Türk siyasi tarihi üzerine okuma yapmak isteyenler, genelde olaylar ve kurumlarla ilgili eserlere yoğunlaşmaktadırlar. Ancak okuyucu bu tip eserlerde genelde anahatlarla ele alınmış, detayların sistematik açıdan bir zorunluluk olarak atlandığı eserlerle muhatap olmuş olur. Bu tür eserlerde zaman ve mekan çok yoğun işlenirken, insan sadece ana karakterden ve bunun eylemlerinden ibaret kalır. Bu sebeple de olay örgüsü içerisinde arka plandaki karakterlerin varlığı ya çok az bahse konu olur ya da kendilerinden hiç bahsedilmeden geçilir. Bu, yazılan eserin amacı açısından doğru bir yöntem olabilir ve fakat tarihi inşa eden her etkenin göz önünde bulundurularak okunması ve bilinmesi bu tür eserlerin yetersiz kalmasını sağlamaktadır. Bu noktada daha özele indirgenmiş eserler bu eksiği kapatma görevini üstlenirler. Bu vazifeyi gören eserlerin en önemlileri hiç şüphesiz biyografi çalışmalarıdır. Siyasi tarihi genel hatlarıyla ele alan eserlerin aksine biyografiler, şahıslar ekseninde dönem analizi yaparlar ki, bu da okuyucuya dönemi daha detaylı görme olanağı sağlar. Fakat biyografi eserinin yazımı, dönemin tarihini şahsın tarihinden hareketle meydana çıkardığı için de iğneyle kuyu kazma zorluğunu barındırır. Çünkü bu tip eserler sadece herkesin kullanımına açık arşivler ve eserlerle değil, özel arşivler, varsa biyografisi yazılan şahısların aile bireyleri ve yakın çevresiyle görüşmeyi de zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda; Prof. Dr. Bekir Koçlar'ın yakın zamanda, Cumhuriyeti'in kuruluş aşamasını, gerçekleştirilen devrimleri, iktidar kavgalarını, insana dair ihtirasları bir şahsın biyografisi ışığında sunan son derece önemli bir eseri çıktı: Bir İnkılapçının Hikayesi Recep Peker. Bekir Koçlar, kaleme aldığı eserde, Recep Peker'i tüm yönleriyle ve son derece titiz bir araştırma yöntemiyle ortaya koymuştur. ABD Devlet Arşivi, Devlet Arşivleri Başkanlığı Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Genelkurmay Başkanlığı ATASE Arşivi, Edirnekapı Şehitliği Mezarlık Müdürlüğü Arşivi ve benzeri gibi konuya ait hemen tüm arşivler taranmıştır. Ayrıca konuya doğrudan veya dolaylı olarak yer veren tüm süreli yayınlar da büyük bir titizlikle taranmış, bunun yanı sıra hatırat ve araştırma kaynakları da detaylıca incelenmiştir. Böylece gerek dönemin kaynaklarında gerek sonraki araştırma kaynaklarında Recep Peker'e ait hemen hemen ne varsa bu eserin iki kapağı arasında ete kemiğe bürünmüştür. Bu tür eserlerde genelde bir önyargı olarak soğuk bir akademik dilin insanı karşılayacağı düşünülür. Ancak Koçlar, okuyucunun bu tedirginliği duymaması için eseri son derece açık ve akıcı bir dille kaleme almıştır. Bu da okuyucunun baştan sona metnin içerisinde kalmasını sağlamaktadır. Eserde dönemin önemli olayları, Recep Peker'in bu olaylardaki görev ve tutumu en ince detayına kadar verilmiştir. Ayrıca bir biyografi eserinde olması beklenen, kahramanın kişisel özellikleri, zaafları ve güçlü yönleri de ciddi bir analizle ortaya konmuştur. Eserin yazım aşamasında Bekir Koçlar, Recep Peker'in ailesinden bazı bireylerle de görüşmüştür ki, bu da eserin orijinal bir çalışma olmasını sağlayan başka bir etken olmuştur. Kitapta yer alan ve Recep Peker'in fıtratı hakkında ipucu vermesi açısından Mustafa Kemal Paşa'yla yaşadığı şu olay son derece ilgi çekicidir. Gerek Recep Peker gerekse döneminin anlaşılması açısından bilinmezlere ışık tutan bu eserin, hem tarihçiler hem de meraklıları için son derece önemli olduğu kanaatindeyim. Recep Peker'in hem iktidarla hem muhalefetle olan ilişkileri, devlet adamlığı, demokrasiye dair tutum ve fikirlerinin titizlikle işlendiği bu çalışma, sadece Peker'in değil Cumhuriyet'in de tarihidir. Ayrıca Peker'in bir Cumhuriyet Halk Parti'li olarak Demokrat Parti'ye yaklaşımı ve siyasi tavrının bilinmesi için de eser son derece önemlidir.


Yazarlık bir tür virüstür. Bir kişi bu virüse maruz kalmışsa sonraki süreç onun duygu ve düşüncelerini paylaşmak zorunda olduğu bir süreçtir artık. Yazarlık süreci anlatılacak bir hikayenin, iletilecek bir mesajın, bilgi ya da fikrin varlığının dışarıya aktarılması sürecidir. Bu aktarım kelimelerle yapılır. Bunu yapmak kişiyi yazar yapar mı? Yapar elbette. Hatta yazmayı seviyor olmak da, her yazının bir okuru olmasına rağmen okur için yazmama mantığı da, iç dünyasını dışarı aktarmanın keyfine yönelerek metin üretmek de kişiyi bir yazar yapar. Hayatı yönlendiren, insanı hareket ettiren önemli bir eylem halidir yazmak. Bu eylem hali varoluşumuzu, kurduğumuz dengelere ve iş birliğine bağlı tutar. Bu kompoze yapı hayatı ve sosyal yapıyı ıskalamayı da engeller. Peki, bir yazar ne yapar? Yazar. Onun yazması, yayınlaması, okunması ve kabul görmesi, sayıdan bağımsız olarak, yeterlidir. Olma ile yapma arasındaki eylem hali birbirini destekleyen ve iten hallerdir. Bu durum da onun tıpkı hayat gibi gel git içinde oluşuyla ilgilidir. Buna yatay hayatının dikey hayatına karşı direnci denebilir. Kişinin bir yazar olarak kendini var kılması, yaptığı işler ve ortaya koyduğu ürünleriyle ortaya çıkar. Ürettiği bu kimlik de kendisini harekete ve eser ortaya koymaya zorlar. Bir ikilemlerle dolu ilişki hayat ve üretme ilişkisidir. Yazar Esra Özde Karabatak Dergisi hikaye yazarlarından. Salacak Takvimi kitabı da 2021 yılında Şule Yayınları tarafından çıkarılmış. 24 hikayeden oluşan 164 sayfalık oldukça oylumlu ve hacimli bir kitap. İlk not olarak bu kitaptaki hikayelerin klasik anlatı ile modern öykü arasında ve her ikisinden de faydalanan bir sentez olduğunu söylemek gerekir. Kitabı okuduktan sonra, yazar Esra Özde'nin Yenişafak gazetesinde çıkan söyleşisi olduğunu fark edip okuyunca Adalet Ağaoğlu'nun "...hep severek yazdım. Yazmadan duramıyordum. Yazarak öğrendiğim kadar hiçbir şeyden öğrenmedim." Cümleleri geldi aklıma. Esra Özde Yenişafak gazetesinin 15 Eylül 2021 tarihli sayısındaki söyleşide "...edebiyatın dünyasına sıradan bir izleyici olarak değil elimde defter, kitap, önlüğü ütülü, saçı taralı heyecanla girmek; iyiyi kötüden, kalıcıyı geçiciden, edebiyatı diğerlerinden ustam A. Ali Ural'ın rahlesinde ayırabilmek; sonra bu kıymetli birikimle hayat nehri içinde yüzerken yolumuzu tıkayan o kayaları aşmaya çalışmak, benliğimi kazanmak..." şeklinde konuşmuş. Adalet Ağaoğlu'nun bakışına ek olarak Esra Özde hayatın tıkadığı yolu yazarak aşmak, eklemesini yapmış. Bu yaklaşım sanatın oyun oluşu, hayatın gerçekliğinden üst bir gerçekliğe-sanata kaçma anlamında önemlidir. Kitaptaki farklı hikayelerde, ebeveyn eksikliğinin acı ve kekre tadı, sevdiği ya da ilgi duyduğu ve hatta ilgi gördüğü adam tarafından anlaşılmama sorunu yaşayan kadınların hayal kırıklığı, merhamet, suskunluk ve suskuyla çok şey anlatabilme hususları belirgin şekilde farklı hikayelerde görülüyor. Bu tipoloji kırık dökük, yılgın ve bezgin modern insanın tipolojisidir ve Türk edebiyatında köklü bir geçmişe sahiptir. Salacak Takvimi'ndeki hikayelerde üretilen tiplerden yola çıkarak, bu tipolojinin biraz farkla "benmerkezci hikaye" formunun günümüz uzantısı olduğunu söyleyebiliriz. Bu hikayeleri okuyunca edebiyatın özel bir alanına yolculuk anlamında şunları yazmak gerekiyor. Hayat ideal ile reel arasında bir düz çizgidir. Bu durum sübjektif bir algı ya da kavrayışı hakikat yerine ikame etmeyle bireyciliğe, egosantirizme dönüşür. Üzerinde ittifak edilebilecek genel geçer doğruların geri plana itilmesi sonucu, sosyal ruh, toplumu bir arada tutan çimento tahrip olur. Herkesin kendi gerçeğini ürettiği bu modern çağda, objektif gerçekliğin ve bilginin ötelenmesi ve yadsınması söz konusudur. Durum nihayetinde hakikatin ve bilginin yadsınmasıyla lumpen eğilimlerin ve kitch ürünlerin başat hale gelmesine zemin hazırlıyor. Bu bağlamın ortaya koyduğu hikaye tarzı, aslında modernizmin ürettiği bir tür hikaye olan "benmerkezci" hikayeye kapıyı aralıyor. Modern hikayenin ilk sürümü malum durum hikayesidir. Durum hikayesinden bir çıkma olan "benmerkezci" hikayeye tarzı, tiplerin kendi ruh hali ve hayal dünyasını yansıttığı hikayelerdir. Bu hikayelerde olaylar kahraman anlatıcı bakış açısıyla aktarılır. Hikayenin ana kahramanı yazardır. Yazar, yaşadığı olayları kendini hikayenin merkezine koyarak, kendisini birey olarak aktarır. Bu hikaye çeşidinde yazar, gözlemlerden ve olaylardan hareket ederek bireysel depresyon ve çıkmazlara yönelir. Esra Özde hikayelerini bu gözle okumak gerektiği kanaatindeyim. Esra Özde hikayeleri "benmerkezci" hikaye tarzına yakın olmakla birlikte bariz bir farkındalıkla ilk sapaktan ayrılıyor. Ayrışma noktası da Esra Özde hikayelerinde insan ben ya da sen tiplemesi olsa da yanında taşıdığı hakikat bilinci ile öne çıkıyor. Hayvanlara, bitkilere ve eşyaya yüklenen anlamın insana paralel şekilde yüceltilmesine şahit oluyorsunuz. "Benmerkezci" hikaye tarzında ön planda olan kişisel bunalım bu hikayelerde hayatı ihata eden karışık bir bakışa, bütünleşik bir algıya dönüyor. İnsanın hayvan, bitki ve eşyayla birlikte ele alındığı bir hayat bu. Esra Özde'nin Salacak Takvimi hikayeleri "bireyi birey olarak incelemek" yerine "bireyi etrafını kuşatan bütün bir yapı ile" inceliyor. Hikayelerde karakter oluşturmaktan bilinçli olarak imtina ettiğini düşündüğüm yazar karakterin sıra dışı eylemlilik halinin bu hikayelerdeki naifliğe zarar vereceğini öngörmüş olmalı. Bu sebeple kahramanların tip olarak kalması bu planlama için daha uygun olmuş. Çünkü yazarın kahramanları, dış dünyayı içinde olduğu ruh durumuna göre algılıyor. Ortaya çıkan gelişmeler karşısında beklenmeyen davranışlar ya da tepkiler vermiyor. Kendi içine dönüyor-sığınıyor genellikle. Kendi içine bakmanın faziletlerini saymak yerine Salacak Takvimi okumayı öneriyorum.


