Harry Potter film serisi aynı adlı bir kitap uyarlamasıdır ve 8 bölümden oluşmaktadır. Tüm seriyi ard arda izledim. Bir tanesi 2.5 saat sürdüğü için oldukça uzun geldi ve parçalar halinde izledim. Bazı günler yarısını izliyordum, kalanını ise sonra. Bazılarını evde bazılarını tatilde olacak şekilde farklı yerlerde de izleyerek seriyi tamamladım. Çok defa izlerken kendimi filmin içinde gibi hissettim. Film oldukça duygu içerdiğinden dolayı kendimi bazen eğlenip gülerken bazen de ağlarken buldum. Yer olarak çoğunlukla Hogwarst Cadılık ve Büyücülük Okulu adlı bir okulda geçmektedir. Slytherin, Gryffindor, Hufflepuff, Revenclaw adlı dört bölmeden oluşan bir yerdir. Okulun geniş bir bahçesi ve büyük bir yemek salonu vardır. Yemek salonu uzun uzun dört adet masa ile düzenlenmiş. İki yatakhanesi vardır; biri kız biri erkek öğrenciler için. Odalarda üç yatak var ve iki bölmeye ayrılmışlar. Binada çok sayıda merdiven var ama merdivenlerde sihir sebebiyle yer değiştirdiği için odaları bulmak oldukça zorlaşıyor. Bazen komedi bazen de dram olmasına rağmen oldukça güzel seri. Ancak kesinlikle bilim kurgu sevmeyenlere önermem çünkü her şey sihirle çözümleniyor. Örneğin nesneler havada uçabiliyor. Örneğin; duvarlardaki tabloların konuşması beni çok ama çok güldürmüştü. Bir de spor bir müsabakaları vardı, altın bir topu yakalamaya çalışıyorlardı. Bunu havada süpürgeleriyle uçarken yapıyorlardı. Ayrıca öğrencilerin girmesi yasak olan bir orman vardı ve orada unicornları yerseler sonsuza kadar kötü bir insan olsalar da ölümsüz oluyorlardı. Harry'i koruyan birde küçük küçük yaratıklar var ve onlara filmde Cin deniliyordu. Bir tanesinin adı 'Doby' ve birkaç bölüm sonra sırf üç kişiyi koruyabilmek için kendi canını feda eden iyi kalpli bir Cin o. Filmdeki kötü karakterin isimi ise Voldemort. Ona orada ismi lazım olmayan deniliyor çünkü geçmişte her yeri harabeye çevirmiş. Zaten gelecekte de bunu yapmaya çalışıyor. Harry ailesini kaybettiği için evlatlık verilmiş. Onu alan aile oldukça kötü ve Harry'e de kötü davranıyorlar. Yalnız Harry her ne kadar özel biri olsa da sihir konusunda o kadar iyi değil. Onun yerine sürekli kitap okuyan arkadaşı Hermonie her sihri biliyor ve yapıyor. Onları seyretmek çok keyifli. Bu serinin devamının gelmesini çok isterim.


Mizaç; doğuştan gelen ve değişmeyen kişilik özellikleri, insan ilişkilerinin kadim araştırma konularından olmuştur. Dönem dönem geleneksel yaklaşımların konusu olarak karşımıza çıkan mizaç tiplerinin bilim insanlarınca, bilimsel araştırmalar çerçevesinde incelendiğini, kadim temellerin kuvvetlendirilerek üzerine yeni katlar çıkıldığını görmek psikolojiye ilgi duyanları ve çocuklarıyla iletişim sorunlarını aşmanın somut yollarını arayanları memnun edecektir. Henüz ön sözü ve girişinde "ne yapsak olmuyor" diyen ebeveynlerin derdine çare olmaya çalışacağını anladığım kitap, okuma şevkimi iyice artırıyor. Genel ve standart psikoloji-pedagoji uygulamalarının sorun çözmekte yetersiz kaldığı anlaşıldığından beri bireye özel yaklaşım üretmenin yollarını gösteren kitaplara ilgi artmakta. Milli Eğitim eski bakanımız Prof. Dr. Ziya Selçuk ve Prof. Dr. Enver Demirel Yılmaz da bu ihtiyaca binaen kapsamlı bir eser hazırlamışlar. Kitabın başında ailenizdeki bireylerin mizaç tiplerini belirlemenize yardımcı olacak bir karekod ile karşılaşıyorsunuz. Ben kitabı tamamen okuduktan sonra bu yönlendirmeyi kullanıp ilgili uygulamaya eriştim ve tiplerimizi belirleyip ilgili bölümleri tekrar okudum. Bu yöntemi izleyebileceğiniz gibi, sonuca daha hızlı ulaşmak isterseniz önce mizaç tiplerinizi belirleyip sonra doğrudan ilgili bölümleri okumayı da tercih edebilirsiniz. Bu size zaman kazandıracaktır ancak uygulamanın mizaç tiplerinizi belirlemedeki isabetini ve kitabın da bu mizaçlarınızla yürüttüğünüz ilişkilerinizi onarmak için size önerdiği yöntemlerdeki isabeti görünce muhtemelen diğer bölümleri de okuyarak tüm mizaçlar hakkında bilgi edinmek isteyeceksiniz. Hocalarımız iyi yetiştirilmiş çocuğu tanımlarken olumlu mizaç özelliklerini baskın kullanan çocuğu işaret ediyor. Diğer bir ifadeyle, olumlu ve olumsuz mizaç özellikleri taşıyan her bireyin bu özellikleri davranışa dönüştürme tercihleri onların karakterini ortaya koymuş oluyor. Ebeveyni rahatlatan ama aynı zamanda da sorumluluğunu fark ettiren bu tanımı çok önemli buldum. Çocuğun mizacını belirlemenin veya değiştirmenin mümkün olmadığını öğrenmek ebeveynin üzerinden ağır bir yükü kaldırıyor. Ona yüklenen sorumluluk ise çocuğunun mizaç özelliklerini bilmek, ihtiyacını anlamak ve buna uygun yanıtlar vermek. Bu yanıtları oluşturmak için ihtiyaç duyulan analiz yöntemi "Dokuz Tip Mizaç Modeli" olarak adlandırılmış. Dr. Enver Demirel Yılmaz'ın kariyerini üzerine bina ettiği bu model, psikiyatr, eğitimci, nörolog, psikolog ve danışmanlardan oluşan geniş bir ekiple daha geniş kapsamda ele alınmış, hatta bu bölümlerin öğrencileri ve danışanlar da işin diğer ucundan tutmuş, tüm bu çalışmaları yürüten bir dernek kurulmuş. Konuya derinlemesine girmek isteyenler dokuztipmizacmodeli.org adresinden detaylı bilgi alabilirler. Kitabın ana gövdesi bu dokuz mizaç tipinin tek tek ele alınmasından oluşuyor. Her birinin kişilik özellikleri detaylıca açıklanmış, yardımcı mizaç tiplerinin özellikleri eklenmiş, olumlu potansiyel özellikleri, olumsuzluğa açık yönleri irdelenmiş, eylemsel, duygusal, düşünsel özellikleri, baskı altında ve rahat durumlarında sergiledikleri tavırlar örneklenmiş. Mizaç tipine göre ebeveynin nasıl davranması gerektiği yönünde verilen telkinler somut ve uygulanabilir görünüyor. Her mizaç tipi için desteklenmesi, dengelenmesi, baskılanması, kazandırılması gereken kişilik özelliklerini içeren birer tablo oluşturulmuş. Alınması gereken oyuncaklar, oynanmasında fayda olacak oyunlar anlatılmış. İlaveten ebeveynin çocuğuna uygun davranış şeklini uygulayıp uygulamadığını test edebilmesi için her bölümde dört beş soruluk testler bulunuyor. Takip eden bölüm çocuğunun mizaç tipini belirleyen ebeveynin bu defa kendi mizaç tipini belirlemesine yardımcı olacak nitelikte. Yine her tiple ilgili bölüm sonlarında yedişer soruluk testler bulunuyor ve buradaki sorular üzerinden ebeveyn puanınız hesaplanıyor. Puanınıza göre uyarı ve öneriler sunuluyor. Kitabın sonunda mizaç tiplerinin kısa birer özetine yer verilmesi isabetli olmuş çünkü gövde metindeki detaylı anlatım küçük kafa karışıklıklarına sebep olabiliyor. Farklı mizaç tiplerinden özellikler barındıran bireylerin hangi mizaç altında değerlendirileceğinde karar kılmak kitabın verimliliği açısından kritik bir öneme sahip olduğundan bu özetler yardımcı olacaktır. Tespiti kolaylaştırmak niyetiyle kitabın başında bir de karekod yönlendirmesi bulunduğunu belirtmiştim. Telefondan veya web sitesi üzerinden ücretsiz şekilde testi yapabiliyorsunuz ve bu sayede eğer varsa tereddütünüz ortadan kalkmış oluyor. www.mizactesti.com adresinde her yaş için ayrı algoritmalarla çalıştığı anlaşılan testi yapma imkanı sunulmuş olması takdire şayan bir uygulama olmuş. Detaylı test sonuç raporunun kişilik özellikleriyle örtüşme oranı oldukça yüksek. Kitabı okurken sadece çekirdek ailemin değil bir üst kuşağımızın mizaç özellikleriyle bugün yaşadıklarımızın ilişkisini kurmaya da çalıştım. Çocuklarımıza etkimizi tahlil ederken ister istemez ebeveynimizin bize etkisini de tahlil ediyoruz ve bu bize kendi yetişme ortamımızı bir yetişkin gözüyle tekrar değerlendirme imkanı sunuyor. Önce kendimize, sonra çocuğumuza ve son olarak anne-babamıza dışardan bakabilmek, o bilince ulaşmak bu ilişki ağının kilit noktası gibi duruyor. Dolayısıyla bu kitabı anne-babalardan sonra onların anne-babalarının da okuması ve böylece mümkün olan en geniş bakışla son kuşağa uygun davranış tarzının ortaya çıkarılması çok faydalı olabilir. Yaşayan üç kuşağın uyumlu hareketini hem geleneğin aktarımı hem de bağların kuvveti açısından önemsiyorum ve kitabın buna katkı sunacağını düşündüm. Bu aynı zamanda önceki kuşakların erişemediği rehberliği, "hiçbir zaman geç değildir" yaklaşımıyla telafi etme imkanını da büyüklerimize sunacaktır. İlişkileriniz sağlıklı, bağlarınız kuvvetli, geçiminiz hoş olsun.


İnsanın kendisi Dört Mevsim Beş Vakit Hüzün değil midir, bir sonbahar sabahı ansızın dünyada gözlerini açan yahut bir ikindi yağmurunda hayat yolculuğuna başlayan. İnsan ilkbahardır kimi zaman, sabah kuşlarını iç cebinde taşıyan. Kimi zaman da yazdır öğle sıcağında Asr'a tutulan, dehrinde unutulan, bir garip vakti hazan. Ve hitamında kıştır insan bütün yaşanmışlıkları, hayalleri eksik ve yarım bırakarak yolculuğunu noktalayan. Bir yaz sabahı indirmişimdir başımı göçerlerin dengine, siyah benekli kuzumla, yol alıyorumdur iç dünyamdan ötelere, hep 1980'li yılların başında. Ama bir ayrılık gelecek uzak beldelerden, ayıracaktır kuzumu benden. Çobanlar ömürlerini demliyorlardır uzak dağ başlarında, köz ateşinde pişirilmiş bir çayın buğusunda. Mahzun olan isim mi? Fako! Yani eyvanında bir umut, uzun yaz gecelerinde, sabahlara yakılmış bir türkünün içinden kopup gelen. Bizim türkümüzdür Fako, okunup durulan. Ben dinledim ve kaydını tuttum. Ya Kendal! Bir yıldız kaymasıdır o, Dört Mevsim Beş Vakit Hüzün.


