçlar hayatımızdaki en belirsiz alanlar zaten. Mesela bilincimizin uyandığı anı ya da kadınlık ve erkeklik farkındalığımızın başlangıcını bilemiyoruz. Uzak geçmişimizdeki başlangıçlara gitmeye de gerek yok bu belirsizliği görmek için. Birine aşık oluruz ama bunun başlangıcını o kişiyi tanıdığımız belirli süre içinde dahi tespit edemeyiz. Bir uyurgezer gibi kendi hayatımızın içinde yürüyoruz. Kafamızı bir yere çarptığımızda ise uyanıyoruz. O yer aşık olduğunu fark etmek ya da şiir yazma arzusu duymak olabiliyor. Nasıl başladığımı tam olarak fark edemesem de şiire ilgimin nasıl derinleştiğini hatırlıyorum. Lisede okul kütüphanesinden Zühal Tekkanat'ın hazırladığı Papirüs Şiirleri Antolojisi'ni okumuştum. Orada Cemal Süreya, Turgut Uyar, İsmet Özel, Zarifoğlu, Dağlarca, Eloğlu, Ahmet Oktay gibi isimler vardı. Her birinden birkaç şiir olsa da bu kadar büyük ismi art arda okumak şiirin ciddiyetini fark etmemi ve o dünyaya girmemi kolaylaştırdı. Şiirin bütün jestlerine uzak bir hayat yaşıyoruz. Buradaki çıkışsızlık şiirsel gerilimin biriktiği alan oluyor. Ahlakın peşinden getirdiği poetik imkanların biriktiği bir hareketsizlik. Eyleme şiirle dönüşüyor. En azından şair için böyle. Şiir olmasaydı bunu ne ile yapardım bilmiyorum. Kökten karşı olduğum ya da kökten bağlandığım bir isim ya da poetik tavır olmadı. Her poetik tavır sanatçının mizacının bir aşırılığına işaret eder. Bu aşırılığın yetenekle buluştuğu yerde sanat için her zaman taze bir imkan oluyor. Gerçeği kuşatma arzusu ve metnin konuşmaya cehd etmesi şairlerle kurduğum ilişkide belirleyici oldu. Platon'un yazdıklarına bakalım, Sokrates'in orada kendi başına düşünmekten çok başkalarıyla konuşmayı sevdiğini görürüz. Filozof konuşuyor, şairin de ödevi bu. Yüzüme bakıp benimle konuşan her metinden etkilendim. Diğer şairler de mutlaka temas etti bana, ama en çok bu doğrudanlık etkiledi beni. Turgut Uyar, İsmet Özel, Edip Cansever bu tavırla karşılaştığım ilk şairler. Burada konuşkanlıkla siyasi bir tavır kastetmiyorum sadece. Mesela Cansever'in siyasi tonu düşüktür hatta siyasileştiğinde çoğu zaman yapaylaşır da. Ama şiiri konuşur. Cevdet Karal lirizm içinde o konuşkan damarı yakalamıştır. Neoepik bu bağlamda geniş bir hançere oldu Türk şiiri için. Hakan Arslanbenzer, Osman Konuk, Ahmet Güntan, Enis Akın, Ahmet Murat, Yücel Kayıran yukarda bahsettiğim iki hasleti çeşitli açılardan fark etmemi sağlayan isimler oldu. Sanat bunu yapmalı. Acının şuursuz belirsizliğinden bilinç alanına yükseldiğimiz yerdeki büyük gerçeği bize gösterebilmeli. Kendi bedenimizdeki acıyı fark ettirmeli, acıyı değil uyuşturucuyu dindirmeli. Belki bu yerden bir şair çıkar. Taşradan ya da merkezden olduğumuzu unutturacak temel insanlık durumlarını yakalamak için yazıyorum. Tanrı'nın bakışı altında herkes birbiriyle eşittir. Şair de biraz böyle, anlattığı her özneyi aynı eşitlikte birleştirir. Sanatçı taşrada ya da merkezde olsun kendini çemberin ortasında gördüğü için sözünü dünyanın merkezine koymaya gayret eder. Taşra-merkez bağlamında Türk şiirinde özel bir durum olduğunu düşünüyorum. Taşra, şairlerin ekseriyeti taşralı olmasına rağmen şiirimiz için bakir bir alan. Taşrayı güçlü şekilde anlatan her şiirin klasikleşmesi bu mevzuda Türk şiirinin bir zaafına ve okuyucunun arzusuna işaret ediyor. Taşrayı bilmeden insanın bütüncül görüntüsünü ıskalarız. Şehir hayatı kendi klişelerini doğurdu. Bugün bohemi yazmak şiir için ne gibi bir tazelik vaat edebilir? Etmiyor da. Ama hem toplumcu açıdan hem de varoluşsal açıdan taşradaki bir muhtarın evreni karanlık bize. Kitaptaki şiirlerin neredeyse tamamı Ankara'da yazıldı. Ankara nereye denk geliyorsa benim şiirimde taşra-merkez açısından oraya sığınmıştır diyebilirim. Her toplum klasiklerini okur. O yüzden yakın ve uzak dönemin klasikleşmiş şairlerinin okunması bizi yanıltmamalı. 25 yaşındaki bir şair kaç okunuyor, ona bakmalıyız bu soruyu cevaplarken. Güzel bir Arap atasözü var: Nadir olan şey yok gibidir. Güncel şiire ilgi o kadar az ki bu ilginin toplumsal hiçbir dinamiği harekete geçiremeyeceğini söyleyebiliriz. Bu durumun temel nedeni, basmakalıp bir cevap olacak ama nesneyle kurduğumuz ilişkide saklı. Marx, kapitalist üretimin düşünceye ilişkin üretim dallarının bütününe, özellikle de sanata ve şiire düşman olduğunu söylüyor. Burada şiire ayrı olarak değinilmesinin sebebi, şiirin diğer sanatlardan farklı olarak nesne ile ilişkisinin kısıtlı olması, dolayısıyla meta olarak sunulamaması. Bugün şiirin sorunu milyon dolarlık resimler, heykeller gibi kapitalizm tarafından dönüştürülmüş olmak değil. Şiirin sorunu, iktisadi ilişkiler ağının dışında kalmak başarısını toplumsal ilişkiler ağının içine girmekle tamamlayamaması. Sorunun sonuna "ya da" koyarak aslında bunlar arasına sıkışmamak gerektiğini ima ediyorsunuz. Ama ben oyunu bozmayıp cevaplayacağım. Sondan başlayayım. İlham, çünkü bazı şiirlerimi okuduğumda bunları hakikaten ben mi yazdım diyorum. Yazarken bir yoğunluk, kendi gölgemin dışına çıktığım bir an oluyor, o anın hatrına ilham diyorum. Kötü bir hece şiirinin kötü bir serbest şiirden daha kötü olacağını düşündüğüm için tercihimi serbest şiirden yana kullanıyorum. Epik, çünkü büyük hikayemiz toplumla, tarihle, sokakla vs. kavgamızın olduğu yerde duruyor. Lirik ise eve dönerken işimize yarayacak, çünkü kaybedecek gibi duruyoruz. Gelenek ve modern arasında kararsızım. Biri yeterince ölmedi, diğeri yeterince doğmadı. Çinli devlet adamına "Fransız Devrimi'nin sonuçları hakkında ne düşünüyorsunuz?" diye soruyorlar. "Sadece iki yüz yıl geçti, kesin bir şey söylemek mümkün değil." diyor. O yüzden bu soruyu boş bırakıyorum. Türkiye'de eleştiri Hüseyin Cöntürk-Eser Gürson hattından değil Nurullah Ataç-Mehmet Fuat hattından yürüyerek büyük bir imkanı yitirmiştir. Öznellik, ispat sunma ihtiyacı duymama, ortamcılık, izlenimcilik bugün de eleştirinin temel problemleri. O günün şartlarına sosyal medyanın sanatın kaldırmayacağı demokrasisini de ekleyelim. Eleştirinin belirleyiciliğinin olmadığı kaygan bir zemindeyiz. Dergiler hür tefekkürün kalesidir, desem klişeye düşer, çok bir şey söylemiş olmam herhalde. O zaman şöyle diyeyim, dergiler bir şeylerin kalesi olmanın yanında, vitrinidir de. Vitrinde tamamlanmış, son halini almış metaların olmasını bekleriz. Edebiyat dergisinin herhangi bir vitrinden ayrılan yanı onun yarım, oluş halindeki edebi durumların sunulduğu yer oluşu. Her vitrin gibi edebiyat dergileri de insanlara sunduğu şeyi daha parlak, alımlı göstermek ister. Bu günümüz dergiciliği için oldukça geçerli. Bu yüzden dergilerin sıcağı sıcağına heyecanlı bir takibi bizi bir illüzyonun içine çekebilir, eksik bir yargıya sebep olabilir. Soğukkanlı, uzaktan bir eleştiri gerekiyor. Dergilerden başka yuvamız yok. Hem orada olup hem eleştiri mesafesini korumak zor. Yayıncılık her geçen gün merkezileşirken edebiyat ve şiir dergiciliği merkezi yitiriyor. Artık merkezi dergiler yok. Bu şiirin dolaşımdan uzaklaşması demek. Geçmişte merkez olmuş bugün de yayına devam eden birkaç sebatlı dergiye de okuyucu ve genç kuşak o payeyi vermiyor. Merkezin olmamasını ben genel kanının aksine olumlu bulmuyorum. Eleştiri merkezden doğmaz ama merkeze doğrudur. Dolayısıyla belli başlı odak noktalarının olmaması karmaşayı doğuruyor. Eleştirinin olmadığı yerde bu karmaşa nitelik kaybı demek. Kolaya kaçacağım: Turgut Uyar, İsmet Özel, Sezai Karakoç. Üç şiiri de son zamanlarda daha çok okuduğum şiirlerden seçmek istiyorum: İsmet Özel- Kürek Sesi, Enzensberger- Her Şeye Tıpatıp Uyan Ve Her Şeyi Çoktan Bilenlerin Şarkısı, Hakan Arslanbenzer- Yaş Otuz Şiiri.


"Cesedimin gömüleceği bir ağaç gölgeliği bile bulunmaz burada, kanımın süzülüp aktığı kaldırım taşları yüzünü buruşturacak, bir kova su dökecekler oraya, izime bile tahammülü kalmayacak kimsenin. Kocaman dünyada işgal edeceğim yere sığmam için kolumu önceden kesmişlerdi zaten. Sonunda bedenim de temizlendi. Oysa herkes incinirdi biraz eli havada kalınca, bu yüzden kimseye elimi uzatmadım. Sıkılmış bir elim olması yetmişti, fazlası zaten bana göre değildi. Bir isim, bir rakam, bir eşya, bir nefes, bir sözle dirilip ölen canlar. Kopmak ve kopamamak arasında devinen bağımlı ruhlar. Doldurulmayı bekleyen fakat boş kalmaya devam eden sisli alanlar. Fikir kıyılarını aşındırmaktan yorulmayan duygu dalgaları. Çocuklar, kadınlar, adamlar; göz hizamızda ama görmediğimiz insanlarımız. Gülnaz Elaçık Yıldız, öyküleriyle sokuluyor kalplerine bilgece. İncitmeden geziniyor damarlarında. Resimlerini pencerelerimize kırık bir aynayla yansıtıyor. Perdeyi çekelim o halde. Türk edebiyatının yeni öykücüsünün ilk kitabı "Bir Talanın Sevinci"yle tanışma zamanı.


