Günümüzde, Müslümanlar zekat kavramı ya tam manasıyla anlayamıyor ya da içi boşaltıldığı için Müslümanlar bunun önemini kavrayamıyorlar. Müslüman bir birey şunun idrakinde olmalıdır ki zekat gönüllülük değil farz olan bir ibadettir. Müslümanlar arasındaki maddi uçurumlar zekat kavramı ile ortadan kaldırılabileceği gibi zekat ile sosyal yardımlaşma ve sosyal projelerde daha sistemli ve düzenli bir şekilde yapılabilinir. Eserin bütün bölümleri ayrı ayrı önem arz etmesine rağmen bize göre en önemli yeri günümüz devlet yapılanmasında zekatın kurumsallaşmasına ilişkin model önerisidir. Geçmiş dönemlerdeki gibi zekatın ülkemizde de kurumsallaşmasının gerekliliği yeni bir model önerisiyle ortaya koyulmuştur. Bu model bir biri ile bağlantılı sağlam ve sistemli bir organizasyon ile var olan zekat potansiyelinden ehil ellerle ve sağlam bir takip sistemi ile geniş kitlelerin pay almasını hedeflenmektedir. Direkt olarak devlet kontrolünde olacağı için şeffaf ve denetlenebilir olması da alan ve veren açısından güven duygusunu arttıracak olup farz bir ibadette devlet eliyle yerine getirilmiş olacaktır. Böylelikle devlet, zengin ve fakir arasındaki gelir farkının azalmasında ve yoksullukla mücadelede zekat ile daha etkin bir rol üstlenmiş olacaktır. Eserde bu sistem oldukça detaylı ve en ince ayrıntısı düşünülerek en küçük biriminden en büyüğüne kadar sistemin tüm detayları okuyuculara aktarılmıştır.


İlk okumaları aşmış, popüler ya da klasik nitelikli eserlere göz değdirip en azından on beş yaşına gelmiş ve bu süreçte edebiyata ilgisi günden güne artmış her genç için gerçek edebiyatla tanışma, onu iliklerine kadar hisstme fırsatı olabileceğini düşündüğüm bir eserin etkisindeyim. Bu etki üzerimdeyken Italo Calvino'nun "Ağaca Tüneyen Baron" adlı romanından mümkün olduğunca detaylıca bahsetmek istiyorum. Kitap değerlendirmelerimizi takip edenler fark etmiştir ki her eseri geniş bir özetle ele almaz, hikayeye ana hatlarıyla değindikten sonra metnin ve çizimlerin yapısından, dilinden, sonra da kitabın somut özelliklerinden bahsederiz. Ancak söz konusu eser bir başyapıt seviyesinde olduğunda, hakkını verememek kaygısı beni hikayeye mümkün olduğunca yoğunlaşmaya zorluyor. Dolayısıyla hikayeden ağzınıza parmak parmak bal çaldıktan sonra diğer irdelemelere geçeceğim. Baron bir baba, "general" lakaplı bir anne ve sadistmeşrep rahibe bir ablayla aynı aileyi paylaşan, bunlar yetmiyormuş gibi bir de ihtiyar bir rahibin öğretmenliğine ve çiftlik yöneticisi Şövalye Avukat'ın işgüzarlıklarına maruz kalan iki küçük çocuk, Cosimo ve kardeşi Biagio, isyan edilecek bir hayat yaşamaktadırlar. Cosimo, sofradan kovulduğu bir gün bahçelerindeki pırnal ağacına tırmanır ve bir daha inmeyeceğini söyleyerek asil bir isyana kalkışır. İşin garibi ve hikayenin temeli de budur ki Cosimo ömrünün sonuna kadar sözünü tutar. Hikayenin Cosimo ağaca çıkana kadarki başlangıç bölümü, çocukların içinde bulunduğu can sıkıcı durumları tüm detaylarıyla ve oldukça iç gıcıklayacı şekilde veriyor. Bireylerin huylarına dair olumsuz tahliller, ablanın mide bulandıran yemekleri, ebeveynlerin acımasız cezaları, çevredeki asaletin yapmacıklığı gibi unsurlar can sıkıcılığın onulmaz parçalarını oluşturuyor. Bu şeffaf ve ağdalı dil okuru isyanın içine çekmek üzere kurulmuş ve şüphesiz, amacına ulaşıyor. Devam eden bölümlerde, ağaçlardan oluşan yeni dünyasını keşfetmeye başlayan Cosimo'nun, önce komşu ve hasım çiftliğin kızı Viola ile, sonra da meyve hırsızlarıyla ilişkilerine tanıklık ediyoruz. Kahramanın yaşamaya başladığı yerüstü dünya yavaş yavaş kuruluyor. Hikayenin fiziki dünyası genişlerken düşün dünyasında da Viola'yla, ona Fettan Hanım ismini takmış olan meyve hırsızı çocuklar arasında bir çatışma başlıyor. Viola'dan hoşlanan ama aynı anda hırsız çetesiyle de kaynaşmaya çalışan Cosimo ilk ikilemini yaşıyor. Vahşi bir kediyle dallar üzerinde yaşadığı kapışmanın sonunda da ilk zaferini, "acılı zafer" hissi ile tadıyor ve böylece ilk ciddi sınavında ağaçtan inmeme iradesini pekiştirmiş oluyor. Ama Viola'nın yatılı okula gönderilerek dünyasından uzaklaştırılmasına engel olamıyor. Yaban hayatına iyiden iyiye nüfuz ederken ailesinden ve gündelik gereksinimlerinden de kopmayan Cosimo, ağaçlardan inmeden suya, süte ve yumurtaya ulaşmanın, avlanmanın ve tuvalet ihtiyacını gidermenin yollarını buluyor, Viola'nın çiftlikte unutulan köpeğiyle dostluk kuruyor. Amcası olduğundan şüphelendiği Şövalye Avukat Eneo Silvio ile bir süre işbirliği yapıyor. Ancak bu tuhaf ve tutarsız kişilik Cosimo için, insanlardan soyutlanmanın olumsuz sonuçlarını gösteren bir örnek olmaktan öteye gidemiyor. Şövalye Avukat Enea Silvio amcanın ölümüyle ilgili bölüm menfaatperestlik ve ihanet temalarını ve bu durum karşısında Cosimo'nun yaşadığı açmazı işliyor. Hikayenin başından beri Türkler ve müslümanlarla olan geçmişine değinilen, onlara benzeyen kılığıyla betimlenen bu karakter, sonunda onlarla işbirliği içerisinde olduğu ortaya çıkınca, her ne kadar kendince haklı sebepleri varmış gibi görünse de, hazin ve kaçınılmaz sonu yaşıyor, beklenmedik bir şekilde hikayeden ayrılıyor. Yazar, hikayenin dönemiyle ve o dönem Avrupa'sının Türklere bakışıyla ilgili tüm ipuçlarını bu karakter üzerinden aktarmış. Cosimo'nun bu karakterin ölümüne dair farklı zamanlarda farklı hikayeler anlatması, kardeşi Biagio'nun bu hikayelerdeki boşluklardan ve çelişkilerden bahsetmesi, yazarın anlatıcı üzerinden ana karaktere dair değerlendirmeler yaparak güvenilir anlatıcı konumuna geçmek istediğini gösteriyor. Bu sayede yazar, Cosimo'ya hak verdiği ya da vermediği durumlara dair daha nesnel yaklaşımlarda bulunma imkanına kavuşuyor. Amcanın ölümünden sonra baron babanın da ölümüyle Cosimo artık ağaçlarda yaşayan yeni baron olarak karşımızda. Ancak anlatıcımızın güvenilir konumundan bakılırsa Cosimo artık güvenilmez bir anlatıcı, çünkü serüvenlerine bolca abartı, uyduru kaydırı katmaya başlıyor. Toplumdan ayrışmayla delirme arasındaki bağın ilk ipuçları bu bölümde veriliyor. Cosimo bir başka bölümde daha yere inmekle imtihan ediliyor. Kral III. Carlos'la sürtüşüp İspanya'dan sürülen bir grup İspanyolun, Olivabassa topraklarına ayak basmaları yasak olduğu için mecburen ağaçlara çıkmak zorunda kaldığını öğrenen Cosimo, benzer bir kaderi paylaştığı bu insanları görmek ister ve oraya gider. Orada grubun liderinin kızına aşık olur ve evlenmeyi düşünür. Ancak o bunları düşünürken İspanyollar için af çıkar ve hepsi birden memleketlerine geri dönmek üzere yere inerler. Cosimo yine inmeyecektir! Yazarın bu bölümde Cosimo'yu "Voltaire'ci" olarak yaftalaması ve onun ağzından "Ben sizden önce çıktım buralara beyler ve sizden sonra da kalacağım." (s.160) cümlesini sarfetmesi metnin temel bir göndergesini iyice açık ediyor: Cosimo Avrupa aydınlanmasını, yaklaşmakta olan ihtilali temsil etmektedir. Siyasi çekişmelerin üzerinde bir bilincin, yolundan dönmeyecek bir inancın, bir davanın simgesidir ve bu dava dünyevi arzuların gerçekten üzerinde tutulmaktadır. Cosimo'nun malıyla mülküyle ilgili işleri kardeşine devredişi bu olguyu pekiştirir. Hasta annesini gözden çıkarmaması, ona elinden geldiğince yardım etmeye devam etmesi ise yeni davanın geçmişle olan inkar edilemez bağına tekabül etmektedir. Eserin son çeyreğinde Fransız İhtilali ve sonrasındaki Napolyon dönemine dair, Cosimo ile Napolyon'un karşılaşmasını da içeren bazı detayları buluyoruz. Fransız Devrim Savaşları'nda, ormanda uyuşukluğa kapılan bir Fransız müfrezesini, askerlere pire atarak harekete geçiren ve onlara destek veren "yurttaş" Cosimo Napolyon tarafından ziyaret edilir. Cosimo ile Napolyon arasında tarihi meşhur bir diyaloğun zıttı sahnelenir. Büyük İskender'in "Sizin için yapabileceğim bir şey var mı?" sorusuna "Gölge etme başka ihsan istemem." diyen Diyojen'i hatırlatan bu sahnede roller değişir; Cosimo Napolyon'a aynı soruyu sorar ve o da Cosimo'dan, gözüne giren güneşi kesecek şekilde kendisine gölge etmesini ister. Yazar, ihtilal büyüsünü bozan Napolyon'a bu ironiyi kullanarak büyük bir ustalıkla sitem etmiş, aynı anda Cosimo'nun topluma değil de orduya dayanan bu hakimiyet karşısındaki çaresizliğine de hayıflanmıştır. Eserin sonunda ihtiyarlıkla birlikte deliliğe de düşmekte olan Cosimo, aklının son demleriyle yine halkın dertlerine çare olabilmekte, kiminlerinden alay kimilerinden saygı görmekte ve yavaş yavaş sahneden çekilmektedir. Ağaca Tüneyen Baron üst ve alt kurmacasıyla, diliyle, duygusuyla "vay be!" dedirten bir eser. On iki yaşında çıktığı ağaçlardan bir daha yere inmeyen bir delinin gökyüzünde kaybolarak sonlanan gerçeküstü hayatını baştan sona, tüm ayrıntılarıyla, ama dünyanın gerçekliğinden de kopmadan anlatmayı başarıyor. Gerçeküstüyle gerçeğin böylesine kaynaştığı pek az esere rastlanabilir. Cosimo'nun hikayesini kardeşi Biagio'nun anlatısından dinliyoruz. Yani yazar, olayların içinde olan ama hikayemizin baş kahramanı olmayan bir anlatıcı seçmiş. Olayları dışarıdan bir gözle, tanrı anlatıcı gözüyle de anlatmıyor. Cosimo'nun tarafında olan, onu karizmatik bulan ve fakat yeri geldiğinde zaaflarını da görebilen bu anlatıcı metni samimi kılıyor. Eserin ilk çeyreğinde, aslında her biri müstakil cümleler olmasına rağmen virgüllerle veya noktalı virgüllerle birbirine bağlanmış cümlelerden kurulu uzun pasajlar bulunuyor. Bu tip tek veya iki uzun cümleden ibaret çok sayıda paragraf var. Bazen üst üste iki noktalar ile seri şekilde bağlanmış cümlelere dahi rastlayabiliyoruz. Bu yapı zaman zaman yorucu/sıkıcı olabiliyor ama bazı bölümlerde de bağlamı koruma amacına hizmet ediyor. Bir tarz olarak benimsenmiş. Son bölümde de rastladığımız benzer pasajlar neyse ki ortadaki iki çeyrekte seyreliyor ve böylece aykırı bir tekdüzeliğe dönüşmüyor. Yazar, anlatıcının işini kolaylaştıran parantezlerden de sıkça faydalanmış. Çevirmen editör Filiz Özdem ünlem cümlelerini orijinal halleri ve hemen yanında Türkçe yinelemeleri olacak şekilde vermeyi tercih etmiş, böylelikle eserin orijinini canlı tutmuş. Calvino'nun dili kullanımı, etkileyici bir bestenin ruha akışı gibi. İspanya, Portekiz, İtalya menşeili eserleri içine kattığım Akdeniz edebiyatının beni yakalayan tarafının bu duygu yükü olduğunu düşünmüşümdür. Belki de "zorluğu" ifadesi yerine, bu okumaların faydasını vurgulayan "zorlayıcılığı" ifadesini tercih etmeliyiz. Zira Fransız İhtilaline zemin hazırlayan 18. yüzyılın bir özetini bize sunan bu eseri okumadan önce veya okurken yeri geldikçe, dönemle, bahsi geçen olay ve şahıslarla ilgili küçük araştırmalar yapmak belki okumamızı bölecek ve uzatacak ama büyük fayda sağlayacaktır. Bir tarih dersinde ezber metoduyla öğrene bileceğiniz süreçleri, içine keyifle girdiğiniz hikayenin parçaları olarak zihninizde birleştirmeniz çok daha kolay olur. Bu küçük araştırmaları yapmamanız halinde pek bir anlamı olmayacak olan metin, internetin imkanlarını kullanarak yapacağınız birkaç dakikalık yan okumalarla değerli bir birikime dönüşecektir. Eserin aslında bir yetişkin romanı olduğunu, çocuklar için değil ama başta da belirttiğim gibi yetkin genç okurlar için yeniden yapılandırıldığını tekrar vurgulamakta fayda var. Bazı değerlendirmelerde bu eserin çocuklar için yeniden düzenlendiği yazılmış ancak 15 altı yaş grubu ve 15 üstü olsa dahi henüz derin okumalara hazır olmayanlar için bir hayli ağır olur. Metin 26 bölümden oluşuyor ve bölümlere serpiştirilmiş birer tam sayfalık çizimler metne eşlik ediyor. Çizimler yazarın çağdaşı olan İtalyan sanatçı Maria Enrica Agostinelli'ye ait. Hem yazar hem çizer çocuk kitapları konusunda dolgun deneyime sahipler. Roman, öykü ve makaleleriyle dünya edebiyatında saygın bir yer edinmiş olan Italo Calvino'nun Türkçeye çevrilen kırktan fazla eserinin çoğunu bu seviyenin biraz daha altındaki çocuk kitapları oluşturuyor. İlerleyen süreçte bu kitapları da incelemeyi umuyoruz.


