İstanbul, Antik Çağlardan günümüze medeniyet hazineleriyle bezenmiş bir şehirdir. Suriçi ise bünyesinde koruduğu büyülü bileşkenin bugün hala yaşayan detaylarını bir su berraklığında, dupduru yansıtır. Bir baştan bir başa yarımadayı içine alan şehir silueti Ahmet Hamdi Tanpınar'ın deyimiyle, hünerli Türk`ün ahenkli sesler veren çekiciyle benzersiz bir estetik forma ulaşmıştır. Gerçekten de İstanbul, şehrin içlerine doğru kıvrılan sokaklarıyla insanı içine çeker. Şehrin kültür mirası büyüklü küçüklü diziler halinde maddi ve manevi beklentilere karşılık verecek zenginlikte ziyaretçilerini ağırlar. Köşe başlarını tutan çeşme ve sebilleriyle, irili ufaklı külliyeleriyle, canlılığın hiç kesilmediği çarşılarıyla şehirler antolojisinin bercestesi olmayı hak eder. İstanbul, şehrin havasıyla suyuyla ruhunu beslemiş, anlam ve güzelliğini derinden idrak etmiş sanatçıların eserlerinde kendini en iyi şekilde ifade etme olanağı bulmuştur. Osmanlı döneminden itibaren Suriçi İstanbul`u, özellikle edebiyatın, söz sanatlarının bir merkezi olmuştur. O dönemlerin popüler mekanları bir edebiyat mahfili niteliğinde kuşaktan kuşağa devreden bir sohbet geleneğini yaşatmıştır. Bu mekanlar sayesinde edebiyatımızın klasiklerini oluşturan değerli birçok şair ve yazar yetişmiştir. Şehrin fiziki unsurlarını, maddi mirasını var eden düşüncenin iyi anlaşılmasında sanatçı ve edebiyatçılarımızın payı büyüktür. Onların estetik dokunuşları, şehirleri binaların yükseldiği durağan bir yapı olmaktan çıkartır, bir hafıza inşasıyla birlikte önümüzdeki şehirle hakiki bir ilişki kurabilmenin yolunu açar. Fatih`in Edebiyat Durakları, İstanbul`u İstanbul yapan şahsiyetlerin, edebiyatçıların ve onların bıraktıkları izlerin peşinden gidiyor ve bizi Suriçi`nde keyif veren bir yolculuğa çıkarıyor. Bir medeniyetin hafızası o milleti inşa eden fikirde, eylem birliğinde ve en önemlisi onun kültür ve sanatında gizlidir. Fatih; tarihi, mimari, estetik zenginliğe sahip olmakla birlikte bu özelliklerini edebiyatla harmanlayabilmiş, ona zemin oluşturarak estetik anlamlarını daha görünür hale getirmiş ve mekansal açıdan onu derinleştirmiş bir ilçedir. "Edebiyat durakları'', edebiyatın geçmişte ve günümüzde var olduğu mekanları, eserleri, isimleri ve buralardaki edebi faaliyetleri, birlikleri ve sohbetleri merkeze alan bir içeriğe sahiptir. Bu duraklar en geniş anlamda kullanıldığı ve edebiyatçıların metfun olduğu hazireler de eserde sunulmuştur. Eserin içeriğine bakıldığında yalın, akıcı bir dil ve üslup kullanılmıştır. Ayrıca eserde anlatımı kuvvetlendirmek ve canlı tutmak adına çeşitli tarihi mekan fotoğraflarından çok miktarda okuyuculara sunulmuştur. Eser, İstanbul' da olup göremediğimiz ya da farkına varamadığımız eserleri gün yüzüne çıkartarak bir farkındalığa vesile olmuştur. Birinci bölümde Şehzadebaşı- Vezneciler güzergahındaki kabirleri, külliyeleri, şairlerin zaman geçirdiği kıraathaneleri, konakları dile getirilir. İkinci bölümde ise; Beyazıt Meydanı konu alınarak civarındaki yapılar, havuzlar, kahvehaneleri, sahafları, çarşıları, önemli edebiyatçıların zaman geçirdiği yerleri konu edinir. Üçüncü bölümde Aksaray da ticaret alanları, kahvehaneleri, tarihi konak ve evler konu edilmektedir. Dördüncü bölümde ise Süleymaniye' den başlayan tur Draman'a kadar gider. Burada camilerin yapısından, konaklara, anıtlara, kütüphanelere, kabirlere, hanlara, sokaklara değinilmiştir. Beşinci bölümde ise; Gedikpaşa'dan başlayarak Sultanahmet Meydanına kadar giden bir serüven bizi karşılar. Konaklara, enstitülere, müzelere, medreselere, vakıflara, tiyatro binalarına, hanlara, hazirelere, dergi merkezlerine, sarnıçlara yolumuz düşer. Son bölüm olan Altıncı başlık da ise; Babıali Sirkeci- Cibali güzergahında basın yayın yerleri, medreseler, dernekler, yayıncılar, sıbyan mektepleri dile getirilmiştir. Fatih' in edebiyat duraklarını bilmek, onları tarihsel süreç içinde tanıyıp günümüzde de görüp fark etmek okurların yaşanan şehirle kurdukları iletişimi son derece artıracak, onlara farklı pencereler açacaktır. Bu aynı zamanda bir şehri pek çok farklı boyutta tanımak ve onun zenginliklerine kendi evrenimizi taşımak anlamına da gelir. Eser, tarihi, estetik ve kültürel zenginliğe sahip Fatih ilçesinin aynı zamanda edebi derinliğini de ortaya koymuştur. Sizler de okurken kendinizden gezip gördüğünüz yerlerden ve okuduğunuz eserlerden bir şeyler bulabilirsiniz.


Şiiri tanımlamak şiir kadar zordur. Edebiyat içinde bambaşka bir yere oturur şiir. Platon, şiir için "Büyülü söz" demiştir. Haklılığı, şiirin büyülü atmosferine kapılan herkesçe doğrulanır. İsmet Özel, Şiir Okuma Kılavuzu isimli kitabında; "Şiirden yoksun bir edebiyat ortamının kofluğunu hiçbir dahiyane açıklama gideremez. Bu yüzden şiirin dolaylarında dönüp duran düşüncelerin hiçbiri bir tek şiirin başaracağı işin üstesinden gelemeyecektir." İfadelerini kullanır. Bunların üzerine şiir edebiyatın kalbidir çıkarımı yanlış değildir. Esasen durup düşününce insan tüm eserlerin özünde şiirsel bir taraf görebilir. Birçok sanat eserinin damarlarına şiir sızarken şiirin içine başka hiçbir şey sızamaz. Şairler dahi şiirin tanımını yapmakta zorlanır. Öyle ki Ahmet Hamdi Tanpınar şiiri şiir ile anlatmıştır. Fransız sembolist şairlerden Valery ise şiir için, "Dil içinde başka bir dil kurmaktır." demiştir. Bir nevi şiirin özel bir dil biçimi olduğunu vurguluyor diyebiliriz. Baudelaire şiir için "Sınırlı içinde sınırsızın ifadesidir." şeklinde açıklama yapmıştır. Edebi eserler bütününde üstü örtülü birçok anlamı taşır. Verdiğimiz örneklerden de yola çıkarak bu özelliği en çok şiirin barındırdığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla anlam ve içerik bağlamında da en çok şiirlerin irdelendiği aşikardır. Gerekliliği ise tartışma konusudur. Şiiri düzyazıdan ayıran birçok özellik vardır. En önemlilerinden birisi de dolaylı anlatım biçimidir. Düz yazıda derin okumalarla farklı anlamlar çıkarılabilse dahi bu herkesi benzer sonuçlara götürür. Oysa şiir okuyana özgü bir anlama bürünür. Öyle ki şairin ifade etmek istediğinden çok başka noktaya dahi gidebilir. Platonun bahsettiği büyülü yanlarından biri de bu olsa gerek. Şiir bu büyülü yanı imgelerle oluşturur. Cahit Sıtkı Tarancı, şiir için "Kelimelerle güzel şekiller kurmak sanatı" diyerek açıklamıştır bu durumu. Şiir dili, günlük dilin kelimelerini kullanarak derin anlamları ifade eder. Belli bir düzen çerçevesinde kurulur şiiri oluşturan kelime zincirleri. Öyle ki içerisinden bir tanesinin çıkarılması halinde o büyü bozulur kelime dizeleri anlamını yitirir. Şiir ahengini kaybeder. Zira şiiri şiir yapan bu kelimelerin ahenkli birleşimiyle insan zihninde uyandırdığı çağrışımlardır. Şiirin ahenkli yapısını; Voltaire, "ruhun müziği", Alfred de Vigny ise "billurlaşmış coşku" olarak ifade eder. Şiirimize halk kültürünün değerlerini getirmeye, bu değerlerle şiir dünyamızı zenginleştirmeye gayret eden Ahmet Kutsi Tecer de şiiri "dilin tam anlamıyla bir ses haline gelmiş ve hayal unsurlarından dokunmuş şekli olarak tanımlar. Onun nazarında şiir bir "transpositon" dur. Şiirin konusu sınırsızdır. Bununla birlikte içerisinde toplumsal sorunları dile getirmek, sosyolojik çözüm yolları üretmek, bir düşünceyi dikte etmek ya da bilgilendirme havasına bürünmek gibi amaçları barındırmaz. Elbette ki şiirin fikir ve düşünceleri vardır. Kimi şairler, şiirlerinden belli bir fikrin anlaşılmasını isterler ancak şiirin ana unsurunu bu oluşturmaz. Bununla birlikte şiir için bir düşünme eyleminin gerekliliği olduğu da aşikardır. Şiir okurken imgelerin, betimlemelerin veya dizelerin diziliş biçiminin bizde uyandırdığı çoğu zaman adını koyamadığımız bir giz oluşur. Kelimelerin özüne inmeksizin, herhangi bir çözümlemeye ihtiyaç duymadan o insani duygularımıza değer. Bu onu düz yazıdan ayıran en önemli noktalardan biridir. Şiir, şairle ayrı özdeşleşir, okuyan her bireyle ayrı. "Şiir başka anlatım yollarıyla varılamayan beşeri bir alanın sanatıdır. Düzyazıdan beklenilen hiçbir görev şiire yüklenemez" demiştir İsmet Özel. Şiirde mantık arama yoluna girmek yanlış olur. Zira şiir kişisel bir zihin algısıdır. Kelimeler insanın bilinçaltında şekillenir ve anlamını bulur. Böylece şiir ve insan bütünlük sağlar. Esasen şiire atfedilen ulviyet budur. Ahmet Haşim, Piyale isimli eserinin önsözünde yer alan makalesinde Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar başlığıyla; "Şair ne bir hakikat habercisi,, ne bir güzel ve etkileyici konuşan insan, ne de yasa koyucudur. Şairin dili, "düzyazı" gibi anlaşılmak için değil, fakat duyulmak üzere var olmuş, müzik ile söz arasında, sözden çok müziğe yakın ortalama bir dildir." demiştir. Bunun üzerine, şiirde, açık ve anlaşılırlık aramanın şiir mantığına aykırı olduğunu söyleyebilir. Şiir anlamını kendi üreten bir dildir. Bununla birlikte şiirin anlamlanabilmesi yolunda okuyanın ruh hali, bulunduğu ortam, mevsim, çevresel faktörlerde önemlidir. Anlam bunlarla bütünleşerek okurda yer edinir. Ayrıca şiiri hakkıyla okumak için zengin bir zihne sahip olmak gerekir. Şiirin insanla anlamlanması kişinin o şiirin içine girebilecek donanıma sahip olmasıyla ilişkilidir. Zira şiir bir hayal ürünü bir kurgu değil gerçekliğin kelime oyunlarına bürünmüş halidir. Bu yüzden de şiir en az okunma oranına sahiptir. Bu durum şiir kadar şiir okuyucularının da özel olduğunu gösterir. Türkiye İstatistik Kurumu'nun yaptığı araştırmada % 33,7 lik bir oranla roman ilk sıraya yerleşmiş, %27,1 ile öykü ikinci sırada yer almış ve %10,2 gibi az bir miktar şiir okuyucularını temsil etmiştir. Araştırmanın içeriğinde en çok kitap okuyan grubun 7-14 yaş arası olduğunun belirtilmesi de çocukların kitap okumadığı yönündeki tezi çürütürken, geleceğimiz olan genç beyinlerin şiirden mahrum yetiştiği gerçeğini de gözler önüne sermektedir. Ahmet Hamdi Tanpınar, şiir için "Musiki giydirilmiş zamandır." der. Bu bağlamda düşündüğümüz zaman önceki dönem şiirlerini anlamakta zorlandığı için okumak istememeleriyle birlikte, günümüz şiirlerinin gençliğe hitap etmediği anlamı da çıkarılabilir. Zira yaşadığımız teknolojik çağda gençlerimiz zorlanmadan bilgiye ulaşmaya alışmışken böyle bir zahmete girmeye gerek görmedikleri açıkça ortadadır. Bu durumda şairlerin poetikalarını genç neslimize çekici bir halde aktarması kadar, ebeveyn ve öğretmenlerin de şiire olan ilgi ve merakı perçinleyecek eylemler yapmaları şiirin hak etiği gibi daha üst sıralara yerleşmesini sağlayabilir. 2013 yılında Exeter Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmaya göre şiir okumanın insan hafızasında bir gelişim meydana getirdiği açıklanmıştır. Yapılan araştırmada katılımcıların birçok farklı türde eserlerin yanında en sevdiği şiirin okunması istendi ve bu doğrultuda beyinlerinde oluşan değişimler fMRI ile görüntülenmiş. Çıkan sonuçta katılımcıların en sevdiği şiiri okurken beyinlerinde diğer türlere göre hafızayla alakalı olan bölgede kayda değer bir hareketlilik olduğu ortaya çıktığı bildirilmiştir. Tüm bunların ekseninde şiir okumaya her yaş grubundan insanın daha çok önem vermesi gerektiği ortadadır. Şiir okumanın kelime dağarcığını ve dolayısıyla düşünceyi, hayal gücünü, bakış açısını ve estetik zevki geliştirdiği, insani duygulara da hassaslaştırdığı gerçeğinin de altını çizerek bir Sezai Karakoç şiiriyle herkesi şiir okumaya davet etmek isterim. Zira şiir tanımlanamaz... Şiir yaşar... Şiir yaşatır...