Bulunduğum çağdan memnun değilim aslında. Belki memnuniyetsizliğimin nedeni şükreden bir kul olamayışımdır. Sonuçta Allah adil... Beni bu çağda dünyaya getirdiğine göre ona göre de programlamıştır. Çok hızlı değişen bu çağ, benim başımı döndürdü. Buna engel olamadım. İletişimin az, zor ama kıymetli olduğu zamanlarda yaşasaydım daha mutlu ve huzurlu olabilirdim gibime geliyor. Alternatifler çok ama insanlar yapayalnız. Bir yerde, bir kişide, bir zamanda derinlemesine kalamıyoruz. Bu da hasletlerimizin körelmesine neden oluyor. Her şeye rağmen bunun üstesinden gelebilmeyi hatta krizi fırsata çevirecek gücü ve donanımı kendimde bulabilmeyi isterdim. Gariptir ki aynı cümle depresif zamanlarımda da aklıma hücum ediyor. Yazma yolculuğum okuma-yazmayı öğrenmeden başladı desem yalan söylemiş olmam. Bildiğim harfleri yan yana getirip babama ne yazdığımı sorardım. Zannederdim ki harfler yan yana gelince muhakkak anlamlı bir sözcük çıkacak. Babam hiçbir şey yazmamışsın dediğinde hayal kırıklığı yaşardım. Hayal kırıklığım öylesine derin olurdu ki babamın şaka yapma ihtimalini düşünür, kendimi teselli ederdim. Evet, illa ki harfler bir araya geldiğinde bir sözcük, bir cümle çıkmalıydı. Aksi mümkün olmamalıydı. Sözün büyüsüne inanışım bu dereceydi. Küçürek öykü; birçok uyarıcıya maruz kalan, işi kolaylaşan ve fakat buna ters orantılı olarak zamanı daralan çağımız insanın içine düştüğü cendereyi kısa ama etkili biçimde anlatan bir tür. Ramazan Korkmaz'ın ifadesiyle bir "çığlık." Ona göre bu çığlık ne kadar kısa ise o kadar tiz ve keskindir. Ben 2000'li yılların başında yüksek lisans yaparken tanıştım bu türle. Danışman hocamın Ramazan Korkmaz olması en büyük şansımdı. İlk yazdığım öyküleri ona okutmam ve derslerde yaptığımız küçürek öykü analizleri büyük bir kısmetti benim açımdan. Buna rağmen o yıllarda yazdığım öyküleri yayımlatabilmek ancak on dört yıl sonraya nasip oldu. Başlık öykünün kapısıdır. Buradan yola çıkarsak kitap ismine de "cümle kapısı" demek yerinde olur. Ben başlıklar üzerine çok kafa yorarım. Çünkü başlık sayesinde öykümü daha çok kısaltma imkanı bulabiliyorum. Ayrıca öyküden muradımın daha net anlaşılabilmesi için bir nevi şifre olarak kullanıyorum başlıklarımı. Dil Sürçmesi öyküsü Freud'un lapsuslar üzerine yaptığı yorumlardan yola çıkarak yazılmıştı. Dil sürçmeleri rüyalar gibi bizi ele verir, bilinçaltımızı gözler önüne serer. İlk kitap benim için yıllarca sakladıklarımı paylaşmak olacaktı. Mahzenimi açacaktım. Cengizhan Genç'in tavsiyesiyle bu ismi koyduk, zaten kitaptaki bir öykünün de ismiydi. Kısa Devre'ye gelince küçürek öykülerin şok ediciliğine ve hacminin küçüklüğüne bir gönderme olarak seçildi. Evet, şiire yakın bir tür. Küçürek öyküde bir olay ya da durum vardır, şiirde duyguların anlatımı/aktarımı. Küçürek öyküde bir an anlatılır genelde. Yazar bizi sarsan o "an"ı fotoğraflar. Az sözcükle çok şey anlatmak yönüyle benziyorlar. Çok zor beğenirim, çok zor içime siner. Bu yüzden defalarca okurum yazdığım öyküyü. Hissederim sözcük fazlalığını, sesli okuduğumda özellikle. Genellikle hislerim doğru çıkar. Bu olmadı, bu öyküye tekrar dönmeliyim demişsem birkaç gün sonra tekrar okurum. Hem öykü demlenmiş olur hem benim zihnim dinlenmiş... Birkaç gün önce bulamadığım o fazlalığı garip bir şekilde rahatlıkla bulurum. Evet, özellikle küçüklüğümde çok hayal kurardım. O zamanlar hayatımızda bu kadar uyarıcı yoktu zaten. Hayal kurabilmek için vaktim boldu, çocuk saflığının hediyesi her şeyin kolaylıkla olabilirliği inancı vardı içimde. Gece olacak, ben yatağıma gideceğim, sessizliğe ve kimsenin giremeyeceği dünyama kavuşacağım. Bana engel olan tek şey hayal gücümün sınırlarıydı. Şimdi eskisi kadar hayal kurabildiğim söylenemez. Hem sorumluluklarım arttı, hem günlük hayatta yapacak işlerim. Hem de kırk dört yıllık tecrübemle dünyanın hep daha kötüye gittiğini gözlemledim. Bu şartlar altında hayal kurmanın gerçeklikten tamamen kopmak anlamına gelebileceğini üzülerek düşünüyorum. Adalı kadın yazarlar olarak bir araya geldiğimizde bunu konuşmuştuk seninle. Bu sene aldığım bir eğitim kendimi daha iyi tanımamı sağladı. Allah her insanı belli bir mizaç üzerine yaratıyor. Benim Enneagram'a göre mizaç tipim 4, kanadım da 5. Tip 4'lerin en önemli özelliği, yaşamdaki onları harekete geçiren en güçlü motivasyon kaynağı kendini tanımak, kendi varoluşunu keşfetmek. Bu sebeple otoriteyi sevmez hatta buna başkaldırırlar. Sanırım bu öykü de Enneagram tip 4 bireyi anlatan iyi bir örnek olmuş. Hem otoriteye karşı çıkış hem kendini bulma arzusu. Hayır, yok. Zaten küçürek öykü yazdığım için saatlerce bilgisayarın başında kalmam gerekmiyor. Öyküyü kafamda taşıyorum. Zihnimde gezdirip son haline ulaşmaya çabalıyorum. Bu, yemek yaparken de olabilir, yürürken de... Bisiklet sürerken hatta uyumaya hazırlanırken bile. Uykusuz geçlerde yatağımın içinde dönüp dururken şöyle söylendiğim de çok olmuştur: Allah'ım ne olur bana katından bir öykü yolla. Küçürek öykü türünde en sevdiğim yazar Eduardo Galeano. Öldüğü için yeni kitabını merakla beklemek söz konusu olmuyor. Bunun dışında Ferit Edgü'nün çıkardığı kitapları takip etmeye çalışırım. TYB Sakarya olarak projelerimizi gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Sağ olsun başkanımız Fahri Tuna proje üretmek konusunda pek mahir. Sakaryalı ya da Sakarya'da yaşayan kadınlar olarak bizi bir araya getirmesi takdire şayandı. Önümüzdeki günlerde ortak kitabımız "Kelimeler ve Şeyler"i Karasu'da tanıtacağız. Bunun dışında Allah nasip ederse baharda Karasu'nun ev sahipliği yapacağı bir projemiz de olacak. Kültürel, sanatsal faaliyetlere önem veren Sayın Belediye Başkanımız İshak Sarı her zamanki gibi bize destek olacağını yineledi. Hiçbir şey yaratılmadan önce söz vardı. Allah "Ol!" deyince oldu her şey. Yuhanna İncil'inin başlangıç satırları edebiyatın kutsiyetine, kıymetine işaret etmesi bakımından ne kadar derinlikli.


Fikirlerin kanatları vardır. Her zaman için konacakları bir yer bulurlar. Kondukları yer hoşlarına giderse veya onları sahiplenirse orada mukim olurlar. Sahiplenilmez veya hoşlanmazlarsa uçar başka bir dimağa giderler. Cevdet Said'in fikirleri de bu minval üzere yıllardır uçmakta, kimi zaman mukim olmakta kimi zaman da kanatlanıp yolculuğuna devam etmekte. Cevdet Said'e göre Ademoğlunun ilk mezhebi nedir? Sorusunun cevabı net olarak şiddet karşıtlığı ve anti militaristliktir. Bu sebepten olsa gerek bütün eserlerinde ana mesaj şiddet karşıtı yöntemin önemi ve gerekliliğidir. Kitap, Habil ve Kabil kıssasını işleyen ayet ile başlıyor. Kabil'in Habil'i öldürme teşebbüsüne karşı Habil'in tavrının önemine ayetle dikkat çekiliyor. Cevdet Said'in bu fikrini farklı yönleri ile tartışmaya açabiliriz. Habil ile Kabil kardeşti. Kabil kardeşi Habil'e karşı şiddet uyguladı. Habil buna karşı şiddete başvurmadı. Cevdet Said şiddet yöntemine karşıtlığı kardeşler arası sorunlar için savunuyorsa bu ayet meali ile giriş yapması gerçekten çok etkileyici ve yerinde bir yaklaşım olmuştur. Eğer şiddet yöntemine karşıtlığı bütün insanlar arasındaki sorunlar ile ilgili ele alarak bu giriş yapılmışsa iki ihtimal vardır. Birincisi insanların bir atadan gelmesi hasebi ile sonuç itibari ile insan kardeş olduğu fikrine sahiptir ve bu sebepten böyle bir giriş yapmıştır. İkinci ihtimal ise Habil ile Kabil'in biyolojik kardeş olduğu fakat hak ile batıl temsilciliği noktasında karşıt kişiler olduğunu düşünüyordur. Bu sebeplerden şiddet yöntemi karşıtlığını Habil üzerinden inşa etmektedir diyebiliriz. Şiddetsiz direniş teorisi üzerinde bir ömür boyu duran Cevdet Said, fikrine delil teşkil eden hadislere de yer vermekte. Fitne zamanlarında kişinin kılıcını kırması gerektiğini savunmaktadır. Buna delil olabilecek hadisleri kitabın hemen girişinde işlemektedir. Metnini paylaştığı son hadis ise nasıl mücadele edileceği ile ilgili bir hadis olan "En büyük cihad, zalim sultana hakkı haykırmaktır" hadisidir. Cevdet Said muhtemelen içinde yaşadığımız dönemi fitneler dönemi olarak telakki etmektedir. Teorisine zemin oluşturan bu argüman çok yönlü olarak önemlidir. Fitne zamanında şiddetin fitne odaklarının işine yarayacağı öngörüsü üzerinden fikrin tuğlaları üst üste konuyor. Yaşadığımız döneme fitneler dönemi gözü ile bakmasaydı bu teorisini bu şekilde derinlemesine işleyemezdi sanırım. Öyle ki, fikrine delil olarak sunduğu hadisler fitne dönemi ile ilgili hadislerdir. Şiddetsiz direniş teorisi fikrini kitaplaştırmasının nedeninin, kendisi gibi düşünmeyenleri ikna etmek olmadığını, kendi savunduğu yöntemi ilan etmek olduğunu ifade ediyor. Savunduğu yöntemin tartışılacak yönlerinin olduğunu, zamanla olgunlaşacağını ve ileriki süreçte son şeklini alacağı ifadesi sonraki kitaplarında ele aldığı konuların bu yöntem üzerine inşa ve yöntemin gelişimi olduğunu göstermektedir. Yakın zamana kadar Cevdet Said dışında bu konuya derinlemesine yaklaşan eser veya kişilere tesadüf etmiyoruz. Yaptığım kısa araştırmalar sonucu son dönemde yazar Ümit Aktaş'ın Mahatma Gandi ve Abdulgaffar Han üzerinden konuyu ele aldığı ve iki eser ortaya koyduğunu gördüm. Bir kitabında çok yönlü olarak "Cihad ve şiddet dışı direniş" konusunu diğer kitabında ise "Mahatma Gandi ve Abdulgaffar Han" ın hayatı fikirleri ve mücadelesi üzerinden bu yöntemi irdelediğini gördüm. Şiddet karşıtı hareket yöntemini savunurken gelebilecek eleştirilerden biri olan Kur'an'da yer alan cihad ve kıtal ayetlerini nasıl değerlendiği ve yorumladığı ile ilgili cevap Cevdet Said'in yaklaşımının tedrici bir yaklaşım olduğunu gösteriyor. İdeal anlamda bir Müslüman toplumun oluşması sürecinde asla şiddete başvurulmaması gerektiğini savunuyor. İdeal anlamda bir Müslüman toplum oluştuğunda ise o zamanın gerekleri üzerinden yeni yaklaşımlar olabileceği izlenimi vermektedir. Bu yaklaşım şöyle bir kanıya sebep olmamalı. İdeal bir Müslüman toplum oluştuğunda şiddet meşru bir yöntemdir demiyor Cevdet Said. Bir anlamda şöyle diyor. O dönem geldiğinde duruma bakılabilir fakat ben o dönem ile ilgilenmiyorum. Ben toplumun oluşum süreci ile ilgili bir teori inşa ediyorum. Sonrası ile ilgili henüz bir yaklaşımım yok. Bunun böyle olduğunu kabul edersek Cevdet Said'in yöntemi ve yaklaşımı daha net anlaşılabilir. Bazı konuları ele alırken Sünnetullah/Fıtrat üzerinde durması gerçeklikleri kendi bakış açısı ile bir çerçeve etrafında disipline ettiğini söyleyebiliriz. Cevdet Said'in savunduğu yöntemi eleştirirken spesifik ve lokal olaylar üzerinden değil teorik zeminde eleştirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü o savunduğu yöntemi teorik zeminde ilan etmekte ve olaylara indirgememektedir. Cevdet Said'in ilginç ve iddialı bir tespiti var. Genel manada Müslümanların şiddet dışı yöntemi benimsediklerini fakat farklı gerekçeler ile bunu dillendiremediklerini savunmakta. Kitabın yazıldığı dönem için bir nebze haklılık payı olsa da kitabın yazıldığı zamandan sonraki elli seneye baktığımızda durumun pekte öyle olmadığını net bir şekilde görebiliyoruz. Belki de bugün itidalli, Rabbani ve Nebevi yöntemi önceleyen Müslümanlar şiddetsiz yöntem yanlısıdır dense biraz daha isabetli olabilir. Şiddet kullanılarak yapılacak bir inkılabın da yanlış olduğu düşüncesine sahip Cevdet Said. Müslüman entelektüellerin zaman zaman tartıştığı fakat bir türlü neticelendiremediği konulardan biri olması hasebi ile o dönem gündeme taşınmış olması önemli bir durum. Bugün için de baktığımızda şiddeti bir yöntem olarak kabul edenlerin bir sonuç alamadığını, Müslümanlara ve İslam'ın yayılması/gelişmesi sürecine büyük zararlar verdiklerini söyleyebiliriz. Hz. Nuh, Hz. Hud, Hz. Musa, Hz. Şuayb, Hz. İsa ve Hz. Muhammed ile ilgili ayetler üzerinden bu yöntemin tek yöntem olduğu ifade ediliyor. İslam toplumu kamil manada oluşana kadar, tebliğ ve davet döneminde hiçbir surette şiddete başvurulmadığı tezi savunuluyor. İslam toplumu kamil manada oluştuktan sonra da ceza ve had konusunda bir hukukun inşa ve icra edilmesi üzerinde duruluyor. İslam'ın tebliğinin açık olması gerektiği hiçbir surette gizli olmaması gerektiği fikri savunuluyor. Bu konuda en fazla eleştiri aldığı noktanın Resulullah'ın davetin ilk yıllarında gizli tebliğ yaptığı gerçekliğine aykırı bir fikri savunuyor olması olacaktır. Cevdet Said bununla ilgili bir şey söylemiyor. Konuyu ele aldığı şekli "bugün" üzerinden olduğundan bu eleştiri boşa düşebilir. Şiddeti bir yöntem olarak kabul etmemek, İslam düşmanları tarafından Müslümanların terörize edilmesini ve yaftalanmasını da engeller diyor Cevdet Said. Bu önemli bir ayrıntı. Hele ki son çeyrek asırda emperyalistlerin Müslümanlara yönelik yaftalamaları ve bazı kesimleri terörize etmesini göz önünde bulundurursak, Müslümanların bu konuda çok dikkatli olmaları gerektiğini daha iyi anlarız. Savunduğu fikir etrafındaki şüpheleri şu başlıklar altında irdeleyip şüpheleri ortadan kaldırmaya yönelik izahlar yapıyor Cevdet Said. Konu etrafındaki şüpheler: Cihadın devre dışı kalışı, değerini bilmeyen insanlar arasında güzel ahlakın/bu yöntemin fayda vermeyeceği, kuvvet desteği olmayan hak sözün hiçbir tesirinin olamayacağı, şiddet kullanılmadan Hakk'ın tebliğ edilemeyeceği, sadece tebliğ metoduyla cihad ruhunun söneceği, bu metodun korku kaynaklı olduğu, bu metodun sorumluluktan kaçma olduğu, bu metodun Müslümanları pısırıklaştırdığı şüpheleri. Savunulan tebliğ metodunun pratiğe yansıyan özellikleri üzerinde de durmak gerekiyor. Cevdet Said bu yöntemin faylarını özet olarak şöyle sıralıyor. Bu yöntem sağlıklı bir ortam oluşturur. Bu yöntem tek kişi olarak da uygulanabilir topluluk olarak da uygulanabilir. Bu yöntem hem tebliğ edene hem de tebliğ edilene faydalı olur. Açık ve net bir tutum oluşmasına, şeffaf olunmasına vesile olur. Hapis ve işkenceden korkmamaya vesile olur. Muhaliflerin islama attıkları iftiraları boşa çıkarır. Geçmişte denenmiş yöntemlerin özünü barındırması hasebi ile az hata yapmaya sebep olur. İçtihat ruhunu canlandırıp, taklitten uzaklaştırır. Toplumun değişiminin nasıl olacağı ile ilgili tezini bireyin değişmesi ile toplum değişecektir görüşü üzerine bina eden Cevdet Sait, fertlerin tekil olarak iyi ve erdemli olmasının en sağlam yol olduğunu savunmakta. Toplumsal değişimin gerekliliği ve yöntemleri üzerinde kadim bir tartışma vardır. Şiddet karşıtları genel olarak ferdi değişimi merkeze alırken şiddeti de yöntemler içinde bir yöntem olarak kabul edenler gücü ele geçirmek sureti ile toplumsal değişimin sağlanabileceğini savunmaktadırlar. Yaşanan kötü durumların ferdin iç dünyası ile direkt ilgili olduğu görüşünü savunmakta Cevdet Sait. Dış dünyada yani ferdin dışında ne oluyorsa hepsi ferdin iç dünyasının yansıması veya etkisiyledir diye düşünüyor. Ferdin iç dünyası önemli bir etken olabilir ama tek başına bir etken değildir. Bir yerde bir kötülük varsa o kötülüğün nemalananları da vardır. O kötülüğün olması için özelde çaba gösterenler de vardır. Ve neticede o kötülüğün ağına düşen insanlar vardır. "İslam'ın kendi görüşü ile Müslümanın sahip olduğu görüş birbirine karıştırılmamalı" diyor Cevdet Said. İlk etapta kulağa çok hoş gelen bu yaklaşımın mümkünlüğü üzerinde biraz durmak gerekiyor. Eğer kastedilen şey Kur'an ve sahih sünnetten beslenmeyen, kaynağı, delili olmayan, nefsi veya iblisi görüşler ile Kur'an ve sahih sünnet çizgisindeki görüşlerin karıştırılmaması ise bu mümkündür ve gereklidir. Yok, eğer kastedilen şey vahyin/ayetlerin farklı yorumlanmasında bir yorumun alınıp diğer yorumların terk edilmesi ise o zaman "hangi yorum" sorusunu sormak gerekir ve içinden çıkılmaz bir durum vuku bulur. Cevdet Said muhtemelen Kur'an'a zahirine ve ruhuna aykırı olan bir kısım yorumların İslam'ın hakikati olarak algılanmasına itiraz etmekte ve eleştirmekte. "İndirilen İslam -İcad edilen İslam" ayrımını ilk olarak Muhammed İkbal'in yaptığını ve Cevdet Said'in de bu fikirde olduğunu öğreniyoruz. Cevdet Said, icad edilen İslam'ın, İslam düşmanlarının bir projesi olduğunu ifade etmekte. Müslümanların en büyük sorununun Kur'an'dan uzaklaşmak olduğu vurgusu o dönem için de bugün içinde önemli bir tespit. Toplumun değişim sürecinde şiddeti öncelemenin fikri üretim ve zenginliğe ket vurduğu tespiti bugün daha net görülmektedir. İslam düşüncesinin kaos ve savaş süreçlerinde üretim yapamadığını, yeni fikir ve düşünceler üretilmediği için de birçok sorun ve sıkıntıya kalıcı çözümler bulamadığımızı daha net görüyoruz. Kaos ve savaşın olduğu yerde fikir ve düşünce üretilemiyor, üretilemez. Toplumsal bir değişim ve dönüşüm olacaksa bunun ancak İslami esaslara dayalı bir yöntem ile olabileceğini ve gayri İslami esaslara dayanan yöntemlere başvurmanın yanlış olduğu üzerinde duruyor. Toplumsal değişimin siyasi güç ile veya siyasal inkılap ile olabileceğine de inanmıyor Cevdet Said. Bu yaklaşım sahiplerinden endişe duyduğunu ifade ediyor. Tek çözüm yolunun fertlerin değişmesi olduğuna yine vurgu yapıyor. Özeleştiri kültürünün Müslümanlar arasında eksik olduğunu ve bunun aşılması gereken önemli bir sorun olduğu üzerinde duruyor Cevdet Said. Özeleştiri ayıp ve yanlış değildir diyor. Açık yüreklilikle özeleştiri yapılıp hataların düzeltilmesi gerektiği üzerinde duruluyor. Müslüman fertler ve İslami kurumlar gelişmek ve ideallerine kavuşmak istiyorsa her vesile ile özeleştiri yapmalı. Özeleştiri yapılmayan yerde yanlışların düzeltilmesi çok zor ihtimaldir. Özeleştiri yoksa hakikat de yoktur, değişim de yoktur, gelişme de yoktur. Özeleştirinin olmadığı yerde fikrin ve düşüncenin putlaşması söz konusudur. Şiddeti asrın hastalığı olarak ifade eden Cevdet Said asıl meselenin yeryüzünün halifesi olarak dünyayı güzelleştirmek sorumluluğuna vurgu yaparak, firavunlaşmama uyarısı ile eseri neticelendiriyor. Cevdet Said'in şiddet karşıtlığı fikrine katkı olması ve farklı yönlerini de izah bağlamında şöyle de yaklaşılabileceğini düşünüyorum. Şiddet genel olarak amaç değil araç olarak varlığını ortaya koyar. Bu aracı kullananlar ise genel olarak güç odakları veya sermaye sahipleridir. Savaşların olduğu coğrafyalara ve bu savaşların arka planına baktığınızda bunu net olarak görebilirsiniz. Kaos içinde olan toplumlara baktığınızda arka planda şiddeti öne çıkaran ve şiddeti tek çıkış noktası olarak öne çıkaranlar yine egemen güçlerdir. Şiddetin ahlakiliği önemli bir husustur. Kutsal bir amaçta dahil herhangi bir amaca yönelik hedefe ulaşmak için yöntem olarak şiddetin kullanılması meşru mudur sorusu şiddetin ahlaki olup olmadığı sorusunun da cevabını içerir. İstenerek uygulanan şiddet ahlaki değildir. Bütün yöntemlerin sonuç vermemesi neticesinde savunma amaçlı ve şiddeti engellemeye yönelik şiddet yöntemi belki ahlaki bir yön taşır. İyi amaçlar için ortaya konacak yönteminde iyi olması gerekir. İnsanların barış ve esenliğini sağlayacak uygulamaların yöntemi mutlaka hukuka uygun olmalı. Hukuk, insanın yaratıcısı tarafından belirlediği evrensel kural ve ilkelerdir. Evrensel hukuk her anlamda şiddetin yanlışlığına işaret eder. Hukukun olduğu yerde şiddet varlık gösteremez. Şiddetin olduğu yerde de hukuk yok hükmündedir. Şiddetin işlevselliği ve bir amaca hizmet edip etmemesi üzerinden şiddetin gerekliliğine vurgu yapılması şiddete meşruluk kazandırma çabasına yönelik bir yaklaşımdır. Doğurduğu sonuçlar üzerinden meşruluk kazandırma çabalarına karşı görünürde fayda sağlayan şiddet anlayışının birey ve toplum üzerinde görünmeyen olumsuz etkilerine bakıldığında yine şiddetin bir amaca yönelik kullanılsa bile iyi bir yöntem olmadığı anlaşılacaktır. Şiddet için yararlı şiddet ve zararlı şiddet ayrımına gitmek şiddete meşruluk kazandırma çabasıdır. Yararlı şiddet olarak ifade edilen gerçeklikler şiddet dışındaki yöntemler uygulanmadan kabul gördüğünde şiddet kendisine zemin bulmuş olacaktır. Şiddetin insan fıtratında ve doğanın varoluşunda olduğu tezi ile şiddetin sonradan insanlar ve otoritelerin ürettiği bir olgu olması tezi arasında kesin ve net bir şık belirleme imkanımız yok. İki tezin de doğrularının olabileceği ön kabulü ile şunu diyebiliriz. İnsanın ve doğanın yaratılışında şiddete meyyal olma durumu olsa bile bu insanın şiddete yönelmesinin doğruluğunu ve şiddetin meşruluğunu göstermez. İnsan, yaratılışında kendisine kodlanan yönelimlerini kontrol etmek ve bu yönelimleri kullanıp kullanmama konusunda irade sahibidir. Bir kısım yönelimleri kullanma tercihinde bulunurken diğer bir kısım yönelimleri kullanmama tercihinde bulunabilir. Şiddet yönelimi insanın kullanmama hakkı ile kullanmayacağı bir yönelim olabilir. Diğer taraftan sonradan üretilmiş bir olgu olarak şiddetin var olduğu düşünüldüğünde, yine insanın kendisinin var ettiği olguyu yok edebileceği gerçekliği üzerinde durmak gerekiyor. Ezen ve ezilen arasındaki ilişki üzerinden ezenlerin baskı ve dayatmalarının ortadan kaldırılması için şiddetin bir yöntem olarak kullanılabilme düşüncesi yine ezenlere fayda sağlayacaktır. Ezenlerin ellerindeki imkanlar ve gösterilen şiddete dayalı tepki üzerinden uygulayacakları aşırı şiddet kendi açılarından bir meşruluk kazanacaktır. Bu durumda ezilenlerin her ne gerekçe ile olursa olsun ezenlere karşı şiddete dayalı yöntemler ile mücadele etmesi sonuç getirmeyecektir. Ezenlerin gerekçeli ya da gerekçesiz şiddet uygulamaları zaten insanlık dışı bir uygulamadır. Güç, otorite, erk her zaman için bilinçaltında en iyi yöntemin şiddete dayalı yöntem olduğunu düşünür. Ezilenlerin bu gerçeklik üzerinden şiddete dayalı yöntemlere karşı şiddet içermeyen yöntemler üretmelidirler. Şiddetin estetize edilmesi ve bir retorik olarak her türlü şiddetin yanlış olduğu savunusu ile birlikte imkan ve fırsat bulduğunda şiddeti bir meşru yöntem olarak algılayan anlayışlar farkında olmadan karşı olduklarını ifade ettikleri güçlere fayda sağlamaktadırlar. Estetize edilmiş olsa da şiddet şiddeti getirir. Ve bu şiddet netice itibari ile karşıt olanların işine yarayacaktır. Gerçekte şiddet yanlısı olup görünüşte şiddet karşıtı olmak ise ilkesizlik ve çok yüzlülük olduğu için doğuracağı sonuçlar üzerinden bakıldığında hiçbir açıdan tutarlı ve ahlaki bir yaklaşım değildir.


