Kendimi bildim bileli bir şeyler üretmeyi, sanatla uğraşmayı seviyorum. Henüz küçük yaşta bir çocukken elime aldığım kalemi halen bırakmadım. 2020 yılında ilk şiir kitabım Şark Köşesi çıktı. On yılı aşan süredir çeşitli dergilerde, edebiyat alanında yazılarım yayınlandı. Yakın gelecekte çıkmasını hedeflediğim çeşitli kitap tasarılarım var. Eğitim hayatıma gelecek olursak; Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi'nde Türk Dili ve Edebiyatı okudum. Yeni Türk Edebiyatı alanındaki yüksek lisansımı "Günümüz Türk Şiirinde (1990-2000) İmge Üzerine Bir İnceleme" başlıklı tezimle tamamladım. Halen, akademik maceram sürüyor. Hikaye anlatmak ve şiir söylemek, çocukluğumdan beri ilgimi çekmiştir. O yıllardan itibaren zihnimde dönen hikaye tasarıları halen hafızamda diri ve olgunlaşarak çeşitli edebi türlerde kağıda dökülme zamanları yaklaşıyor. Çocukluğumdan bana miras kalan muhayyileyi de yitirmemek için çaba gösterdim. Çünkü bugün, en büyük sermayem, muhayyilem. Şiir yoluyla kelime, kavram ve imgelerin katmanlı bir anlam dünyasına sahip şekilde yeni bir gerçeklik içerisinde yeniden üretilebiliyor olması ve bu yeni gerçekliğin -buna şiirsel gerçeklik de denilebilir- okura yaşanılan gerçeklikle, yaşadığımız dünya ve hayatla ilgili berrak bir bakış sunabilmesi şiirin beni cezbeden tarafı olmuştur. Hayat, şiire ve imge dağarcığına katkı sağlıyor. Şiir ise, insanın iç dünyasıyla, yaşadığı fiziki dünya arasında bir köprü vazifesi görüyor. Ruh dünyası ile maddeler dünyası arasında bir tercüman. Lakin şiir de edebiyat da "hayatın anlamı" değil, anlam arayışının estetik şekilde ifade ediliş kanallarıdır. Asıl olan insanın iç dünyasını, yaşadığı dünyaya tercüme ederken en doğru ve iyi yolu seçmesi. Bütün sanatlar, aslında iç dünyayı dışarıya taşırmak ama bunu muhatap alınabilir incelikte yapmak gayretidir. Hayatımdan şiiri çeksem, geriye hayatım kalır. Ama iç dünyamı ifade etmede elsiz ayaksız kalırım. Muhtemelen böyle bir durumda yine de kendimi ifade etmekten geri durmam. Farklı bir ifade kanalı, belki başka bir sanat yahut edebiyat uğraşı ararım. Ama elbette şiirin kişisel yolculuğumdaki yeri ayrı ve özel olarak kalır. Sanatçı etkilenmelerle beslenir, etkileri dönüştürüp temellük ederek kendi yolunu çizer ve ortaya özgün bir şey koyar. Bu etkilenmeyi her zaman rol modellik bağlamında da düşünmemek lazım. Bazen bir metinlerarası gönderme, bazen bir yüzleşme bazen de saygıyla anma hali şiirde başka şairlerin izini içerir. Şiir yazım tekniği olarak benzeşmesek bile, düşünce dünyama etki etmiş ufkumu açmış bir isim olarak merhum Nuri Pakdil'i ve merhum Sezai Karakoç'u burada anabilirim. Her ikisinin vefatı da beni derinden üzmüştür. Şark Köşesi'nin dosyasını yayınevine teslim ettiğim tarihten sonra vefat etmiş olmasına rağmen, Nuri Pakdil'in vefatı üzerine yazdığım "Karşıkaranlık" adlı şiiri son anda kitabıma aldım. Belki de başka türlü ilk şiir kitabımın dosyasının kapanmasına gönlüm razı gelmedi. Çünkü özellikle lise yıllarımda büyük bir iştahla neredeyse bütün külliyatını okuduğum Pakdil'in bende yeri ayrıydı. Bir müddet sonra vefat eden Karakoç'a ise aynı hassasiyetle "Büyükdağ" isimli bir şiir yazdım, nasipse bir sonraki şiir kitabımda da bu şiir yer alacak. Ama dediğim gibi, bu isimlerin etkisi daha çok düşünsel birikimim üzerinden dolaylı yolla şiirime geçmiştir. Doğrudan şiirimin üslup ve tekniğini dayandırdığım bir usta yok. Şiirin duygusallıktan çok duyarlılıktan beslendiği fikrindeyim. Duygular, terbiye edilerek, işlenerek duyarlılığa dönüşür. Duygusal parlayışlar, şiirde havai fişek gibi gelip geçici bir etki yaratır, çünkü iç dünyamızdaki bir anlık bir dalgalanmadan beslenirler. İstisnalar hariç, bu parlayışlar; şiir inşası için sağlıklı bir zemin sunmazlar. Duyarlılık, duygunun fikirle yoğurulması, bir şuura dönüşmesi halidir. Duyarlılık hem şiir inşa eder, hem de kişinin poetik şiarının temelini atar. Şiir, çoğu kez yalnız duygunun ve fikir katışıksız hayalin emrinde bir serseri mayın gibi düşünülür, oysa bu yanlıştır. Şiirin ortaya çıkışındaki doğallık, okuru yanıltmamalı; şiir çokça zihinde dolaşmış ve olgunlaşmış fikir ve duyarlılıkların; bir anlık ilhamla su yüzüne çıkması gibidir. Ani duygusal parlayışların membası değildir. Yaşadığımız mekanın duygu durumumuza, bir şeyler üretmekteki hevesimize etkileri olduğu doğrudur. Ama toplumsal algıya yerleşen ve bir stereotip halini alan "manzaraya bakıp içlenen şair" portresinin, günümüz şiiriyle pek bir ilgisi olduğunu düşünmüyorum. Dolayısıyla şairin taşra ve tabiatla ilişkisi bu şekilde değerlendirilmemeli. Bir şairi tabiatın ortasına hatta Miyazaki ve Takahata'nın Heidi çizgi filmindeki nefis suluboya Alp dağları manzarasının ortasına bırakalım ve şaheserler üretmesini bekleyelim, muhtemelen hüsrana uğrarız. Çünkü şiir daha çok tezatların ve ikilemlerin yol açtığı kriz ortamından, ruhsal çatışmalardan beslenir. Bu bakımdan, ömrü metrolarda, aktarmalı toplu taşıma vasıtalarında insan kalabalığında boğulurken geçen bir insan belki de ömrü huzur ve dinginlikle geçen, her sabah nefis pastoral manzaralara uyanan bir şairden daha iyi bir şiir yazabilir. Bu, kurala şarta bağlanamaz, çünkü doğrudan manzarayla değil, sanatçının tabiatıyla ilgili bir durum. Sanatçının ilhamını ya da yazma eylemini tetikleyen şeyin ne olduğu sanatçıya mahsus öznel bir konudur. Şahsen, şiirlerimi yazarken bulunduğum mekan, evimin duvarlarından başka bir manzarası olmayan bilgisayarımın başıdır. Dümdüz beyaz Word sayfasına bakarım. Çünkü şiiri o anda sadece yazıya döküyorumdur. Kelimelere dökülenler, her an her mekanda; yaşadığım hayattan devşirdiklerimdir. Elbette ki, yaşadığımız çağ, bir hız çağı olduğundan; durup her bir kelimenin her bir imgenin üzerinde yavaş yavaş derinleşmenin hazzına kapılmamızı sağlayan şiir sanatı, günümüzün "demode" bir sanatı. Şiirin altın çağında yaşamadığımız da muhakkak. Ama bu şiir öldü demek de değil. Dergilerde çok iyi şiirler çıkıyor. Elbette, iyi okur bunları keşfetmekte zorlanmıyor. Sanatı da şiiri de ayakta tutan iyi okurun keşif gayretidir zaten. Gelenek. Ama küllere tapmak için değil, ateşi canlı tutmak için gelenek. Mahler'in dediği gibi. Diğer soruya gelirsek, yerine göre lirik yerine göre epik. Hangisi o an aktarılmak istenene tercüman oluyorsa. Ve diğer soru: Serbest ile yazıyorum, ama hece ve aruz da baştacı. Son soruya cevap olarak da ilham. Tüm sermayesi ilham olmamalı şiirin. Ama yine de şiir ateşini ilhamla tutuşturmalı. Eleştiri, ama art niyet barındırmayan yapıcı eleştiri, en büyük eksiğimiz. Yani derdi gerçekten şiir olan eleştirinin baş üstünde yeri var. Bir insanın yazdığınız metin üzerinde derinleşmesi, onu eleştirel bir gözle okuması çok kıymetli. Sizin de şiirinize dışarıdan bir gözle bakabilmenize veya bir başkasının sizin kaleminizden çıkan metni nasıl alımladığına şahit olma fırsatı sunar sıkı bir eleştiri size. Şiire mahsus deneyimleri zenginleştirir. Şark Köşesi ilk çıktığında hakkında yazılan bir iki eleştiri yazısı oldu, bunlar hakkaniyetli metinlerdi. Bazıları şiirlerimi eleştiriyordu ve ben özellikle bu şahıslara ulaşıp teşekkür ettim. Umulur ki, eleştiri kültürümüz zenginleşir ve Tarık Buğra'nın deyimiyle "düşman kazanma sanatı" olmaktan çıkar. Bu devirde inatla dergi çıkarmaya gayret eden insanlara saygı duyuyorum. Her şeyin dijitalleştiği ve görselleştiği bir devirde basılı edebiyatı ve genel manada matbuat hayatımızı ayakta tutmak gayreti, az buz bir iş değil. Teknolojik imkanları yadsıyalım demiyorum ama basılı edebiyat mecralarına da sırtımızı dönmeyelim. Bu mecralar şairlerin yuvası. Hepimiz dergilerin mutfaklarında piştik. Bizden önceki kuşakların şiir ve düşüncelerini basılı dergilerden altını çize çize okuyarak bugünlere geldik. Henüz 16 yaşındaki bir lise talebesiyken, ilk şiirimi yayınladığım İbrahim Tenekeci yönetimindeki İtibar dergisi, benim için okul gibiydi. Bu bakımdan, dergilerin şiir dünyamıza katkısı hayli zengindir. Mümkün olduğu kadar dergileri takip etmeye özen gösteriyorum. Yeni bir dergi çıkarma gayretinde olan dostları teşvik ediyor, elimden geldiğince destek oluyorum. Özellikle bir dosya konusu etrafında kendi gündemini ortaya koymaya gayret eden dergiler ilgimi çekiyor. Türk şiirinin en güncel verimlerini, dikkatle takip etmeye gayret ediyorum.


İbnü'l Heysem'e göre, dış dünyadan gelenleri algılama sürecimiz, düşünme yeteneğimizden kaynaklanan ve bilinçli olarak yapılan bir "sonuç çıkartma" eylemini içermektedir. Yani etrafımızda var olan görüntülerin, istem dışı şekilde beynimize ulaşması ile istemli bir şekilde "görme"yle başlayıp örneğin sayfa üzerindeki bir metni izlemek gibi- "çözümleme"ye ya da okumaya- uzanan eylem arasında net bir fark vardır. İlki "salt duyum" iken ikincisi "algılama"dır (Manguel,2010:50). Bu bilgi ışığında, "okuma" eylemi içim, 'herhangi bir görüntüyü, düşünce süzgecinden geçirerek, bilinçli bir şekilde çözümle ve sonuç çıkarma sürecidir' diyebiliriz. Daha spesifik şekilde "okuma", belirli bir metinden yola çıkarak, okuyanların deneyimlerine, bilgilerine, düşünce kalıplarına veya önyargılarına bağlı olarak farklı anlamların üretilebildiği bir süreçtir. Hatta bu süreç, sofist filozoflardan Gorgias'ın "dinleyenin, konuşanın ağzından çıkan sözleri işiterek, konuşmacının düşündüğü şeyleri düşünebilmesi olanaksızdır çünkü aynı şey, aynı anda farklı yerlerde, farklı insanlarda olamaz, olsa bile farklı görünür" (Cevizci,1999:533) diyerek açıkladığı, Protagoras'ın "her şeyin ölçüsü insandır" (Platon,2014:39-40) şeklinde özetlediği "öznel" bir süreçtir. O kadar özneldir ki, insanın kendini geliştirmesi doğrultusunda, bir gün önceki "ben"in okuması ile bir gün sonraki "ben"in okuması bile farklı olacaktır; çünkü "iki günü eşit olan zarardadır". Barthes kadar yapısalcı düşünmeyenler için bile, "yazar-okur ikiliğinde etken öğe kim?" sorusu bolca gelgitli tartışmalara gebe olduğu muhakkaktır. Şu anda okuduğunuz bu yazı dahil, her yazının okuyucusuna gönderilmiş açık bir mektup olduğunu ve asıl çözümleyici tarafın okur olduğunu düşünürsek, sanırım tahterevallinin "okur" tarafı çoğu zaman ağır gelmektedir. Yazar ne yazarsa yazsın, okuyucu onu kendi imgeleminde bambaşka bir şekle sokacak, okuduğunu artık o şekil olarak kabul edecektir. Her okuyucuda farklı biçimlerde zuhur edecek olan bu şekilleri yazar belli bir yere kadar yönlendirebilse de, okuyucunun zihninde oluşan sonuçlardan yazarın haberi dahi olmayacaktır. Bu sav birkaç örnekle de desteklenebilir. Mesela, Sartre, Larousse Ansiklopedisi'nden öğrendiği çeşitli hayvanların gerçeklerini Lüksemburg bahçelerinde gördüğünde "hayvanat bahçesindeki maymunların daha az maymun, bahçedeki insanların daha az insan" olduğunu fark ettiğini belirtmiştir. Yine Manguel, daha önce hiç görmediği ama Enid Blyton'un kitaplarından tanıdığı, gizem dolu bir yiyecek olan "jöle"yi gerçekte ilk yediğinde aldığı tadın, okurken aldığın doyumsuz lezzetin yanından bile geçmediğini yazmıştır (Manguel,2010:23). Sonuç olarak, -biraz da abartılı şekilde ifade etmek gerekirse- yazar, okuyucusunun zihninde çeşitli evrenler inşa eden ve o evrendeki her şeyin mutlak var edicisi olan bir "tanrı yazar"dan, zamanın - mekanın olmadığı, sadece hayaletlerden ve gölgelerden oluşan bir evrende, belirli bir takım göstergeleri kullanarak okuyucusunun tahminlerde bulunmasını sağlayan "ortak imalatçıya" dönüşmüştür. Okur ise bu göstergeleri okuyarak, yorumlayarak ve sonuçlar çıkararak bu gölge evreni, "düşünüyorum o halde var ediyorum" düsturuyla, tümüyle kendisinde var etmeye başlamıştır. Post-modern dünyada, simülasyon evreninde, pop kültürü kıskacında, ahir zamanda - siz nasıl tanımlıyorsanız- şu an içinde bulunduğumuz zaman da kitap -aslında kitabın içeriği- çok kolay ulaşılır bir meta haline geldi. Eskiye nispetle fiyatlar pahalı fakat artık her köşe başında, her meydanda, alışveriş merkezlerinde bir veya birkaç kitapçı mevcut, internette birçok içeriğe legal veya illegal ulaşılabiliyor, fuarlar çok şükür ki her geçen yıl biraz daha fazlalaşıyor, hiç yoksa bazı popüler kitaplar arkadaşlarımızın evinde ödünç alınmayı bekliyor, yayınevlerinde basılma sırası bekleyen kitaplarla dolu. Buna rağmen yapılan birçok araştırmaya göre ülkemizde okuma yüzdeleri çok düşük. Sizce bu nasıl açıklanabilir? Cevap net, "okumaktan çok yazmayı seviyoruz". Çarpıcı şekilde ifade edersek, "okumadan yazıyoruz". Alınan kitapların büyük kısmı okunmadan raflarda tozlanıyor, bir kısmı da yazın şezlongda, kışın kahve bardaklarının yanında fotoğraflanıp unutuluyor. Okunanların çoğunun kaderiyse beşinci ya da onuncu sayfasında kulağı kıvrılıp çantalarda heder olmaktan öte gidemiyor. Çünkü kitap artık istediğim an ulaşabileceğim, aman canım nasıl olsa ileride okuyabileceğim, aslında çok istediğim ve boş vaktim olunca başlayabileceğim bir "şey" haline dönüştü. Hele ki iki tuşla sonsuz bilgiye ulaşabilen ve sınırsız yaratıma sahip olabilen insan, kitap okuyarak "beyninde yer kaplamak!" istemiyor. Kitaplar fiziki olarak veya dijital ortamlarda varlıklarını sürdürseler bile, bilgiyi emeksiz, gayretsiz ve düşünmeden elde etmek insana okumak zül geliyor. Hiçbir gösterenin hiçbir gösterilene denk gelmediği günümüz de, en felsefi akıl yürütmenin "bence böyle" olduğunu düşündüğümüzde de tutarlı anlamlar üretmeye çalışmanın anlamsızlığını anlaşılabiliyor. Yaklaşık 2500 yıl önce Sokrates, Phaedrus ile diyaloğunda Tanrı Toth'un, Mısır kralına insanlara yardımcı olması için aralarında "yazı"nın da olduğu çeşitli hediyeler getirdiğinden bahseder. Kral, bütün hediyeleri kabul ederken yalnız yazıya karşı çıkar. Toth, yazının insanların hem akılları hem bellekleri için bir ilaç, bir öğrenme aracı olduğunu söyler. Buna karşın Kral, yazının ruhlara unutkanlık yerleştireceğini, insanların belleklerini kullanamayacaklarını ve sunulan şeyin gerçek akıl değil de onun bir görüntüsü olacağını iddia eder. Yazıya güvenen insanın, içinde olanı dışarıya çıkaramayacağını, pek çoğunun hiçbir şey bilmeden bilir gibi yapacağını, insanların bilge olmak yerine sahtekar ve ukala olacağını düşünerek hediyeyi reddetmek ister (Manguel:77-78). Sokrates bu mitle, yazıya karşı olan görüşünü desteklemek istemiş olsa da, günümüzdeki insanın durumunu da çok net şekilde tarif etmiştir. Yalnız bir fark vardır; günümüzde bu durumun sebebi yazmak değil, okumamaktır. Velhasıl kelam, kitabı vitrin süsünden, bardakaltlığından, dengesiz masaların ayakları altına konan takozlardan ayıran en önemli özelliği okurudur. Ve bir Latin atasözünün dediği gibi "kitabın kaderi, okuyanın zekasına bağlıdır". Çünkü ancak okurun, "gerçek okur" olduğu zamanlarda "gerçek kitaplar" mevcuttur. NOT: Kuran-ı Kerimde, "Alak" suresinin ilk ayetlerinde defaten "oku" emri tekrarlanmaktadır. Kalemle yazmaksa ancak sonra gelmektedir, bir ikram olarak. Cevizci, A. (1999), Felsefe Sözlüğü, Ankara: Paradigma Yayınları.