Kitaphaber Dergisi Dördüncü Sayısıyla "Transhümanizm Dosyası" ile okurlarıyla buluşuyor. Dergi çıkartmak bir muhayyileyi gelecek kuşaklara aktarmanın işidir. Sözü kalıcı hale getirmek, tesirini arttırmak ve zamana karşı bir direnç sağlaması için sayfaları bir mektup gibi kullanarak sürdürmenin adıdır dergi. Bu dergi sayfalarında çağa şahitlikler söz konusudur. Çünkü her yazar, yaşadığı çağın bir temsilcisi olması nedeniyle çağı sorgular, çağın olumlu ve olumsuz yanlarına ayna tutarak çağını yansıtır. Yaşadığı çağın tedirgin ve sorgulayıcı kişileridir yazarlar, bu bakımdan ortaya koydukları eserler de çağın anlaşılması açısından büyük öneme sahiptir. Bu eserler bir şiir olabileceği gibi bir poetik mesele de olabilir, bir düşünce yazısı olabildiği gibi bir resim yazısı da olabilir. Her kelimeye, her cümleye bir tanıklık sığar. Bu tanıklık gelecek kuşakların bu çağı anlamasında anahtar role sahiptir. Her yazan kişi için dergi süreci çok önemli bir süreçtir. Ortaya konulan eserin dergilerde görünmesi, bir nevi yazarın da vitrine çıkması demektir. Eser ile birlikte yazarın da okurun karşısına çıktığı bu vitrinler, dergilerde hem heyecanlı bir sürecin ismi hem de tedirginliğin ismi olabilmektedir. Çünkü bu vitrine çıkabilmek için belirli aşamaları geçmiş olmak gerekiyor. Dergi, bu yüzden yazarlar için yazma serüvenin bir mihenk noktası, bir paye edinme yurdudur da. Kitaphaber olarak internet ortamında matbuyu aratmayacak, hatta kimi zaman matbu sektörden daha da dikkat ve titizlikle eserleri inceleyerek neşrettik. Her yazıyı editöryal inceleme ve son okuması yapıldıktan sonra okurun karşısına çıkarmayı amaç edindik. Buradaki temel niyetimiz; verilmek istenen mesajı açık bir biçimde okurun karşısına çıkartmaktı. Kitaphaber Kitap ve Eleştiri Dergisi'nin 4. Sayısıyla okuru selamlamanın sevinci içerisindeyiz. 6 aylık periyotlarla 2 sene önce başlattığımız dergi serüvenimizin istikrarlı bir biçimde ilerlemesi gerek okurlarımızın gerekse de yazarlarımızın teveccühleri ile gerçekleşti. Dergicilik bir gönül işidir. Matbu olarak çıkan bir dergi olmasa da her sayı basılabilecek şekilde hazırlanmaktadır. Önemli dosya konularını geniş perspektifte ele alan yazılarla amacımız okurların düşünce dünyasına katkılar sunmaktır. Kitaphaber Kitap ve Eleştiri Dergisi 4. Sayısında transhümanizm dosyasıyla okurun karşısına çıkıyor. Yeni Bir Çağ Mı Yeni Bir Akım Mı? Transhümanizm dosyasıyla meseleyi ayrıntılı bir biçimde masaya yatırdık. Dosyanın editörlüğünü Uğur Cumaoğlu yaptı. Birçok yazarın katkıları ile meseleyi sinemadan felsefeye, sosyolojiden tarihe disiplinler arası yaklaşımlarla irdeledik. Çağı anlama ve anlatma derdiyle hareket ederek gündemde olan bir kavramı ve bu kavramın yol açtığı/açacağı meselelerin ele alındığı ayrıntılı bir dosya hazırlandı. Yine kitap eksenli yazılar ve artık yerleşmiş bölümleriyle dördüncü sayımızın muhatabını bulması dileğiyle. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Dergimiz A4 ebatlarında, pdf formatında hazırlanmıştır. Piyasada satılmaz ama siz evinizdeki yazıcınızdan bir kopyasını ücretsiz ve özgür olarak çıktı alabilir veya pdf formatında sevdiklerinizle paylaşabilirsiniz. Kitaplardan kurduğumuz dünyaya sizleri de davet ediyoruz.


Elbette. Ben Tokat'ta doğdum fakat aslen Orduluyum. İlköğrenim ve ortaöğrenim sürecimi de Tokat Niksar'da tamamladım. Orada Anadolu Öğretmen Lisesini bitirdikten sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümünden mezun oldum. Vakit kaybetmeden yüksek lisans eğitimime başladım ve yüksek lisans eğitimimi de Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkçe Eğitimi Bilim Dalında tamamladım. 2022 yılında ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Dili Anabilim Dalına doktora öğrencisi olarak kabul edildim. Şu anda doktora eğitimi sürecim devam etmektedir. Aynı zamanda özel bir üniversitede öğretim elemanı olarak görev yapmaktayım. Tabii bu bahsettiklerimin büyük bir kısmı eğitim hayatımla ilgili. Ancak ben çiçeği burnunda heyecanım olan Onulmaz'ımla bilinmeyi arzu ederim. Onulmaz, adından da anlaşıldığı gibi iyileşmeyecek olan anlamına geliyor. Hangimizin kalbinde iyileşmeyecek olan bir yara yok ki? Onulmaz da böyle bir yaranın bu dünyada kalemimizde vücut bulduğu bir yansıma. Bu öyle bir yara ki iyileşmedikçe güzelleşiyor, derinleştikçe manası çoğalıyor. Her geçen gün Onulmaz'la aramızdaki bağın daha da güçlendiğini hissediyorum. Telmih Kitap ailesi olarak Onulmaz'ı artık sevgili okurlarımıza emanet etmemize az kaldı üstelik. Yani artık o, yalnızca benim yaram ve benim gönül sancım olmaktan çıkacak. Bu sebeple diliyorum ki bir vakit sonra "Onulmaz'ın yazarı" olarak zikredile adımız... Esasen şiir ile ünsiyetimin nasıl geliştiğine dair bir zaman aralığı tayin edemiyorum. Çünkü dönüp geçmişe baktığımda okula başladığım andan itibaren şiire, hatta daha genel olarak ele almak istersek sanata hep büyük bir ilgi duydum. İlkokuldan bugüne, başta kıymetli ailem olmak üzere, bunu fark eden veya paylaştığım hocalarım da ellerinden geldiğince desteklemeye çalıştılar, sağ olsunlar. Bugüne kadar okuduğum, okurken idrak etmeye çalıştığım bütün üstadların her birinden aldığım haz ve doyum birbirinden farklı ve özel bir yere sahip. Zaten tahmin ediyorum ki büyük bir çoğunluğumuz, kendimizi ve kendi yazım tarzımızı keşfedene kadar bahsi geçen kıymetli üstadlara öykünüyoruz. Onlar bize bu konuda gerek haberdar olarak gerek haberdar olmadan rehberlik etmiş oluyor. Bu sorunuz vesilesiyle Türk şiirine büyük katkılar sunan ve şu an aramızda olmayanlara rahmet, olanlara ise selamet temenni ediyorum. Şiirin şiarı, şairin şuurundan geçmektedir diye düşünürüm daima. Bu üç ifadenin birbirinden ayrı değerlendirilmesinin de mümkün olduğunu düşünmüyorum bu sebeple. Bir şair nasıl ki bir şiire hayat veriyorsa, bir şiir de bir şaire aynı ölçüde hayat veriyor. Dolayısıyla tüm bunların da şuursuz ve şiarsız olduğunun düşünülmesi de oldukça zor. Hepimizin ruhunun soluklandığı bir mekan vardır muhakkak. Bu bazen sabit bazen ise değişkenlik gösterir. Yani demem o ki, bazen bir insan ömrü boyunca tek bir şehirden koca bir külliyat çıkarabilir. Ya da tam tersi... Bazen şehirler, kasabalar veyahut köyler değişebilir ama aslolan sizin o mekana karşı olan hisleriniz ve orada ne arayıp ne bulduğunuzdur. O arayıp bulduğunuz veya bulamadığınız her neyse aynı ölçüde şiirinizde de boy gösteriyor. Ne yazık ki bulmuyorum. Çünkü her şeyde olduğu gibi edebi türlerde de insanlar artık daha kolay tüketebilecekleri ürünlere yöneliyorlar. Baktığımızda, sözüm meclisten dışarı, insanların derin bir sanat yolculuğunu algılayabilecek istekleri yok. Tabii bunun yanı sıra ısrarla davasından şaşmayan, benimsediği sanatsal geleneği sürdüren bir grup da var, hepsine selam olsun. Yine de biz umutlu olalım. Her bir anlayışın, yani gerek geleneksel gerek modern anlayışın kalpte oluşturduğu birbirinden bağımsız tınılar var. Asıl mesele bu tınıları duymakla kalmayıp dinleyebilmekte. Bir ürün ortaya koyarken elbette bir gelenek benimsenebilir ve bu oldukça olasıdır. Ama okumaya geldi mi, işte orada biraz daha farklı düşünüyorum. Çünkü her anlayışın, her geleneğin ufkumuzu açmada inkar edilemez bir paydaya sahip olduğunu düşünüyorum. Aynı şey hece ölçüsüyle yazılan veya serbest yazılan şiirler için de geçerli elbette. Zaten serbest ölçünün de bir ölçüsü vardır öyle değil mi? Hece ölçüsü veya biraz daha eskiye gidecek olursak aruz ölçüsü yalnızca ahenk bakımından çok daha göze ve kulağa yansıttığı ritimle dikkatleri üzerine çekmektedir. Serbest ölçünün ise gönülde oluşturduğu etki daha başkadır. Bu yüzden serbest ölçüyü "Kim ne der?" diye düşünmeden yaşamaya benzetiyorum biraz da. Naçizane yazdıklarımda serbest ölçüyü tercih etsem de, ulaşabildiğim ve yararlanabildiğim tüm anlayışlardan faydalanmaya çalışıyorum. "İlham mı, deney mi?" sorunuza gelecek olursak birini birinden ayırmak ne yazık ki pek de mümkün görünmüyor. Ancak şairin şiire ve sanata yaklaşımını da dikkate almakta fayda var elbette. İlhamsız olmaz bu konuda hemfikiriz diye düşünüyorum. Bence büyük ölçüde tecrübesiz de bir sanat eserine ruh verebilmek de oldukça zordur. Ancak takdir edersiniz ki bize ait olmayan bazı sevinçleri, acıları, galibiyetleri, mağlubiyetleri, gözyaşlarını tıpkı bize aitmiş gibi hissederiz ve kalemimize de aynı şekilde yansır. Çünkü bazı şeylerin yaşamadan da doğuştan kalbimize nakşedildiği görüşündeyim. Yeterli ölçüde eleştirilmesinden ziyade doğru bir şekilde, doğru bir üslupla eleştirilip eleştirilmemesiyle daha çok alakadar oluyorum. Çünkü eleştirilere şöyle bir baktığımızda çok sayıda eleştiri görebiliriz. Ancak eleştirinin içeriğinden ziyade niteliğiyle ilgilenmek icap etmektedir. Ne yazık ki herkesin her konuda her türlü fikre ve bilgiye sahip olduğunu zannettiği bir çağda yaşıyoruz. Bu yüzden biraz eleştiri konusunda da hem hakkaniyetli olmak gerektiğini hem de daha zarif bir üslup kullanmak gerektiğini düşünüyorum. Aslında yukarıda da bahsettiğim gibi herkesin her şeyi bildiğini düşündüğü bir çağda bu oldukça zor ama belki de öğrenmemiz gereken şey, haiz olmadığımız bir konuda bazen ahraz da olmamız gerektiğidir. Kültür, sanat ve edebiyat dergileri yıllardır dünyamda barındırdığım çok özel ve güzel bir yere sahip tabii ki. Günümüz edebiyatında bilindik isimlerin yeni eserlerini takip edebilmenin yanı sıra kalemini yeni keşfetmeye başlayan gençlere de bu doğrultuda fırsat tanınması hem yelpazemizi genişletmekte hem de birçok kişiye umut meşalesi olmaktadır. Halihazırda yayın hayatına devam eden birçok dergiyi elimizden geldiğince takip etmeye çalışıyoruz. Her biri muhakkak kıymetli ve birer emek ürünü... Ancak hem yazar hem editör olarak yer aldığım Telmih Dergisinin, koruduğu edebi çizgisi, içerik niteliği ve genç yazarlara yeni ümitler olma noktasında oldukça ciddi bir gayret içerisinde olduğunu söylemek oldukça yerinde olacaktır. Belki de yanıtlaması en zor soru bu. Çünkü çok sevdiğim her birinde beni bambaşka duygularla diyardan diyara götüren şairler ve şiirler var. Ama yine de bir seçim yapacaksak bu üç şair Fuzuli, Sezai Karakoç ve bugün hala aramızda olan, Allah kendisine uzun ve sağlıklı bir ömür ihsan eylesin, Nurullah Genç olurdu. Üç şiire gelince onlar ise; Adil Erdem Bayazıt'ın Bulmak adlı şiiri, Cemal Safi'nin Telefonda Sen adlı şiiri ve Yavuz Bülent Bakiler'in Şaşırdım Kaldım İşte adlı şiirleri olurdu. Çok güzel bir eser üzerine yine çok güzel bir söyleşi olmuş. Aynı zamanda aydınlatıcı. Öğrencim Merve Nur Hanım'la gurur duyuyorum. Kendisini çok tebrik ediyorum. Çok yönlü bir sanatçı olduğunu övünerek söylüyorum..