Hayır Gogo . Artık hiçbir şey bana var olduğum izlenimi vermiyor. Dönüp dolaşıp hep aynı ağacın altında Godot'yu bekliyoruz. Sonsuz ölümlerden hep aynı ölümü seçiyoruz olmayan ipimizle. Sen bende yolunu yitiriyorsun, ben sende kayboluyorum. Yarım asırdır Godot'yu bekliyoruz, Godot'nun gelmeyeceğini bile bile. Belki ulaklar gelir ama içimizde sabit bir nokta yoktur, açık bir adres kalmamıştır. İçimizdeki bütün başlangıç noktaları kaybolmuştur, varılacak yerler hiç olmamıştır. Kendimizi kandırıyoruz dostum. Bir sanrıya tutulduk. Bir düşten başka bir düşe geçtik. Hakikat bize hep uzaktı. Biz hakikati kendimize yasaklamıştık. Olmayan aklımızla olan aklımızı zehirlemiştik. Tek boyuttan çok boyuta geçeceğimize, boyutsuz kalmıştık hepten. Varlığımızı boyutsuz ve gölgesiz bırakmıştık. Biz daha baştan yanlış yapmıştık ve hakikati olmayan yerde aradık. Bizimle hakikat arasına Godot girmişti. Godot, sonlu her şeyden sonsuzluğun her bir yüzünü yitirmek. Godot, hiç yoktan Sisifos söylencesine tutunmak. Godot, geçmiş çukurunda debelenirken bugünü elinden kaçırmak, yarını görememek. Godot, bir ağaçtan tabut yaparken ormanın yerini ve manasını, başını ve sonunu, gücünü ve değerini bilmemek. Godot, iyileşmek için yaraya tutunmak, parçalanmış damarlara tutulmak, kırılmış kemiklerden medet ummak. Oysa Godot'nun karşısında hakikat vardı ve vehimlerimiz, hazlarımız, ölçüsüzlüklerimiz bizi hakikatten uzaklaştırıp Godot'nun belirli belirsiz varlığına itmiştir. Uzaklardan çocuklar gelir. Yitirirler yolunu içimizde. İçimiz çocuk mezarlığına dönüşür. Çocuk mezarları ile hakikat bekçileri arasında ısrarla Godot'yu bekleriz. Dostum Gogo, beni anlıyor musun? Beni tanıyor musun? Ben, biricik dostun ve tek karanlığın: Didi . Godot aramızda gidip geliyor ulaklarıyla, biz karanlığımızı perçinliyoruz, intihar temrinleri yapıyoruz. Bekleyişimiz hiç bu kadar yorucu olmamıştı. Bekleyişimizde kan kusuyor cehennemler, kaçacak yer arıyor cennetler, mezarlarından çıkmak istemiyor çocuklar, cayır cayır yanıyor ormanlar. Gogo, bekleyişimiz ile sonsuzluğu tartıyorum. Daha ağır basıyor bekleyişimiz. Var mı böyle bir şey? Söyle dostum? Hiç böyle şey olur mu? Bütün suçu Godot'nun üzerine atmak, işin kolayına kaçmak olmuyor mu? Godot, bizim umutsuz bekleyişimizin sonucu. Godot, bizim absürt geçmişimizin ürünü. Godot, bizim amaçsız yaşantımızın dışa vurumu. Godot, bizim kendi yolumuzdan gitmemenin ispatı. Dostum, yarım asırdır beraberiz. Kendimiz bildiğimizden, varlığımızı idrak ettiğimizden beri bekliyoruz Godot'yu. Belki de sorun tam da burada: Var olmak. Varlığımızı şeytanın eşeğine yükledik, hakikat atının görmemezlikten geldik. Anlamsızlığı anlam yaptık kendimize. Varoluş sebeplerimizi yitirdiğimiz için Godot'yu bekledik. Godot'yu Beklerken Hakikat Atı'nı kaçırdık. Aklımızla aklımıza ihanet ettik dostum.


Yayıncı, eleştirmen ve roman yazarı Semih Gümüş'ün Okumak ve Yazmak kitabının hem kitaplardan bahsediyor olması, hem de okur için önemli ölçüler belirlemesi kitaba olan ilgimi artırdı. Ayrıca yazarın, hakkında yazdığı kitapların pek çoğuyla ilgili bu satırların yazıcısı da değerlendirmeler yapmıştı. Uzun yıllar ciddi eleştiri yazıları yazan Semih Gümüş gibi bir yazarın kitap eleştirileriyle benim yazdıklarım ne kadar benzerlik gösteriyordu ya da aynı kitaba ayrı pencerelerden mi bakmıştık? Bu kitaplar Alberto Manguel'in Okumalar Okuması, Mikita Brottman'ın Okuma İlleti, Umberto Eco'nun Kitaplardan Kurulabileceğinizi Sanmayın, Marcel Proust'un Okuma Üzerine gibi kitaplardı. Üstelik kitap deneme kitabıydı. Öyle olunca kendime daha bir yakın hissettim. Okudukça ortak noktalarımızın çoğaldığına, kitaplardan yaptığımız alıntıların benzerlik gösterdiğine tanık oldum. Semih Gümüş'e göre "Okuyamamak insanın su içememesi, ekmek yiyememesi gibi, ölüm gibi bir şeydi" ( Gümüş, 2014:13). Okuduğumuz kitaplardan etkilendiğimizi "Robinson Crosoe'yu her okuduğumuzda onun ıssız adasına yeniden gideriz... İnce Memed'in peşinden giderken Torosların doruklarındaki fırtınalara yakalanır, yaylarındaki çakırdikenli tarlaları bacaklarımız kan içinde dolanırız." (s.14) cümleleriyle anlatıyordu. Yazarın haddini bilmesini "Kendi yazdıklarımız bir damlayken, okumak denizlerin bütün sularını keşfetme olanağı verir." (s.24) hükmüyle açıklıyordu. Kitaplardan bahsediyoruz. Kitap üzerine yazılmış kitapları okumaya çalışıyoruz. Peki, kitap dediğimiz şey nedir? Semih Gümüş; "Bir kitabevine girdiğiniz zaman raflara sıkıştırılmış on binlerce kitabın bütününe birden kitap diyoruz. Ama kitap bu, dememeliyiz. Arka kapağında ISBN numarasına sahip olmak ve bir kitaba benzemek onların bütününü kitap yapmaya yeter mi?" (s.89) diye soruyor. Edebiyat ne işe yarar? Edebiyat ne değildir? İnsanın yazıdaki yeri nedir? Kitaplardan kurtulabilir miyiz? Hangi kitapları okumasak da olur ama hangi kitapları okumazsak olmaz? diye sorduktan sonra Okur olana bir bavul kitap veriyor. Bavulun içinde ne var? "Yahya Kemal'in Kendi Gökkubbemiz ile Orhan Veli'nin Bütün şiirleri, Sait Faik'in Öykülerinden Seçmeler, Dostoyevski'nin Suç ve Ceza, Faulkner'ın Ses ve Öfke ile Yusuf Atılgan'ın Anayurt Oteli romanlarından başka, geri kalan doksan dört kitap var." (s.106) Bu kitapların hangileri olduğunu merak ediyorsanız bavulu açmanız yani kitabı okumanız gerekecek. Kitabın ikinci bölümü Yazmak üzerine. Yazarın yalnızlığından, ödüllerin sahte dünyasına uzanan yazılar. Onlar da başka bir yazımıza konu olsun. Bir türkümüz "Hem okudum hem de yazdım/ Yalan dünya senden bezdim" diye çığlık atar. Hem dünyadan bezmemek, hem de kimseyi bezdirmemek için iyi okumak, iyi yazmak gerekiyor. GÜMÜŞ; Semih. (2014) Okumak ve Yazmak. Notos Kitap, İstanbul.


15 Kasım 1983 tarihi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin dünyaya ilan edildiği gündür. Elbette pek çok insanın emeği vardır bunda. Dr. Fazıl Küçük ve Osman Örek'i anmamız gerekir mesela. Ancak Kuzey Kıbrıs'ın bağımsız bir devlet haline gelmesinde en büyük pay Rauf Denktaş'ındır desek hakkı teslim etmiş oluruz. Büyük dava adamı, gerçek mücadeleci, çileli bir yiğit, kahraman bir mücahit ve Kıbrıs Türklerinin yılmaz savunucusu Rauf Denktaş da her fani gibi ecel şerbetini içti ve 2012 yılında bu fani alemden göçtü. Dünya denen geçitten geçip giderken ardında derin izler, unutulmaz hatıralar ve bağımsız bir devlet bıraktı. Rauf Denktaş kitaplar da yazdı. "Kuran'dan İlhamlar", "Bayrak Yere Düşürülemez", "Kıbrıs Girit Olmasın", "Yeniden 12'ye 5 Kala" bunlardan bazıları. Biz bu yazımızda onun "Karkot Deresi" kitabından bahsetmek istiyoruz. Rauf Denktaş'ı anlamak; çetin imtihanlarla başladığı hayat yolculuğuna eşlik etmek adına bu kitabı okumak faydalı olacaktır diye düşünüyorum. Çünkü otobiyografik bir eser Karkot Deresi. "Akşamları Ayfiban tepesinin serininde toplanırdı köylüler birer birer ve Omorfo'nun parlak ışıklarına bakarak konuşurlardı hep. Ben onlara şiirler okurdum; okulda, öğretmenlerimizin bize gizlice öğrettiği milli şiirlerden. Coşarlar, ağlarlardı. Aferin çekerlerdi bana. Daha sonraki yıllarda İstiklal Savaşı Nasıl Oldu? kitabından hikayeler aktarırdım onlara" (Denktaş, 2005: 12) der Rauf Denktaş çocukluk günlerinden bahsederken. Çocukluk günlerini yanında geçirdiği dedesi Şeherli Mehmet'in "Osmanlı yamandı... Gittiler ama yine gelecekler. Ben görmesem de sizler göreceksiniz" (Denktaş, 2005: 14) sözüyle büyüyen kahraman bir çocuktu o. Dile kolay... Sürgüne esarete, bin bir zahmet ve çileye rağmen bir ömür boyu milli davanın bayrağını sadece Kıbrıs semalarında değil bütün dünyada dalgalandırmasını bildi bayrak yürekli adam. Nefesinizi tutarak okuyacağınız kitap güzel bir otobiyografi. DENKTAŞ, Rauf Raif (2005) Karkot Deresi. Remzi Kitabevi, İstanbul.


Esasında çizimle ilkokul günlerimden beri iç içeyim. Fakat öyle saklamaya değer bir çizimim olduğunu hatırlamıyorum. Ekseri basit karalama ve doğadaki öğelerin taklidi olan çalışmalarımdan ibaretti. Ancak o dönemde ve sonrasında çizmiş olduğum tüm çalışmalarım benim için kıymetli. Çizmeye arzum daima vardı lakin teknik bilgim yoktu. Aile bireylerinin vesikalık fotoğraflarını alır onları karınca kararınca portrelemeye çalışırdım. Tabii söylemeden geçemeyeceğim ama çizerken en fazla zorlandığım kısım genelde hep burunlar olurdu. Gargamel'in burnu gibi kocaman, Pinokyo'nunki kadar da uzun burunlar çizerdim. Buna rağmen çizdiklerim ile mutlu olup kağıdın altına tarih ve imzamı da attıktan sonra çizimlerimi dosyama güzelce koyduğumu iyi hatırlıyorum. Çizdiklerimin bir kısmı halen dosyamda durmakta. Ara sıra onlara bakıp bende hasıl olan gelişimi görünce mutlu oluyor, onlar vesilesiyle biriktirdiğim anıları yad ediyorum. Öğrenmek ve kendini geliştirmek yaşam boyu süren bir şey ve bu zannedersem evvela farkındalık ile başlıyor. Elimin çizime yatkınlığı ve çizmeye yönelik arzumun varlığını farketmem ilkokuldayken abim ve kuzenimin bir şeyleri çizdikleri vakit onları izlemeye koyulmalarım ertesinde oldu. Çizdiklerine uzun uzun bakar, anlamadığım kısımları devamlı sorardım. Bir seferinde abim insan anatomisi üzerinde deneme çizimleri yaparken ona:''Rastgele karalıyorsun, o kadar karmaşık çizgilerin arasında doğru çizgiyi nasıl buluyorsun?'' dediğimde bana: ''Elini esnek alıştırmalısın. Rastgele de olsa çizmelisin ki zamanla doğru hatlar gözünde belirmeye, çizgiler de arzu ettiğin türde şekillenmeye başlayacak'' diye karşılık vermişti. Bu, o vakitler anlam verebildiğim bir şey değildi. İnsan çizdikçe elinin yatkınlığı artmakla kalmıyor, bakış açısı olgunlaşıyor ve zamanla kendi tarzı vücut buluyor. Abimin o sözünü bugün daha iyi anlıyorum. Kurşun kalem ile başlayan çizim serüvenim son 3 yıldır dijital çizim üzerine devam etmekte. Bunun ilk iki yılı portre tarzı ve hareketsiz karakter çizimlerdi. Çocuk kitaplarına yönelmem ise onları oğluma uyku hazırlığı vakitlerinde okurken sadece ona değil, aslında benim içimdeki çocuğa da iyi geldiğini fark etmemle başladı. Oradaki çizimler dikkatimi çeker, onların bende ne tür hisler uyandırdığını anlamaya çalışırdım. Zaman içerisinde benzer karakterleri karalamaya başladım ve ertesinde içimdeki çocuğun da o kitaplar içerisinde bulunmak ve bunları okuyacak çocukların hayal dünyasında yer edinmek istediğini anladım. Bunun için hesap açıp tanınmış çocuk kitabı çizerlerini takip etmeye, eserlerini incelemeye başladım. Bolca tekrar yaparak kurs niteliğindeki öğretici videoları izledim. Çizerler cemiyetinde yerim ne kadar? Bunu pek düşünmüyorum. Sanıyorumki henüz emekleme aşamasındayım. Bu süreçte pek değerli çizer arkadaşlar edindim, bilgi ve tecrübeleriyle bana çokça yardımı dokunan büyüklerim oldu. Kendim için bir tedavi maksadıyla başladığım bu serüvende çocuklar için güzeli bulmaya gayret ediyor, en önemlisi de işimi severek yapıyorum. Sanırım görüntü yönetmeni sayılırım. İnsanoğlu kelimeler ile düşünür, hayallerini onların taşıdığı manalar üzerine kurar. Okurken iç ya da dış her zaman bir ses olur. Resimlerle okuyanın gözlerine de hitap edilir ve okuyucuda uyandırılması arzu edilen duyguların azamiye çıkarılması fırsatı bulunur. Burada metin ve çizimlerin birbirini tamamlayıp okuyucuya bambaşka bir deneyim yaşatabilmesi, üzerine fazlaca eğildiğim bir kısım. Öncelikle metni bir okumak ve bende uyandıracağı ilk intibaya bakmak isterim. Ertesinde benden nasıl bir çalışma istendiğini anlamaya çalışırım. Sonrasında projeye ne kadar emek harcayacağımı hesaplayıp bunu yayınevi ya da yazarla görüşür ve iki tarafın da mutabık kaldığı uygun bir sözleşme imzalarım. Resimlemeye başlamadan evvel yazar ile birkaç kez görüşür ve metni kaleme alırken hangi hislerle yazdığını, tam olarak neleri yansıtmak istediğini sorarım. Proje boyunca yazar ile irtibatı sıkı tutar ve çizimlerin gidişatını düzenli bir şekilde gösteririm. Acil olarak çizilmesi istenen projeleri kabul etmiyorum, teklif edilen meblağ yüksek olsa bile. Her