Yeni bir yerli fantastik roman dizisi denemesiyle karşı karşıyayız. Birinci kitabı 2023 Temmuz'unda okuruyla buluşan Cabulka, fantasya severleri hayal kırıklığına uğratan kitaplardan değil. Birkaç gerçeküstü öğeyle soslandırılmış sıradan hikayelerden olmayacağını da gerçeküstülüğe öykünürken kontrolden çıkan bir saçmalıklar silsilesine dönüşmeyeceğini de şimdiden hissettiriyor. 309 sayfalık ilk kitap, Cabulka evrenini keşfetmemizi, geniş karakter ağını zihnimizde oturtmamızı ve bir yolculuğa göz kırpan hikayenin yapısını anlamamızı sağlıyor. "Yokluk Göğünün Kuşları" alt başlığıyla başlayışından ve "Yokluk göğünün kuşlarında kanat olmaz!" cümlesiyle bitişinden de anlaşılacağı üzere Cabulka bir kuşlar evreni. Bu evren, kitaba başlamadan önce fazlasıyla soyut olacağından korktuğum ama aksine; anlaşılır ve kusursuza yakın bir dille kuruluyor. Kitabın başında ve sonunda "Yüzüklerin Efendisi" dizisinde benzerlerine rastladığımız yardımcı haritalar verilmiş. Ayrıca az sayıda siyah-beyaz grafik tasarımla bazı karakter, mekan ve doğa tasvirleri de yapılmış. Hikayeye başlarken Ornitüy Akademi'den mezun olan genç veliahtlarla tanışıyoruz. Şahin hanedanı prensi Naka, kartal hanedanı prensesi Quenca, bülbül hanedanından Banuti, pelikanlardan Pelin, Hüthüt hanedanından Holut, papağanlardan Papila ve aynı zamanda akademinin bilge hocası Agah'ın torunu da olan baykuş hanedanından Blewn... Her biri farklı mizaçlara sahip, farklı türlerden ve kral-kraliçe ebeveynlerinin niyetleriyle çevrelenmiş yedi genç kuş. Ardından fazla kafa karıştırmadan ilerleyen iki sarmal olay örgüsüne giriş yapıyoruz. Bunlardan ilkinde baba martı Silari, hasta ve öksüz yavrusu Sullivan'ı, kendilerine yardım eden dişi saksağan Anja ile birlikte Ornitüy Akademi'ye yetiştirmeye çalışıyor. Anja'nın patronu akbaba Qara Salwar da onları destekliyor çünkü birden bire ortaya çıkan bu garip hastalığın çaresine sahip olma ihtimali onun ticari güdülerini harekete geçirmiş durumda. İkinci izlek, şahin hanedanı kralı Gola ile kraliçesi Kandela'nın, Cabulka'yı felakete sürükleyecek bu yeni hastalığa karşı Başmeclis'i toplama çabalarını anlatıyor. Onlar samimiyetle çözüm peşindeyken Karga Kral Galas ve başdanışmanı Xala olaylarda art niyet aramakta, Karanlık Diyar'la Bilinen Diyar'ı savaştırmakta kararlı görünüyorlar. Kral Gola'nın Başmeclis'i toplama çağrısı maslahatgüzarlar yoluyla tüm hanedanlara iletilirken, Gola'nın başyaveri Sungur sorumluluğundaki karga maslahatgüzarının öldürülmesi ve dolayısıyla kargalar kralı Galas'ın meclisten haberdar edilememiş olması kargalar için savaşın bahanesi oluyor. Bu sırada, amansız bir hastalığa tutulan Cabulka diyarının derdine çare aramak üzere Başmeclis yedi hanedanın yedi genç veliahtını görevlendiriyor ve bu tecrübesiz yedi genç, Agah'ın çizdiği rotada, kimi aradıklarını ve ondan ne alacaklarını bilmeden, kendilerine bağlı aşiretlerden otuz kuşla birlikte yola çıkıyorlar. Akıllarından çıkarmamaları gereken otuz kuşun otuzunun bir kuş olduğu telkinine rağmen henüz yolun başında vazgeçişler başlıyor. İlk kitabın sonunda, karga maslahatgüzarının gizemli şekilde öldürüldüğü, hasta yavru martı Sullivan'ın yanındakilerle birlikte sığındığı, düğümlerin merkezi olacak gibi görünen Kakuna'nın hanında genç veliahtların Qara Salwar ile karşılaşması, hikayenin gidişatına ve Qara Salwar'ın henüz pek açık edilmemiş olan niyetine dair merakımızı dürtüyor. Diğer yandan hem karga hanedanının hem de şahin hanedanının geliştirmeye çalıştığı yeni gizli silahlar, Cabulka'daki Araf Diyarı'nın nelere gebe olabileceği, liderliğe gönülsüz gibi görünen Naka'nın nasıl sınanacağı, papağanların neden kargalara yakın durduğu gibi sorular da dizinin takip eden kitaplarında karşılaşacaklarımıza uç veriyor. Hikayenin bir geleceği olduğu gibi, yeri geldikçe açılacak eski defterlerinin de olduğunu seziyoruz. Cabulka'nın birinci kitabıyla, uzun bir serüvenin başlangıcında olduğumuzu anlıyoruz. Cabulka evreni zihnimizde şekillenmeye başlıyor. Feridüddin Attar'ın "Kuşların Sohbeti" isimli eserinden kaynak alan Cabulka'nın Ali Bektaş zihniyle nasıl bir şerhe dönüşeceği benim açımdan büyük merak konusu. Çünkü Ali Bektaş, geniş kitlelerce pek bilinmese de tanıyanı korkutan derinlikte bir zihne sahip, dünyaya düşüncenin kamçısını vurmaktan çekinmeyen, tasavvufla beslenmiş, Mevlana'nın eserlerine hakim olabilmek için Farsça'ya ve divan edebiyatı ile şiirini de kapsayacak şekilde Türkçe'ye hakimiyetini geliştirmiş, sayısız eseri ve hatırayı hafızasına almış, birçok dizi ve film projesinin danışmanlığını yapmış, TRT'nin seviyeli ramazan ve kültür programlarından yüzüne aşina olduğumuz bir sunum ve anlatı ustası. Kitabın diğer yazarı Cafer Sadık Şahin ise animasyon ve 3D modelleme gibi görsel alanlarda da çalışmalar yürüten, 20 yıla yakın süredir hizmet veren bir reklam ajansının sanat yönetmeni ve ortağı. Kitabın editörü Mehmet Koçak'ın da aynı şirketin ortaklarından olduğunu ve bu ekibin uzun yıllardır yenilikçi çalışmalara kafa yorduklarını biliyorum. Dolayısıyla bir fantastik romanla sınırlı kalmayacaklarını, uzun vadeli bir çalışmaya temel attıklarını, kitap dizisi tamamlandıktan sonra filme doğru bir gidişatı öngördüklerini sanıyorum. Şimdilik elimizde olanla yetinecek ve kitapla ilgili söyleyeceklerimizi toparlayacak olursak; kanımca dilinin çok temiz, seyrinin de gayet anlaşılır olması kitabın her yaştan okura ulaşmasını sağlayacaktır. Kitabın hacmine bakıldığında ihmal edilebilecek kadar az sayıda olan düzelti hatası da ikinci baskıda tamamen ortadan kalkacak ve metin kusursuzluğa kavuşacaktır. Kuşların zayıflıklarıyla, arzu ve istekleriyle, alışkanlıklarıyla mücadelelerini ve iradenin hakikatini günümüz insanı, genci, çocuğu için, gerçeküstülüğü kullanarak somutlaştıracağını düşündüğüm ikinci kitabı sabırsızlıkla bekliyorum.


Burak Çakır'ın daha önce müstakil bir kitap olarak basılan Gamzeli Gezegen kitabı bu defa üç resimli kitaptan oluşan bir seriye, serinin üçüncü kitabı olarak ismini veriyor. Seri 7+ yaş okuru hedeflemiş. Serinin ilk kitabı "Tırtıl Efsanesi" (31 sayfa) metin-çizim dengesi itibariyla 7 yaşa (2. sınıf) uygun olmakla birlikte ikinci kitap "Sırnaşık Sarmaşık" (63 sayfa) 8-9 yaş için, "Gamzeli Gezegen" (63 sayfa) ise 9+ yaş için uygun görünüyor. Zira 2. ve 3. kitaplarda hem metin ağırlığı artıyor hem de metinler uzuyor. Metinlerdeki konuşmalarda cümleler sözün sahibine göre renklendirilmiş. Örneğin anlatıcı metin gri iken bir karakterin konuşmaları kırmızı, diğerininki mor renkte yazılmış. Kitaplar beyaz kağıda basılarak bu renklerin kolay ayırdı sağlanmış. Bu, ilk okumalarını yapan okura yardımcı olabilecek bir özellik. Kitapların çizimleri yumuşak ve sade, kapakları parlak selefon kaplı. Tırtıl Efsanesi, kelebekler gibi uçmayı hayal eden bir tırtılın yaşam öyküsünü ele alan naif bir çaba hikayesi. Okura, yeterince emek verdiğinde mucizelerin de yardımına koşacağı fikrini aşılıyor. Sırnaşık Sarmaşık, çorak bir bahçeye düşen bir sarmaşık tohumuyla balkonda onun büyüyüp kendisine ulaşmasını bekleyen bir gül arasındaki özlemi anlatıyor. Her ikisi için de tatsız olan dünya bu buluşmayla renkleniyor, çiçekleniyor ve insanlar için de güzelleşiyor. Sarmaşığa yardımcı olan rüzgar, kuşlar ve bir de kedi ile onu önceleri sevmeyen ama sonra fikrini değiştiren apartman yöneticisi de yardımcı karakterler olarak hikayede yer alıyor. Yazar bitkiler arasındaki sıcak bir aşkı betimlenmiş, fark etmeyenler için ortaya çıkarmış desek hata etmiş olmayız. Gamzeli Gezegen ise Güneş Sistemimize giren tanımadığımız bir gezegenin tanıdığımız gezegenlerle tanışma hikayesi. Okurumuz hem gezegenleri tanıyor hem de Gamzeli Gezegen'in onlarla yaşadıklarına şahit oluyor. Bol diyaloglu, çizgisel ilerleyen, akıcı okuma idmanı niteliğinde bir metin. Diğer iki kitaptaki kadar açık bir mesaj içermiyor ancak merakının peşinde koşan bir gezegenin öğrenme serüvenine eşlik ediyoruz. Gezegenlerin kişileştirildiği bu hikayede son durak Dünyamız ve hikayenin sonunda Gamzeli Gezegenimiz bir çocukla karşılaşıyor. Çocuk okurun ilkokul boyunca her yıl bir tanesini okuyarak değerlendirebileceği bu serinin internet satış fiyatı 53 ila 85 TL aralığında değişiyor. Yazarın muadil bir diğer serisi de "Tek Hikaye Kitapları 1 - RIFKI" ismiyle okurlarına sunulmuş.