Bir aşk gelip beni vuracak, adı Şarkısı Beyaz olacak. Sonra o eski yaram kanayacak. Sen görmeyeceksin, bilmeyeceksin, duymayacaksın. Adını hiç unutmadım. Adını eski yaramdan hiç ayrı tutmadım. Eski yaramın yarısı sendin, anısı bendim. Ruhumsa hep sanık bütün bir varlığımla. Aşk unutulmazmış, eski yaralar sadece kabuk bağlarlarmış, içeride bir ailenin istenmeyen çocuğu ağlarmış. Geldin ve kabuk bağlamış yaramın bütün mevsimlerini yerle bir ettin. Ben Şarkısı Beyazım diyeceğim ölü bir şairin kelimeleriyle, sense ruhu mevsimsiz sanık, diyeceksin. Unutmadım seni Şarkısı Beyaz. Diyarbekir'in her sokağında seni aradım. Yağmurlar daha mı ıslak, sen yoksun diye. Her köşe başında bir vurulmuşluğum, bir kaybım. Belliydi hayatımı benden ç/alan failler. Sen aldın, onlar çaldı. Sen gittin, onlar kaldı. Sen Şarkısı Beyazdın, ben ruhu dahi sanık mevsimsiz, yersiz yurtsuz. Acıların ve yoksulluğun varlığına büyük geliyordu. Şarkısı Beyazımdın ama hayat içini paramparça etmişti. Kendini korumak için etrafını duvarlarla çevirmiştin. Dikenli, soğuk ve manik depresif duvarlar. Dışarı çıkmak istemiyordun, dışarıdan birilerinin içeriye girmesine izin vermiyordun. Yalnızdın; yalnızdım. Ziyadesiyle şehrime benziyordum. Dilimin ucunda Diyarbekir'in yıkılmış, yakılmış mahalleleri. Ben sende acılarımı görmüştüm, kendimi sevmiştim. Mekan hep aynıydı: Surların Şehri. "Sevmek" dedim, senin kelimen. Seninle hayatıma girdi. Şarkısı Beyazımdın, Cemal Süreya'nın şiirindeki gibi. Hiç kimseler bilmeyecekti seni, hep saklımda kalacaktın, yeni imgelerin imbiğinden geçirecektim seni, yeni kelimelerin mizanına vuracaktım. Yadımda ölesiye yitirecektim seni. Kimseler duymayacaktı şarkımızı ve sızlayan kalplerimizi. Sen benim kanadı kırık yenik serçemdin. Bırakmayacaktım seni kötü rüyalara, kötü adamlara, kötü zamanlara. Sen benim gençliğimin en kırılgan tarafıydın, beyaz ve saydam. Sen geldin olanca saflığınla, karanlık hayatıma ışık oldun. Sen Şarkısı Beyaz kanadı kırık yenik bir serçesin, "kendini martılarla bir tutma, senin kanatların kırık, düşersin, yorulursun, beni koyup gitme, ne olursun" dedim, beni dinlemedin ama. Duyuyor musun beni? Sen başkalarının denizinde uçacak bir martı değilsin, sen kendi ömrünün küçük dağlarında uçmaya alışmış bir serçesin. Martılar uzun yaşarlar kısa ölürler aynı denizlerde. Serçelerin ömrü birkaç yıldır ama derin yaşarlar; çünkü sadece kalpleriyle duyarlar. Serçelerin minnacık kalplerinde yeryüzünün bütün çizgileri vardır. Şarkısı Beyaz olan serçeler kalplerinde yeryüzünün bütün çizgilerini birleştirmesini bilirler. Sen benim Şarkısı Beyaz kanadı kırık yenik serçemsin ve hep de öyle kalacaksın. Sen yanımda olsan ben "taş yürekli şehirlerin mağlup insanlarına" rağmen yaşayabilirim, sana dilimin altında sakladığım faili meçhullerle Şarkısı Beyaz şiirler okuyabilirim, kırıldığım yerlerden hayata tutunabilirim. Yoktun ama, hiç olmadın; avuçlarımda minyatür kanadı kırık yenik bir serçeydin, parmaklarımda ayrılık halkası. Seni "kocaman ellerimle sevdim." Dünya kirletilmişti ziyadesiyle, insanlar zalimdi haddinden fazla ama yaşayacaktık "taş yürekli şehirlerin mağlup insanlarına" rağmen. Bir başkasına Şarkısı Beyaz demeyecektim, senle başlayan bu şarkı seninle sessizliğin toprağına gömülecekti. Ben seni, sadece seni sevdim. Senin Şarkın Beyazdı Cemal Süreya'nın şiirindeki gibi, benimse kalbim yaralı, ruhum sanık, fikrim yasak. Bütün esmerliğimle sana geldim. Benim şarkım esmer, suratım gibi, ömrüm gibi, hayallerim gibi. Sen olmasaydın esmerliğimle barışmayacaktım belki de. Belki çok yoruldum, kendimi kızdığım zamanlar ömründen çok oldu ama senden hiçbir zaman vaz geçmedim, kalbime söz geçiremedim. Şiirler hep aynı şeyi söyler: Bir aşk insandan güçlüyse o aşkın hikayesi de olur. Bir aşk nedensiz gelmişse bütün bahaneleri silip süpürür. Ben seni nedensiz sevdim. Sen esmer şarkımın aydınlık yanısın, kendine uzak bana yakın, kendine isyan bana yaran, kendine kement bana kanayan. Her gece bir başıma kaldığımda, seni geceleri bir başımıza yaptığımız yolculuklarla hatırlayacağım, hep aynı şehirde, Diyarbekir'de. Sen ağlamak için çıkardın, bense ağlamamak için direnirdim. Ben alışıktım direnmelere, ne de olsa şarkısı esmer olan bir insandım. Senin ağlamak için çok nedenin vardı. Tarumar edilmişti çocukluğun, kırılmıştı serçe kanatların. Bu yüzden sevmiştim seni, esmerliğimi beyazlığında susturmuştum, bütün gençliğime kan kusturma pahasına. Ben gidersem gözlerin peşimden gelir, sen gidersen bütün bir ömrüm ardından gider. Sana kal diyemem Şarkısı Beyaz, biliyorum gitmek zorundasın; hiç ait olmadın bana, benim şehrime, buralara. Sen uzaktın hep kendine, bana ve şehrime. Ama hep gençliğimin kanadı kırık yenik serçesi olarak kalacaksın. Bana verdiğin sözü tutmayacaksın, çocuksuzluğunun acısını unutmak için kendini martılarla bir tutacaksın, göz göre göre kendini inciteceksin. Bu benim gerçekliğim, diyeceksin. Ben bu acının ve yıkımın içinde gözlerimi dünyaya açtım, çocukluğum kuş ölüsü, diyeceksin. Yüzünü görsem bütün bir varlığımı ardımda bırakıp gideceğim, Şarkısı Beyaz bir aşkın gölgesinden çıkamayacağımı bilerekten. Yüzün yoktu hiçbir yerde, şehrim bomboştu kalbimden ölüp düşen yaşlı çınarlarla bir. Ben bir başka zaman dilimini özlüyordum, bir başıma ölmek becerisi kazanmak için. Siyah bir keder çökmüştü gençliğimin üzerine, simsiyah gözlerinden gücünü alan siyah bir keder. Esmer şarkımı okuyacağım hiç kimsem yoktu. Karartma gecelere ısmarlıyordum bütün gençlik düşlerimi. Bir başıma ölemiyordum, ayakları kırılmış gençliğime intihar temrinleri yaptırıyordum. Yüzünü özlüyordum, yüzüne bakıp ölmek istiyordum; yoktu yüzün. Yüzüme gömdüğüm kederlerin, gidişlerin, yoklukların haddi hesabı yoktu. Hayat bana bir yaşam borçluydu, bedelini Şarkısı Beyaz acılarla ödediğim. Esmer gülüşlerime bağlamıştım bütün yarınlarımı. Yar demiştim sana, yara olmuştun kalbime. Can demiştim sana, kan kusturmuştun bembeyaz gençlik düşlerime. Geride kalan parçaları toplayacak kimseler yoktu, sen yoktun, yüzün yoktu, ismin yasaktı. Aklıma getirmemeye çalışıyordum ismini. İsminden kaçtıkça yüzünü daha çok arıyordum, yüzün hiç olmamış gibi. Sadece kanadı kırık yenik bir serçeydin, Şarkısı Beyaz bir çocuktun, hep de öyle kalacaktın. Bu senin sırrındı ya da cezan; aşkın intikamı. Biliyorum, kalbimin kaçak bölgelerinde hep kanayan bir yara olarak kalacaksın. Ne sana sözüm geçti ne de kalbime. İki ayrı hikayenin kör noktasında karşılaşmıştık gayri nizami zamanlarda. Ben şarkısı esmer bir adamdım, sense Şarkısı Beyaz bir kadın. Geldin ve gençliğimin bütün ormanlarını yaktın, göğümün bulutlarını koparıp attın, yollarını kapattın. Bir karabasan gibi çökmüştün üzerime. Aşk diyorlardı bunun adına ya da bir yanlışlık. Gücünü ve anlamını yanlışlıklardan ve yanılgılardan almayan kaç aşk vardır, hiç bilemiyorum. Sen biliyor musun? Hiç bildin mi, kanadı kırık yenik bir serçe olarak girdiğinde hayatıma? Ben hiç bilmedim. Bildiğim benim şarkımın esmer olduğu, senin şarkının da beyaz olduğu. Yanlışlarımızı ve yanılgılarımızı, aşkımızın esmerliğini ve beyazlığını bir araya getirmeye gücüm yetmiyordu. Ben yorgundum, sen yaralı. Ben aşıktım, sen kırılgan. Ben müdavimdim, sen misafir. Sadece sınırlar değil ayrıca aramıza mekanlar, insanlar, şehirler ve hikayeler de girmişti. Sen bir başka yolun yolcusuydun, Şarkın Beyaz, ömrün ziyan; bense bir başka düşün bozgunuydum, esmer şarkısı Diyarbekir surlarına kazılan. Kalbimde hep yaralı ve yenik bir serçe olarak çırpınıp duracaksın Şarkısı Beyazım. Bunu unutma, hiç unutma. Ben unutmayacağım. Aşk unutturmaz zaten. Aşk insana rağmen kendini hatırlatandır. Aşk acısına rağmen yaraya tuz basmaktır. Aşk, Şarkısı Beyaz, Şarkısı Esmer iki imkansızın göğünde uçmaktır, hem şarkısıyla hem şiiriyle, hem yalnızlığıyla hem sürgünlüğüyle, hem sessizliğiyle hem umuduyla.