Garaudy Bir Fransız. Sartre gibi, Camus gibi, Le Pen gibi, De Guelle gibi. Ama onu farklı kılan özelliği: Müslüman ve yalnız bırakılmış olması; onun peşinden gidenlerin Nasrettin Hoca'yı yarı yolda bırakanlardan farksız olması diyebilirim. 20. yüzyılın resminde üzgün ama onurlu, başı dik bir Fransız. Komünist Parti'nin ileri gelenlerinden, senatör ve cumhurbaşkanı adayı. Cezayir kurtuluş savaşına şahit olan, ırkını desteklememiş bir Fransız. Kurşuna dizilmekten son anda kurtulan adam. Rus komünizminin asla komünizm olmadığını söylediğinden Fransız Komünist Parti'sinden ihraç edilen dürüst bir adam. 82 yılına kadar İslamiyet hayranı. 82 den sonra şehadet getirmenin ve dünyaya iltimas etmemenin gereğine inanmış güzel bir Müslüman. Ömrü, Batı'nın sahte ilerlemesi, komünizmin insanileştirilmesi ve siyonizm'in dünyayı ateşlere atacak olan iğneli fıçıdan fırlamış ifrit olduğu fikri üzerinde cenk ateşleri yakmakla geçti. Edebiyat denilince Kafka'nın anlam dünyasına ve varoluşçuluğun kemiklere dokunan sesine kulak verdi. Yaşayanlara -en sade- Çağrı'yı yapan, aksanı Fransız kendisi ademin oğlu olan yalnız bir adam Garaudy. Yalnız, çünkü Rusları eleştirdiğinde Fransız komünist dostları yanından kaçtılar; İsrail, mitler ve terör hakkında dilini sakınmadan "uydurulmuş efsanelere" yönelttiğinde Müslümanlar terk ettiler onu cenk meydanında. Garaudy çağın tanığıdır. 20 yy'ın şafağında doğmuş, bir savaşın ayak sesleri gelirken dünyaya gelmiş ve görmüştür ölmenin, öldürmenin, sömürünün, ihanetin, yalanın tarihini. Bu yüzden yalnızdır. Zira, tanık olmaktan korkanlara inat, o tanık olmuş ve itiraf etmiştir bizlere sömürünün sömürü olduğunu, soykırımın bir masal olduğunu, Avrupa'nın çokyüzlü olduğunu ve insanların gerçeği taşımakta ne kadar aciz olduklarını. O, Eflatun'un mağarasını terk eden adamıdır. Dışarıdaki güneşi görüp mağaradakilere "dışarıda kocaman bir ışık var! Bırakın ateşe tapmayı" dediği için ateşlerde yanmaya terk edilmiştir o adam. Yalanlara alışanlara hakikati anlatmanın bedeli canınız dahi olabilir. Zira, en zor değişen alışkanlıklardır. Yalana alıştıysanız eğer, hayatınız yalanı yaşama biçiminden öte geçmez! Mesela "Hitler soykırım yapmadı!" dese bir adem, başta Müslümanlar "hadi canım!" der alışkanlık ve manipülasyon sayesinde. "İsrail'i Kuran Efsaneler" adlı kitabı Fransa'da yasaklandı. O da yetmedi 2002 yılında Siyonistlere "siyonizmin terörle kolkola gezdiğini "söylediği için 33 milyon auro ceza verildi. Bir efsane olarak aramızda konuştuğumuz "bir Arap şeyhi 10 milyon auro'yu vereceğini söylemiş" söylentilerini hatırlıyorum da... Garaudy, vurduğu yerden ses getiren Avrupa'nın son entelektüellerindendi. O konuşunca, yazınca hatta susunca bile seviniyorduk. Zira, bir adam, hem de sömürgecilerin topraklarında kendini kurşunların önüne atıyordu. Avrupa'nın yüzündeki özgürlük maskesi yerlere düşüyordu o sırada. Bu da Garaudy'nin tezleri arasında vardı: Hıristiyanlık Yahudiliğin güdümüne girmiştir. "Tarih algıları İbrahim'i Tevrat'ta nasıl anlatıyor ve vaad edilmiş topraklar kavramını nasıl yorumluyorlarsa, Hıristiyanlar da Yahudiler gibi yorumluyor," demişti. Yahudiler Garaudy'nin susmasını, susturulmasını istiyorlardı ve de Avrupalılar peygamberlerini öldürenlerin dediklerini yapmakta gecikmediler: Garaudy sustu! İşin tuhaf yanı ise, Türkiye'de bir dönem konferans sebebiyle bulunan Garaudy için bazı gazetelerde Garaudy'i küçümseyen yazılar çıkmıştı, özetle: "İslam'ı bir Fransız'dan mı öğreneceğiz?" yollu... Evet, aslına yabancılaşanlara belki İslam'ı Fransızca anlatmak daha evladır! Öyle ya kendinden olanı sevmeyene yabancılar hakikati söylediklerinde belki "hac mevsimi bu yıl da kurban bayramına denk geldi" gibi cehalet yüklü haberler yapmazlar. 30'lu yıllarda silahsız insanlara kurşun sıkmamak için silah bırakan bir manga Cezayirli askerin hayatına attığı vicdan kesiği, 60'lı yıllarda Senusileri tanımasıyla yeniden sızlayan adam, hiçbir kurum, parti ve cemaatin desteğini almadan yalnız başına cumhurbaşkanlığına adaylığını koyduğunda yüzbinlerce Fransız "emin" olduğunu bildikleri Garaudy'e oylarını verdiler. Fakat, Avrupa'da yükselen semitist lobiler Garaudy'i üniversiteye kapatmaya azmetmişti. Ekranlara ve kalabalıkların karşısına çıkmasına talepleri kırdırdılar. Yazmaktan başka çaresi yoktu ve adeta kaderini yazdı. Avrupa'nın ortasında Boşnaklar ne kadar yalnız ve gururlu iseler Garaudy de Boşnak kardeşleri kadar yalnız ve onurluydu. Garaudy, 20 yy da Avrupa'nın özgürlük yalanlarını, Semitistlerin uyutan efsanelerini başlarına çalan adamdır. Yalnız ve tarih kadar yaşlı. Haklı olanların kaderinde olduğu gibi kenarda kalmaya mahkum. "Yaşayan sağlam delile dayanarak yaşasın!" denilmişti. Garaudy'nin delili sağlam; benim delilim çürük olsa da güzel bir Fransız'ı sevmek ve Yaşayanlara Çağrı kitabına tekrar bakmak için bir engelim yok! "Benim kitabım Müslümanlar için değildir. Bunu Müslümanlara akıl vermek için değil, kendi vatandaşlarıma İslam'ı duyurmak için yazdım. Hepsinin özü ise, İslam bizim geleceğimizdir." sözlerini söyleyen insan kibirli bir Fransız, oportünist bir Avrupalı ya da komünist değildir; tevazu sahibi bir Müslüman'dır ancak! Zeki Bulduk'a it bu yazı dunyabizim.com sitesinden alıntılanmıştır.


Bu mektubu yazarken hala aramızda yaşadığınız hissine kapılarak, yazdıklarınızı tekrar tekrar okuyor, anlattıklarınızı, çağı aşan sesinizi sizden asırlar sonra duymaya, dinlemeye ve anlamaya çalışıyorum. Geçmişe döndüğümüzde; 1241 senesinde batıya doğru yayılmış olan Moğol istilasıyla çok sayıda sanatçı, mutasavvıf, Türkmen ve bilim adamı Anadolu'ya göç etti. Siz de zulmün olduğu bu dönemde dünyaya geldiniz. Hoşgörü üzerine, halkı sevgiye davet etmek üzerine bir hayat yaşayıp bunu şiirlerinize de işlediniz. Yunus Emre, derviş olarak Anadolu'ya, Azerbaycan'a ve İran'a seyahat ettiniz. Şam, Şiraz, Tebriz, Maraş, Nahcivan, Kayseri, Sivas gibi çok sayıda kültürün merkezi olan şehirlerde bulundunuz. Moğol baskısı nedeniyle Anadolu'ya göç eden insanlarla birlikte burada ikamet edenler, büyük bir korku ve tedirginlik içerisindeydiler. Bu korku ve tedirginliği ise olaylara sizin gibi marifet nazarıyla bakan sufi zatların, teskin ve teselli, dirayetli ve inançlı olmaları yönündeki telkinleri ile halk bir nebze de olsa soluk almaktaydı. İyi ki ardınızda eser bıraktınız, bizlerin nasibine. Ahmed Yesevi'nin başlattığı tekke şiir geleneğini benimseyerek Anadolu'nun bağrına su gibi serperek serinlettiniz. Türk tasavvuf edebiyatının kendine has kurucusu oldunuz. Halk, tekke ve divan şiirini etkilediniz. Tasavvufla beslenen dizelerinizde insanın kendisiyle, nesnelerle ve Allah ile olan bağını işlediniz. Ölüm, doğum, yaşama bağlılık, ilahi adalet, insan sevgisini yoğurdunuz. Çağınızın düşünüş biçimini ve kültürünü dille, yalın, akıcı bir söyleyişle özümüze işlediniz. Yunus Emre'nin şiirleri, abdallar, dervişler aracılığıyla on dördüncü yüzyılda daha söylenip yazıldığı andan itibaren ezberlenip okunmaya başlanarak tüm Anadolu ve Rumeli coğrafyasına yayıldı. Şiirleriniz, aynı zamanda asırlardan beri Anadolu'da ve Rumeli'de faaliyet gösteren tarikatların ortak düşüncesi ve sesi haline gelerek, Alevi ve Bektaşi edebiyatı ile Melami ve Hamzavi edebiyatını meydana getiren halk edebiyatına kaynak oldu. Çağımızda, yeniden dikkatleri çektiniz ve yansıttığınız insan sevginiz değerli gözlerle ele alındı. Bu çağda doğan Yunus, Anadolu'da çok bulunana tasavvuf zümrelerince çağını ve kendini canlandırarak yaşatmaktadır. Medrese öğrenimi görüp görmediği, icazet alıp almadığı hususu açık değilse de siz iyi bir tahsil görmüştünüz. O devrin ilmi ve felsefi sistemlerine Yunus'un divanında yer yer belirli iz ve işaretler vardır. Sevgili Yunus, Hint ve İran, Yunan ve Roma, mitolojisinden Kur'an-ı Kerim'deki peygamberlerin kıssalarından, hususiyetlerinden, Uveys, Huseyn b. Mansur, İbrahim b. Edhem gibi erenlerden, Nasuh, Şeyh-i San'an gibi hikayelere kahraman kesilenlerden, sufi menkıbelerinden, Leyla ve Mecnun, Ferhad ve Şirin, Hüsrev gibi İslami klasik edebiyata geçmiş aşıklardan beyitlerinizde değinmişsiniz. Taptuk Emre'yi inançla, Mevlana'yı sevgiyle, Molla Kasım, Calinos, Lokman, Kralları ve Peygamberleri anmaktasınız. Hece ve aruz ile yazdığınız şiirler de vezni, devrinize göre kullanmaktasınız. Halk diline verdiğiniz önem ile birlikte Arapça, Farsça sözleri ve tamlamaları kusursuz dile getirmektesiniz. Bir halk rivayetine göre Yunus 3000 şiir söylemiş, daha sonra Molla Kasım adlı bir zahid bunları şeriata aykırı bularak 1000 tanesini yakmış, 1000 tanesini suya atmış, kalan 1000 şiiri okurken, "Derviş Yunus bu sözü eğri büğrü söyleme/Seni sigaya çeken bir Molla Kasım gelir" beytine rastlayınca pişman olup tövbe etmiş ve Yunus'un veliliğine inanmıştır. Bu inanışa göre yakılan şiirler gökte melekler, suya atılanlar balıklar, kalan şiirler de insanlar tarafından okunmaktadır. Yunus Emre'nin 417 şiirinden 138'i aruz, diğerleri hece vezniyle yazılmıştır. Ben bir kitap okudum kalem onu yazmadı / Mürekkep eyleyeydim yetmeye yedi deniz / Bu beyit bir ayettir. Beyitlerinde ayetlerden de alıntılar yapmaktasınız. Mesnevi ve Divan-ı Kebir'den beyitleriniz ve şiirleriniz de bulunmaktadır. Gezdiğiniz köylerde halk ile halk diliyle içli dışlı olmanız Anadolu'nun Türkçesiyle haşır-neşir olmaktı. Yerli olan Türkçe diğerlerini temsil etmekteydiniz. Yunus, bu yüzden Anadolu'da kurulacak dini ve tasavvufi, la ve dini Türk halk edebiyatının tükenmez tek kaynağı olmaktaydı. Tüm Anadolu sizi tanıdı. Her çağda varlığınızı bildik anladık. Birçok esriniz günümüzde daha iyi anlaşılmaktadır. Herkes tarafından sevilen halk ozanısınız. Gönül tahtınızı çağlar boyu sürdürdünüz. İnsana dost diye sarıldınız. Beni en çok etkiyen yönünüz bu oldu. Mevlana ile en benzer üslubunuzda bu. İnsanlığa sarılınız, herkesi sevmeye sevilmeye ve sevginize layık görebilen gönüllere sahiptiniz. Biliyorum vebali ağırdır yargısız infazın. Yazık ki günümüz insanı sizleri okusun istiyorum. Sevgi ve dostluğu yargısız, sevgi dolu ve alçak gönüllü olmayı ancak ve ancak sizler öğretebilmektesiniz. Eserlerine hürmeten, kuşaklarca sevgi ve saygıyla anılacaksınız sevgili dostum Yunus, benim gönül tahtıma kurulmanızla müşerref oldum. Evet, size gönlümdeki yeriniz ve insanlığa kattıklarınızı anlatan bir mektup yazmak istedim. Şiirlerinizde, tasavvufun derin ve içli hoş görülüğüyle, bir melamet neşesine bürünerek aktarıyorsunuz. Divanınızda on iki şiirinde Taptuk'un adını anıyorsunuz. Biz şiirinizden aşkı anladık. Siz ismini anarken dahi biz sizden yola çıkarak insanı anladık. İnsana dair anlamlar biriktirdik, insana insanı anlatan sesiniz, şiirlerinizde büyüdü sevgi, çiçeğe bakıp seslenmeniz tabiatı düşünmemize sebep oldu, sevgiden, aşktan bahsettiniz bizlere bu çağda, sevgimizi, aşkımızı sorguladık, siz gönlünüze aldığınız şiirlerinizle yaslarken, onları pişirdiniz, ham söz söylemediniz, bu pişkin cümleleri, anlamları, bizim zihnimiz acaba ne kadar anladı ne derece anladı, nasıl anladı...