Türkiye Diyanet Vakfı yayınları, İbn Sina'dan İbn Hazm'a, Maverdi'den Ahmet Naim'e kadar pek çok muteber ismin eserlerinden müteşekkil "Ahlak Klasikleri" serisi ile "asırların bilgeliği"ni modern insanla buluşturarak fikir dünyamızda yeni ufuklar oluşturmaktadır. Ahlak Klasikleri serisinin dördüncüsü olan "Risale fi el-Hile li-Def'il-Ahzan / Üzüntüden Kurtulma Yolları" adlı risale, ilk İslam filozofu Ya'kub b. İshak el-Kindi (ö. 252/866) tarafından kaleme alınmıştır. Kindi aynı zamanda İslam dünyasında keder ve ölüm korkusunu ve bunlardan kurtulmak için alınması gereken psikolojik ve ahlaki tedbirleri ele alan ilk düşünürdür ve mezkur konularda kaleme alınan ilk eser de Def'u'lAhzan'dır. Eserin tahkik ve çevirisi Prof. Dr. Mustafa ÇAĞRICI tarafından yapılmıştır. Kitabın ilk bölümünde müellifin kısaca hayatı, risalenin içeriği, kaynakları, bu risalenin ilham verdiği düşünürler ve incelemenin kaynakçasına yer verilmiştir. İkinci bölümde risalenin Arapçası ve çevirisi yer almaktadır. Eserde, takdimden sonra ilk olarak üzüntünün anlamı ve sebepleri üzerinde durulmuştur. Bilinmesi ve olgun bir ahlak için kendisinden kurtulunması gereken hüzün sevilen şeylerin elden gitmesi ya da hedeflerin gerçekleşmemesi nedeniyle yaşanan nefsani bir acıdır. "Ahlak" kavramını ruh sağlığı anlamında kullandığı görülen Kindi'ye göre "üzüntü", kaygı", "korku" gibi duygular insanın ahlakını olumsuz etkilemektedir. Bu durumdan şifa bulmanın ilk adımı ise bu duyguların sebebinin bilinmesidir. Modern dünyada "farkındalık" olarak ifade edilen durum bu olsa gerektir. Kevn ve fesad alemi dünya hayatında her nimet geçici ve elden gitmeye müsait olduğu için insan kalıcı olan ahlaki erdemleri aramalı ve talep etmelidir. Risalede, insanın ihtirasları neticesinde ortaya çıkan pek çok geçici talebin karşılanmaması veya karşılansa da bir süre sonra elden çıkmasının insanda meydana gelen üzüntüler ve bundan kurtulma yolları ele almıştır. Kindi, yalan, kumarbazlık, eşkıyalık gibi birtakım olumsuz davranışların buna alışan insanlar nezdinde bir övünç ve haz sebebi olduğuna, bundan mahrum kalmanın ve esenlik halinin ise eksiklik ve musibet olarak görüldüğüne dikkat çekerek, bu haz duygusunun tabiatın ayrılmaz bir parçası olmadığını; bu kötü hasletlerin tekrar edilen davranışlar neticesinde edinilen kabul ve alışkanlıklar olduğunu belirtmektedir. Buradan hareketle bedenimizin sıhhat ve şifası için uğraştığımızdan daha çok ruhumuzun/ahlakımızın sağlığı için çabalayarak ruhumuz/ahlakımız için faydalı işlere kolay olandan başlayarak aşama aşama zora doğru ödev ve tekrarlar neticesinde olumlu ahlaki özelliklerle bezenmeyi tavsiye etmektedir. Def'ul-Ahzan'da ölüm korkusuna da değinilmiş, ölümün mahza kötü ve bir yok oluş anlamına gelmediği, bilakis ölümün gerçek ve asıl hayata geçiş, özgürlük ve yeni bir hayata doğuş olduğu ifade edilmiştir. Kindi'ye göre ölüm korkusunun temelinde yatan etken akıl yoksunluğu, kralları köleleştiren şehvet ve kontrolsüz duygulardır. İnsana düşen ise bu duyguları güzel alışkanlıkları artırarak terbiye etmek ve böylece iki dünya mutluluğuna kavuşmaktır. Ruh sağlığını "ahlak", psikolojiyi "nefs" olarak ifade eden bu risalenin genel yaklaşımının, insanın sadece negatif yönlerini düzeltmek değil aynı zamanda olumlu yönlerini vurgulayarak insanı desteklemek ve bu yeni ve müspet yönleriyle toplumu dönüştürmeyi hedefleyen pozitif psikolojiye benzediğini söylemek mümkündür. Ayrıca kitabı okurken modern psikologların sıklıkla vurguladığı "farkındalık", "beklentiyi yüksek tutmamak", "olumlu kazanımlar için zinciri kırmamak", kaliteli bir yaşam için "geçmişe ve geleceğe takılmamak" ve "anı yaşamak" gibi günümüzdeki bazı öneriler okurun kulağında çağrışmaktadır. Hakim bilge Kindi'nin asırlar evvel yazdığı bu risale, günümüz insanı için bir psikolojik güçlenme reçetesi olmasının yanı sıra, eserdeki konuların tanım, sebep, farkındalık, çözüm ve istikrar gibi derli toplu dizinimiyle çok sistematik, oldukça dikkat çekici ve hatta günceldir. Bu yönüyle Def'ul-Ahzan, aradan geçen asırlara rağmen eskimeyen bir hazine mesabesindedir.


Hayatımızın her anında, her safhasında duyu organlarımızla bize yansıyan; görüntü, koku, ses, tad veya his ile bu dünyaya dair unsurları çeşitli şekillerde okuyarak, zihnimizde işleyerek dünya günlerini tamamlıyoruz. Okuduklarımızı kimi zaman anlamlı bir bütünlük içerisinde zihnimizde işleyerek içselleştirirken kimi zaman da parçalar halinde, zihnimizde farklı parçalarla birleştirerek tümel-tikel, somut-soyut, olumlu-olumsuz gibi yaklaşımlarla tasnif ederek anlamaya çalışırız. Okuma biçimlerimizde biz fark etmesek de mantık biliminin yaklaşımları çerçevesinde bir işlem kendini göstermektedir. Okumak, doğayı, tabiatı, varlığı, kendini okumasını bilenler için her unsurda bir anlam-hakikat vardır ve bu hakikati-anlamı elde edebilmek için bir arının bal toplamak için gezintiye çıktığı çiçeklerinin hangisinin en verimli olduğunu bilmesi gibidir. Hayatımızın her safhasında sürekli olarak bir şeyleri okuruz. Son zamanlarda da sosyal medya aracılığıyla resimler okumayı özellikle epeyce arttırmış durumdayız. Resim okuryazarlığı için bir alfabe- bir dil farklı farklı binlerce kelime ezberlemenize de gerek yoktur nasılsa! Resimlerin görüntü kalitesinin-pixellerinin iyi olması, renklerin, sunumun, duyguların, düşüncelerin belirli bir kare içerisinde kurgulanarak vitrinleşmesi olan bu resimler, bazen onlarca sayfada anlatılmak istenilen bir olayı anlatabilmektedir. Ama bu hazır bir veri olduğu için zihinde bunun yansıması kanaatimce kitapta sayfalar dolusu bir anlatımla anlatılanlar kadar etkili olmayacaktır. Bir resim/fotoğraf ile sayfalar dolusu yazı aynı şeyi anlatabilir mi? meseleye bu yönden baktığımızda hem evet hem de hayır cevabını verebiliriz aslında. Evet, cevabını verdiğimizde örneğin bir çiçeğin fotoğrafı ile bu çiçeğin betimlemesini içeren yazı aynı şeydir denilebilir, ikisi de aynı sonuca eriştirir bizi küçük farklılıklarla. Hayır, cevabını verdiğimizde resim ile anlatılan aslında; donmuş bir zamana akan bir zamanla bakmaktır. Yazıdan bakmak ise akışkan-hareketli bir zamandan yine akışkan-hareketli bir sürece dahil olmaktır. Alberto Manguel, Gezgin, Kule ve Kitapkurdu eserinde okuru bir metafor olarak ele almakta, okurluğu farklı boyutlarda irdelemekte, okur olmanın izlerini kitaplarda sürmektedir. Ona göre dünya okunması gerekli bir kitaptır (Manguel, 2021, s. 10). Okuma biçimlerimizi çeşitli bilim dallarının imkanlarını kullanarak farklı bakış, biçim ve usullerde yapabiliriz. Evrenin çok çeşitli anlamlar barındırdığını belirten Manguel, bu anlamlara vakıf olabilmek için de bizim dünyanın kitabını okumamız gerekir. Okumak çeşitli şekillerde eylemsel bir harekettir. Harflerden kurulmuş anlamlar ülkesine dahil olabilmek için o anlamları bir araya getirecek, o anlamlardan verilmek istenilen anlamı anlayacak bir zihin kapasitesi ile kitaba yaslanmalıyız. Kitabı eline alan herkes bir okur kavramı içerisine dahil olur, kitabın vermek istediği mesaja kısa bir süre de olsa dahil olma biçimi okur olmak için yeterlidir. Bunun sadece iyi ve kötü biçimleri mevcuttur. Tahammül gösterip kitabın tüm mesajlarını baştan sona doğru alabilmeye çalışanlar iyi okur kategorisine girerler. Kitabın Tarihi adlı eserinde Albert Labarre, kitaba açıklık getirirken bunu hem resmi mecralarda hem de gayrı resmi mecralarda ne anlamlar taşıdığını ortaya koymaya çalışır. Kitap, yazının icadından sonra çeşitli şekil, biçim ve usullerde ortaya konulmuş, çeşitli şekillerde muhafaza edilmesi beklenilen, bilgi hazineleri olarak devasa yapıları kurmuş, kimi zaman kürsülere, duvarlara asılmış, kimi zaman masalarda genişçe açılmış şimdilerde ise ceplere bile sığmaya başlamış nesnelerdir. Malo-Renault'un 1931 yılında Art dulivre adlı yapıtındaki en eski tanımlardan biri kitabı, "bir arada dikilmiş ve ortak bir kapak içine konmuş basılı defterler" olarak tanımlamış, Grande encyclopedie ise "bir metnin...taşınır bir biçimde açığa vurulmaya yönelik, yazılı olarak çoğaltılmışı" şeklinde tanımlar. Kitap, genellikle bir meta değeri olarak irdelenmiş, anlamı ise okurların eline geçince büyümüştür. En iyi kitap öncellikli olarak okurun eline geçip okunmuş kitaptır. Kitap en başta harfler bütünlüğüdür. İ.Ö. 9. Yüzyılda Yunanlıların Fenike alfabesini benimseyerek ona eklemeler yaparak yazıyı soldan sağa yazmaya başlamalarıyla bu günkü modern Latin alfabesinin temelleri atıldı. Taşınır bir biçimde elden elde dolaşımı, kil tabletlerden papirüslere, kağıdın dünyada sürümünün artmasıyla katlanmış, dikilmiş ve erişiminin daha artmasıyla kullanım kolaylığı ile kitaplar da yaygınlık kazanmıştır. 6 ile 10 metre uzunluğundaki papirüslerden oluşan tomarlardan, bu günkü forma geçmesi kitap için değişim ve dönüşümün de zamanla ortaya çıktığının göstergesi olmuştur. Manguel de kitabı tanımlarken kitabın çağrışımdan yola çıkarak onun pek çok şeyi barındırdığını aktarır. Ona göre kitaplar anıların ambarı, zaman ve mekanın koyduğu kısıtlamaları (Manguel, 2021, s. 16) aşmak için bir tür kapsüldür. Kitaplarla hem kendi deneyimlerimizin hem de başkalarının deneyimlerinin farkına varırız, aydınlanır, kimi zaman mutluluk ve avuntu duyarız onlarla kimi zaman da geçmiş, gelecek, şimdi arasında çeşitli bağlar kurarız. Kitaplar kil tabletlerden papirüslere, hayvan derilerinden taşlar üzerine ve günümüzde kağıda, buradan da elektronik sayfalara doğru kayması, kitabın geçirmiş olduğu değişim ve dönüşümün, bize her daim bir şeyler anlatma isteklerinin bir sonucu olarak okunabilmektedir. Kitap her halükarda yazıyla oluşturulmuş bir anlamlı bütünlüktür. Barındırdığı düşünleri sembollere yaslar, simgesel işaretlerin hepsi anlam yüklüdür. Bu anlam yüklü simgeler okunduğunda zihnimizde kendilerini açan kapsüller niteliğindedir. Bu simgeler, zihnimize çeşitli anlamlar, kokular, renkler, görüntüler, sesler taşırlar. Şifreli bir hareket biçimidir evvela bu simgeler, bu şifreyi çözebilmek de o şifreyi çözme beceresine sahip okurlar tarafından gerçekleşmektedir. Bu dünyada okuması bilenler için her unsur bir tür kitaptır. Bunu görüp bunun peşinden gitmek Manguel'in tabiriyle; "Dağlar ve vadiler artık bizim sırrını çözmemiz gereken ilahi dilin parçası oldular, denizler ve ırmaklar Yaratıcının sözünü taşıyordu" (Manguel, 2021, s. 17) bize de bu sözleri uygun okuma biçimleri ile okumaktır. Burada da bu sefer okuma biçimleri meselesi çıkmaktadır. Manguel bunu da; "yanıt verilmesi gereken sorulardan biri okurun hangi okumaya ne kadar önem verdiğidir" (Manguel, 2021, s. 21) şeklinde tartışmaya açarak okumanın hem zihinsel hem de fiziksel bir hareket biçimi olduğunu ifade eder. Okumak çünkü belirli bir hareketi de kendisiyle beraber getirir. Ellerin, oturmanın, nefes almanın başın ve gözün çeşitli şekillerde hareket etmesi...okurken çünkü savrulmamak adına sabit bir yerde durmak, o sabitliğin güvencesi içerisinde kitaplarda açılan ülkelere, savaşlarla, olaylara, düşüncelere dahil oluruz. Hareketsizlik içerisinde hareketle okumanın dünyasına dahil olabilir. Bu yüzden belki de "her okur oturduğu koltukta birer Crusoe'dur" (Manguel, 2021, s. 23).