Kocaeli'nin müdavimi, iyi mısra ve iyi şiirin izinde, kutsallığı azalsa dahi öğretmenliğe inancı olan, Türk evladına söz vermiş, garip Yunus'un izinde ve kız evladı olan bencileyin. 99 Marmara depremi beni şiirle tanıştırdı. Mistik bir hikaye değil hakikat. Belki de bu yüzden şiire olan hissiyatım büyük. Daha sonrası ise lise yıllarında okuduğum şiir kitapları. Derken sözcüklerin büyüsüne kapıldım ki iyi söz antik çağdan yakın çağa kadar büyü olarak anılmıştır. Yakın çağ devrik krallar kanlı devrimler şiirden uzaklaşan medeniyet. Hayat benim dünyamda iki unsuru çok iyi besler. Bunlardan biri şiir diğeri ise komedi. Şair içinde var olduğu toplumu ve coğrafyayı iyi bilmeli, "şairsin elindeki taş da ne". Şairin otobüste olmasına şaşıranlar var ama şiir o otobüsün içinden çıkıyor. Bir şiirimde şöyle demiştim "halkın partisi yoktur otobüsü vardır". İlk ustam Selahattin Ensar KOMUT oldu. Şiirlerimin biçim olarak şekillenmesinde etkisi büyük. Son yıllarda eşim Ayşe ERTÜRK'ün eleştirileri yön veriyor, kendisi iyi bir okur ve iyi bir eleştirmen. Mekan yalnız şiir için değil hayatın her alanında mühimdir. Antik çağlarda mekanı coğrafya şekillendirmiştir. Mekan dediğimiz şey aslında bir kültürün etki alanıdır. Bugün mekanların özellikle modern mekanların insana hitap ettiğini söylemek gülünç olur. Modern mekan bizi bir kafese sürüklemekten başka bir şey değil. "Bir tabure ile çıkabilirdik fethe" demiştim, insanı boğmayan ona hudut çizmeyen mekanları seviyorum. Bu yüzden modern zamanların otağı olarak diyebilirim ki taburelerden minberlere oradan da dünyaya açılabiliriz. Şiir ve mekan için Cengiz Bektaş hoca mutlaka okunmalı. Günümüzde okur sayısı giderek azalıyor. Bir dergide yer alan kişi dahi yalnız kendi yazdığı dergiyi sosyal medya üzerinden paylaşıyor fakat yazdığı dergiyi bile alıp okumayabiliyor. Belki genelleme yapmak bu noktada yanlış ama öncellikle yazar olabilmek için iyi bir okur olmak gerekli. Şiire çoğunluğun yazmaya teşebbüs ettiği ama çok azımızın okuduğu bir alan diyebiliriz. Şiirin ilk kısmı ilham gerisi çalışmadır demiş bir hocamız katılıyorum. İlk söz tetikten çıkar gerisi ise ivmeyi ayarlamakla alakalı. Ne tür yazıyorsanız yazın iyi bir emek vermeniz gerekir. Ben toplumsal şiirleri daha çok seviyorum. Eleştiriyi hakaret olarak algılıyoruz. Fakat yapıcı eleştiri mühimdir. Eleştiri kültürümüz yok ki eleştirim olsun! Dergiler güncel edebiyatı yahut ilgi alanımızı takip edebildiğimiz önemli mecralardır. Dergiler iyi şairin ocağı olur gelişmesine fayda sağlar. Fakat son dönemlerde popüler ve görünürlük denilen bela iyi şiiri ve iyi dergiyi görünemez hale getirdi. Dergiler elbette kıymetini koruyor, çağdaşımız şairlerin sesleri bizim için kıymetlidir. Nazım Hikmet, Sezai Karakoç ve Alper Gencer okumak isterdim. Üç şiiri seçmem çok zor. Diğer tüm iyi şiirlere yanlış yapmış olurum.


Salt gidişin uyandırdığı terk ediliş; öyle ki şiirinde hem gidendi o hem de terk edilen. Bir şeyler olurdu ona veya hiçbir şeyler... Beni can evimden vuran dilemması da buydu Kapkıner'in. Kendisini bir paradoksta cem edip kendi ceminde ortadan kalkıyordu. Geriye kalan ise ''bir çift müennes gözdü'' ya da ''En çok İsa'ydı, beni İsrail'i Kızıldenizden geçirdi...'' İsa gibi gidiyordu ama kendi meselinden ozanlığın meseline naklolmuş şekilde -ki, bana tümüyle Kaygusuz Abdal'ı hatırlatır, Kitab-ı Maglata eserinde birbirlerinin yerine geçen mesel kahramanlarını, -misal orada da İsa Firavun ile muhatap olur- bilinen efsaneler birbiri içine geçer ve yeni bir anlatı ormanı yaratılır. Kapkıner, kaygan ve akışkan/revani üslubunda bir inci tanesi kadar ağırdır da, olduğu yeri işgal eder. Okurken insanın boğazına bir yumru takılır. Kısa satırların, tekli kelimelerin efendisidir, kelimeleri art arda sıralarken devamlıdır, süreklilik arz eder, hemen bitirmez, bitirdiği yerde de gerçekten bitmesi gerektiği için bitmiştir şiiri, bir şey ekleyip çıkarmanız imkansızdır. Böylece, kendi mamur labirentlerini kurgular, çözülmenin daim olduğu imkansız orduların saflarında bir haykırıştır, çözülür; çözüme en uzak çözümsüzlüğe en yakın muhitte. Ne zaman Kapkıner'i düşlesem, paradokslardan mülhem, aklıma soyut halkalar gelir, gök katlarından yeryüzüne doğru süzülen, yaldızlı goblen sicimlere bağlı yeryüzünü tavaf eden halkalar, saydam şafakları yalayıp geçen ve ufka doğru gözden yiten haleler... Bilmiyorum, ne zaman kendisinin bir resminde mahzun gözlerine baksam bu manzarayı tutuşturuyorum dimağımda, vardır bir manası diyorum, varsın saklı kalsın. Tüm bu delirmiş imgelem koridorlarında Türk Şiirinin iki kutuplu zirvesinden birisini teşkil ediyor benim için, diğer isim ise Hüseyin Ferhad, bir şaman. Ben i İsrailogullarini Kizildenizden geçiren Musa değil mi..


Eser, İslam dininin temel esaslarından olan ahlak konusu üzerinde duruyor. İnsanların din konusundaki bilgilenme ihtiyacını, hurafelerden uzak, sahih dini bilgiyle karşılamayı, onları inanç, ibadet, siyer ve ahlak konularında aydınlatmayı amaç edinen Diyanet İşleri Başkanlığı, çağdaş ve bilimsel verileri de göz önüne alarak "Temel İslam Bilgileri" adlı bir seri planlamıştır. Bu eser de serinin dördüncüsü olan "Ahlakım" adlı eser olup, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bir komisyon tarafından oluşturulmuştur. Birçok dile çevrilmiş olan eserin bende ki hali Fransızca olup, Fransız dilinde "ma foi" yani ahlakım anlamına gelmektedir. Ahlak ve İnsan, İslam'da Ahlak, İslam Ahlakının Öngördüğü Örnek İnsan, İslam'ın Temel Haklara Yaklaşımı, Görev ve Sorumluluklar, İslam Ahlakında Sevgi, Örnek Şahsiyetlerden Davranış Modelleri olmak üzere yedi üniteden oluşan eserde, ahlak kavramını tüm yanları ile alıyor. Yukarıda belirtilen üniteler İslam profesörleri tarafından detaylıca ele alınmıştır. Doç. Dr. Celal Türer Doç. Dr. Süleyman Akyürek Prof. Dr. Erdoğan Pazarbaşı Doç. Dr. Ali Kuşat, kitabın yazılmasında emeği geçen değerli hocalardan oluşuyor. Konular bir ders kitabı niteliğinde ele alınmış olup; örnekler, ara başlıklar, ünitenin özeti, düşünelim etkinliği ve değerlendirme soruları ile bilgilerin pekişmesi sağlanmaktadır. Beşinci ünitede yer alan konu; sorumluluklarımız ve görevlerimiz başlığından oluşmaktadır. Ünite, toplumsal ve kişisel ödev ve sorumluluklarımızdan bahsediyor. Çocukların ailelerine karşı, eşlerin birbirlerine karşı, büyüklerimize karşı sorumluluk ve ödevlerimizi bulunmaktadır. İnsanın sosyal bir varlık olduğu, ilişkilerimizi sakin, dengeli ve olumlu bir şekilde kurmamız gerektiğini, devletimize, çevremize, topluma, komşulara, yakın akrabalarımıza karşı görev ve sorumluklarımızı eşit bir şekilde yerine getirmemiz gerektiğinden bahseder. Eserin son bölümünde, kültürel mirasımızın gelişiminde önemli rol oynayan, örnek alabileceğimiz tarihimizde bazı ünlü isimlerden örnekler paylaşılıyor. Türk dünyasının manevi hayatını etkilemiş Ahmet Yesevi, Anadolu'da Türkçe şiirin öncüsü olan ünlü tasavvuf ve halk şairi Yunus Emre, hoşgörü ve barışın sembolü Mevlana, Anadolu'nun manevi kurucularından Hacı Bektaş-ı Veli ve ülkesini bağımsızlığı için varlığını büyük kısmını savaşta geçirmiş, vatan sevgisi ile dolu Mustafa Kemal Atatürk birer rol model olarak sunulur. Bu eserdeki hedef insan olduğu için, bu eserin, insanın yaşadığı hayatı aydınlatacak tarzda sürekli kendini yenilemesi, İslam öğretileri ile hayatına anlam katması, ahlak kavramının akıllarda ve gönüllerde tazelenmesi, bilgiyle hayat arasında dinamik bir bağın kurulmasını sağlayan bir yol haritası olarak düşünüyorum.


Osmanlı, 16. Yüzyıl'da Karadeniz'i hakimiyet altına almayı başarırken, bu dönemde Akdeniz'de ise durumlar farklı biçimde gelişmektedir. Bu dönemdeki Osmanlı'nın Akdeniz politikası, Avrupa'da dost liman olarak Fransa'yı, Kuzey Afrika'da liman fetihleri yönünde bir güç mücadelesi elde etmeyi istemiştir. Ancak, tüm imtiyazlara rağmen ege kıyılarının dibinde rahat durmayan Venedikliler, Papalık ile İspanya'yı Osmanlı'yla karşı karşıya getirmesi sonucu kaçınılmaz Osmanlı Haçlı donanmalarıyla savaşlar, yıkımlar meydana getirmiştir. Bu dönemde Hint Okyanusuna kadar açılan Osmanlı donanması İnebahtı yenilgisiyle büyük bir hasar almıştı. Osmanlıyla Akdeniz'de güç mücadelesi yapan İspanya, yönünü Atlas okyanusuna çevirerek İspanya denizcilik tarihinin seyrini değiştirmiştir. Hüseyin Serdar Tabakoğlu, "Akdeniz'de Savaş" kitabıyla Osmanlı İspanya Mücadelesini mercek altına alıyor. Bu kapsamda kitabını beş bölümden oluşturuyor. Bunlar: "Denizgücü'nde Rekabet", "Akdeniz'de Filolar", "Kadırgalar", "Akdeniz'de Savaş" ve "İnebahtı Deniz Savaşı 1571". Tabakoğlu, hocası İdris Bostan teşvikiyle kendisinin "16. Yüzyıl Akdeniz Dünyası Tarihi ve Osmanlı Deniz gücü" konusuna yöneldiğini söyler. 16. Yüzyılda Osmanlı'nın Akdeniz'de Haçlı ittifakıyla mücadele etmesiyle geçmiştir. Okurların bu konuyla ilgili okuma ve araştırma eksiğini tamamlayan bu kitabın başka önemli bir özelliği de yazarın İspanya'da Simancas Arşivi ve Madrid Deniz Müzesi Arşivinde araştırmalar yapılarak hazırlanmış olmasıdır. 16. yüzyılda Akdeniz'de Osmanlı İspanya rekabetiyle ilgili bürokratik ve askeri teşkilatı faaliyetlerinin dokümanları konuyu aydınlatan etkenler olmuştur. Tabakoğlu, mühimme defterleri çalışmasında ele aldığı Cerbe Savaşı, Malta Kuşatması, İspanya, Venedik ve Papalık'ın Osmanlılara karşı bir ittifak oluşturmasına neden olan Kıbrıs Seferi, akabinde gerçekleşen İnebahtı yenilgisi ve bununda akabinde yapılan donanma hazırlıkları ve Tunus Seferi ile ilgili geçen kayıtları incelemiştir. Bunun yanında Katib Çelebi, Selaniki Mustafa Efendi gibi kişilerin eserleri konuya aydınlık getiriyor. Kitabın hazırlığında ve kaynak tarama konusunda Osmanlı ve İspanya arşivleri önemli olmuştur. - Coğrafi konum, - Fiziki çevre, - Bölgenin genişliği, - Nüfus ve devletin karakteri. Deniz gücü olgusunu kitabın konusu olan 16 yüzyıl Osmanlı İspanya deniz politikaları için kullanmak istediğimizde, Tabakoğlu, İspanyollarda "deniz hakimiyeti" ifadesi kullanıldığını söyler. Bu ifade; denizlerin tam ve mutlak kontrolünden ziyade güçlü bir donanma sahibi olarak, denizlerde hareket özgürlüğüne sahip olmayı kastedildiğini söyler. Osmanlı deniz gücü konusunda kitap, birçok tarihçinin bakış açısını aktarmaktadır. Genel bir kanıya varırsak Osmanlı, kara ve deniz de güçlü bir devlet olmaya çalışırken, ticarete çok önem verdiği gibi Hint Okyanusu gibi uzak yerlere de seferler yapmıştır. Tabakoğlu, 16 yüzyılda ki Osmanlı ve İspanya donanmalarını yönetim ve merkezleri konusunu geniş bir çalışma sunar. Dönemin iki donanma gücünün işleyiş ve konum tespiti tarihsel süreci anlamaya yardımcı olmaktadır. Teknik işleyişin bir tarihini bu kısımda okumaktayız. Kitabın orta kısımları denizcilikle ilgili en geniş kavram olan "filolar" hakkında bahsedilirken, "kadırgalar" kavramıyla da işleyişin en küçük yapılarından bahsediliyor. 16 yüzyıl döneminin Osmanlı ve İspanya filolar ile kadırga hakkında genel bilgiler, karşılaştırmalar yapılmıştır. Kitabın son iki başlığı ise Osmanlı ve İspanya'yı karşı karşıya getiren sebepler dairesinde gerçekleşen sefer, kuşatma saldırıların neler olduğu konusu işlenmiştir. Osmanlı ile İspanya ve haçlı birlikleri arasında Tunus'un Cerbe adasında gerçekleşen savaşı Osmanlı kazanmıştı. Tabakoğlu, kitabında alt başlık olarak sırasıyla 1560 Cerbe Savaşı, 1563 Vehran ve Mers-el-Kebir Savaşı, 1564 Penon de Velez Savaşı, 1565 Malta Kuşatması ve en önemli son savaş olan 1571 İnebahtı Deniz Savaşı geniş ayrıntılarla analiz eder. İnebahtı Deniz Savaşı, kitabın en geniş konusu diyebiliriz. Bu savaştan sonra oluşan Akdeniz kuvvet dengesi, Osmanlı donanmasının yeniden inşa edilmesi, 1572 Harekatı ve 1573 1574 Tunus Seferi kitabın son konularıdır. Osmanlı'nın bu dönemde Haçlı ittifakına karşı aldığı en büyük yenilgi olan İnebahtı Deniz Savaşı olmuştur. Kitap, Osmanlı ve İspanya'nın Akdeniz'deki güç mücadelesi ve İnebahtı Deniz Savaşı'nın sonuçları hakkında önemli bir anlatım sunmuştur. Osmanlı Akdeniz olgusunun bir parçası olan "İspanya Denizciliği" tarihini araştırmanız, Osmanlı denizcilik tarihinin önemli yönlerini keşfedecektir. İki denizcilik tarihi bize karşılaştırmalı bir okuma sunarak konun bilgi sağlamlığını kuvvetlendirmektedir. Osmanlı Akdeniz tarihi; Venedik, Ceneviz, İtalya, Fransa ve İspanya ülkelerinin Akdeniz'de ki çıkar ve denge politikalarıyla bir bütünlük arz etmiştir. Hüseyin Serdar Tabakoğlu, kitabın ilk başlığında stratejik bir politikanın sürecini Osmanlı ve İspanya politikalarıyla ele alıyor. Konusu olan Akdeniz hakimiyet mücadelesini teknik ve işlev mekanizmasını oluşturan filolar ve kadırgalar konusunu ele alarak iki devletin sayısal verilerini, teknik donanımlarını karşılaştırmasını yapıyor. Böylece kitabın son iki konusu olan Osmanlı ile İspanya'nın Akdeniz'de ki savaşlarının teknik yeterliliği anlaşılmasına yardımcı oluyor.