Jack Ma Kimdir ve Bize Ne Kendisinden! Jack Ma ile ilgili Türkçe yayınlanmış 3 kitap bulunmaktadır. Kitabın orijinal adı "Alibaba: The House That Jack Ma Built" olup İngilizce olarak ilk defa 2016 Nisan ayında yayınlanmıştır. Kitap 2019 yılı Şubat ayında dilimize Mehmet Gürsel çevirisiyle kazandırılmıştır. Kitap Jack Ma'nın öğrencilikten öğretmenliğe uzanan ilk yaşam öyküsüyle başlıyor. Kitabın son bölümü Alibaba sitesinin %12 hissesinin 21 Milyar Dolar'a Halka Arz edilmesini içeren son bölüm ile bitiyor ve kitabın sonunda 2015 yılı sonu itibariyle Alibaba'nın yaptığı yatırım ve satın almalardan kısaca bahsediliyor. Jack Ma üstüne okuduğum ilk kitap olup çok etkilendiğimi itiraf etmeliyim. 64 sayfa bir çocuk kitabı olarak görünüyor ve yorumlarda yazana göre "Jack ma'nın belli başlı internette dolanan sözlerinden derleme" olduğu yorumu yapılmış. Kitap, Maviçatı yayınlarının Elon Musk, Bill Gates ve Steve Jobs gibi girişimcilerin hayat hikayelerinin anlatıldığı bir serinin parçası olarak hazırlanmış. Serideki tüm kitaplar Ahmet Seyrek imzası taşıyor. Kitap, adı koyulmamış bir serinin parçası olarak derlenmiş. Derleyen ve Hazırlayan olarak Serkan Karakoç görünürken kitabın Doğakan Bal tarafından çevrildiği belirtilmiş. Kitapta Jack Ma tarafından nerede ve ne zaman, hangi ortamda söylendiği belli olmayan ve hiçbirinin kaynağı belirtilmemiş 267 özlü sözden uzun paragraflara alıntı bulunuyor. Çoğu alıntı direk Alibaba sitesi ve işleyişiyle ilgiliyken kimi alıntılar çok daha iş hayatına yönelik. Jack Ma sözlerinin ve açıklamalarının bulunduğu bu kitabın yayınevini bulamadım. Kitaba Z Library'de rastladığım için nereden satın alınabilir de emin değilim. Maalesef elimde olmadığı için içeriğinden emin olamadığım, Jack Ma'dan yapılmış 199 alıntı içeren bir kitap. Bu kitap diğer derlemelerden çok farklı olarak Jack Ma'nın Çin basınında yer alan Çince demeçlerinden ve röportajlarından derlenerek hazırlanmış. - "Başkalarının başarılarından öğrenmek yerine, onların hatalarından ders alın. Başarısız olan insanların çoğu ortak nedenini paylaşır, oysa başarı çeşitli farklı nedenlere bağlanabilir." - "Eğer vazgeçmezsen, hala bir şansın var. Vazgeçmek En Büyük Başarısızlıktır." - "Bir lider, daha yüksek bir azim ve azim sahibi olmalı ve çalışanların dayanamadıklarına dayanabilmelidir." - "Rakibinizden öğrenmeli ama asla onları kopyalamamalısınız. Kopyalarsan ölürsün." - "Sahip olmanız gereken en önemli şey sabırdır." - "Dünya söylediklerinizi hatırlamayacak ama yaptıklarınızı kesinlikle unutmayacak." - "Rakiplerinizi unutun, sadece müşterilerinize odaklanın." - "Ya büyük oyna ya da hiç oynama. Aksi takdirde gençliğinizi boşa harcarsınız." - "Yerde dokuz tavşan varsa ve birini yakalamak istiyorsan, sadece birine odaklan." - "Bugün acımasız. Yarın daha acımasız. Ve yarından sonraki gün çok güzel olacak." - "Hiç denemediysen, bir şansın olup olmadığını nasıl bileceksin?" - "İki ilkeye inanıyorum: Tutumunuz yeteneklerinizden daha önemlidir. Benzer şekilde, kararınız yeteneklerinizden daha önemlidir!" - "Bir lider vizyoner olmalı ve bir çalışandan daha fazla öngörü sahibi olmalıdır." - "Dünü takdir ediyoruz, ancak daha iyi bir yarın arıyoruz." - "Herkesi düşmanın olarak görürsen, etrafındaki herkes senin düşmanın olur." - "Hiçbir zaman devletle iş yapmayın. Onlara aşık olun fakat asla onlarla asla evlenmeyin." - "Bu dünyadaki en güvenilmez şey insan ilişkileridir." - "Sabah 8'de işe gidip akşam 5'te eve dönerek yüksek teknoloji şirketi olamayız ve Alibaba asla başarılı olamaz. Eğer 8-5 arası şartlanmış bir ruha sahipsek, gidip başka bir şey yapmalıyız." - "Müşteri sizi seviyorsa, hükümet de sizi sevmek zorunda kalacaktır." - "Ayakta kalan son kişi ol."


İçinde bulunduğumuz günlerden, yaşanılan zorluklardan hep bir çıkış yolu ararız. Bilhassa bu gibi durumlarda birilerinin bize yol göstermesini, tecrübelerini aktarmasını isteriz. Böyle olduğu taktirde daha hızlı yürümüş oluruz. Tecrübe edilmiş tecrübe etmeyiz. Karakoç "Çıkış Yolu" üçlemesinde bizlere bu imkanı veriyor. Konferanslarından derlenen bu eserlerde ilk olarak "Ülkemiz 'in Geleceği" temasını işleniyor. Bu sırada ülkenin içinde bulunduğu durumu tahlil ettikten sonra bir çözüm yolu sunan yazar üçlemenin öteki kitaplarına da zemin hazırlıyor. Tarihi ve sosyolojik bakış açısının yer aldığı kitapta durum tahlilleri ve çözüm yolları ile okura kolaylık sağlanıyor. Marks'ın materyalist veya günümüz tarihi materyalist görüşlerin aksine Karakoç fikir ve ruhu temel alt yapı olarak düşünür. Zira ruhunu öncelememiş ve fikri zemini oturmamış milletler dağılmaya, ideolojiler yıkılmaya mahkumdur. Ekonomi, maddi yapı, siyaset hep bu temellerin üzerine oturtulur. - Doğruluk: Bilim - İyilik: Ahlak - Güzellik: Sanat şeklinde sıralanır. Çıkış Yolu üçlemesinin ikinci kitabında "Medeniyetimiz'in Dirilişi" teması işlenir. Muhtevasında dört konferans barındıran kitabımız "Diriliş Çağı" başlıklı ilk konferansta hayat ve ölüm, zulüm ve adalet gibi kavramlar işleniyor. Karakoç: "Şartlar ne denli elverişsiz olursa olsun, zulümle mücadeleye girişilebilir ve o er geç yere serilebilir. Ama bunun için, her şeyden önce, ruhumuz diri olmalı. Şuurlu olmalıyız. Sonra da azimli olarak mücadeleye devam etmeliyiz." (s. 33/ c. 2) cümlesiyle ruhtaki atılımla diriliş çağında yaşanabileceğini bizlere söylemektedir. - Aydınlar öne düşecekler, organize olacaklar - Hiç bir zaman insanın insana kulluğunu kabul etmeyecekler - Geçmişten gelen büyük sistemin bir anda yıkılıp gitmesine razı olmayacaklardır. - Her zaman geçmişi hatırlayacaklar - Geçmişe mahkum olmayacaklardır. Burada Karakoç'un kastettiği geçmiş geçmiş tecrübeler ve İslam Medeniyetin 'in köklü birikimidir. Üçüncü konferans kitaba alt başlığını veren "Medeniyetimizin Dirilişi" dir. Önce ruh sonra şekil diyerek iki noktayı da unutmamamız gerektiğinden bahseder bu konferansta ve son olarak "Kaybolan Hakikat"le yitirdiğimiz kimliğimize değinir Karakoç. Kaybetme sürecimiz örnekleriyle incelenirken kaybettiğimiz hakikatin İslam olduğu vurgusu daha net ve tavizsiz verilir. Çıkış Yolu üçlemesinin son kitabı olan "Kutlu Millet Gerçeği" dört meydan konuşmasından oluşmaktadır. Karakoç'un diğer eserlerini okumuş olanlar bu üçlemedeki konuşma dili ve diğer kitaplardaki yazı dili farkını detaylı bir şekilde hissedeceklerdir. Hızlı bir şekilde okunmasına sebep olan bu dil aynı zamanda üçlemenin hafif bir üslubunun olmasına sebep olmuş. Geçen konferanslar diğer iki kitabın tekrarı niteliğinde olup bilhassa son konferansla okkalı bir tokat atıyor Karakoç: Batı ve Biz diyerek başlanan konuşmada Batı'nın girdiği yerlere mutsuzluk ve sorundan başka çok da bir şey getirmediğine değinen yazarımız Batı'yı şu cümleleriyle özetliyor. Çünkü: Batı medeniyetinin kökü, özü, ideali, hakim olmaktır. İnsanlara hakim olmak tahakküm denilen ve tabii, zulme kapı açan psikoloji. Onların mantığınca, başkalarını hor göreceksiniz, başkalarını sizden aşağı göreceksiniz ki, onlara hakim olasınız. Eşit görme, insanı insan görme fikri yoktur Batı'da." (s. 151/ c. 3) Bu gibi ağır eleştirilerine karşın Karakoç körü körüne yeren bir bakış açısından ziyade Yiğidi öldür hakkını yeme düsturunca Batı'da olan ve bizim de yitirdiğimiz iki gerçekten bahseder Biri: Organizasyon, İkincisi: Disiplindir. Görüldüğü üzere bu hususlar kapatılamayacak açıklar olmayıp çaba ve çalışmayla giderilebilir maddelerdir. Karakoç'un Çıkış Yolu'na genel bir yorum yapacak olursak bir dava adamının ülkesini, milletini ve dahi ümmetini dert edinmesi sonucu kayda geçen birkaç kelamdır desek yanılmış sayılmayız.