Onu tanıdığımda yıl 2009'du. Yeşilçam yıldızlarına benzeyen yüz hatları, uzun boyu, dik duruşu ve tane tane konuşmasıyla özel biriydi. Yiğit, cesur, pehlivan anlamına gelen adıyla müsemma biriydi Neriman Hanım. Kısa zaman içinde aramızda kurulan ünsiyetle kızı ve torunu ile tanışma olanağı buldum. Daha sonra da damadıyla. Neriman Güray'dan bahsetmek istiyorum bu yazımda ve onun Yaşadıkça adlı kitabından. 1994 yılı baskısını okuduğum kitap adıma imzalı. Baskının oldukça eski olması ve imzalı olması kitabı benim içi özel kılan üç unsurdan ikisi. Üçüncüsü ise yazarı tabii. Okuyucunun kendinden izler bulacağı bir kitap Yaşadıkça. Yarım asırlık zaman dilimi içinde kendinden önce ve kendinden sonraki kuşakları kapsayacak şekilde değişen dünyamızı anlatmak isteyen Neriman Güray, bunu otobiyografik nitelikteki cümleleriyle mümkün kılmış. Kendinden öncesini tasvir etmek için aile büyüklerinin, içinde bulunduğu zaman diliminiyse kendi yaşantısıyla yazıya dökmüş. Geleceği ise; çok sevdiği iki evladı ve bir tanecik torunu vasıtasıyla. Kitap yer yer anı/günce, yer yer deneme özellikleri barındırıyorsa da ben otobiyografik özelliklerini baskın buldum. Bunun yanında yazarın anılarının bulunduğu bölümlerde tercih ettiği dönemin dilini ilgiyle okudum. Dönemin dilinden kastım sadece konuşmak ve kurulan cümlelerin yapısıyla kelimeleri olarak anlaşılmamalı. Bu dil; gidilen moda mekanlar, giyim kuşam, tatil anlayışı, eğitim/öğretim yaşantısı, gelişen ulaşım imkanları, tiyatro ve konserlerdir... Zaten yazar eserinin sunuş bölümünde bu hususa şöyle değinmiş: Bu, benim veya çoğumuzun duygularının kitabıdır diye düşünüyorum. Biraz nostalji, biraz bugün, belki biraz gelecek hepsini yaşamın içinden sizlere sunuyorum. Kitaptan söz etmeye başlamadan önce şunu belirtmek isterim. Neriman Güray, kitabında yer isimlerine ve kişi isimlerine yer vermemiş. Çocukluğunun ilk yıllarının geçtiği şehir olarak Erzurum'dan ve hayatını sürdürdüğü İstanbul'dan bahsetmişse de evlendikten sonra bir süre yaşadığı şehrin sadece baş harfini yazmış: "Ç....". Ben bunu Çorlu olarak anlarken bir başkası Çankırı olarak anlayabilir. Buna karşın kahve içmeye gittikleri bir günden bahsederken Beyoğlu'ndaki Lebon Pastanesi, sağlık kontrolleri için Şişli'deki Pakize Tarzi Kliniği, hayatının son yıllarında yaz aylarını geçirdiği Büyük Ada bahsettiği az sayıdaki yerlerden birkaçı. Ailesinden kimsenin adından söz etmemiştir örneğin. Defaatle çok sevdiğini belirttiği torununun adını bile öğrenemez okur. Sadece son sayfada erkek kardeşinin adının Halit olduğunu yazmış. Ben de yazarın bu tercihine saygı duyarak tanıdığım aile fertlerinin isimlerinin burada zikretmeyeceğim. Sadece birer cümleyle şunları söyleyebilirim; sanat eleştirmeni ve danışmanı olan kızı yaşantısını İstanbul ve Bodrum arasında sürdürmeye devam ederken, en son Leyla'nın Evi tiyatro oyununun başrollerinden birinde izlediğim başarılı tiyatro oyuncusu damadı üç yıl evvel ebediyete taşındı. Çok sevdiği torunu ise astroloji alanında ilerledi, bu konuda basın yayın kanallarında ve yazdığı kitabıyla danışanlarına ulaşıyor. Şimdi Neriman Güray'dan bahsederek devam edelim. Eşinin görevi sebebiyle Şam, Beyrut, Mekke ve Medine'de bulunmuş olan Güray'ın büyükannesi, eşinin vefatıyla üç kızıyla dul kaldığında daha otuz yaşında bile yokmuş. İstiklal Savaşı yıllarında eşinden kalan maaş ve bir miktar toprak parçasının icara verilmesinden gelenlerle geçinmiş aile. Yazarımızın annesi babasıyla uzaktan akraba olurlarmış ve birbirlerinin görmeden nişanlanmışlar. Babası teğmenmiş ve Cumhuriyetin ilk yıllarında Üsküdar'da yaşamışlar. Yazarımız Edebiyat Fakültesi Güzel Sanatlar Akademisinde Türkoloji okumuş. Öğrencilik yıllarına dair aktardığı anekdotlar arasında Burhan Felek'in Fıkra nasıl anlatılır?, Selim Sırrı Tarcan'ın Görgü Kuralları konferanslarından, derslerine misafir olarak katılan Orhan Veli Kanık ve Sait Faik Abasıyanık'tan, onların nasıl konuştuklarından ve nasıl göründüklerinden bahsetmesi oldukça kayda değer. Hatta enstitünün kapısında yanlışlıkla Yahya Kemal Beyatlı ile çarpışmaları da... Farsça, Osmanlıca, Fransızca, Türk Dili derslerinden bahseden Güray'ın güzelliği ona bir sinema filminde başrol teklifini getirmiş. Kabul edilmeyen teklif şöyle dursun Neriman Güray, Madam Curie'nin hayatını okuduktan sonra onu kendisine rol model alarak böyle yüce bir hayata gıpta ettim, önümdeki yıllarımı ben de acaba insanların ruhlarını keşfetmek, onlara yararlı olmak için harcayabilecek miyim diye düşüncelere dalmış. Bodler'den yaptığı şiir tercümelerinin bulunduğu Elem Çiçekleri adlı bir kitabı bulunan Güray'ın kendisini yazı hayatına girmiş hissini veren bir diğer gelişme de Hareket Mecmuası'nda Yaşamak İstiyorum ve Akşam Bulutları adlı şiirlerinin yayınlanması olmuş. Üniversitelilerin çıkardığı Gençlik Gazetesinde tiyatro eleştirileri yazmış. Tıpkı yıllar sonra dünyaya gözlerini açacak ve sanat okuyarak bu işi meslek edinecek kızı gibi. Fransız Kız Lisesi'ni okuyan kızı daha sonra İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro Bölümü ile İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesini bitirecektir. Eşinin vefatıyla öğretmenlik yapmaya başlayan yazarımızın gençlik hayalleri arasında büyük bir yazar veya gazeteci olmak varmış. Aslında öğretmen olmayı da düşünmüş fakat bu düşüncesi diğerleri kadar uzun soluklu olmamış. Ancak hayat onu ortaokul öğrencilerinin öğretmeni yapmış hem de okulun en sevilen öğretmeni... Öğrencileri onu öyle çok sevmiş ki serbest konu seçilerek kompozisyon yazılacak bir genel sınavda birçok öğrenci kompozisyon konusu olarak onu seçmiş. İspanya, Mısır, Almanya, İtalya, Yunanistan, Fransa ve İsviçre gibi yurtdışı seyahatlerinden edindiği izlenimleri, Patrick Garland'ın Virginia Woolf'un Kendine Ait Bir Oda kitabından uyarlanan oyun gibi izlediği daha birçok tiyatro oyununu anlatmış. Şopen'den eserle dinlediği konserleri, dünyaca ünlü soprano Leyla Gencer ve Amerikan Caz'ın en iyi icracılarının konserlerini de. Kitabın son sayfaları sanat dolu. Özellikle bu bölümleri okumaya doyamadığımı belirtmek isterim ki ben kitabı 2010 yılında okumuştum. Bu yazıyı kalem almak için gözden geçirmek istediğimde güya kitaba şöyle bir göz atacaktım. Bu pek mümkün olmadı tabi. Oturdum yeni baştan, noktasına virgülüne bir daha okudum. Son sayfalarını ise daha bir dikkatle. Yazmak, okuyan herkesle konuşmaktır diyen Neriman Güray, yaşamlarında güvenmeyi ve karşılıklı sevgiyi yeğlemiş insanlar arasında yetişmek. Bizim mutluluğumuz buydu diyerek hayatındaki mutluluğun formülünü deşifre etmiş. Ailesinin ona tanıttığı bu mutluluğu çocuklarına nakletmiş. Onları sevgiyle yoğurmuş. Ardından öğretmenlik yaptığı yıllarda öğrencilerini çocukları gibi sevmiş. Annesiz babasız olanlaraysa biraz daha çok sevmiş. Onun sevdikçe genişleyen kalbi kitabın tüm sayfalarına sirayet etmiş. Küçüklüğünden beri kuşları özgürlüğün sembolü olarak gören, her Mayıs ayında yılın kalanına nazaran daha az yalnızlık duygusu yaşayan, Edmondo De Amicis'in Çocuk Kalbi kitabının hayatında ayrı bir yeri olan Neriman Güray'ın hayatı sevgi üzerine ve çocuklarıyla torunu üzerine kurulu geçmiş. Öğretmenlik anılarını yazdığı Sevgiye Çağrı kitabının ismi hayatının özeti gibi. Sözlerimi Neriman Güray'ın bir nasihati ile sonlandırmak istiyorum: Yaşamımızdaki en değerli şey olan zamanı yakalamayı bilmek ve her anını değerlendirmek gerek.


Kültür tarihçisi ve yazar Dursun Gürlek, Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi Başkanı Mahmut Bıyıklı'nın hazırlayıp sunduğu "Kültür Nöbeti" programına konuk oldu. Kültür tarihçisi ve yazar Dursun Gürlek, Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi Başkanı Mahmut Bıyıklı'nın hazırlayıp sunduğu "Kültür Nöbeti" programına konuk oldu. Bıyıklı'nın yönetimini üstlendiği program, "Dijital bir kütüphane" mottosuyla 3 yıldır yayıncılığını sürdüren Mücerret Youtube kanalında yayınlandı. Gürlek, yakın dönemlerde özellikle gençler arasında tarih ve edebiyata merakın arttığını gözlemlediğini belirterek, bu ilgi ve merakın daha fazla olmasını arzu ettiğini söyledi. Osmanlı Türkçesi dersleri verdiğini ifade eden Gürlek, "Osmanlı Türkçesi bilen adamın edebiyatı kuvvetlidir. Şiir dünyası zengindir. Tarih bilgileri kuvvetlidir. Çünkü Osmanlı Türkçesi'nin dalları çok geniş, çınar ağacı gibi her tarafa yayılıyor. Dolayısıyla gençlerin, dedelerinin lisanını muhakkak öğrenmeleri gerekiyor. Aksi takdirde Mehmet Akif'i, Fuzuli'yi, Elmalılı Hamdi Yazır'ı anlamazlar. Osmanlı Türkçesi öğrenmek bir vecibedir." dedi. "Fikri iktidar, fikri gelişmiş insanlarla kurulur" Fikri iktidarın nasıl ve kimler tarafından kurulabileceği konusuna da değinen Gürlek, şunları kaydetti: "Fikri iktidar, fikri gelişmiş insanlarla kurulur. Bütün mesele insandır. Rol model olacak insanların olmasıdır. Fikri iktidar olmanın en önemli şartı sadece öğretmenlik mesleğine münhasır değildir, her teşekkülün başında olan insanları aynı minval üzere yetiştirmektir. Güzel insanların sayısını çoğaltmamız gerekiyor. "Gürlek, Cemil Meriç'le olan dostluğunun kendisine çok geniş bir ufuk kazandırdığını belirterek, Cemil Meriç'ten birçok şey öğrendiğini dile getirdi. Osmanlı'nın eserleriyle yaşadığını, İstanbul'da, Bursa'da ve birçok şehirde geçmişin izlerinin kültürel olarak görülebileceğine işaret eden Gürlek, şöyle konuştu: "İstanbul'da bir insan dikkatli gözlerle gezse, kitabeleri okuyarak, tarihi binaları seyrederek İstanbul'da dolaşsa üç beş ayda alim olur. Tabii bunun için bir altyapı gerekiyor. Benim tarihe, tasavvufa ve İslam büyüklerine olan muhabbetimin artmasında Münevver Ayaşlı Hanımefendinin çok büyük bir payı vardır. O İstanbul'a geldikten sonra vicahen de tanıştık. 1978'de kendisiyle bir mülakat yapmıştım. O mülakat Meşale dergisinde yayınlanmış ve çok da ses getirmişti. Hiç unutmam kendisinin edebi tanımlayışı şöyleydi: 'Edep, Edep ya Hu dedirtmemektir'. Münevver Hanım, tarihin içinden gelen bir hanım. Müthiş bir hafızası vardı. 'Gördüklerimi Bildiklerim, Duyduklarım' adıyla yayımlanan bir hatıratı var, gençlere tavsiye ediyorum. Medeniyetimizi, tarihimizi öğrenmek isteyenler Münevver Ayaşlı'yı okumalılar. Onun eserleri sadece bilgi vermiyor, ilgi de veriyor. "Kültür tarihçisi ve yazar Dursun Gürlek, yaklaşık 1 saat süren programın sonunda, gençlere kitap tavsiyelerinde bulundu.


Psikolog Ceyda Subaşı Hacettepe Üniversitesi psikoloji bölümünde mezun olduktan sonra, klinik ve birçok özel kuruluşta danışmanlık yapmış, eğitim, spor, ticaret ve hizmet sektöründe, STIC ve AB projelerinde toplumsal farkındalık ve psikolojik destek amaçlı eğitim, seminer ve TV programları düzenlemiştir. Floransa'da bulunan Pallazzo Spinelli Enstitüsü'nde "Kültürel Miras ve Kültürel Yönetim Üzerine" yüksek lisans yapmıştır. " İnsanın temas ettiği her alan terapiye temas eder " diyerek psikoloji kadar felsefe, sanat, gastronomi, kültür dünyası, edebiyat, kadim öğretiler ve medeniyetlerden ilham alan bir sentez üzerinde çalışmalarını şekillendirmiştir. Yazar, kitabında insanın farkındalık ve aydınlanma yolculuğunda değişime engel olan direnen parçaları maddeler halinde açıklamaktadır. Değişime Engel Olan Parçaların ana başlığı altında sorumluluktan kaçma, büyümeyi reddetme, eylemsizlik alışkanlığı, drama bağımlılığı, mağduriyetten beslenme, garanticilik/ bilinmezlik çatışması, kontrol bağımlılığı alt başlıkları altında açıklamış ve örneklendirmiştir. Psikolog Ceyda Subaşı, Kalbinin Sesini Aç adlı eserinde zihinde kalmak / bedenleyememek bölümünde bir şeyi biliyor olmanın öğrenmiş olmak anlamına gelmediğini vurgulamaktadır. "Bilimde teorinin uygulama olmadan ispatı olmadığı gibi, yaşamda da pratiğe dönüşmeyen, zihinde kalan her farkındalık somut sonuç getirmez." (s.50). Yazar günümüzde kişisel gelişim takipçileri arasında çok popüler olan anda yaşamak üzerinde de durmaktadır." Her şey AN'da yaşanır. AN'da deneyimlenir. Anda yaşamak geçmiş deneyimleri genellemekten özgürleşmek, her an yeniden sürekli güncellenmekte olan bir bakış açısıyla dünyaya bakmandır. (s.90) Kişisel gelişim kitaplarında anda yaşamak, anda kalmak tabiri tasavvuf literatüründe yüzyıllar öncesinden vurgulanmış, bilinen ve hal edinilen "ibnü'l vakt " kavramına karşılık gelmektedir. İlk dönemlerden itibaren ibnü'l vakt deyimini kullanan sufiler bununla bir vakitte yapılması en uygun işi gerçekleştiren ve belli bir zamanda kendisinden isteneni yapmakla meşgul olan kişiyi kast etmişlerdir. Geçmiş ve gelecek zaman dervişin umurunda değildir. Onun önem verdiği zaman içinde bulunduğu andır. İlahi irade ile yönetildiği ve her vakitte, vaktin gerektirdiği şeyleri yaptığı için ona ibnü'l-vakt denilmiştir. Psikolog yazar, Tabelanda Ne Yazıyor bölümünde insanın kendisi hakkında olumsuz düşüncelerinin başımızın üstünde bunların yazıldığı bir tabelada göründüğünü ve insanların o tabelada ne varsa onu okuduklarını söylemekte, bunun için olumlu etiketleme çalışmasını önermektedir. Her sabah kendimizle ilgili olumlu bir fikri beslemeye niyet etmemizin önemini vurgulamaktadır. Tebrikler... çok güzel bir yorum olmuş, kalemine sağlık. Başarılarının devamını dilerim..


Üniversitedeyken çok sevdiğim bir yazarın eserine illustrasyon çizmiştim. Viktor Hugo "Notre Dame'ın Kamburu". Eserin kahramanı Esmeralda'nın Quasimodo'ya eliyle su verdiği sahne... Şu an okuduğum üniversitenin arşivinde duruyor. Halen en çok sevdiğim eser ve çok etkilenerek çizdiğim bir sahne olarak kalıyor. Eğitimim devam ederken aynı zamanda Azerbaycan'ın bir çok yayınevleriyle çalışmaya başlamıştım. Digital çizime ilk adımlarımı da çalıştığım şirkette atmış oldum. Daha sonralar animasyon eğitimi için İstanbula geldim. Burada eğitimim devam ederken bir yayıneviyle çalışmalara başladım. Ve sonrasında her şey su gibi aktı. Sanki tüm sektor kollarını açmış beni bekliyormuş gibi hissediyordum: ) Harika insanlarla harika projelere imza attık ve atmaya da devam ediyoruz. Mesleğim benim için işten daha fazlasıdır. Yani projelerime daha çok duygusal yaklaşıyorum. Benim için ilk önce çalışacağım kişiler çok önemli. Nezaketli, konuşma üslubuna dikkat eden, ne istediğini net olarak belirten yazarlar ve yayıncılar olduğunda sorun olmadan çalışıyoruz. Ama metnin ruhuma hitap etmesi de çok önemli. Genelde olaylara bardağın dolu tarafından bakmayı tercih ediyorum. Ama tabii ki bu, sorunları görmediğimiz anlamına da gelmez. Yazarlar ve çizerler bir eserin oluşumunda emek veren başrol oyuncularıdır. Ve çizerler açısından baktığımda geri planda kalmaları sanırım en önemli eksidir. Birçok kitap kapağında isimlerinin yazılmaması, söyleşi ve imza günlerinde pek aktif olmamaları gördüğüm en büyük eksilerdir. Bir okur olarak ise pek sorun olduğunu düşünmüyorum. Bir kitabı hazırlarken projede yer alan herkesin dört elle işine sarıldığının bire bir şahidiyim. Sadece çocukları sanatla, müzik, resim vs. ile tanıştıracak hikayelere ihtiyaç olduğunu düşünmekteyim. Ben mi çok şanslıyım bilemiyorum ama çalıştığım tüm yazarlarla hep manevi bir bağ kurabiliyorum. Çalışmanın dışında bile görüştüğüm, arkadaşlıklarından keyif aldığım yazarlarım var. İyi ki varlar. Hep üretsinler, ben de onlar ve minik okurlarımız için çizmeye devam edeyim. Yazar ve çizer ilişkisi çok önemli. Eserin muhteşem bir şekilde ortaya çıkması için yazarın ve çizerin ortak çalışmaları, bir birlerinin düşüncelerine ve yapacağı işlere güvenmeleri çok önemlidir. Kimi zaman yazar çizere, kimi zaman da çizer yazara önerilerde bulunmalı ve ortak bir karar alarak sorunsuz bir şekilde projeyi tamamlamaları gereklidir diye düşünüyorum. Çizerken sadece güzel bir görüntü ortaya çıkarmak yeterli değildir. Resimleri inceleyen çocuğa, hatta büyüklere bile küçük mesajlar verebiliriz. Sonuçta sanat evrensel bir dildir. Konuşmadan da anlatabilirsin kendini. Ben de hiç yüzlerini görmediğim binlerce çocuğun o minik kalplerine uzaktan da olsa dokunabiliyorum. Sınırsız hayal güçleri olması için çalışmak çok keyifli. Onlarla birlikte ben de o hayal dünyasına yolculuk edebiliyorum. Hayal edebildiğimiz her şey gerçektir demiş Pablo Picasso. Bu konuda onlara eşlik etmem beni mutlu ediyor. Belki de mesleğimi seçmemde en büyük etken kitap okuma sevdam olmuştur diyebilirim. Küçükken çok sakin ve kendi dünyasında kitaplarıyla yaşayan bir çocuktum. Hep okudum. En büyük hayalim de bir kütüphanemin olmasıydı: ) Hayal ettiğim büyüklükte olmasa da baktığımda mutlu olacağım bir kütüphanem var. Bir projeye başlamadan önce kitabı okumak tabii ki çok önemlidir. Ama bazen işlerin yoğun olmasından, kitabın sayfa sayısının çok olmasından ve işi zamanında teslim etmemiz gerektiğinden editör arkadaşlarımız bize yardımcı oluyorlar. Bizim işimizi kolaylaştırmak için okumamız gereken bölgeyi işaretliyorlar ve genel metinle ilgili gerekli notları özetliyorlar. Eksik olmasınlar. İyi ki varlar. Tarihi şahsiyetleri çizmek çok fazla araştırma gerektiriyor. Buna zorlanma diyemem. Sadece daha fazla zaman harcıyorum ama karşılığında yeni bilgiler ediniyorum. Maalesef az da olsa oldu. Bir türlü metinle bağ kuramadım. Karşı tarafı kırmak istemesem de uygun bir dille yapamayacağımı söyledim. Ama istemeyerek çizdiğim bir metin olmadı. Çizersem aynı duyguyu yansıtamam ve sonuçta hem kendime hem de karşı tarafa haksızlık etmiş olurum. Sizinle kendim yazıp, kendim resimlediğim bir hikayeyi paylaşayım o zaman. "Gizemli Sandık" kitabımın çizimlerini örnek olarak söyleyebilirim. Ama genel düşünürsem çok özenerek çizdiğim birçok kitap var. "Annemin Yıldızları", "Çilek Veren Elma Ağacı", "Küçük Bostan" vs. Böyle bir karşılaştırma yapmak istemem açıkçası. Her çalıştığım yazar benim için çok önemli, çok değerlidir. Her birisi kendi alanında, kendi tarzında çok emek vererek yeni bilgiler aktarıyorlar. Ben de onların ilk okurları olarak bu bilgilerden faydalanıyorum. Çizer arkadaşlarımızın da hepsi çok kıymetli. Severek takip ettiğim çizerler var. Resimlerine bakarken eğlendiğim, huzur bulduğum anlar oluyor. Hepsinin yolu açık, kalemi kuvvetli olsun. Anı yaşayarak mutlu olan insanlardanım. Endişelenmek yerine durmadan üretmeyi tercih ediyorum. Eserlerimi tüm dünyadaki insanlara ulaştırmak mesleğime dair en büyük hayalim. Her gün bir adım daha yaklaştığımı düşündüğüm bir hayal. Ne demiştik? Hayal ettiğimiz her şey bir gerçektir.