Uğur Cumaoğlu'nun İnsan Tasarlanan mı Tasarlayan mı? başlıklı kitabının içeriği hakkında incelemeye geçmeden önce, kitaba ismini veren 'insan' kavramı hakkında birkaç hatırlatma yapmak gerekiyor, özellikle bu çağın insanına. Yaşamaya gayret ettiğimiz bu çağda malumdur ki insan ismi ile müsemma olmak yerine artık insan olduğunu unutmak istiyor. Bu vesileyle "insan" kavramının etimolojik kökenine baktığımız zaman Arapçadaki kimi dil ekollerine göre 'unutan' anlamına gelen -ins- kökünden türediği, bir diğer yaklaşıma göre ise 'cana yakın, uyumlu' anlamına gelen -üns- kökünden türediği, ifade edilmektedir. Kitabın girişinde yazarımızın da belirttiği gibi "çıkış noktası varış noktasını belirler" ölçüsünce insanın biyolojik vakasını ele alarak onu bir üst-hayvan olarak tanımlayan anlayışın varacağı nokta da elbette ki bu tarz indirgemeci bir yaklaşımdan farklı olmayacaktır. Bugünkü anlayış ise geçmiştekinin bir devamı niteliğinde diyebiliriz. Hakim paradigmanın güncel tartışmalarına göre, gelişen bilim ve teknoloji ile insanın evrimindeki nihai sıçramasının vaktinin yaklaştığı, bu vesileyle insanın artık biyolojinin sınırlarından azat olunacağı ve ölümsüz bir varlık hüviyetine sahip olacağı heyecanı içindeler. Esasında biyolojinin sınırlarından kurtulup sınırsız bir yaşama kavuşma fikri aşkın ve fıtri bir gayrettir lakin sorunun tebarüz ettiği nokta sonsuzluğu sınırlı olanla araması, canlı ve organik bir organizmayı terk edeyim derken cansız ve programlanmış enformatik bir mekanizmayla hapishanesini daha da aşılmaz hale getirmesidir. Bu hatırlatmalar ışığında kitabımızın içeriğine geçecek olursak, kitap, bugünkü bilim-teknolojinin belirlenimi altında kalan insanlığın, değişen ve aşınan psikolojik ve sosyolojik dönüşümünü ele almaktadır. Bu dönüşüme öncülük etmek isteyen -transhümanizm- ideolojisinin, toplumda tasarım aracı olarak kullanıldığı sinema mecrasındaki kurgu-tasarımı olan insanın, gerçek hayatın öznesi olan insan üzerinde ki tahakkümü farklı konu ve başlıklarla ele alınmaktadır. Bu bahisler içinde kitabın kıymetli sorularında biri: "İnsan, beynini ve bilincini bilgisayara aktardığında yüklenen beyin ve bilince yine insan diyebilecek miyiz?" sorusuydu. Kitapta söz konusu edildiği gibi buna birçok özellik sayabiliriz, lakin bu özelliklerden biri bariz bir esrara ve taklidi mümkün olmayan bir mahiyete sahiptir ve söz konusu bu özelliğe toparlayıcı olması açısından "Subjektifleşme" diyebiliriz. İşte bugünkü transhümanist gayretlerin kanaatimce en çok ıskaladığı kısım da burası. Onlar insanın bütün genlerini ona göre dizayn edilmiş prototiplere aktarıp bu prototiplere enerji verince 'can'a geleceklerini sanmaktadır. Halbuki insandan onun prototipine aktardığın şey onun bizatihi varlığı değil enformasyonu oluyor ve bu enformasyon ise tıpkı doğadaki diğer nesneler gibi -öz-ü itibari ile 'objektif'tir. Esere göre şimdi kadim ve kutsal olan insandan bahsediyor olsaydık bu objektivite onun idrakinden geçip varlığına katılarak subjektif bir hüviyete sahip olacaktı ve bu nokta da 'İnsan Denen Mucize'nin yeryüzündeki 'Emsalsiz Varoluş'u kainata şayan olurdu. İşte bu objektif 'bilgiyi' subjektif bir 'değere' dönüştüren "hayat-hamlesi " insan mucizesinin ayırıcı mahiyetidir. Hasılı bütün bu teknolojik müdahalelerden sonra "insan yine aynı insan olur mu?" sorusuna cevaben şunu diyebiliriz: İnsanın düşüş hikayesini sürdürdüğü her seferinde, yüce olanı bırakıp teknolojinin ayartmasın kapılması sonucu insandan söz edebilmemizin yolları da kapanıyor. Artık insan yok, çünkü artık insan öldü ve onu öldürdük. Kitapta sık sık ve bol bol analizlerle üzerinde durulan kısımlardan biri ise sinema. Şöyle ki yazar "bireyin tasarlanmasını isteyen için en önemli ve verimli alanlardan biri şüphesiz sinemadır" diye belirtmektedir. Sinemanın özellikle bilim-kurgu sinemasının "teknolojiyi vazgeçilmez kılarak, insan olmayı daha da anlamsızlaştırma gayreti içinde olduğunu belirtmektedir. Bugünkü teknolojik-sanallaşmış evren bizden gerçek-hayal dikotomisini alıp yerine simülakrların bulanıklığını geçirmiştir. Artık gerçeği var eden besleyen hayal yok, onun yerine onun rolünü çalan ve onu tahrip ederek özünden koparan simülasyon var. Bunun insandaki bahsine gelirsek, belli bir süre sosyal medyaya maruz kalırsanız, kendi gerçekliğinizden kopup fenomen simülakrın görüntüleri üzerinden işinizden, ailenizden, yaşayışınızdan, kısacası gerçekliğinizi kaale almak yerine görüntüleri esas alarak nasıl yıprandığınızı fark edersiniz. Dışarda bunun bir sürü örneğini görebilirsiniz. Aslında onun gerçekliğinde hiç ona uygun olmadığı halde, başka birileri üzerindeki imajı onda havalı bir izlenim bıraktığı için imajı kendi gerçekliğine tercih ederek yanlış meslek seçen milyonlarca öğrenci bunun en genel örneği olarak verilebilir. Toparlayacak olursak yazar, farklı veçhelerle ele aldığı ve geleceğin 'transhuman'ına giden yoldaki serüvende, "Transhümanizm" ideolojisinin insanın doğaya ve kendine dair anlayışları sorgulamasına neden olduğunu ve insanı bir "eser" olmaktan çıkarıp bir "tasarım " haline getirdiği görüşündedir. Çünkü transhümanizm, insan olmanın anlamını boşaltmış ve insanı bir "şey" haline getirmiştir. Artık insan kendi varoluşunun "öznesi" değil, bilim ve teknolojinin nesnesi haline gelmiştir. 'İnsan Tasarlanan mı Tasarlayan mı?' adlı çalışma, transhümanizm, bilimkurgu sineması üzerinde oldukça kapsamlı kitapları ve yazıları olan Uğur Cumaoğlu'nun kaleminden süzülmüş kaliteli bir eser. Özellikle konunun yeni yeni ısınan bir konu olması ve gerekse bu alanda ki çalışmaların azlığı ve niteliği düşünülecek olursa konu hakkında yazılmış toparlayıcı ve doyurucu bir eser.


Merhaba. 10 Aralık 1991'de Gümülcine'de doğdum. Batı Trakya Türklerindenim. Doğduğum topraklardan olsa gerek tarihe fazlaca meraklıyım. Bilenlere ve daha fazlasını merak edenlere Batı Trakya'nın tarihini anlatıyorum. Eskiden, hiç duymamış olanlara ve merak etmeyenlere dahi anlatmaya çalışırdım, fakat artık onlarla ilgilenmiyorum. Tıbbiyeli şair. Üniversite yıllarımda bu tabir oldukça hoşuma giderdi, şairane bir ifade olarak görürdüm, halen daha öyle görüyorum. Son sınıfı, fırsat buldukça, ev arkadaşıyla sabahlara kadar edebiyat geceleri tertipleyerek geçirmiş biri olmaktan son derece memnunum. Tıp okuyor ve edebiyatla, bilhassa şiirlerle yatıp kalkıyorduk. O günleri çok özledim. Fakültenin bulunduğu şehirde, edebiyat anlamında tüm imkansızlıklar içinde, birbirimize imkan olmuştuk. Bu fevkalade güzel bir tevafuktu ve elbette mühim sebepler üzerine halk edilmişti. Son olarak; hiç tanımadığım insanlar -ki bu insanlar halen hayatta da olabilirler, yüzyıllar öncesinde de yaşamış olabilirler-, kitaplar, sanat eserleri ve tabiatla bağ kurmayı seviyorum. İnsanın kendisinden bahsetmesi üzerine düşünüyorum. Cevabı en zor olan soru bu olsa gerek. Oldukça zorlandım. Şiir ile ünsiyetimin gelişmesinde ve ilk bağımın oluşmasında Yunus Emre hazretlerinin "Sordum Sarı Çiçeğe" isimli kasidesinin önemi çok büyük. İçimde hali hazırda var olanı, erken yaşlarda keşfetmemi sağlayan, şiire hızla yaklaştıran ve beni şiirle tanıştıran kişi annem oldu. "Sordum Sarı Çiçeğe" hayatımda karşılaştığım ilk şiir. Bu yüzden şiirin hayatımda, anadilimi edindiğim zaman dilimlerine kadar geriye gittiğini düşünüyorum. Devamında yine annemin söylediği başka başka kasideler ve okuduğu pek çok şiir geliyor. Annemin çok erken yaşlarda, içimdeki şiir sevgisini ve cehdini ortaya çıkararak, kişisel yolculuğuma büyük bir katkı sağladığını düşünüyorum. İlkokulda çok şiirler okur ve ezberlerdim. Şiir ezberlemek en az bir saklambaç oyunu kadar keyif verirdi bana. Anne ve yağmur temalı yazmış olduğum şiirler de yine o döneme denk geliyor. Ortaokul ve lise dönemimde Türk edebiyatının yanında Yunan edebiyatı ve eski Yunan edebiyatını bir arada görmek, içimde var olan müziği farklı enstrümanlarla yeniden yorumlamama vesile oldu. Böylece, sağolsun, her dönem farklı farklı suretlerle tekrar tekrar ortaya çıkan şiir, hayatımdan hiç eksik olmadı. Şiir içinizde akan bir nehir gibidir. Hangi kollardan geldiği ve hangi kollara ayrılacağı kısmen size bağlı olsa da, özünüzde var olanla iç içedir ve çok daha büyük bir nehrin parçasıdır. Yıllar geçtikçe şiir içimdeki varoluş sancısına ve hakikat arayışına denk geldi ve bu arayışa mekan sundu, çok geniş bir mekan. Şiiri bir başkaldırı biçimi olarak görüyor, Necip Fazıl Kısakürek'in "mutlak hakikati arama işidir" dediği noktadan bakıyorum. Şiir; kutlu bir dava bilinci oluşturma, bu davayı sahiplenme, harekete geçme ve "tohum saçma" olarak karşıma çıkıyor. Şiiri hayatımdan ancak korneaya yapışmış bir demir parçası gibi kazıyarak çıkartabilirim. Hasar miktarı derinliğine bağlı olarak değişir. Ne derece hasar bırakır bilemem ama elbette izi kalır, puslu görme sebebim olur, bunu yapmak istemem. İnsan çoğu zaman çok acı çekse de hiçbir şey olmamış gibi davranan garip bir varlıktır. Hiçbir şey olmamış gibi hayatıma devam edebilir miydim şu an bunu düşünüyorum. Sanırım edemezdim. Şiir yazmak bir yolculuğun başlangıcıysa eğer; bu yolculuktaki ilk durağım, annem. Çocuklar annelerinin göz aydınlığı olabildiği gibi anneler de çocuklarının göz aydınlığı olabilirler. Hayatımda bir göz aydınlığı olarak annemin varlığına ne kadar şükretsem azdır. Bizim daima pirimiz, büyüğümüz, Türkçemizin büyük atası Yunus Emre'dir . Tasavvuf edebiyatında ve Klasik Türk edebiyatında etkilendiğim; usta, üstat ve büyüğüm olarak kabul ettiğim pek çok isim var. Büyük bir nehrin kolları gibi. Öz kaynaktan gelir, kollara ayrılır ve herkes kendi yolundan deryaya dökülerek, orada birleşirler. Necip Fazıl Kısakürek, Sezai Karakoç ve Cahit Zarifoğlu; bu üç isim de hayatımda son derece önemli yer kaplar. Şiir yazmayı size kimse öğretemez. Zorla güzellik gibidir, olmaz. Öte yandan ustasız da olmaz, şiiriniz tabiri caizse kemale ermez. Ustanız, dilinden anladığınız vakit -şayet o dil sizde çözüldüyse- bir kuş da olabilir bir ağaç, bir çiçek de. Lakin ustasız olmaz. Şiirde ne yapmanız gerektiğini; şiir görgüsü kazanarak, ciddi okumalar yaparak, bilinçli bir şiir tavrı geliştirerek, kendi şiirinizi ve etki alanınızı başka şiirlere açarak ya da tam tersi kapatarak, yolunuzu kendiniz bulursunuz. Klasik Türk Şiiri'nden Modern Türk Şiiri'ne değin uğramanız gereken menziller vardır. Gerçek bir usta; tek başına yürüdüğünüz bu yolda, ihtiyacınız olduğu vakit yolunuzu aydınlatan bir ışık, yönünüzü kaybettiğinizde pusulanız olur. Nasıl yazmanız, ne şekilde yazmanız gerektiğini öğreten değil, nasıl yazmamanız gerektiğine dikkat çeken kişidir. Hatalarınızı gösteren bir ayna misali. Sizi daima taklitten uzak tutan, alıkoyandır. Sizinle aynı dönemde yaşayan, şu an hayatta olan bir ustanız varsa çok şanslısınız demektir. Benim için bu usta Ali Ayçil'dir. Şuur ve şiar birlikte, aile içinde temelleri atılan iki kavramdır. Sonradan da gelişebilir, geliştirilebilirler elbette ama sağlam temelin öneminin çok büyük olduğunu düşünüyorum. Şiir sonradan gelir ya da gelmez. Şayet, şiir bir gün gelip bu kervana dahil olursa başı o çeker. Diğerleri ona dahildir. Şiir, şuursuz ve şiarsız olamaz. Bunda hepimizin hemfikir olduğunu düşünüyorum. Ezcümle şiiri hak ve hakikat davası olarak görüyorum. Bu elbette şuurunuz ve şiarınızla doğru orantılıdır. Son olarak şunu söylemek istiyorum; bir şiiriniz olmayabilir, fakat şuurunuz ve şiarınız olmalı. İnsan bir şehrin onda bıraktığı anıya da sığınabilir, bir ağacın gölgesine de. Yalnızca bir defa gittiği bir şehre ya da her gün yaşadığı evine. Bir denizin, fırtınanın etkisiyle kabarmış kapkara sularıyla, gökdelenlerin vadettiği karanlık bir değildir. Gökdelenlerin iç'i karartma ve insanı öz'ünden uzaklaştırma gibi huyları vardır, bunun dışında bir işe yaradıklarını düşünmüyorum. Metropollerin, halen daha gökdelensiz kalan, o şehrin karakterini oluşturan ve ona şahsiyet kazandıran tarihi dokusu, estetik mekanları ve samimi mahalleleri mevcutsa eğer, oradan sağlam şiirler çıkabilir. Köy, taşra veya kasaba; sizin onlara hangi gözle baktığınıza, hangi değeri biçtiğinize bağlı olarak şiirinizi o oranda geliştirir, o oranda da köreltirler. Tarkovski filmlerini andıran Olympos'un eteklerindeki köyleri dolaştım bir yıl boyunca. Tesalya'yı karış karış gezerek Osmanlı'dan geriye kalan izleri aradım. Burada pek çok başka yerler ve başka dağlar da sayabilirim. Konya'yı uzun uzun anlatmam gerekir mesela. Bu noktada Rilke'nin, hayatının bir dönemini, Duino Şatosu'nda geçirmesini ve oradan "melekler katına" seslenişini düşünebiliriz. Ya da onu şatoda tutan o arayışın adını. Tamamen kurgusal bir yer ya da gerçekte var olup yazarın kendi kurgusuyla anlattığı bir yer de ilham kaynağı olabilir bazı şiirler için. Mesele görebilmekte. Daha önce Rusya'da hiç bulunmadım. Anlatılanların gerçekte var olanla ne derece alakalı olup olmadığı tartışma konusu olsa bile, Petersburg'u, Neva Nehri ve civarını Dostoyevski'nin anlatımıyla ve anlattığı kadarıyla ezbere bilmek bu ilhama dahil. Cevaba gelecek olursam; şiir yazarken köy ya da şehir fark etmeksizin, bir yeri karış karış yalnız dolaşmanın verdiği o müthiş hisse sığındığımı düşünüyorum. Bu sebeple dağ başı ve metropol arasında bir fark gözetmiyorum. İç sesime sağır olmadığım her yer şiir için güzel yer. "Ah, kimselerin vakti yok/ Durup ince şeyleri anlamaya". Belki de her dönem böyleydi. Yalnızca şu an hızlandırılmış versiyonunu yaşıyoruz. Fotoğrafını çekip paylaşmak için yaşadığımız hayat ne kadar bizimdir?! Önce bunu konuşmamız gerekmekte. "Keşfedilmemiş bir gezegen kadar uzaksın kendinden" diyor E.M. Cioran Çürümenin Kitabı'nda. İnsan kendinden yani özünden uzaklaştıkça neye/ nereye yaklaşır?! Ve "kendimizin" kaç kilometre uzağındayız?! Asıl cevap bekleyen, ilk olarak cevaplandırılması gereken soruların bunlar olduğunu düşünüyorum. Küçük bir azınlık dahi olsak, sevgili Gülten Akın'ın bahsettiği o kimselerden değilsek, o vakit bizde varsa şayet, durup düşünelim. Yoksa yapacak bir şey de yok demektir. Nefs odaklı yaşam tarzına sahip olan, önceliği her ölçekte nefsani tatmin olan insan, şiire ne kadar duyarlı olabilir. Çok kalabalık bir caddede, yere bir şiir kitabı ya da her hangi bir kitap bıraksak; dönüp bakacak, eline alıp okuyacak kaç kişi mevcut, en azından kitabı kaç kişi yerden alıp kaldırır. Bu tip sosyal deneyler hep ilgimi çekmiştir. Tüketim ve haz çağı. Ne acı ve ne yazık ki; dillerimize pelesenk olmuş haz ve hız ikilemesinin içinde bizler de kaybolup, eriyip gidiyoruz. Fakat tüm bunlara rağmen, yine de bu kadar ilgi ve iştiyak var ise yeterli olmasa dahi, yeterlilik kıymetlilik ölçüsü olmadığından, bu iştiyakın çok kıymetli olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Bakış açımızla doğru orantılı, nereden baktığımıza bağlı olarak değişkenlik gösteren bir soru - cevap. Gelenek ulu bir çınar. Bu ulu çınara yaslanmadan, gölgesinde nefeslenmesen şiir yazabileceğimi hiç düşünmedim. Belki de soru içerisinde göz kırpan ya da sorusunun cevabı olacak verdiğim cevap. Şiirde bir yanıyla gelenekte sabit kalarak, geleneğe yaslanarak -ki bu tabiri çok seviyorum ve daha isabetli buluyorum- diğer yanıyla bahsi geçen türleri deneyimlediğimi, denediğimi ve denemeyi sürdürmek istediğimi söyleyebilirim. Büyük Türk Şiiri'ne olabildiğince katkı sunma gayreti ve çabasıyla. Eleştiriyi kötücül düşünceden ayırt edecek seviyeye ulaşmak lazım ki, bu işi hakkıyla yapan isimler diğerlerinden ayıklanabilsin, bu isimlerin hakkı teslim edilebilsin. Bir yandan "al gülüm ver gülüm" furyasını diğer yandan da eser odaklı olmayıp sırf kişilerin fikirleri odaklı kötü eleştirileri dışarıda tutarsak, umut veren, bu işi layıkıyla yapmaya çalışan isimler mevcut elbette. Onların daha çok okunması ve çalışmalarının desteklenmesi, kadir kıymet bilinmesi gerekmekte. Bu minvalde okurlara da çok iş düşmekte. Sapla samanı ayırt edebilecek kıvamda olan okurlar, bu işin olması gerektiği noktaya doğru gitmesine yön verebilirler. Eleştiri önü açık bir alan, ne var ki bir kısım görüşler oldukça sığ ve kapalı. Arthur Schopenhauer'un, "Görüş, etki ve temas alanımız ne kadar darsa, o kadar mutluyuzdur: Bunlar ne kadar genişse, o kadar ıstırap çeker, ürkeriz. Çünkü, bununla birlikte kaygılar, arzular ve korkular da çoğalır ve büyür. Bu yüzden körler bize ilk bakışta göründüğü kadar mutsuz değildir." sözü geldi aklıma. Bizler hem okurlar hem de yazarlar olarak eleştiri kültürümüzün geldiği bu noktayla ne kadar mutlu ne kadar ıstırap içindeyiz ona bakmamız lazım. Edebiyatla yakından ilgilenmeye başladığım ilk zamanlarda, imkanlarım el verdiğince, uzun yıllardır okul görevi üstlenmiş olan üç farklı dergiyi, düzenli olarak takip etmeye başladım. Burada şiirlerimin yayımlandığı Dergah ve Yedi İklim'den ismen bahsetmek istiyorum, onların bendeki yeri çok ayrı ve çok özel. Zaman ilerledikçe takip ettiğim dergi sayısı süratle arttı ve bu kervana pek çok yeni dergi eklendi. Yeni sayı eski sayı bakmaksızın Türkiye'ye her gittiğimde elim boş dönmüyor, kendim gidemediğim zamanlarda arkadaşlardan rica ediyorum. Altyapısı sağlam dergilerde, şiirleriniz genel yayın yönetmeninden editörüne çok ince bir süzgeçten geçer. Belli bir seviyeye ve olgunluğa ulaşmadan yayımlanmaz. Kişi en azından bu seviyeyi yakalayabilmek adına en başta kitap okumalarını güçlendirir. En basit tabiriyle neyin ne olduğunu fark ettiğiniz yerlerdir dergiler. Ve bu farkındalık oluştuğu takdirde, o şiir anlayışını kazandığınız andan itibaren şiir ve edebiyat anlamında derin bir uykudan uyanmış olursunuz. Her şiir niyetine yazılan şiir değildir ve amiyane tabirle "bir şiir yazdım oldu" kafasından çıkarsınız. Ayrıca bir derginin tezgahından geçmek o dergiyle farklı bir bağ kurmanızı sağlar. Aidiyet duygusu hisseder ve o dergiyi eviniz olarak görmeye başlarsınız. Aynı zamanda, hiç tanımasanız bile derginin sayfalarını paylaştığınız, tabiri caizse edebiyat komşuluğu yaptığınız pek çok isimle karşılaşır, dergiler sayesinde tanışırsınız. Onların şiirlerini, kitaplarını okumak da daha farklı bir anlam kazanır, şiir ve yazılarınızı çoğu zaman olumlu yönde etkiler. Genel anlamda, dergilerin geldikleri bu noktada, kişisel şiir ve edebiyat yolculuğuna eşlik ettiklerini ve katkı sağladıklarını düşünüyorum. Şairlerin pek çok şeyi sır olarak saklamak gibi bir huyları vardır. Bunu kendimden de biliyorum. Şairler içinden üç şair seçemem, şiirler içinden üç şiir de. İnanın bu çok zor. Fakat hiç düşünmeden tek bir şair ve tek bir şiir söyleyebilirim. Bunu sır olarak saklamayacağım. Hiç düşünmeden gönlüme gelen isim Yunus Emre hazretleri . Ve hakikat özünün saklı olduğu o şiir "İlim İlim Bilmektir".