iş gibi çizimde de sindirilmesi gereken bir süre vardır. Çok basit görünen ama aslında sanıldığının aksine iki dakikada yapılıp gönderilen bir iş değildir bence çizim. İki dakikalık görünen bir iş aslında bizlerin saatlerini alabiliyor. Yazarlar ile iletişimim daima içtenlikle oldu. Samimi ve içten bir iletişim içinde olduğumuzu düşünüyorum. Projeyi birlikte yürüteceğim her kim olursa olsun farklı fikirlere açık, çizerine güvenen, o rahatlığı veren kişiler olmasını isterim. Bu düşüncede olanlar ile çalışmak keyifli olduğu gibi verimli de oluyor. Taslak üzerinde anlaşılıp çizime geçildiğinde çizime yönelik sonradan gelen değişiklik taleplerini karşılamak kolay olmuyor tabii, fakat yazarlar da metnin en güzel şekilde betimlenmesini istediğinden elimden geldiğince yardımcı oluyorum. Lakin birlikte çalışması en zor olan yazar arkadaşlar genellikle mükemmel çizimi arayanlar oluyor. Bir söz vardır hani ''Mükemmel, iyinin düşmanıdır'' diye, öyle bir şey işte. İyi de iyidir aslında. Şimdiye dek çalıştığım yayınevleri ile genel itibariyle pek bir sıkıntı yaşamadım. İki taraf da saygı, beklentilerin vaktinde karşılanması ve özveriyi ön planda tuttuğunda iletişim de o derecede sağlıklı oluyor. İşlerimi daima belirtilen vakitte teslim etmeye özen gösterdim. Arzu edilen sonradan dokunuşları hep hızlıca yerine getirir ve yayınevleri ile irtibatı her dem canlı tuttum. Ufak tefek sıkıntı yaşadıklarım genelde tek bir hususta oldu: Ödemelerin geciktirilmesi. İş teslimi yapıldığında ödeme sürecinin başlaması gerekir. Fakat kiminin aylar sonra kiminin de haftalar sonra ödeme yaptığı oldu. Ödemeler noktasında çizer bir beklemeye mecbur bırakılmamalı. Hele ki çizerin mesajları cevapsız bırakılmamalı. Belirsizlik iyi bir şey değil, çizerdeki yaratıcılığı köreltir. İçimdeki çocukla, kendi yavrularımla, başka çocuklarla aram hep iyidir. Onları anlamanın zannımca en iyi yolu kendi anılarımızı hatırlayabilmek. İnsan hızlı büyüyor ve haliyle evvelki dönemlerini ve o vaktin şartlarını unutabiliyor. Çocukları anlamak da kişinin kendi çocukluğunu hatırlayıp onu tahlil etmek ve başka çocukları izlemekle oluyor diye düşünüyorum. Bir projeye başlarken metnin derinliklerine inmek, onu anlamak ve çizgilere dökmek benim, bir çocuk gözüyle metni anlamlandirmak, hayal etmek içimdeki çocuğun görevi. Bunun yanında büyük oğlumun fikirlerini alıyorum. Çizime pek ilgili olmadığından verdiği cevaplar genelde "iyi, güzel" gibi ifadelerden öteye geçmese de bana bazen güzel fikir de veriyor. Çevrede çocuklar varsa eğer hikaye olsun çizim olsun. Onların da fikirlerinin alınması düşüncesindeyim. Sonuçta bu kitaplar onlar için yazılıp çiziliyor. Kendileri için yazılan, çizilen bir kitap onların da fikirlerine sunulmalı, düşünceleri alınmalı. Lakin eldeki imkanlardan ötürü daha çok çevremdeki çocukları izleyerek ve kendi anılarımı hatırlayarak çıkarımda bulunuyor ve kaleme öyle sarılıyorum. Hedefim öncelikle çizimde samimi bir hava verebilmek. Bir onun kadar önemli gördüğüm ve kendimi devamlı geliştirmeye odaklandığım husus ise okuyucunun merakını hikayenin sonuna kadar canlı tutmaya yardımcı olacak metinle ahenk içerisindeki çizimler. Her kitap farklı bir hikaye ve tecrübe. Bu konuda daha kat edecek çok yolum olduğunu düşünüyorum. Duyguların isabetli betimlenmesi mühim. Çocuk kitabı yazar ve çizerliğinin başlı başına bir sorumluluk olduğuna inanıyorum. Çünkü bu kitapları küçük yaştaki çocuklar okuyor ve hayal dünyalarını oluştururken orada gördükleri kelimeler ve görsellerin etkisi büyük oluyor. Şahsen 5-6 yaşlarında iken gördüğüm kitaplarda beni etkileyen görselleri halen hatırlıyorum. Tanıdığım yazar ve çizerlerin genel itibariyle bu konuda hassas olduklarını biliyorum, bu ne kadar güzel bir şey. Çocukların hayal dünyasını olumsuz yönde etkileyecek, ahlaki değerlere zarar verecek çizimlerden kaçınıyorum. Çocuklar tabula rasa misalidir, güzel şeyler görmeleri büyüdükçe güzeli ummaya ve güzel davranmalarına vesile olabilir. Dilerim bu konuda yeterince bilinçli olurum. Öğrencilik yıllarımda iyi bir okur olduğumu söyleyemem. Sonraki senelerde okumaya biraz daha meraklı oldum. Oğlum birkaç yaşına geldiğinde ona ezbere bildiğim masallardan okurdum. Bildiklerim bitince bu alanda yazılmış çocuk masal kitapları almaya başladım ve oğlumun bizzat bu kitaplara fazlaca ilgi duyuşuna şahit olmam beni etkilemişti. Ertesinde okumaya ilgim daha bir arttı. Çizimden önce metni okuyup konu ve temasının ne olduğunu öğrenirim. Tekrar okurum. Bu sefer zihnimde canlanan sahneleri tahlile koyulurum. Bir yandan da not alırım. Bir daha okurum. Bende uyandırdığı duygu, düşünce his üzerinde düşünürüm. Sonrasında çocuklarımla metin üzerinde biraz sohbet eder ve metni son bir kez de onların gözüyle okurum. Bir çocukta uyandıracağı duygu halinin üzerinde düşünürüm. Bir kez de içimdeki çocukla birlikte metni okur ve notlar alırım. En son ben ve içimdeki çocuk mutabık kalırsak ufaktan çizime dökerim. Kitabın beğenilmesini sağlamak için yerine göre esprili çizgiler katmayı ve yerine göre abartmayı da severim. Evet, bu işi yapmak okuma alışkanlıklarımı olumlu yönde etkiledi. Beni en fazla kısıtlayan şey zaman darlığı oluyor. Buna bazen uzun süre kapalı havalar, düşük moral, ilham etmeyi bırakan periler de eklendiğinde tıkanma durumu oluyor. Bu halin geçmesi için birkaç gün çizimden uzak duruyor ve kendimi dinlemeye koyuluyorum. Ertesinde düzeliyor. Bir çocuğun gülümsemesi, bazense gördüğüm bir çizim olur. Sonra doğadan çok beslenirim. Gökyüzünü izlemek, bulutların pamuksu hali. Daha sonra çiçekler, ağaçlar, bazen bir salyangoz yürüyüşü, rüzgarın esintisi, yaprağın hışırtısı. Beslendiğim kaynaklar çeşitlidir. Lakin bunların en tesirlisini daima bir çocuğun gülümsemesinde bulurum. Gördüğüm güzel bir çizim, gökyüzünde süzülen bulutlar, rüzgardan sağa sola sallanan çiçekler... Hepsi birbirinden güzel. Bazen afiyetle yenen bir meyve de çizim için ihtiyacım olan şevki vermekte. Şu vakte kadar öyle bir metin gelmedi. İçime sinmeyen hikayeleri nasıl görsele dökebilirim, doğrusu böyle bir tecrübem olmadığından bir yorumda bulunamayacağım fakat bu durum çizgilerde kendini belli eder diye düşünüyorum, isteksizce karalanan çizgiler... Şimdiye dek gelen projelerin hepsini severek çalıştım. Resimlemesini yaptığım hikayelerin hepsinin bende ayrı bir yeri, hatıralarımda ayrı heyecanları var. Benim için hepsi çok güzel ve özel. Ancak teknik konulara daha çok hakim ve onları daha fazla uygulama fırsatı bulduğum kitap son kitabım oluyor. Her kitap bir tecrübe olduğundan son projeler her zaman en iyi iş olarak kalacaktır. Birlikte çalıştığım değerli yazarlarım başta olmak üzere Nur Dombaycı, Nehir Aydın Gökduman ve Tuğba Akbey İnan hocalarımın kitaplarını ziyadesiyle beğenerek okuyorum. Çizgilerini en beğendiğim illüstratör ise kendimi geliştirme konusunda çokça danışmama, sorularımla çokça rahatsız etmeme rağmen her defasında bana nezaketle dönüş yapan ve ufkumun açılmasında yardımcı olan saygıdeğer Ahmet Demirtaş hocamdır. Daha sonra, Hüseyin Sönmezay, Afra Elif Kim, Ümran Aşkın, Eslem Yaşar, Volkan Akmeşe, Elif Yemenici, Ceyhun Şen, Gökhan Özdemir ve henüz adını hatırlayamadığım gayet başarılı çizerler var. Pek güzel çalışmaları bulunuyor. Hepsinin ellerine sağlık. En büyük hayalim metni ve resimlemesini bizzat yaptığım birkaç çocuk kitabı hazırlayabilmek. Charlie Mackeys'in "Çocuk, Köstebek, Tilki ve At'' isimli eserini pek beğenmiştim. İçimden ''bunu ben yapsaydım'' diye geçtiğini hatırlıyorum. Doğrusunu söylemek gerekirse işimin geleceğine yönelik endişe fazla. Fakat bunlara takılıp günü ıskalamak yerine mevcudu en güzel şekilde değerlendirip anın kıymetini bilmeye çalışıyorum. Bardağın dolu tarafına bakabilmek için ihtiyacım olan motivasyon ararım. Çocuklarla vakit geçirmek ve bolca çizmek en güzel terapi.


"İnsanları ve onlardan dökülenleri tanıdım" diyordu TRT Ana Haber Bülteninde. Yıllarca müşterileriyle olan anılarını not almış ve bu defterini kitaplaştırmıştı. İstanbul'da sarı boyalı bir karavanda gözleme satan üç çocuk annesi Öznur Ateş Yaşar'dı TV'den izleyenlere seslenen. Bir Seyyarın Notları adlı 128 sayfalık kitabının kapağını süsleyen karavan onun ekmek teknesi. Altı yıldır İstanbul Kartal'da gözleme satarak geçimini sağlayan Öznur Ateş Yaşar önceleri bir anı defteri gibi olayları hatırlamak için yazmaya başlamış. Otobiyografik özellikler taşıyan eserin sayfalarına müşterilerini de konuk etmiş. Karavanının hemen yanında mini bir kitaplıkla okuduğu kitaplardan beğendiği cümleleri not aldığı bir farkındalık köşesi var. Ayrıca bir de not defteri var ki ona gözleme yiyen müşteriler duygu ve düşüncelerini yazıyorlar. Belki de Öznur Ateş Yaşar'ın ikinci kitabı bu not deflerinden meydana gelecek. TRT muhabirine; "Kitabım kişiliğim, işyerim kartvizitim" diyen Öznur Ateş Yaşar'ın kişisel anı defterini kitaba dönüştürmesini önemsiyor ve onu daha iyi tanımak ve tanıtmak namına röportaj sorularımızı cevapladığı için kendisine kitaphaber ailesi adına teşekkür ediyorum. "Küçücük karavan, koca bir dünyaya açılıyor. Kısa bir nefes almak isteyenlerin, derdine derman arayanların, mutlulukların paylaştıkça çoğaldığının ve üzüntülerin paylaşıldıkça hafiflediğinin farkında olanların uğrak yeri burası. Belki bir gün sizin de yolunuz düşer." Denilmiş kitabın arka kapağında. O halde gün gelip de yolumuz düşmeden önce gelin Bir Seyyarın Notları nın yazarını yakından tanıyalım. Üç kız annesiyim. İlkokul mezunuyum. Akrep burcuyum ve hayatın anlamını arama yolcuğumda uzun kaldığım bir durakta yazdığım bir kitabım var. -Çocukluğumda kendimi, kitapların, yazılmış kağıtların içinde saat ilerlemiş ve masamda içmeyi unuttuğum soğuk çayımla hayal ederdim. Albert Camus'un Mutlu Ölüm kitabını bitirdim ve öylece kaldım. İşin yoğun olmadığı bir saatti. (her zaman elimin altında defter ve kalemlerim olur. kalemi elime alıp, duygularımı yazmaya başladım ve öyle başladı. Hatta kitabımın ilk sayfası bundan bahseder. Kadın bir seyyarın orada yaşadıkları, misafirlerin anlattıkları uçup gitmemeli, onlarla ilgili izlenimlerini kayda almalı ve o koridorda neler oluyor" u bilinsin istedim. Neredeyse gününün tamamı orada geçiyordu. Oraya sadece iş olarak bakmıyordu. "Yaşadığım yer, aynı zamanda" diyordu. Kadın seyyarın gördüklerini, hissettiklerini dışarıdan bakarak, onu çözümleyerek yer yer devam ettim. Mükemmeliyetçi değilim ama zor beğendiğim bir vakıadır. Aslında kendimi bildiğim için sonuna kadar yazdıktan sonra geri dönüş yapmadım. Çünkü böl-parçala birçok yerini beğenmeyip bundan vazgeçebilirdim. Ben sadece duygularımı aktığı gibi aktarmaya çalıştım. Belki akan yolu temizledim daha rahat akması için. Sadece zihnimde ne bestesi, ne sözü olmayan bir melodi oluyordu. İlk önce çok teşekkür ederim. Bu soruyu bir iltifat olarak alıyorum. Sonrasında okumak benim için vücuttaki ruh gibi, okumayı hayatımdan çıkardığımda, amaçsız hedefsiz bir beden kalır. Her konudan kitap okumayı severim. Birkaç kitabı aynı anda götürürüm. Çünkü her anın beslenme gereci farklı. Dünya klasikleri ve başta Rus edebiyatı Gogol'un "Palto" sundan çıkan hikayeleri, biyografiler, matematik, tarih, coğrafya, felsefe ve hepsini içine alan dini bilimler ki ayrıca din bilimi diye ayrı olarak değil, hepsini bir bütün olarak gördüğüm için yapabildiğim kadar okumalar yapıyorum. En son okuduğum kitaplar; Necla Dursun - Roman ve Coğrafya, Cahit Albayrak - Huzur Koleksiyoncusu, Tolstoy - Savaş ve Barış. Bu soruyu düşündüm lakin içindeki bütün paragraflar benim için ilginçti. Biri birinden farklı diye öne çıkan olmadı. "Fark et" demeyi öğretirdim ancak her şey çok söylendiğinde içi boşaldığı için bunun da içinin boşalmasını istemezdim. Her şey olması ve sorulması gerektiği gibi sorulmuş. Bunun ötesinde yırtmak olur bazı şeyleri. Vaktiyle merakları celp ettikçe sorular da kendiliğinden gelir.