Yazım sürecimde insanların ilgisini çekecek bir rutinim sanırım yok. Benim için yazarlık sadece okurluğun küçük bir parçası gibi. Zamanımın çoğunu okumakla geçiriyor, okuduklarımdan, anılarımdan ya da yaşadıklarımdan bir itkinin yazmak için beni harekete geçirmesine ihtiyaç duyuyorum. O itkiyi bulup yazmaya başladığımda düzenli okumalarıma ara verip metnime yoğunlaşıyorum. Yazım aşamasında, metnimle ilgili kitaplara, notlarıma dönüşlerim oluyor veya metnimin akışı sekteye uğrarsa uzaklaşıp zihnimi sıfırlamak için farklı okumalar yapabiliyorum. Yeni bir fikirle geri döndüğümde yine akış başlıyor. Rutinim diyebileceğim tek şey çalışma saatlerim olabilir. Bugüne kadar mesai saatleri dışında pek yazmadım. Okumalarım da yazmalarım da her zaman mesai içerisinde olmuştur. Mesai dışında metinle ilgili bir şey zihnime düşerse ki genelde düşer, ne yapıyor olursam olayım onu düşünür, zihnimde şekillendirir, zihnimde defalarca yazar bozarım ama yazmaya oturmam. Ertesi gün mesai başladığında zihnimde birikenlerin hepsini metne boca ederim. Özellikle geceleri metnimle ilgili bir çözülme yaşadığımda bazen hikayem çorap söküğü gibi uzayıp gider ve ertesi gün yazacak belki beş, belki on sayfam zihnime kazınmış olur. Dünyaya dair düşüncelerimi hayal kırıklığından ziyade "şikayet" olarak tanımlayabilirim ama bu şikayetçi tavrımdan rahatsız olduğumu da belirtmeliyim. Etrafındaki bütün aksaklıkların farkında olmak belki birçok yazarın çektiği büyük bir eziyettir. Yazdığımda bundan kurtulduğumu hissetmiyorum. Yani "yazmasaydım ölürdüm" klişesini benimseyenlerden değilim. Yazıyorum ve yine öleceğim. Yazıyorum ama aksaklıklar devam ediyor. Mesele benim rahatlamamsa gidişat değişmediği sürece rahatlamıyorum. Gidişat değişmiyor dolayısıyla yazıyor olmak beni kurtarmıyor. Çünkü mesele benim kurtulmam değil. Şikayet ederek yaşamaktan usandığım için yazarak şikayet etmeyi de bir aşamadan sonra gereksiz bulmaya başladım. "Sizin için yazmak nedir?" sorusu bir kez daha sorulmuştu ve orada içimden gelerek verdiğim anlık bir cevabı üzerine düşündükçe daha çok beğenmeye başladım. "Benim için yazmak arkadaşları oyuna çağırmaktır." demiştim. Ben çocuklara yazıyorum. Her kitabımda çocukken arkadaşlarımı oyuna çağırdığım ya da onların beni oyuna çağırdığı anlardaki heyecanı hissediyorum. Çaldığım kapı açılacak mı? Acaba kim gelecek? Kim oyuna katılacak? Oyundan ne kadar zevk alacağız? Oyun bana unutulmaz bir an yaşatacak mı? Çocuk okurlarım içimdeki çocuğun, çocuk benin arkadaşlarıdır. Onları oyuna çağırıyorum, katılırlarsa seviniyorum. Çünkü bence insan hayatının en güzel dönemi şüphesiz, arkadaşlarla oynanan en keyifli oyunlarla geçen günlerdir. Bunu on iki on üç yaşlarımdayken idrak etmiş, bir gece yazlıkta arkadaşlarla batak oynarken "oğlum bir daha hiçbir zaman şu an olduğumuz kadar mutlu olamayız, bunlar en güzel günlerimiz" demiştim. Bütün arkadaşlarım bir an dönüp bana bakmıştı. Şu an o tespiti yapan çocuğa sarılıyorum. Onun ellerinden, gözlerinden öpüyorum. Belki de o anı yakalamayı ve saklamayı başardığım için bugün çocuk kitapları yazabiliyorum. Yazmasaydım ölmezdim ya da yazdığım halde öleceğim ama yazdığım için o çocuk hala yaşıyor. Belki şimdi çok farkında değiller, henüz onu yeterince tanımıyor ve anlamıyorlar ama bir gün çocuklarım da -çocuk beni merak ettiklerinde- kitaplarımı tekrar tekrar okuyarak o çocukla tanışacak. Yazmaya bir ilgi ve küçük bir yetenek çocukluktan beri vardı ama eğitim sistemimizin altında kalıp tam aksi bir yöne doğrultuldum. Eğitimim baştan sona sayısal ağırlıklıydı. En iyi okuldan mezun bir mühendis oldum ve bunu neredeyse hiç kullanmadım. Bir boşluk döneminde okumaya tutunmuştum. Bu okuma dönemi içerisinde kardeşimin uzun yıllardır yazmak istediği ticari bir kitap gündeme geldi. O kitabın üzerine eğilmemle ilk kez bir yayıneviyle iletişimim oldu. Onlardan gelen "çocuk hikayeleri yazmayı düşünür müsünüz" sorusuyla küçük kızıma okuduğum çocuk kitapları üzerine düşüncelerim çakışınca bunu denemek için bir yol açıldı. Bu yolda bir nasibim varmış ki ilk denemelerim o yayınevinin değil ama bu alanda daha yetkin ve güçlü bir yayınevinin ilgisini çekti. Bu süreçte ilk destek de, devamlı destek de en büyük teşvik de hep eşimden geldi. Hayatımda eksikliğini hissettiğim, zamanında ve yerinde gelmeyen destekse bütün kompozisyon ve şiir yarışmalarına beni göndererek görevlerini yerine getiren ama yazmam konusunda bana en ufak bir katkıda bulunmamış olan Türkçe öğretmenlerimin esirgedikleridir. Üniversitede yazdığım İngilizce bir metni fark eden yabancı bir hocam bile onlardan daha fazlasını yapmıştı. Estağfurullah. Kendimi usta olarak hiç görmedim. Beni örnek alan, takip eden var mıdır onu da bilmiyorum. Varsa da benim bundan haberim yok. Eleştiri yazılarımızdan faydalananlar, teşekkür edenler olduğunu biliyor ve memnun oluyorum. Bir şey öğrenmek isteyen, soran olursa elimden geldiğince cevabımı verir, yardımcı olurum ama durup dururken ustalık olsun diye ortaya koyacağım bir donanımım yok. Ben sadece okuyorum ve yazıyorum. Yazdıklarımı okuyanlar keyif alırsa tatmin oluyorum. Bundan başkası talebim de değil, beklentim de değil, hakikatim de değil. Atölyeydi, dersti, hocalıktı, bunları samimiyetle söyleyeyim ki kendimden uzak görüyorum. Yazmakla ilgili böyle bir görüşüm yok. Başka bir iş bulur, çalışmaya devam ederdim. Ama okumasaydım o bulacağım işler belki de beni kendinden başkasına faydası olmayan, kimseye dokunamayan biri yapardı ve bu da bir süre sonra yıkıcı bir tatminsizlik getirirdi. Otuz beş yaşımdan itibaren yoğun bir "nasıl faydalı olabilirim" hissi altında ezildiğimi hissetmeye başladım. Bu his, doğru işi, doğru mecrayı, hayatına anlam katacak eylemi bulamayan yetişkin insan için çok ağır bir yüktür. Başarılı da olsanız, çok para da kazansanız mutlu olamazsınız. Okumak ve yazmak bana bu histen kurtulacak bir yol açtı tabii ama aksi halde iyi kötü başka bir iş edinirdim. Yazmakla mükellef değiliz nihayetinde, yaşamakla ve bu dünyadan iyi insan olarak geçmekle mükellefiz. Yola çıkana kadar Oblomov'um, yola çıktıktan sonra Frodo Baggins. Yahya Kemal'de de parçamı bulurum, Didem Madak'ta da. Herkeste kendimden bir şeyler bulabilirim ama kendime en yakın bulduğum diyebileceğim biri bir anda aklıma gelmedi, demek ki yok. Olmaması da yeğdir bence. Aksi halde özgünlüğüme güvenemem, günden güne ona yakınsarım. Diğer yandan hayatta böyle birine tek bir noktada ihtiyaç var; o da evde, eş olarak. Orada onu buldum. Kitaplarda bulmasam da olur. Evet benimki de dertle başladı. Yazmadan önce de olan, yazdıktan sonra da olacak dert tabii ki insanlara faydalı olabilmek, hepimiz için daha güzel, daha iyi bir hayat. Birliktelik, huzur, anlaşabilme. Bunu sağlayabilmek için elden ne gelirse... Birini kavgadan, karmaşadan, telaşeden çekip alabileceğiniz birkaç saat bile bu amaca hizmet eder. İnsan okuduğu süre içerisinde bütün kötülüklerden uzak durur. Okumak yerine başka işlerle uğraşırken, insanlarla mücadele ederken ister istemez etrafına vereceği zararları vaktini okumaya ayırdığında bertaraf etmiş olur. Burada kastım okuduğunuz kitaplardan öğreneceklerinizle daha iyi bir insan olacağınız değil. Sadece bir kitapla muhatap olduğunuzda kimseye zararınızın dokunmayacağı bir zaman dilimindesiniz demektir. Dünyadan ve dolayısıyla bütün tuzaklarından sıyrılırsınız. Ben ömrüm boyunca öfkemle mücadele ettim. Belki okumaya ayırdığım yıllarda başka işlerle uğraşıyor olsaydım birilerinin canını yakabilir ya da en azından sıkabilirdim. Şükür sıkmadım. Kitaplarla kendimi bundan alıkoydum, korundum. Evet, o bahsettiğim ilk yayınevim benden çocuk kitapları isteyince bildiğim bir konudan, kendi mesleğim olan gıda mühendisliğinden harekete geçmenin doğru olacağını düşündüm. Biraz da sağlıklı beslenmeyi, spor yapmayı, çağın bedenlerimize saldıran bütün zararlılarına karşı koymayı kafaya taktığım ve bu konu çocuklarımız için hayati önemde olduğu için, çocuklara ne yemeleri ve ne yememeleri gerektiğini farklı bir şekilde, hikayelerle anlatmak istedim. Yayınevine hikayelerimi gönderdikten sonra dönüt alamadım. Şaşırdım ve herhalde beğenilmedi diyerek pes ettim. O sırada eşim devreye girdi ve bu hikayeleri mutlaka başka bir yayınevine göndermem gerektiğini ısrarla tekrarladı. Ben de hikayeleri sağlıklı beslenme konularında yayınları da olan bir yayınevine gönderdim; sanırım iki saat sonraydı olumlu şekilde geri döndüler. Yayın yönetmeninin aklında böyle bir proje varmış, başını iki elinin arasına almış nasıl yaparız diye düşünüyormuş. Her işte bir hayır vardır sözünü böyle tecrübe ettim ve o günden beri buna imanım tamdır. Sonra bu yayınevi hikayelerin sayısını artırmam yönünde beni teşvik etti. Bu sayede çocuk yazınına 5 kitap ve 30 hikaye ile toplamda 400 sayfalık bir diziyle girmiş oldum. Ardından aynı yayınevi başka bir projelerini benim yazmamı istedi, deneyeyim dedim ve o da "II. Abdülhamid'in Hafiyeleri" adlı kitabı doğurdu. Halen en çok okunan kitabımdır. Sonra, okuduğum bir kitaptan esinle "Kara Kapan" adlı hikaye kafamda şekillenmeye başladı. Bu meseleyi bir şekilde çocuklara anlatmalıyım dedim. İlk gençlik romanım böyle geldi. O kitapta bugünün gencinin mutlaka farkında olması gereken konulara değinmenin tatminini yaşadım. Okurumu biraz zorlamayı göze aldım. Ama okuyup üstesinden gelebilenlerden de çok sevindiren geri bildirimler aldım. Ortaokullarda, liselerde, gidişatı değiştirmek isteyen gençlerle bu kitap üzerine derin sohbetler gerçekleştirdik. Ardından şu on iki on üç yaşımdaki çocukluğum vardı ya, hani sarıldığım öptüğüm; ona döndüm ve onun en güzel anılarını "Helalühoş" isimli bir çerçeve hikaye içinde topladım. Çocukluğuma en tatlı bir şekilde dokunan herkesi o kitaba kattım, ortaya okuyup okuyup ağlayabileceğim bir kitap daha çıktı. Yanlış anlaşılmasın; okurken ben ağlarım ama okurlarım yer yer biraz duygulansalar da genelde daha fazla güler, eğlenirler. Neşemin kitabını yazdım diyebilirim. Sonra yine bir proje kapsamında çevre bilinci konulu üç hikaye yazdım. Bunu bir kitap olarak planlamıştım ama yayıncı hikayelerin her birini ayrı kitaplar olarak basmaya değer bulunca üç kitabım daha oldu. Perdem Yelken Olsa, Sıfır Atık Seyir Defteri, Bambaşka Bir Dünya. Son olarak da kaplan sever oğlum eve kaplan almamızı isteyince kaplan alamayacağımızı ama onun için kaplanlı bir kitap yazabileceğimi söyledim ve "Sundarban" adlı resimli kitap doğdu. Sundarban'da anlattığım hikaye Hint Okyanusu kıyısındaki özel bir orman bölgesinde yaşayan kimi tanıdık kimi de biraz yabancı olduğumuz birkaç hayvandan, aslında onların görme duyularındaki farklardan faydalanarak farklarımızı değil benzerliklerimizi görme üzerine güzel bir kurgu içeriyor. Bir de bu kitapta ilk defa yapay zeka ile resimlendirmeyi denedik. Henüz yapay zekanın metinleri yorumlayıp görüntüler oluşturma kabiliyeti sınırlı olsa da özel çalışmalarla görüntüleri şekillendirdik ve çocuklar ilgiyle karşıladı. Son Konya fuarında kitabın çekiciliğini test etme imkanımız oldu ve sonuçlar çok sevindiriciydi. Bir kitaptan iş buralara nasıl geldi sorunuzun cevabı bir işe yoğunlaşmak ve ona kafayı takmakta. İnsan istediği, sevdiği, ilgisi ve yeteneği olan işi yaparsa ve bu işte sebat ederse bir şekilde kendisine bir yer buluyor. Edebiyat camiasına benim kadar uzak, hemen hemen hiçkimseyle bir bağı, bağlantısı olmaksızın, kendi dört duvarı arasından bu işe kalkışan birine yollar açıldıysa herkese açılabilir. Ama kolay ve kısa zamanda olmayacak; bunu da söylemeliyim. Oluyor elbette. Ruh halim çok değişkendir. Bir günü çok güzel, bir günü karanlık görebilirim. Kitaplarla çocukların dünyası değişir mi bilmiyorum ama çocukların güzelliğine, saflığına, temizliğine şahit oldukça benim dünyam değişiyor. Belki de çocuk kitaplarıyla, çocuklarla ilgilenen büyüklerin dünyası değişiyordur. Çocuk-yetişkin demeden her an olumluyu, iyiyi, güzeli, temizi, doğruyu, hoş olanı ararsak dünyamız değişecektir. Ben bunu yapmaya çalışıyor ve çabamı çocuklarla paylaşıyorum. Benim gibi düşünen ve bu işle uğraşan insanların da davranışlarında ve seçimlerinde diğerlerine göre daha hassas, daha bilinçli olduğunu görüyorum. Bizim dünyamız nispeten hala temiz ve güzel. Hayır, bunları çocuklara anlatmak hem daha kolay hem de aklın gereği. Yetişkinler için artık bu konularda iş işten geçmiştir. Örneğin Kara Kapan'da da faiz ve tüketim kültürü eleştirisi var. O konu için de aynı şeyi düşünüyorum. Kapana kısılmışlar için iş işten geçmiştir. Anlatacaklarımızı zaten biliyorlar ancak ellerinden bir şey gelmiyor. Biz çocuk kitapları yazarları, henüz yapacak bir şeyi olanlar, önlerinde uzun bir yol ve birçok seçimi olanlar için yazıyoruz. Onlarda umut var. Yetişkinlerde yok. Biraz daha ileri gideyim; yetişkinler bu temel meseleleri çözememişlerse daha büyük, daha derin meseleleri okumalarının da bir faydası olmaz. Bilgiyle kendilerini tatmin eder, yeri geldikçe bilgiçlik taslarlar ama iradeleri bilgileriyle çelişir, eylemleri kadük kalır. Eyleme dönüşmeyen okumalar hakkında söyleneni biliyorsunuz; eşek ve yükü hikayesi! Evet, Türkiye'de çocuk kitapları üzerinden bir okuma seferberliği yaşanıyor. Bu seferberlik ticari bir hamleden ibaret olarak kalmazsa, bu aşı tutarsa ve nicelik niteliğe dönüşürse okuma kültürü ve faydalı okur-yazarlık açısından birkaç on yıl sonra durum bugünkünden çok daha iyi olabilir. Buna emek verdiğim için genelde kötümser biri olmama rağmen bu konuya elimden geldiğince iyimser bakmaya çalışıyorum. En azından katkıda bulunmak elimden geliyor ve elimden geleni ardıma koymuyorum. Çocuk edebiyatına dair dile getirilen bütün sıkıntılar sanırım yaşanması kaçınılmaz, sürecin bir parçası olan sıkıntılardır. Geç girdiğimiz bir alanda bizden önce ilerleyenlerin de yaşadığı sorunları yaşıyoruz. Eleştiri yazılarımızda yeri geldikçe bu sorunlara dair nokta atışlar yapıyor, muhataplarımızın önlem almalarını, daha hassas olmalarını talep ediyoruz. Bunların hepsi aşılacak, zaman pürüzleri ortadan kaldıracaktır. O nedenle üzerlerinde çok durmayalım ve bu sıkıntıları en hızlı nasıl aşarızın formülünü verelim. Anne-babalar ve öğretmenler ne kadar çok çocuk edebiyatı okur ve okuduklarıyla ilgili fikirlerini de farklı mecralarda yazarlarsa o kadar geniş bir bilinç ağımız oluşur. Bugün kitaplar hakkında bildiklerimiz birkaç popüler kişinin görüşünün hızla yayılmasına dayanıyor. Çoğu göstermelik ve birbirinden kopya görüşler, değerlendirmeler. Okuma tercihlerimiz bunlara göre şekilleniyor. Oysa her çocuk farklı ilgi ve yeteneklere sahiptir, farklı okumalardan keyif alabilir, beslenebilir. Edebiyatın sınırlarını daraltmamak, çocukların okuma zevkine saygı duymak ve okumalarımızı paylaşmak gerekiyor. Filmleri beraber seyrediyoruz, müziği beraber dinliyor, bir sergiye beraber gidiyoruz ama kitapları beraber okumuyoruz. Çocuklarla beraber okumak ve okunanlar üzerine konuşmak ufuk açıcı olacaktır. "Kitaphaber" bu noktada ebeveyn ve öğretmenlerin yükünü hafifletecek bir iş yapıyor. Herkesin farkına varması gereken bir iş bu. Yazarlara, kalıplara uymamalarını, klişelere kulak asmamalarını, başkalarının çerçeveleriyle kendilerini sınırlamamalarını öneririm. Çünkü nicelik arttıkça eserler birbirine benzemeye başladı. Bugün kanunmuş gibi aranan bazı ölçütlerin belki bundan on yıl sonra sözü bile edilmeyecek. Dolayısıyla iyi bir hikayeniz varsa, nasıl anlatmak istiyorsanız öyle anlatın. Kimseye benzemeyin. Birilerine benzeyerek beğenilmektense kimseye benzemeyerek beğenilmemeyi göze alın. İyi metinler herkese hitap etmek zorunda değildir. Benim bir okurum var, her zaman onu ararım. Ne demek istediğimi anlayacak biri, orada bir yerde. Bir kitle, bir yığın değil. Bir çocuk. Ve beni bekliyor. Benim yazdıklarımı okuduğunda dünyası değişecek. Belki ömrüm boyunca böyle tek bir okurum olacak, belki de hiç olmayacak ama aradığım odur. Onun beni okuduğundan muhtemelen haberim bile olmayacak ama o, kitabımı okuduğuna çok sevinecek. Bir araya gelsek sabaha kadar sohbet edebiliriz onunla. Ya da bana okuduğu diğer kitaplardan bahsedebilir, dinlerim. İşte yazmak öyle bir dert anlatmak, denize atmaktır. O okura ulaşamasam dahi arayışım beni en iyi metnime taşıyacaktır.