İnsanın hikmet dünyasına sahip olması; akli ve kalbi tüm yönlerini geliştirmesiyle alakalıdır. Akli ve kalbi hissiyatla faktörlerin değerlendirilmesi, yorumlanması bilinen ve görünen yüzlerini görünmeyen tarafının anlamlandırma kabiliyetini verir. İnsanın hayatının böyle bir yönü olması, onu keşfetmesi, geliştirmesi hayatın asıl anlamı olmalıdır. Aslen faslı bir Yahudi olan Samuel b. Yahya el-Mağribi(1130-1180); hicri VI. yüzyılın tıp, geometri, matematik, felsefe ve astronomi alanların önde gelen bilginlerindendir. Hayatına dair bazı bilgilerde anne-baba sevgisine mazhar olduğu gibi bilgin olan anne ve babası tarafından iyi eğitildiği ve rehberlikte bulunmuşlardır. Yahudi olarak doğan Samuel, ömrünün en verimli yıllarında Müslüman olmakla şereflenmiştir. Yahudi iken Müslüman iken de ilim ve bilimle uğraşmış ve hizmet etmiştir. Yahudi, Hristiyanlık ve yeni bir din olan İslam'ın birlikte yaşandığı Ortadoğu coğrafyasında çok disiplinli bir eğitimle Yahudi dinini öğrenen Samuel, çevresi sayesinde İslam'ı tanıma ve öğrenme imkanı yakalamıştır. Bilim için aldığı eğitim ile öğretmek ve uygulamak için Irak, Şam, Azerbaycan ve Kuhistan'da bulunmuş, görev almıştır. Samuel, bilimsel çalışmalarını kitap haline getirmesi yanında Müslüman olduktan sonra iki kitap daha yazmıştı: "İfhamu'l-Yehud ve Kıssatu İslam-ı Samuel ve Rü'yahu'n-Nebi" ile hayatını ve Müslüman oluşunu anlattığı "Bir Rüyanın İzinde" diğeri ise "Bezlu'l-Mechud fi İfhamu'l-Yehud" "Yahudiliği Anlamak" adlı kitabıdır. Bir müddet Bağdat'ta kalan Samuel; İran'a gitmiş, Azerbaycan'da yaklaşık 1174 ya da 1180'de ölmüştür. İlmi çalışmalarıyla birtakım tarih kitapları vasıtasıyla öğrendiği Hz. Muhammed'in hayatından oldukça etkilenen ve Kur'an araştırmalarını yaparak Müslüman olan Samuel b. Yahya; babası ve çevresinden çekindiği için Müslümanlığını gizli tutar. Hal böyle iken rüyasına Hz. Muhammed'i görür. Rüyasında Hz. Muhammed'in kendisine yönelik öğüt ve uyarılardan dolayı hakikatı gizlemenin anlamsızlığına hükmeder. Bu durum karşısında Samuel b. Yahya, İslam'a girişini, rüyasında Hz. Peygamberi görme olaylarını anlatarak kitabın birinci bölümünü tamamlar. Yahudi ve Hristiyanların akli deliller sunmak, kendi metoduyla neshi ispat etmek, kabulünü sağlamak ve başka açıdan ispat etmek, son olarak Hz. İsa ve Hz. Muhammed'in peygamberliklerini kabul zorunluluğuyla kitabın ikinci bölümü anlatılır. Hz. İsa ve Hz. Muhammed'in peygamberliğini gösteren Tevrat belgeleri, Allah'ın Yahudileri sevdiği yolundaki iddiaların geçersizliğini, Yahudilerin İslam hakkındaki inançları konularıyla kitabın üçüncü bölümü tamamlanır, Samuel'e bir mektup ve cevabı ile kitap tamamlanır. Samuel b. Yahya anne ve babasının soyu ve eğitim durumundan bahsederek kitabına giriş yapar. Genç yaşta tıp, matematik, astronomi gibi ilimlere vakıf olan Samuel b. Yahya, tedavi ettiği ve tedbirini almayan hastaları diğer doktorlar gibi hor görmediğini söyleyerek ahlaki karakteri hakkında da bilgiler verir. İlim ve bilime çok meraklı olması, verimli bir çalışmayla yeni bilgiler öğrenmesi onu İslamiyet'le tanışmasına vesile oldu. Bu yönüyle Kur'an'ın hakikatı ve doğruluğunu anlayan ve kabul eden Samuel, Berzeveyhi't-Tıybi ile Kelile ve Dimne kitaplarını da referans aldığını anlatır. Tüm bu süreçle Hz. Musa, Hz. İsa ve Hz. Muhammed'e kalbi bir imanla Müslüman olmuştu. Hal böyle iken "Hidayet saati geldi çattı!" diye anlattığı birinci rüyasını anlatır. Rüyasında geniş bir çölde olan Samuel, doğu tarafında büyük bir ağacın altında Şamuil Peygamberin oturduğunu ve insanların ona koştuğunu görüyor. Uzun bir diyalogdan sonra Faran dağlarına ineceği va'dedilen kişinin peygamberliğini işaret eden Tevrat ayetinin tefsiriyle, rüyası tamamlanır. Bu rüya Samuel için bir uyarı ve öğüt olmuştu. Bilmediği düz yoldaki bir evde oturan Samuel, bu ikinci rüyasında derviş giyimli birinin kendisine "Resulullah'a cevap ver" diyerek başlar. Böylece Samuel, Resulullah'ın arkasında yürüdüğünü ve bir mecliste otururken ona nasıl selam vereceğini anlatır. Hal böyle iken Samuel, Resulullah'a selam verir, kerim ellerine sarılarak şehadet getirerek Müslüman olur. Bunun üzerine Resulullah: "Gamdan'a gazveye bizimle gelmek için hazır ol." Diyerek Samuel'i gazaya çağırır. Böylece ikinci rüya bu şekilde biter. Bu olaydan sonra Samuel, açık bir ifadeyle Müslümanlığını ilan eder, o vakit Azerbaycan'dadır Cuma namazı için cumaya gider, cemaat halkı sevinç içindedir. Allah'ın o gece hidayet ile uyanıklıkla kuvvetlendirdiğini söyleyen Samuel, Yahudi'leri susturacak kanıtları araştırmaya başlar ve "İfhamu'l-Yehud " bu kitabı yazar. Samuel b. Yahya, iki sebepten dolayı gördüğü iki rüyayı dört yıl geçinceye kadar kimseye anlatmadığını, söyler. Birinci sebep: Rüyasında gördüğü bilgilerin kanıtlanması imkansız olduğu için bunu yalanlayanların olacağı, inanmak için kimi kimseler kanıt isteyebilirlerdi. İkinci sebep: Samuel ilmi sayesinde İslam'ı seçmiştir. Art niyetli kimseler rüyayı öğrendiklerinde iki rüyadan dolayı dinini değiştirdi, rüyalara aldandı, diyerek ayıplanma ve rezillik yoluna gideceklerini bildiği ve ikinci sebep oldu. Samuel, ilmi çalışmalar, vicdani muhasebeler yaparak İslam'ı seçmişti. Hikmet nazarıyla iki rüya görmek şeref oldu. Bu yaşadıklarını Musul'da bulunan babasına mektup yazarak ayrıntılı anlatmıştı. Babasıyla Musul da buluşacakken ansızın bir hastalıkla babası Musul da öldü. Bu sürece kadar kitabın birinci bölümünde anlatır. Akli ve ilmi deliller ile Yahudi, Hristiyanlık görüşleri yanlış ve eksik olan bilgileri Samuel b. Yahya kitabın ikinci bölümünde nasıl çürüttüğünü anlatır. İkinci bölüm üçüncü bölümün derin ve uzun konularının halidir. Yahudilik eleştirisi ikinci ve üçüncü bölümleri kapsamaktadır. Yahudi ve Hristiyanlıkta ki bazı hükümlerin yanlışlarını, eksiklerini delillerle ortaya çıkartırken İslam inancıyla da karşılaştırma yapmaktadır. Hz. İsa ve Hz. Muhammed'in Peygamberliklerini kabul zorunluluğu, bunu gösteren Tevrat belgeleri, Allah'ın Yahudileri sevdiği yolundaki iddiaların geçersizliği ve Yahudilerin İslam hakkındaki inançları anlatılmaktadır. Faslı Yahudi asıllı Samuel b. Yahya el-Mağribi, ilim sahibi iken çevresindeki tüm insanlara faydalı olması yanında araştırmalarıyla İslam hakkında derin bilgilere sahip olması, basiretli duruşuyla ve öğrendiklerini sorgulayıp hakikati aramasıyla Müslüman olmakla şereflendi. Tarihin eski dönemlerinde basiret sahibi ilim ehli bir insanın ta ki Yahudilik inancından Müslümanlığa geçmesinin deneyim, araştırmaları ve dayanaklarını "Bir Rüyanın İzinde" kitabıyla anlatılmaktadır.