"...üslup, inançlarımızın doğrudan bir yansımasıdır; zira inançlar ile ameller arasında kopmaz, saf, samimi ve mutlak bir ilişki vardır" (Cansever, 2016). İnsanlık tarihi boyunca, insanın yaratılış amacı araştırılmıştır. Temel kitabımız Kur'anı Kerimde, insanın halife olarak yaratıldığı, yine aynı kitapta, yeryüzünde hemen her şeyin insanın hizmetine sunulduğu ifade edilmiştir (TDV, 2022). İnsanın diğer canlılardan ayrıldığı nokta; yaşadığı şartlar ve imkanlar içinde madde ile mana arasındaki bağı kurma kabiliyetidir. Varlığı oluşturan, insan ve mekan kavramları arasında kurulan bağ ise bizlere insanlık tarihi ile paralel şekilde gelişen mimarlık tarihi hakkında önemli bilgiler vermektedir. Mimarlık tarihi, ilk insan ile birlikte gelişerek ilerlemiş ve tarih boyunca bizlere yaşam ve insana dair önemli tecrübeler aktarmıştır. İnsanın yalnız yaratılması ve ölmesi bir yana, sosyal bir canlı olması onu diğer insanlarla beraber yaşama durumunda bırakmıştır. Bu durum, topluluk halinde yaşama mekanları olan şehirleri ve beraber yaşama hukukunu doğurmuştur. Şehirlerde gelişen mimari ve beraber yaşamanın getirdiği kültürel birikim, biçim ile anlamın beraberce gelişmesini sağlamıştır. Şüphesiz bu birlikteliğin en güzel örneklerinden biri olan Medine şehri ile başlayan İslam şehir örnekleri, yüzyıllar süren fetihlerle genişleyip gelişerek, en güzel örneklerine belki de Osmanlı Devleti ile kavuşmuştur. Peki, bu şehirlerin doğuşunda ortaya çıkan temel fikir neydi? Bu şehirleri koruyan ve geliştiren devletin temel ilkeleri ve hukuku nasıl gelişti? İnsanlık tarihi ile gelişen şehirler, bugün niçin insandan bağımsız bir şekilde gelişmektedir? En önemlisi bugün şehirler kurarken, gönül alıyor, insana huzur veriyor muyuz? Eminim çoğu insan bir çırpıda buna "hayır" diyecektir. O halde bu sorulara cevap arayan bir ömür ile tanışmak gerekiyor. Turgut Cansever'in "Bir Şehir Kurmak" adlı eserine giriş yapmak isterim. Metnin giriş kısmında kısa da olsa insanlık ile beraber gelişen mekan kültürü, biçim ve anlamın birbiri ile ilişkisinden bahsetmek durumunda kaldım. Çünkü Turgut Bey'in tüm eserleri ve mimari bakış açısı, anlam ve biçimin birbirleri ile kaçınılmaz ilişkisine dayanmaktadır. Onun mimari bakış açısı ve eserleri şüphesiz derin bir felsefeye dayanarak, ete kemiğe bürünme çabasında olmuştur. Mimari ilkeleri, tekil yapıdan şehrin tamamına, bölge ve ülke planlamasına kadar uzanan bütünsel bir çabanın ürünü olma gayretindedir. "Kubbeyi Yere Koymamak" adlı eserinde uzunca üzerinde durduğu mimari ilkeleri kısaca; adalet, güzellik, tevhid, tutarlılık gibi kavramlarla huzuru yakalamanın yollarını ifade etmişti. Çoğu kitabında mimari felsefesi ile ilgili bilgi edinilebilir fakat "Bir Şehir Kurmak" adlı kitabı son derece spesifik bir konuyu ele almaktadır. Turgut Bey, mimarlık mesleğinin akademi ve uygulama kısmını beraber yürüttüğü ve uygulamada da belediyelerde bulunduğu için ülke problemlerini yakından deneyimleyebilmiştir. Bu kitap da üniversitede "Mahalli İdareler ve Yerinden Yönetim Ana Bilim Dalı" yüksek lisans ve doktora programlarında verilen seminerlerin kitaplaştırılmış halidir. Kitabı, bugün dahi, İç İşleri Bakanlığı, kaymakam adaylarına, ilçe yönetimlerinde karşılaşacakları problem ve çözüm önerilerine örnek olarak hediye etmektedir. Çünkü iyi bir şehir kurmak, mimariyi ilgilendirdiği kadar, kamu yönetimini ve şehrin idare becerisini de içermektedir. Osmanlı Devleti, güçlü bir devlet kültürüne sahiptir. Kuruluşundan, 19.yy'e kadar Osmanlı şehirlerinin ve mimari eserlerin güçlü örneklerini de vermiştir. Özellikle Erken Dönem'de önemli camiler, kervansaraylar, türbe örnekleri, Klasik Dönem'de önemli medreseler, camiler, yine Geç Dönem'de önemli saraylar, kamu binaları ve yenilikçi yaklaşımla pek çok cami yapmıştır. Tüm bu kamusal yapıların yanında sivil mimari örnekleri de İstanbul ve taşrada önemli eserler olarak şehirlerin yapılarını oluşturmuştur. Şehir mimari eserlerinin yanında, şehrin sağlıklı bir şekilde işlemesi için, iyi bir belediye hizmeti gerekmektedir. Bu hizmet, Osmanlı Devleti'nde 19.yy'e kadar kadılar ve vakıflar eliyle yürütülmektedir (Sunay, 2002). 19.yy' de kurulan Şehremaneti, ilk yerel yönetim olarak dikkat çekmektedir. Tanzimat Dönemi'nde yaygınlaşan ve pek çok vilayette kurulan hükümet konakları ve belediyeler, Cumhuriyet Dönemi'nde de gelişimlerini sürdürerek, kentsel idare, kentsel gelişim, toplu taşıma, çöp toplama gibi şehrin düzenliliği ile ilgili önemli görevler üstlenmiştir. Kitapta şehir kurulması ile ilgili biçimsel öneriler, şehirlerin merkezinin ne olması gerektiği, şehirdeki yapıların mimarisi gibi ayrıntı kısımlarından ziyade, iyi bir şehrin; mimari eserlerinin yanında iyi imar ve gelişim planları, halk katılımı, yönetim, idare, denetleme ile mümkün olabileceği ifade edilmektedir. Bu sebeple sekiz bölümden oluşan kitabın üç bölümü; "Ev ve Mahallenin Kurulması ve Yönetimi", "Şehirlerde Fiziki ve Sosyal Örgütlenme", "Şehir ve Bölge Planlama" gibi yerel yönetimlerin idari kapsamına giren başlıklardan oluşmaktadır. Bugün, mimari ve şehircilik üzerine halk katılımlı olarak yapılan pekçok seminer, söyleşi vb. etkinliklerde, yaşadığımız şehir, mahalle ve tekil olarak binalarımızdaki memnuniyetsizlik gündeme gelmektedir. Şüphesiz bir yapının oluşumunda, tasarımın çıkış noktasından ve felsefesinden başlayarak -felsefesizliğinden- bölge planlaması, nazım ve uygulama imar planları ve mimari uygulama planları -plansızlığı- bu memnuniyetsizliğin sebeplerini açıkça ortaya koymaktadır. Bu konuda imar planlarının karar mercii konumundaki belediyeler, şehir planlamacıları, mimarlar önemli sorumluluk üstlenmiştir. Fakat Turgut Bey'in de söylediği gibi, ortaya çıkan yaşam şeklimiz, inançlarımızdan ayrı bir sonuç değildir. Yaşantımız, talebimizdir. Taleplerimiz yaşantımızı oluşturur. Taleplere verilen belki de dayatılan sonuçlar, şüphesiz bizim yaşam şeklimizden beslenmektedir. "Bir Şehir Kurmak" adlı kitap ve yazarın diğer tüm kitaplarından yola çıkarak, yerel yönetimleri, şehirlerimizin tarihten bu yana meydana gelişlerini, şehrin felsefesini, Osmanlı Mimarisi'ni, Geleneksel Türk Evi'ni, gecekondulaşmayı ve bugünkü TOKİ'leri birkaç seri yazı ile anlatacağım. Botan, M. (2020). Çağdaş İslam Düşüncesinde Mekan:Turgut Cansever Mimarlığı Üzerine Bir İnceleme. Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi. Cansever, T. (2015). Bir Şehir Kurmak, Klasik Yayınları, Cansever, T. (2016). İslamda Şehir ve Mimari. İstanbul: Timaş. Çelik, C. (2012). İslam Şehri'nden Şehir İslamı'na:Tarihsel Tecrübeden Sosyolojik Pratiğe Şehrin Medeniyet Kodları. Milel ve Nihal. Sunay, C. (2002). Belediyeciliğin Doğuşu Sürecinde Osmanlı Mirası. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. TDV. (2022). Kur'anı Kerim Açıklamalı Meali. TDV. Tiryaki, M. E. (2014). Turgut Cansever'de Şehircilik ve Planlama Düşüncesi. Tez danışmanım değerli Aynur Atmaca Can'ın emeğinin de içinde bulunduğu bir başucu kitabı. Okuduğumda ben de etkilenmiş ve bir yazı kaleme almıştım. Kıymetli bir eser. Hakkında yazmanız ne güzel. Emeğinize sağlık.


Dergi tarzı, tavrı, çizgiyi temsil etmeli. Dergi editörlüğü; dinamik, hareketli, güncel ve periyodik bir iş olduğundan farklı alanlarda yapılabilir. Dinamikleri bilip sektörle temas kurmak önemlidir, sektörü takip etmek ve reklam bulmak gerekir. Okur takip ettiği dergiyi ayın birinde almaya alışmışsa her ayın birinde stantta görmek ister. Her yeni editör, her yeni yayın yönetmeni dergiye değişim getirir, fontlar değişebilir. Bağımsız bir dergi çıkarmak hele bu dönemde gerçekten çok zor olduğundan bir yayınevinin finansal desteği normal ve gerekli olabilir. Alanında piyasanın tek ve en nitelikli dergileri 221B dergiye Mylos, Socrates'e Can Yayınevi'nin verdiği destekte olduğu gibi. Dergi editörlüğünde, daha çok insanla çalışılacağı için iletişim çok önemlidir. Kitap işi sakindir, çevre bellidir, bireyseldir ve bütün zamanlara hitap eder. Yayınevinde değişim daha zordur, uzun vadeli, zamanın ruhuna bağlı olarak değişimlere uyum sağlanır, satış teknikleri önemlidir. Buna karşılık dergi güncel odaklı olduğundan uzun vadeli düşünüp kalıcı olmak, dünyada neler olup bitiyor takip etmek gerekir. Kimi örnek alayım, kimi almayayım; kapak yalın mı olacak, karışık mı olacak tarzı sorular üzerine düşünmek gerekir. Dergi editörlüğünde manevra yapmak önemlidir çünkü dergi okurluğu alışkanlık işidir. İçerik oluşturmak başlangıçta zordur ama sistem zamanla oturur. Telif, bazı dergilerde bazı kişilere ödenir. Bazıları herkese öder, bazıları hiç ödemez. Başlangıçta olmasa da belli bir süre sonra telif ödenmesi gerekir. Düzenli yazanlara telif mutlaka verilmelidir. Öğrencilerin iyi niyeti dergi yöneticileri tarafından kötüye kullanılabilir. Çok yazı gelirse en iyileri seçilir. Dergide farklı kişiler de yazmalıdır, onların varlığı dergiyi dinamik tutar. Dergi editörü olarak yurt dışı ve yurt içi gelişmeleri çok iyi takip etmek gerekir. Kim ne yazıyor, gündem ne, kim hangi konuyla ilgileniyor sürekli takipte olmak gerekir. Dergiye uygun yazıları kim yazıyor, boşlukları kimler doldurur, bu sorular üzerine düşünmek gerekir. Araştırma ve takip önemlidir, dosya konusuyla ilişkili olarak yazarlara uzmanlık alanları doğrultusunda fikirler önerilebilir, yazı istenebilir, yakın ilişki kurmak iyidir. Yazarları takip etmek ve yakın insan ilişkileri kurmak gerekir; yazılarınızı takip ve sizi takdir ediyorum, bizde de yaz denebilir. Dergicilikte flat plan yani sürekli değişen plan yapmak gerekir. Yapıtaşı her zaman plandır, günceli yakalamak zordur. Dergi ve yayınevlerinin dosya değerlendirme kılavuzları var. İçerik ilginç ve özgün olmalı. Irkçı, cinsiyetçi, ayrımcı mesajlar olmamalı. Neyi nasıl anlatıyor? Tempolu, akıcı, yalın, sıkıcı, sanatsal... Dil ve anlatım önemli, dil özeni gerek, sözcük ve cümleler nasıl seçiliyor, sözcük çeşitliliği gerek. Düz, temiz, yalın, akıcı ve anlaşılır bir dil kullanmak ideal olmalı. Merak uyandıran, akıcı, düşündüren bir yapı da kurulabilir. Sen bu hikayeyi başkalarına anlatma ihtiyacı duyuyor musun? Bütünlük var mı? Kriterlerin yüzde yetmişini karşılıyorsa yayına alınabilir. İçerik günceli yakalamalı, yoksa olmaz. İlginçlik ve özgünlük önemli. Başlangıçta bütçe şart. Editör uzun yazıları kısaltır, kısa yazıları uzatır, yazı yazmayı bilir, spot yerleştirir. Üst başlık, ana ve ara başlıklar, görsel malzeme, spotlar, sayfaya aktarım, başlık önemli. Grafikerle birlikte çalışmak iyi olur. Fotoğraf yazı dengesi önemlidir. Yazıyı görselin yanından akıtmak en doğrusudur. Sert hatlar yanlıştır. Orta sayfanın bombe yapmaması için uygun bir çözüm bulunmalı. Farklı dergilere bakmak çözüm getirebilir. Başlık konusunda yazara danışılabilir, yazdıklarına dokundurmayan yazarla çalışmamak iyidir. Yazara çok müdahale etmeden danışılabilir, metne şüpheyle yaklaşılabilir. Dergi editörünün yabancı dil ve grafik eğitimi yoksa merakı ve ilgisi önemlidir. Tanıtım gerekirse sosyal medya elini rahatlatır. Reklamda dörde bir kuralını uygulamak iyidir, yirmi sayfalık bir dergide en fazla beş reklam olur. Sektör dergilerinde olabilir ancak edebiyat dergilerinde okur reklamı sevmez. Reklam az olursa ekonomik açıdan sıkıntı olur. Dergi editörü gerektiğinde matbaaya gider, işi takip ettiğini, bazı teknik terimleri bildiğini gösterir, kazık yememek için işi bildiğini kanıtlar. Çalışanlarla her daim sıcak iletişim kurmaya çalışır. Aralık ayı ajanda ayı olduğundan matbaalar sorun çıkarabilir, dikkatli olur ve işleri sıkı takip eder. Her şeyi sağlama almak için yazarlarla iletişimde olur, her ayın onunda derginin yeni sayısında, bir sonraki ay yayımlanacak yazılar elinde olur. yılın son ayı olan aralıkta ayında önündeki yılı planlar, bir önceki yılı gözden geçirip özeleştirisini yapar. Yazılar geldi ya da biz gittik aldık. Plan doğrultusunda sayfalara aktardık. Son okuma ve düzeltileri yaptık. Kapak çok önemli. Editör şunları yapar: kes, biç, şişir. Zorlu bir süreçtir. Bahaneler üretemez. Flat plan yapar. Bir dergi sayfası kaç vuruş? Yazarlara bilgi verebilir. Yazarlar sorun çıkarabilir, bu yüzden dergi editörünün her zaman yedekte yazıları olur. Dergide çok seslilik şarttır, yazarların yüzde sekseni sabit, köşeleri bellidir, yüzde yirmisi değişken olabilir. Ekibin bir sinerji yakalaması önemlidir. Her yazı iyi olamaz, bazı yazarlar kötü olabilir. Ters fikirler olabilir. Dergiyi dinamik tutmak editöre bağlıdır. Dergiye ayrıca çizimler, orijinal illüstrasyonlar, fotoğraf gereklidir. Sürekli aynı yaklaşım sıkıcı olur. Yazarlarla irtibat kurmak gereklidir. Bu ilişkiler derginin çevresini genişletir. Okurla yazar arasında bağ kurmak gereklidir, ben kimle temastayım sorusu önemlidir. Dergi çevresini editör oluşturur, yeri gelince yazarlarla yüz yüze iletişim kurar. İletişimde fazla yapışkan olmamak, saçmalamamak, abartmamak; sıcak, nazik ve incelikli olmak gerekir. Derginin dinamikliği için farklı yazarların birlikteliği en önemli meseledir. Dergicilikte tanıdıklar ve çevre de önemlidir. Editör okurla temas etmeli, yeri geldiğinde maillere yanıt vermeli, orta yolcu yanıtlar vermeli, sert yapmamalı. İyi okurlar zamanla dergiye yazar olur. Gündem önceden yakalanamasa bile farklı yerlerden bakmak güncelliği yakalamak için manevralar yapmak gerekir, editör gündemle ilgili gerektiği yerde beyin jimnastiği yapabilir. Duyurulması, ortaya çıkan eserin vitrine çıkması. Dergiler, belirli bir düzen ve büyük bir emekle her ay yeni fikirlerle ortaya çıkar. Her şey hazırlanıp, yazılar sayfalara yerleştirilip, görseller seçilip dergi nihayet okurun karşısına çıktığında, derginin farklı mecralarda duyurulması, bu sayının eski sayıların hem bir devamı hem de çok farklı olduğu, dikkat çekici bir şekilde, belirli bir standarda da oturtmuş halde sunulması gerekir. Dergi bültenleri, her yazara yer vermeli, dergideki öncelikli yazılar ön plana çıkartılarak sunulmalı, kapak görseli, kaliteli bir biçimde basın kuruluşlarıyla paylaşılmalıdır. Dergiler ayrıca yazısını yayınladığı yazarlara dergiyi ücretsiz olarak sunmalı, bu da yazı etiği karşısında yazarına verdiği önemi göstermektedir.