Resim kitapların renkli dünyası günden güne büyüyor. Türkiye'de çocuk kitapları üzerinden bir okuma seferberliği yaşanıyor. Hep milletçe az kitap okuduğumuzdan şikayet ederiz ancak söz konusu dip dalgayı genele yayabilirsek ve bu nesil kendisine yapılan okuma aşısını bünyesinde tutabilirse gidişat değişeceğe benziyor. Yolun hassas noktası, nicelik büyük bir ivmeyle artarken nitelikli ve çocukları okuma zevkine bağlayacak kitaplarla buluşmaktan geçiyor. Tam bu hassas noktada yine gençler yardımımıza yetişiyor. Çocuklarla yetişkinler arasındaki en güçlü bağ, henüz çocukluğun kokusunu unutmamış ama bir yandan yetişkinliğin yükünü de yüklenmiş, aklı başında, sorumlu gençlerdir. Anaokullarında ve ilkokullarda en çok sevilenler, o parlayan gözleri, o heves dolu gönülleriyle genç öğretmenler olur. İnsanı dert edinen, geleceği güzelleştirmeyi aklına koyan gençler işe çocuktan başlanması gerektiğini hemen fark eder. Kendi çocuklarını en iyi şekilde yetiştirmekle yetinmemeleri gerektiğini de anlar, tüm çocukları kapsamlarına alırlar. Melike Meryem Şahin de genç bir eğitmen yazar olarak bu yola çıkmış. Yayıncısı Tulu Kitap ona kapılarını açıp bir de kendisi gibi genç çizerlerle onun gücüne güç katınca ortaya üç güzel resim kitap çıkmış. Metinlerin temizliği ve kitapların çocukları ilk bakışta yakalayan görsel çekim gücü Tulu Kitap'ın tüm kitaplarında hissedilen ortak bir özellik diyebiliriz. Ne Lazım Bana Melike Meryem Şahin'in geçen aylarda tanıştığım bir kitabıydı. Bu kitabın çekim gücü sade kapağındaki sevimli kırmızı karıncadan kaynaklanıyor. Yazar bu hikayesinde, sevmek için elle tutulur sebepler aramaktansa önce seven, sevdikten sonra da sebepler üreten bir kalbe sahip olmanın güzelliğine dikkat çekiyor. Mesaj minikler için biraz çetrefil görünebilir. O nedenle bu kitabı hedef kitlenin en üst yaş grubu olan 5-6-7 yaşlara tavsiye edebiliriz. Çizer Demirkan Yıldırım, iç sayfalarda dikkatli gözlere bol detay veren iyi bir iş çıkartmış. Bir Ekip Yemeği aslında bir kitabın yazım sürecini anlatıyor ama kitap-yemek benzeştirmesi kullanıldığı için olay mutfakta geçiyor, pişirme evinde bitiyor. Harfler-kelimeler-kitaplar ekseninde ilerleyen bu hikaye de hemen okul öncesi ve ilk okuma aşamasındaki yaş grupları için uygun görünüyor. Editörün ve çizerin kitap üretim sürecindeki önemine de değinen yazar bu mesajı sanki biraz biz yetişkinlere, özellikle de çocuk kitapları üreten yetişkinlere vermiş gibi. Ben de yazara katılıyor, yetişkin kitaplarına gösterilen özenden daha fazlasının çocuk kitaplarına gösterilmesi gerektiğini bu vesileyle bir kez daha belirtiyorum. Şu Saygı Denen Şey minik okurunu kapağının parlak turuncusu ve kız-kedi-kuş üçlüsüyle yakalıyor. Yazarın bu kitapta sadeleşen metni aynı oranda kuvvetlenmiş de. Saygının herkese, her şeye yöneltilebilecek bir güzellik olduğunu okura kolaylıkla kabul ettirecek bir kurgu. Şeyma Arslan'ın her iki kitaptaki çizimleri de çok hoş, tonları yumuşak ve uyumlu, desenleri müthiş. Uyku öncesi okumalar ve küçük okurlar için bu üçüncü kitabı öneririm. Yazarımızın bir de resimli kitabı var. Metin ağırlığı diğer üçüne göre biraz daha fazla olduğu için resim kitap değil resimli kitap olarak tanımladığım Bilim İnsanı Çırağı isimli bu kitap ilkokul 2-3. sınıflara (7-9 yaş), özellikle de bilginin peşine düşüp çocukluğunu ihmal edenlere hitap eden bir hikaye. Okurunu oyuna, arkadaşlığa ve dışarıdaki hayatın öğreticiliğine çağırıyor. Çizer Merve Gül Karaca sevimli karakterlerinin yüz ifadelerinde metnin işaret ettiği tüm duyguları yakalamış.


Çizdiğimiz her resmi saklanmaya değer bulsak da, çok azını muhafaza edebiliyoruz, İlkokul 4. sınıfta anımsadığım bir çizimim vardı; bir köy resmiydi, hem perspektif hem de renklendirme açısından bilinçli bir çalışmaydı. Maalesef zihinde kalmış sadece. İllustrasyon olarak ilk yaptığım çizim ise lise yıllarında kendi yazdığım bir şiirden esinlenerek çizdiğim bir portre çizimi idi. Şiirlerimi yazdığım defterlerden birinin arasında duruyor olmalı. Sizin bu sorunuz vesilesi ile ilk illustrasyon çalışmamı anımsamış oldum. Tabii o zamanlar illustrasyonun ne olduğunu dahi bilmiyordum. Çocukluğumdan beri çizmeyi seviyordum, liseye kadar hep kendi kendime çizdim, hatta liseden sonra önce Nusaybin'de ardından da Mardin Abbara içinde kardeşimle ilk kişisel yağlı boya sergimizi açtık. Bu hem Nusaybin için ilkti hem de Mardin Abbara içinde ilk açılmış sergiydi. Sanırım sonrasında da olmadı. Resmimi geliştirmek için liseyi bitirdikten sonra İstanbul'a geldim. 2002 yılının sonlarıydı. Cağaloğlu Hoca Galeri'de Rahmetli Mustafa Diken ile ayak üstü tanıştım. İstanbul'a geliş nedenimi anlatınca aşk var deyip o an galeride masa başında çalışan Reza Hemmatirat Hoca'yı göstererek "hoca orda" dedi ve bizi tanıştırdı. O günden sonra Reza Hoca ile temel resim derslerine başladık. Dersleri Hoca Galeri'de işliyorduk fakat bir gün Reza Hoca derslerimize Erdem Yayınları'nın binasında devam edeceğiz dedi. Bu vesile ile Erdem Yayınları ile tanışma fırsatımız oldu. Ama kitap resimleme mevzusunu hiç düşünmemiştim çünkü tamamen farklı alanda çiziyordum. Bir gün Reza Hoca çocuklar için yazmamı söyledi. "Yetişkinler için deneme veyahut şiir yazıyorum ama çocuklar için hiç düşünmedim." dedim, "sen yazdığın şiirleri Melike Abla'ya göster" diye tekrar vurgulayınca ben de Hocayı kırmamak adına biraz da çekinerek Melike Hanım ile görüştüm. "Reza Bey diyorsa yaz bakalım." dedi. Birkaç metin yazdım, kendilerine teslim ettim, olumlu olumsuz bir dönüş olmadı. Metinlerin basılması ile öğrendim onaylandığını. İlk kitaplarımı Ender Dandul, sonrasında çıkan Doğa Öyküleri'mi de Rahmetli Şafak Tavkul resimlemişti. İlk fikir, kitapların çıkmasıyla beraber Melike Hanımın "kendi kitaplarının çizimini sen neden yapmayasın" demesi ile oluştu. Daha sonrasında "gel buraya, Reza Hoca da burda, kütüphaneden faydalanırsın buranın bütün imkanlarını dilediğin şekilde kullanabilirsin" diyerek bana çalışma fırsatı verdi. Bu konuda da sürekli teşvik etti ve zaten çizmeye ilk Erdem yayınlarında başlamış oldum. Sanat Yönetmeni ya da bir tiyatronun sahne tasarımcısı olarak da düşünebiliriz. Metinde belirtilen mekanı, ortamın ışığını, renklerini, karakterleri, kostümleri ile beraber o anki metne uygun pozisyon ve duygu durumunu yansıtmaya çalışırız, bazen de metinde olmadığı halde ortama zenginlik katacak ayrıntılar eklenir. Çizimlerimde çoğunlukla suluboya ve karışık teknik kullanıyorum, bir teklif geldiğinde ilk talebim metni görme isteği. Zaman kavramı da mühim; ne kadar süre verildiği. Çünkü bazen çizim işini çok dar bir zamana sığdırıyorlar, o tür kısıtlamalarda yetiştirme telaşı ile verimli çizemeyebiliyoruz. Genelde yönergeli metinleri kabul etmiyorum. Bazı istisnalar hariç. Okur olarak ele aldığımızda severek okuyabileceğimiz edebi eserler yok denecek kadar az, sürekli yeni kitaplar çıkıyor hatta tabiri caizse önüne gelen kitap çıkarıyor, özellikle medya popülerliğinin etkisiyleyle de... Herhangi bir alanda ihtiyaca binaen kitap yazdırılıyor, bu şekilde ısmarlama eserlerden ne kadar edebi eser ortaya çıkabilir ki? İçten gelen nitelikli eserler değil miydi okura verimli olacak? Çocuk kitaplarını çok yakından takip ediyor, fırsat buldukçada okuyorum. Misal; islam büyüklerini tanıtma amacıyla bütün yayınevleri seferber olmuş gibi fakat tarih bilgisini az bir anlatım arasına sığdırmaktan öteye geçememişler genel olarak. Bütün bilim adamlarını, bütün Türk kahramanlarını kaleme almak için yazmışlar. Görünürde çok eser var fakat okuyup bir çocuğun eline verebileceğimiz nitelikte değil. Kitapların görsel içeriğine değinecek olursak, çizerliğe çokça bir rağbet oluştu. Tabii ki hem artıları hem eksileri olacaktır. Bu tamamen yayıncının titizliğine kalmış bir şey. Fakat genel olarak çizimler tek bir elden çıkmış gibi dijital ortamda kopyalama ya da taklit edilerek çiziliyor. Farklı kitaplarda aynı karakterleri görebiliyoruz. Tıpkı sinemada aynı oyuncunun onlarca filmde farklı karakterleri canlandırması gibi. İyi şeyler olmuyor mu; tabii ki de hiç olmadığı kadar çocuk edebiyatına bir merak oluştu, özellikle illustrasyon alanında kitaplarda daha bir önem verilmeye başlandı. Hatta metinler kadar özeniliyor. 2000'li yıllarda Yayınevleri çizer bulmakta zorlanıyordu. Şuan piyasada çok iyi illustrasyoncular var. Çocuklar için çokça yazıldıkça zamanla arada kayda değer eserler de çıkar diye umuyoruz. Yazarlardan ziyade hep yayınevi çalışanları ile muhatap oldum. Birkaç istisna dışında. Yazar çoğunlukla yazdığı eseri kurgularken sadece kelimeler ile inşa etmez, görsel olarak da bir inşa söz konusu oluyor. Ve çoğu yazarın beklentisi hayalindeki sahnelerin birebir tasvir edilmesi oluyor. Bu yüzden yazar ile gerekmedikçe muhatap olmama taraftarıyım. Yazar hiç çizimden anlamadan metin tasviri dışında her şeye doğrudan müdahil olduğunda kendinizden bir şey katmıyor, metinden de kopuyorsunuz çünkü sizi metin değil yazar yönlendirmiş oluyor. Bazen olmadık şeyleri sorun edebiliyorlar. Misal yazar bir rengi hiç sevmediğini özellikle vurgulayıp, rengin o tonunu benim de kullanabileceğim ihtimaline karşı uyarabiliyor. Oysa o rengi belki ben seviyorum ya da çocuklar seviyordur. Daha önce de çocuk renkleri isteriz diyen oldu. Benim düşünceme göre çocuk rengi, yetişkin renkleri diye bir ayrım yapılmamalı. Misal gri belki bana bulutların yağmur yağdırmaya hazır halini yansıtıyordur. Kocaman bir filde olabilir bu gri, evet şuan kedi olmuş bir gri de gördüm. Siyah renk mi, gecede Ay ve yıldızlara zemin, siyah çakıl taşları. Siyah kuşlar da gördüm kanat çırparken, gerçekten bu renkler kimseyi dinlemiyorlar. Renklerin metin içinde duygu durumunu yansıttıkları kompozisyon içindeki bütünlükleridir mühim olan. Sadece canlı renkler olunca mı çocuğa hitap etmiş olacağız? Tabii ki metinle bütünlük sağlayarak, bazen metinlerde yazar özellikle renkleri belirtebilir ama bunlar istisna. Her koşulda çizim bitiminde Çizimlerin