Elimde, Türkiye'de sadece konunun uzmanı olabilecek bir hediye kitap var. Lakin kitap İngilizce ve ben kitabı tanıtmak ve bu vesileyle belki de kitabın tercüme edilmesi yönünde bir farkındalık üretmek istiyorum. Hadi bakalım! İngilizce kitap hakkında Türkçe tanıtım yazısı yazalım! Türk Savunma Sanayii konusunu bu sefer biraz daha genişletip biraz daha yönümüzü batıya çeviriyoruz. Savunma Sanayii konusunda derli toplu bilgi veren ve bu konuda henüz dilimize kazandırılmamış olan bir kitabı kısa tanıtım yazımızın merkezine alıyoruz. Diğer bölümler sırasıyla şu başlıkları taşıyor: "Coming of Age", "The Tank proves itself", "The Essential Weapon", "Global Influences", "The Fighting Vehicle comen into its own", "Modern Russian tanks and their derivatives", "International tank desing", "The Gulf War", "Leclerc, Leopard 2, Challanger and Abrams", "Modern Fighting Vehicles". En son "Spesification" görsel tabloları yer alıyor. Modern Savunma Sanayi ürünlerini olduğu kadar bunların tarihine de vakıf olmak için genel olarak güzel bir kitap. Bizim açımızdan tek eksiği dilinin İngilizce olması ve kitabın Türk yayıncılar tarafından çevrilecek kitaplar listesinde yer almamış olması. Umarım bir gün kitap içerdiği çizimlerin ve görsellerin hakkı olan ilgiyi görür ve dilimize de kazandırılır. Okuduğum kitapların sonuna okuma tarihimi yazmak gibi kötü bir huyum var. Türkçesi: Birinci Dünya Savaşında Zırhlı Arabalar. Türkçesi: Birinci Dünya Savaşında İngiliz Tank Gelişimi. Türkçesi: İngiliz Tankları: Savaş ve Uzman Rolleri. Tanks and Other Fighting Vehicles, Ray Hutchins, Bounty Books, 2005, Londra, Sayfa 18.