Kitap fuarı denince çok heyecanlanıyorum. Yeni kitapları incelemek, yazarlarla tanışmak, son teknolojileri ve sektördeki yenilikleri yerinde görmek beni cezbetmeye yetiyor. Hele bu fuar, hiç gitmediğim, ilk defa gideceğim bir şehirdeki fuarsa çok daha fazla umutlanıyor ve heyecandan yerimde duramaz hale geliyorum. Hiç hesapta olmayan bir şehir ve ülke çıkıyordu bu sefer karşıma: New York ve Amerika! Bugüne kadar en fazla 4 saatlik mesafelere, Londra ve Doha'ya uçuş yapmıştım. 10 saat uçmak, asla bana göre bir şey değildi, ABD benim için hep hayaldi! 1-9 Haziran 2012 tarihleri arasında İstanbul Ticaret Odası inceleme heyeti ile birlikte New York Kitap Fuarı'na gidecektik. THY'nin mükemmel uçak ve personelinin katkıları ile 10 saatlik rahat bir yolculuktan sonra Yeni Dünya'ya, ABD'ye ve "uyumayan şehir" New York'a vardık. Bizi sağanak yağmurlar karşıladı bu ışıl ışıl ışıklı şehirde! Times Square'da konaklayacağımız otele yerleştikten sonra jetlag olmamak için uyuduk ve erkenden kalktık. Fuar iki gün sonra açılacaktı, bu iki günü New York'taki müzeleri ziyaret ederek geçirmeye karar verdik. Metropolitan Müzesi ve Doğal Sanatlar Müzesi'ni gezmek bir günümüzü aldı. Metropolitan Müzesi'nin "İslam Eserleri" başlığı altındaki bölümünü ziyaret ettik. Koç Ailesi'nin maddi katkı yaptığı Metropolitan Müzesi'nin bir salonuna Koç Salonu adını verdiklerini gördük. Ertesi gün 1 Ocak 1892 ile 12 Kasım 1954 tarihleri arasında New York'a gelen yeni göçmenler için bir transit geçiş merkezi olarak hizmet veren Ellis Adası ve Özgürlük Heykeli'ni ziyaret ettik. Ardından New York Kitap Fuarı'nı inceleyip göreceğimiz 3 gün başlıyordu. Profesyonellerin akın ettiği bir fuar daha kapılarını açıyordu. Bu fuarın benim için en büyük özelliği bağımsız Amerikalı yayıncıları yakından görmek olacaktı. Tahminimde yanılmadım; ABD'deki büyük, küçük ve butik yayıncılar fuardaydı. 3 gün boyunca fuarı didik didik gezdim. Görüşmelerimi yaptım. Dikkatimi çeken özellikleri şöyle sıralayabilirim: Buradaki yayıncılar katalog yayımlamada dünyada bir numaralar. Türkiye'ye 35 kilo katalog ve örnek kitapla döndüm. Sayıları azımsanmayacak kadar çok depo kitapçıları var. Şöyle ki; depo kitaplarını pazarlıyorlar ve toptan fiyatına İngilizce kitap satıyorlar. Dünya kitap pazarının parasal hacminin 90 milyar dolar olduğu bugünlerde pazarın 25 milyar dolarını Amerikalılar ellerinde bulunduruyorlar ve sektöre yön veriyorlar. 25 milyar dolarlık klasik kitap pazarının %10'u dijital kitapların elinde yani 2.5 milyar dolarlık kısmı. New York Kitap Fuarı'nda Sharjah Kitap Fuarı yetkilileri ve Suudi Arabistan Yayıncılar Birliği Başkanı ile görüştük. Suudi Arabistan Yayıncılar Birliği Başkanı Abdul Rahman Al-Hamdan'ın İslam Ülkeleri Yayıncılar Birliği ile ilgili attığı adımlar karşısında çok heyecanlandım. Önümüzdeki günlerde bu konu ile ilgili yapacağımız görüşmeleri ve gelişmeleri sizlerle paylaşacağım. "Basın Yayın Birliği ve Türkiye 7 kurucu ülke arasında yer alacak" müjdesini şimdiden verebilirim. Türkiye'nin mutlaka katılmasını düşündüğüm New York Kitap Fuarı'nda Frankfurt Kitap Fuarı, Almanya, İspanya, Rusya, Umman, Sharjah Kitap Fuarı ve Suudi Arabistan stantlarıyla göz doldurdular. New York Halk Kütüphanesi, bazı filmlerin çekim mekanı da olmuş Amerika, 350 milyon nüfus barındıran bir ülke, bir uçtan diğer ucu uçakla 6 saat ve yaklaşık 3 saat farkı var şehirleri arasında. Sadece New York'ta 170 dil konuşuluyor. Metro 24 saat açık. Apple ve buna benzer bazı mağazalar 24 saat hizmet veriyor. Times Square sürekli hareketli ve her saat insan görmek mümkün. Caddeleri, sokakları, uzunluk ölçüleri, binaları, yemek porsiyonları ve ekonomileri çok büyük. Ölçekleri büyük bir ülke. İnsan düşünmeden edemiyor. Boşuna "Süper Güç" olmamışlar deyiveriyorsunuz. Central Park, Empire States, Soho, Chinatown, Little Italy, Harlem, Brooklyn, Upperwestside bölgeleri ve özellikle 5. Cadde görülmeye değer yerler arasında. Görülmesi gereken en önemli yerlerden birisi de New York Halk Kütüphanesi. Filmlerde zaman zaman rastlarız. "Örümcek Adam", "Hayalet Avcıları", "Zaman Makinesi" ve "Seven" filmlerinden bazı sahneler bu mekanda çekilmiş. Kütüphaneler bir şehrin aynasıdır bence. New York da kendine yakışanı yapmış ve böyle bir kütüphaneye sahip olmuş. Dünyanın en modern kentine yakışır bir kütüphane... Manhattan Adası üzerine kurulmuş, iki nehir ve bir okyanusla çevrili, güleryüzlü insanların dev gibi gökdelenlerde yaşadığı, fılmlerde gördüğümüz sahnelerin birebir yaşandığı, kitapların çok okunduğu, parkların ve yaşama alanlarının insanlara nefes aldırdığı, sinema ve tiyatronun devleştiği... Kısacası 24 saat yaşayan şehir, New York...


Tabii ki bahsedebilirim. 5 Ocak 2000 tarihinde İstanbul Beykoz'da doğdum. İlkokulu Çengelköy'de, liseyi Beykoz'da, üniversiteyi Üsküdar'da tamamladım. Doğma büyüme İstanbul, aslen Ağrı- Doğubeyazıt'lıyım. Görünmemeyi ve sessizliği seviyorum fakat her olgunun zıttı var olduğunda güzelleştiğinin farkındayım. Bu yüzden şu sıralar sesim daha gür çıkıyor diyebilirim. Hayatı herkesin anlamlandırdığı kadar ve yüklerinden kaçabildiği kadar yaşayabildiğine inanıyorum. Çocukluktan bu yana takındığım sessiz tavır, dinlediğim müzikler ve ısındığım her ses yokluğun getirdiği şeylerden ibaretti. Ben bu yokluklardan şiirle tanışarak çıktım. Eğer şiir yazmasaydım daha da yoksul olacağım için şiir benim kulağıma geldi sanırım. Çok sevdiğim bir ağabeyimin bu konuda bana bazı demeçleri vardı. Şiiri yazmak için yazmamayı, şiiri duyup onu söylemem gerektiğini ve hayatımda yaşadığım şeyleri bizzat şiirle iliştirmem gerektiğini söylemişti. Bu bağlamda hayatımın direkt şiirle bağlantılı olduğunu ve şiiri hayatımdan çekerseniz zaten yoksul birini daha da yoksul edeceğinizi bilmelisiniz. Şiir artık hayatımın tek odak noktası olmuş durumda. Fakat şiir olsun diye yazmıyorum, şiiri söylemeye ve klişeden, arabeskten uzakta tutmaya çalışıyorum. Umarım başarabiliyorumdur. Yani aslında şöyle şiirin şair tarafından yapıldığını ve belli bir bilinç ile söylendiğinin kanaatindeyim. Kelime köklerinde zaten birbiriyle bağlamı olan üç kelime şiir-şuur- şiar sizin de bildiğiniz üzere. Vücudunuzdaki doğma izi gibi kendinizden bir parçayı belli eden bilincin ortaya çıkmasıdır aslında şiir. Yine boğazınızdaki gıcık gibi rahatsızlık vermelidir. Bilincinizdekiler çıkmadan, kendi yapısallığınızla ses bulmadan rahat etmemelisiniz. Yani şuurunuz açık olmalı ki şiiri duyabilesiniz. Bu üçlünün arasındaki bağlantıyı da kendimce böyle tarif edebilirim. Ya bence önce şiir için bulunmak gerekiyor. Bir yerde bulunmayı fark ettiğinizde çevrenizi kuşatarak şiirin size etraftaki diğer seslerden koruyan bir kalkan gibi geleceğini düşünebilirsiniz. Şiir söylenen bir eylem olduğu için mekan ayırt etmeksizin bulunabilmek şiiri kılan şeylerden biri bu yüzden. Şiirimde ise bununla birlikte bir mekana sığınmam çünkü daha çok bazı yerlere sığamamak sürekli konfor alanından kaçmaya çalışmak beni şiire itiyor. Hatta size şöyle bir örnek vereyim kendi yaşantımdan; Bir gün, yağmurdan kaçarken ağaçların altına Asığınmış ve ağaçların Allah ile konuşabileceğini hayal etmiştim. Ertesi gün sahafa gidip rastgele bir kitap açtığımda Ahmet Güntan'ın bu yaşadığım olayı yazdığını görünce tüylerim ürpermişti. Ben de bu durumu şiire çevirdim. Yani ağaçların Allah ile konuşmasına inanmasam böyle bir şiir yazmazdım sanırım. Pek bulabildiğim söylenemez. Çünkü her yüzyılda böyledir. Çünkü her zamanın kendine has gereksinimleri vardır. Ben gerçek sanatçıların kaybolmaya yüz tutmasının sosyolojik bir durum olduğunu düşünüyorum. Yenilikçi ve sanat adına bir şeyler söyleyen herkes toplumların duymak istediklerini yine toplumun algılayış biçimlerine uygun söylemediği için herkes tarafından görülmez ve benimsenmez. Fakat değerleri en azından birileri tarafından bilinir. Ölüm bunun için iyi bir sebeptir. Ya da... İnsan kendi mayasında ekşiye de tatlıyı da bilendir. Ona göre oluşturur şiirin denklemini. Elbette ilham ya da esinlenme durumu olabilir fakat öncesinde şiir için bir altyapı oluşturulmalıdır. Şiir şairin oluşturduğu yorgun yoldur bana göre. Yol yorgunu olmadığını ama yollarının yorulduğunu bilir şair. Ondan sonrasına isterseniz epik isterseniz lirik diyin. Şiir artık yolunu bulmuş ve sesini edinmiştir. Biz toplum olarak aşırı olmayı seven bir milletiz. Başarı ve başarısızlığı göklere çıkardığımız gibi bir kez iyi şiir yazanı da göklerde tutar ve tabiri caizse tapar dururuz o şaire. Oysa şair her şiirini iyi yazamayabilir ve kendi belediyesi etrafında döndüğü için şiirinin gittikçe çukura battığını ve artık eskisi gibi yazamadığını fark etmeyebilir. Çünkü gelişmedikçe, çalışmadıkça, şiiri hissetmedikçe şiir sizden uzaklaşır. Böyle birçok kişiyi kendini şair zannedenleri tanıyorum. Sırf birkaç dergi etrafında döndükleri için şair oldukları kanısına varıyorlar. Oysa şairlik başka bir sıfattır, minnetle ve pohpohlamayla şair olunmaz. Eğer eleştiri kültürümüz var olabilseydi bahsettiğim müteşairler de artık şiiri bırakıp belki de başka bir edebi metinde kendini geliştirecekti. Bir bakın etrafınıza sorsanız herkes şair, herkes iyi şiir yazıyor. Ama nerede biz neden duyamıyoruz? Egoist olduğumuz için mi? Elbette hayır! İyi şiir siz kulaklarınızı tıkasanız da gelir bulur sizi. Fakat yine de bu durumun aksine iyi şiir yazanları, kendini bir çatı üstünde görmeyenleri duyuyor ve Türk Edebiyatı için verdikleri çabayı takdire şayan buluyorum. Her şeyin bir ömrü olduğunu düşünürsek yayımcılığın da bir ömrü olması gerektiğini düşünüyorum. Eğer sürekli yeniliyorsa kendini bu yayımcılığın ömrünü elbette hesaplamak güç. Fakat günümüzde toplumca bilinen edebiyatın artık bir rant malzemesi ve klişenin etrafında dönen sermaye olduğunu düşünüyorum. Çoğu edebiyat dergisi bir şeyler söylemek için değil de okuyucunun duymasını istediği şeyleri yazıyor ve bundan para alıyor. Bizler bu durumun tamamen zıttında olup Türk Edebiyatı için gerekli olan çağdaş düşüncenin süregelmesi için çabalıyoruz. Nedir bu düşünce: Şöyle ki, şiirin ve edebi türlerin sadece yazınsal haline bakarak değil bütünüyle yeni bir imge yeni bir ses oluşturması ve bu işin klişeden ve ranttan uzak durması. Bu çok zor bir soru gerçekten samimi söylüyorum. Çünkü belirli bir şairde kalmak size tekrara düşmeyi gösterir ve şiiriniz artık ses halinde değildir. Ses, sürekli duyulan bir şey olacağı için duymak artık kısırlaşır bizzat kısır döngüye girer. Bundan dolayı sürekli değişkenlik gösteriyor okuduğum ve takıldığım şairler. Şu sıralarda; Enis Batur, Ergin Günçe ve Ahmet Güntan okuyorum. Aynı şekilde şiir için de geçerli dediklerim. Çok iyi yazdığınız bir şiir olabilir ya da çok sevdiğiniz ve artık hatmettiğiniz bir şiir olabilir fakat sürekli aynı yerde kalmak bir süre sonra sizi sağır yapabilir. Bu bağlamda şu sıralarda en çok kulağıma hitap eden üç şiir: M. Burak Çelik "-"Abi Park Etme Buraya Demokrasi Gelecek", Kadir Tepe "Düşakabin" ve Deniz Schwarzwald "I Ölü II Dolu III Ev II Dolu".