Orda bir köy vardı uzakta ve o köy bizim köyümüzdü. Ziyaret sıklığı yılda birden birkaç yılda bire ya da on yılda bire düşen, belki de artık hiç gitmediğimiz, aile büyüklerinin hatıralarından hayal meyal görünen, her geçen gün hafızalarımızdan biraz daha silinen köyümüz. Köyümüzle bağımız hızla zayıflıyor, çoğumuz için koptu bile. Son dönemde çocukla doğa arasındaki bağı kuvvetlendirme niyeti taşıyan eserlerin çoğu dahi artık köye başvurmuyor. Köylerimizin doğallığını kaybettiğine ya da artık orada yaşayan kimsemiz kalmadığına dayanarak avunmaktayız. "Akasyalı Meydanın Çocukları" ise bize köyden naif bir yaşam öyküsüyle yaklaşıyor. Hatice Demir, köyün meydanındaki akasya ağacını merkeze alarak, onun etrafında oynaşan çocukların hayatı üzerinden Mustafa Amca'nın ömürlük aşkını hikaye ediyor. Yirmi kısa bölümden oluşan bu yüz sayfalık kitapta kızlı oğlanlı köy çocukları, hiç konuşmayan, biraz da sert mizaçlı Mustafa Amca'nın, onu suskunluğa mahkum eden geçmişini yavaş yavaş keşfediyorlar. Bu pek kolay bir keşif olmuyor elbette. Bir fırtına köy meydanındaki akasya ağacını yıkınca geçmişe bir kapı aralanıyor. Parçalara ayrılarak taşınacak olan ihtiyar ağacın gövdesinden bir baston çıkıyor ve böylece ancak köyün eskilerinin bildiği hikaye çocukların da ilgisini çekmeye başlıyor. Zamanında, çocukken bir kızı sevmiş Mustafa Amca. Hem de çok sevmiş. Öyle sevmiş ki utancından onun yanında bir kelime bile edememiş. Gel zaman git zaman yollar ayrılıp da kız uzaklara gidince, ona derdini anlatamayan Mustafa Amca artık kimseye dert anlatmaz olmuş. Bir daha konuştuğunu duyan olmamış. Kitap, okuruna bu içte kalmış aşk duygusunu öyle yaşatıyor ki okumanız için elimden geleni yapmak istiyorum. Belki küçük ama çok dokunaklı bir sahneyi canlandırabilirsem bunu başarabilirim. Hayal edin şimdi; Mustafa öğreniyor ki kız okumak için teyzesinin yanına, şehre taşınacak. Küçük Mustafa ona en sevdiği çiçeklerden, akasya ağacının çiçeklerinden bir taç yapıyor, evinin önüne gidecek, tacı ona hediye edecek ve gitme diyecek. Kız bahçe kapısından görününce Mustafa telaşlanıyor, tacı arkasına saklıyor. O anda heyecandan bütün söyleyeceklerini unutuyor. Mustafa susunca kız okula kaydının yapıldığını, sabah erkenden yola çıkacaklarını söylüyor. Bakın şimdi yazarımız çocuk Mustafa'nın halini nasıl anlatmış. İşte böyle bir ömür düşmemek için o taca tutunup bekliyor Mustafa. Yaşlanıyor. Aşkını bir tek o kızla birlikte iyileştirdikleri akasya ağacıyla paylaşıyor. O ağaç da Mustafa ile birlikte yaşlanıyor. Ve yıllar sonra fırtınada yıkılıyor. Ağaç yıkılıyor ama Mustafa Amca'nın aşkı ölümsüz. O da yeni bir ağaç dikiyor. Köyün çocuklarıyla birlikte. Bu sefer dedesinin bastonunu değil kendi bastonunu destek yapıyor diktiği fidana. Ve o ağacı hayalinde büyütüyor. Altına oturuyor; bu defa genç Mustafa'yı bir kez daha o kızla buluşturuyor. Diyeceğini dedirtiyor ona. Anlayamadığımız insanlar arkalarında hep kendilerine ait bir engel saklarlar. Onları anlayamamızın asıl sebebi budur. Onları anlayamadıkça hayatın anlaşılmazlığını kendimize yük ediniriz. Bu hikayede o yüklerden bir bir kurtuluyoruz. Yukarıdaki son iki paragrafımda yazarın diline uyum sağladığımı hissettim ve eserin dili hakkında size canlı bir örnek sunmuş oldum. Metin zaman zaman çocukların konuşmalarıyla hayata dönen ama çoğu zaman tatlı, sıcak, naif anıların aktarımından oluşan mutlu-akıcı bir dile sahip. Yazar hikayeyi bize köydeki çocuklardan biri olan Ayber'in ağzından anlatıyor. Ayber'in içinden geçirip söyleyemedikleriyle Mustafa Amca'nın suskunluğu arasında bir köprü kurduğunu hissediyoruz. Ayber de Efe'nin yanında susuyor zaman zaman. Arkadaşlarının tepkilerine, sözlerine, hareketlerine anlam veremeyen çocuklar bu eser sayesinde davranışların arka planındaki duyguları fark edecek ve bir hayli rahatlayacaklardır. Mustafa Amca'nın hayatına mal olan suskunluğu gibi, çocukken birçok davranışımız isteğimizin dışında gelişir. Bu açmazdan kurtulmanın tek yolu bazen ne pahasına olursa olsun içimizden geldiği gibi davranmak, rezil olmaktan, tepki görmekten, ayıplanmaktan korkmamaktır. Bunu tavsiye ederken çocuğun ölçüyü kaçırmasını elbette istemeyiz ancak eserimiz bu anlamda en ufak bir risk barındırmıyor. Hatta işin öğreti kısmını vazife bile edinmiyor, sadece Mustafa'nın ve Ayber'in hallerini, diğer çocuklar arasındaki konumlarını okuruna sunuyor. Okur buradan alacağını alacak, duygularını yönetmeye ve doğru davranışlara dönüştürmeye dair ipuçlarını değerlendirecektir. Eserin metni ile çizimleri arasında tam bir örtüşme var diyebiliriz. Cem Bilge'nin, bastonunu bacaklarının arasına almış sandalyesinde oturan ihtiyar çizimi rahmetli dedemi kitabın sayfalarına yerleştirivermiş. Köyün çocukları ile ihtiyarlarının bir arada olduğu sahneler hoş. Kara kalem çizimlerin her biri çok özenli ve ince işlenmiş. Her iki kapakta da yumuşak renkler tercih edilmiş. Ön kapakta köy meydanının hikayenin başındaki hali, arka kapakta ise sonundaki hali resmedilmiş. Çocuk aşkının yüceliğine, çocuk duygusunun temizliğine, insanı ayakta tutan daimi çocukluğa sıkı sıkı sarılmış bir okur olarak Hatice Demir'e özel bir teşekkür ediyorum. Maceranın, gizemin, bilimin, dil oyunlarının yanında has duyguların kıymetini ortaya koyan eserleri de gündeme almamız, günün çocuğunu belki de en çok bu temiz duygularla beslememiz gerektiğini düşünüyorum. "Akasyalı Meydanın Çocukları" ailecek okuyacağınız, okurken ortak ve yoğun duygulara dalacağınız, kısacası hayat bulacağınız bir hikaye. 9 yaş ve üstü her okur bu kitabı bitirir bitirmez evin diğer bir bireyinin eline tutuşturacaktır. Elinizde paralansın.