"Hadis ilimleri hakkında genel bilgi verecek ve değişik seviyedeki aziz okuyucularına hitap edecek bir eser, sayfa tahdidi de söz konusu olunca, ister istemez kısa ve öz olarak kaleme alınacaktır. Elinizdeki kitap, böylesine çok amaçlı bir düşünce ile yazılmıştır. Hadis ilimleri ve hadis tarihi'nde, dinimizi ve onun kültürel ve manevi değerlerini yeni öğrenmeğe başlayacaklar için başlangıç bilgileri sunulurken; lisans düzeyinde ilahiyat tahsili yapan gençlere de rehberlik hedefimiz olmuştur. Nihayet bu çalışma, İslam ilimlerini ve özellikle hadisi ihtisas dalı olarak seçenlerin kıymetli tenkitlerine arz olunmaktadır. Takdimini Abdulkerim Zeydan'ın yaptığı tercüme bir eser. Klasik Hadis tarihi kitaplarından farklı bilgiler ve başlıklar da içeren ilmi bir eser. "İlimler tarihinin müstakil bir bilim dalı haline gelmesiyle ilimlerin literatürünü tümüyle tespit ve tanıtma faaliyetleri yoğunluk ve hız kazanmıştır. Kültür kökenlerinin araştırılması açısından da bu tür tetkik ve tanıtmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Hadis Edebiyatının tanıtılması, bütünüyle dini edebiyatın kaynak ve metot olarak dayandığı ilmi zemini gözler önüne sermek anlamına geleceği için ayrıca ve fevkalade önemi haizdir. Zira Kuran ilimleri ile ilgili eserler incelendiği zaman, bunların baştan sona hadislerle, daha doğrusu sünnete ait verilerle dolu olduğu görülecektir. Tarih olarak daha sonraki dönemlerde müstakil bir hüviyet kazanmış olan Fıkıh, Kelam, Tarih vs. ilimlerin de hadislerle beslenmiş oldukları açıktır. Hadis ilminden önce, mesele olarak ortaya çıkan Kur'an ilimlerinden, en son istiklalini kazanmış bilim dallarına kadar tüm ilimlerin literatürü kaynak olarak hadislere dayandığı kesindir. Hadis Edebiyatının oluşum safhalarına ayırdığımız Girişten sonra, birinci bölümde Tasnif Devri Hadis Edebiyatını özellikleriyle birlikte tanıtmaya çalıştık. İkinci bölümde, Tasnif Dönemi Hadis Edebiyatını esas alan, onlar üzerinde vücut bulan eserleri meşhur ve muteber örnekleriyle ele aldık. Hadis Usulü Edebiyatım ise, üçüncü bölümde müstakil incelemeye çalıştık. Dördüncü Bölümde de hadis, ıstılah ve rical bulmakta Hadis Edebiyatından faydalanma usul ve eserlerini inceledik ve örneklendirdik. "Hadis İlmi baştan sona bir terimler ve deyimler ilmidir. İlk eserlerden günümüze bütün kaynaklar, usul kitapları ve konuyla ilgili öteki çalışmalarda bunlardan değişik örneklere rastlamak mümkündür. Uzun zaman alan geniş çerçeveli bir kültür birikiminin sonucu olan söz konusu terimler ve deyimler, İslam Dini'nin ilim dili olan Arapça kökenlidir. Bununla birlikte, yer aldığı kaynak eserin diline göre Arapçanın yanısıra Osmanlıca olanlarına da rastlanmaktadır. Son birkaç yılda kimi eserlerde Türkçeleştirmeye çalışıldığı da görülmektedir. Değişik devirlerde değişik alimlerin aynı yerde aynı anlama kullanıldığı bazı terimler ve tabirlerin bir arada bulunuşu, yerine göre de aynı manayı ifade etmek için değişik tabirlerin kullanılmış olması ve benzeri sebepler, özlü ansiklopedik bilgiler veren sözlük tipi çalışmalara ihtiyaç göstermektedir. Biz bu düşünce ile uzun yıllar İmam-Hatip Liseleri'nde ve İlahiyat Fakültesi'nde Hadis dersleri okutmanın sağladığı birikimden faydalanarak Hadis Usullü ilminde kullanılan terim ve tabirleri açıklayıcı bir eser hazırlamaya karar verdik. Sonunda bu çalışma ortaya çıktı. Metot olarak, ele alman konu itibariyle Hz. Peygamber 'in hadisleri odağında oluşanlarla birlikte onunla ve Hadis ilmiyle ilgili birkaç konuda oluşan belli başlı terim ve tabirleri, harf sırasına göre ele aldık. Her birinin Arapça asıllarını verdik. Kaynaklardan özetlediğimiz bilgileri ekledik. Konuyla ilgili alimlerin görüşlerini özetledik. Bunu yaparken alimlerin yaşadıkları devirleri göz önüne aldık. Böylece bir alimin bakış açısını yansıtmaya çalıştığınız gibi hangi alimlerin görüşünün etkisinde kaldığını, o görüşe katıldığı veya ayrıldığı noktaların neler olduğunu belirtmeye çalıştık. Burada eklemek gerekirse terimle kastettiğimiz, sözlük anlamından çok kere farklı olarak kullanılan ilmi anlamıdır. Deyimden kastımız ise bütün alimler tarafından birlik halinde kullanılmayan yahut değişik alimlerin birbirlerinden farklı anlamda kullandıklarıdır. Bir diğer deyişle, bütün alimlerin ortaklaşa aynı anlamda kullandıkları "terim", bir veya birkaç alim tarafından, diğerlerinden farklı olarak kullanılan ve değişik anlama gelenleri ise "deyim" sayılmıştır. "Çalışmamız, bir giriş ile iki bölümden teşekkül etmektedir. Giriş 'de Hz. Peygamberin İslami teşri'deki yeri ve otoritesi üzerinde durulmuş, neshin geçen asırlarda ele alınışına ve nesih literatürüne temas edilmiş, çalışmanın vuzuha kavuşması için de hadis ile amel ve ona tesir eden amillere kısaca atıflar yapılmıştır. Böylece konuya temel olacak karakterdeki fikirler üzerinde okuyucuya kanaat verecek bilgiler sunulmuştur. Birinci Bölüm'de neshin mahiyeti ile usulcü ve hadisçilerin meseleye bakışları ele alınmış, mümkün olduğu kadar kaidelerle örnekler arasında irtibat tesisine çalışılmıştır. Neshin pek çok problemi bu bölümde incelenmektedir. Hadis ilimleri ve muhtevası ile ilgili yazılmış derinlikli bir eser. Yaşar Kandemir tarafından tercüme edilmiştir. "Tarihi bir incelemeyle talebu'l-hadis için yapılan seyahatleri, tahammülü' l-hadis usullerini tetkik ettik. Bunları birbiriyle karşılaştırarak aralarında mukayeseler yaptık. Muhtelif hadis ilimleri mevzuunda yazılan belli başlı eserleri kısaca gözden geçirdik. Ravilerde aranan şartlara temas ederek, kıymeti her devirde kabul edilen bu şartlardaki insani ölçüleri göz Önüne serdik. Sonra hadisin çeşitlerine geçerek, hassas hadis ıstılahlarını, en sağlam ve muteber kitaplardan faydalanarak inceledik. Şunun için de hadis ıstılahları mevzuunda ilk olarak yazıldığı kabul edilen eserinden başlayarak, Şam'ın allamesi merhum Cemaluddin el-Kasımi'nin KavaHdu't-tahdis'irce varıncaya kadar birçok usal-i hadis kitabını tetkik ettik. Hadisin hukuk, lügat ve edebiyattaki yerine tahsis ettiğimiz holümde, sünnetin hukuki bütün mevzularda nasıl hakimiyet tesis ettiğini anlattık. Haberleri isnatlarıyla birlikte rivayet etmek keyfiyetinin İlk defa müslümanlar tarafından kullanıldığını gösterdik. Muhaddislerin icat ettiği bu isnad sisteminin, edebiyat ilimlerine ne derece tesir ettiğini inceledik. Lügat ve nahivde hadisle İhticac etmek istemeyenleri reddederek, sahih ve fasih sözleri nakletmek hususunda muhaddislerin kullandığı ölçülerin, lügatçilerden daha hassas olduğunu belirttik. "Girişte, başlangıçtan müsned ve musanneflerin yazılışına kadar sünnetin tedvinini, hadisin lafzan mı manen mi rivayet edildiği, hadis uydurmanın başlangıç ve sebepleri, son asırlarda hadisler hakkında zayıf ve sahih hükmü verilip verilemeyeceği, isnad ve metnin birbiriyle ne derece irtibatlı olduğu, metin hakkında sahihlik hükmü verilirken isnattan müstağni olunup olunamayacağı, senedin sahih olmasının metnin sıhhati için yeterli bir delil kabul edilip edilmeyeceği konularını özet olarak tetkik ettik. Birinci bölümde, bizzat sahabe döneminde metin tenkidinin başladığını arz edeceğiz. İkinci bölümün konusu, muhaddislere göre tenkit ölçüleri olacaktır. Bu bölümde muhaddislerin tenkit ölçülerini tespit amacıyla, onların metni esas alarak tenkit ettikleri birçok hadisi bir araya toplayıp, bunlardan onların faaliyetlerini ortaya koyan esaslar ile, söz konusu hadisleri tenkitte kullandıkları ölçüleri çıkarmaya çalıştık. Üçüncü bölümün konusu fakihlere göre tenkit ölçüleridir. Bir kısmına Malikiler de katılmakla birlikte bu ölçüleri çoğunlukla Hanefilerin kullandığını göreceğiz. Bu ölçülerin tespitinde bizzat onların eserleri esas alınmıştır. Bu araştırmada farklı görüşleri münakaşa ettik ve bunlarla ilgili hadislerden örnekler verdik. Bazı alimlerin, daha güçlü olanları reddederken meşhur olduğunu ileri sürerek onunla Kur'an'daki umumi bir lafzı tahsis ettikleri hadisler arasında mukayeseler yaptık. "Sünnet ve Bidat konusu, üzerinde çok konuşulan bir konu olmasına rağmen belki de en az anlaşılan konulardan biridir. Toplumun her kademesinde hemen her yerde gündeme gelmekte fakat bu iki kavramın mahiyeti tam olarak anlaşılmadığı için çok kere yanlış yorumlanmaktadır. Hatta o derece ki sıhhatinde şüphe edilmeyen bir konu, bakıyorsunuz bidat olarak algılanıyor veya bidat olan bir şey, dinin bir rüknü, bir şartı gibi hüsnü kabul görüyor. Anlayışların bu kadar karmaşık olduğu bu iki kavram üzerinde söz söylemek de bir o derece daha zordur. Hadislerin uydurulması konusunda anlaşılır bir dil ile ele alınan derinlikli bir eser. Giriş bölümünde telifat açısından hadis tarihim değerlendirmeye çalıştık. Her tür eserin ortaya çıktığı dönemi esas alıp, mümkün olduğu kadar, ilk ve meşhur örneğini vermeye çalıştık. Ancak nadiren de olsa meşhur örneğini verirken dönemin dışına çıktık. Öncelikle 1997'ye kadar yapılan çalışmaları, akademik olsun veya olmasın, tespit etmeye çalıştık. Araştırmamızı hadisle sınırlı tutmacımıza rağmen, hadisçiler tarafından yapılmayan bazı çalışmaları da konu itibariyle hadisle ilgili olması nedeniyle aldık. Yapılan akademik çalışmaları kısa bir özetini vermek suretiyle tanıttık, ancak basılmış çalışmaların, ulaşımı daha kolay olur düşüncesiyle, matbu nüshasını esas aldık. Tanıtımda da mümkün olduğu kadar araştırmacının ifadelerini kullanmayı tercih ettik. Akademik çalışmaların dışında yapılan telifatı tespit ederken, Türkiye Bibliyografyası ve Dr. Osman Öztürk ile Bekir Topaloğlu tarafından telif edilen 1973'e kadar yapılan çalışmaların bibliyografyasını, her esere bizzat ulaşma imkanımız olmadığı için, kaynak olarak kullandık. Gerek kaynakta gerekse bibliyografyadaki bilgi eksikliği nedenleriyle verdiğimiz referanslarda bazı bilgi eksiklikleri bulunabilmektedir. "Neylü'l-evtar, Şerhu Meani'1-Asar gibi ahkam hadislerini bir araya getiren kıymetli eserlerin yanında Buhari ve Müslim'in şerhleri, diğer hadis kitaplarıyla müsnedlerden; Kurtubi, Alusi, Lübab ve benzeri tefsirlerden; dört mezheple ilgili birçok kaynak kitaplardan yeterince yararlanmaya çalıştım. Naklettiğim her konu ve meselenin kaynağını sahife cilt numarasıyla birlikte dipnot olarak belirttim. Eserim tamamlandıktan sonra, istifade ettiğim kaynakları müelliflerin ismiyle, baskı tarih ve yerleriyle birlikte belirteceğimi hatırlatmak isterim. Eserimizi, fıkıh kitaplarında uygulanagelen tertibe göre düzenleyerek okuyucularımıza büyük bir kolaylık sağlamış olduk. Ayrıca hemen her konu ve meseleyle alakalı hadisleri ve rivayetleri naklederek araştırıcılara geniş çapta malzeme vermeye çalıştık. Böylece hem mezhep imamlarının dayanak seçtikleri, ya da kıyasa mesned edindikleri hadisleri belirlemiş olduk, hem de birbirine muhalif gibi görünen hadisler arasındaki farklı mana ve hikmetin tespiti cihetine giderek yanlış yorumlara sapılmasını önledik. Hadisler ile İslam fıkhı diyebileceğimiz eser, konu başlıklarında anahtar konumunda olan kavramı izah ettikten sonra, hadisler ile fıkıh boyutunu ortaya koyuyor. İslam fıkhının delilleri ile bilinmesine büyük katkı sağlayan bir eser olduğunu ifade etmek gerekiyor. Eserin müellifi İbn Hacer'in kısaca tanınması eserin değerini anlamamıza katkı sağlayacaktır. "Süyuti yetmiş bir hadis kitabını Cem u'l-Cevami adıyla bir araya toplamaya başlamış, fakat buna ömrü yetmemiştir. el-Cami u' - ağir, tamamlanamayan bu büyük eserin bir çeşit muhtasarıdır. İmam Buhari ahlaka dair hadis-i şerifleri topladığı kitaba el-Edebü'l-Müfred adını koymuştur. Hadislerin sebeplerini, kime, nerde, ne gerekçe ile söylendiğini merkeze alan bir çalışma. "İbn Hacer kitabında pek çok ilme yer vermiştir. Bunlar arasında, hadis tenkitçilerini ve hadis İlimlerinde uzmanlaşanları ilgilendiren; hadis rivayet yollarının toplanması, İlletlerin açıklanması ve rivayetlerin karşılaştırılması gibi ilimler de bulunmaktadır. Bu bilgiler hadisten elde edilen fıkhı hükümler ve hadiste yer alan kelimelerin anlamları ile iç içe bulunmaktadır. Yine bunlar tarihi rivayetlerle, kimi zaman da edebi ve dille ilgili ilimlerle karışmaktadır. Hafız İbn Hacer'in bu ansiklopedist yaklaşımı, kitabını okuyan kişiler açısından büyük bir zorluk doğurmaktadır. Çünkü bu haliyle kitabı okumak, içinde bulunduğumuz uzmanlaşma çağında ilim ehlinden çok azının elde edebileceği farklı ilimleri bilme özelliğini gerektirmektedir. Altı sahih hadis kitabı. Hadis mecmualarının en sahihleri kabul edilen; Buhari ve Müslim'in el-Camiu's-Sahih'leri ile Ebu Davud, Tirmizi, Nesai ve ibn Mace'nin Sünen'leri; hadis tasnifinin altın çağı olan Hicri üçüncü yüzyılda telif edilmiştir. Mümkün mertebe sahih hadisleri ihtiva etmek, konulara göre tasnif edilmek ... gibi ortak özelliklerinden dolayı, daha sonraki asırlarda Kütüb-i Sitte: Altı Kitap, ortak adıyla şöhret bulmuştur. Türkçe tercümesi 5 cilttir. "el-Metulib ul-aliyye ile meşhur Altı Hadis Kitabı ile Ahmed b. Hanbel'in Müsned'inde bulunmayan hadislerin bir araya getirilmesi kastedilmiştir. Bu da toplam sekiz Müsned'in muhtevasından seçilerek yapılmıştır. Hanefi fıkhına kaynaklık yapan hadislerin cemedildiği bir eser. Ebu Hanife'ye atfedilen bu eserin farklı nüshaları vardır. Buhari ve Müslim'in ittifak ettiği hadislerin derlendiği bir eser. İmam Malik'in hadis kitabıdır. Türkçe tercümesi 4 cilttir. Tek cilt, dört cilt ve sekiz cilt şeklinde farklı baskıları vardır Türkçede. "Bu kitapta gerçekten asılsız uydurma hadisler ele alındığı gibi; halk arasında veya ilim dünyasında "Hadis" olmadığı halde çeşitli sebeplerle "Hadis" diye nakledilen sözler de ele alınmaktadır. Dolayısıyla bu kitabın muhtevasına en uygun başlık belki de "Hadis diye nakledilen meşhur sözler" olabilir. Bir kısmı mana itibariyle doğru olan, büyük zevata ait güzel sözler, zaman zaman halkın dilinde ya da bazı eserlerde, yazarlarının derinliğine inceleme imkanı bulamamaları sebebiyle olsa gerek, hadis olarak nakledilmiştir. "Hadis alimlerimizden Ömer Ziyaeddin efendi, bu büyük kitabı özetleyerek mükerrer hadisleri ve hadis ravilerini çıkararak bir zübde hazırlamıştır. "Ahmed b. Hanbel'e nisbet edilen Kitabüz-zühd adlı eserdeki rivayetlerin tamamı onun kendi rivayeti değildir. Ahmed b. Hanbel'in Kitabü'z-zühd'il "ale'l-Esma", yani şahıs isimleri esas alınarak meydana getirilmiş bir eserdir. Bu arada şu noktayı da hatırlatmakta fayda vardır: Kitapta mevcut olan rivayetlerin hepsi sağlam ve sahih haberler olarak telakki edilmemelidir. Genel İslami prensiplere çelişki arzeden içerikte rivayetlerin varolduğu da bilinmelidir, Özellikle Cenab-ı Hak hakkında antropomorfik imajlar içeren rivayetlere rastlanmaktadır. İsrailiyata dair haberler rivayet etmekle şöhret bulmuş Vehb b. Münebbih vb. kişilerden çok sayıda rivayetler vardır ki bu haberler ihtiyatla karşılanmalıdır. "Bidatlere karşı Kitap ve Sünneti savunan, bidatin mahiyetine ve tehlikelerine işaret eden ve halk arasında yayılan hurafe ve bidatleri açıklayıp tedavi yollarını gösteren kıymetli bir eserdir. Sahih oldukları halde manaları arasında zıtlık bulunduğu sanılan hadislerin cem ve telifi hadis ilminin önemli konularından birini teşkil eder. Bu alanda yazılmış bir eserdir.