Filmi olan kitaplar serimize Brezilyalı yazar Jose Mauro de Vasconcelos'un Şeker Portakalı kitabıyla devam ediyoruz. Kitap Portekizce olarak 1968 yılında kaleme alınmıştır. 1983'te Şeker Portakalı ismiyle Türk okuyucuyla buluşmuştur. Kitap iki film uyarlamasıyla sinemaya aktarılmıştır. İlk uyarlama 1970 yılında ikincisi 2012 yılında izleyiciyle buluşuyor. 1970 uyarlamasını yaklaşık on yıl kadar önce izlemiştim ve çok beğenmiştim. 2012 versiyonunu yazı serisi vesilesiyle izlemiş oldum. Kitap beş yaşındaki Zeze'nin yaşadıklarını, ailesi ve çevresiyle kurduğu ilişkiyi çocuğun iç dünyasını ön planda tutarak anlatıyor. Hikaye bizzat Zeze'nin anlatımıyla ilerliyor. Zeze altı çocuklu yoksul bir ailenin beşinci çocuğudur. Totaca, Zeze'nin abisidir. Aynı zamanda ailenin en büyük erkek çocuğudur. Totaca henüz ergenlik çağına erişmemiş bir çocuktur. Kitap boyunca Zeze'ye çeşitli nasihatlerde bulunur. Bu yönüyle abilik vasfı ön plandadır. Bir yandan da kendi işleri için Zeze'yi kullanmaktadır. Bu yaşlardaki kardeşler arasında zaman zaman görülebilecek durumlar kitapta güzel bir şekilde işlenmiştir. Jandira, Lala ve Gloria evin üç kızı. Jandira ile Lala büyük ablalar. Ergenlik çağını atlatmış bu ablalar olgunluklarına rağmen Zeze'yle çok sağlıklı bir iletişim kuramaz. Fiziksel şiddetin söz konusu olduğu cezalandırma yöntemleri ile Zeze'yi terbiye etmeye çalışmaktadırlar. Gloria en küçük abladır. Zeze'nin en sağlıklı iletişim kurabildiği ablasıdır. Anlayışlı, merhametli ve yaşına göre olgundur. Fiziksel olarak da Zeze ile birbirlerine benzerler. İkisi de evin sarışın çocuklarıdır. Luis evin en küçük çocuğudur. Zeze'nin ve ailenin geri kalanının gözbebeğidir. Zeze küçük kardeşiyle güzel bir ilişki kurmuştur. Çeşitli oyunlarla kardeşini eğitmek niyetindedir. Zeze'nin babası işsizdir ve annesi de bir fabrikada işçi olarak çalışmaktadır. Kitapta annenin Kızılderili olduğu vurgulanır. Zeze annesinin Kızılderili olmasından gurur duyar. Daha büyük kardeşler ise bunun pek zikredilmesini istemezler. Diğer kardeşler de fenotipte daha çok annelerine çekmiştir. Anlatıda değinilen bu konular zamanın Brezilya'sında toplumun etnik kökenlere bakışını ortaya koyar. Baba uzun bir süredir işsizdir ve ilerleyen yaşı sebebiyle iş bulmakta zorlanır. Anne ise haftanın çoğu gününü -hatta bazı günler yatılı olarak- işte geçirir ve çocuklarına fazla vakit ayıramaz. Baba figürü bizim aile yapımızda sıkça rastlanan biçimde ön plana çıkar. Anne figürünün ise anneliğin beraberinde getirdiği duygusal, anlayışlı, anaç özellikleri yaşam şartları neticesinde bir miktar körelmiştir. Meselelere gerçekçi bakar. Küçük çocukları ve büyük çocukları arasında yaş farklarına uygun olarak bir muamele göstermez. Hepsi ergin çocuklarmış gibi davranır. Belki de Zeze'nin küçük yaşında bunca olgun olmasının sebebi annesiyle arasındaki bağdan ileri geliyordur. Edmundo Dayı, Zeze'nin en sevdiği ve güçlü bir duygusal bağ kurduğu akrabasıdır. Birçok bilgece sözü ondan öğrenmiştir. Zeze'nin ruhu olgun olsa da o da yaşıtları gibi hareketli bir çocuktur. Oyun oynamayı ve hayal kurmayı sever. Yaşıtlarından biraz fazlaca afacanlıklar yapar. Kitabın merkezindeki olaylardan biri de Zeze'nin afacanlıkları ve ailesiyle çevresinin onun bu hallerine yönelik tutumlarıdır. Burada dönemin Brezilya'sının aile ve toplum yapısı ön plana çıkar. Bir cezalandırma yöntemi olarak fiziksel şiddet tartışma konusu edilir. Kitap boyunca küçük Zeze'nin yetişkinlerle kurduğu ilişkileri, bu ilişkilerin Zeze'nin iç dünyasındaki karşılıklarını okuruz. Komşularıyla, arkadaşlarıyla, sınıf öğretmeni Cecilia Paim ile, sokak şarkıcısı Bay Ariovaldo ile ve Manuel Valadares ile kurduğu ilişkiler çocuğun hayal dünyasına ve ruhsal durumuna dair çok şey söyler bizim için. Kitapta ismi geçen "Şeker Portakalı" ise Zeze ve ailesinin yeni taşındıkları evin bahçesindeki küçük portakal ağacı fidanıdır. Zeze ağacına Xururuca diye hitap ediyor. Bu küçük fidan bir nevi Zeze'nin hayali dostudur. Bir gününü nasıl geçirdiğini, başından geçen maceraları, hayal ve gözlemlerini onunla paylaşır. Ağaç aynı zamanda Zeze'nin oyun arkadaşıdır. Kitabın başlarında hikayenin nereye bağlanacağını düşündüm. Bizim çocukluğumuzda da günler öylece geçiyordu. Bütün günler birbirinin aynısı gibiydi. Yine de o günlerden unutulmaz anılarımız olmuştur. Bir kitabın da öne çıkan bir hikayesi olması gerektiğini düşünüyorum. En nihayetinde Zeze'nin yolu Manuel Valadares ile -namı diğer Portuga- kesişti. Hikayenin en güzel yanlarından biri de Portuga'nın hikayeye dahil oluş biçimi. İlk başlarda ismi öylesine zikredilen, mahalleden sıradan bir yetişkin gibi gözüküyor. Kitapta zikredilen tüm karakterler hikayenin bütününe etki etmeseler de hepsi önemli özellikleriyle bilinir. Başta Zeze'de iyi bir izlenim bırakamayan Portuga, kitabın ilerleyen kısımlarında onun en yakın dostu haline gelir. Küçük -ayrıca yaşına göre çelimsiz- bir çocuğun hayatındaki zorluklara, yetişkin insanlardan gördüğü muamelelere şahit olduğumuz bu kitap zaman zaman bizi üzse de sevginin gücünü ön plana çıkarıyor. Küçük bir çocuğun hayal dünyası, onu sevindiren ve güldüren durumlar, yaşadığı zorluklara rağmen yetişkin insanlara sevgiyle bakabilmesi ve ayrıca onlarla empati kurması, en nihayetinde Portuga ile yaşadığı eşsiz dostluk deneyimi içimizi ısıtıyor. Kitap günümüzde severek okunuyor ve ülkemizde de zaman zaman çok satanlar listesinde kendine yer buluyor. Kitaptaki meseleler psikoloji ve sosyoloji alanlarının öne çıkan bazı konuları etrafında çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Kitaba dair birçok araştırma ve makale bulunuyor. Ayrıca kitap Eğitim Bilimleri alanında öğretim yöntemleri çalışmalarına konu edilmiştir. Romanın ilk film uyarlaması 1970 yılında aynı adla seyirciyle buluşuyor. Filmin yönetmeni Aurelio Teixeira. Filmin başarılı bir şekilde sinemaya aktarıldığını düşünüyorum. Karakterler kitaptaki aslına uygun oyuncu seçimleriyle iyi bir şekilde öne çıkarılmış. Filmde Zeze rolünde Julio Cesar Cruz'u görüyoruz. O zamanların çocuk oyuncusu rolün hakkını vermiş. Diğer oyuncu seçimleri de gayet yerinde. Filmin, kitabın ilk çıktığı dönemlerde çekilmesi dönemin havasını iyi bir şekilde yansıtmasına sebep olmuş. Portuga'yı yönetmen Teixeira'nın canlandırması filmin en dikkat çeken yönlerinden. Kitapla yine aynı adı taşıyan ikinci uzun metrajlı film 2012 yılında çekilmiştir. Filmin yönetmeni Marcos Bernstein. Filmde Zeze'yi Joao Guilherme Avila oynuyor. Kitapta Zeze'nin beş yaşında, yaşıtlarına göre zayıf ve çelimsiz olduğu zikrediliyor. Bu durumun hikayeye etkisi de önemli. Lakin filmde kitabı okurken zihnimizde canlanabilecek bir Zeze göremiyoruz. Biraz daha yapılı, yaşı daha büyük bir çocuk var. Bu hususta kitaba sadık kalınmasını isterdim. Filmde Portuga rolünde Jose de Abreu'yu izliyoruz. Ben özellikle Luis'i oynayan Leonidas Jose'yu çok sevimli buldum. Kitaptaki Luis karakteri de zihnimde neredeyse böyle bir çocuk canlandırmıştı. Filmde günümüze daha yakın bir anlatım var. Ayrıca flashback sahneler söz konusu. 1970 versiyonunda olduğu gibi doğrudan kitapta anlatılan hikayeyi görmüyoruz. Kitap, yazar Vasconcelos'un yaşamına dayanıyor. Romanın biyografik bir yönü de var. Ayrıca kitabın sonunda bir itiraf yazısı var. Anladığım kadarıyla yazarın hayatında da bir Portuga olmuş. Sanırım filmin 2012 versiyonunda bu durum ön plana çıkarılmak istenmiş. Şeker Portakalı kitabını muhakkak okumanızı ve iki filmi de izlemenizi tavsiye ederim. Küçük bir çocuğun gözünden anlatılan dünya eminim biz yetişkinlerin dünyasında bir yerlere de ışık tutacak. Tıpkı Portuga'nın Zeze'nin yüreğini gün ışığı gibi mutlulukla doldurduğu gibi, bu hikaye de bizim yüreğimize iyi gelecek.


Ülkemizde hadis ve sünnetle ilgili birikimi olan olmayan herkesin yapacak bir yorumu vardır. Fakat yeterli ve doğru bilgiye sahip olmayışımız bizi sünnet ve hadisle alakalı ihtilaflarla karşı karşıya bırakıyor. Hadise karşı güvensizliğe ve dolayısıyla sünnetsiz, hadissiz bir toplum olmaya sürüklüyor. Aslında mesele sadece yeterli bilgiye sahip olmayışımız değil hadisin ehemmiyeti ya da bu konuların sistematiği hakkında da yeterli ve her tabakaya hitap eden kaynaklarımızın bulunmayışı. Girişteki sıkıntılı durum karşısında imdadımıza Muhammed Enes Topgül'ün Ravi adlı eseri yetişiyor. Kitap önce kapağıyla karşılıyor bizi. İslami bir mimari yapının soft renklerle resmedildiğini görüyoruz. Ancak bu kapak İslam dünyasının son iki asrını ifade edecek şekilde bombalanmış bir yapının tasviri. Eser kapağından itibaren okura hicri ikinci asırda bir muhaddisin ilim almak için çıktığı zorlu bir hadis yolculuğunu post-modern tarzda anlatıyor. Kendisi gibi hadis tarihini anlatan akademik kitaplar kadar ağır bir anlatıma da sahip değil. Dolayısıyla bilgisi olan olmayan bu konuya gönül vermiş herkese hitap ediyor. Akademi dilinin bu şekilde edebiyata ve bütün okuyucu kitlesine yaklaşıyor olması açıkçası beni heyecanlandırıyor. Bu kitapla Hadis Tarihi gibi anlaşılması karmaşık olan meseleleri anlamak ve anlatmak için hocamızın kendi sahasında çok önemli bir işe imza atmış olduğunu görüyoruz. Eser muhaddisimizin çocuk denebilecek yaşlarda çıktığı bu zorlu ilmi yolculuğu dönemin siyasi, coğrafi, kültürel ve dini boyutlarıyla oldukça kapsamlı bir şekilde ele alarak okuyucuyu da bu yolculuğa dahil ediyor. Güzel olan kısımlarından birisi de belki karakterin kim olduğunun paylaşılmaması, o muhaddis sizden biri, okur kimi istiyorsa o. Muhaddisimizin gittiği her şehirde görüştüğü ünlü alimler, onların ders halkaları, ders işleyiş tarzları ve hadis tarihi hakkında da bilgi vererek okura hadis sistematiğini zihinlerinde tahayyül etme fırsatı tanıyor. Mesela, TDV ansiklopedisinde, 198 yılında Ahmed b. Hanbel'in, Abdürrezzak b. Hemmam'dan istifade etmek üzere Yemen'e giderken maddi sıkıntılarından dolayı kervana deve bakıcılığı yaparak katıldığı anlatılıyor. Ravi'de de muhaddisimizin maddi sıkıntılardan kaynaklı Mekke'ye yapacağı bir yolculukta kervanın işlerini yapmak şartıyla bu kervana katıldığı anlatılıyor burada da görüyoruz ki yazar telmih sanatı kullanarak Ahmed b. Hanbel'in hayatına atıfta bulunuyor (s.121). Yazarın bu yolculuğu kimi zaman hakim bakış açısıyla kimi zaman da muhaddisin kendi gözünden anlattığını görüyoruz. Bazen seyahatname bazen roman bazen de günlük izlenimi veren bu kitaba tam olarak tür adı koyamamak bana oldukça tat verdi. Yolculuk sonu eve dönüşü, yaptığı evlilikle ilgili kesitler sunarak okuyucuyu hicri ikinci asırda yaşayan muhaddisin hayatının bir parçası haline getiriyor. Kitabın, bir tek hadisin doğruluğunu ispat için harcanan vaktin ne kadar meşakkatli ve büyük olduğunu da anlatarak bütünüyle yazılış amacına hizmet ettiğini söyleyebiliriz. Bütün bunları okuyup hadis tarihi ve oturtulan sisteme hayran kalmamak elde değil. Kitapta, yolculuğun ve gidilen şehirlerin Faruk Erçetin tarafından hazırlanmış görselleri de bulunuyor. Farklı bir kültür ve kendi zamanının çok uzağında bir dert anlatırken bu karikatürize edilmiş görsellerin varlığı okura da zihninde canlandırma imkanı sunuyor. Kitabın son bölümüne geldiğimizde müellifin ilahiyat öğrencileri için örnek olması adına hadis tarihi dersi soruları, kitap bittikten sonra son bir gözden geçirme için yolcunun hayat kronolojisi, takip ettiği güzergahlar, görüştüğü kimseler ve şehirler isimli birkaç bölüm eklediğini görüyoruz. Son olarak ise kitabın en arkasında yolculuk boyunca muhaddisle beraber gittiğimiz şehirlerin olduğu bir harita görmek de bizi mutlu ediyor. Sonuç olarak herkesin fikir beyan ettiği bir konuda, o konunun asıl muhatabı olan bir kalemin yaptığı önemli bir çalışma ile karşı karşıyayız. Özellikle İlahiyat Fakültelerinde bir dönem anlatılan Hadis Tarihi dersinin Ravi'de edebi bir tür eserle anlatıldığını görüyoruz. Bu eserin önemi ilk olma özelliği. Umalım ki bu tür çalışmalar artsın. Bu konuda görüş belirtmekten kendini alamayan herkese, Ravi kitabını okumalarını önermek isterim.


5 Kitaptan oluşmakta olan bu sette şu kitaplar yer almaktadır. - Pancar Bey Mısır Adam'a Karşı - Havuç Kardeşliği - Kahramanlar Ne Yer - Gezegenleri Yedik Doymadık - Ateşbaz Dede'nin Çırakları Uzmanlar, bugünkü beslenme alışkanlıklarımızı devam ettirmemiz halinde, halihazırda diyabet ve obeziteyle mücadele eden çocuklarımızın henüz yirmili yaşlarında çok daha zorlu hastalıklarla tanışacağını öngörüyor. Onları, hayatlarının en güzel ve verimli çağında böylesine çetin bir yaşam mücadelesinin içine itmek yerine bir an önce ve hiçbir bahaneye sığınmaksızın yaşam tarzlarını değiştirmemiz gerekiyor. Bu bilinci oluşturabilmek ve sorunu temelden çözmek için konunun en önemli muhataplarına, çocuklarımıza hitap ederek Sağlıklı Beslenme Hikayeleri 5'li Set'i hazırladık. Gıda mühendisi yazarımız A. Erkan Akay'ın farklı tarzı ve özgün hikayeleri, öğretmenlerimize ve ebeveynlerimize kılavuz niteliği ile keyifli okumalar vaad ediyor. Çocuklarımızı faydalı lezzetlerle tanıştırıyor ve sağlıklı bir hayatın temellerini atıyor. - Doğal-koruyucu beslenme ve doğal-önleyici tedaviyle ilgili hap bilgiler. - Zararlı abur cuburların yerine sağlıklı alternatifler. - Yeme-içme adabı, paylaşım kültürümüz, yardımlaşma ve dayanışmanın önemine vurgu - İsrafla mücadele bilinci. - 60'dan fazla gıdayla çocuklar arasında çocukça bir ünsiyet. - Didaktik olmayan, doğrudan çocuğu kucaklayacak anlatımlar. - Anne-baba üzerinden çocuğa değil, çocuk üzerinden anne-babaya, ev-aile hayatına nüfuz edecek beslenme alışkanlıkları. - Suni kahramanlar değil her çocukta saklı kahramanlıklar. - Çocuğa dünyayı değiştirme görev ve sorumluluğunun verilmesi. - Batı hikayeciliğiyle değil, Feridüddin Attar Mevlana hikayeciliğiyle yerli-milli bilinç, birlik ve beraberliğin vurgulanması.


"Sevgilimden Son Mektup" Jojo Moyes'in aynı isimli romanından esinlenilerek beyaz perdeye uyarlanmış bir filmdir. Jojo Mayes Romantik Romancılar Derneği tarafından "Yılın Romantik Romanı Ödülü" nü iki defa alan birkaç yazardan biridir ve eserleri dünya çapında okur kitlesine sahiptir. Yönetmenliğini Augustine Frizzell 'in üstlendiği yapımın senaristleri; Nick Payne ve Esta Spalding 'tir. İngiliz romantik drama türündeki filmin oyuncu kadrosu; Felicity Jones, Callum Turner, Joe Alwyn, Nabhaan Rizwan ve Shailene Woodley 'dir. Bir saat 50 dakika süren yapımda Ellie 'nin mesleği gereği çalışanı olduğu gazetenin arşivlerinde yürüttüğü bir araştırmayla temelleri atılan bir konuya sahiptir. Bir dönem filmi olan "Sevgilimden Son Mektup" ta zaman 1960 'lardır. Film, görüntü yönetmeninin yakaladığı inanılmaz romantik sahneleriyle olduğu kadar akılda kalıcı cümlelerin ve izleyiciyi kalbinden vuran ifadelerin de adresidir. Okumakta olduğunuz bu yazıda kayda değer bulunan replikler sıralanacaktır. Bendenizin, Stefan Zweig 'in bir mektup ekseninde gelişen "Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu" adlı novellasını okurken hissettiklerimin aynını bu filmi izlerken de hissetmem sebebiyle yazmaya değer bulduğumu belirtmek isterim. Bir fincan sıcak çay ve loş ışık eşliğinde izlenmesini şiddetle tavsiye ederken tavsiyeyi alacaklara şimdiden iyi seyirler dilerim.