Kitaphaber Dergisi Yedinci Sayısıyla "Dünyaların Meselesi: Filistin" Dosya konusu ile okurlarıyla buluşuyor. Filistin için, insanlık için bir şeyler yapmak... Zulme ve sömürüye, insanlık dışı olay ve olgulara, bir direnç, bir karşı duruş sergilemek, içinde insanlığa dair bir kırıntı kalan herkesin yapması gerekli bir davranış biçimi. Dünyanın giderek tuhaflaştığı ve bu tuhaflık boyutunun artarak devam ettiğine şahitlik ediyoruz. Alvin Toffler'un 1974 yılında yazdığı ve dilimize Gelecek Korkusu olarak çevirilmiş eseri, gelecek korkusunun insanlardaki yansımaları üzerine odaklanırken, değişimin yarattığı ikilemleri de ve tuhaflıkları da ön plana çıkartmaktadır. Toffler; yaşanan sürecin yabansı kişilikler oluşturduğunu, on iki yaşındaki çocukların yaşlarının gerektirdiği gibi davranmadığını, elli yaşındaki büyüklerinse on iki yaşındaki çocuklar gibi davrandığını, zenginlerin yoksul gibi davrandığını bunun aksine yoksulların da zengin gibi davranmaya başladığını, tanrı tanımaz papazların, Yahudi Zen Budistlerin ortaya çıktığını ifade etmektedir. Bu gün elli yaşındaki adamların on iki yaşındaki çocuk gibi nasıl da davrandığının bir örneğini Filistin'de gözlemlemekteyiz. İnsanlığın soykırım tarihine yeni bir çentik atıldığının şahitleriyiz. Kitaphaber olarak 16 Mart 2003 tarihinde yayına başlamamız hasebiyle "Bu site, 16 Mart 2003 günü Filistin intifadasında can veren Rachel Corrie'ye ithaf olunur" cümlesi ile insanlık onurunun ayaklar altına alınmaması için mücadele edenlerin yanında olduğumuzu belirtmiştik. Aynı dert ve aynı minval üzerine devam ediyoruz. Filistin'de neler olduğunu görmek, Filistin Meselesinin ve Yahudi Sorununun yayın dünyasındaki yansımalarını anlamak ve aktarmak adına 7.sayımızda "Dünyaların Meselesi: Filistin" dosyasına yer verdik. Bu çalışmanın yapılacak yeni çalışmalara vesile olmasını dilerim. Dosyaya emek verip katkı sağlayan tüm yazarlarımıza teşekkürler. - Giriş / Sunuş Yazısı: Bilal CAN - DOSYA: DÜNYALARIN MESELESİ FİLİSTİN Giriş Yazısı - Vildan KINALI - Jürgen Habermas ve Avenelerine Bir Reddiye - Bilal CAN - Gökten Gelen Ölüm - Nahide Rana CAN - Yeni İntifada İsrail'in Apartheid Politikasına Direnmek - Yiğit Hikmet BİRCAN - Hangi Filistin? - Rana ERDOĞAN - Bilindik Bir Hırsızlığın Hikayesi - Mustafa BUĞAZ - İsrail'in Kutsal Terörü - Ayşenur Okan ŞENGEL - İsyanın Adı Filistin - Ethem ERDOĞAN - Prof. Dr. Ahmet Türkan'la Söyleşi - Ethem ERDOĞAN - İşgalin Mimarisi Olur Mu? - Vildan KINALI - Yahudilikte Şiddetin Kaynağı - Dr. Erdinç İÇTEN - Filistin İsrail Barış Veya Irkçılık - Elif ATABAŞ - Yaşamla Ölüm Arasında Gazze Dünden Bugüne Filistin Sorunu - Nihat ÇINAR - 'Burası Cennet Olmalı': İşte Şimdi Evimdeyim! - Şerife Saliha BUĞA - Filistin Tarihi - Ülker GÜNDOĞDU - Tarihten Günümüze Boykot - Merve YURTSEVER - Göğe Çıkabilirsiniz Ama Yere Sakın İnmeyin - Mustafa Vakkas ATALAY - Asr-ı Saadet Döneminde Yahudiler - Murat DENİZ - Savaş Ekonomisi Ve İsrail-Filistin Çatışması - Yusuf Giray ATAN - Taşın Öfkesi, Kelimelerin Öfkesi Ve Gazze'de Sessizlik - Enes CAN - Filistin: Ümmet ve Devlet - Faik ÖCAL - Filistin Çocuk Edebiyatına Dair Birkaç Eser - Sait ALİOĞLU - UYARLAMALAR - - Yahudilerle İlgili Kaçınılmaz Birkaç Not - Salih BORA - Filistin'de Bir Ziyad - Gurbet LÜY