"İslami Mücadelede..." Bu terkip bir maksadın ifadesidir: İşlenen konunun şer'i ve uhrevi boyutu olduğunu imler. Yani buradaki "güç, irade ve eylem"i işlemekteki gaye, bunlarla besin elde etmek, eğlenmek veya evlenmek değil, daha yüce değerler olan Dini ve uvrevi değerlerin hizmetine sunmaktır. Cevdet Said, insanın, vahşiden medeniye doğru bir tekamül seyri izlediği görüşündedir. Öyle ki, 2/Bakara 30-32. ayetlerinden hareketle, istikbalde insanlığın kan dökücülüğe son verip, mahza sulhu sağlayacağına kanidir; eseleri, bu ideal için atılmış birer mütevazi adımdır. Eserimiz yayınevince kısa spoiler yazısı şeklinde hazırlanan "Sunuş" ile amaç ve usulünün belirtildiği "Önsöz" haricindeki beş bölüme ek olarak, "sonuç & değerlendirme" yerine, kitaptaki terimlerin hülasası olan "Kitapta Yer Alan Temel Fikirler"den müteşekkildir. Birinci Bölüm: Konunun Terimleri. Yazarımızın bu bölümdeki bütün uğraşı, "Eylem"e geçmeden önce, "İrade" , "Kudret" , "Vesile", "Gaye" vs. terimlerinin muhtelif boyutlardaki tanım ve kullanımlarıyla zihni hazırlamaktır ki, üzerine bina edeceği "Eylem"in temeli kavi olsun. İkinci Bölüm: Eylem . Eylemin sadece ne olduğunu değil, ne olmadığını; siyak ve sibakını, eylemi oluşturanları ve amacını irdeler. Üçüncü Bölüm: İrade. İradeyi, koklama, işitme, görme gibi duyu organları ile mukayese ederek anlatmaya, muharriki ve sınırlarını anlamaya çalışır. Bireysel ve toplumsal veçhelerine ışık tutar. Dördüncü Bölüm: Kudret. Kudret tanımının yanında, daha doğrusu, evvelce yaptığı tanımı hatırlatmasının akabinde; enerji, hareket ve fiil ekseninde kudretin sınırını çizmeye çalışır. Akli kudretler ve maddi kudretler diye ikili tasnife tabi tutar. Beşinci Bölüm: Uygulamalar. Uygulama alanında ümmetin bir gaflet halinde olduğunu tespit eder ve bu gaflet uykusundan uyandırmak için cehd eder. "İrade" : Herhangi bir şeyi arzulamak ve onu elde etmek konusunda samimi olmaktır. "Kudret" : Gerçekleştirilmek istenen şeyin nasıl gerçekleşebileceğini bilmektir. Kudret iki düzeye sahiptir: Maddi enerji düzeyi ve akli enerji düzeyi. "Vesile": Ele geçen imkanların isabetli bir şekilde kullanılmasıdır. "Gaye": Yapılan şeyin maksat ve muradı. Diğer deyişle: İhlasın ulaşmaya çalıştığı hedeftir. "Teshir" : Sözlükte, bila-ücret yapılan iş. Ele geçirme, zapt etme. Hizmete amade kılmaktır. Müellif bu eserinde, "Adem'in Oğlu Habil Gibi Ol" eserindeki gibi "evrensel bir düşünür" kimliğiyle değil, "İslam davetçisi" kimliği ile yazar. Kronolojik olarak eserimiz, "Adem'in Oğlu Habil Gibi Ol''a göre kalfalık eseridir. Yazılarındaki değişmez temel rehberi Kur'an'dır. Adem'in Oğlu Habil Gibi Ol'da başvurduğu ayetler saldırmazlıkla birlikte rüşdü emir ve tavsiye eden ayetler iken; bu eserde başvurduğu ayetler irade, kudret ve eylem ile bunların sayesinde gerçekleşen teshiri ihtiva etmektedir. İçeriden, içeriye yönelik bir tenkid, teklif, teşvik ve tebliğdir bu eser. Ötekine karşı ise daveti, en güzel ve kamil biçimde ulaştırma cehdindedir. Ancak "bu böyle işine gelirse!" vari üstenci ve hakikat-bendeci bir tavırla değil, sevdirip, hakikatini öğreterek. Hakikatin, insanlığın ortak değeri olduğu bilinciyledir. Ufak bir tenkid: Kitabın zayıf tarafı, tekrar tekrar tekrara düşmesidir. Kıyaslama yapılacak olursa: Bu yönüyle, yüz sayfalık kitabının ikinci elli sayfası, ilk elli sayfasının tekrarı olan Atasoy Müftüoğlu kitaplarını andırıyor. Eserimiz 252 sayfa, ancak meramını anlatmaya 150 sayfa bile fazlasıyla kafi gelirdi. Kitap, eylem ile hareketin, anlama ile açıklamanın özlü bir teşrihi olan, Adil Çiftçi'nin "Anlayıcı Yaklaşım..." kitabıyla birlikte okunmalıdır. Bu kitapta Cevdet Said kaliteli eylem için, kaliteli söylem üretmiştir. İyi de üretmiştir. Ancak, yer yer kendisinin de aczini itiraf ettiği gibi, bu söylemleri eylem planına alıp uygulamaya; kimi zaman evrensel, kimi zaman bölgesel, kimi zaman çevresel, kimi zaman da bireysel faktörler engel olmaktadır. İrade ve kudret olsa da, eylem, yazıldığı kadar kolay ol mamaktadır. Yazılanlar okundukça, okuyanlar çoğaldıkça, eylem de gerçekleşecektir biiznillah.


Milada Horakova (1901-1950) hayatı filmlere, kitaplara, konferanslara konu olmuş bir kadındır. Çok cesur ve katıksız bir özgürlük savaşçısıdır. Bu yüzden hayatını feda etti. Tek başına iki koyu diktatörlüğe kafa tutan büyük bir insan hakları aktivistidir. Ölümünün üzerinde 70 küsur sene geçmiş olmasına rağmen, hala insana ve insan özgürlüğüne inanan herkesin örnek aldığı, saygı duyduğu, takdir ettiği bir isimdir. Burada üzerinde durmak istediğimiz nokta özgürlük adına ortaya çıkan ideolojilerin kısa bir sürede nasıl zıddına dönüştükleri ve bu durumu görüp buna karşı çıkan katıksız özgürlük savaşçısı bir kadının hikayesidir. 1938-1945 tarihleri arasında Çekoslovakya Almanların lideri Adolf Hitler tarafından işgal edilir. Zaten işgalden önce de Milada Horakova Nazi karşıtı faaliyetlerde yer almış, direniş hareketinin öncülerinden biri olarak ön plana çıkmaktadır. Naziler Prag'ı da işgal edince, Milada'nın beş yıllık toplama kamplarındaki hapis hayatı başlamış oluyor. Almanlar 2. Dünya Savaşı'ndan mağlup çıkınca, bu sefer Stalin'in SSCB'i ve resmi ideolojisi komünizm Çekoslovakya'yı tahakkümü altına alıyor. Kısa bir sürede de bu sefer komünizm diktatörlüğü başlıyor. Komünistlerin tek taraflı demokrasisi karşısında pes etmek zorunda kalan Milada, en sonunda da idam ediliyor. Külleri dahi ailesine verilmiyor. Bu ibret verici hayat hikayesinden iki kelime karşımıza çıkıyor: İdeoloji ve özgürlük. İdeolojiler neden özgürlüklere tahammül edemiyorlar? İdeolojiler idraklerimize giydirilmek istenen deli gömlekleri olarak karşımıza çıkıyorlar. Bu deli gömleklerine karşı çıkan özgürlük savaşçıları ise vatan haini diye yaftalanıyorlar ve ideologlar onları ortadan kaldırma hakkını kendinde görüyorlar. Milada Horakova örneğinde gördüğümüz gibi. Nazizm bir ideolojidir; çünkü Alman ırkının üstünlüğüne inanan insanları etrafında toplamış ve buna karşı çıkanları ortadan kaldırmış bir Alman ideolojisidir. Zamanında bu ideolojiye inanan büyük Alman filozofları da olmuştur Martin Heidegger (1889-1976) gibi, bu ideolojinin bilfiil içinde yer almış büyük Alman edebiyatçılar olmuştur Günter Grass (1927-2015) gibi. Bir gerçektir: Günümüzde hala Nazizm'e inanan çok sayıda Alman var. Komünizm de adalet ve eşitlik için ortaya çıkmış çok eski bir ideolojidir. Belki de insanlık tarihinin en eski ideolojilerinden biridir; çünkü eskiden beri insanlar hep komün halinde yaşamışlardır. Ayrışmalar, farklılıklar hep sonradan ortaya çıkmıştır. Bir bakıma asıl ve saf komünistler insanlığın en eski kolektif düşüne dönmek isteyen idealist insanlardır. Onlar istiyorlar ki bütün insanlar eskisi gibi bir arada eşit ve kardeşçe yaşasın. Barış ve huzur olsun. Ama eski günler geride kalmıştır. Eskiyi istemek, eskiye dönmek bir düş sadece. 20. yüzyılda da bu düşün peşinde koşan komünistler oldu. Bir bütün olarak, Bolşeviklerin Ekim 1917'de yaptığı devrim sonucunda bu düşün pratik hayata dönüştürüldüğü yer SSCB oldu. Liderleri de Vladimir Lenin'dir. Lenin ve Bolşevikler her şeyin çok güzel olacağına inanıyorlardı. Komünizm ile dünyayı cennete çevireceklerdi. Mülkiyeti devlete ait olan Kolhoz ve sohvozlarda her kes emeğine göre, her kes yeteneğine göre kazanıyordu ya da öyle gözüküyordu. Marks ve Engels'in düşü gerçekleşmişti, Alman topraklarından çok uzaklar da olsa. Fakat Lenin'in zamansız ve erken ölümü ile Sovyet liderliğini ele geçiren Stalin, 'çelik iradesi' ile bir kabus gibi çöktü geniş Rus coğrafyasının ve Asya bozkırlarının üzerine. Çünkü Lenin'in içinden sadece bir despot olan Stalin çıkmıştı. Stalin, yani çelik irade, demir pençesiyle çok kısa bir sürede koskoca SSCB'nin avuçlarının içine almıştı, öyle bir sıkmıştı ki kimse nefes alamaz, kimse bir başkasının gözlerinin içine bakamaz olmuştu. Stalin, 5 Mart 1953'teki ölümüne kadar kendi komünist düşüne karşı çıkan milyonlarca insanın ölüm emrini gözünü kırpmadan vermiştir. Komünizme inanan büyük düşünürler SSCB'deki Stalin tecrübesinden sonra hemen Stalin'in komünizmini eleştirmeye başladılar. Eleştiriler önce içeriden geldi. Tolstoy ve Bulgakov, Soljenitsin ve Pasternak gibi. Sonra dışarıdakilerden Sartre ve Gide gibi. Bizim asıl dikkat çekmek istediğimiz husus bu iki hastalıklı egoya karşı çıkanın cesur ve özgür bir kadın olmasıdır. Yani Milada Horakova. Bu isim tek başına Çekoslovakya'da cesaret ve özgürlüğün sembolü olmuştur. Belki genç yaşında hayatının kaybetti, ailesiyle birlikte olamadı. Ama o insanlık ailesine özgürlük ve adalet, iyilik ve güzellik, barış ve huzur, sevgi ve hoşgörü gibi evrensel değerlerin önemini ve kıymetini bir daha hatırlatmak için kendi ailesinden feragat etmiş gerçek bir anne, gerçek bir insandır. O, mücadelesi ile sadece özgürlük için yaşanması gerektiğini ortaya koymuştur. Milada Horakova bize göstermiştir ki hiçbir ideoloji insan özgürlüğünden daha önemli, daha kutsal, daha büyük değildir. İnsan özgürlüğünü göz ardı eden ideolojiler rengi fikri ne olursa olsun yok olmaya, yenilmeye mahkumdurlar. İdeoloji ve özgürlüğü iki ayrı tarafa koymanın bir anlamı da yoktur. İnsanların özgür olduğu ideolojiler, hem yaşarlar hem de yaşatırlar. Çünkü onlar gerçektirler, hakikatten yanadırlar. Her insan kendi göğünde özgürce uçma hakkına sahiptir. Hiçbir ideoloji başkasının göğüne müdahale etme hakkına sahip değildir. Hiçbir ideoloji başkasının göğünü kapatamaz, karatamaz. Milada Horakova'dan öğrenilecek çok şey var. Belki de o, bu dünyada özgürlük ide'sinin ete kemiğe bürünmüş, yaşam bulmuş yegane halidir.


Kuzey Makedonya Kültür Bakanlığının desteği, Köprü Kültür, Sanat ve Eğitim Derneği ile Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi'nin organizasyonuyla "Balkan Şiir Gecesi" etkinliği düzenlendi. Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi'nin faaliyetlerini yürüttüğü tarihi Kızlarağası Medresesi'ndeki etkinliğe, Kuzey Makedonya'nın İstanbul Başkonsolosu Aktan Ago, Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği Genel Başkanı Hüsrev Emin, Köprü Kültür, Sanat ve Eğitim Derneği Başkan Vekili Mehmed Arif ve TYB İstanbul Şubesi Başkanı Mahmut Bıyıklı'nın yanı sıra Balkan coğrafyasından farklı milletlere mensup yazar ve şairler katıldı. Şair Seyhan Yakupi'nin sunuculuğunu üstlendiği etkinlikte konuşan Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği Genel Başkanı Hüsrev Emin, Balkanlar ve Türkiye arasında şiirle ve şairlerle yeni köprüler kurmayı amaçladıklarını belirterek, 6 yıldır Üsküp'te "Türkçe Şiir Gecesi" düzenlediklerini, İstanbul'da ise ilk kez "Balkan Şiir Gecesi" yaptıklarını söyledi. Emin, Türk edebiyatının önemli şairlerinden Yahya Kemal'in Üsküp doğumlu olduğunu vurgulayarak, "Gönül coğrafyamızın başkentliğini yapmış İstanbul'a Balkanlar'dan gelerek şiirler okuyarak kaynaşmayı hedefliyoruz. Osmanlı'dan kalan birlikteliğimizi, samimiyetimizi şiirlerle ve edebiyatla daha da geliştirmek için böyle bir etkinlik yaptık. Kuzey Makedonya Kültür Bakanlığına ve Türkiye Yazarlar Birliğine desteklerinden ötürü teşekkür ediyorum." ifadelerini kullandı. "her ne kadar salgın dolayısıyla mesafeli olmamız söylense de Edebiyatın mesafeleri birleştirme rolü var. Bugün bizi burada şiir birleştirdi, buluşturdu, tanıştırdı ve kaynaştırdı. İnşallah, bundan sonraki zamanlarda da ortak faaliyetlerle buluşmaya devam ederiz. Köprü Kültür, Sanat ve Eğitim Derneğini ve Köprü dergisini yıllardan beri takip ediyoruz. Gerçekten Balkanlarla Türkiye arasında köprü vazifesini hakkıyla yürütüyor. Bu vesileyle emek verenlere şükranlarımı sunuyorum. Balkanlar bizim edebiyatımızda çok canlı bir şekilde işlenmiş ve işlenmeye de devam ediyor. Özellikle Yahya Kemal edebiyatımıza Balkanların ruhunu nakış nakış işlemiştir. Günümüz şairleri de Yahya Kemal'in izinden giderek o ruhu daima diri tutacaktır. Buna yürekten inanıyoruz. Balkanlar bizim bir parçamız. Biz aynı medeniyetin çocuklarıyız. Birbirinden ayrı düşürülmüş bağları koparılmaya çalışılmış olsak da kültürle sanatla aramızdaki köklü bağları yeniden kavileştireceğiz. Türk milletinin kalbi Balkanlarla birlikte atmaktadır. Anadoludaki bir anne dünya gözüyle hiç görmediği Rumeli'nin türkülerini dinlerken gözyaşlarını tutamaz. Bu mübarek duygular bizim kardeşliğimizin ebedi ezeli olduğunun göstergesidir. "Balkan Şiir Gecesi" etkiliğinde, şairler Baco Nikolovski, Lira Bojku, Sadi Karademir, Sevdija Abdulova, Leyla Şerif Emin, Suada H. Aydarpasiç, Mümin Ali ve Mehmet Arif şiir okudu. Etkinlikte ayrıca, Uluslararası Balkan Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seyhan Murtezan İbrahimi, Türkçe, Makedonca ve Arnavutça olarak "Balkan Edebiyatı" başlıklı bir sunum gerçekleştirdi. Yaklaşık 2 saat süren program, şiir okuyan şairlere hediye takdimi ve toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi. Anadolu Ajansı kaynaklı bu haberi Anadolu Ajansı haber sayfasından alıntılıyoruz.