Ailem ve arkadaş çevremde hatırlanan en eski, saklanmaya değer bulduğum çizimim muhtemelen kardeşimin severek biriktirdiği pokemon tasolarından birinin üzerine çizdiğim charmander karakteriydi. Tasonun orijinal resmi silinmişti. Amacım sadece kardeşimin üzüntüsünü gidermekti. Çizimim neredeyse orijinal çizim olup olmadığını sorgulatacak derecede güzel olmuştu. Benim de beklediğim bir sonuç değildi. Fakat herkesin ilgisini çekmeyi başarmıştı. Muhtemelen 12-13 yaşlarındaydım. Hala bahsi geçer. Aslında küçük yaşlarımdan bu yana iyi çizim yaptığım hep bilinen bir şeydi. Bu konuda kimse beni yönlendirmemişti. Ortaokul yıllarımda şehir ve ülke çapında düzenlenen iki resim yarışmasına katılmıştım. Her ikisinden de birincilik ödülü aldım. Bununla birlikte iyi resim yapabiliyor olmam resmiyetle taçlanmıştı. Bu yıllarda seri hikayeler çizer, haftalık köşe olarak sınıf panomuzda paylaşırdım. Okul dergileri ve basılı yayın çalışmalarında hep bir yerim vardı. Bu konuda bir eğitim almamıştım fakat tabiri caiz ise alaylı olarak kendimi yetiştirmeyi başardığımı düşünüyorum. Hobi olarak gördüğüm "sürekli çiziyor olmak" durumu bir yerden sonra bu piyasada yazan çizen tayfa tarafından fark edilmeye başlanmamı sağladı. İlk iş teklifini de üniversite öğrencilerinin kendi bütçeleri ile fotokopi dergi olarak çıkardıkları Çıt Mizah dergisinde yer alan çizimlerimden sonra aldım. Bu teklifle beraber zaten ilgi duyup sürekli kurcaladığım photoshop programında kendimi çizim yaparken buldum. Her yeni durumda olduğu gibi dijital çizim sürecimde de bana büyük katkıları olan abim Muhammed İkbal Alp'e teşekkürü borç bilirim. İlk kitabımın çıkması ile birlikte, yeni kapılar yeni iş teklifleri oluştu. Böylece sürekli gelişerek ve yeni şeyler öğrenerek çizerliğe devam ettim. Her iş bir sonraki için referans olmuş oldu. Tabi 13 yıllık çizerlik hayatımda birçok kez farklı teknikler üzerine eğitimler alarak işimi desteklemeyi de ihmal etmedim. Bu konu özellikle alaylı çizerler için ihmal edilmemesi gereken bir konu diye düşünüyorum. Özellikle çocuk kitapları söz konusu olduğunda görsellik gerçekten ön plana çıkıyor. Temelde bir kurgu ve metne göre çizim yapıyor olsak bile aslında çok özgür ve kritik bir görevimiz olduğunu düşünüyorum. Çoğu zaman bir sahne yönetmeni gibi, yazarın yazdığı metindeki duyguları çizdiğimiz karakterlere giydiririz. Yeri geldiğinde bir sahne dekoru tasarımcısı gibi sahnelerin ışık gölge oyunlarına kadar dekorlarını yaparız. Kimi zaman oyuncu seçimi bize kalır. Kimi zaman kostümcü oluruz. Velhasıl bir kitap çizimi yaparken birden fazla kritik görevi yöneterek kendi işimizin yönetmeni de oluruz. Ben çizdiğim bir kitabı elime aldığımda birden fazla role sahip olduğumu düşünürüm. Ve her eser bir sonraki işimde daha iyi yapabileceklerim listesinin dökümünü oluşturur. Yaptığım işi bir meslekten çok daha fazlası olarak görüyorum. Bence herkes yaptığı işi ruhuna taşıyabilmeli. Bunun bereketi ve hazzı çok başka oluyor. O sebeple sevdiğim, takdir ettiğim bir yayıncı ile, metnin hakkını verdiğini düşündüğüm bir yazar ile çalışıyor olmak iş verimliliğini artıran en önemli konu. Bence sanatsal alanlarda çalışan herkes bu konularda seçim yapabilmeli. Bunun dışında iyi, deneyimli, nezaketli bir editörle çalışıyor olmak pastanın kreması. Tüm bu şartlar sağlandığında yayıncı tarafından önünüze iyi bir sözleşme metni gelir. Ya da iyi bir editör gereksiz revize isteklerini size taşımadan çözer. İşin işleyişini hızlandırır. İyi bir yazar yenilik ve değişim fikirlerine açıktır. Önüme bir iş geldiğinde bu şartların sağlanmış olması, işi benimsememe ve ilerlerken keyif almama sebep olur. İşin yetişmeyeceği belli olan bir tarihte teslim edilmesinin istenmesi veya çizimde hiç inisiyatif alamamak gibi konular kabulü mümkün olmayan konuların başında geliyor. Bu gibi durumlarda yayıncı ile ortak bir yerde anlaşamıyorsam işi kabul etmem. Ya da milli ve dini değerlere zarar verdiğini düşündüğüm içerikteki bir eseri de resimlemek istemem. Yazar, çizer ve editörün uyumu kesinlikle kitaplara yansıyan bir enerji. Bu konuda işini iyi yapan yazar ve editörle çalışıyor olmak sorunları minimuma indiriyor. Ben genellikle eserlerin yazara mal edilmesi konusuna takılıyorum. Evet metni yazarın yazması eseri eser yapan şey muhakkak. Fakat özellikle çocuk kitaplarında yazardan daha etkin biri varsa o da çizerdir diye düşünüyorum. Bir çocuk kitabı almaya kalktığımızda hepimizin ilk dikkatini çeken, o kitabı diğerlerinden ayrı kılmayı sağlayan şey nedir? Bu aşamada henüz kitabın metni hakkında bir fikre sahip değilken bile, kitaba karşı yakınlık ve hayranlık besleme sebebimiz görsel lezzet değil midir? Demem o ki eserler yazarın olduğu kadar çizerin de emeğini taşır. Bu aşikar olduğu halde hala yazarın isminin yanına çizerin ismini aynı puntolarla yazmayan yayınevlerinin olması gerçekten büyük bir sorunun göstergesidir. Umarım bunları dile getiriyor olmamız, bu sorunların çözümüne katkı sağlar. Çocuk edebiyatı alanında çok boşluklar olduğunu düşünüyorum. Çocuk şiirlerinin, farklı sanat dallarının, kültürel miraslarımızın, evrensel bir dil yapısı ile, standart kalıpları aşarak çocuk edebiyatının bir parçası olması gerektiğini düşünüyorum. Bazı yayıncıların bu konular üzerine çalışmaya başladığını görmek çok güzel. Zamanla bu çalışmalar raflara taşınacaktır. Anlaşamadığım bir yazarla hiç çalışmadım. Sanıyorum bu sebeple çok şanslıyım. Ama kritik noktanın, yazar ve çizer arasında köprü vazifesi gören editör olduğunu düşünüyorum. Editör işinin ehli olduğunda ve proje yönetimini iyi yaptığında esnek ya da değil, her yazarla bir şekilde uzlaşılacağını düşünüyorum. Çalışırken zorlanacağımı düşündüğüm yazar tipi muhtemelen kendi kurguladığı görseli birebir çizmem için bana dayatmada bulunacak, asla esneme payı bırakmayacak tipte yazardır. 13 yıldır çok farklı yayınevleri ile çalışma fırsatı bulmuş bir çizer olarak pek sorun yaşadığım yayınevi olmadı. İşimi olması gereken özenle yaparım. Planlıyımdır. Kitabın taslağından itibaren çalıştığım yayınevinden onay alarak ilerlerim. Bu sebeple revizeler işin sonunda değil işin ilerleme kısmında zaten halledilmiş olur. Sizin özenli çalışmanız her zaman yeterli olmayabiliyor maalesef. Yayıncı sizin işinize olan özeninizi ve özverinizi görmediğinde, takdir etmediğinde yaptığınız işe karşı kırılmalar yaşanabiliyor. Muhatabımdan emeğimi görmesini, değer vermesini, saygı çerçevesinde bir ilişki kurmasını bekler aynı özenli davranışları ben de muhatabıma gösteririm. Muhatabım güven verdiği sürece işin işleyişi konusunda yaşanılan aksaklıklarda esnek davranabilirim. Bunun iş ahlakına uygun bir davranış olduğunu düşünüyorum. İki çocuk annesiyim. Ayrıca geçmişte öğretmenlik yaptığım beş yıl var. Formasyon almış, çocuk pedagojisinden anlayan insanların çocuk ile ilgili alanlarda etkin olmasını olumlu buluyorum. Ben de çocuklarla buluşup çizim atölyeleri ve sanatsal faaliyetler yapmayı seviyorum. Çocuk tarafımızı kaybetmemek bu işin en önemli motivasyonu. Metinde geçen sevinci, hüznü, yine çocuk tarafımızla karşılayabilmeyi, orada özümseyip süzgeçten geçenleri kağıda aktarmayı gerekli buluyorum. Çocukların arasında kalarak çocuk yanımızı kaybetmemek çok daha kolay. Çocuklardan sıklıkla besleniyorum. Genel hedefim çocuklar tarafından sevilen, benimsenen, fark edilen bir eser ortaya çıkarabilmek. Bunun dışında şahsi hedeflerim arasında daha önce çizdiğim eserlerden daha nitelikli çizimler yapabilmek de var. Bu konuya genel bir bakış yaptığımda çizimlerimin, geleneksel desenler barındırması, milli ve dini dokular taşıması, bizim içimizden bizim yaşantımızdan parçalar barındırması, okuyucuya yabancılık hissi yaşatmaması konularında kendimi sorumlu görüyorum. İyi bir okuyucu olduğumu düşünüyorum. Metinlerle ve kelimelerle aram iyidir. Yakın bir vakitte kendi yazıp çizdiğim kitabım da raflarda okurlarına kavuşmayı bekliyor olacak. Aslında çizerlik okurluğu, okurluk çizerliği besleyen iki dal. İkisini birbirinden ayırt edemiyorum. Bu meslek bana bir metni tek defada nitelikli bir şekilde okuma alışkanlığını kazandırdı diyebilirim. Çünkü metni bir yandan okuyor, diğer yandan da görsel tasarımını hafızamda oluşturuyorum. Aslında metni çizime aktarma kısmının ilk adımı, metni ilk okuduğum zaman gerçekleşiyor. Çizimine başladığım metni, her yeni bölüme geçişimde tekrar okuyorum. Böylece çizimi yapılan her bölüm birden fazla, hatta epeyce fazla okunmuş oluyor. Bu işi uzun süre yapan çizerlerin, inceliklerini bilmeseler bile bir metni eleştirebilecek kadar uzmanlaştığını düşünüyorum. Sonuçta metinlerle bütünleşiyoruz. Hayal dünyamızı metinle süsleyip kağıda geçiriyoruz. Metinle bu kadar içli dışlı bir ilişki kurmuş olmak elbette okuma alışkanlığımı çok değiştirdi. Metni samimi ve sıcak bulmadıysam, benimseyemediysem elbette çizime aktarma konusu zorlayıcı olabilir. Sevmediğiniz bir yemeği yemek gibi düşünebilirsiniz. Her lokma ağzınızda büyür, büyür.. Nihayetinde yutamayacağınız bir hal alır ve tıkanırsınız. Bu sebeple sevip benimsediğim bir metni çalışmak daha ideal ve olması gereken bir seçimdir. Seçebilmeliyiz. Okuyup çizmeme kararı verdiğim metinler oldu. Değerlerime aykırı bulduğum, kendimden ödün veriyor hissettiren ya da kendimden bir parça bulamadığım metinleri çizmenin doğru olmadığını düşünüyorum. Benimseyemediğim bir metni çizmenin geride hiç bitmeyen bir sancı bıraktığını biliyorum. Henüz işin başındayken istemeden çizdiğim metinler olmuştu. Bunun doğru bir yaklaşım olmadığını yaşayarak öğrenmiş oldum. Açıkçası bütün kitaplarımı severek çizdiğim için böyle bir ayrımı düşünemiyorum. Fakat her yeni kitap bir öncekinden daha iyi daha verimli çizilmiş oluyor muhakkak. Birkaç kitap ismi vermem gerekirse TDV Yayınlarından "Arkadaş Arayan Köpek" ilk kitaplarım arasında en sevdiğim. Yine Türkiye Yazarlar Birliği 2020 Çocuk Yayınları Ödülünü kazanan set içinden "Hapşıran Tıksıran Kedi", "Dolan Biber Ağlayan Kek", "Şemsiye Olmak İsteyen Kız" kitaplarım benim için kıymetlidir. Erkam Yayınlarından çıkan oyun seti "Haydi Oyuna", çizimlerini yeni yaptığım, henüz raflara konmamış olan Torun Yayınları bünyesinden çıkacak olan "The Lion Cub and Its Hiccups" kitabımı da görmenizi isterim. Elbette metinlerini okumaktan keyif duyduğum yazarlar, çizimlerinden beslenip ilham aldığım çizerler var. Herkesin yetkin olduğunu düşündüğüm farklı alanları var. Mesela karikatür dendiğinde başka bir çizer, çizgi roman dendiğinde bambaşka bir isim verebilirim. O sebeple burada kimisinden söz edip kimisini unutmuş olmak bana çok doğru gelmiyor. Sanatsal bir alanda binlerce hayal kurulabilir. Belli kalıpları ve çerçeveleri yok ne de olsa. Bu işi yaptığım sürece hep daha iyi daha verimli çalışmak isteğim var. Bu çalışmaları daha iyi şartlara taşıyabilmek her çizer için geçerli bir hedef. Ama asıl hayalim animasyon alanında ilerleyip dijital kitap çerçevesinde, kitapları iki ya da üç boyuta taşıyabilmek. Bu konuda da çalışmalarım devam ediyor. Ben yapsaydım dediğim bir iş olmadı. Ben nasip kavramına inanan bir insanım. Nasibimde olanı heyecanla bekler, aynı heyecanla karşılar ve uğurlarım. Ama yapılan işlerden çok sevdiğim takdir ettiğim işler muhakkak vardır. Mesleğime dair kaygılarım yok. Bence her yeni dönemde çizerlik başka boyutlar kazanacak meslekler arasında. Ama bundan daha önemlisi, sanatçı kimliği taşıyan insanların genelde birden çok dalda kendini geliştirmeye yatkın olması. Bu sebeple nasibimizde ne varsa onu yaşayacağımızı bilerek geleceğe bakmak gerektiğine inanıyorum.