Zamanda bir kurtuluş yoktur. Siz gelecekte özgür olamazsınız. Özgürlüğün anahtarı anda mevcut olmaktır, böylece siz ancak şimdi özgür olabilirsiniz. Geçmişin peşini bırakarak veya gelecek için endişelenmeden hayatınızın her anını şimdiki zamanda yaşadığınızı imgeleyin. Eckhart Tolle, kitabında, gelecek için endişelenerek veya geçmişten pişmanlık duyarak geçirdiğiniz her dakikanın, kaybedilmiş bir dakika olduğunu okuyuculara aktarıyor. Çünkü gerçekten yaşayabileceğiniz tek yer şimdidir; bu nedenle Tolle, her dakikayı olduğu gibi yaşamaya yönelik ve hayatınızda var olmak için eyleme geçirilebilir stratejiler sunuyor. Eckhart Tolle kitabına, "aydınlanmasına" yol açan koşulları ve deneyimleri paylaşarak başlıyor. Yazar, uzun yıllar hayatını kaygı ve hatta intihara meyilli depresyondan muzdarip bir şekilde geçiriyor. 29 yaşındayken, hayatının akışını değiştiren kişisel bir aydınlanma yaşıyor ve dönüşümünü ancak yıllar sonra anlıyor. Deneyimini ve yıllarca süren manevi çalışmalarını, keşiflerini bu kitapta bütünleştiriyor. Kitap, manevi aydınlanma hakkında sık sorulan soruları ele alan bir soru-cevap düzeneğinde ilerliyor. Yoğun bir şekilde Şimdi'de bulunduğumuzda, derin bilinçten cevap alır ve yaşamda kolaylıkla ve neşeyle akarsınız. Şimdi'nin Gücü, daha az acı çekmeniz ve daha fazla iç huzura sahip olmanız için şimdiki anı yaşamakla ilgilidir. Eckhart Tolle, geçmişin ve geleceğin sadece zihinsel benzetim olduğunu ve yaşamının her zaman "Şimdi" olduğunu söylüyor. Tıpkı egonuz gibi, "zaman" da pratik dünyada işlev görmemize yardımcı olmak için insan zihni tarafından yaratılan bir kavramdır. "Saat zamanı", randevuları planlamak ve bir toplantı düzenlemek gibi görevlerin yanı sıra geçmişten ders almak ve gelecek için hedefler belirlemek için kullanışlıdır. Ancak "zaman" gerçekten bir yanılsamadır. Bu andaki zaman basitçe "Şimdi"dir. Olmuş ya da yaratılmış olan her şey "Şimdi"de olmuştur. Gerçekten sahip olduğumuz tek andır. Yine de çoğumuz, zaman yanılsamasına hapsolmuş durumdayız. Enerjimizin büyük bir kısmını, geçmişi anarak veya daha iyi bir gelecek umarak harcıyoruz. Bu süreçte, sahip olduğumuz tek gerçek an olan "Şimdi"de yokuz. Daha da kötüsü, yargı ve/veya olumsuzluk yoluyla bilinçsizce olana direndiğimizde şimdiki zamanda acı yaratırız. Hayatımızdaki en büyük acılar gerçekten gereksizdir. Yaşadığımız tüm acılar kabul etmemekten, olanı reddetmekten kaynaklanır. Zihninizle ne kadar bütünleşirseniz, o kadar ruhunuz sıkışır. Halihazırda var olan bir şeye içsel bir direniş yaratmaktan daha beyhude, daha çılgınca ne olabilir? Hayata ve olana " evet" deyin ve hayatın birdenbire aleyhinize değil de lehinize işlemeye başladığını görün. Şimdinin gücüne erişmek için, elinizden geldiğince geçmişten veya gelecekten uzaklaşmayı amaç haline getirin. Hayal ettiğiniz gelecek, iyilik ve güzelliklerle doluysa size umut verir ya da beklenti içine sokar. Eğer hayaliniz kötüyse sizde endişe yaratır. Her ikisi de yanıltıcıdır. Var olmadığınızı anladığınız an, varsınızdır. Eckhart Tolle'a göre kendinize bir hedef belirler ve ona erişmek için çalışırsanız, siz saat-zamanını kullanıyorsunuz demektir. O birincil bir değere sahip olmadan, sadece geleceğe doğru bir yönelmeyi ifade eder. O zaman saat-zamanı, psikolojik-zamana dönüşür. Hayat yolculuğunuz bir şeye erişme, bir şeyi elde etme, "onu yapma" konusunda sabit bir fikre dönüşür. Artık etrafınızdaki çiçeklerin kokusunu fark edemiyor, yaşamın güzelliğinin ve mucizesinin idrakinde olamıyorsunuz. Zihninizle özdeşleşmeyi kaldırmanın ve içsel bedeninizle bağlantı kurmanın çeşitli yollarını çok özet bir şekilde aktardım. Mucizevi bir şekilde "Şimdi'nin Gücü''nü okurken anda kalıyor ve kelimelerin derinliklerine iniyorsunuz. Dürtülerle kapanan benliğinizin ve egonuzun öz benliğe nasıl dönüşeceğini görmenin yollarıyla tanışıyorsunuz. Bu yolla Yaradan'a kapılar açılıyor ve aşk bu dünyaya geliyor. Varlığınızın derinliklerine indikçe ve kalıcı olarak bağlandıkça, kaynak ile dış dünya arasında bir köprü haline geliyorsunuz. Eckhart Tolle'nun deyimiyle bunun adı: Aydınlanmadır. Manevi dinginliğe ve kemale erişmiş insan olmanın yollarını Uzak Doğu'nun, Hint ve Hristiyan dünyasının spiritüel geleneklerinden hareketle bize örnekler sunan Tolle, kitabın çok küçük bir bölümünde Sufizmden bahseder ve Mevlana Celaleddin Rumi'nin sözüne yer verir: "Geçmiş ve gelecek Tanrı'yı bizim gözümüzden saklar; her ikisini de ateşe atıp yakın". Modern dünyada sürekli bir şeylere yetişmeye çalışıyor, gelecek ve geçmiş birbirine geçmiş bir şekilde zihnimizi işgal ediyor. Gönlümüzle iletişimi tamamen unutmuş durumdayız. Geçmiş kültürlere göre kendimizi "gelişmiş" olarak adlandırsak da, olduğumuz kişiden ve yaşadığımız hayattan memnun olmaktan çok uzağız. Mutsuzluğun ve acının içinde can çekişiyor gibiyiz. Para, bilgi, kariyer, popüler olmak artık bizi mutlu etmiyor Hiçbir şey, bize ihtiyaç duyduğumuz zihinsel dinginliği ve bütünün bir parçası olma deneyimini getirmiyor.


heyula.net Kasım ayında yeni yazarların da katılımıyla edebiyat, sanat, kültür, tarih ve sinema alanlarında güçlü ve canlı yazılarla yenilendi. Lütfi Bergen; "Allah Bilgiyi Vermek İçin İmani Bilinç Aramaz" diyerek Kur'an'daki "halifet'ül arz" ifadesinin ışığında mutasavvıfların başvurdukları insan-ı kamil kavramını tartışıyor. Hayrettin Orhanoğlu; "Aşk Mesnevilerinde Varlığın Görünümü" başlıklı makalesinde manevi yolculuğun mesnevilerdeki seyrini inceliyor. Alper Gürkan; "Anlatının Katmanları : Söz ve Söylem" yazısında edebi bir metinde dilin kullanımından doğan ve okurun farkında olarak ya da olmayarak içinde dolaştığı katmanları yazıyor. Bilal Can; "Rahatsız Denemeler-II"de modern insanın kendi elleriyle oluşturduğu dünyadan duyduğu rahatsızlıklarını anlatıyor. Ekrem Sakar; "Yamyami Divanında Kelle" başlıklı yazısında divan edebiyatında motiflerin incelemelerinde kullanılan yöntem ve söylemleri eleştiriyor. Efe Bayram; "Eğlendirerek Hükmetmek"te kapitalist sistemin televizyon, reklam, spor ve turizm üzerinden kitleleri yönlendirişini çözümlüyor. Ayşe Yalçın; Suriye'li yazar Muhammed Rıdvan'ın Türk romancıları tanıtan "Modern Türk Edebiyatında Örnek Olarak Roman" başlıklı yazısını Türkçeye kazandırıyor. Özgür Özbey; "İbadetin McDonaldlaştırılması: Kolay Kurban" yazısında George Ritzer'in Toplumun Mc Donaldlaştırılması kavramından hareketle Kurban Bayramı'nın değişen anlamını sorguluyor. Yağız Gönüler; "Nevzat Kösoğlu'nun Milliyetçilik Anlayışı Üzerine" yazısıyla geçtiğimiz ay vefat eden yazar Kösoğlu'nu anıyor. Emek Erez; Yönetmen Hüseyin Karabey'in Gitmek: Benim Marlon ve Brandom filmini "Estetiğin İçselliği, Çoğulluk ve Aşka Yolculuk" yazısında inceliyor. Ali Hasar; Rus Yönetmen Andrei Tarkovsky'nin vefatından önce verdiği "Filmlerim İfade Biçimi Değil Bir Duadır" başlıklı söyleşisini Türkçeye aktarıyor. Gökhan Özcan; "Hıristiyanlığın Kadim Günahı: Cinsellik" başlıklı yazısında Batı'nın cinselliğe yaklaşımındaki dini temelleri sorguluyor. Cuma Tanık; Irak'lı Arap yazar Ali Ma'rufoğlu'nun "Edebiyat ve Şiir" yazısını Türkçeye kazandırıyor. 20 Kasım'da yayımlanacak "Tasavvuf ve Kapitalizm" başlıklı bir dosyanın da hazırlıklarının devam ettiği heyula.net; kültür, sanat, yayıncılık haberleri yanı sıra kitap tanıtım yazılarıyla her gün güncellenmeye devam ediyor.


Kağan Bayraktaroğlu merkezi Amerika Sedona'da bulunan Sedona Method'un Türkiye temsilcisi ve Türkiye'de tek lisanslı koçudur. Sedona Method Worldwide Releasing Community'nin dünyadaki 36 lisanslı koçundan biri olarak Sedona Yöntemi çalışmaları yapan yazar Bilkent Üniversitesi Ekonomi bölümü mezunudur. Kitap 13/21,5 ebadında 208 sayfa 3. Hamur olarak okuyucuya sunulmaktadır. Baskı kalitesi olarak vasatı geçememektedir, yazılar biraz daha büyük seçilseydi okuyucu açısından daha okunaklı hale gelebilirdi. Kağan Bayraktaroğlu Bırak Gitsin adlı kitabında Sedona Yöntemini örneklerle uygulamalı olarak anlatmaktadır. Sedona Yöntemi'nde kendinize üç tuzak soru soruyorsunuz ve tüm hayatınız bu üç soru ile değişiveriyor. Tüm duygularınızı bu üç soru ile serbest bırakabiliyorsunuz. Bu tekniğin temeli, öz benlik olarak adlandırdığımız "gözlemcinin" duygulardan ayrışması. Yani özne olarak "gözlemci "nesne olan duygulardan ayrışmaktadır ve bu ayrışma sonucunda duygu otomatik olarak dönüşmektedir. Sedona Yöntemi, serbest bırakmayla ilgilidir. Serbest bırakma, herkesin sahip olduğu doğal bir yetenektir, ancak çok az kişi bunu bilinçli ve sürekli kullanmayı bilir. Sedona Yöntemi bu etki için çok basit sorular kullanır. İlk soru "Bunu yapabilir misiniz?" anlamına gelir. İkinci soru ise "Buna istekli misiniz" anlamındadır. Eğer kendinizle mücadele ediyorsanız kendinize şunu sorun: "Bu duyguya veya acıya tutunmayı mı yeğlerim? Yoksa bundan özgür olmayı mı?". Özgürleşmeyi tercih ediyorsanız, göreceksiniz ki sadece özgür olmayı yeğlediğinizin farkına varmak bile sorunun kendiliğinden serbest kalmasına neden olacaktır. - Ne zaman? Şimdi Bu sorulara "evet " ya da "hayır" diye cevap vermeniz sonucu değiştirmeyecektir. Bunlar kişinin duyguyu fark etmesini sağlamak için hazırlanmış tuzak sorulardır. Siz bu soruları sormaya başladığınızda ister istemez duygu ile gözlemci arasında bir ayrışma meydana gelir ve duygu çözülmeye başlar. Yazar hayatımızda esas sorun yaratanın yaşadıklarımız değil yaşadıklarımızın yarattığı zihinsel yükleri bilinçaltında biriktirme alışkanlığımız olduğunun altını çizmektedir. Bu sorunun serbest bırakmak, Sedona Yöntemi ile çözümlenebileceğini uygulamaları ile anlatmaktadır. Eğer hayatınızda ne olursa olsun güçlü, cesaretli, dingin olmak ve amaçlarınıza ulaşmak istiyorsanız bu kitap size rehberlik edecek. Her şeyin karmaşık hale geldiği dünyamızda, etkisi Harvard Medical School tarafından onaylanmış son derece kolay Sedona Yöntemi uygulamalarıyla yıllardır bastırdığınız duygu ve düşünceleri serbest bırakmayı öğreneceksiniz. Tebrik ederim..., çok güzel yorumlamışsın, başarılarının devamını dilerim. Harika bir yazı olmuş gerçekten, ...... Yolun açık olsun sevgilerimle...