Aydınlanma olarak adlandırılan 18. yüzyıl entelektüel/felsefe hareketi, Descartes sonrası oluşan felsefenin yeni yolunu daha ileriye götürmek istemiştir. Aydınlanma hareketi içerisinde gerçekleştirilen birçok önemli çalışma yanında Diderot ve d'Alembert'in editörlüğünü paylaştığı ve içerisinde önemli philosophe simaların bulunduğu Ansiklopedi ya da Bilimler, Sanatlar ve Zanaatlar Açıklamalı Sözlüğü kurucu bir önem taşımaktadır. Bu inceleme de Ansiklopedi'nin Öndeyiş'inin okumasını yapmaya ve kitabı tanıtmaya çalışacağım. Modern döneme kadar gelebilmiş olan en kadim fikirlerin ve skolastik tutumun eleştirisini kendisine ilke edinen Aydınlanma filozofları yıkıcı/devrimci bir karakteri kendisine benimsemiştir. Aydınlanma filozoflarının felsefe tasavvuruna dair merkezi noktayı bilgide ve politikada otoritelerin eleştirilmesi oluşturmuştur. Kendi aklımızı kullanmamız gerektiği ve dogmatizme dair yürütülen söylem, Aydınlanma Nedir? makalesi ile Kant'ta en yüksek ve güçlü sesini bulmuştur. Felsefenin kendisi artık eleştiren, yıkan; her türden dogmatizme, batıl inanca/hurafeye reddiye yapan; geleneksel otoriteleri reddeden bir şekle bürünmüştür. Aydınlanmanın kendisine belirlediği bu misyonu ise onun politik ve kamusal alanda hakimiyeti eline alma arzusunu doğurmuştur. Felsefenin kamusal alan kazanması ile kafeler, salonlar gibi kurum/kuruluş ağlarında her türlü bilginin, haberin serbest dolaşımı sağlanmıştır. Politik alana dair eleştiriler yürütülerek Aydınlanma için gerçekleştirilmesi gereken misyon organize edilmiştir. Aydınlanma bütün bu yapmak istedikleri ile kendisini adeta güneşe yakın bir aydınlığa kavuşturmayı istemektedir. Aydınlanma hareketi, modernlerden aldığı bilgi ve birikimi akıl ile aydınlanmaya taşıma olan misyonunun örneğini Ansiklopedi çalışmasında göstermiştir. Ansiklopedi editörlüğünü paylaşan Diderot ve d'Alembert yanlarına aldıkları philosophe'lar ile bir devrime adım attıklarının kuşkusuz farkındaydılar. Böyle bir eseri ortaya koymadaki en büyük düşünceleri kendilerine yolu açanların bilgilerini toplamak ve skolastik dünyayı güçlü bir şekilde arkada bırakmak olarak okunabilmektedir. d'Alembert kaleme aldığı Önsöz ile baharı getiren/başlatan çiçekler olarak; Bacon, Descartes, Newton ve Locke'u anmış, onların aşılması gereken körlükleri aşan dahiler olarak değerlerini dile getirmiştir. Leibniz ise kendisinin şüphe edilmesi gerekenlere dair yönlendiriciliğinin önemi yanında kendisinin monadlar görüşü duyumcu bir çizginin sıkı takipçisi olan Ansiklopedistler açısından kabul edilebilir değildir. Newton ve Locke kadar olmasa da verdiği bilgiler önemli görülmektedir. Aydınlanma yolunun öncülerinin bize bıraktığı bilgilerin/bilimlerin sistemli bir şekilde serimlenmesinin yapılması ve bilimlerin bir soyağacı içerisinde sunulması yoluyla fikirlerin kökenine ve türeyişine kadar inilecektir. Toparlanan olguların doğal bir düzen içine sokup düzenlenmesi ve en temel unsurlarının tespit edilmesi ile bilimlerin bu olgulara indirgenme çabası görülmektedir. Akla olan güveni ve bilimle ilerlemeyi sağlamak için bilgilerimizi sonraki kuşaklara aktarmak isteği de yine bu hareketin temelini oluşturan saiklerden birisidir. Aydınlanma'nın dinamikliğini istemek böyle bir çalışmayı kazandırmaktan geçmektedir. Ansiklopedi ile bilimlerin alt dallarının ve kavramlarının olabildiğince özüne indirgenerek zihnin öğrenimini kolaylaştırmak hedeflenmiştir. Fizik, matematik, geometri, cebir, mantık, gramer gibi bilimleri Önsöz ile ele alarak d'Alembert bu bilimler ve sanatlara dair maddelerin nasıl sistemleştirileceğini de anlatmaktadır. Ele alınan bilimlerden bazılarının Skolastik Ortaçağ Felsefesi söz konusu olduğunda hatırladığımız "Yedi Özgür Sanat" üzerinden yapıldığı söylenebilir. Özellikle Ortaçağ Skolastik düşüncesi açısından önemli olan Retorik'e, d'Alembert "aklın sesini susturan" şeklinde eleştiri yapmış ve bu eleştirisini daha ileriye götürmüştür. Duyumcu bir çizginin sahibi olan Ansiklopedistler için bütün bilgilerimiz; doğrudan ve düşünülmüş olarak ikiye ayrılmaktadır. Doğrudan bilgilerimizin tamamını eninde sonunda duyuma dayalı olarak düşünmektedirler. Böyle bir tutum ile ele alınan bilimlerin değerlendirmeleri de buna göre şekillenmektedir. Bütün bu dalların sayılıp-dökülmesi Felsefe adı ile birleştirilen bilimlerin ortaya konulmasını gerçekleştirmiştir. Bu dalların artık altlarını sayıp dökmeyi d'Alembert Önsöz'ün değil Ansiklopedi'nin amacı olduğunu vurgular. d'Alembert'e göre bütün bu çabanın sonucunda aklın ışığına verilmiş olan bilgiler toplanmış olacak ve kendimize dair bilgilerimizin sınırlarına ulaşmış olacağız. Kendimize dair bilgilerimizin sınırları ile biz artık her şeye gücü yeten bir Varlık bilgisine ulaşacağız ve temel ödevlerimiz ne olması gerektiğine dair bir fikir yürütmeye başlayabilecek hale gelmiş olacağızdır. Buraya kadar anlatılanların neticesinde Aydınlanma hareketini karakterize eden hususların Ansiklopedi ile müşahhas tecessümüne kavuştuğunu görmekteyiz. Bütün bu philosophelar için ortak olan görev/ödev; aydınlanma için akla, bilime sadık kalmak; dogmatizme, skolastik eğitime, geleneksel dine, hurafelere amansızca eleştiri oku ile ilerlemektir. Bu tür sıkı bir karşıt-tutum Ansiklopedi maddelerinde kendisini göstermiştir. Örneğin; Diderot'un, Ansiklopedi için yazdığı "Skolastiklerin Felsefesi" maddesine bakmak bunun için yeterlidir.


Özgür Atasoy, kitaphaber okurları için kaleme aldı. Geleceğe ışık tutacak bireylerin yetişmesine katkı niteliğinde bir eserdir. İster lise ister üniversite... vs öğrencisi olun hayatınızda daima karşılaşacağınız sınavların varlığından söz etmek mümkün. Her türlü öğrenciye yönelik analizleri ile karşımıza çıkan yazarımızın başarı engel tanımaz adlı eseri çıra yayınları tarafından yayın hayatına kazandırılmıştır. Eserde özellikle bu uzun dönemi kapsayacak olan süreçleri aşamalar şeklinde ifade ediyor. Eseri okurken tıpkı tepeden bırakılan bir kartopunun nasıl ki hızlanması ve büyümesi kaçınılmazdır. Eserin son sayfalarına yaklaştıkça da bu süreç nasıl anlamlı hale gelir veya başarı nasıl sağlanabileceği konusunda iyi bir bilgi birikimine sahip olması da o denli kaçınılmazdır. Kitap size en uygun koşulları, en verimli teknikleri öğretmeye çalışıyor. Ancak eserde de vurgulandığı üzere her şey size bağlıdır. Kişisel gelişiminizi sizden başka kimse yapamaz. Başarının elde edilebilmesi için kişinin hobilerinden, zevklerinden ödün vermesinin kişinin yararına olacağını gösteriyor. Bu da şu noktaya işaret eder: kişinin başarıdan sonrasına verdiği önem. Eğer cidden başarı hedefleniyorsa ilk önce cefa çekmek sizi olgunluk mertebesine ulaştırır. Sefa sürmek takdir edersiniz ki bu kadar kolay bir süreç değildir. Bir öğrencinin karşılaşabileceği her türlü soruna değinerek akıllarda soru işareti kalmasına mahal vermemiş. Öğrencilerin hangi derse nasıl çalışmaları gerektiğini, neler yapılırsa daha verimli olacağını... bunları tahlil ederek izah etmiş. Soluksuz bir şekilde okunacak, uzun yaşamımız boyunca karşılaşılması muhtemel sınavlardan sizi teknikler ile rahatlığa kavuşturmayı amaçlayan bir eserdir. Sorularda turlama tekniğinin her türlü öğrencinin bilmesine rağmen veya her öğrencinin bir plan dahilinde hareket etmesi gerektiği konusunda hemfikir olmasına rağmen öğrencilerin uygulamadıkları bir sınav stratejisidir. Yapılaması muhtemel olan şeylerin başında özellikle plan yaparak zamanı iyi değerlendirmesi gerektiğini her sayfada okuyucuna hatırlatıyor.Sınavın sadece sorulardan ibaret olmadığına, ders çalışacak uygun ortamların da sağlanması gerektiğine ve bireyin motivasyonunu arttıracak hikayelere sıkça rastlıyoruz. Bu uzun süreçte beslenme, sağlık konularına da yer vermiş. Beslenme konusunda tıpkı bir doktoru andırır gibi bir anlatım tarzı kullanmış. Sona yaklaştıkça tam unuttu diyeceğimi duyar gibi ailelere önemli görevler düştüğünü belirterek eserin kalitesini onaylıyor. Ders çalışmayı planlayan bir bireyin karşılaşacağı durumlardan öyle bahsetmiştir ki yıllar önce yaşadığım durumları bir bir gözümün önünde canlandığını hissettim. Sınava hazırlanan öğrencilere en büyük desteği sağlaması gereken ailelere büyük sorumluklar düşüyor. Ailenin bu sorumlulukları almayıp bütün sınav sorumluğunu öğrenciye mal ederse ciddi sonuçlar ile karşılaşmaları muhtemeldir. Birçok öğrencinin ailesinde de bulunan bir sorunun altını çiziyor. Ailenin maddi olarak destek sağlayıp gerisini öğrenciye havale etmesinin yanlış olduğunu konusunda önemli bilgiler içeriyor. Sınav ve hayatı bir kordidor olarak görmek gerekir. İlerdeki ışık ile hayatınız şekillenip ve bu ışığın hayatınızı olumlu yönde etkileyeceğini kendinize inandırırsanız bu sınavı başarmamanız olağan dışı olur. Sınavlara hazırlanırken kaygıyı kontrol etmek gerekir. Her insanda kaygı olağan bir şey... Ancak bu kaygının gereğinden fazla olması bireye başarıdan çok başarısızlığı getirir. Kaygılanmamak da öğrencinin başarması için uygun imkanı vermez.