hem yazar hem de editörler tarafından tekrar değerlendirilmesi gerekir ki, çizim esnasında bizim gözümüzden de kaçan ayrıntılar olabiliyor. Tercih etmeyeceğim en belirgin yazar profili, çizim bilgisi olmayan, en basitinden iyi ve kötü çizim ayrımını yapamayan fakat buna rağmen çizere sadece metin ile alakalı değil, çizim konusunda da müdahale edip, yönlendiren yazarlar. Yazarla birebir çalışma adına birkaç istisna oldu. Olumlu yönde tecrübe ettiğim çalışmalardı. Hangi yazarla çalışmak kolay derseniz yazar olduğunun farkında olup tamamıyla çizerin yerine geçmeyecek, işini kolaylaştıracak kişilerle derim. Çünkü daha iyi bir iş ortaya çıkartmak adına, içeriğe faydası olacak yönde karşılıklı ve mümkün yönlendirmelere dayalı olduğu sürece yazar-çizer ortaklığından verim alınabilir. Genel olarak Yayınevleri ile aram iyidir. Onların da benimle arası iyidir diye umuyorum. Muhatabımdan özellikle ilk etapta emeğime saygı gösterilmesini isterim. Ne kadar ticari boyutu olsa da, sonuçta emek verilerek ortaya konulan işler. Misal; çoğu yayınevi çizerin örnek çizimlerinden yola çıkarak iletişim kurar. Fakat metin için bir kaç yeni örnek çizim talebinde bulunur. Tabii ki de doğal hakkı çünkü yeni bir metin yeni çizimler demek, fakat çoğu yayıncı çizimler istedikleri gibi olmayınca iletişime geçtiği yazara dönüş yapma gereği bile duymuyor. Oysa kendisi için çalışmış, eser ortaya koymuş, bazen bir çizimle yetinmeyip iki örnek talebinde bulunabiliyorlar. Bu konuda çizer hakkını gözetmeleri gerekiyor. Dönütler emek veren kişinin şevkini kırmayacak şekilde olmalı. Bunu genel bir sorun olarak çizer arkadaşlar adına vurgulamak istedim. Bazı yayıncıların başka bir çizerin çizimlerini misal gösterip aynısını istemesi de anlaşılır bir durum değil. Çünkü herkesin kendine göre bir tarzı var. Bir yazar bir eseri aylarca, belki de üzerinde senelerce çalışıp yayınevine sunar ve en kısa sürede çıkması talebinde bulunur. Çizer için daima bir zaman belirlenir; bir hafta, bir ay... Oysa bu da yazı kadar mühim, üzerinde düşünülecek, karakter oluşturulacak. Çok kısıtlı zamanda güzel işler bekleniyor. Çizim için makul zamanlar belirlenmeli. Bir eser teslim aldığımda, daima elimden gelenin en iyisini yapmaya çalışır ve beklenilen tarihte verme gayreti gösteririm. Çocuklar ile vakit geçirmeyi seviyorum. Özellikle sürekli sorgulayan meraklı halleri ile hayret uyandırıyorlar insanda. Hiç aklımıza gelmeyecek şeyler keşfediyor, cümleler kuruyorlar. Onlar ileyken bir yetişkinden ziyade kendi seviyelerinde -ki bence bu üst seviyedir- davranmak samimiyeti artırıyor. Kendim de yerine göre dört yaşında çocuk olduğum için çok rahat anlaşıyoruz. Bazı çocuklar ile aram çok daha iyi, bunlar genelde daha çok oyun arkadaşlarım, çocuğa göre masal anlatıcılığı, doğa gezileri, saklambaç, maç derken aranız doğal olarak iyi oluyor. İlk başta bu metnin çocuğa katkısı ne olur, olumlu veyahut olumsuz yönde oluşabilecek etkileri nelerdir, metin ilk başta bu yönü ile değerlendirmeli ki en büyük sorumluluk budur. Çizerin çocuğu olumsuz etkileyecek bir metni çizmemesi gerekir. Metinden sonra çizer olarak yansıttığı karakter çizimleri dahil her çizginin çocuk üzerinde ne gibi etkiler bırakacağını ön görerek çizmek sorumluluktur. Özellikle okul öncesi çocuklar için görsel metinden önce geliyor, çocuk metinden bağımsız resimlerden öykü oluşturuyor, bu durumda çocuğun ruh dünyasına birebir etki edecek çizimlerde daha çok hassas olmak gerekli. Çocuğu kitaptan uzaklaştırmayacak sevimli karakterler oluşturmaya özen göstermekle beraber metinle uyumlu çizimler ortaya koymaya çalışırım. Şu şekilde ifade edersem daha net belirtmiş olacağım; iyi bir çizerden ziyade çok iyi bir okurum, okumayı çok seviyorum. İlk teklif geldiğinde kabul etmeden önce metni detaylı okurum, içerikte kriterlerime uymayan, çocuklar için sakınca arz edebilecek bir şey var mı diye, sonuçta her metin resimlenmez. Çizmeye başlamadan önce tekrar okurum fakat arada not alarak. Sonra resimlenecek sahnelere geçmeden o bölümleri tekrar gözden geçiririm. Özellikle vurgulanan bir şey var mı, ufak bir ayrıntı ama metin ile bütünlük oluşturan olmazsa olmaz ayrıntılar... Çizimlerin bitiminde son bir okuma daha yaparım. Metnin bana edebi yönden zevk vermiyor oluşu ile beraber, her sayfada tek düze anlatım. Metinle beraber aynı tekrarlara düşmemek için gayret sarf etmek. Resim için ayrılan bölümlerde metin içeriğin kayda değer bir şey anlatmıyor olmasına rağmen o seçili bölüme bağlı kalma zorunluluğu. Ne kadar önceden metinleri okuyor olsak da bazen birbiri ile bağlantılı kitaplar, devam kitabı oldukları için çizimleri yine bizden isteniyor. İşin içine girmek deyimi belki uygun düşer. İsteksizliği uyandıran metinlerde, edebi değerden uzak, sırf yazılması gerek görülmüş ve yazmak için yazılmış eserlerde çizim eziyete dönüşebiliyor. Bugüne kadar çok sayıda kitap resimledim, fakat beni tatmin eden, ruhumdan geceni bütün olarak yansıtığım bir kitap olduğunu düşünmüyorum. Her okuduğum on kitaptan sadece biri için okunabilir diyorum. Çocuk alanında çeviriler dışında çok nadir denk geliyorum maalesef. Özellikle kitap çizerliğinden ziyade sanatsal resim çalışmalarında daha aktifim, fakat çocuk alanında yapmak istediğim, beklettiğim, yarım kalan çokça projem duruyor. Özellikle çocuklara felsefe üzerine yazdığım notları, kısa hikayeleri derleyip resimlemek istiyorum. Evet en son okuduğum Charlie Mackesy'ın "Çocuk Köstebek Tilki ve At" kitabı için dedim. Böyle bir çalışma yapmış olmak isterdim, hem metin hem de çizimleri adına. Çocuk edebiyatına içerden guzel bir eleştiri olmuş. Yayınevlerinin zaman baskısı ve çizimi eserin bir parçası gormemesi de vurgulanmış. Çeviri eserler güzel oluyor, kimse başarısız bir eseri kolay kolay uğraşıp çevirmiyor.


Erdemli bir toplum biçiminden fersah fersah uzakta olduğu su götürmez olan içinde yaşadığımız toplumlar da pek çok hassas yüreği, nevabiti bünyesinde barındırmaktadır şüphesiz. Şimdi sizlere bahsetmek istediğim kıymetli yazar Necip Tosun'un kaleminden çıkan, Ketebe Yayınları tarafından biz okurlarla buluşturulan, on üç öyküden mürekkep Gidilmemiş Yerlerin Türküsü isimli öykü kitabı da nevabit olarak nitelendirilebilecek kimselerden bazılarının hayatlarına tutulmuş bir projektör gibidir. cümleleriyle okurunu karşılayan, eserin ilk öyküsü olan Veda Şarkısı'nda yazar bir yandan yıllardır kendinden kaçmak için kamerasına sarılıp başka başka hayatların peşinden koşan bir yönetmenin hayatına ışık tutarken diğer yandan da, sözleriyle yola ve yolculuğa dikkatleri çekmektedir. Zira yazar okurunu bir yola/yolculuğa davet ediyor ve o yoldan insan manzaraları sunuyor gibidir. O yolda, yönetmen misal, kendinden kaçan da vardır yorgun kalbine, içinde büyüyen çığlıklara rağmen sebat edip kendi içine dönüp ışığını arayan da; o ışığı bulduğunda yaymak için çaba gösteren de yorgunluğuna takat yetiremeyip zaten tutunamadığı hayatı büsbütün bırakan da. Hepsi de bir dala tutunmaya çalışır. Öyle ya "Allah acılarla kıvranan insana mutlaka bir şey veriyordu; bazen iyi bir hikaye bazen iyi bir türkü bazen de büyük bir sabır..." (Tosun, 2021, s. 22). Ancak bir noktadan sonra, esere ismini veren öykü Gidilmemiş Yerlerin Türküsü'nde Mustafa Amca'nın hayatında şahit olunduğu gibi, yalnızlığa ne o Gidilmemiş Yerlerin Türküsü umut olabilmekte ne hikayeler yoldaş olabilmekte ne de uzatılan dal kişiyi düştüğü umutsuzluk kuyusundan çekip almaya yetebilmektedir. İbn Bacce "iyice yalnızlaşmış, insanlardan kopmuş ve mutluluklarını da kaybetmiş" (Akyol, 2017, s. 211) olan bu kimseleri 'müfred/yalnız nabit' diye nitelemekte ve diğer nabitlerden ayırmaktadır. Ancak filozof kişinin son noktaya geldiğinde dahi varlığına bir zarar vermemesini; böyle bir halde hicret etmesi gerektiğini ifade eder. Ne yazık ki Mustafa Amca sabır yetiremediği noktaya geldiğinde hayatı terk etmeyi seçenlerden olmuştur; tıpkı artık bu dünyanın acımasızlığı karşısında pes eden Ödül ve Ceza öyküsünün fotoğrafçısı gibi... Muharrem de yalnızdır, Kasabanın Sesleri onu hayata tutunduran türküleri bastırmıştır bastırmasına ama o yine de pes edenlerden, yolu yarıda bırakanlardan olmayıp, her şeye rağmen hayat denilen o yolda yürümeyi tercih edenlerden olmuştur. Kimisi ise bu yolda, Ömer misal, gözleri kapalı olmasına rağmen gönül gözüyle kendi içine bakma cesareti göstererek gördüğü Kör Düşler ile hayata tutunmaya gayret ederken bir başkası uzatılan dala öyle bir sıkı sıkıya tutunur ki artık o daldan başkasını, gözleri açık olmasına rağmen, göremez olur. Bu bir tür körleşme halini alır; hayatı sözcüklerden örülmüş, onlarla dünyalar kurup dünyalar yıkan, Sözcüklerin Müziği'ne takılıp gittiğinde gözü kimseyi görmeyen yazarın içinde bulunduğu hal gibi. Öyle ki o, "Yaptığı, yazdığı, konuştuğu hiçbir şeyi hatırlamazdı; kurbanıyla karşılaşsa 'Niye böyle üzgün görünüyorsun?' diye hayretle sorabilirdi." (Tosun, 2021, s. 99) Tutunulan dalı putlaştırmayıp bir dayanak olarak görenler ise kendi içine dönebilme cesaretini bulabilmekte; ışığı bulabilmektedir. Körleşen gözler o ışıkla aydınlandığında kişi yalnız olmadığının, kullar arasında kendisini yalnız hissetse de her daim Var Olan'ın varlığının idrakine, gerçek manada, varacaktır. Bu aydınlanma Kanatları Kar İçinde başlıklı öyküde şöyle ifade edilir: "Tanrı insanlarla; isterse depremle isterse bereketle isterse karla konuşurdu. Şimdi karla konuşuyor, merhamet üflüyor, acıları kovuyordu." (Tosun, 2021, s. 54) Bu idrake bir kez varan kişinin yerinde durabilmesi mümkün müdür! O ışığı bulduğunda etrafındakileri de aydınlatmak isteyecektir; Renklerin Dili ve Yıldız Yağmuru öykülerinde olduğu gibi. Akyol, A. (2017). Kitlelerin Tahakkümüne Karşı Bireysel Yönetim. İ. Bacce içinde, Tedbiru'l Mütevahhid (A. A. Mevlüt Uyanık, Çev., s. 183-218). Ankara: Elis Yayınları. Bacce, İ. (2017). Tedbiru'l Mütevahhid. Ankara: Elis Yayınları. Tosun, N. (2021). Gidilmemiş Yerlerin Türküsü. İstanbul: Ketebe Yayınları.