Kitap Haber İstanbul Okuma Hareketi'nin dördüncü toplantısını, Bilal Can'ın Hece Yayınları'ndan çıkan ve 2021 yılında TYB Şehir Kitabı ödülünü alan Zaman İçinde Mekan adlı eseri üzerine gerçekleştirdik. Eserin, İstanbul okur gurubu olarak toplantımız dopdolu, çok kazançlı, planlı, anlamlı, verimli, yararlı, ufuk açıcı, eleştirel görüşte, tarihi kökenlere ulaşılma gayretinde, günümüzle karşılaştırmalı olarak, geleceğe atılması gereken adımlara itki oluşturacak güçte ve bolca paylaşımlı bir organizasyon ile gerçekleştirildi. Bizi kırmayan yazarımızın bizlerle birlikte olmasıyla onur duyduk. Okurlarımıza konuğumuz Bilal Can'ı anlatarak söyleşimize başladık. Biz okurları için Bilal Can, olaylara dengeli bir biçimde görüş kazandırma gayretiyle Zaman İçinde Mekan adlı eseri üzerinden yeni ufuklar açtı. Yazarımızın Zaman İçinde Mekan üzerine düşünmemiz için tasarladığı fikirlerini, ele almak her okurun kazanımında olması gereken faydayı sağladı. Eleştirel ve sorgulayan okurlar olmamıza özen gösterdiği konulara dikkat çekti. Bilal Can, iletişim kurduğu toplumun her statüsünden bireylere karşı daima son derece nazik bir tutum sergilemektedir. Hayatta aldığı rollerde Bilal Can, Kitap Haber Genel Yayın Yönetmeni, Sosyolog, Editör, Yazar, Şair, Eleştirmen olarak yazım ve basım işlerinde gayretli çabaları ile bilinmektedir. Can, İstanbul Okur buluşmasında, eserin niyet okumasını katılımcılara aktarak, eserin arkaik planda nasıl yazıldığını, salt akademik bir metin olmadığını, bunun yanında akademik metinler, pasajlar içerdiğini, edebi yönüyle insanları sarmak, bütün kesime hitap edecek bir eser orta koyma düşüncesinin bir yansıması olarak bu ederi ortaya koyduğunu belirmiştir. Mekanın tüm insanları kapsayan bir olgu olması dolayısıyla, sosyolojinin de olay ve olgularla ilgilenmesi dolayısıyla ederin sosyolojik nazariyat ile ortaya konulmaya çalışıldığını aktarmıştır. Eser, birçok alt metni içerisinde barındıran ve okurları, mekanlar arası bir gezintiye çıkarttığı için Can, eserde ortaya konulan her metnin bilinçli bir biçimde yerleştirildiğini aktarmıştır. Can, konuşmasına çeşitli açılardan mukayeseler yaparak devam edip, eserin farklı boyutlarda anlaşılmasını sağlamıştır. Hayatta her şeyi deneyerek öğrenenlerden misiniz yoksa zaman ve mekana karşı normalde çekingen bir tavrınız mı var. Bu tavra örnek: mekanın tezatlığı Mustafa Kutlu'nun İstanbul ve taşra üzerinde farklı bakış açısı sergileyen tavrını örnekleyerek mekanın farklı mekanlar üzerine düşündürme etkisinden yararlanmak için eleştirel düşündürmektedir. Eleştirel düşünme noktasında akademik bilgiyi eğip bükmek mümkün olmayacağından edebi dil kullanmamın eleştirel bir öngörü kazandırmakta olduğunu belirtmiştir. Ayrıca akademik metinlere de yer verilmesi gerekmektedir. Akademiyle başlayan araştırma inceleme denemelerinden oluşan eser, edebiyat ile devam etmektedir. Çünkü ana rahminden mezara kadar bulunduğumuz Zaman İçinde Mekan'ın sosyoloji ve mekan felsefesi üzerine düşündürmek böylelikle mümkün olmaktadır. Bilmeliyiz ki: Mekan içre mekan olan bir varlığız. Eserde, varlığın anlamını çözen kilit, iki kelime ile kurulan bir cümle vardır desek o, cümle ne olurdu? Size yine sizin kendi elinizle yeni hayat, yeni dünya, yeni fikir sunan bir cümle bu eserde vardır desek. Evet, dedik bile. Peki o, cümle olsa olsa hangi cümle olurdu? Bu cümle benim seçimimle "Mekanını Güzelleştir" kelimeleriyle kurulan bu cümle olurdu derim. Sizi hayatta bir adım öne taşıyan psikososyal ve toplumsal değişime ve kendilik inşasına neden olan ve günümüz modern dünyasında zaman içinde yitirdiğimiz mekanların neden olduğunu söyleyerek bu, mekanların neler olduğunu düşünür müydünüz? Kapitalizm, kişileri mekana almak ve mekandan çıkarmak için mecburiyet duygusu kıskacında; teknoloji aracılığıyla popülerin peşinde kendini ve mekanı inciterek birbirleri üzerindeki etkilerini yitirmelerine sebep olmaktadır. Aydınlanmış kentlerin modern insanını tüketim kurbanı olmaktan alı koyacak bir ütopya nasıl olmalı? İstanbul, mekan üzerine düşünmek ve bilinç oluşturmak için şehir, belediyelerin eline bırakılmayacak kadar önemli olduğu her okurca vurgulanarak oluşan bilincin işlevselliği önemsenmektedir. Okur gurubu buluşmasında hem yazarının anlatımı hem de okurların karşılıklı olarak soru cevapla esere katkı sunması neticesinde, eserin farklı bakış açılarıyla değerlendirilmesi farklı zihinlerde farklı yansımalarının izlekleri ortaya konuldu. Soru cevaplarla zenginleşen söyleşiye katılım bir hayli yüksekti. Prezioisi'nin resimlerinde İstanbul bir rüyadan görüldüğü gibi aktarılır. Tablolarının zemini denizdir. Romantizmin etkisini doğa ile betimler. Sizi en iyi anlatan, zaman ve içinde bulunmak istediğiniz mekanı nasıl resmederdiniz? Diye sorsaydım eğitim alanında zaman içinde mekan bağlamımda gözünüze çarpan eksiklikleri sayar dökerdiniz. Coğrafya kaderdir. Evet kaderdir. İnsanlığın serüveni mekanların serüveni olarak okunur. Evet okunur. İnsan fıtratının dünya ile olan ilişkisi sorunlu hal almaktadır. Evet almaktadır. Geleceğe bakıldığında Zaman İçinde Mekan hayata şehir kitaplığı ile bir gelecek vaad eder. Kitap Haber, bu amacı geleceğe aktarmak için özveriyle hizmet etmektedir. Kütahya'nın sahip olduğu değerleriyle kurduğunuz, ünsiyetten anlaşılmaktadır ki, artık oraya aidiyet duygusuyla bağlısınız. Bunda Geleneksel Kütahya çinisinin deseni ve mavi rengin üzerinizde bıraktığı etki diye düşünmemek elde değil. Bu meyanda hobileriniz ve sizi tanımlayacak özelliklerinizi de Zaman İçimde Mekan size buldurmaktadır. Zaman içerisinde insan-mekan ilişkileri değişime uğramışken insanın dünyevileşmesi kaçınılmaz olmaktadır. Mağaradan rezidansa evrilirken aile yapıları insanlığın tarihsel serüveni endüstriyalizm ile bir saldırı altındadır. Mekanların aynılaşması, insanların aynılaşmasıdır. Mekan bir bilinç durumudur. Bilinç aynılaştığında yenilenler modern yapılar olarak dik duranlarsa özgün biçimde sui generis olarak durur. Özgün olan yapının bir ruh barındırdığı ve ruh, ayakta durdukça içinden gelip geçenlere aktarması, mekana doğması, başka bir mekana göçmesi, onun mekansız kalamayacağını gösterirken insanlığın Mekan Fobileri veya Hobileri oluşmaktadır. Drina Köprüsü, Mostar Köprüsü Kendi olmasını sağlayan mekanı tanımlayan özellikleriyle hala var olmaktadırlar.


Daha ilk insandan itibaren baba ve oğul çatışmasına şahit olmaktayız. Baba ve oğul çatışmasının temelinde de maneviyat ve maddiyat var. Adem manevi değerleri savunur, yitirdiği cenneti unutmaz; bu yüzden gelenekçidir; çünkü geleneklerde kaybettiği cenneti vardır. Kabil maddiyatı savunur, dünyaya inanır. Sahip olduğu tek şey olan dünyayı kaybetmemek için her şeyi yapmaya hazırdır. Nitekim kardeşi Habil'i öldürmüştür. Evlat kendindeki babayı görmez, çocukluğunu yitirmiştir, Habil'i öldürmüştür. Evlattaki baba ile babadaki çocukluk arasındaki bağlantıyı sağlayacak olan Habil yitirilmiştir artık. Kan dökülmüştür, toprak kana bulanmıştır. Evladın da babanın da kanı toprağa dökülecektir. Adem'in de Kabil'in de kanı Habil'in kanına karışacaktır. Tanrı'dan gayrı kimse bunun önüne geçemeyecektir. Aradaki köprüler yıkılmıştır. Artın ne evlat gidebilir eskisi gibi baba ocağına ne de baba gönül rahatlığıyla evladını ziyaret edebilir modern evinde. Baba ocağı köhne bir hal almıştır bütün bir sadeliğiyle beraber, modern ev aşırı süslüdür bütün bir ihtişamıyla. Eğer baba ocağı ile modern ev arasında Habil'in denge unsuru mütevazı hanesi olsaydı, işler bu kadar sapa sarmazdı, zorlaşmazdı. Ne zaman ki Habil hanesini yitirdik, baba ocağı ile modern ev arasındaki bütün bağları yitirdik. Baba ocağı insanın geçmişe dönük yüzüdür, modern ev değişmek zorunda olan dünyada insanın mütemadiyen geleceği ve gelecekteki değişimleri talep eden yönüdür. Habil hanesi, geçmişteki baba ocağı ile geleceğin modern evini burada, şimdi yakalamak ve yaşamaktır. Habil hanesi olmadan insan geçmişi ve geleceği yakalayamaz, yaşayamaz. Habil hanesi geçmiş ve gelecek arasında olmazsa olmaz köprüdür. Geçmişin değerlerini muhafaza etmek isteyen Pavel ile gelecekteki değişimleri talep eden Bazarov ancak Habil hanesinde bir araya gelebilirdi. Dünya ve insan olarak ancak Habil hanesine bir araya gelip ayağa kalkabilirdik. Biz ne yapıyoruz? Habil hanelerin üzerine bombalar yağdırıyoruz. Habil hanelerin kökünü yeryüzünden kazımak için her şeyi yapıyoruz, meşru ve gayrı meşru her yola başvuruyoruz. Baba ocağı modernleştirebilir adabıyla, edebiyle. Modern eve baba ocağı vasıflara eklemlenebilir, bilim ve akılla. Babalar da oğullar da Habil hanesinde bir araya gelebilirler, konuşup anlaşabilirler. İnsana değer vermenin, dünyayı güzelleştirmenin yolu Habil hanelerinin sayısını ve kalitesini artırmaktan geçiyor. Sağ tarafta babalar, sol tarafta oğullar oturabilir ev sahibi sıfatıyla. Zaten Habil hane hep bir yeryüzü muştusu olmuştur geçmişten geleceğe uzanan, bir yer ve gök yurdudur buralardan ötelere açılan. Habil hanelerde sahiplik hissi ve vasfı hiç olmamıştır.


Kaşgar'da doğdu. Bir gün cismi vatanından ayrıldı. O gün bugündür. Ruhuyla cismi bir birini bulamadı. İmran Sadai bir avuç arayış, bir avuç da belirsizliğe bürünmüş derin acıdan ibarettir. 6 yaşımda eğitim için ailemden ayrıldım. Babam uzaklara gönderdi. Gelecekte büyük adam olmamı istiyordu. "Büyük Adam" ne demekti o yaşlarda bilmiyordum. Açıkçası çok da düşünmüyordum. Tek bir amacım vardı. O da günleri çabuk bitirip bir an önce eve dönmek. Şiirle o günlerde tanıştım. Beni sadece şiir oyalıyordu. Şiirle güzel zaman geçiriyordum. Bir de etrafımda şiir ezberleyen, şiir okuyan kimselerin olmayışı da kendimi onlardan ayrıcalıklı hissetmemi sağladı. Ben de bu duygunun büyüsüyle gözüm kapalı bir şekilde şiirin peşinden gittim. Çok güzel bir soru. Öncelikle teşekkür ederim. Vesilenizle kendimi şiirsiz hayal ediyorum şuan. Çünkü daha önce tahayyülümde bile kendimi şiirden ayırmamıştım. Sabah kalkıp işe gider, akşam mesaiyi bitirip eve dönerim. Evde yeşil çayımı içerim. Eğer çok yorgun değilsem bir film izlerim veya biraz kitap okur, sonra uyurum. Sabah mesai başlayınca tekrar işe giderim. Akşam işten dönerim yine çay, kitap veya film. Sonra yine sabah... Nadiren arkadaşlarla buluşurum. Hayatımın görünen rutini budur. Peki şiir nerede? O görünmeyen, görünemeyen dünyamdaki hayatın tamamıdır şiir. İşyerine giderken, metroda, şirketteyken masamda, yani ben neredeysem o benimledir. Ben Şiiri zaman ayırıp ilgilenecek bir edebiyat dalı veya bir hobi yada bir ruhsal terapi olarak görmüyorum. Şiir benim hayatımda kendisini öyle bir yere konumlu ki, oranın adı artık benim iç dünyamdır diyebilirim. Şimdi "şiiri hayatımdan çektiğimde" demeyeceğim. Burada sorunuza minik bir revize veriyorum müsaadenizle. Şiir hayatımdan çekilirse ne olur? İç dünyam yıkılır, beni ben yapan, görünmeyen ve görünemeyen o dünyam yıkılınca da ortada İmran Sadai kalmaz. İlk ezberlediğim şiir Alişir Nevai'dendi. 11-12 yaşlarımda. O yaşlardan beri şiir okur ve şiir ezberlemeyi severdim ama hep klasik şiirler. Gazel, Kaside, Muammes, Muselles... Ama şiiri hiç tanımazdım. Şiirle tanışmam 17 yaşlarımda başladı. Ustam diyemem ama şiirin gerçek yüzünü görmeme ve tanımama vesile olan şairler o yıllarda Gocimuhammet Muhammet, Ahmetcan Osman, Turgut Uyar, Edip Cansever, Perhat Tursun, Küçük İskender, Nizar Kabbani, Mahmut Derviş, İsmet Özel bunlardı. O zamanlarda bu saydığım şairlerin yeri bende başkaydı. Gerçi hala hepsini saygıyla selamlıyorum. Fakat tek bir isim verip de bu benim şiirde ustamdır diyeceğim biri olmadı. Çünkü şairlerle kurduğum bağ dönem dönem değişkenlik gösteriyor. Bu biraz benim iç dünyamla alakalı bir şey olabilir. Bir araya geldiklerinde Şair'i yaratan bu üçlemeden birinde oluşan arıza ve eksiklik şair duruşunu ve tanımını yeniden ele almak gibi bir tekrara gebedir. Oysa şair için şiir bir kez doğar, tekrar her gün ölür. Çocukluğum şehirde geçti. Metropolden metropole göç ettim. Kasaba, köy, taşra bunlar doğrudan çok temas edebildiğim mekanlar değildir maalesef. Köye ve kasabaya hevesle bakıyorum. Özlem duymuyorum. En iyi bildiğim yer şehirlerdir. Şiirlerimde de şehre sığınıyorum, şehre kaçıyorum. Çünkü kalabalıktır. Tenhaya, uzağa, sessizliğe kaçamıyorum. Saklanacak olsam kalabalıklara saklanıyorum. Bana göre saklanacak olsa insan, kalabalıkların arasında en iyi yeri bulup saklanabilir. Tenhada saklanamazsınız. Orada kaybolursunuz. Ya da çabuk fark edilirsiniz. Ama bazen de metropolden de şikayet ediyorum. Şehre kızıyorum, fakat sığınmak için yine şehri seçiyorum. Çünkü başka yerim yok. Metropolleri sevmiyorum. Doğaya ve insan fıtratına aykırı biçimde gelişiyor buralar. Ama yine gidip metropolde saklanıyorum. Mecburiyetten diyelim. İştiyak ve ilgi mevcut orandan daha fazla olabilirdi. Hatta olması mutlu edici de olurdu. Ama maalesef oran düşük. O yüzden bu ilgi ve iştiyak konusuna yeterli ve yetersizlik açısından bakmayalım. Şiirin tarihten beri belli dönemlerde alıcısı az olagelmiştir. Bunu hepimiz biliyoruz. Fakat bu durum şairleri yazım konusunda etkilemez. "Çok şiir okuyucusu olan ülkelerde iyi şairler çoktur ve okuyucusu az olan yerlerde daha az iyi şairler vardır" gibi bir analiz de söz konusu değildir. Şiirin müşterileri seçkin ve kaliteli okurdur. Şair de okuyucusunun sayısına ve ilgisine bakmaksızın şiirini yaratmaya devam eden kimsedir. Bana göre bu aksiyon biraz duruldu gibi. Ama Türk şiiri kendini poetik konuda çok başarılı bir yere taşıdı. Eğer bu konuda bir madalya takılacaksa bu madalyaların hemen hemen hepsini gençler alacak gibi geliyor. Bu beni mutlu ediyor. Ama eleştiri kültürümüzde beni üzen birkaç nokta var elbet. Onlardan biri de yeninin eskiyi eleştirirken saygı ihlalidir. Her şairin her şairi ve her şiiri kendi seviyesince eleştirme hakkı vardır. Ama kimsenin bir şiiri veya bir şairi eleştirirken ona aşağılayıcı kelimeler, küçümseyici cümleler kurma hakkı yoktur. Bu tavır, eleştirenin kendine karşı da büyük saygısızlıktır. X şair Türk şiirine çok kötü şiirler sunmuş olsa da, bu ona saldırma hakkı tanımaz. Ya da o X şairi okuyan okurları küçümseme veya yargılama hakkı da tanımaz. Yazı üzerinde bu çok belirgin bir biçimde olmayabilir ama şair sofralarında çok şahit oluyorum ve derin üzüntü duyuyorum.