Kötülüğün kaynağının insan doğası mı olduğu yoksa toplumun mu kötülüğe yönlendirdiği sorusu uzun yıllar üzerinde düşünülen, tartışılan sorulardan birisi olagelmiştir. Psikiyatr Kemal Sayar bu hususta şu tespitlerde bulunur: Saldırganlık, büyük ölçüde öğrenilmiş bir davranıştır ve çoğu zaman da duruma özgüdür. (Sayar, 2020, s. 65) Normalde iç yasaklamalarla kısıtlanır. Kötülük, iç kısıtlamanın zayıfladığı, iç frenlerin tutmadığı durum ve zamanlarda ortaya çıkar. (Sayar, 2020, s. 64) ifadesini kullanır ve bu iç frenlerin normal şartlar altında ahlaklılık, erdem ve idealizm olduğunu ifade eder. Ancak insanın iç fren sistemlerinden birisi olması gereken idealizm, -maalesef ki tarihte de pek çok örneğine rastlanıldığı üzere- kıyıcı saldırganlıklara dahi sebebiyet verebilen bir anlayış olarak karşımıza çıkabilmektedir. Kısacası kişinin kendisi de bir nesne haline gelmiş, bundan kaçınamamıştır. Bu durumda ise her ne kadar kişi maddi açıdan yaşıyor görünse de manevi açıdan bir ölü olduğunu söylemekle mübalağa etmiş olmayız. Modern sanayi sistemi bir 'otomat' yaratmayı başarmıştır; artık kişi başta Tanrıya, tabiata ve insana olmak üzere kendisine dahi yabancılaşmıştır. Bu insanın yaşam güçleri, şeylere ve kurumlara dönüştürülmüştür; bu şeyler ve kurumlar ise birer put olup çıkmıştır. (Fromm, 2020, s. 34) Bunun neticesinde ise kişi artık kendisini, kendi kuvvetlerinin ve zenginliklerinin sahibi olarak değil, kendi canlı tözünü yansıtmış olduğu kendisi dışındaki başka şeylere bağımlı olan zavallı bir 'şey' olarak deneyimler. (Fromm, 2020, s. 34) ve edindiği putların sahip olduğu yaşam kuvvetlerini temsil etmesine müsaade eder. Bu durum ise Freud'un 'aktarım' olarak ifade ettiği olgunun neticesidir. Zira aktarımda kişi kendi etkinliklerini ya da deneyimlediği tüm şeyleri sevgi gücünü, düşünce gücünü- kendisi dışındaki bir nesneye aktarır. (Fromm, 2020, s. 22) Bu nesne bir kişi, ağaçtan yapılmış vs. şeyler olabileceği gibi kişinin mensup olduğu grup veya kabile/devlet de olabilmektedir. Yazımızın başında ifade ettiğimiz idealizmin normal şartlar altında bir iç fren olarak kullanılabilecekken yıkıcı saldırganlıklara dahi sebebiyet verebilecek tutum ve davranışlara dönüşebilmesinin altında yatan sebep de budur: Bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde putperestçe bir yaşam süren yabancılaşmış modern insanın aktarım nesnesi olarak mensubu bulunduğu devletini/milliyetini seçmesi. Böyle bir durumda kişi, toplumsal duygularını devlette cisimleştirdiği için, devlete ve simgelerine tapar. Kendi güç, akıl ve cesaret duygusunu liderlerine yansıtır ve bu liderleri kendisine idol yaparak onlara tapar. (Fromm, 2020, s. 34) Mensubu olduğu kabileyi/milliyeti her şeyin üstünde tutan, onu putlaştıran zihniyet de yine aynı zihniyettir. Kişi aynı dili konuştuğu, aynı değerlere sahip olduğu kişilere karşı bir sevgi ve sorumluluk besler. Bu durum kulağa ilk etapta gayet normal gelmektedir fakat durum sadece bundan ibaret değildir: Olumlu duygular mensubu olunan kabileye aktarılırken kişinin kendindeki tüm kötülükler yabancıya yansıtılır. (Fromm, 2020, s. 66) Yabancıya yani kişiyle aynı kabileden olmayanlara. Öyle ki bazen aynı devlet bünyesinde yaşamak bile yeterli olamamaktadır. Böyle zihniyete sahip insanlar ahlaki değer sistemine de sahiptirler fakat bu değerler Nietzsche'nin sürü ahlakı olarak ifade ettiği moral değerlerin ötesine geçememektedir. Aynı kabileye mensup olmayan yabancı, tam bir insan olarak algılanmaz. (Fromm, 2020, s. 66) böylece de ona insanca davranılmasına gerek kalmaz! Kısacası insanın iç fren sistemlerinden olarak ifade edilen erdem ve ahlak da bu tarz durumlarda etkisiz kalmaktadır. Neticede ise normal şartlar altında olumlu bir etki yaratması beklenilen idealizm, erdem ve ahlak -en ufak bir açık bulunduğunda dahi- ifade ettikleri anlamlardan sıyrılıp, yabancılaşma dışavurumlarından özseverlik , ensest benzeri ortak yaşam ve nekrofiliye evrilebilmektedir. Ensest benzeri ortak yaşam ile kastedilen sorumluluğun, özgürlüğün, farkındalığın dayanılmaz ağırlığından kaçmak ve bedelini kendi insani gelişimine son vererek ödediği bir kesinlik bağımlılık durumunda korunup sevilmek için anneye ve onun eş değerlilerine -kandaşlara, aileye, kabileye- sımsıkı bağlı kalma (Fromm, 2020, s. 109) eğilimiyken özseverlik terimiyle ifade edilen durum, Dış dünyaya sahiden ilgi duymayı bırakmak, onun yerine, kendi kendisine, kendi grubuna, zümresine, dinine, milletine, ırkına vb. aşırı bağlanmaktır. (Fromm, 2020, s. 109) Devleti/milliyeti putlaştırma eğiliminin arka planında yatan, kişiyi yöneten şey de kendisine duyduğu bencilce ilgidir. (Fromm, 2020, s. 34) Böyle bir bağlılığın sonucunda ise akılcı yargı yetisinde ciddi çarpıklıklar meydana gelir. (Fromm, 2020, s. 109) Bu tarz çarpıklıklar ise dışavurumlardan bir diğeri olan nekrofili ile karşı karşıya gelmemize sebep olabilmektedir. İlk kez 1936'da Salamanca Üniversitesi'nde yaptığı bir konuşma esnasında, milliyetçi general Milan Astray'a karşı İspanyol düşünür Miguel de Unamuno tarafından kullanılan ölüsever terimi geleneksel anlamda sapkın bir hareketi anlatmaktan çok, bir karakter özelliğini belirtmek (Fromm, 2016, s. 423) niteliğini taşımaktaydı. Karakterbilimsel anlamda ölüseverlik, ölü, çürümüş, kokuşmuş, hastalıklı her şeye duyulan yığın ilgi; canlıları cansıza dönüştürme, sırf yıkım olsun diye yıkma tutkusudur; katıksız biçimde mekanik her şeye duyulan olağandışı ilgidir. (Fromm, 2016, s. 425) şeklinde tanımlanırken Fromm, teknik/tekniğe tapınma ile ölüseverlik arasında bir bağlantı olduğunun, bu durumun ise yaşama duyulan ilginin ve insanın sahip olduğu zengin işlevlerin yerini aldığı zaman ölüsever niteliğe büründüğünün altını çizer. Birinci Dünya Savaşı'ndan ziyade İkinci Dünya Savaşı bu bağlantının belirgin olması açısından dikkatleri celbetmektedir. Her ne kadar Birinci Dünya Savaşı'nda da uçaklar, tanklar vs. kullanılmış olsa da İkinci Dünya Savaşı'nda kullanılanlar kadar gelişmiş değildi. Binlerce insanın katledilmesine sebep olan bombalar bu uçaklardan atılmaktaydı. Fakat bombaları bırakanlar bunun pek ayırdında değillerdi. Daha doğrusu zihinsel manada farkında olmalarına rağmen duygusal açıdan bu durum onları hiç mi hiç ilgilendirmiyordu. Onların ilgilendikleri şey, inceden inceye hesaplanmış planlarla konulan kurallara göre karmaşık makinelerini doğru kullanmaktı.. Uçakların, gelişmiş savaş araçlarının açtıkları yıkım, hem işçinin hem de mühendisin emekleriyle yarattığı ürüne tümüyle yabancılaşmalarına yol açan çağcıl teknik üretim ilkesine uygun düşer. (Fromm, 2016, s. 443). Bu hususta soru sormazlar zira önemli olan tek bir husus vardır o da 'kazanç' sağlanıp sağlanmadığıdır ve ne kadar düşman öteki olan- öldürülürse o kadar kazançlıdır. Ölüsever bir karakterin öznel ya da dış koşullar kışkırtıcı olduğunda nasıl patlama yaşadığı, İkinci Dünya Savaşı özelinde, belgeseller, filmler, kitaplar vs. dikkatlice incelendiğinde kendisini gösterecektir. Bu karakterin yıkıcılığına tanık olabileceğimiz yapımlardan bir tanesi de orijinal ismi La Vita e Bella olan, Roberto Benigni'nin hem yönetmenliğini hem de Vincenzo Cerami ile birlikte senaristliğini üstlendiği aynı zamanda başrolde yer aldığı, 1997 yapımı Hayat Güzeldir filmidir. Daha iyi anlayabilmek adına filme kısa bir bakış atmakta fayda vardır. -Şu kulağın mükemmelliğine bakın! Sol kepçe ucunda asılı küçük bir zil. Bükülebilir. Bunlardan daha güzel iki kulak bulun, hemen bırakırım! Fransa'da bunların hayalini kuruyorlar!.. Dikkatinizi verin! Göbek deliği! şu göbek deliğine bir bakın! Ne bağ ama! Onu dişlerinizle bile çözemezsiniz! Şu ırkçı bilim adamları denedi. Ama ne mümkün!... Tam dans etmeye başlamıştır ki gerçek müfettişin sınıfa girişiyle pencereden atlamak suretiyle kaçmak durumunda kalır. Ama bir hakikati muhteşem bir ironi ile gözler önüne sermesi için bu, anlayana, yeter de artar bir süredir. Dora soru karşısında şaşakalır ve Buna inanabilmek mümkün değil! der, arkadaşı da aynı görüştedir fakat onun şaşkınlığı başka bir şeyedir; ona göre soru gayet normaldir anormal olan böyle zor bir sorunun üçüncü sınıflara çözdürülüyor olmasıdır. Erkek arkadaşı ise arkadaşı ile aynı görüştedir. Dora bu manzara karşısında dehşet dolu bakışlar sergilemekten başka bir şey yapamaz. Gecenin sonu ise yine bir sürprize gebedir, Guido'nun Dora'yı kaçırması ile neticelenir. -Bu yeni gelen. Hemen öğrendi. Kapıdaki kadın, ilk geldiğinde iyi görünüyordu. İçlerinden en kötüsü! der. Kampa Alman askerlerin çocukları gelmiştir. Çocuklar saklambaç oynuyorlardır, iş esnasında Guido bunu fark eder ve fısrattan istifade Giosue'yi kampta çocuk olduğuna ve bir oyunun içinde olduklarına bu oyunda da çocukların sürekli saklanmaları gerektiğine tam ikna edebilmesi için onları gösterir çünkü Giosue sürekli gitmek istemektedir, işin ucunda tank var diye kalmaktadır. Giosue, onları görünce ikna olur fakat o esnada askerler çocukları çağırmaktadır ve onu da diğer çocuklarla birlikte götürürler. Guido, önceden tanıdığı bir Alman doktor sayesinde orada garson olarak çalışmaya başladığından gece oğlunu oradan çıkarabilmiştir. Yatmak üzere giderlerken Guido'nun her şeyin rüya olduğuna dair söylediği sözler insanın yüreğine ince bir sızı yayar. Fakat ne yazık ki yürürken karşısına çıkanlar yaşanılan her şeyin gerçek olduğu gerçeğini bir kez daha en acı haliyle yüzüne çarpar: yakılmış ve üst üste yığılmış insan bedenleri. Andersen. (1953). Seçme Masallar-1. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. Dağ, A. (2020). İnsansız Dünya Transhümanizm. İstanbul: Ketebe Yayınları. Fromm, E. (2020). İnsan Olmak Üzerine. İstanbul: Say Yayınları. Fromm, E. (2016). İnsandaki Yıkıcılığın Kökenleri. İstanbul: Say Yayınları. Sayar, K. (2020). Yavaşla. İstanbul: Kapı Yayınları.


İlkokul birinci sınıfta "okumayı ilk söken" rütbesine erince öğretmenim ödül olarak kurdelalı kalem ve iki adet ödünç kitap vermişti. Verilen kitaplardan birinin yalnızca mizanpajını hatırlıyorum. Diğerini ise bilinçaltımın hiç unutmadığını seneler sonra fark ettim. Şu anda da hala satışta olan Ayşegül serisinden bir kitaptı. Sonrasında sınıf kitaplığından serinin diğer kitaplarını da muhtemelen ilkokuldan mezun olana kadar okuduk. Eğer Kemalettin Tuğcu, Ömer Seyfettin okuyup yorganın altında ağlamak istemiyorsak, Ayşegül okuyup hayal alemine dalmak daha cazip gelmiş olabilir. Zira Ayşegül'ün yaşantısı, porselen gibi parlayan kusursuz cildi, hayallerimizi süsleyecek kadar renkli hayatı neredeyse onu gözümüzde idol haline getirmiştir. Televizyonsuz, sobalı, çamaşır makinasının henüz girmek üzere olduğu bir evde annem çamaşır yıkamaktan benimle ilgilenemediği için sıkıntıdan patlamak üzereyken imdadıma ya gelinlikli bebeğim ya da Ayşegül yetişmiş olmalı. İlk olarak 1954'te Belçika'da yazılan Ayşegül'ün orijinal adı Martine. Her şeyiyle imrenilesi, kusursuz bir hayatı olan Martine çocuk edebiyatı alanındaki geç kalınmışlığı, yetersizliği gösterdiği gibi ülkemizdeki "Batılılaştırma" dayatmasını da gözler önüne seriyor. Kendi ülkesinde basıldıktan çok kısa süre sonra ülkemize gelmiş olduğunu düşünür ve ülkemizin dönemsel şartlarını göz önünde bulundurursak ne kadar tepeden inme bir yaklaşımla okul kitaplıklarında yer bulduğu anlaşılacaktır. "Ayşegül Kuzenine Sürpriz Yapıyor" Aslında biz çocukken kuzene kuzen denildiğini de yeni yeni öğreniyorduk. Dilimize İngilizce "cousin" kelimesinden gelmiş olan bu kelimeyi henüz şu anki kadar benimsememiştik. Sağ olsun Ayşegül'ün birçok konuda olduğu gibi bu konuda da emeği oldu. "Ayşegül Vapurla Amerika'ya Yolculuk Yapıyor" Bizim memlekette darbe yılları . Ayşegül yanında uslu köpeği mini elbisesiyle vapurdan el sallıyor. Amerika henüz biz çocukların lügatine girmemiş, çünkü Irak'a saldırmasına birkaç yıl var. Savaş başlayınca radyodan çokça duyacağız bu ismi. Ayşegül, Karakaçan'la arkadaş olmuş. Dedemin eşeği hiç bu Karakaçan'a benzemiyordu doğrusu. İnsan eşeğe sarılmaz, insan eşeğe binerdi bizim köyde. Hayatında her şey yolunda gidecek değil, Karakaçan yüzünden başı derde de giriyor tabii Ayşegül'ün ama Ayşegül bunun eşek arısı yüzünden olduğunu Karakaçan yüzünden olmadığını biliyor. Çocuk aklıyla anlıyor. Bunlar da yetmez gibi Ayşegül Bale Yapıyor! Hem eşekle arkadaş hem bale yapıyor. Bale ne demek öğreniyoruz. Ama eşekle arkadaş olan çocuklar aynı zamanda bale yapamıyor bizim buralarda hala. Ama oraların köyleri başka. Tezek de kokmuyordur sanmam. Alışverişe çıkmayı da ihmal etmiyor Allah'tan kahramanımız! O zamanlar anca köşedeki bakkaldan leblebi tozu almaya gidebiliyorduk biz. Külah şekline getirilmiş gazete kağıdında çekirdek de alabiliyorduk, cebimizde hala para kaldıysa. Biz bakkala gitmek için can ataduralım Ayşegül durduğu yerde durmuyor. Yelken açıyor, uçağa biniyor, trene biniyor, keman çalıyor, anneler gününde annesine sürpriz yapıyor. Arada bir de hastalanıyor tabii o da bir insan neticede ama hastayken bile çok başka. Bir yanında köpeği, bir yanında kedisi. Bizim "bir kedimiz bile yok, anlıyor musunuz?". Kedicilik furyası başlamadı henüz o zamanlar, daha ona çok var. Hele bir çiftlik macerası var Martine'nin. Samanların üstünde mini etekle oturması ve o samanların vücudunu hiç rahatsız etmemesi beni hep etkilemiştir. Ecnebilerin samanı bile bir başka. Nezle de yapmıyor sanırım. Geldiğimiz noktada çocuk edebiyatı alanındaki gelişmeler sevindirici. Fakat geriye dönüp baktığımızda bu kitaplarla büyümüş zavallı, koca bir nesil var. Yıllar sonra hafızam beni Ayşegül serisi okuduğum günlere götürdüğünde, okurken hissettiklerimi yeniden hissettim ve öfke ile karışık bir üzüntü duydum. Ayşegül'ün hayatını yaşamak istediğimizi balyoz gibi inen bir aydınlanma ile hatırladım. Memleketin ancak "beyaz türkler" dediğimiz sınıfına hitap edecek bir serinin taşra okullarındaki çocuklara okutulması hangi aklı evvelin işiydi bilmiyorum. Yıllar sonra bana "bilinç altı temizliği" kabilinden bu yazıyı yazdıran kafaya kızıyorum. Neyse ki çocuklarımız bu konuda şanslılar. Çeviri çocuk edebiyatının çocuk dünyasını uygarlaştırma işlevi katlanarak devam ediyor. Yazınız için kutlarım sizi. Harika bir yazı. Hem çok güldüm hem de bir zamanlar Ayşegül okurken hissettiklerimi, bana garip ama çekici gelen durumları hatırladım, üzüldüm. Kaleminize sağlık Vildan Hanım.


Üsküplü şair ve yazar Necati Zekeriya kitaplarını ve tüm yazılarını Türkçe kaleme almıştır. 1928-1988 yılları arasında Kuzey Makedonya'da yaşamış olan yazarın kitapları birçok dile çevrilmiştir. Şair, çocuk edebiyatı yazarı, gazeteci ve çevirmen olan Zekeriya, çocuk olmanın nasıl bir şey olduğunu anlattığı "Bizim Sokağın Çocukları", "Yeni Sokağın Çocukları" ve "Bizim Sokağın Romeo ve Jüliyeti" adlı üçlemesinin 122 sayfalık ilk kitabı "Bizim Sokağın Çocukları" bu yazımızın konusunu teşkil ediyor. "Yaşlı postacı", "kırmızı balon", "beyaz bıyıklar", "iki kaşık reçel" gibi dikkat çekici başlıklarıyla 35 adet kısa öykü bulunuyor kitapta. Sokaktaki asfalt çalışmasından bahsettiği "Demedim mi ben size?" adlı bölümde işçilerin yol yapımını "Sokağımızın dişleri dökülmüş, ağzı bozulmuştu." diyerek tarifleyen yazarın satırlarında Balkanlıların ağzından çokça duyulan kelimelere eklene "cık" ekini duyuyoruz. Kitapta geçen "dairecik" kelimesi bu hususa bir örnektir. "Yeşil Düzce'nin papatya dolu, kelebekli bahçelerinde, toprağın kendine özgü kokusunu ve sesini duyumsayarak" büyüdüğünü dile getiren Saadet Ceylan kitabın çizeridir. Küçüklüğünde karınca yuvalarının başında bekleyerek bir karınca olduğunu hayal edermiş çizer. Şimdiyse resimlediği kitapların içini hayal ederek çizdiğini ve bu serüveninin 38 yıldır devam ettiğini söylemekte. Resim yapmanın dışında ebru ve seramikle ilgilenen Ceylan aynı zamanda da bir kedi sever. Bir çocuk kitabının böylesine çok yönlü ve hayal dünyası geniş bir çizerle resimlenmesi ona bir perspektif daha ilave etmiş. Kitaptaki çizimleri ve tercih edilen renkleri görünce ve özellikle çizimlerdeki karakterlerin gözlerindeki ifadelere odaklanınca yazar ve çizer anlamında doğu iki kişinin yan yana getirilmiş olduğuna çabucak kanaat getiriliyor. Kuzey Makedonya Debre kazasına bağlı Jupa Belediyesi'ne bağlı Türk köylerinden olan Kocacık'ın ilkokuluna adını veren Necati Zekeriya'nın "Bizim Sokağın Çocukları" adlı kitabının ve serinin kahramanı olan Orhan'ın 112.sayfadaki tekerlemesiyle yazımı sonlandırırken bir önceki yazımda sözünü ettiğim temennimi tekrar ediyorum; Dilerim ki Kuzey Makedonyalı çocuk yazarının kitapları Türkiye'de fazla okura ulaşır.