Kitabın yeniden tarifini yapmak için tarihçesini yazmak, kitabın tanımını mümkün kılabilirdi belki. Ben bu tarifi; düşünce, hayal, geçmiş, gelecek, bilinmezlik, dokunmak, hissetmek, koklamak... gibi tariflerle sıradanlaştırabilirdim belki. Lakin; kitabın tarifinin mümkün olmadığını biliyorum. Yazının, kitap olarak tanımlanabilmesi için bir dayanağa sahip olan metni muhafaza ederek, yayılmasını mümkün kılması gerekmektedir. Yeniden yapılandırılarak aldığı "E-kitap" ismi kitabın yeni formunu tanımlamakta. "E-kitap" terimindeki kitap formunun, geleneksel kitabın özellikleriyle sınırlı olduğu algılanabilmektedir. Dijital ortamdaki kitapları elektronik kitap olarak niteliyor olsak da aslında çeşit çeşit e-kitap mevcut. Bunları sahip olduğumuz teknolojilere uygun hale geliştirebildikleri için Blackberry'nin PlayBook'u, Motorola'nın Xoom'u ve Apple'nin iPad'i gibi ikinci nesil teknoloji ile üretilen tabletler ve e-kitap okuyucu platformlarının illaki birine sahibizdir. Yeni ve göz alıcı özelliklere sahip olması e-kitaplar için yeni nesil uygulamaların geliştirilmesine fırsat sunmuştur. Böylece kitabın kendi doğası yeniden değerlendirilmeye alınmaktadır. E-kitaplar bundan sonra video, animasyon, hareketli metinler kinetik tipografi, köprü bağlantılar, coğrafik konum bilgileri gibi özellikleri içerebilir hale getirilmiştir. Özelliklerin artık çizgisel bir anlatım yerine, öykü katmanlı bir yapı ile sunulabilmekte, bir başlıktan diğerine çizgisel olmayan bir şekilde geçiş mümkün olmaktadır. İçeriğin sürekli güncellenebilmesi, gelişmiş arama yapılabilmesi, yazı boyutunun ayarlanabilmesi, hatta yazıyı sese dönüştürebilmesi, sadece kendi içinde değil web sitelerine köprü bağlantılar içermesi, bazı tür e-kitaplarda ise yazının altını çizmek, metni renk ile vurgulu hale getirmek, sayfa boşluklarına notlar almak gibi basılı kitaplardaki gibi çalışma imkanları sunulması ve hatta e-kitap üzerine alınan notların çevrimiçi olarak kitabın diğer okuyucuları ile paylaşılabilmesi gibi daha önce örneği olmayan imkanlar ile e-kitaplar sadece basılı yayınların basit elektronik versiyonları olmanın çok ötesine geçmişler. E-Mürekkep yani e-ink ekran, e-kitap okuyucularda e-book ve reader kullanılan yeni bir ekran teknolojisidir. SiPix teknolojisi de bilinen e-ink teknolojilerinin en yenisidir. E-Ink teknolojisi uzun süreli görüntülemelerde göze zarar vermeyişi, düşük batarya kullanımı, çevreci yapısı ve tüm ortam ve açılarda görüntüleme olanağıyla şimdi eBook reader'larda ve diğer elektronik cihazlarda sıklıkla kullanılmaktadır. "Neden kitabın sayfaları siliniyor?" biliyor musunuz? Kağıt, cilt, baskı maliyetleri dijital kitaplarda olmadığı için siliniyor. Dijital kitaplar basılı kitaplara göre çok daha ucuz olduğu için siliniyor. İnternet üzerinden dağıtılabildikleri için istenen dijital kitaba dakikalar içinde sahip olunabildiği için kitabın sayfaları siliniyor. Basılı kitapların karşılaştığı dağıtım ve sergilenme imkanı bulma sıkıntıları olmadığı için kitabın sayfaları silinmiyor aslında dijitalleşiyor. Depolanması ve taşınması kolay olduğu için kitabın sayfaları silinmiyor dijitalle daha çoğalıyor aslında. Dijital kitap içinde sözcük taraması kolayca yapılabilir. LIT Microsoft Reader, Microsoft'un geliştirdiği bir elektronik kitap biçimidir. Şu anda sadece Windows ve PocketPc için geliştirilmiş sürümleri mevcuttur. Ücretsiz olarak elektronik kitap oluşturma imkan tanıdığı için çokça kullanılan bir e-kitap dosyası oluşturma sistemidir. Mobi, küçük paket cep bilgisayarlarında e-kitap okumasına olanak sağlayan dosya sistemidir. Epub Apple iPad, iBooks, Nook, Sony Reader, Kobo ve çoğu e-kitap okuma cihazının kullanmış olduğu Kindle ve uygulamaları benzeri cihazlar tarafından okunabilen sayfalar şeklinde geniş ekranlı e-kitabı okumanıza olanak sağlamaktadır. Dijital devrimin kitapları dönüştürmesi kitabın tanımını değiştirmiştir. Tasarımı, içeriği, sunuluşu, saklanması ve dağıtılması değişen kitap ortamının gelişime ve değişime açık ortamındaki bilgi stoğunun dijital bir parçası haline gelmiştir. Fiziksel özellikleri günümüze kadar değişerek gelen kitap için geldiğimiz noktada sayfaları silinerek fiziksel özelliklerinden arınıp dijital özelliklere bürünen kitabın, bundan sonraki evrimine nasıl devam edeceğini düşündünüz mü? Chip olarak enjekte edileceği süreci görecek olan nesli kıskanmadım desem yalan olur. E-kitap olarak yeni bir tanım bulan kitabın sayfaları imzalanabilecek mi? İmza günleri tarihe mi gömülüyor? Bu üzücü işte. Bir de dijital koku yerine kitap kokusunu özlerim çok. Kitabın, her yeni biçimin öncekine nazaran önemli değişimi ele alındığında; okuma alışkanlıklarının ve okuma ortamını değiştirmesi de kaçınılmaz. E-okuma alışkanlıklarına bir geçiş olarak okumanın biçimleri zincirin sadece bir parçasıdır. Daha çok okuma ortamı ve kolaylığı sunması açısından dikkat çekmekte. Ekranlarla başlayan kitabın serüveni bugün bir milimetreden daha az kalınlığa sahip kağıt gibi katlanıp sarılabilen ekranlar aldı. Gerçek kağıt üzerine mürekkep ile yazılmış gibi görünen elektronik kağıt ve yüksek çözünürlükte görüntüleme sağlamakta. Teknolojiler ile basılı kitabın belki de en büyük avantajları olarak öne sürülen kıvrılabilmesi, dış ortamda konforlu okuma sunması, yüksek kontrast ve kaliteli baskı çözünürlüğü özellikleriyle ipi göğüslemiştir. Şu an sayfaları silinen kağıdın yerine geçecek olan geliştirilmiş yeni nesil e-kağıtların kullanımı bambaşka bir boyut almıştır. Çok değişken ekran boyutları ve e-kitap formatlarına hitap etme zorunluluğu ve formatların çok farklı özellikleri desteklemesiyle kitap tasarımı her cihazın görüntüleyebileceği tasarım özellikleriyle yayınlanabilmektedir. Görsel dehanın gelişim alanı da sağlanmakta. Kitabın ilk biçimiyle Sümer ve Asurluların kil tabletlerindeki yazı biçimiyle ipek, kumaş, papirüs gibi farklı malzemeler üzerine yazılmış metinlerin yazı tiplerinin farklılaşması; yazının üzerine yazıldığı malzemenin özelliklerine göre şekil aldığının göstermekteydi. Metin dijital ortamda el ile yazılmıyor. Klavye kullanılıyor olsa da dijital alanda en iyi okumayı sağlayan yazı tiplerinin yeniden değerlendirilerek bu ortama uyarlanmasıyla gelecekte tanınmayacak bir değişim geçirecektir. Ağ erişimi olan herhangi bir konumdan çevrimiçi bir kütüphaneye veya teknoloji ile kendi kütüphanenize erişim, günümüzde sıradan bir imkan olarak nitelendirilmektedir. Dijital çağda bilgi paylaşımı ve iletişim imkanları öylesine çeşitlenmiştir ki; bir e-kitap üzerine alınan küçük notların kitabın diğer okuyucuları ile zahmetsizce paylaşımı gibi çok daha spesifik imkanlara erişim mümkün hale getirilmiştir. Var olmuş tüm kitap biçimlerine şahitlik eden her bir nesil, kitabı bir sonraki ve daha iyi haline taşımayı başarmıştır. Kitabın dönüşüm serüveninde, basılı kitaptan elektronik kitaba geçiş ve e-kitabın gelişiminin ilk evrelerine ise bugün şahit olunmaktadır. E-kitap daha gelişmiş biçime ulaşması, halen varlığını koruyan basılı kitabın da arşivi ve koleksiyonu var olmaya devam edecektir.


Sedat Umran, sanatında metafizik bakış açısını önemser içeriğini buna göre düzenler. Metafiziksel durumu sadece eserlerinde işlemekle kalmamış ayrıca bu alanda çeviriler yaparak Türk Düşünce Tarihine katkı sağlamıştır. Onun metafiziksel düşünü şairliğinin getirmiş olduğu ince bakış açısıyla entelektüel bir boyutta olmuştur. Hece Dergisi'nin Şiir Özel Sayısında Şiir ve Sanat Görüşüm adlı yazısında sanat ve edebiyata dair görüşlerini açık, anlaşılır bir biçimde ortaya koyduğu kısa bir yazısı yayınlanmıştır. Yazısına başlarken insan-metafizik ilişkisini ele alarak şiirin insanı anlatabilmesi için metafiziksel bir derinlik taşıması gerektiğini ifade etmiştir, ona şiir salt olaylardan yola çıkarak kaleme alınmamalıdır, olayın güncelliği geçince şiirin hem estetik değerleri ikinci plana atılmış olur hem de şiir gözden düşmektedir (Umran, 2001). Sedat Umran için şiir, insanın yaşantısından doğar, yaşantının ise şiir olarak değerlendirilebilmesi için estetik yaşantıya dönüşmesi gerekliliğinden bahseder, bu da içgüdüler ve beyine kabuklaşarak duygulara dönüşür ve bu değişim sonucunda sanat eseri denilen bir değere ulaşır (Umran, 2001). Şiirin tablolaşması, onun için bir bedene bürünmesi, nesnelleşmesi ile eşdeğerdir. Ona göre şiir etik kaygıdan uzak kalınarak örülmeli, zaten estetik değerlere ulaşan şiir ahlaksız olmaktan çıkar. Ona göre modern çağda sanat ve felsefeyi ahlakın emrinden kurtarma denemesi Nietzsche tarafından yapılmıştır (Umran, 2001). Aynı yazının devamında şairin fizyolojik yapısı farklı olan insan demek olduğunu belirten Umran, şairin tutkularla dolu olduğunu, bu tutkuları oranında şiirinin güçlü olduğunu, fakat tutkularının esiri olmadığını, onların zararları etkilerinden kendini kurtarmayı başarır (Umran, 2001). Umran'a göre şairin özelliği şiiri her şeyden çok sevmesidir, şair bu sevgi ile ayakta kalır, bu özelliğin doğuştan kazanılan bir özellik olduğunu belirtir (Umran, 2001). Eğitim şairin doğuştan sahip olduğu özelliğe katkı sağlar, şiir cevherinin şairin içinde güçlü olması, eğitim vesilesiyle daha da güçlü olur, Umran'a göre şairin doğuştan sahip olduğu bir "içsezi" olduğunu, bu bir meleke olarak baktıklarını bütün olarak görme imkanı sağlar (Umran, 2001). Umran'a göre "şiir organik bir canlılık ve bütünlük arzeder, yarım şairler dizileri birbirine ekleyerek çalışma ile şiirlerini bütünlerler. Onların şiirleri bu yüzden bütünlükten yoksun, soğuk ürünlerdir, okuyucusu ile ilinti kuramazlar, şiirleri belleğe nakşolmaz" (Umran, 2001). Şiirdeki esin konusuna da değinen Umran, Nietzsche'nin düşüncesinden yola çıkarak buna açıklık getirmeye çalışır, Nietzsche'ye göre esin "bilinçaltının hazırlığıdır" (Umran, 2001). Sedat Umran'ın sanat görüşlerini oluşturan çevre birçok farklılıklar arz etmektedir. Şiirinin ilk oluşum evrelerinde daha çok okuyarak elde ettiği bu yaklaşım biçimi daha sonra farklı yazar ve şairlerle olan dostluklarıyla genişlemiş, yazdığı dergiler aracılığıyla genişlemiştir. Şiiri için daha önce dediğimiz gibi herhangi bir ideolojik akımın söz konusu olmadığı Umran'ın arkadaş çevresi de bu minval üzere oluşmuştur. Fakat Özellikle Necip Fazıl Kısakürek ekseninde geliştirmiş olduğu düşünsel evresini, Sezai Karakoç ile devam ettirmiş, bu gibi büyük isimlerden nasiplendiğini her meramda ifade etmiştir. Hasan Akay ile birlikte yoğun bir çalışma içerisine giren Umran, Akay ile Cumhuriyet Dönemi Şiirimizin Altın Sayfaları adlı bir antoloji hazırlamış ve bu eserin girişinde şiir ve şairlik ile ilgili açıklamalarda bulunmuştur. "Evet trajik ben'in iç dünyası ve sonsuzluk boyutunun şiiri. Bunun en güzel örneklerini Necip Fazıl yazmıştır ve ben açıkça itiraf ederim ki Necip Fazıl olmasaydı, ben de olmazdım! Fakat zamanla şiirim, Necip Fazıl'dan ayrılarak başka bir boyuta ulaştı. Bu da, insan ruhu ile makinenin birleştirilmesidir. Bir şair ne kadar geç tanınırsa, eserini o kadar olgunluğa ulaştırır. Genç yaşta gelen bir ün, o şairin etrafında bir hayranlık havası oluşturur ve artık şair kendi iç ben'inin derinliklerinden filizlenecek şiir yerine zorlama şiir yazar. Oysa şiirin saflığı korunmalı, kendi tabii doğuşu engellenmemelidir..." (Yazıcı, 1993). Sedat Umran'ın şiire bakışı şiirin farklı bir yanını ortaya koymuştur. Şiir serüveni ilginç bir biçimde oluşmuştur; şairler genellikle ilk şiirlerine aşk şiirleri ile başlarken Umran, ilk şiirlerinden itibaren kendini, eşyalar üzerinden ifade etmeyi seçmiştir (Serin, 2014). Bu bakımdan sembolist bir anlayış sergileyen Umran, Türk Edebiyatındaki Sembolist anlayıştan farklı bir anlayışla şiire yaklaşmaktadır, bu fark da konu yönünden kendini göstermektedir. Bu bakımdan denilebilir ki; "Ahmet Haşim ne kadar duygu insanıysa, Umran da o kadar akıl insanıdır. Umran, şiirlerini bir yapı ustası gibi akılla, mantıkla inşa eder. Ama bu, onun duyguları ihmal ettiği anlamına gelmez elbette" (Serin, 2014). Şiirini örerken herhangi bir sanat akımına bağlı kalmadan, kendi şiir anlayışına göre şiirlerini örer, her ne kadar sembolist manada şiirler kaleme alsa da şiirinin diğer şairlerden ayrışan pek çok yanı bulunmaktadır. E., Ö. F. (2015, Eylül). Sedat Umran: Balkonlar Adımlarıdır Evlerin Ya da Merhabalarıdır Birbirlerine Karşı. Mostar Dergisi(127), 34-36. Umran, S. . Sanat Görüşüm. Hece Dergisi, 2001. Yazıcı, O. (1993). Sedat Umran ile Röportaj. Türkiye Gazetesi.


Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği Kültür Sanat Ödülleri iki yıl aradan sonra sahiplerine veriliyor. Salgın dolayısıyla 5 Nisan 2020'de yapılamayan tören ile 2021 yılı ödülleri, 5 Kasım Cumartesi günü Zeytinburnu'nda düzenlenecek programla sahiplerini bulacak. ESKADER Başkanı Fatma Ersem Yargıcı'nın açış konuşmasıyla başlayacak olan tören, Zeytinburnu Kültür Sanat Merkezi'nde 5 Kasım Cumartesi günü saat 14.00'te başlayacak. Kültür Bakanlığı İstanbul THM koro şefi Uğur Kaya'nın konseri ile devam edecek. Spiker ve program yapımcısı Harun Yöndem'in sunacağı törende, 17 dalda verilen "ESKADER 2019 Kültür Sanat Ödülleri" ile 11 dalda verilen "ESKADER 2021 Kültür Sanat Ödülleri", sahiplerine takdim edilecek. - H. Yıldırım Ağaoğlu - Nazif Tunç - Neyzen Sadrettin Özçimi - Sedefkar Enis Türk - Yeditepe Yayınevi - Ali Ayçil - Canan Olmak Koç - Caner Çaylak - Bedri Gencer - Beyhan Kanter - Sinan Akyüz - Kadir Ünal - Mehmet S. Fidancı - Ali Işık - Necati Tonga - Gültekin Yıldız - Mustafa Koç - Cemal Kurnaz - Ahmet Emre Ateş - Yücel Öztürk - Mehmet Samsakçı - Duygu Orak - Sultan Polat - Sait Ebinç - Fatma Aksu - Süheyla Karaca Hanönü


Abdullah Kibritçi'nin Katmandu'ya Yol Arkadaşı Aranıyor kitabını okurken zihnimde mülteci meselesine dair de pek çok pencere belirdi. Bu tür kitapları okuduğumda hayatta hiçbir şeyin o kadar da uzak olmadığını hatırlıyorum. Bugün vatanında mutlu mesut yaşayan bir insan yarın mülteci konumuna düşebiliyor... Sözlükte "mülteci; dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle zulüm gören veya göreceği korkusu ve endişesi taşıyan, bu sebeple ülkesinden ayrılan/ayrılmak zorunda bırakılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen veya dönmek istemeyen, iltica ettiği ülke tarafından endişeleri haklı bulunan kişi." demektir. Ülkemizde ise bu kavram küfreder gibi ağzı dolu dolu "Suriyeli," diyerek ifade ediliyor. Zihnimizin anlamlandıramadığı ve anlamak istemediğimiz bazı noktalar mevcut; bu hususlardaki bakış açımızı değiştirmedikçe ırkçılık, ayrımcılık, eşitsizlik ve adaletsizlik sorunları daha fazla gündeme gelmeye başlayacak. Ve insanların birbirine olan nefreti artmaya devam edecek. Anlamadığımız ilk husus "empati," olmaktadır. Bir Kızılderili atasözüne göre empati; "Kendi ayakkabılarını çıkartıp karşındakinin ayakkabılarını giymek ve onunla bir müddet yürümektir." Böyle olmadığı taktirde hislerimiz karşımızdakine bir müddet acımak sonra da durumuna alışmaktan öteye geçmeyecektir. Kitapta bu husus şu cümlelerle güzel bir biçimde ifade edilmişti: "Yaşadığımız o evden çıkmakla başlarız "başka hayatlar" görmeye. Sonra o semtten, o şehirden, o ülkeden taşmakla." Bu olmadığı taktirde başkalarının yaşamları hakkında kolayca ahkam kesmeye ve "ülkelerine dönüp savaşsalar ya" diyerek gevşek gevşek yorum yapmaya hak görürüz kendimizde. Oysa gerçeği bilip anlamaya çalışsak aslında ülkelerinde kendilerini savunacakları pek çok haktan ve alet edevattan da mahrum olduklarını; her yeni gün farklı bir ölüm senaryosuyla yaşadıklarını anlamış oluruz. Yine de bütün çabamıza rağmen o duruma düşmedikçe bir insanın adının mülteci olması anlayamayacağız sanırım. Ayrıca insanlar aslında birleşseler müthiş derecede iyi işler yapacak olanların birbirlerine düşman edilerek birilerinin ekmeğine yağ sürdüklerini neden görmezler. Yapılan en büyük hatalardan biri de genellemedir. Oysa genelleme insanlığa yapılmış büyük bir zulümdür. ...lar kötü kokuyorlar, ...çok pisler,...lere güven olmaz. Hayatta yaptığımız o kadar çok genelleme var ki! Bunu bir kul hakkı olarak görmüyor olmanın verdiği rahatlıkla başka milletler ve topluluklar hakkında kolayca ahkam kesebiliyoruz. Oysa ülkemin sokaklarından geçen biri sigara izmaritlerini ve yere her gün atılan çöpleri görüyorsa atanların bir kısmının da bu ülkenin vatandaşları olduğunu unutmamalıdır. Özetle her ülkede iyi insan ve kötü insan, masum ve suçlu gibi kesimler vardır ve olmaya da devam edecektir. Bize düşen ifadelerimizde bir ırkı, topluluğu, kesimi genellemeden hataya düşman olmaktır. Kibritçi, Katmandu'ya Yol Arkadaşı Ararken aslında bize minik pencereler açarak insanların farklı şartlar altında da olsalar insan olduğuna vurgu yapıyor. Gittiği yerlerde şaşkınlığını gizleyemeyen yazar: "İçimden bağırmak geliyor: 'Sayın yolcular, hayat çok garip ve ben ona hayret ediyorum." (s. 127) cümlesiyle ifade ediyor serüvenini. Ruanda'dan Afganistan'a, Çad'dan İstanbul'a Haiti'den Burundi'ye, Yemen'den Suriye'ye pek çok ülkeyi, insanı temaşa etme imkanı buluyor böylece kitapta isimleri geçen Cavit'in, Ahmet'in, Vildan'ın, Edip'in aslında bize ne kadar yakın hikayelerinin olduğunu da keşfetmiş oluyoruz.


"Sezai Karakoç, fikir ve şiir alanında, Türk düşünce ve edebiyatına kendine özgür bir bakış açısı ve yeni bir soluk katmıştır. Bu düşüncelerini kimi zaman şiir ve düz yazıyla kimi zaman dergi çıkararak ve kimi zaman da siyasi bir parti kurarak yaymaya çalışmıştır. Eserlerinde bazen yoğun bir Batı eleştirisi yaparken bazen de bu eleştiri oklarını Türk-İslam aydınına çevirerek birtakım hatalar tespit etmiş ve bu hatalara çözüm önerileri getirmiştir. Diriliş düşüncesi de bu noktadan hareketle şekillenmiş ve bu düşüncenin ilk hedefi; İslam dünyasının yeniden bir çatı altında toplanması olsa da o, aslında bütün bir insanlığın, savunduğu İslam düşüncesiyle kurtulabileceği görüşünü savunmaktadır. Sezai Karakoç'un sanat ve fikir hayatındaki izlerin takipçilerinden biri olan Ömer Ertürk'ün titiz çalışması sonucunda ortaya konan bu eser, Üstad'ın hayatına farklı yönlerden bakmayı mümkün kılarken onun "fikirde öncü nesli" yetiştirme gayesini ve bıraktığı mirası şiir, medeniyet, İslam ve millet anlayışı üzerinden anlatıyor.


Türkiye'de en çok satılan ve okunan İhya, Mesnevi, Gülistan, Kuşeyri Risalesi, Mektubat-ı Rabbani gibi eserlerle bağımız asırlara dayanıyor. Bu eserlerin büyük bölümü Arapça ve Farsça klasiklerin dilimize tercümelerinden oluşuyor. Bu kapsamda yıllar öncesine dayanan Türkçe ile Arapça arasındaki güçlü bağların yeniden canlandırılması amacıyla Türkiye'de ilk defa Arapça Kitap Fuarı düzenlenecek. Türkiye Yazarlar Birliği ve Haşimi Yayınevi'nin birlikte düzenlediği Arapça Kitap Fuarı 12 -21 Şubat 2016 tarihleri arasında Cağaloğlu'ndaki Kızlarağası Medresesi'nde gerçekleştirilecek. Türkiye'deki fikir ve sanat dünyasının tarihi köklerinin günümüz Müslüman coğrafyasından koparılamayacağının bilinciyle Türkiye Yazarlar Birliği ve Haşimi Yayınevi organizatörlüğünde Arapça Kitap Fuarı düzenlenecek. Türkiye, Suriye, Suudi Arabistan, Lübnan, Ürdün, Fas, Kuveyt gibi ülkelerden yayınevlerinin katılacağı Arapça Kitap Fuarı'nı 10 binden fazla kişinin ziyaret etmesi bekleniyor. Katılımcı ve ziyaretçileriyle tam bir kültür şölenine dönüşecek olan fuarda Yusuf Kaplan, Bedri Gencer, Ebubekir Sifil, Kamil Büyüker, Ahmet Turan Arslan, Cahit Baltacı, Kemal Yıldız, Ali Sözer, İbrahim Aydemir, SariyeRifai, KureyyimRacih gibi yazarlar da okurlarıyla bir araya gelecek. Organizasyonun Türkiye'deki katılımcılarının başında gelen Semerkand Yayın Grubu İşletme MüdürüCezmi Akgül, fuarla ilgili olarak, "Dinimize, tarihimize, kültürümüze dair pek çok eser Arapça veya Farsça kaleme alınmıştır. Bizim için Arapça, Farsça, Kürtçe hiçbir zaman yabancı dil olmamış, bu diller Türkçe ile iç içe yaşamıştır. Günümüzde de dünyanın Müslümanların mirasından faydalanabilmesi ve Müslümanların kendi miraslarını fark edebilmesi için bu kardeş dillerin yeniden kaynaşmasına ihtiyaç vardır. Türkiye'nin milyonlarca Suriyeli misa r etmesi ve Müslüman ülkelerde düzenlenen uluslararası kitap fuarlarına ülkemizden katılımın artması neticesinde bu ihtiyaç iyice açığa çıktı. Aslında Arapça Kitap Fuarı da aynı ihtiyacın tetiklediği yoğun talep üzerine tertiplendi" diye konuştu. Medrese klasikleri başta olmak üzere Arapça, Kürtçe, Farsça yayınlarıyla mirasımızı koruyan Haşimi Yayınevi Erbil, Doha, Kahire, Beyrut, Tahran kitap fuarları gibi Arapça ve Farsça eserlerin ağırlıkta olduğu pek çok fuara katılarak büyük ilgi görüyor ve bu ilgiyi ülkemize davet ederek Arapça Kitap Fuarı'nı organize ediyor.


Kış mevsimine girdiğimiz şu günlerde hangi sebzeleri nasıl tüketmeliyiz ki, sağlıklı bir şekilde bahar aylarına ayak basalım sorusuna yanıt arayacağız. Mevsiminde yetişen sebzenin de meyvenin de tazeliğiyle tadı bir başka güzel oluyor. Mevsiminde tüketilen sebze meyve vücudumuz için bir anlamda hem vitamin hem de mineral kaynağı. Bu nedenle sebze ve meyvelerin mevsiminde tüketilmesi insan sağlığı için oldukça önemli. Kış mevsiminin sebzeleri denilince brokoli, lahana, turp, havuç, kereviz, ıspanak, pırasa ve karnabahar ilk akla gelenler. Meyveler arasında ise portakal, mandalina, greyfurt, elma, nar ve ayvayı sayabiliriz. Kış hastalıklarından, özellikle de gribal enfeksiyonlardan korunmak için C vitamini alımına özen göstermeliyiz. Sebzelerden brokoli, karnabahar, pırasa ile meyvelerden portakal ile mandalina yüksek miktarda hem C hem de D vitamini içerir. Daha yüksek fayda sağlamak için özellikle sebzeleri iri parçalara ayırarak pişirmeliyiz. Kışın birçoğumuz meyve yemek yerine, meyve suyunu içmeyi tercih ediyoruz. Meyveler, vitamin ve lif deposu olduğundan suyu yerine yiyerek tüketilmesi önerilir. Çünkü vücudumuz için en faydalı olan lifler posadadır. Sebze yemekleri pişirdikten sonra tüketilmeli, en fazla bir gün bekletilmelidir ki besin değerleri düşmesin. Ispanak, demir, protein ve E vitamini içerir. Pişirilerek tüketilecekse içine ısırgan otu da eklenirse müthiş bir bağışıklık sistemini güçlendiricisine dönüşecektir. Salatalarda da tercih edilebilir. Karnabahar, sofralarımızda çok çeşitli tarifleri bulunan sebzelerden biridir. Pişmiş olarak tüketmeye alışılmış olsa da çiğ tüketilirse C ve B1 vitamini ile protein kaynağına dönüşür. Brokoli, potasyum, A vitamini ve folik asit açısında zengin bir sebzedir. Brokoli yemeği önümüze geldiğinde çoğumuz dudak büker. Fakat kış aylarında sıkça yenilmesi gereken sebzelerin başındadır. Brokolide bulunan vitaminlerden faydalanmak istiyorsak çiğ tüketilmeli. Ya da buharda 5 dakika pişirerek tüketilirse vücudumuza ilaç gibi gelecektir. Kabak, potasyum ve folik asit kaynağıdır. Kızartma yerine pişirilerek tüketilmesi önemlidir. Hafif buharda pişirilerek üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek de tüketilebilir. Nasıl tüketirsek tüketelim önemli olan kabuğunu soymadan tüketmektir. Böylece içindeki magnezyum ve potasyumdan maksimum faydalanılmış olur. Lahana, potasyum, demir, kalsiyum, bakır açısından zengin bir sebzedir. Ayrıca içindeki vitaminler bağırsakları da çalıştırır. Beyaz lahanayı salatalarda çiğ olarak tüketebilirsiniz. Havuç, kış aylarının vazgeçilmezlerindendir. İçinde A, B, C, D vitaminler ve lifler bulunan havucun çiğ tüketilmesi önemlidir. Eğer pişmiş olarak tüketirsek beta karoten üretir. Beta karoten, sebzelere ve meyvelere renklerini veren bir pigment olup, insan sağlığı içinde oldukça faydalıdır. Sarı, turuncu ve kırmızı rengin kaynağı beta karoten vücuda alındığımda gözler için önemli bir mikro besin olan A vitaminine yani retinole dönüşür. Hücre gelişiminden kalp, akciğer ve böbrek gibi organların normal sağlığının korunmasına kadar pek çok faydası bulunan bu bileşik, hafızayı ve bilişsel fonksiyonları iyileştirir. Bu sebeple beta karotenin faydalarından yararlanmak için havuç tüketilmelidir. Birde yemeklerimize lezzet katanlara göz atalım.Yemeklerin vazgeçilmezi soğan. Çok güçlü bir antioksidan kaynağı olup hem salataların içinde, hem balığın yanında çiğ yahut pişmiş olarak tüketilebilir. Yediğimiz zaman kokusu dayanılmaz olsa da içindeki zengin mineraller sebebiyle pek çok hastalığı yenebilir. Aynı soğan gibi yendiği zaman dayanılmaz kokusu olan sarımsak herkesin bildiği gibi doğal antibiyotiktir. İçinde yok yoktur. A, B, C, P vitaminleri, kükürt ve sülfür içeriği zengindir. Çiğ olarak tüketildiği zaman hastalıklardan koruyucu olduğu bilinmektedir. Çorbalarda, yemeklerde salatalarda her yerde her zaman kullanılan Maydanoz... A ve C vitamin kaynağı olup, taze ve çiğ olarak tüketilebilir. Kışın salatalarda ve balıkların yanında değişmez sebze nedir dersek cevap turp olur... Potasyum kaynağı turpun içinde E, A, C, B6 vitaminlerini bolca bulunur. Ülkemiz turunçgiller yani portakal, mandalina ve greyfurt yani C vitamini deposu meyveler bakımından oldukça zengindir. Yukarıda da yazdığımız gibi meyve suyu olarak da tüketilebilir ama biz gene de içindeki zengin liflerden dolayı meyve suyuna dönüşmeden tüketmekten yanayız. Türküsü bile olan ayvanın içindeki A ve B vitaminleri ile özellikle solunum yolları rahatsızlığı çekenlere birebirdir. Yüksek oranda A ve C vitamini içeren elma da yüksek lif kaynağıdır. Kışın meyve suyu dendiği zaman ilk portakal nar akla gelir. Nar folik asit, magnezyum, fosfor, selenyum, A vitamini içerir, kışın vücudun bağışıklık sistemine katkısı büyük olur. Sevgili dostlar yukarıda değindiğimiz sebze-meyveler vitamin ve mineraller bakımından zengin olması nedeniyle vücudun bağışıklık sistemini kuvvetlendirerek pek çok hastalıktan koruduğunu tekrarlarken sağlıklı bir kış mevsimi dilerim.


Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınlarının toplumsal hayatı, hayatın gelgitleri içinde sarsılan yapıları tamir mahiyetinde önemli yayınları var. "Dini yayın" alanındaki boşluk olmasa da açığı, önemli eserlerle kapatmaya çalışan takdir edilesi bir gayret var. Yayın politikasının bir gereği olsa gerek; en önemli hususlar seçilip, güzel bir baskı ve kaliteli kağıt kullanılarak hazırlanan, hacimce küçük ancak anlamca büyük eserler var. Değişen sosyal yapıyı yakalama azmi olan yayınların, modernleşen toplum ve değişimler dikkate alınarak, özellikle gençlere yönelik olduğunu görüyor ve mutlu oluyoruz. Bu eserlerin çeşitlenmesi ve özellikle de deizm, ateizm, agnostisizm konuları üzerinde aydınlatıcı ve cevaplar oluşturucu şekilde sürmesi gerekiyor. "İslam'da Aile" 2019'da yayınlanmış. Dr. Fatma Bayraktar Karahan tarafından yazılmış. 60 sayfa, renkli, kaliteli ve cep boy bir baskısı var. Kitabın arka kapak tanıtımında şu ifadeler var: "Toplum içinde yaşayan insanın dünyadaki yalnızlığını giderebilmesi, fiziki ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayabilmesi aile kurması ile mümkündür. Doğduğu andan itibaren aile ortamında bulunan insan, belli olgunluğa eriştikten sonra yeni bir aile kurma ihtiyacı hisseder. Bu, onun yaratılıştan getirdiği bir özelliği olduğu gibi aynı zamanda toplumunda kendisinden beklentisidir. Çünkü kurulacak bu yeni aile, neslin ve toplumunda devamlılığını sağlayacaktır". İslam'da Aile kitabının ilk yazısı "Kadın ve Erkek: Aynı Özden İki Farklı Cins" adını taşıyor. Bu yazının da ilk cümlesi "İnsanın yaşamı boyunca ihtiyaç duyacağı emir, yasak ve tavsiyelerin en temel kaynağı Kur'an, kadını ve erkeği ilk önce insan olarak kabul eder". Bu cümle esasen Allah'ın öncelikle cinsiyet değil "insan" olma vasfıyla muhataplık kabul ettiğinin göstergesidir. Erkek de kadın da onun kuludur. Fark olmaksızın bütün insanlığı kendisine inanamaya davet eder. İnsanın, kadın-erkek cinslerinden ve boy-kabile şeklinde yaratılmasının hikmeti de Hucurat 13'te açıklanmıştır. Onun emirlerine uyup Salih amel işlemek rızasını kazanmak demektir. Bunun sonucu da hem dünyevi hem uhrevi mutluluktur. Al-i İmran suresinde bunun müjdesi verilmiştir. Yazar, aynı yazıda kadının özgürlüğü için de ilginç olan bakış açısını yansıtmaktadır. Kadının özgürlüğünü tesis etmede tesettürün önemli bir rolü olduğunu açıklar. Tesettürü, kadının toplum içinde olmasının gerekçesi, delili sayar. "Çünkü tesettür, kadının mahremleri arasında değil, dış dünyada ve toplumda uyacağı ve uygulayacağı bir hükümdür". Bu ilginç açıklamadan sonra da, kadının kendi karakteri ve kişiliğini ortaya koyabilmesinin tesettürle olabileceğini açıklar. Burada şu notu da iletelim: Tesettür emri, farklı şekillerde hem kadın hem de erkek içindir. Kitapta anlatıldığı şekilde, İslam'da sosyal hayat içinde kadın ve erkek birlikte var olmuştur. Yazar bunun en güzel örneğinin peygamberimizin Medine'de oluşturduğu medeni toplumda olduğunu açıklar. Yazar, Kur'an'da kendisinden bahsedilen kadınlar Ümmü Gülsüm Binti Ukbe, Havle binti Salebe vb.- üzerinden de, Hz. Peygamber zamanında kadın sahabelerin ilim, ticaret alanları da dahil hayatın her alanında aktif olarak yer aldıklarını ifade etmektedir. İslam'da Aile Kurmanın Önemi" adlı yazıda; kadın ve erkeklerin özelliklerinin farklı olmasını onların "birbirini tamamlamaları" için olduğunu açıklar. Rum 12'de anlatıldığı üzere "Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi O'nun delillerindedir". İnsanın tek başına olmayıp, toplumla yaşamasının sırrı da yaratılış sırrıyla aynı doğrultudadır. Aile şartının arka planında fiziksel ve duygusal ihtiyaçların karşılanması da vardır. Kurulacak her ailede, neslin ve toplumun devamlılığını da sağlayacaktır. Peygamberimizin evliliğe verdiği önem açıkça ortadadır. Gençlere, seslendiği hadislerinde evlilikle ilgili; "Evleniniz, çünkü evlenmek, gözü haramdan çevirmek ve iffeti korumak için en iyi yoldur", "Kul evlendiği vakit dininin yarısını tamamlamış olur", "Nikah benim sünnetimdir" gibi tavsiyeleri olmuştur. Bunun temelinde, İslam dininde ruhbanlık olmaması ve doğal ihtiyaçların terk edilmemesi vardır. Ailenin önemi "Evlilik Kararı" adlı yazıda açıklanmıştır. Bu yazıda, ailenin birçok sorumluluğun paylaşıldığı güçlü bir yapı, olduğu anlatılır. Yine bu meyanda, kadın ve erkeğin hayat karşısında ve kulluk görevleri yapılırken birbirine destek olacağı, gerçeği ile eş seçimini doğru yapmak gerektiği ifade edilir. Buradaki doğru yapmak ifadesi, değişmeyecek ölçüler üzerinden açıklanıyor. Nikah bahsinde, ayet temel alınarak, "sağlam ve güçlü bir sözleşme" (Nisa-21) olarak nitelendirilir. Dolayısıyla hiçbir şekilde gizli ya da geçici nikah olamaz. Şahitler huzurunda yapılmak zorundadır. Kitaptaki bütün yazılara değinmek mümkün değil. Ancak şu kadarını söylemek mümkün: dini meseleleri öğrenmek günümüzde çok kolay. Çünkü dijital imkanlarda en geniş zamanlardan geçiyoruz. Ancak, internet bilgilerinin çoğunun güvenilir olmaktan uzak olduğu da malumdur. Dolayısıyla en doğru ve en güzel yol; Diyanet İşleri Yayınlarının kitaplarıdır.


1990 yılında Erzincan'da dünyaya geldim. Şiir konuşulan, samimi ve fedakar bir ailede yetiştiğim için şanslı hissediyorum kendimi. Gerek annem ve babam gerekse kardeşlerim sanatın her alanındaki faaliyetlerim için daima teşvik etmiştir beni. İlk ve ortaokulu Erzincan'da, liseyi İstanbul'da Kuleli Askeri Lisesi'nde tamamladım. On dört yaşımda Kuleli ile başlayan İstanbul serüvenim yirminci yılına varmak üzere. Tam sekiz yıl, boğazın en güzel kıyılarından seyrettim İstanbul'u. Bu yüzden kendimi İstanbullu bir şair olarak görüyorum. İstanbul Üniversitesi'nde İnşaat Mühendisliği okurken, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliğinde çift anadal eğitimimi devam ettirdim ve Anadolu Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde de lisans eğitimimi tamamladım. Devamında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde Proje Yönetimi alanında yüksek lisans yaptım. On yıllık yurt hayatımda, tüm renklerini en yakından tanıma fırsatı buldum Türk insanının. Erzincan ve İstanbul arasında geçen otobüs yolculuklarımda Anadolu bir film şeridi gibi geçmiştir gözlerimin önümden. Halen Marmara Üniversitesi'nde doktora eğitimim tez aşamasında devam ediyor. Lise yıllarında asker, lisans eğitimi yıllarında müzisyen, çalışma hayatında mühendis ve bürokrat olarak katıldım hayatın oyununa. Çok yönlülüğümün odak noktası ise şairlik. Tüm unvanların üzerinde görüyorum şairliği. Tüm sanat dallarında olduğu gibi, şiir yeteneğinin de doğuştan geldiğine inanıyorum. Şairlik kumaşı Tanrı'dan, bu kumaşın tasarımını, stilini, rengini ve terziliği yapıyoruz şairler olarak. Bu kumaş ne kadar benzersiz şekilde düzenlenebiliyorsa o derecede de belirlenebiliyor şairlik mertebemiz. Çok erken yaşlarda başlıyor şiirle ünsiyetim. Başta şiirin ses ve ahenk unsurları çocukluk yıllarımda cezbetmişti beni. Devam eden yıllarda, fikir, anlam ve imgedeki yaratıcılık unsurlarını keşfettikçe, buldukça, kullandıkça, kısacası şiir denizinin dibine daldıkça yükseldi şairliğim. Üniversite yıllarımda şiir ve müzik arasında kalmış, hangi sanat dalında ilerleyeceğime şöyle karar vermiştim. Yalnız kaldığım bir an, gözlerimi kapatıp en çok hangi sanat dalına ait hissediyorum, diye sordum kendime. Gözlerimi açtığımda kararımı vermiştim. Elbette şiir olacaktı bu. Şiir. Her şeyden önce şiir. Yaşadığınız hayattan şiiri çekerseniz, şiir burada bir şey kaybetmez. Kaybeden, hayatın anlamı, güzelliği, yaratıcılığı olur. Heykelden taşa, müzikten gürültüye, Taç Mahal'den mağaraya olan dönüşüm gibi keskin bir ilkelliğe götürür insanlığı. Düzen içerisinde hareket eden insan görünümlü robotlar yaratır şiirsizliğin ortamı. Kapitalist despotizm, tüm dünyaya zaten bu durumu reva görmedi mi? Ben sosyal buluşçu şiir düşüncemle; iyiyi, güzeli, doğruyu, yeniyi, fikri, aklı, kalbi, sezgiyi, estetiği, aşkı, kavgayı, barışı, isyanı şiirin içerisine dahil ediyorum. Düşünce yönünden sosyal adaleti, sanat yönünden ise buluşçu imgeyi öne çıkararak oluşturuyorum eserimi. Okurken de yazarken de daima büyük şiirin peşinde koştum. Bu koşu, büyük şairlerle aynı pistte koşacak kadar geliştirdi şiir nefesimi. Şiiri yazdığım o sihirli anda özümdeki şair berraklığına erişebildiğimi düşünüyorum. Şiirle meşgul olmadığım anlarda, şiiri değil daha çok -şiirime ters düşmeyen- bir şairaneliği yaşıyorum hayatta. Daha önce çeşitli dergilerde yayımlanan poetik metinlerimde de ifade ettiğim gibi, kendi şiirim için hiçbir şairi kendime usta olarak görmüyor, benden daha genç hiçbir şairi de çırak olarak kabul etmiyorum. Usta-çırak ilişkisi zanaatta işe yarayabilir muhakkak ama sanatta bazen olumsuz sonuçlar da verebiliyor. Etrafımız, kendini usta sayanların etrafında toplanan küçük kendine göre 'bir liderimsi etrafında cemaatleşmiş' yapılarla dolu. Böyle gruplarla; şöhret, para, reklam vb. kazanımları kimileri elde edebilir. Ama henüz bu tarz oluşumlardan gerçek bir şiirin/şairin çıktığını görmek mümkün olmamıştır. Taşları Yemek Yasak'ta "Türkiye düşünce dünyasına uşak olarak değil de öğrenci olarak girebilmiş olsaydı hem öğrenciliğin sona erdiği bir zaman gelecek, hem de bütün öğrendiklerini kendi özgün düşünce sistemi içinde bir yere oturtabilecekti." diyor İsmet Özel. Bu sebeple kültür emperyalizminin uşaklığını reddederek, yirmili yaşlarımda doğu şiirinin de batı şiirinin de öğrencisi olmayı tercih ettim. Geniş çaplı okumalarda, yüksek algı düzeyiyle, ön yargısız bir yaklaşımla her kesimden, dünyanın tüm dillerinde yazılan şiirlerden şiir hakkında edindiğim bilgi kendi sesimi oluşturmamda faydalı oldu. Tabi, bilginin yorumlanması da şairliğin vasıflarından. Türk edebiyatında da dünya edebiyatında da sevdiğim şairler ve yazarlar muhakkak var. Yaşamakla, Türk ve dünya şiirinden devraldığım mirası daha ileriye taşıyabileceğimi düşünüyorum. Bu üç kavram, şair vasfı taşıyan bir Türk aydınında bir arada bulunmalı elbette. Ama sadece şairlik üzerinden bir değerlendirme yaparsak bu üç kavram birbirinden ayrışabilir. Söz gelimi şiir, şuurun üstünde bir seviyede. Bu konuda, şiirde aklın bilerek aşılması gerektiğini düşünüyorum. Şiar kavramına gelince bu hususta şiarın hangi kavramı işaret ettiğini düşünmek gerekir; ülkü mü, yoksa ayırıcı özellik mi? Şair benimsediği bir ülküye hizmet edebilmek için yeni şiirler yazabilir. Ama tek başına bir ülkünün benimsenmesi kişiyi şair yapmaz. Şairlik, -hiçbir ek şart aranmaksızın- 'şiir içi' ispatla mümkün. Mekanlar şaire yeni alanlar açabileceği gibi şairin şiirine ket vurabilir de. Bu durum şaire göre de değişebiliyor. Bazen zıtlıklardan, baskılardan da beslenilebiliyor sanatta. Kasaba ve köy sanat filmlerinde kaldı artık. Bu sözü kasabayı veya köyü aşağılamak için söylemiyorum. Doğrusuyla, -çoğu zaman- yanlışıyla köyden kente göçle sosyal bir dönüşümü yaşadı Türkiye. Özellikle metropollerde kimlik ve kişilik karmaşasının yüksek seviyede olduğu mutant bir dönüşüm söz konusu. Kendi adıma köylüleri de kentlileri de öldürmeye gerek yok diye düşünüyorum şiirde. Yine de şehrin insanı olduğumu söyleyebilirim. Tabiatı seven, anlamaya, anlamlandırmaya ve işlemeye gayret eden biri olarak eserlerimin şehirli bir şairin kaleminden çıktığını belirtmeliyim. Türkiye'de de dünyada da şiire olan ilgiyi asla yeterli bulmuyorum. Bu durumun başlıca sebebi, sadece bir ekonomik sistemi değil, aynı zamanda tekilleşmiş bir hayat tarzını da insanlığa dayatan KAPİTALİZM'dir. Kapitalizmle hesaplaşmadan fikir ve sanat yönünden yapılan hiçbir eleştiriyi yeterli bulmuyorum. Türkiye'de eğer vatanınızı seven bir aydınsanız, içinde yaşadığınız topluma ve insanlığa karşı sorumluluk duygunuz varsa, hangi görüşten olursa olsun muhakkak bir sentez arayışında oluyorsunuz. Doğu ile Batı, akıl ile kalp, sanat ile bilim, şiir ile felsefe, kültür ve teknoloji arasında kurduğumuz bağlarla yeni yorumlar getirebiliyoruz topluma. Kendimi, geleneği bilen modern bir şair olarak görüyorum. Şiir her türlü duygu-durumdan türeyebilir. İster hece ile yazılsın, ister serbest ölçü de olsun şiirde muhakkak ahenk ve iç ahenk unsurunun bulunması gerekiyor. İlhamla gelen, deneyle -şiir işçiliği gerçekleştirilerek- dönüştürülebilir. Ama tek başına deney, şiiri oluşturmaya yetmez. Sanat düşüncem, poetik iddiam kısa bir süre önce yayına hazırladığım ikinci kitabımda belirtilen 'sosyal buluşçuluk' üzerine kuruludur. Kıymetli okurlar bu kavramın detaylı açıklamasını ikinci şiir kitabım yayımlandıktan sonra görebilirler. Bizde eleştiri kültürü yoktur maalesef. Bu yüzden, Türk şiiri dünya şiirinin ileri ucunu temsil edebilecek bir potansiyele sahipken, belki de Batı'ya göre tek ve en belirgin geri kaldığı alanlardan biri olmuştur eleştiri alanı. Türkiye'de övgü ve sövgü -bilerek yergi demiyorum- birbirini kovalar. 'Faydasız bir kavga ortamı' da sürüp gider böylelikle. Okul ve akademi kısmını bir kenara bırakın, bu gün şiirleri ve kitapları basılan insanlardan şiirin ve sanatın gerçek anlamını bilen sahi kaç kişi var? Mevlana'yı Batılı eleştirmenler sayesinde tanıdı Türk sanat kamuoyu. Yunus Emre'nin dahi gerçek değerini anlayabilmek için Batılı eleştirmenlerin yazılarını bekleyen aydınlar var bu ülkede. Eser üzerinden vasatı reddedebilen / dehayı fark edebilen bir eleştiri aklının özlemini yaşıyoruz daima. Ve yıllar geçtikçe bu özlem, yerini giderek koyulaşan bir karanlığa bırakıyor. On yıl geçti edebiyat dergilerinde yazmaya başlayalı. Edebiyat dergileri, kaliteli editörleri, genel yayın yönetmenleri bulunduğu, güçlü sosyal ve sanatsal etkileşim ortamı yarattıkları, eser odaklı özgün ve tarafsız bir yayın politikası izledikleri müddetçe edebiyatımıza ve şiirimize katkıları daima olumlu yönde olmuştur. Varlık ve Dergah dergisi gibi geleneği olan dergileri önemli buluyorum. Dergah dergisi ile başlayan edebiyat dergileri maceramda çok farklı dergilerde şiir ve yazılarım yayımlandı. Dergah dergisi dışında, Türk Edebiyatı, Dil ve Edebiyat, İzdiham, Söğüt gibi başka dergilere de şiir ve yazılarımla katkıda bulundum. Dergah dergisi hem bir okul hem de bir ekol görevini gördü. Bu sebeple dergi birçok şairi ve yazarı da edebiyat dünyasına kazandırdı. Bu hususta büyük hikayeci Mustafa Kutlu'nun eser yayımlamadaki seçiciliğinin, harcadığı zamanın, emeğin, sanat görüşünün de önemi büyük. Keza, sanat ortamımızdaki çoraklık göz önüne alındığında Türkiye'de para kazanmadan edebiyat üzerine uzun yıllar emek harcanması da ayrıca takdire şayan. Tüm bu sebeplerden dolayı her ne kadar edebiyat dergilerini sıklıkla eleştirsem de varlıklarını değerli buluyorum. Yeter ki hakkaniyetli bir edebiyat eleğini, yayın politikasını oluşturabilsinler. Zihnimde kalabalık bir şair ordusuyla geziniyorum şiirin koridorlarında. Bu sebeple kimseye haksızlık etmemek adına, bu soruya cevap verebilmem mümkün değil.