İlk çağlarda Hurri, Asur ve Urartular için son derece önemli olan ve bunlar arasında mücadeleye sebep olan Van'ın, medeni tarihini Urartularla başlatmak mümkündür. Van, Urartuların merkezi olmuş ve bu dönemde birçok imar çalışmasıyla kendi dönemi içerisinde bir şehir görünümü almıştır. XI. yy'dan itibaren Türkmen akınlarına maruz kalan şehir Selçuklular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular'ın yerleşimine açılmıştır. Asıl hayati önemini ise Osmanlı-Safevi çatışmalarının kilit noktası konumunda olduğu coğrafyada bulunmasıyla sağlamıştır. Ve Kanuni Sultan Süleyman'ın 1534-35 Irak Seferi ile günümüze kadar sürecek olan Türk hakimiyetine girmiştir. İlk çağlardan itibaren coğrafi konumu ve önemli medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması Van'ı son derece önemli kılmaktadır. Tarihi yönüyle daha çok ön plana çıkan Van'ın; kültürel, insan ilişkileri, geçmişten günümüze yaşadığı sosyo-ekonomik gelişimi pek belirtilmemiştir. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Dr. Sait Ebinç tam da bu eksikliği hem de tüm yönleriyle- kapatmak için Mektepten Memlekete Bir Şehir Estetiği Van isimli eseri okuyucuların istifadesine sundu. Altı bölümden oluşan kitap, klasik şehir tarihi kitaplarından hem üslup hem içerik bakımından ayrılıyor. Kitap, geçmişten günümüze bir şehir yapısı sunarken, bunu taş ve beton duvarlarını tasvir etmekten çok, onların hissettirdiği ve bizzat yaşadığı ruhu okuyucuya sunmaktadır. Ebinç, şehrin farklı mekanlarında farklı zamanlarda yapılmış eserlerinin sanki hep aynı şarkının devamı gibi süregelen o kesintisiz ruhunu kitabın birinci bölümünde okuyucuya sunmakta. Üstü Bahçelerle Örtülmüş Şehir adını verdiği birinci bölümde, Akköprü'yü ve Akköprü çayını, akşam üzerlerinde türlü yemiş ağaçlarının bulunduğu bahçelerdeki çay sefalarını, Erek dağının sağ omuzu üzerinden yükselerek eski kerpiç Van evlerinin dikdörtgen pencerelerinden insanı yaşama çağıran o doyumsuz aydınlığını son derece sıcak bir üslupla anlatıyor. Kitabın ikinci bölümünü şehir latifelerine ayıran ve doğrudan Van ağzıyla yazdığı Men de Gün Gördüm Hani Mana Gelecağtın İtin Gızı Bizim İt Sizin Baltayı Getirmiş- hem eski zamanı tebessüm ettirerek gözler önüne seren, hem de nerede şimdi o eski zamanlar ve o zamanların eskimeyen insanları dedirten bir his bırakıyor okuyucusunda. Van'daki eski ramazanları, Hüsrev Paşa Camii ve vakfiyesi, soba etrafında geçirilen uzun kış gecelerini, Van'ın eski değirmenlerini ve değirmencilerini, yaşayan, onların içinden gelen ve dolayısıyla kendi zamanını bugünün insanına, sözcükleri adeta bir resmi meydana getiren renkler gibi kullanmış. Bu da geçmişi, bu günden canlı bir film gibi izlemenin zevkini veriyor. Bir Zevk-i Tahattur ismini verdiği kitabın dördüncü bölümü eski Van evlerine ayrılmış. İçinde gölgeleriyle adeta zamanı serinleten meşe ve servilerin bulunduğu bir bağ ve bağın en yüksek yerine kurulmuş bir ev. Bu ev sanki yüce Yaradan'ın sesini yalnızken duymak için tenha bir kırın ortasında Allah'la baş başa kalan çobanların münzevi ruhları gibi vecde benzeyen bir sükunete bürünmüştür. Diyerek hissettiklerini anlatan Sait Ebinç, daha sonra evin manzarasını, estetiğini, odalarını tek tek anlatıyor. Bu bölümde ayrıca eski Van evlerine ait bir çok fotoğraf var ki, bu da anlatılanın zihinde daha berrak şekillenmesi adına son derece önemlidir. Kitabın beşinci bölümünde Van'da icra edilen sanat ve sanatçıları, Van'ın eski zaman türkülerini, Van'a gelen ilk gramofonun öyküsünü, son derece naif ve akıcı bir üslupla aktarıyor. Ayrıca Van'daki ilk matbaanın nerede kimler tarafından kurulduğuna dair bilgiler ve görseller de şehrin tarihine ayna tutması açısından son derece önemlidir. Kitabın her bölümünden ayrı zevk alsam da bir tarihçi olarak son bölüm; şehrin tarihine, tarihi şahsiyetlerine ve tarihte nasıl konumlandırıldığına dair verdiği bilgiler açısından son derece müstefid olmamı sağladı. Çanakkale Savaşında şehit olan Vanlılar, Seyyid Abdülhakim Arvasi ve Başkale'deki medresesi, bu gün belki de Van'ın en kalabalık mahallesi olan Vanlı Hacı Bekir'in kimliğine dair verilen bilgiler son derece kıymetlidir. Ayrıca 1839 yılına ait nüfus sayımlarında ve vakıf evraklarında geçen Vanlı kadim ailelerin listesini sunması da kitabı son önemli kılmaktadır. - Amik Kalesi ve Amik Yerleşim Yerinin Tarihçesi - Yalçın Kitapçı - Kadir Dedenin Laikliği ve Hacı Babam - Van'da Eski Zaman Bahçeleri - Van'da Derviş-i Zındıka Tekkesinin Şeyhi Molla Hasan Mahdumu Mehmet Efendi ile Röportaj Vb. gibi birçok ilginç başlık işlenmiş. Kitap sadece bir Van tarihçesi anlatmıyor; aynı zamanda geçmişle bu günü birbiriyle mecz edip geleceğe de bir atıfta bulunuyor.


Polat Safi'nin, "Eşref Kuşçubaşı'nın Alternatif Biyografisi" adlı eseri; üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, "Eşref'i Yeniden Yazmak" başlığı altında; Kuşçubaşı Eşref'in, yayım süreci ve Eşref profilini oluşturmak için büyük bir mücadele verdiği yayımları ile ilgili bilgiler mevcuttur. İkinci bölüm, "Eşref'in Yeniden İnşa Etmek" başlığı ile eşref hakkında bilinen birçok bilginin ve belgenin sorgulandığı, Eşref'in yaşadığı hadiseler yazarın araştırması ve fikirleri doğrultusunda okuyucuya sunulmuştur. Son olarak, "Eşref'in Tahlili" isimli son bölümde ise Eşref'in genel bir tahlili yapılmış olup aile hayatı, sürgünü ve yükselişi, Yunan saflarına geçişi ve Türkiye'ye dönüşü ele alınmıştır. Eseri bölümler üzerinde değil genel bir değerlendirme ve eleştiri şeklinde incelemeye çalışacağız. Polat Safi, eserinde Eşref'in sahte bir kahraman, narsistik kişilik bozukluğu olan ve kendini olmadığı gibi gösteren biri olarak tarif etmesi ve bu zamana kadar yazılan Eşref ile alakalı birçok eseri ve bu eserlerin gerçekliğini göz ardı ederek, yanlışları ve kusurları dahi olsa bir milletin zihninde ve kalbinde yer tutan birine bu şekilde ağır ithamlarda bulunmasının çokta iyi olmadığı kanaatindeyim. Yine Polat Safi eserinde kendine göre Eşref'in psikolojik durumunu ailesi ve çocukluğuna kadar götürmüştür. Ona göre; Eşref'in erkek kardeşlerinin en büyüğü olması, ondan sonra doğan küçük kardeşleri nedeniyle ailesinin onunla daha az ilgilenmesi Eşref'e daha az sevgi ve sıcaklık göstermeleri ve Eşref'inde bunu kişisel algıladığını söylemiştir. Ayrıca kardeşlerinin vefat etmesinin annesinde travmaya yol açtığı ve bu durumun Eşref'i olumsuz etkilediği ve duygusal olarak yeterince beslenmediğini öne sürer. Eşref'in kalabalık bir ailede yaşaması ve ölümlerin olması yazara göre Eşref'te duygusal yokluğa ve empati eksikliğine sebep olmuştur. Yazara göre Eşref'in kafasına estiği gibi davranması ve rahatça hareket etmesi, ilgisiz bir aile ve ekonomik durumun iyi olmasından kaynaklanıyordu. Bu ruh hali ve psikolojik durumunun yetişkinlik ve yaşlılık yıllarındaki davranış ve hallerinin temeli olduğunu söyleyen Polat Safi, fikrimce bu şartlarda yaşayan daha nice çocukların olduğunu göz ardı etmiş olmalıdır. Yine yazar, ailesinin bu durumunu anlatırken kullandığı ifadeler ile birebir olayın şahidi gibi görünüyor ve bizdeki gerçeklik kavramını sorgulatarak doğruluk payı ile birlikte güzel bir kurgu algısı yaratıyor. Bu şekilde bir tespit için öncelikle zamanın şartlarına ve kişisel durumlara göre konuşmak daha faydalı olacaktır. Unutmamak gerekir ki Osmanlı devleti Eşref'e denk gelen 19. Yüzyılda isyanlar, hastalıklar, göçler ve daha nice çetin durumlarla uğraşmaktaydı. Halkta bu durumdan en derin şekilde etkilenmekte idi. Peki bu çağda yaşayan ya da büyüyen bütün bireylere belirli bir tanı koymak gerekiyor mu? Bu fikirleri oldukça uç ve uçuk bulduğumu ifade ederek şunu belirteyim ki bazı zor durumlar ve zamanlar her daim kendi kahramanlarını diğer bir ifade ile kurtarıcılarını çıkartmıştır. Örnek vermeye gerek olmadığını düşünüyorum çünkü tarih zaten bunları anlatmaktadır. Eşref'in sözde kişilik bozukluğu için bu kadar derine inmek öncelikle iyi bir psikoloji eğitimini almayı gerektirir. Alanında uzman olan kişilerin dahi bu kadar iddialı konuşamayacağı fikrindeyim. Eşref'in yayın serüvenine bakacak olursak; 1903 yılından 1964 yılına kadar yazma faaliyetini sürdürmüştür. Zaman zaman yoğunlaşan bu yazma serüveni zaman zaman da yavaşlamıştır. Ama asıl önemli olan bu yazıları yayımlatmaktır. 1935'te Atatürk'e suikast teşebbüsü davasından beraat eden Eşref, bu seneden sonra yazılarını yayımlatma girişimlerine başlamıştır. Bu yayımlatma sürecinde eserde karşımıza Ziya Şakir, Cemal Kutay, Asaf Tugay ve Philip H. Stoddard isimleri çıkıyor. Esere göre Eşref bu isimlerin hepsi ile görüşmeler yapmış ve buradaki asıl amacı da kendisine biçtiği kahraman rolünü tanıtmaktır. Yazara göre Eşref buradaki isimlerin hepsiyle farklı durumlarda görüşmüş olsa dahi hedef hep aynıydı "kahraman Kuşçubaşı" İsmini ortaya çıkarmak. Hatta yazar, bazen bu ikili ilişkiler maddiyat üzerinden dahi ele almıştır. Ve bu isimlerin Eşref ile ilgili yazdıkları hep hatalı, eksik veyahut ta tamamen yanlış idi. Tabii olarak hata ve kusurların olması mutlaktır lakin hataların büyüklüğü ve genelliği önemlidir. Bir kişinin kendi hayatıyla ilgili verdiği bilgilerin tamamına yakınını kusurlu saymak için sağlam ve yeterli kaynak ile doküman gerektir. Eğer bunlar yok ise bir kişiye bu isnatlarda bulunmak tarihçilik açısından elem verici bir durumdur. Eserde Eşref'in hayatı ve icraatlarıyla ilgili verilen birçok bilgi olmasına rağmen detaya girmemek için genel bir yorumlamanın ve bazı bilgileri incelemenin daha uygun olacağı kanaatindeyim. Buna mukabil; eserde Balkanlar'dan gasp ettiği hayvanları çiftliğine götürmek üzere İzmir'e geçtiği bahsi vardır. Yazar, bu hayvanların; 15.000 koyun ve 5.000-6.000 sığır olduğunu ifade eder. Buradaki önemli husus şudur ki bir iki hayvan değil koca bir sürüden bahsediliyor ve bu sürünün kat ettiği mesafede oldukça fazladır. Sözde hırsız ve gaspçı olan Eşref bu kadar sığırı kimse görmeden ve kimsenin ekinlerine otlaklarına zarar vermeden nasıl İzmir'e getirdi? işte bu büyük bir soru işaretidir. Bu hayvanlar getirilirken hiçbir devlet yetkilisinin haberi olmadı mı? Bu hayvanların yolda beslenmesi nasıl oldu? Ve daha birçok sorulması gereken soru var. Ama yazar tarafından kastedilen açık kahraman bildiğiniz Eşref bir hırsızdı! Eserdeki diğer bir konu da, Eşref'in fotoğrafların fotomontaj ya da kendisine ait bir fotoğraf makinesiyle çekilmesidir. Yazar, Eşref'in bu fotoğrafları da yakınlık kurmak için gazetecilerle paylaştığını söyler. Fotomontaj konusu tartışmaya açık olup fotoğrafçılık ile alakalı tecrübeye ve bilgiye sahip insanların fikirleri daha belirleyicidir. Lakin diğer husus ise apayrı bir konu olup olayın temeli ile çatışmaktadır. Eşref'in kendi makinesi ya da başka bir makine ile Fotoğraf çekilmesi, Eşref ile alakalı nasıl bir olumsuz sonucu doğuruyor buna bakmak lazım. Bir stüdyo mu kurduruyor? hayır peki fotoğraflar ile olay örtüşüyor mu? evet o zaman burada Eşref'i karalayacak nasıl bir olumsuz durum var. Fotoğraflarının tamamını kendisi çektiğine dair bir belge dahi yokken (sayfa 114'de dipnot da "Derne" ile alakalı Eşref'in "bizzat kendi aldığım fotoğrafların filmleri" ifadesi bulunmaktadır) böyle bir ifade ve bu ifadeye getirilen açıklama oldukça sert ve acımasızdır. Polat Safi'nin Eşref ile Enver Paşa ilişkisini anlatır iken yine Eşref'i aynı seviyede olmadığı insanların nezdinde kendisini ayrıcalıklı göstermek isteyen biri olarak tarif ediyor. Eşref'in Enver Paşa ile ilgili bahsettiği "kendisine itibar eden, kendisinin tavsiyelerini dinleyen biridir" İfadelerine Safi karşı çıkmaktadır. Lakin Enver Paşa ile ilgili birçok kaynakta geçtiği üzere Enver Paşa Anadolu'ya geçemediğinde ve buna mukabil başlattığı Türkistan harekatında Eşref'in kardeşi Selim Sami'nin tavsiyelerine değer vermiş ve onu dinlemiş zaman zamanda tesirinde kalmıştır. Durum böyle iken Enver Paşa'nın, Eşref'in, kardeşinin fikirlerini dinlemesine mukabil Eşref'i de dinlemiş ve hatta itibar etmiş olması da çokta garip bir durum olmasa gerektir. Bununla ilgili birçok kaynak olup merak edenlerin Enver Paşa ile ilgili kitap okumaları naçizane tavsiyemdir. Ayrıca Polat Safi'de eserinde Enver Paşa ile Selim Sami arasındaki ilişkilere kısada olsa değinmiştir. Polat Safi'nin eserinde daha tartışılacak birçok konu olmasına rağmen gerisini okuyuculara bırakmanın daha uygun olacağı düşüncesindeyim. Bizim ele aldığımız konular herkesin az çok malumu olan ve az bir düşünce ve araştırma ile rahatça bir sonuca varılabilecek seviyededir. Eserde geçen bazı konuların tenkiti ise belge ve kaynak ile yapılacak olursa daha uygun olacaktır. Bizim şu anlık böyle bir görevimiz olmadığı için detaya giremiyoruz. Lisans eğitimini Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde tamamladı. Teşkilat-ı Mahsusa'nın İngiliz işgali altındaki Mısır'a karşı Suriye, Libya ve Sudan'dan yürüttüğü faaliyetleri ele aldığı çalışmasıyla Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'nden yüksek lisans diplomasını aldı. Çalışmalarına aynı bölümde devam ederek "The Ottoman Special Organization Teşkilat-ı Mahsusa: An Inquiry into its Operational and Administrative Characteristics" başlıklı teziyle doktora derecesini almaya hak kazandı. Milli Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu'nda İstihbarat Tarihi dersi vermektedir.