Ona bir şeyler oldu. Bir sabah uyandığında mutlu ve huzurlu hayatı, gülücükleri ellerinden kayıp gitti. Kimse ona ne olduğunu anlamadı. O ise içinde açılan koskoca boşlukla kalakalmış, ne yapacağını bilmez halde yalnız başına dolaşıyordu. O, Julia adında küçük bir kız çocuğu. Yüksek tepelerin birinde, ailesiyle birlikte köyünde yaşayan, masmavi elbiseli mutlu bir çocuk. Ama bir gün olanlar oluyor ve sahip oldukları ansızın yok oluyor. Ne olduğunu anlayamayan küçük Julia, içinde açılan anlamsız bir boşlukla yapayalnız kalıyor. Küçük bir kız çocuğunun baş edemeyeceği koskocaman bir boşluk! O boşluktan soğuklar giriyor Julia üşüyor hatta donuyor. Boşluktan bazı zamanlar canavarlar bile çıkıp onu korkutuyor. Boşluk öyle kuvvetli ki bir hortum gibi her şeyi içine çekip yutuyor. Julia bu boşluğu kapatmak için çareler arıyor. İlk iş olarak ona uygun tıkaçlar bulmayı deniyor. Denediği çeşit çeşit tıkaçlardan kimileri iyi ve sıcak. Kimileriyse ona zarar veriyor. Bazıları hileli. Bazıları da gerçekten tehlikeli tıkaçlar. "Dört bir yanı araştırmayı bırak, kendi içine bak" diyor ses Julia'ya. Bunun üzerine meraklanan Julia kendi içine bakınca boşluğun rengarenk halkalar boyu uzandığını görüyor. Ve küçük Julia içindeki boşlukta onu hayata bağlayacak muhteşem dünyalar ve onun gibi hisseden başka insanları bulunca hayata yeniden tutunmayı öğreniyor. Boşluk, bir iyileşme hikayesi. Bir kaybın ardından yas sürecine giren ve onun tüm çatışmalarını yaşayan, en sonunda da iyileşmeyi başaran bir kız çocuğu üzerinden ölüm ve yas gibi evrensel olduğu kadar zor konuları ele alıyor. Julia sıcak ve güvenli hayatı sürerken ansızın yaşadığı kayıp sonrası içinde açılan boşluğu soğuk ve ürpertici halde deneyimler. Boşluktan soğuk rüzgarlar geçer. Hissettiği korku canavarlarla betimlenir. Sonrasında Julia artık bu boşluğun yol açtığı güvensizliği engellemek için onu doldurmaya karar verir. Bunun için önce yemek yemeye yönelir. Sonra aşık olduğunu sanır. Telefona sarılır, saatler boyu televizyon izler, kedileri kucaklar ama boşluk bir türlü dolmaz. Julia'nın yaşadığı kasvetin boyutu öyle bir seviyeye gelir ki sanatçı bunu tek bir karanlık sayfayla resmederek bize anlatır. Julia en sonunda topraktan gelen bir sesle dışarıdan yardım alarak içindeki boşluğun ancak içeriden doldurulması gerektiğini anlar. Bu noktadan itibaren kahramanımızın iyileşme süreci başlamış olur. İspanyol yazar Anna Llenas tarafından yazılıp resimlenen bu kitapta resimler metne göre çok daha baskın bir yere sahip. Aynı zamanda sanat terapisti olan yazar, kaybın çocuk dünyasındaki yansımalarını benimsediği karton kolaj tekniğiyle dil ile anlatılmayan, göz ile görülmeyen, kulak ile duyulmayan spesifik bir konuyu oldukça gerçekçi bir bakışla ele alıyor. Bunların olması kitabı yas sürecindeki çocuklara rehberlik edenler için kullanışlı bir materyal haline getiriyor. Tek başına okunabileceği gibi bir ebeveyn, öğretmen ya da psikolog eşliğinde okunabilir. Hakkında sınırlı düzeyde eser bulunan sorun odaklı çocuk edebiyatının en iyi örneklerinden olan bu kitap, beş yaşın altındaki çocuğa anlatılması güç durumları edebiyat ve sanat yoluyla, duygu sömürüsü yapmadan, didaktizme kapılmadan, çocuk ruhunu örselemeden ve duyarlılıkları ihmal etmeden sunuyor.


Her öykü yazarı geçmişte kalan, yaşanmış veya yarım kalmış hikayesine dair az veya çok bir şeyler söyler. İyi bir okur ise, metin ütopik veya distopik olsa dahi bu izleri görebilir satır aralarında. Yazarın bir derdi olabilir ve olmalıdır da, okur bununla ilgilenmez. Hikayenin nasıl aktarıldığına, dil ustalığına, olay örgüsünün nasıl kurulduğuna bakar. Soğukkanlı bir anlatım görmek ister. Yazmanın en zor olan kısmı da budur. Biz inandığımız bir şeyi aktarırken heyecan duyarız. İnsan olmanın doğal bir halidir bu. Fakat bizim duyduğumuz heyecan edebi bir değer ifade etmez. Eserin yarınlara kalmasına dair belirleyici unsur, anlatım dilindeki estetik ve derinliktir. Hikayenin aktarılmasındaki soğukkanlılık bu noktada öne çıkmaktadır. Okur, acıyı da mutluluğu da hüznü de satır aralarından kendisi bulup çıkarmak ister. Yüksek sesle söylenmiş olması acıyı duymamız için yetmez. Anlatıcının acıdan sesinin kısılmış olması yakalar okuru. Sesini zor duyduğumuz zaman derinden geldiğini biliriz. Aleksey acının nasıl örtüleceğine, kısık sesle nasıl aktarılacağına, çevredeki detayların anlatıma ne oranda katılacağına, metinlerarasılığın öyküye nasıl yedirileceğine dair güzel örnekler sunuyor. Anlatırken tırmalamıyor, anlatmaya çalışmıyor. Acının nerede olduğunu gösteriyor okura. Biz kahramanın çaresizliğini ruh halinden anlamaya çalışıyoruz. Yayladaki çatıdan sökülen bir hartama gibi eksik kalan çatıyı işaret ediyor. Unutmayalım diye hatırlatıyor ara ara. Çok sık söyleyip bunaltmıyor ama unutmamızı da istemiyor. Ev kalmamış, çatı kalmamış, önemli değil yazar için, mühim olan boşluk. Bir teyp kasetindeki kesilmiş sözler gibi. Boşlukta doz meselesi. Aleksey'de öykü dili ve anlatım olarak en dikkati çekici yönlerin sadelik ve soğukkanlılık olduğunu söyleyebiliriz. Az önce bahsetmiş olduğumuz doz konusunu bu açıdan değerlendirmek yerinde olacaktır. Anlatım dili ve sadelikte yükseğe çıkan metinde yazarın nasıl bir yol izlediğini anlamaya çalışalım. Geçmişin, boşluğun, psikolojinin fiziğe nasıl yansıdığını ve tedavi peşinde koşturduğunu işlerken de anlatıcı soğukkanlıdır. İlk yardım kurslarında kısmi tıkanma adı altında verilen eğitim gibi sakince anlatıyor yazar. "Tam buramda dedim, nefes borumun orta yerini göstererek, bir şey var. Aldığım nefesi dışarı atmakta zorlanıyorum." (S.56) Nefesi dışarı atabilse yenisini alabileceğini sanmaktadır anlatıcı. Oysa bir sonraki nefes için de aynı zorluğu yaşayacaktır. Yazar daha farkında değilken okur olarak biz görürüz sorunun nerede olduğunu! Dünyaya sığamayıp yaylaya çıktığında asıl doktoru orada anılarıyla karşılar onu. Yıkık bir ev, yıkılmış anılar ve içerde kalan nefesle. "Hem bu dünya öyle söylendiği gibi büyük bir yer olamazdı, eğer kocaman olsaydı sığardım ben de." (S.19) Belki öykücü de geçmişine sığamamış, nefes alabilmek için yükseğe çıkmak zorunda kalmıştır. Yoksa geç vakitte motorla neden çıksın yayla yoluna. Gelelim incelemenin başlığındaki miktar konusuna. Yazar geçmişine sıkı sıkıya bağlı mıdır. Geçmişinde kuvvetli izler olmadan yazamaz mı. Yazarken bu izler ne kadar yansıtılmalıdır? Hayal gücü kuvvetli ve edebi yetkinliği yüksek olduğunda yaşanmış gibi aktarabilir ve kuvvetli bir metin ortaya koyabilir. Ancak yaşanmış olan izler yenisini açmaktan daha sahici, inandırıcı ve kalplere dokunması kolaydır. Öykünün üzeri tamamen örtüldüğünde yazardan başkası bilemez ne anlatmak istediğini. Okur, ne oldu yani şimdi, der kendi kendine. Dil ve anlatım güzel ama metin bir yere bağlanmamış, ne anlatıldığı belli değil. Tam tersini düşündüğümüz zaman, her şey detaylı bir şekilde aktarılmış, okura zeki olma fırsatı bırakılmamış, baştan sona ses ve gürültü. Anlatıcı şehrin en kalabalık yerinde oturmuş, kimse duymuyor onu. Okur, metinler üzerinde bu kadar detaylı düşünür mü, birçoğu düşünmez ama iyi bir eser okuyup okumadığını ve kendinde bıraktığı etkiyi hisseder. Belki onu neyin yakaladığını bilemez ama yakalanmanın tadına varır. Bu anlamda değerlendirdiğimizde elimizdeki eser okuru yakalayan, iz bırakan ve iyi ki okumuşum dedirten bir öykü. Aleksey, metinlerarasılığın öyküde işleme yöntemiyle de dikkat çekiyor. Bir kitap veya filmden bir kahraman veya sahneyi alarak öyküde kullanıyor ve anlatımda bir aksama, olay örgüsünde bir kopukluk, başka bir ifadeyle dikiş izi belli olmuyor. Nitelik anlamında öyküye uyum sağlamasının yanında nicelik olarak da sık kullanıldığı halde, akışta olay örgüsünün dışına çıkmıyor. Tarkovski ve Kurosava yönetmenliğinden Cast Away filmine, Tatar Çölü'nden Mülksüzlere, Eskici Hasan karakterinden Raskolnikov'a kadar farklı kahramanlar öykünün bütünlüğü içinde kendine yer buluyor fakat eserin merkezine katlı sağlayacak kadar görünüyorlar. Kanımızca burada akışın bozulmamasının sırrının sonradan ilave edilmeyip, yazma süreciyle birlikte yazarın okuduklarıyla-izledikleriyle metni harmanlaması sonucu olduğunu düşünüyoruz. Dışardan karakterler metne dahil oluyor fakat yazarın anlatmak istediği hikayeye dokunup çıkıyorlar. Ne az ne de fazla, metnin gerektirdiği kadar. Kitabın adı Aleksey ama 38. Sayfaya kadar metinde hiç geçmiyor, sadece yabancı diye okuyoruz. Onun bile üzeri örtülmüş. İsmi geçtikten sonra yazarın dizmiş olduğu taşlar yerine oturuyor. Kahramanın çıkışsızlığı, kendini mülteciye, kopuk bir tespih tanesine, cennetten kovulmuş bir ademe, gayrimeşru bir çocuğa, dirençli bir akrebe benzetmesinin ardında hep Aleksey'i görüyoruz. Görüyoruz derken varlığını değil yokluğunu görüyoruz. Onun gidişi elinde kalan bütün varları bir boşluğa dönüştürmüştür. Marangoz Vehbi'nin kopuk kasetindeki eksik sözler gibi o gelse tamamlanacak şarkı. Belki geçmiş kelimesinin kökünde de etimolojik olarak yanlış tercihler olabilir. Sanki her şey olup bitiyor gibi bir anlam barındırıyor bu kelime. Bunun yerine arkada kalan, arkadan gelen, biriken, yeniden doğan, bizimle yaşayan veya buna benzer bir kelime kökü seçilmesi gerekirdi diye düşünüyoruz ister istemez. Aleksey bize bunları hatırlatıyor. Neden derseniz, yaşanan hiçbir şeyin geçtiği yok. Nefes almayı tıkayan yerde kısmi bir açılma oluyor o kadar. Biz farkında olsak da olmasak da hepsi bizimle beraber yaşamaya devam ediyor. "İnsan görmezden geldiği şeylerin yok olduğunu sanıyor." (S.43) Hepsi bu.


Kardelen Çocuk dergisinin "Kardelen Okulu Projesi", TDED Manisa aracılığı ile Kardelen Çocuk "Edebiyat Mektebi" olarak Manisa'da faaliyete başladı. Çocuk edebiyatı yazar ve şairleriyle alanında uzman eğitimcileri ortaokul öğrencileriyle buluşturacak olan yazarlık eğitimi beş hafta sürecek. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği tarafından iki ayda bir yayımlanan, çocuklara Türkçe hassasiyeti kazandırmayı amaçlayan ve kısa zamanda büyük ilgi gören Kardelen Çocuk dergisinin okul projesi Konya'dan sonra Manisa'da uygulanıyor. TDED Genel Merkez tarafından hazırlanan Kardelen Çocuk "Edebiyat Mektebi", TDED Manisa şubesi tarafından Kardelen Çocuk Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Elif Tokkal ve TDED Manisa YK Üyesi Nilgün Hökenek Ürkmez tarafından yönetiliyor, Manisa Ahmet Yesevi İmam Hatip Ortaokulu'nda uygulanıyor. Beş haftalık programı içeren Kardelen Çocuk "Edebiyat Mektebi", çocukların edebiyata ait metin türlerini tanımalarını, hikaye, masal, şiir, resim ve karikatür gibi edebiyata ait türleri örnekleriyle tanıyıp analiz etmelerini, kelime hazinelerinin artmasını, karikatür ve resim alanında yeteneklerinin gelişmesini sağlamanın yanı sıra; öğrencileri yazarlar, karikatüristler ve şairlerle buluşturmayı, hikaye, masal ve şiir yazmaya özendirmeyi amaçlıyor. - "Edebiyata Ait Metin Türlerinin Tanıtımı" Mustafa Ali Öztürk - "Hikaye Anlatımı" Nilgün Hökenek Ürkmez - "Masal Saati" Nursevim Sözcüer Çeler - "Tiyatro" Tayfun Şengöz ve Bartu Kaan Şensoy - "Karikatür Atölyesi" İbrahim Atabey - "Biyografi" Muzaffer Yurttaş - "Şiir Saati" Şerif Ali Denizmen - "Roman Tanıtımı" Osman Özbaş - "Türkçe Kelimelerim" Elif Tokkal - "Edebiyat Saati" Eğitimleri veren eğitimciler, yazarlar, veliler ve öğrencilerin bir arada olduğu kapanış programı.