Kitaphaber Dergisi Beşinci Sayısıyla "Manevi Vatan Türkçe" Dosya konusu ile okurlarıyla buluşuyor. SUNUŞ Türk dili, 13. yüzyıldan günümüze değin geniş bir coğrafyada hakimiyet sürmüş, kendi yaşam alanını kurarak bir birlik ve bütünlük içerisinde devam etmiş, zaman içerisinde de farklı kollara ayrılarak büyük kitlelere hitap etmiş bir dil olarak birçok yönden irdelenmeyi gerekli kılan unsurlarla bezelidir. Dil, Heidegger'ın yaklaşımıyla "varlığın evi"dir. Chomsyk ise dili bir üretici olarak görür. D. Mehmet Doğan ise dildeki değişme bağlamında "Dil, geçmişten geleceğe uzanan bir varlıktır. Onu millet yapar, yaşatır. Milletin konuşan, yazan evlatları dili hem yaşatır, hem geliştirir. Binlerce yıl içinde dilin çeşitli sebeplerle değişmeler yaşadığı bilinir. Bunların en mühimi, din değiştirmek, medeniyet değiştirmektir. Yeni bir medeniyet dairesine girmek, dilde ciddi değişikliklere yol açar" ifadesini kullanır. Bu güne kadar dil üzerine sayısız inceleme, sayısız araştırma yapılmış, bu çalışmalar ve araştırmalar halen de sürmektedir. Bir dilin zenginliği, o milletin zenginliğidir. Bir milleti millet yapan temel unsurlardan biri dildir. Bu yüzden Cemil Meriç "kamus namustur" ifadesini kullanır. Dilini korumak ve dilini sahiplenmek her milletin asli vazifelerinden biridir. Dil üzerine konuşmak, bir millet üzerine konuşmaktır. O milletin kültürü, ekonomisi, düşünce biçimi, yaşam biçimi yani sosyolojisi, içsel serüveni yani psikolojisi üzerine konuşmaktır. Bu bakımdan bir milleti millet yapan temel unsur olarak dil üzerine çalışmalar yapmak, o milleti tanımak ve tanımlamaktır. Kitaphaber olarak 2011'den bu yana kültür, sanat ve yayın hayatına katkı sağlama çabalarımızı 2021'de hibrit dergi çalışması ise taçlandırdık. 2023 yılında da yılda 3 sayı çıkartma kararı alarak, toplumsal meseleler ile birlikte kültür, sanat ve düşünce dünyamıza dair meseleleri dosya konusu olarak dergimize taşıma gayreti içerisindeydiz. Bu bağlamda 2023 yılının ilk sayısında "Türkçe"yi sayfalarımıza taşıyarak "Manevi Vatan: Türkçe" dosyasıyla konunun irdelenmesini istedik. Dosyanın editörlüğünü Ethem Erdoğan üstlendi. Dosyanın editörlüğünü üstlenen Ethem Erdoğan'a ve yazılarıyla katkı sağlayan kıymetli yazarlarımıza teşekkür ediyoruz. Dergimizin yeni sayısını tamamlayıp yayına sunacakken Kahramanmaraş merkezli olan ve 10 ilden milyonlarca insanı etkileyen deprem dolayısıyla elimiz, kalbimiz ve zihnimiz tutuldu. Bu felaket karşısında yapılacak en iyi işin bölgedeki insanlara yardım etmek için elimizden geldiği ölçüde destek olmaktı. Acı ve bu acıları tanımlamak için kelimelerin yetersiz kaldığının farkındayız. Bu yüzden iyiliklere sarılarak enkaz altında kalan yüreğimiz ve zihnimizi yeni bir umutla, bir dirilişle ayağa kaldırmaya ihtiyacımız var. İyiliklere sarılarak, ağrısına ve acısına sahip çıkarak... Bu yüzden normalleşemeyeceğiz. Asla normal değildik, olmayacağız da... Bunun için de bir çabamız olmayacak. O acı ve ağrıyla yaşamasını bilen bir milletiz, bu coğrafyadaki acının ve ağrının farkındayız. Bu acı ve ağrının bizi biz yaptığını da biliyoruz. Acımıza ve ağrımıza sarılıp ayağa kalkacağız. Acımızı sahiplenip ağrımızı bağrımıza basacağız. Yarın için mavi düşler kuracağız. Mavi Vatan dediğimiz gibi, mavilikler içerisinde bir umut besleyeceğiz... - Giriş / Sunuş Yazısı: Bilal CAN - Dosya: Manevi Vatan: Türkçe - Dosya Editörü: Ethem ERDOĞAN - Dil Üzerine Sosyolojik Bir Deneme - Bilal CAN - Düşünce ve Dilin Diyalektiği: Türkçenin Felsefesi, Felsefenin Türkçesi - Faik ÖCAL - Varlık, Düşünce, Dil İlişkisi ve Wittgenstein - İbrahim BAKIR - Çeviri Dili Üzerine Bazı Tespitler - Serap ATİLA - 15 Maddede D. Mehmet Doğan - Ülker GÜNDOĞDU - D. Mehmet Doğan'la Mülakat - Ethem ERDOĞAN-Bilal CAN - Yeni Lisan Hareketi, Yansımaları Ve İtirazlar - Gülnaz ELİAÇIK YILDIZ - "Eş'ar-ı Kadim"e Karşı Yunus Emre - Ali SALİ - Türkçenin Günümüzde Sanat Dili Olarak Kullanımı - Yunus Emre ÖZSARAY - Mehmet Akif'in Dili ve Dile Yaklaşımına Dair - Nihat ÇINAR - Necip Fazıl'ın Dil Anlayışı Üzerine Bir Değerlendirme - Recep AYIK - Dil Devriminin Evrimleri - Ethem ERDOĞAN - Nurullah Ataç: Ataç'ça - Mustafa BUĞAZ - Sözlük Meselesi - Salih BORA - Mehmed ARİF Röportajı - Necla DURSUN - Kenan Evren'in Yasaklı Kelimeleri - Müzeyyen ÇELİK KESMEGÜLÜ - Modern Çağda Edebiyatın Dili - Mustafa UÇURUM - Dijitalleşen Dil ve Değişen Anlam - Enes CAN - Dil ve Konuşma Gelişiminde Teknolojinin Etkisi - Necla DURSUN - Türkçe Meselesi - Ayşe BAĞCA - Necmiye Alpay Kılavuzluğunda Türkçenin Sorunları - A. Erkan AKAY - Sözcüklerin Peşinde Bir Ömür: Deli ve Dahi - Şerife Saliha BUĞA - Dil ve Kültür İlişkisinin Türkçe Açısından Değerlendirilmesi - Murat DENİZ - Ömrünü Türkçeye Adamış Bir Mücadele İnsanı: Oktay SİNANOĞLU - Tuba YAVUZ - 1/7: Bir Soru Yedi Cevap - Genelge Savaşlarının Gölgesinde Türkçe - Ethem ERDOĞAN Dergimiz A4 ebatlarında, pdf formatında hazırlanmıştır. Piyasada satılmaz ama siz evinizdeki yazıcınızdan bir kopyasını ücretsiz ve özgür olarak çıktı alabilir veya pdf formatında sevdiklerinizle paylaşabilirsiniz. Kitaplardan kurduğumuz dünyaya sizleri de davet ediyoruz.


Sorunun cevabı her ne kadar kişiden kişiye değişse de değişmeyen ve yazmakta en etkili olan sebep bana göre kişinin baş edemediği duygularını bir bakıma dışa vurma isteği, hiçlikten varlığa ulaşma çabası ile birlikte varlığın ruha nükseden sancıları, ruhun bu devinimdeki nidalarıdır. Ve fakat elbette gelişen şartlar da bir bakıma önemli bir etken. Bende etkisini gösteren en önemli etken ya da öykü yazmanın beni cezbeden yanı özgürlük hissi ile birlikte dinamizmi. Her çağdaki hareketliliği ve durmaksızın insanlıkla birlikte konularının gelişmesi. Biraz daha açacak olursak, dinamizmini, en önemli malzemesi olan insanın duygularından ve yaşantısından alması. İnsanı etkileyen ya da olgunlaştıran ya da aksi olarak aczini açığa çıkaran her eylemini yine insanın sahip olduğu tüm renklerle birlikte dışa vurması. İnsanı sadece yaşayan sosyal bir varlık olarak ele almaması tüm duygularını, duyguların insan üzerindeki tüm etkilerini ortaya koyarak ele alması. Kısacası anlatmanın anlamlandırmaya olan etkisi. Anlatmak ilk insan ve peygamber olan Hz. Ademden günümüze kadar insanın yaşadıklarıyla gelişerek, duygu dünyasında biriktirdikleriyle sürekli kendini yenileyerek gelen eylemlerden belki de en önemlisi. İnsana ciddi bir değer ve önem atfeden Allah, anlatmak fiilini ilk insan Hz. Adem ile başlatır. Kur'an'da geçen bir ayetle de örneklendirmek gerekirse Bakara suresi otuz birde "Allah, Adem'e bütün isimleri öğretti." ayeti yazar. Yani hayvanların, eşyanın, bitkinin ve görebildiği her nesnenin ismini öğretti. Hz. Adem öğrendiği bu isimlerle, gördüklerini, etrafında olup biteni, kendini duygu ve düşüncelerini ifade etti. Yine öğrendiği bu isimlerle cennetten dünyaya ilk düşüşte pişmanlığını hikaye etti. Hz. Adem'den çoğalan insanoğlu onun Rabbi tarafından öğrendiği isimleri yaşantısıyla birlikte geliştirdi. Duygularını, günlük yaşamlarını bu kelimelerle ifade etti. Hatta ilk çağlarda dahi insan kendisine yük olan ya da içinde taşıyamadığı her sevinci anlatmak için edebileştirme yoluna gitti: Olanı ya da olmasını istediklerini -hayalleri, arzuları, bazen de içten içe eriten bir hüznü,- bazen tiyatral bazen şifahi gelenek ile anlattılar. Yine Hristiyanların kutsal kitabı Yuhanna İncili de "Başlangıçta söz vardı." şeklinde başlar. Her ne kadar Söz'den kasıt Hz. İsa olsa da vahyin yani kelimenin kendisini Hz. İsa olarak gören inanırların, peygamberlerini maddi haline ulaşmadan önce onu kelime-söz olarak gördüklerini özellikle belirtmek isterim. Yani buradaki durum bizim kitabımızda geçen Allah'ın Hz. Adem'e kelimeleri öğretmesi gibi değil. Bu bağlamdan yola çıkarsak evet, bir bakıma anlatmak fiilini menşei açısından 'kutsal' kabul edebiliriz. Ben her ne kadar dini terimlerin gündeliğe ve eylemlere indirilmesini hoş karşılamasam da belki kökeni itibariyle kutsaldır diyebiliriz. Yani evet, elbette anlatmak, insanı ve yaşadıklarını hikaye etmek oldukça kıymetli ve önemli ancak bunun için 'kutsal' kelimesi ne kadar doğru bir tabir olur emin değilim. Bundan dolayı ilk çıkış yeri olarak belki kutsaldır denebilir. Evet, Hece Öykü dergisinde yazıyorum. Edebiyat dergileri duvarsız okullardır. Yeni yazmaya başlayanlar için öğretmen, yazmanın büyüsüne kapılmış yazarlarımız için de kalemini her okuyuşunda açan ve şekillendiren birer atölyedir. Edebiyat gündemini takip edebilmek adına önemli olduğunu düşünmenin yanı sıra gelecek kuşaklara da dönem hakkında detaylı bilgiler sunan arşivler olarak görüyorum. Tıpkı Türk Edebiyatını, dönemin edebiyat dergilerinden en güzel şekilde takip ettiğimiz gibi gelecek kuşakların da bizim dönemimizdeki ayrıntıları bulabilecekleri önemli arşivler olduğunu düşünüyorum. Dönemin önemli olaylarını, bilimsel ya da sanatsal bir gelişmenin insanlar üzerindeki etkilerini en güzel şekilde yansıtan süreli yayınlardır. Çünkü gelişen ya da değişen herhangi bir olgu önce insanın duygu dünyasında daha sonra hareketlerinde kendini gösterir. İnsanı ve duygularını gözlemleyen her yazar da bu duruma mutlaka eserinde bir şekilde yer verir. Nitekim Tanzimat Dönemi ve Servet-i Fünun Dönemi dergilerini yakından incelediğimizde bunu görmekteyiz. Yine bunun yanı sıra her gün gelişen ve anlattığı konular ve yöntem bakımından değişen edebiyatımızın yakından takipçisi olma fırsatı da veriyor. Mesela yazım dünyasına yeni giren kalemleri ve o kalemlerin gözlemleyip ruh ve zihin süzgecinden geçirerek özenle yazdıkları her bir metnin ilk okurları arasına katması gibi. Genellikle muhatabım karakterin tam olarak kendisi oluyor. Karşımda değil nefesini hissedecek kadar yanımda oluyor. Bir olay çerçevesinde birini anlatmak şüphesiz o karakterle tam olarak bir olmayı, aynı düşünceye sahip olmayı bazen de direkt karakterin ruhuna girmeyi gerektiriyor. Sonuçta ele aldığınız karakterin olaylara karşı tavrını ve hissiyatını bilmezseniz kurgunuz gerçeklikten ve histen uzak bir anlatıya dönüşebiliyor. Gerçeklikten ayrılmadan bir kurmaca yazabilmek için ele aldığınız karakterin en sevdiği renkten gözlerini uzaklara daldıran düşüncelerine kadar her duygu ve eylemine vakıf olmanız gerekir. Ben de tüm bu sebeplerden ötürü bizzat yazacağım karakterin tamamen ruhuna bürünebilmek onu eksiksiz ve tam bir karakter görünümüne sahip kılmak için tamamen o karakterin ruhuna bürünmeye çalışıyorum. Ki zaten bu bürünme tam olarak gerçekleştiğinde yazacağınız karakter de kendini size bir şekilde anlatıyor. Biraz önce de dediğim gibi nefesini hissettirecek kadar yanınızda oluyor. Kalp atışlarının melodisinden hüznünü ya da sevincini yakalayabiliyorsunuz. Elbette kurmaca bir yakınlık ama ne var ki kurmacayı yazarken siz kurmacanın içine girebiliyorsanız yazdığınız öykü kendi manasına bürünebiliyor. Yazacağım karaktere sadece zihnimdeki kurgunun getirisi olan kişilik özelliklerini yükleyemem bu karaktere haksızlık, kaleme de sadece yük olur. O karakteri sadece kendi zihin dünyamdaki haliyle de besleyemem. Onu gerçek hüviyetine dönüştürmeden onunla tam bir uyum sağlayamam. Hani karanlıkta yalnız başınıza başka bir karanlığa doğru ilerlerken ve korkunuz tüm damarlarınızda sizi titretirken küçük bir mumun ışığı karanlığınıza yol olur ya ben de zihnimi aydınlatan ve rahatlatan bir yol olarak gördüm öyküyü. Şüphesiz yazmasam da hayat kendi akışı içinde yine devam eder. Ne dünya dönmekten ne de gece siyahı yırtıp gündüze dönmekten vazgeçer. Her şey olması gerektiği gibi kendi düzeninde işleyişine devam eder. Ben daha çok kaderimizi etkileyen olayların kurguya dönüştüğünü gördüm. Böyle bir deneyim yaşamadım. Açıkçası ben yaşamımın hiçbir alanında yarış ya da birini geçme kaygısı taşımadım. Gerek içinde bulunduğum derginin kıymetli yazarlarını gerek tüm çağdaşım olan kıymetli yazarları sanatlarının emekçisi ve muhteremi olarak görüyorum. Fakat çağdaşlarımdan geçmek demeyelim de hani aynı kulvarda dahi olsam onur duyacağım bir isim elbette var: Hocam Vural Kaya. Onun gibi olmayı çok isterdim. Bu isteği uyandıran en önemli etken Vural Hocanın, sanatın hemen her dalına hakim olan ender edebiyatçılarımızdan oluşudur. Ve çağının gerek problemlerine gerek yeniliklerine gerekse yeni çıkmış her yapıtına son derece hakim ve bilgi-fikir sahibidir. Konuşmasından oturmasına kadar her eyleminde sanatını icra eden ve edebiyatı sadece yaptığı iş olarak değil yaşam şekli olarak gören bir edebiyatçımız olduğu için çok samimi bir itirafla ben onunla aynı kulvarda olmayı çok isterdim. Fakat bu sadece olması çok istenilen bir hayal. Yoksa Vural hoca ile aynı kulvarda olamayacağımın gayet farkındayım. Yani bir kalem düşünün ilhamın gelmesine gerek duymadan size teknik ve duygusal anlamda etkileyici bir anlatı ya da şiir çıkarsın. Ve sahip olduğu donanımla yetinmeyen sürekli okuyan ama durmaksızın okumaya ve izlemeye ve üretmeye devam eden biri. Sürekli en yeninin peşinde, sürekli araştıran ve yazmaktan, okumaktan asla yorulmayan bir kalem. Onun gibi sadece kendi alanıma değil sanatın tüm alanlarına vakıf olmayı ve edebiyatın tüm türlerini yakından takip edebilmeyi isterdim. Bir de onun gibi kısacık cümlelere uzun manalar yükleyebilmek isterdim. Evet, kesinlikle aynı kulvarda olmayı çok istediğim kişi Vural Kaya. Hikaye, her ne kadar Türk edebiyatına, Tanzimat Dönemi'nde girmiş olsa da Türk toplumu, anlatı türüne yabancı değildi. Şamanların, meddahların anlattığı hikayeleri ilgi ile takip etmiştir. Ancak Tanzimat Dönemi ve sonrası değişen ve gelişen yaşam şekli, okur-yazar oranı, halkın içinde bulunduğu siyasi ve sosyal ortam, batıda hızla gelişen eğitim-öğretim, bilim-sanattaki yenilikler gibi unsurların da etkisiyle zaten yüzyıllardır var olan bir edebi tür yepyeni ve daha çarpıcı daha şekillenmiş daha teknikleşmiş bir anlamda edebiyatımıza girdi. Her ne kadar ilk dönemler hikaye- öykü olarak adlandırılsalar da daha sonraları sanki biraz da mecburi bir ayrıma gidildi. Bana göre de bu iki anlatı türü çok ince ve keskin farklarla birbirinden ayrılıyor. Hikaye daha geleneksel, kısmen okuru şaşırtma hedefi bulunan, bir başlangıcı ve sonu olan anlatı türlerinin genel adı. Öykü ise şaşırtma amacı gütmeyen, bir başlangıca ve sona bağlı kalmayan daha gerçekçi, daha modernist, modern bir kılıfı bulunan anlatı türü. Elbette kurgu her iki tür için de önemli olmakla birlikte öyküde daha esnekleştirilebilir. Direkt giriş bölümünden değil de gelişmeden başlayabilir bir öykü. Ya da hiç giriş ve gelişme olmadan sadece sonuç bölümünden başlar ve ilerler. Mesela bir adamın içinde bulunduğu buhranı anlatırken öncesini kurcalamaya çok fazla ihtiyaç hissetmez öykü. Adamın o buhrana düşünceye kadarki evrelerinden bahsetmeden, direkt içinde bulunduğu anı yazabilir. Hatta tüm bunları da adamın sadece bir eliyle ince belli çay bardağını ağzına doğru götürürken diğer eliyle de sigarasını kül tablasına basarken anlatır. Küçücük bir zaman aralığına bir insanın en büyük ruhsal sıkıntılarını sığdırır. Ve olayı tam olarak bitirmeyi de kendisine görev bilmez. Öykünün sonunu okura bırakabildiği gibi karakterin üzerinde de noktalayabilir. Nitekim olay öykülerinde de yazar için durum çok farklı değildir. Ele aldığı karakterin duygularını, davranışlarını gerçeğe en yakın şekilde ele aldıktan sonra sonunu okura bırakabilir. Yani hikaye daha çok kendi içinde kalıpsal bir anlatı türüyken öykü daha modernist ve daha özgür anlatım yollarını yazarına sunuyor. Açıkçası son zamanlarda iyi bir okur değilim. Her ne kadar eskisi kadar fazla okuyamasam da okumak için tüm fırsatları kolluyorum, vakit buldukça okuyorum. Okuduğum öykülerin paragraflarında gezinmeyi seviyorum. Elimden geldiği kadar dergileri takip ediyorum. Hatta özellikle bir sonraki öykülerini merakla beklediğim, teknik anlamda takdir ettiğim öykücüler var. Yine ilk öykülerini dergide yayınlayan yazarları da özellikle takip ediyorum. Ve çoğunu da başarılı buluyorum.