Anlatılan bütün hikayeler kendimizi ve başkalarını algılayışımıza nasıl katkı sunuyor? Hayat bir hikayeler yumağı, edebiyatçılar bu yumaktan bir ipin ucunu bulup çekip, önümüze o ipin gideceği yeri gösterip, o ipin olaylar zincirini bize sunarak farklı hayat biçimlerinde insanların durumunu bizlere aktarır. Hikaye okurken ve hikayeler anlatırken insanlar rahattırlar. Çünkü bunun yaşanması muhtemel, yaşanması olmuş olması muhtemeldir. Çünkü insan hikayeler biriktirerek büyür. Her yaşının, başından geçenlerin, karşılaştıklarının çetelesini tutmasa da hikayeler onda tanıdık bir tat olarak yer edinir. Kendisini okur insanlar hikayelerde. Edebiyatın diğer türlerinde de durum benzerdir. Çünkü edebiyat başlı başına bir anlatımlar zinciridir. Anlatıcıların anlatımlara yüklediği olaylar, durumlar, düşünceler insana rağmen insan içindir. Edebiyat, insana insanı anlatır. En çok de kendisini. Neden okumalıyız? Sorusunun bir cevabı da bu soruda saklıdır. İçerimizde düğüm düğüm olmuş birikenleri açmak için edebiyat bir tür farkındalık oluşturur. Bunun yaşanmış olması, yaşanıyor olması ve yaşanması muhtemel olması çoğu zaman rahatlatır. Bu dünya gezegeninde bütün insanlarla bir arada yaşarız. Kendimizi her ne kadar kapılar ardına, sınırlar ardına saklasak da bütün insanlar ile aynı mekanı, aynı dünyayı paylaşıyoruz. Aynı hayat çizgisinde ilerlerken herkes gibi doğmuş olmanın sorumluluğunu yaşıyor, ölümün keskinliği ile karşı karşıya kalıyoruz. Bu doğum ve ölüm durakları arasında anlam arayışlarımızı, inşa ettiklerimizle birlikte yıktıklarımız da bulunuyor. Bu iki durak arasına sıkıştırıyoruz her şeyimizi, bu iki durak arasında bütün insani vasıflarımızı gerçekleştiriyoruz. Bu iki durak bizler için bir başlangıç bir bitiş, bir ayar istasyonu. Bu istasyonlarda kimi zaman kendimizi sigaya çekiyoruz, kimi zaman hayatı, kimi zaman insanları ve olayları. Bu hesaplaşma anında bin bir türlü hesaplaşmalar kendini gösteriyor. Hayat bu hesaplaşmalar içerisinde alınan ve vazgeçilen kararlar ekseninde ilerliyor. Birlikte yaşamanın temel unsurlarından biri mirastır. Umulanın karşılık bulması neticesinde insanlar bir arada yaşamak için çeşitli unsurlara sarılır. Dil, kimlik, din, ideoloji, duygu, düşünce, menfaat... Tüm bu unsurlar bazen bir arada olabileceği gibi bazen tek bir unsur üzerine de yoğunlaşılarak bir arada durmak için bir vesile olabilmektedir. "tasarlayarak var ettiğimiz her toplum kendini tanımlamak için kendisinin girift ve çok yönlü bir tasavvuru kadar, bir başkasıyla karşıtlık ilişkisine de ihtiyaç duyar. Her sınır içeriye aldığı kadar da dışarıda da bırakır ve ulusun bu ardışık yeniden tanımlamaları, birbiriyle örtüşmek ya da kesişmek suretiyle, kümeler kuramındaki dairelerle aynı işi görür." (Manguel, 2016, s. 11-12). Manguel bu yaklaşımıyla bir toplumun kendini tanımlamak için karşıtlık denilen bir ötekinin gerekliliğinden yola çıkar. Ben-öteki dikatomosi içindeki tanımlamalar her ne kadar eksik olsa da bir yönüyle de kendini tanımlamak ve kendini konumlandırmak açısından önemlidir. Manguel'in Kelimeler Şehri adlı eserinde kelimeler, bir dil ekseninde bütünleştirici, birleştirici bir etkiye sahip olduğu için üzerinde durulan temel ve önemli meselelerden biridir. "Dil bizim ortak paydamızdır" der Manguel, bununla birlikte de "Dil aracılığıyla canlandırılan bu dünya gerçekliği, paleontologlardan öğrendiğimize göre, bilincimize ilk olarak büyülü bir biçimde maddesel bir şey olarak dahil olmuştu: Başlangıçta, kelimeler yalnızca zamanda değil, uzamda da yer kaplıyor gibi görünmüştü bizlere, tıpkı su ya da bulutlar gibi" (Manguel, 2016, s. 17). Dil, bütün insanlığı bir araya getiren, belirli bir sistematik ile kendi çatısı altında toplayıp anlamlar üretmesine ve varlığı anlaşılır kılmaya yarayan temel bir argümandır. Dil, bir koku gibi, yaşanan yerde bireye ve topluma sinen, çeşitli rayihalarla onu çepeçevre saran bir unsurdur. Herhangi bir dilin hüküm sürdüğü bir alana giren birey ve toplumlar, ondan etkilenmeden o alandan ayrılamazlar. Dil öyle bir unsurdur ki; yaşadığı alanı kendine benzetir ve o alanda yaşayanları bir bütünlük içerisinde tutar. Ve yine dil öyle bir unsurdur ki; alanında yaşayan birey ve toplumları usulca kapsamı alanına alır, bazen dayatır, bazen yöneltir bazen değiştirir ve bazen de dönüştürür. Manguel de dili ele alırken onun yalnızca şeyleri isimlendirmekle kalmadığını aynı zamanda bir gerçekliği inşa ettiğini, anlatım ve hikayeleştirme yoluyla da insanlarda bunların yer edinme (Manguel, 2016, s. 18) edinimi olarak büyük yer tuttuğunu belirtir. Hikayeleştirme, insan zihninin belirli bir metot ile kadim bilgelikten hisseler alması için önemlidir. Her toplum bir süreç içerisinde öncellikli olarak şifahi bir bilgiden yola çıkarak kendini tanımaya başlar. Şifahi unsur, insanlığın sürekli olarak bir anlatıcıya ihtiyacının bir sonucudur. Kadim dinler de dahi bir anlatıcı; resul/nebi hep anlatıcı rolündedir. İyiliği emreden, kötülükten men eden bu anlatıcılar, insanlığa iyiyi ve kötüyü, doğruyu ve yanlışı her daim vaaz etmişlerdir. Anlatıcıların vaaz ettiği tüm unsurların kalıcı bir halde, süreklilik kazanabilmesi için, sürekli bir uyaran hükmünde olabilmesi için de okumak, insanlık için her daim yapılan ve yapılmaya da devam edilmesi beklenilen bir eylemdir. Okumak, bütün varlığı ve bu mevcudat içerisindeki unsurları, gözle, zihinle ve kalp ile. Okumak, salt zihinle yapılan ya da gözle görülen sembollerin zihinle işlenme biçimi olarak algılanmamalıdır. Okumak, idrak ve inşa etme sürecinde temel bir harekettir. Manguel okumayı belleğin bir işlevi, başkalarının geçmiş deneyimlerinden elde edilecek unsurları kendi başımıza tat alabilmemize olanak sağlayan bir imkan olarak görür (Manguel, 2016, s. 18). Kendi başınalık. Kendi başınalık bu çağın insanlarına bir veba gibi bulaşmış ve artık ayrılmaz bir hale gelmiş durma biçimi. Bu kendi başınalık içerisinde inşa ettiğimiz, sığındığımız, kaçıp kaçıp girdiğimiz mağaralarımızda okumanın künhüne vakıf olmak için kendi başınalığımızı çoğul başlılıklarla gidermeye çalışıyoruz. Bu kendi başınalığımıza çareler ararken, bizim gibi diğer insanların da bu kendi başınalık durumuna çareler ürettiği bir çağda, kendimizle kalabilmek için sığındığımız bazı unsurlardan, kendimizden bir hayli uzaklaşmaya başladık. Üretilen ve kendi başımıza bırakılmaya gönlü el vermeyen enformasyon çağının üreticileri, çeşitli unsurlarla bu alanı da talan etmeye başladı. Bu talanda zihni ve kalbi artık uyuşmuş, benlik inşasında ve kurgusunda kendini bu dehlizler arasında kaybetmiş insanın "kitaba dön", "okumaya dön", "eve dön" çağrısına kulak vermesi için kitabın ve okumanın da birer "sosyal fenomen" olması gerekmekte yahut gündeme gelmesi gerekmektedir. İnsanı bir araya getiren temel unsur dili, geçmişi ve ortak acılarıdır. Bu unsurlar, insanların bir arada yaşayabilmesi için ortak bir duyguyu ortaya koyar. Bunlar üzerinden hikayeler üretilir yahut hikayelerin biz gibi insanlar da var vurgusu genellikle rahatlatıcı bir çıkarım olarak önümüze sunulur. Hikayelerin bizleri iyileştirici bir yönü vardır. Bize yol gösterir, bir çıkar yolu sunar, geçmişte yaşanılanların da gelecekte benzerlerinin olduğunu önümüze sunar. Hikayeler, iyileştirici yönüyle birlikte ayrıca bir ışık sunar, aydınlatır, başkalarıyla yüzleşmemize, başka insanların acılarına, hüzünlerine, dertlerine vakıf olmamıza vesile olur. Farkındalığı arttırarak ben merkezli dünyadan çoğul merkezli bir dünyaya bakışa yönlendirir bizi. Bu yüzden okumak, dilin imkanları sayesinde üretilmiş tüm hikayeleri kendimize hikayeleştirmemiz için bir vesile olmaktadır. Okumak, başkaları da var... uyarısından hareketle bir giriş sunar bize.


Radyo ve televizyon kanallarından ağırlıklı olarak sohbet programlarının dinlenip izlendiği bir evde büyüdüm. Eski medyada yer alan hocaların pek çoğuna aşinayım bu sebeple. Nurettin Yıldız bu hocalardan biri değildi. Nurettin Hoca'yı evimize bilgisayar ve internet girdikten, internette sohbetler dinlemeye başladıktan sonra tanıdık. Hakeza birilerinden ismini duyduğumu, kitaplarını gördüğümü, kendisini onun öğrencisi olarak tanıtan birileriyle tanıştığımı da hatırlamıyorum. Bir tahlil toplantısı vesilesiyle Hoca'nın bir kitabını ilk defa okumuş oldum, yıllar içerisinde dinlediğim sohbetlerde edindiğim izlenimler, kitap ve kitabın tahlilinin ardından yazmaya karar verdim bu yazıyı. Her yazıda olduğu gibi ön araştırma sürecinde fikrine yakın olduğum insanlar ve fikrine uzak olduğum insanlar bu konuda neler yazıp çizmiş diye sanal mecrada pek de akademik olmayan bir tur attım. Fikrine uzak olduğum insanlar kategorisinde Ekşi Sözlük'teki 6 sayfalık tanımlar vardı. Tamamına yakını Hoca'nın kadınlar hakkında söylediği sözlere tepkiler üzerineydi. Fikrine yakın olduğum insanlar cephesinde de minik, mütevazı ve dertli sözlüğümüz Dertli Sözlüğü ziyaret ettim. Burada ise Hoca'ya büyük hayranlık duyanlar ve üslubunu çok yanlış bulanlar olarak ikiye ayrılıyordu tanımlar. Her iki sözlükte de 10 yılı aşkındır yazıyor olmak yıllar içinde değişen fikirler, tepkiler, hisler ve bunlarla birlikte sabit kalanları görmek açısından sanal bir bellek fırsatı sunuyor insana. Bugün 2023'e ramak kala, Mücahide Kadın kitabı ve genel ahvali baz alarak kalemi elime aldığımda 4 yıl evvel sözlükte yazdığım fikirlerin biraz daha usturuplu şeklini koruduğumu görüyorum. Nurettin Yıldız çok fazla gencin ilim talebesi olmasına, hayatına bir hedef belirleyip istikamette kalmasına, hizmet etmesine vesile olmuş bir Hoca. Hayatını zaten bu şekilde yaşamak isteyen pek çok gence ufuk olup, rehberlik yaparken, kendisini geliştirmesi adına destek sunmuş olması bir gerçek ve çok büyük bir hizmet. Öte yandan İslam'dan uzakken, istikamette değilken Nurettin Hoca vesilesiyle İslam'a kalbi ısınan, hiçbir şey bilmezken onun vesilesi ile bu dini sevmeye başlayan insana da hiç rastlamadığımı fark ediyorum. Bunun ilk sebebinin ise üslup olduğunu düşünüyorum. Kitapta İslam'da erkek ile bütünleşmiş olan cihat kavramı hanımların cephesinden ele alınıyor.'Her bir kadının hem mücahide olması hem de kadınlığından taviz vermemek üzerine kurulu bir dengeyi anlatmaktadır bu kitap' diye özetliyor arka kapak yazısı bu kitabı. Kitabı okurken hissedip düşündüklerim, hocanın sohbetlerini dinlerken edindiğim izlenimlerle örtüşüyordu. Hatta pek çok cümleyi hocanın sesinden okudum istemsizce. Güzel mesajlar bazen yerinde tespitler ve sonra hiçbir bağlama oturtamadığım bir örnek veya keskin bir kıyas. Keskin kıyaslar evet sanırım Nureddin Hoca için anahtar kavramlardan biri bu. Hoca o kitapta, o sohbette anlatmak istediği başlık her ne ise ona dikkati çekmek onun önemini vurgulamak için öyle vurgular yapıyor ki o konu dışındaki tüm konular birden değersizleşiveriyor, olur da sizi mevzubahis konuda pekiyi değilseniz lakin diğer pek çok konunun hakkını veriyor olsanız da tam bahsedilen konuda eksik olduğunuz için diğer hiçbir artınızın ehemmiyeti kalmayıveriyor. Her çabanız sıfırla çarpılmış öylece kalakalmış hissediyorsunuz. Kitabın Namaz ve Cihat alt başlıklı bölümü bunları düşündürtüyor tekrardan bana. 'Günde 5 defa minarelerden ilan edilen namazdan daha yaygın bir emir olarak cihadı öne çıkarmış olsak abartmış olmayız' diyor hoca. Cihat önemlidir demek yerine namazla onu kıyaslayıp birini öne almak fikri şahsım adına tesiri arttırmıyor. Nurettin Hoca mücahide kadının koruması gereken cephenin evi olduğunu, evinin işini yaparken, eşiyle, çocuklarıyla ilgilenirken esasında cihat yapmış olduğunu anlatıyor. Yo hayır bunlara bir itirazım yok bilakis hayatımı gerçekten esas kalemin evim, ailem olduğuna inanarak o kaleye sığınıp o kaleyi korumak üzerine şekillendiriyorum. Ancak tam da kalemin korunaklı duvarları arasında oturmuş bu satırları yazarken 'Kılıçsız ama kılıç tutanı doğuran, kalemsiz ama kaleme mürekkep olan' cümlelerini sorgulamadan edemiyorum. Kadınlara meşru alanlar açmak varken, yazmak gibi mübah hatta müspet bir alanda dahi bir sınır konmuş olmasına, 'kalemimle' bu satırların altını çizmeden yanına ünlem işareti koymadan geçemiyorum elbette. 'İşçi Anne Afettir' başlığı altında kadınların çalışmasının toplumu nasıl ifsad ettiğine uzun uzun değiniliyor. Yine itirazım ana fikir değil; ancak yakın zamanda bu konuya dair Cihan Aktaş'ın kaleminden oldukça yerinde bir sorgulama okumuş ve hak vermeden edememiştim. Cihan Hanım, dindar, muhafazakar erkeklerin bir yandan bu söyleme dört elle sarılmasına, hunharca savunmasına karşın Kavvam olması gereken erkeklerin bu vasfı yitirmelerine değiniyor. Evet hanımlar, mahremiyetlerini koruyamadıkları, tesettürlerine zeval gelen, değersiz hissettikleri işlerde çalışmasın. Peki eşi tarafından terk edilmiş, eşi çok düşük ücretlerle çalışan ve hayata tutunmakta zorlanan, ailelerinin sahip çıkmadığı kadınlar için muhafazakar beylerin bir önerisi, attıkları bir adım, buldukları bir çözüm var mı? Çalışan kadın belki bir sonuç. Benim de her daim eleştirdiğim 'Çalış da kocanın eline bakma' yaklaşımının yanında, yıllarca eşi vasıtasıyla geçinen kadınların neden böyle hissettiğini de konuşmak gerekiyordur belki biraz da. Ümmetin tüm alimlerinin, hocalarının, ferdinin son derece kıymetli olduğu, İslam'ın temel esasları dışındaki üslup ve görüş farklılıklarının hiçbirini daha değersiz yapmayacağı açık bir hakikattir. Yazının amacı haddim olmayarak bir hocayı tenkit etmek değil, bir hocayı okumak, ve okuyanlara yönelik tahlil yazmaktır. Okuduklarım ve dinlediklerim bana ne hissettiriyor, ne kazandırıyor, ne düşündürüyor, alternatif okumalar mümkün müdür, buradan alacağımız hangi yaklaşımı bilgileri, başka neyle harmanlarsak daha güzel bir noktaya ulaşırız üzerine söylenmelerden ibarettir. Maksatsız söylenmelerden, alternatifsiz eleştirilerden ve haddi aşan her işten Kalemle yazmayı öğreten Allah'a sığınarak...