Genel bir tanım yapmak yanıltıcı olur. Yazmaya meyletme serüveni farklılık gösterir. Sadece bir etkenle de ifade edilemeyebilir. Onlarca parçanın bir araya gelerek yazmaya dair devamlılığı sağlaması, anlatmaya karşı da diriliği bağladığı söylenebilir. Tek bir etkenle hareket edildiğinde, o etken ortadan kalktığı sırada yazmaya dair meyil de yok olur. Unutulmamalıdır ki, yazmak zamanla ana dili olur yazarın, kendini yazdıklarıyla anlatır. Anlattıkları etkenlerin toplamıdır. Anlatmanın öğretici yanı olduğu kanısındayım, anlamın kuytu yanlarını çıkarmaya fırsat tanır. Bu anlatı kişinin kendi menkıbesini keşfetmesi, dinleyicinin/okuyucunun bir hisse kazandırmasını merkeze alarak devam eder. Hikaye anlatmak, sanki bütün ekmeği parçalara ayırmayı, üzerine marmelat sürmeyi, öğüterek yiyebilmeye imkan tanır. Türlerin birbirini beslediğini görmezden gelemeyiz. Zamanın anlatı dili, yeni yöntemlerin belirlenmesi, görselliğin ön planda olması gibi birçok etmen anlatıyı da şekillendirdi, odak noktasını değiştirdi. Buna tür takıntısıyla yaklaşanların, muhafaza etmekten öteye gidemeyeceğini, yaşadığı zamanın diline uzak kalacağını kabul etmesi gerekir. Yazarlığın ilk yıllarında kendimi tanıtmak, hatırda tutmak maksadıyla edebiyat dergilerinde görünürde olmayı tercih ediyordum. Zamanla belirli bir okur kitlemin oluştuğunu gördüm. Dergilerin formatı gereğince yazardan istediği sınırlı sayfada öyküyü bitirme talebi doğrultusunda öykü dinamiğinin bozulduğu oluyordu. Etraftaki hikayeler bu taslakta öyküye dönüşüyordu. O sınırı öykülerimden uzaklaştırdığımda öykünün uzadığını, ama sünmediğini fark ettim. Bu süreçle oturuyor. Yazar, zaman zaman öyküleriyle dergilerde görünebilir, yalnız zihnini oraya kiralamaması gerekir. Karakterim haftalarca yanımda dolaşıyor. Bazen birkaç kelime fısıldıyor. Not alıyorum. Yazmak, yaşamın bir tezahürüne dönüşüyor. Yaşadıkça yazabiliyorum. Yaşadıkça da karakter bana olması gerekenleri söylüyor. Bu hayali bir durum değil, yazmanın bıraktığı tecrübe birikimi de bunu şekillendiriyor. Karakterim bazen bir olay da olabiliyor. Yaşamakla ilgili derdim var. Yaşamaya dair derdim azaldığında yazmaya dair yönelimimin azaldığını gördüm. Ne zamanki yaşamakla ilgili derdim biter, yazmayı da bırakacağımı düşünüyorum. Açıkçası bu konuda bir hadise başıma geldi. İlk öyküsünü beş yıl önce yazdığım Yüzümde Kaybolan Gölgeler eserim, karakterin dumansız alevle anlaşması sonucunda farklı coğrafyalarda hikaye dinlemeye başlama serüvenini anlatıyor. Birçok ülkeyi dolaşıyor. Eserin çıktığı vakitle, işimden istifa edip Zanzibar'a yeni hikayelere tanık olmaya geldiğim vakit aynı zaman dilimine denk geldi, üstelik yaşadığım bölge dumansız alevle bağlantısı olan insanlarla dolu olduğunu sonradan öğrenince, yazmanın kimi zaman yaşamaya da bir şekilde tezahür edebileceğini gördüm. Benim derdim kendimle. Her bir yarışta kendimi geçmek istiyorum. Güncelde bildiğim çok güzel yazarlar var. Bilirim ki, onlar da bunu isterler. Hikaye ve öykü üzerine birçok mütefekkir yazılarında açıkça bunlardan bahsetti. Uzun uzadıya ifade etmeye gerek yok. Benim anlam dünyamda kullandığım manaları, hikayeyi tahkiye kökeniyle düşünürüm, filmin-öykünün- tarihin-hayatın-herhangi bir nesnenin hikayesi diyerek geniş bir alanı ona tanırım. Öyküye ise belirli teknik özellikler yükler, yeni dönem anlatıyla ilişkilendiririm. İyi bir öykü okuru olmak için güncel eserleri alıyor, üzerine düşünüyor, sorular hazırlıyor, Nasıl Yazılır adlı bir podcast programıyla eserin yazarıyla birlikte eserini inceliyoruz. Bu anlatının ve hikayenin peşinde olduğumu da gösteriyor. Dergileri son dönemde takip edemiyorum.


Edebiyatın diğer bilimlerle ilişkisi, kendisinin güzel sanatlardan olması dolayısıyla şayan-ı dikkattir. Edebiyatın aynı zamanda oluşturduğu-ürettiğidiğer sanat dallarının da kurallarını koyması ve ürünlerin teorik kısmı dolayısıyla da bir bilim dalı olarak da değerlendirilir. Özellikle Edebiyat Tarihi, Estetik gibi alt dallar bilimdir. Bir de üretim ve değerlendirme açısından başka bilim dallarıyla ilişki geliştirilir. Edebiyatın başka bilim dallarıyla ilişki geliştirirken ilk uğrağı da tarih olmuştur. Edebiyat ile Tarih arasındaki ilişki farklı yönlerden incelenebilir. Edebi metinlerin bir sosyal olgu olarak içinde oluştuğu bir dönem vardır. Edebimetinlerin istisnasız tamamında bu tarihi dönemlerin izlerigörülmektedir. Hiçbir yazar da bu bağlamda döneminin sosyal olgularından ve dil anlayışından bağımsız yaklaşamaz. Edebiyat-Tarih ilişkisi kadim tarihlere dayandırılır çoklukla. Tarihi meselelerin edebiyata malzeme ve ilham olduğu açıktır. Aynı şekilde edebi eser ve şahsiyetler de tarihin farklı dallarına konu olabilir. Ancak edebi eserlerin de tarih için ender durumlarda belge değeri taşıdığından söz edilebilir. Örneğin destan dönemindeki tarihi bir olay için belge yoktur. Esatir-söylence bu durumda kaynak kabul edilir. Edebiyat ve tarih arasındaki ilişkiedebiyat tarihçileri ve eleştirmenler arasındaki en önemli tartışma konularından biri olmuştur. İşin realitesinde olan şudur: geçmiş, gelecek nesillere bir tarihçinin notlarıyla aktarılır. Tarihçi bu işi yaparken dili kullanır ki bu önemli bir bağdır. Edebiyatçı da tarihçinin ilettiği bilgiyi döneminin bilinen diğer bilgi ve gözlemleriyle edebi metne dönüştürür. Burada önemli husus, yazarın tarihi olayın kendi gerçekliğine ne kadar yaklaştığı kadar, romanda nasıl işlediği meselesidir. Yine bu durum, tarihçiler açısından tamamlanmış görmek temelli bir mesele iken, o gerçeği yorumlama temelli bakış yazara mesele olur. Müslümanlar devlet olup fetihlere başlayınca dönemin iki süper gücünden biri olan Sasani İmparatorluğunu tarih sahnesinden sildiler. Bütün Sasani topraklarını alıp Türk ve Çin sınırlarına ulaştılar. Diğeri süper güç olan Bizans'ı da Anadolu ve Batı topraklarına sıkıştırdılar. Böylece bilinen dünyanın büyük bir kısmına hükmetmeye başladılar. Hıristiyan dünyasında bu duruma tepki verildi. Önlemler alınmaya başlandı. Haçlı seferleri mesela... Haçlı seferleri başladığında hedef olan iki bölgede durum aşağı yukarı şöyledir: bu savaşlar Anadolu Selçuklu Devleti'nin sınırları Marmara Denizine ulaşınca başlamıştır. Ancak siyasi birlik yoktur Anadolu'da. Selçuklunun her komutanı bir bölgede hüküm sürmektedir. Danişmend, Saltuk, Artuk vb. Ancak Haçlılar karşısında birlikte hareket etmektedirler. Ortadoğu'da da benzer şekilde siyasi bir dağınıklık vardır. Irak ve Suriye'de Selçuklu Atabeyleri, Mısır ve Kudüs'te ise Fatımiler hüküm sürmektedir. İlk seferde Anadolu'daki savaşlarda haçlı sürülerinin tamamı da öldürülememiştir. Antakya, Urfa, Mardin, Trablus kontlukları ve Kudüs krallığı kurulmuştur. Haçlılar Kudüs'ü ele geçirdiğinde yaptıkları ise tarihin en büyük utançlarındandır. İslam dünyasını birleştirip, Müslüman izzeti ve şerefini ikame edecek lider arayışının söz konusu olduğunu söyleyebiliriz. Büyük Selçuklu' da taht kavgaları vardır. Mesela Fatımiler Kudüs'ü Selçukludan almış, Antakya'ya yardıma gönderilen ordunun bazı birlikleri savaşmadan meydanı terk etmiş ve Selçuklu ordusu burada yenilmiştir. Irak ve Suriye atabeylikleri de birlikte hareket etmemiştir. Ayrıca Akdeniz üzerinden Ceneviz ve İngiliz gemileri destek malzeme getirmiştir. Bu şartlarda haçlılar bölgede tutunabilmiştir. Ali Emre'nin ödüllü bu kitabı, yukarıda iki bölümde söz ettiğimiz iki farklı meselenin birleştiği bir kavşağı işaret ediyor bize. Kitapta iki hikaye birbirine ekleniyor ve iki farklı nehir akışı olarak karşımıza çıkıyor. Birinci hikaye, Nureddin Zengi'nin hayat zorluklarla dolu hikayesi. İkinci hikaye ise Nureddin Zengi'nin hayatına paralel şekilde bir genç kızın, nişanlısı Haşhaşiler tarafından öldürülen ve kendini ilme adayan Selma'nın