Sosyal Bilimlerin en önemli alanlarından biri olan Tarih, geçmişin izini sürerek geleceğe rehberlik etme işlevine sahiptir. Geçmişe dair her türlü vesikayı okuma ve analiz etmek, şimdinin ve geleceğin yol haritasını çizmeye yardımcı olacaktır. Geleceğin yol haritası toplumların istikrarı için elzemdir. Yakınçağ bölümünde doktorasını tamamlayan, Ankara Üniversitesi, Chicago Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi'nde Osmanlı tarihi alanında ders veren Merhum Halil İnalcık, ömrünün sonuna kadar Osmanlı Tarihi hakkında çalışmalar yaparak onlarca kitap, yüzlerce makale miras bıraktı. Yüzlerce makalelerinden on tanesinin bir araya toplanıp kitaplaştırılmasıyla "İmparatorluktan Cumhuriyete" kitabı ortaya çıktı. Halil İnalcık, "İmparatorluktan Cumhuriyete" kitabıyla Osmanlı tarihçiliği, toplumsal yapısı, çift-hane sistemi ile konu başlıklarıyla Osmanlıya dair bilgiler verir. Yerel araştırma konusunda 1467 ve 1519 tarihleri arasında arşiv vesikalarına göre Dibra ve Akçahisar bölgeleri hakkında bir çalışma mevcut. Osmanlı milletleri hakkında arşiv belgeleriyle bir çalışma başlığı yanında farklı bir din ve ırk olan Sefarad Yahudileri hakkında da bir başlık var. Kitabın son dört başlığı ise günümüze daha yakın konular işlenmiş. Bunlar: Modern Avrupa'nın gelişmesinde Türk etkisi, Osmanlı toplum yapısının evrimi, Avrupa ve Ortadoğu arasında Türkiye ve Hilafet ve Atatürk İnkılabı. Osmanlı altı asırlık bir ömür yaşadı. Osmanlı tarihçiliği kavramının zengin bir argümana sahip. Halil İnalcık, kitabın ilk makalesinde bu konuyla ilgili Yahşi Fakih, Ahmedi, Aşıkpaşazade, Anonim Tevarih, Oruç ve Sarıca Kemal gibi tarihçilerin yazma eserlerinin konu, dönem ve diğer şartlar dahilinde etkilendikleri süreci ele almaktadır. Makale, Osmanlı da hangi tarihçi bir biriyle nasıl etkilendikleri ve argümanları nasıl olduklarını isim semalarıyla anlaşılır bir biçimde anlatılmıştır. - İlk grup: Belirli bir teorik model seçen ve bu modele göre Osmanlı ampirik tarihçilerinin bulgularını yorumlamaya çalışanlardır. Bu grup, Osmanlı toplumunun feodal üretim tarzı veya Asya tipi üretim tarzını veya patrimonyal devleti temsil edip etmediği konusundaki tartışmayı ele alır. - İkinci grup: Karl Marx ya da Max Weber ya da daha az sıklıkla diğer modellerde öne çıkan temaları araştırma konusu olarak ele alan ve bunları tarihsel kaynakların ışığında incelemeye çalışan tarihçilerdir. Toprak mülkiyeti ve tarımsal ilişkiler, şehir ve kır arasındaki sosyo-ekonomik entegrasyon, nüfus baskısı, fiyat devriminin Osmanlı İmparatorluğu üzerindeki etkisi ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kapitalist dünya ekonomisindeki yeri gibi konularda ampirik araştırma yapmaya yönelmişlerdir. Bu iki temel yaklaşım çerçevesinde İnalcık, toplumsal formasyon meselesi, Balkan Tarihçiliği, Asya Tipi Üretim Tarzı, Annales Okulu ve Ampirik Araştırma başlıklarıyla Osmanlı toplum yapısı hakkında bilgiler vermektedir. Üçüncü makale Osmanlı kırsal toplumun sistemini temsil eden çift-hane mekanizmasıdır. Devletin toprak ve reayayı çiftlik vergi ile bir arada tutma ve yönetme sistemiydi. İnalcık, çift-hane sisteminin aile çiftliği birimi ve vergilendirme kavramları üzerindeki işlevini anlatıyor. 1385'te Savra Muharebesiyle Arnavutluk'un Osmanlı hakimiyetine girme süreciyle sancak beyi ve kadı tayin edilmesiyle idari bir yönetimin başlaması oldu. Resmi belgeler ışığında İnalcık, bu makalesinde 1467 ve 1519 yılları arasında Dibra ve Akçahisar bölgelerindeki idari yapılanmayı inceler. Tahrir defterleri ışığında demografik verilere ulaşır. Kitap, Osmanlı himayesindeki gayrimüslimlerin toplumsal hayatları ve fiili hukuki durumlarını besinci ve altıncı makalelerde ele almaktadır. 1641-1651 dönemlerine ait bir Piskopos Mukataası defterine dayanarak, Rum Ortodoks Kilisesinin yetki alanı ve işlevini ele alırken, 1992 tarihli bir konferansta sunulan bir tebliğ ile Sefarad Yahudileri ile ilgili bilgiler vermektedir. Böylece kitabın, Osmanlı toplumu içindeki farklı dini inançların devlet ile olan münasebetlerinin ne olduğu, arşiv vesikalarıyla bir çalışma örneğini gösterir. Kitabın son dört makalesi ise Osmanlı son dönemi ve Yeni Türkiye'nin ilk dönemlerini kapsayan ve Avrupa ile olan münasebetlerini incelemektedir. Halil İnalcık, "İmparatorluktan Cumhuriyete" on makaleden oluşan bu kitabı, Osmanlı'da sosyal tarih hakkında arşiv çalışmaları ışığında bir okuma sunarken, Osmanlı'da gayrimüslimlerin durumları hakkında analiz yapmaktadır. Kitabın son başlıklarında ise Osmanlı'nın yerini bıraktığı yeni Türkiye hakkında değişime uğrayan siyasi, sosyal ve ekonomik meseleleri ele almaktadır.


Rexne, nirxandin u şiroveyen zanisti li ser romanen kurdi zede nehatine kirin. Ev berhem berhemeke ku di qada xwe de yekem e ku bi renge şirove, rexne u nirxandina romanen kurdi hatiye kirin. Berhem ji du cildan pek te. Ev cilda yekem e u ji 376 rupelan u 50 romanan pek te. Niviskar bi re rebazen zanisti berhema xwe amade kiriye u bi wi rengi peşkeşi xwineren xwe kiriye. Niviskar tevi rexne, nirxandin u şiroveyan, di dawiya her romana hatiye nirxandin de, puan dide ziman, editori, estetik, honandineditori, weşanxane u hwd. Xwiner hem bi wan puanan hem rexne, nirxandin u şiroveyan, der bare romane de digihije agahiyeke gelek baş. Ji bo nasina romanen kurdi ev berhem berhema heri baş e ya ku heta niha hatiye çapkirin.


Anlatı eğer alıcısını buluyorsa kutsal sayılabilir. Günümüzde pek çok metin yazılmakta. Bunların hepsini bu bağlamda değerlendiremeyiz, diye düşünüyorum. Ben edebiyat -dolayısıyla sanat- eserini sınırlandırmayı doğru bulmuyor ve yazarın hayal gücüne, anlatısına karışılmasını istemiyorum. Bize gelen yazılarda da önce yazarın tekniğine saygı duyuyoruz, sonra başlıyor editoryal süreç. Zaten şu ana kadar gördüğüm: bu dediğiniz katmanlar türün doğasını kaybetmeden uygulanıyor yazar tarafından. Tercih ettiğim bir şey değil ama belki de eskisi kadar üretken olmadığım içindir, son zamanlarda Mahal Edebiyat ve Edebiyat Burada dışında bir yerde yazı yayımlamadım. Çok eskiden de KE ve Öykü Gazetesi. Tabii bir de küçük ve yerel mecralarda vardım. Dergilerde görünmek yazarın reklamı anlamına gelir. Dolayısıyla görünmek gerekir. Günümüz edebiyat dergileri olumlu anlamda iyi işler yapıyor. Hem online hem matbu iyi dergilerimiz var. Umarım daha iyi işler yaparlar. Ve umarım birinin başarısıyla diğeri de övünmeyi bilir. Kıskançlık kötü bir şeydir. Karanlık bir odada, kendim ve kedimle baş başa kalıp yazmaktan hoşlanıyorum. Evet, kaderimi etkileyeceğine inanıyorum. Böyle bir deneyim yaşadım. Ama bundan söz etmek istemem. Şunu anlatabilirim bunun yerine. Oluşturduğum ilk iki karakterim, hem ilk öykü kitabımda bir öyküde, hem de ikinci öykü kitabımda bir öyküde varlar. Ve zaman zaman da karşıma çıkıyorlar. Sadece karakterler değil, bazen ilk pasajlarım da bir anda yeni kurgularda kendilerine yer buluyorlar. Daha da olacağa benzer. Hikaye: derdimiz, anlattığımız şey. Öykü ise formun adı. Şiirin, öykünün, romanın, tiyatro eserinin, filmin, dizinin, şarkının... Hepsinin bir hikayesi vardır. İnsanın, yaşamın bir hikayesi vardır. Yük Edebiyat, Edebiyat Burada, Daima Edebiyat, İshak Edebiyat takip ettiğim dergilerden. Yeni çıkan kitapları da bittabi almaya, takip etmeye çalışıyorum, yayınevine dikkat etmeksizin... Kendisi yeni bir öykücü değil ama... Barlas Özarıkça'nın Hay isimli kitabını tavsiye edebilirim.