İlmi eserleri değerlendirme diğer eserleri değerlendirmekten çok daha zor. Hele de yüzlerce, binlerce yazar tarafından eserler kaleme alınan Siyer ilmi alanında yazılmış olan bir eseri değerlendirmek/değerlendirme yazısı yazmak çok daha zor. Siyer alanında yazılan her eser değerlidir ve değerlendirmeye/emek vermeye değer. İlmi eserlerde ilk önce kaynakça bölümüne bakmak, eserin ne kadar zengin ve derinlikli olduğu ile ilgili bir fikir verir. Diğer ilmi alanlarda olduğu gibi siyer ilmi alanında eser kaleme alan müellifler de etkisi altında oldukları ekollerin etkisinde siyer konularını değerlendirmekte ve eserler ortaya koymaktadırlar. Son dönemlerde modernist anlayış diyebileceğimiz anlayış ile kaleme alınan siyer kitaplarının fazlalığı dikkat çekecek orandadır. Geleneksel çizgiden biraz ayrışan, siyer konularını farklı bir bakış açısı ile ele alan Vahiy ve akıl ışığında Hz. Peygamberin hayatı eserini kaleme alan İhsan Arslan; 1970 yılında Samsun'un Çarşamba ilçesinde doğdu. İlköğretimini ve hafızlık eğitimini Çarşamba'da, liseyi Samsun İmam-Hatip Lisesi'nde tamamladı. 1997 yılında Konya Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde lisans eğitimini tamamladı. 1998 yılında İzmir'e Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni olarak atandı. 2000 yılında Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı'nda ''Beşeri ve Siyasi Yönleriyle Hz. Peygamber'in Hoşgörüsü'' konulu teziyle yüksek lisansını tamamladı. Farklı okullarda öğretmenlik yaptı. 2009 yılında Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı'nda ''Muktedir'in Halifeliği ve Şahsiyeti'' konulu teziyle doktorasını tamamladı. 2010 yılında Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı'na Yardımcı Doçent olarak atandı. 2015 yılında doçent oldu. Hala aynı üniversitede görevine devam etmektedir. Yazarın siyer ve İslam Tarihi alanlarında onlarca eseri bulunmaktadır. Klasik/geleneksel siyer kitaplarındaki konu sıralaması yaklaşık olarak aynı şekilde takip edilen eser, gelenekten farklı olarak modernist yaklaşım diyebileceğimiz yaklaşım, Resulullah'ın nesebi konusunda kendisini belli ediyor. Geleneğin, Resulullah'ın soyunun asil, temiz, seçilmiş olduğu ile ilgili rivayetlerin sıkıntılı olduğu ifade ediliyor. Müellif, bu konuda rivayetlerin sıkıntılı olması ile ilgili haklı olabilir. Fakat bu durum ifade edilirken Resulullah'ın sıradanlaştırılması anlayışına hizmet edecek şekilde bir bakış açısı ile ifade edilmesi doğru değildir. Resulullah'ın doğumu esnasında bir kısım mucizelerin olduğunu ifade eden geleneğin dayandığı rivayetler akli deliller ile çürütülüyor. Resulullah'ın normal bir çocuk gibi doğduğu ve herhangi olağan üstü bir durumun olmadığı ifade ediliyor. Resulullah'ın sütanneye verilmesi konusu işlenirken, Arapların çocuklarını fasih Arapça öğrensin/konuşsun diye sütanneye verdikleri bilgisi, İsrafil Balcı'dan yapılan bir iktibas ile çürütülüyor. Sonrasında geleneğin Resulullah'ın sütannesi Halime'ye verilmesinden sonra görülen mucizeler/olağanüstülükler anlayışının yanlış olduğu anlatılıyor. Şakku's Sadr olayının uydurma olduğu, İnşirah suresi ile hiçbir ilgisi olmadığını, bu olayın diğer din ve kültürlerden aşırma bir olay olduğu izah ediliyor. Amine Hatun'un vefatı, Abdulmuttalib'in vefatı geleneksel eserlerde geçtiği şekli ile kısaca ele alınıyor. Ebu Talib döneminde ise Resulullah'ın çobanlık yaptığı zamanlar, ilk gençlik yıllarında bir eğlenceye katılmak istediği ve uyutulduğu rivayetinin uydurma olduğu ifade ediliyor. Akabinde Rahip Bahira olayının hem metin olarak sıkıntılı olduğu, hem vahye aykırı olduğu, hem de oryantalistlerin eline malzeme veren bir rivayet olduğu ve uydurma olduğuna vurgu yapılıyor. Resulullah'ın Ficar savaşına katılması ve Hılfıl Fudul içinde yer alması kısaca ele alınıyor. Hazreti Hatice annemiz ile evlenmesi ve Hacerul Esved taşının yerleştirilmesi olayındaki hakemliğine kısaca değiniliyor. Resulullah'ın Hira'da inzivaya çekilmesine geldiğimizde farklı bir bakış açısı ile karşılaşıyoruz. Hira'da inzivaya/uzlete çekilmenin sadece Resulullah'a has bir durum olmadığı, bunun Resulullah'ın kabilesinin ileri gelenlerinin hepsinin yaptığı bir adet olduğu, dolayısı ile bu durumun yani Hira!da uzlete çekilmenin peygamberliğe hazırlık gibi bir yönü olmadığı savunuluyor. Resulullah'ın ümmi olup olmadığı ile ilgili kadim tartışmayı, okuma yazma bilmiyor diyenler ile okuma yazma biliyor diyenlerin delillerini paylaşıp değerlendirdikten sonra Resulullah'ın okuma yazma bildiği görüşü savunuluyor. Varaka bin Nevfel'in Resulullah'ın peygamber olduğunu bildiğine dair rivayetin abesle iştigal olduğu ifade ediliyor. Geleneğin rivayetler yolu ile izah ettiği Ay'ın ikiye bölünmesi olayının uydurma olduğu savunuluyor. Kitabın belki de en önemli bölümlerinden biri Garank olayının ele alındığı bölüm. Okuyucunun kafasında hiçbir soru işareti bırakmayacak şekilde Garanik olayı ile ilgili iddialar çürütülüyor. Resulullah'ın tek mucizesinin Kur'an olduğu geriye kalan mucizeler ile ilgili bütün rivayetlerin uydurma olduğu ifade ediliyor. İsra olayının rüyada ruhun yaşadığı bir olay olduğu savunuluyor. Miraç olayı içinde Eğer yaşandıysa ön cümlesi ile rüyada ruhun yaşadığı bir olay olduğu savunuluyor. Miraç olayı kabul edildiğinde Allah'a mekan isnat edilmesini kabul etmek gerektiğini Muhammed Hamidullah'ın bilgilerine yer verilerek anlatılıyor. Miraç olayında namaz vakitlerinin pazarlık konusu edilmesi kısmının da hem vahye hem de akla aykırı olduğu ifade ediliyor. Hicret esnasında Sevr mağarasında örümcek ağı ve güvercin yuvası rivayetinin uydurma olduğu anlatılıyor. Hazreti Aişe validemizin çocukken değil genç yaşta evlendiği konusunu Mehmet Azimli'den alınan bilgiler ile anlatıyor. Bedir savaşında meleklerin yardım etmesini maddi yardım değil, manevi bir yardım olduğu savunuluyor. Kurayza oğulları Yahudilerinin cezalandırılması/idamı ile ilgili olarak şaşırtıcı bir şekilde geleneğin savunduğu şekilde bir kabul var. Birçok konuda gelenek bir kenara bırakılırken bu konuda geleneğin görüşünün benimsenmesi ilginç geliyor. Bu konuda oryantalistlerin iddialarına cevap veriliyor. Gadir Hum olayı ile ilgili Şii ve Sünni ekolün görüşleri veriliyor. Sünni ekolün görüşlerinin daha sıhhatli olduğuna vurgu yapılıyor. Kırtas olayı rivayetinin uydurma olduğu nedenleri ile izah ediliyor. Değindiğimiz konular dışında kalan kısımlar geleneksel siyer kitaplarında ele alınan şekli ile ele alınmış. Kitabın tanıtım bülteninden: O, yaşadığı toplumu karanlıktan aydınlığa çıkartmak amacıyla gözünü budaktan esirgememiş, her türlü baskıya ve zulme rağmen çıktığı bu kutlu yolculukta bir adım bile geri atmayarak başarıya ulaşmıştır. Onun hayatının, örnek alınmasına engel olan aşırı yüceltmeci söylemlerden, hurafelerden, menkıbevi, mucizevi ve efsanevi anlatılardan arındırılması gerekmektedir. Zira Kur'an-ı Kerim, Müslümanlara onu model olarak almalarını öğütlemektedir. Bu sebeple onun hayatı, örnek alınıp dersler çıkartılabilecek formatta sunulmalıdır. Yaşadığı dönemin örf ve adetlerinin din haline getirilerek anlatılması, onun mesajının geniş kitlelere ulaşmasına engel teşkil edecektir. Onun getirdiği değerlerin, evrensel boyutlarda canlandırılarak insanlara sunulması büyük önem arz etmektedir. Çağlar öncesinin davranışlarını ve uygulamalarını şeklen günümüze taşımaktan ziyade onların ruhunu ve evrensel niteliklerini yakalayarak insanların idrakine sunmak esas kabul edilmelidir. Çünkü Hz. Peygamber bir dönemin değil, çağların Resul'üdür. Bu sebeple onu dar çerçeve içerisine hapsederek anlatmak, getirdiği mesaja yapılabilecek en büyük saygısızlıktır. İlmi ve akademik bir üslupla kronolojik olarak kaleme alınan bu eser, Hz. Peygamber'in örnek hayatının doğru anlaşılmasını ve yanlış algıların da izale edilmesini amaçlamaktadır ifadeleri yer edinmekle birlikte, eser, geniş çapta yaşanan olay ve olgular üzerine yoğunlaşarak bu olayların ve olguların kaynağı irdelenip sahihliği konusunda bir tartışmayı kendisiyle beraber getirmektedir. Çok yönlü siyer okuması yapmak isteyen okuyucular için okunabilecek bir eser. Emek verilmiş, konular derinlemesine ele alınmış. İtiraz edilen konularda deliller verilmiş bir eser.