hikayesi. Zengi öldükten sonra, onun yaptıklarının unutulmaması için yazılan bir risale üzerine çalışarak bu kitabın geliştirilmesi için çabalayan gençlerin Selma ile birlikte yaptıkları ilmi sohbetlerden oluşuyor bu hikaye. Selma, nişanlısı Haşhaşiler tarafından şehit edilince, Zengi tarafından himaye edilmesine karşılık ona vefa borcunu ifa etmeye çalışıyor. İki hikayenin kahramanlarının kesişmesi bir istisna dışında söz konusu değil. Selma'nın gençliğinde düğünü için davet edildiğinde gelen Nureddin Zengi ile nişanlısının cenazesinde karşılaşması. Bu bağlamda Selma'nın babasının Nureddin'in askeri olması dışında pek kesişme yok. Dolayısıyla anlatıda kahramanlar değil hikayeler kesişiyor denebilir. Ali Emre, bu kitabında bu büyük mücahidin nasıl yaşadığını ve nasıl öldüğünü işlemiş. Onun samimiyeti, hizmetlerine yansımış. Nureddin Zengi, ömrü cihat meydanlarında geçmiş bir komutan olmasına rağmen 56 yaşına nispetle 56 medrese yaptırdığı gerçeği onun bakış açısı için açık bir göstergedir. Bu gösterge onun ilim-irfan konularına yatkınlığını, kendisinin de hafız olması hasebiyle nasıl bir profile sahip olduğunu ifade etmektedir. Yaptırdığı medreselerde İslam dünyasının büyük alimlerini istihdam etmesi, halkına bakışı, bütün İslam dünyasına bakışı ve ömür boyu süren mücadelesi onun hem nasıl duyarlı hem de kabına sığmayan coşkulu bir lider olduğunu ortaya koymaktadır. Haçlı seferlerinin sürekli devam etmesi ile Frenkler bölgeye yerleşip dört devlet kurarlar. Bunlardan biri de Urfa Kontluğudur. İslam alemi darmaduman olmuştur. Nureddin Zengi'nin babası İmadüddin Zengi bir büyük olayı başarır. Urfa'yı fetheder. Hem Müslüman aleminde hem de Batı'da büyük yankılar uyandırır. Frenklerin yenilebileceği, kovulabileceğine dair düşünceler ilk kez filizlenir. Kudüs'ün ve bütün bölgenin geri alınabileceğine dair bir umut doğar böylece. Nureddin'in hikayesi, babası İmadüddin Zengi'nin Caber'de hadım bir Frenk köle tarafından hançerlenmesiyle temellenir. Ordu dağılır. Birlik tekrar bozulur. Yerine oğlu Nureddin geçer. Her şeye yeniden başlar. Bir yıldırım harekatıyla Urfa kurtarılır. Bütün dünyanın dikkatini çeker üzerine. Yeni bir haçlı seferi başlar bu olay üzerine. Bir savaş öncesi, Nureddin Zengi'nin bir askerle yaptığı muhabbetle başlar sahnemiz. Muhammed Suresi 7 ve Ali İmran Suresi 160 ayetlerinde geçen "Siz Allah'ın dinine yardım ettiğinizde, Allah da sizi yüzüstü bırakmaz" ilkesi doğrultusunda hareket eder. Bir asırdan fazla bir zamandır bölgede olan Frenklerin yaptıkları melanetlere müdahale edilir. Onlarla her zeminde çarpışır. Asla siyasetin dolaylı yollarına sapmaz. Tevazuu şahsiyetin bir parçası haline gelmiştir. "Allah'ım! Zaferi sen İslam'a nasip et! Mahmut kopuğu kim ki zaferi hak etsin?" diye dua eder. Romanda başka bir yerde de kendisinden "Mahmut köpeği" diye bahsetmektedir. Mezarlıklar kendisini vazgeçilmez zannedenlerin cesetleriyle doludur, diye bir söz var. Tarihin neredeyse bütün büyük komutanları bu vehme düşmüştür, en azından hayatının bir evresinde. Nureddin ise askerlerine şöyle demektedir: "Allah, dinini korur. Biz başaramazsak, yerimize başkaları gelir. İslam, bizim üzerimize kayıtlı değil." Aynı zamanda ileri görüşlü bir lider olan Nureddin, Selahaddin Eyyubi ile özel olarak ilgilenmiş ve onu yetiştirmiştir. İslam beldeleriyle savaşa girmekten hep uzak durmuş, yaptığı gazalara da o İslam beldelerinin askerlerini davet ederek onları da cihada teşvik etmiştir. Nureddin öncelikle ordusunu yetiştirmeye gayret etmiş ve kolay kolay yenilmeyen bir birlik kurmuştur. Bu birlik; Türkmen, Kürt ve Arap mücahitlerden oluşmaktadır. Rahmetli Erbakan hocanın dediği gibi Türk-Kürt ve Arap bir olduğunda bölgede başaramayacağı şey yoktur. Bu ordu da her savaşta farklı taktikler uygulayarak düşmanı şaşırtmış ve kendisinden daima fazla olan Frenk ordularını bozguna uğratmıştır. Elbette komutan gerçeğini unutmadan meseleyi düşünelim. Birleşen Frenk ordularını parçalamak için Trablusa, Kudüs önlerine ve Antakya civarına farklı birlikler çıkararak düşmanı tedbir almaya zorlamıştır. Urfa'nın fethiyle onun cihadı başlar. Avrupa'da bunun üstüne yeni bir haçlı ordusu kurulur. Bu haçlı ordusu önce Anadolu Selçuklularıyla savaşır. Anadolu'dan kurtulanlar yine bölgeye gelir. Coğrafyamıza bulunan Frenklerin mantar gibi bitmesinin arka planında aslında İslam birliğinin kurulamaması, Anadolu'da bu gücün durdurulamaması da vurgulanıyor. Bir yerden Frenk tehdidi, diğer yandan haşhaşi tehlikesi, öte yandan kardeş münakaşaları ve kavgası... Bu neviden cümleler güncele de işaret edebilir durumda. Hacca giden Nureddin Zengi, kendi ülkesinde yaptığı konuşmalarda yaptığı yürekleri titreten haykırışları kutsal topraklarda da yapıyor. Kudüs'ün düştüğü bir devirde caka satmaya devam edenlerin, gururundan taviz vermeyenlerin yakalarına yapışarak konuşuyor. Kitapta Nureddin'e söyletilen şu sözler; zaman belirtilmese günümüz mazlum coğrafyasındaki herhangi bir Müslüman'ın söyleyebileceği suratlara tokat gibi çarpacak sözlerdendir. Sosyal ve siyasal şartların zulmet-karanlıkla dolu olduğu bir çağda olmazı olduracak liderlere ihtiyaç vardır. Bu zora talip olmaktır. Çünkü kolay olan, karanlığa sövüp saymaktır. Bedbin ve bitkin olmak, kabullenmektir. Zora talip olmak, öğrenilmiş çaresizlik pençesine düşmemek ve etrafı aydınlatacak bir kandil gibi doğmak üzere bir azim-gayrete girişmektir. Tüm yalnızlığına rağmen davayı göğüslemektir, yıkılmak üzere olan ümmete diriliş soluğu üflemektir, herkesin kendine gelmesine vesile olmaktır. Nureddin Zengi bunu başarır... Yazar bu sebeple, ona Şark'ın Kandili demektedir. Nureddin Zengi zoru başardıktan sonra yaptıkları kolay olanlardır. Bazılarını sıralayalım: Urfa Kontluğu'nu ortadan kaldırması, Antakya Haçlılarını sindirmesi, İsmaili-haşhaşilerin ürettiği tehlikenin ortadan kaldırılması. Halep-Musul-Şam çizgisinde kendi ülkesini, Fatımi devletine son vererek Mısır'ı alması, Haçlıların ve haşhaşilerin kabusu olması... Fetihlerden önceki barışçı tavır ve imar faaliyetleri, fetihten sonra da vergileri kaldırarak halka refah sağlaması, fethettiği yerlerde han, hamam, medrese inşa etmesi, ilim ehline hürmet etmesi, halkın gönlünü kazanmasını da sağlamıştır. Bu durum Nureddin Zengi'nin çok yönlü bir lider olduğunu gösterir. Tarih, ilgili parçaların birbirine eklenmesidir bir bakıma. Sonuçta o bütüne tarih denir. Bu bütünü, bütünlüklü bir bakışla algılamak gerekir ki meselelere derinlemesine nüfuz edilebilsin. 12. Asırda İslam dünyasında büyük bir çözülme yaşandığı gerçekliğini kabullenmekle bozulan düzeni yeni bir ceht ile kuracak güçlü bir lidere ve topluluğa ihtiyaç vardır. İşte burada Nureddin Zengi, bu vasıfları barındıran bir toplum ve medeniyet kurmuştur. Haşhaşi-İsmaili düşünce tarzı, saf Müslüman camiayı etkisi altına alır ve hatta meşru bir inanç sistemi gibi görünmeye çalışırken Nureddin buna karşı Kur'an ve sünnete sarılmayı bilmiş, buna yönelik olarak medrese ve dergahların kurulmasına önayak olmuştur. Roman tarihi gerçekliği eğip bükmeden, birbirine eklenen gerçeklik cüzleriyle bütünlüklü bir profil, portre oluşturmuştur. Bunu yaparken kullanılan dil aynı zamanda bir şair dilidir. Yeterince geniş ve zengin bir Türkçedir. Üslup ise sıcak ve samimi, yer yer okuru o atmosferi yaşamak zorunda bırakacak kadar canlıdır. Kendimize, kendi metinlerimize dönmek bir gerekliliktir ve bu roman buna açılan bir yoldur. Okuma faaliyetinin bir şekilde içinde, yanında, arkasında, kenarında bulunanlar; stk ve resmi kurum-kuruluşlar uyanık olmalı, bu eseri listelerine dahil etmelidirler. Bunca yokluk içinde bu varlıklı metni üreten Ali Emre hocamıza, okumanın da sorumluluk ve bilinç hali olduğunu düşünen bir okur olarak teşekkürler!