Müziğe, genelde "ruhun gıdası" olarak bakılır. Bu, bir açıdan doğrudur. Mahiyetini bilmediğimiz, ama varlığından "bir şekilde" haberdar olduğumuz ruhun gıda açısından doyması gerekecekse, bu ya direkt Allah'ın kelamı, ya da hikmet içeren sözler ve yahut ta genel itibarıyla hikmet içerdiği kabul gören türkü ile yani müzikle olur diyebiliriz. Müzik olgusu da aynen felsefe, sanat ve estetik mevzuları kabilinden, zaman içerisinde, salim fıtrattan peyderpey uzaklaşma eğilimine dahil olduğuna şahitlik ettiğimiz insanın, ruhen incelmesini öngören, onu fıtratıyla 'yeniden' buluşturma çabasını güden ve onu düşünen aklın ve zikreden kalbin ortaya çıkarmaya çalıştığı bir 'dinlenim' formu olarak değerlendirebiliriz. (1) İnsanı kadim bir söylem içerisinde bir bütünlüğe irca edip onu 'ruh ve bedenden' müteşekkil bir varlık olarak tanımladığımızda ise, bir dinlenim ve dinlenmeyle birlikte, onu, ruhen estetize etme formu olarak görebileceğimiz gibi, onu, aynı zamanda "bir ifsad aracı olarak" da tanışmayabilir. Müzikte, çalgı kısmı önemli olmakta birlikte, ses olmazsa olmaz bir yere sahiptir. Böyle olunca, onu bir sanat olarak ele alıp değerlendirebiliriz. Müzik etki ve ilgi bakımından en eski sanat dallarından biri olarak değerlendirilebilir. Müzik ilk insan topluluklarında uyandırdığı ilgi ve bıraktığı etki açısından ele alındığında, onun, kuşların ötüşünden, suların şırıltısından, yağmurun sesinden, rüzgarın çıkardığı sesten ve denizde oluşan dalgaların oluşturduğu uğultudan esinlendiği varsayılabilir. Bu varsayıma baktığımızda, o dönem insanı, gelişen zihin yapısına koşut olarak el becerileri sayesinde, ilkel şekillerde de olsa, kullanılmak üzere birçok alet ve edevat yapmışsa, "içi boş bir kütüğe deri geçirip vurarak, hayvan bağırsaklarından yapılan ipleri çekerek, boynuz, kemik ya da odundan bir boru üfleyerek doğadaki sesleri taklit etmeye" başlamıştır. (5) Müziğin oluşumunda, adeta onun temel taşı hükmünde bulunan ses, başlangıçta insanlar arasında işaretleşmek amacıyla kullanılmış olup, sonraları hoşa gitme açısından bir düzenlemeyle, ilkel müzik biçiminde bir yapıya büründürülmüştür. Müzik, İslam'dan önceki dinlerin müntesipleri arasında da tartışma konusu yapılmış olmakla birlikte Müslüman toplumlarda da az-çok tartışılmıştır. İlk dönemlere baktığımızda, onu, gündelik hayatın tümünü kapsamamak şartıyla ve içeriğinin "temizliği" söz konusu olduğunda ona haram gözle bakılmadığı, ama daha sonraki asırlarda, "asıl olanın eşyada mubahlık olduğu" gerçeğini anlamayan, görmeyen, keza onu görmezden gelen ve işe bütünsellikle değil de, parçadan bakmaya çalışan ve bunlardan dolayı kendi görüşünü İslam'ın görüşü olarak insanlara zorla kabul ettirmeye çalışan zevatın birçok kültürel öge gibi müziği de külliyen haram olarak ele alıp değerlendirdiği bilinmektedir. Böyle bir durum, eşyada asıl olanın ibaha olduğu esprisini es geçmesi, aslında bir bedeviliği de ele vermekte olup kişinin kendini sözde medeni olarak tanımlaması da nihayetinde anlamsız kaçmakta ve var olan sakiliyet hali sürüp gitmekte olup bu sakil durumlar, maalesef günümüzde de yer yer devam etmektedir. Her şey bir ihtiyaca binaen oluşur, husüle gelir. İhtiyaçların bir kısmı kabul görür ki, maddidir ve bir mübadele aracı olan paran tutunda, insanın hayatını biyolojik olarak sürdürmesine yarayan gıda maddeleri ile birçok eşyayı vs. kapsar. Kültürel ihtiyaçlara gelince, bunlarda kendi aralarında çeşitlilik içerir. Bunları da, kabaca, din ve dünya ayrımı yapmadan ve sadece maksadı anlamak açısından "dini" ve "dünyevi" olarak iki gruba ayırabiliriz. Popülizmin, son yıllarda bütün dünyada politika analizlerinde belki de en sık kullanılan bir kavram. Genellikle demagoji ve fanatizmin baskınlaşmasıyla, çoğulculuk karşıtlığıyla, ifade özgürlüğü ve yargı bağımsızlığının erozyonuyla, yabancı düşmanlığı ve faşizan etkilerle birlikte tartışıldığı görülüyor. Konumu gereği, popülizmi daha da ileri tarihlere sabitleyebiliriz. Batılılaşma ve modernleşme eyleminin Osmanlı son dönemine bizzat "devlet ricali" tarafından ortaya konulduğu; birçok alanda a'dan, z'ye temelli bir değişimin yaşandığı, yönetsel formlar olarak Tanzimat'tan itibaren Meşrutiyet'in kendi sürecini tamamlamasına bağlı olarak Cumhuriyet'in uygulanması ile birçok yasağında başladığı bilinmektedir. Bu yasaklardan birisi de Türk müziği ile ilgiliydi. Uzun bir dönem bu topraklarda Türk müziği birçok formu içerisine alarak yasaklanmıştı. Onun yerini klasik" Batı müziği almıştı. Buna bağlı olarak bedeni Türk, Kürt, ama ruhu ve içerisine girdiği kalıp açısından Batıcı olan "ince zevkli aristokrat" zevat, hemen her alanda olduğu üzere müzikte de tercihini Baı'dan yana yapmıştı. Bu durum onlarca yılı bulmuştu. Türkü artık köylü işi ve tabiri caizse "tukaka" edilmişti. Ama birçok ideolojik açılardan Kemalizm'e muhtaç bir hali bulunan Türk solu içerisinden çıkıp kendisine dayatılan, ya da "uygun görülen" durumlara razı olmayıp ona karşı duranların, bu kez müzik açısından tercihleri türküden yana olmuştu. Ki, bu form, oluşurken formel ilhamını türküden almıştı. Bu form, daha sonraları birçok ideolojik çevre içinde geçerli olmuştu. Yukarıda konu bağlamında ifade etmeye çalıştığımız üzere, Türkiye'de devrimlerin tüm ağırlığının hemen her alanda kendini baskın olarak hissettirdiği dönemlerde birçok şey devrimlerin gadrine uğradığı gibi müzikte kendine düşeni almış oldu. Uzun bir dönem Türk müziği yasaklı olarak gözden düştüğü için, toplumların ilgilenmeyeceği bir konuma düşürülmüş oldu. Bir müzik formu olan türkü ise, bu kez Müslümanların büyük bölümünün hem mezhebi v hem de öteden beri müziğe karşı oluşları üzeriden Aleviliğe ve Alevilere özgü olarak değerlendirildiği için uzun bir dönem revaç bulmadı. Daha sonraki süreçte, şehirleşme ile unutulan ve göz ardı edilen türkü yerine "şarkı" yani Türk sanat müziği, genellikle hemen her şehir ve ilçede bulunan "Musiki Severler Cemiyeti/Derneği" gibi yerlerde icra edilmeye başlandı. Bununla birlikte Arap müziğinin etkisiyle adına arabesk" denilen form oluştu. Arabesk müziğin, normal şartlarda, toplumun değişen dinamiklerine ve bu dinamiklerin tetiklediği siyasi duruma göre hareket etmesi gereken ve "görece" ezilen sınıfları temsil ettiği düşünülen şahısların, hissedilen ve görünen ezikliğe rağmen acı içerisinde- apolitik durmaları da ayrı bir konu olarak karşımızda durmakta olup üzerinde düşünmek gerekir. İşte, o form içre müzik icra eden şahıslar birer, birer var olmaya başladılar. Toplumda bir nevi yasaklanan ve icra edilmesi pek de mümkün olmayan türkü yerine, her iki formu da içeren arabesk müziğe ilgi duydu. O zamanlar, bu dalga içerisinde kendine özgü bir yapısı olan Kürtçe eserler de Türkçeleştirilerek seslendirildi. Buna binaen ne toplum ve ne de bu işe yasal olarak ayar vermesi gereken yetkililerin ilgisizliği sonucu bu işe gönül veren, konuya dair ciddi eğitim alan ve ii popülizme indirgemeyen şahısların varlığına rağmen- uğraştığı formun çoğu kez ne olduğu tartışılan sanatçılar zuhur etti. Bunların bir kısmı etnik açıdan Kürt, ya da Arap idiler. Ama Kürtçe ile Arapçanın hiçbir toplumsal alanda kullanılması mümkün olmadığından ve dahi "yasak" olduğundan dolayı, bu kişilerde ya birçok Kütçe vs. eseri Türkçeleştirdi, ya da toplumsal ve siyasal alan dışında ağırlığı olmayan, çoğu da arabesk mahiyetinde Türkçe sözlü müzik eserlerini seslendirdiler. Bir de, bu şahısların önemli bir kısmı, toplumun sevgisini kazanmak için kendilerine, içerisinde "ses" ibaresi bulunan soyadlarını uygun gördüler; o ses, bu ses, şu ses vs. Popülizm, bu sayede var olan yasaklardan hareketle en nihayetinde Türk halkının hayatı anlama ve anlamlandırma formu, yani bir nevi felsefesi olan türküyü ayaklara düşürmüş oldu. 1)Sait Alioğlu; Müzik ve Türk Halk Müziği Üzerine Bazı Mülahazalar, 18.07.2011. 2) İsmail Raci Farukı, Lamia Faruki, İslam Kültür Atlası., s.467 İnkılab Yay. Aralık,1999.İST.


Ruhumu, bedenimi ve düşünce dünyamı cinsiyetsiz kılarak kendime ait bir odanın temellerini atmaya başladım. Ben Virginia, özgür ruhlu kadın. Yalnız bir kadın olarak doğurmuştum kendimi odamda ve bir erkek gibi bırakacaktım kırılgan bedenimi Ouse Nehri'nin karanlık sularına. Kimseler olmayacaktı. Kimseler hiç olmamıştı. Erkekler faşistti, ben feministtim ve bir kadın olarak girdiğim odamda kendime göre dünyalar kuruyordum, yıkıyordum. Hiç kimselerden korkum yoktu. Bütün korku duvarlarını yıkmıştım, sevdiklerimin ölümleriyle. İki cihan savaşı arasında açmıştım gözlerimi. Nedensiz ve hesapsız ölümleri görmüştüm. Erkeklerden nefret eder olmuştum, kadınlardan uzaklaşmıştım. Kendimi odama atmıştım can havliyle. Odamda kimselerin olmadığı bilmek beni huzurlu ve güçlü kılmaya yetiyordu. Huzurluydum ve güçlüydüm, bu yüzden odamdan Ouse'ye geçmek hiç zor olmayacaktı. Kendimi affetmiştim. Shakespeare'i sevmiştim. Odamda bir başıma kaldığımda içimdeki Shakespeare ile konuşmaya başlamıştım. Ben gidecektim ama içimdeki Shakespeare ardımda kalacaktı. İçimdeki Shakespeare dünyanın en ıssız olduğu vakitlerde Ouse Nehri'nin kenarına gelecekti ve kitaplarımı bana okumaya başlayacaktı. Dışa Yolculuk'ta bir başkası olacaktım. Dünyadan umudunu kesmiş, hepten kendine yönelmiş bir yalnız gezer. Dışa Yolculuk'u annemin ölümün gölgesinde yaptım. Annem bana Ouse Nehri'ni sevdirtmişti., annem bana Ouse Nehri'nin karanlıklarındaki cesedimi göstermişti. "Bu senin cesedin, geçmişin ve geleceğin. Ona sahip çık. Onunla barış. Onu benimse" demişti. Son sözleriydi. İçimdeki Shakespeare Gece ve Gündüz'ü okumaya başladığında eski dostlarım Katherina, Mary ve Ralph'i bir başka özler olmuştum. Aynı ritimle, aynı akışla, aynı yakıcılıkla Gece ve Gündüz hayal kurmak yegane hakikatim olmuştu. İçimdeki Shakespeare Dalgalar'ı yüzüme okuduğunda içimdeki son umut kırıntıları da yok olmuştu. Dalgalar beni olduğundan başka göstermeyecekti. Sadece kafamdaki cesedi Ouse'ye taşıyordum, cesetlerin yerlerini değiştiriyordum. Böyle yaparak umutlarımı kıran Dalgalar'ın acısını hafifletmeye çalışıyordum. Bayan Dalloway gibi ağlayabilir misin, içimdeki Shakespeare? Ağla ve dindir Ouse'nin akışını. Ben kendimde değilim. Belki kendimde olmadığım için önce kendimi odama sonra da odamdan Ouse'ye attım. Kendinde olmak ne demektir, Shakespeare? Kendinde olmak ruhunu cinsiyetsiz kılarak özgür düşünmek midir? Kendinde olmak kendi beden aynasında bir başkasını görmemek midir? Ne benim bir beden aynam oldu ne de bir başkasını gördüm. Kendi odamda hep hayaller kuran, hayaller aleminde yaşayan yalnız ama güçlü bir kadındım. Son görevini yapabilirsin Shakespeare. Annemin ölü elleriyle ölmek üzere olan ellerimden tut ve beni Ouse nehrine götür. Gerisi ben hallederim. Aynasız bedenimi Ouse Nehri'nin karanlık sularına bırakmasını bilirim.