İlk sayısından itibaren büyük ilgi gören Kardelen Çocuk dergisinin "Kardelen Çocuk" ve Kardelen Genç" okulları Konya'da faaliyete başladı. Çocuk edebiyatı yazar ve şairleriyle alanında uzman eğitimcileri ortaokul ve lise öğrencileriyle buluşturacak olan yazarlık eğitimi 21 Aralık'a kadar sürecek. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği tarafından iki ayda bir yayımlanan, çocuklara Türkçe hassasiyeti kazandırmayı amaçlayan ve kısa zamanda büyük ilgi gören Kardelen Çocuk dergisinin çocuk ve genç okulu Konya'da başladı. TDED Genel Merkezi organizasyonuyla Kardelen Çocuk Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Elif Tokkal'ın yönetiminde yürütülen "Kardelen Çocuk ve Genç Okulu Projesi", ilk defa TDED Konya Şubesi tarafından Konya Şehir Koleji'nde uygulanıyor. Yazar Abdullah Harmancı'nın "Hikaye ve Hikaye Kurgulama" başlıklı dersiyle başlayan ve TDED Şube Başkanı Muammer Ulutürk'ün "Görsel Yazarlık" dersiyle devam eden etkinlik, dopdolu bir eğitim programı içeriyor. Ortaokul ve lise öğrencilerini kapsayan faaliyet, öğrencilerin kendi yaş dönemlerine uygun edebi eserleri tanımasını, hikaye ve masalları yerli kültürel zenginliği içinde anlamlandırmasını, kelime hazinelerinin ve hayal güçlerinin gelişmesini, çocuk edebiyatı yazarlarıyla buluşmalarını, yazmanın incelikleri konusunda bilgilendirilmesini amaçlıyor. Çocuk edebiyatı yazar ve şairleriyle alanında uzman eğitimcileri öğrencilerle buluşturan yazarlık eğitimi, 21 Aralık'ta tamamlanacak. - "Hikaye ve Hikaye Kurgulama" Abdullah Harmancı - "Benim Kelimelerim" Elif Tokkal - "Suçlu Kim Polisiyesi" Meryem Uçar - "Yapay Zeka" Ahmet Melih Karauğuz - "Görsel Metin Yazarlığı" Muammer Ulutürk - "Hikaye Kurgulama" Abdullah Harmancı - "Evvel Zaman İçinde" Elif Tokkal - "Bizim Hikayelerimiz" Ali Güney - "Görsel Yazarlık" Muammer Ulutürk


Bu eser beni, okuma alışkanlığının önemli bir parçasına değinmeye ve hatta yazıma da böyle başlamaya zorluyor. Çünkü yazar kitabına iki bölümlü güzel bir önsöz ile başlamış. Okurların hep merak ettiği bir konudur bu. Bir kitap nasıl, nerede, ne zaman yazılır? Erich Kastner önsözünde bu kitabı annesinin zoruyla, bir yaz günü sıcağında Noel hikayesi yazmak zor olacağı için karlı bir dağın zirvesine çıkarak nasıl yazdığını anlatmış. Bu önsözü okumaya üşenip kitaba başlarsak muhtemelen yazarın duygularına erişemeyecek, eserden onun istediği tadı alamayacağız. İşte önsözleri okumanın gereği böylece kendini gösteriyor. Bir eser nasıl bir ruh haliyle, hangi dönemde, hangi amaçla yazılmıştır, yazanın o güne kadar yaşadıkları nelerdir; bunları bilmek okumamıza değer katacak, onu anlamlı kılacaktır. Hele ki çocuk-genç kitaplarında bir önsöz varsa orada mutlaka bilmemiz gereken detaylar, önemli duygular ve yaşantı izleri de vardır. Bu kitaptaki kadar edebi ve eğlenceli olanını her zaman bulamayabilirsiniz ama emin olun ki önsözleri görmezden gelmemeli, kitabın her satırına gereken değeri vermeliyiz. İki okulun öğrencileri arasındaki düşmanlığa varan rekabeti anlatan bir hikaye "Uçan Sınıf". En son Calvino'nun "Ağaca Tüneyen Baron" (Edebi Haz Ağacına Tüneyen Baron; Calvino - Çocuk - A. Erkan AKAY adlı eserinden aldığım edebiyat zevkini Kastner'in cümlelerinde de buluyorum. Her bölümün başına koyduğu özet paragraflarıyla dahi bir tarzı olduğunu hissettiriyor. On iki bölümlük hikayenin ilk beş bölümü, "Çelik Birlik" grubu yatılı öğrencilerinin rakip grubun elinde rehin tutulan bir arkadaşlarını kurtarmasını anlatıyor. Bu bölümlerin sonunda, kitabın tam ortalarına gelmişken, okulun anlayışlı müdürü Johann Bökh'ün ve çocukların akıl hocası "Sigara İçmez" lakaplı yalnız adamın dokunaklı geçmişleri ortaya çıkıyor. Çocukların ölesiye sevdikleri bu iki adamın o sevgiyi hak etmek için birlikte geçtikleri yol aslında yazarın önsözünde vurguladığı fikirle örtüşüyor: Çocukluk tatlı anılardan ibaret, her günü neşeyle geçen bir dönem değildir. Bunu böyle göstermeye çalışmak çocukların duygularını görmezden gelmek, onların hayatlarını hafife almaktır. İşte hayatın ağırlığını tıpkı öğretmenleri gibi yaşayan bu çocuklar hikayenin ikinci yarısında birbirlerinden habersiz iki eski dostu; Johann Bökh ile Sigara İzmez'i bir araya getirmeye çalışıyorlar. Her biri birbirinden farklı dramlara ve kişilik özelliklerine sahip bir grup çocuğun sevgi, adalet ve aidiyet kavramları etrafında birleşen bu hikayesi, yazarın tıpkı önsözleri gibi yine hikayenin bir parçası olarak kaleme aldığı sonsöz kısmıyla son buluyor. Bu kısımda yazar, hikayeyi tamamlamasından birkaç yıl sonra hikayesinin kahramanlarından Johnny Trotz ve onu bir baba gibi sahiplenen kaptanla karşılaştığını ve onlara yazdığı kitaptan bahsettiğini anlatmış. Ama kim olduğunu söylemiyor. Belki de sevgili okurumuz hikayeyi okuduktan sonra tüm bu çocukları, hatta Bökh ve Sigara İçmez'i de tanıyan yazarın kim olduğu hakkında bir fikir yürütebilir. Çocuk Kalbi ve Palm Sokağı Çocukları gibi kült romanların bir benzeri diyebileceğimiz ama hem dilinin kalitesiyle hem de romanın sınırlarını cesurca kullanmasıyla en az onlar kadar keyif veren "Uçan Sınıf" ortaokul 7-8. sınıf düzeyinde okunması gereken bir kitap. Kapağında biraz sert bir düello sahnesi, iç sayfalarında ise on renksiz çizim bulunuyor. Hitap ettiği düzeye uygun, çocuksuluktan uzak çizimler. Benzerleri olarak yukarıda andığım iki kitabı okuyanların aşina olacağı dramatik gerçekçilik anlatının genelinde mevcut ve cesaretten kastım da bugünkü pedagojik yaklaşımın sınırlarını biraz esneten olayları anlatmaktan kaçınmamasıyla ilgili. Yazarın 1899 doğumlu olduğunu göz önünde bulundurursak okuduğumuz eserin bugünkü kabullere göre yazılmadığını ve fakat bugün de Alman edebiyatının önemli bir parçası olarak değerini koruduğunu, dünya genelinde kabul gördüğünü ve hala çok satanlar arasında olduğunu hatırlatmak isterim. Dolayısıyla bu çarpıcı örneklerden yola çıkarak sadece okumalarımızda değil, genç okurlara yönelik yerli roman yazımı çalışmalarımızda da onların hayatının gerçeklerinden uzak olduğumuzu açık eden aşırı bir hassasiyet göstermekten kaçınmak ve edebiyatı pedagojiyle sınırlamak yerine edebiyatın sınırlarını en verimli şekilde kullanmak gerektiğini belirtmekte fayda görüyorum.


Kurumsal hayat içinde sayısız eğitim aldım. Bu eğitimler sayesinde; mesleki gelişmeleri öğrendiğim de oldu etkili konuşma ve duygusal zeka hakkında bilgilendiğim de. Süreç içinde çok sayda eğitmenle tanışma fırsatı buldum. İş hayatının başında ticari hayatta çek ve çek kanunu konusunu Cemile Sarıkaya'dan dinlemiştim. İlk etkilendiğim anlatıcı olmuştu kendisi. Sonrasında Prof. Dr. Kerem Alkin'in ve sosyolog yazar Polat Doğru'nun seminerleri aklımda yer edenlerden. Listemde üst sıralara oynayan biri var ki onun adını sona sakladım; Tülay Üstündağ. Ondan aldığım eğitimde yıl 2019'du. İtiraf etmeliyim ki ondan ders aldığım iki günün ilkinde, sabahın 09:30 unda üstelik bir Pazar sabahı sınıfa girdiğimde enerjik ve cıvıltılı bir sesle bunu duymak "eyvah, çattık, uslu uslu dinleyip evimize gidemeyeceğiz bu gün" demiştim. Hatta "iki gün böyle mi geçecek şimdi?" diye de eklemiştim. Tülay Üstündağ sabah ilk ders için kapıdan giren her bir katılımcıya hitaben söyledi bu sözleri. Hem enerjikti hem hafızası sağlamdı. İki günlük programda çeşitli başlıklar varsa da en sevdiğim yaratıcı drama dersi oldu. Daha önce böyle bir eğitim almamıştım. Şimdi anlıyorum ki bu eğitimi pirinden almakmış sevmeme sebep. Çünkü bu alanda eğitim alan akademik dersler veren eğitmenimiz Yaratıcılığa Yolculuk ve Yaratıcı Drama Öğretmenimin Günlüğü adlı iki de kitap yazmış. O tam anlamıyla işinin ehliydi ve Ben bu işin kitabını yazdım. diyordu az çok. Belli ki verdiği her eğitimle katılımcılarına kitaplarını raftan alıp hem okuyor, okutuyordu. Yaratıcı drama demek; belli bir konuyu merkeze alarak rol yaparak doğaçlamayla canlandırmak demek. Spontane olarak gelişen ve durumu anlatırken onu yaşıyormuşçasına yani moda tabirle miş gibi yapmak olarak tarifleyebiliriz. Bir gazete haberi, bir karikatür, yarım kalan bir edebi metin, bir fotoğraf konu edilebilir yaratıcı dramaya. Bu eğitim; insanlar kendisini tanıma, iletişim kurabilme, hayal gücüne ve estetik gelişimine katkıda bulunuyor. Yarım gün ayrılan yaratıcı drama dersi için üçerli gruplara ayrıldık. Her grup, bir masanın üzerinde ters çevrilmiş kartpostallardan birini seçti. Görevi; seçtiği kartpostaldaki görüntüyü sadece kendi grup üyelerine göstermek ve bedenleriyle resmetmekti. Çoğu grubun elindeki kartı resmetmesi zor olmalıydı zira herkes offlamaya başlamıştı. Bizim gruba raylarda ilerleyen bir tren fotoğrafı çıkmıştı. İçinde hiç insan ya da canlı varlık yoktu. Sonradan öğreneceğimiz üzere yanımızdaki gruba kahvehanede bir masadaki kül tablasında sigarasını söndüren bir adam, diğerine ise dantelli perdeleri olan ahşap evinin camından dışarı bakan yaşlı bir köy kadını resmi gelmişti. Bizim grubun lokomotif şekline girmeye çalıştığı anlarda "çuf çuf" diyebilsek hemen anlaşılmış olacaktık fakat dersteki en önemli kural ses ve mimik yapmamaktı. Görseldeki nesneleri resmederken bir arkadaşımızın kül tablası kalığına girmeye çalışırken bedeninin aldığı şekillerle, sandalye olmaya çalışan diğerinin görüntüleri bizi gülme krizine sokmuştu. Aslında bu yazı bir anı metni değil. Buraya kadar sanki öyle olduysa esasında ben kitabı da yazarını da çoktan anlatmaya başladım. Çünkü bahsedeceğim kitabı ve yazarını anlatabilmek için yazar, eğitmen Tülay Üstündağ'ın ne kadar işinin ehli olduğuna şahitlik ettiğimi aktarmalıydım. İlk derste kendini tanıtıp bizi tanıdıktan sonra ilginç bir şekilde isimlerimizi aklında tuttuğunu gördüm Tülay Hanım'ın. Üstelik adlarımızı sadece bir defa söylemiştik. Kendisinden bahsederken öyle mütevazıydı ki bir yazar olduğunu söylemedi bile. Dakikalar ilerledikçe görgü ve kültür birikimiyle bizi sarıp sarmaladı. Okuduğu tüm kitapları birer birer okur gibi verdi eğitimini. Kitabın türü anı ve araştırma. 173 sayfadan oluşan kitabın 44 bölümü bulunuyor. Meslek hayatı ona çokça seyahat ettirmiş. 81 ilde gitmediği il kalmamış. Çokça da insan tanımış, hem de çeşitli mesleklerden ve sektörlerden. O da bunları öz yaşam öyküsü olarak anılarından yaptığı seçkilerle harmanlamış kitabında. Gezdiği yerleri, tanıştığı kişileri, başından geçen ilginç olayları... Her birini itinayla ve ayrıntısıyla fakat tekrara düşmeden, okuru daraltmadan anlatmış. Kitabın adı rahmetli babasının Tülay Üstündağ'a seslenmesinden geliyor. Annesi de babası da terzi. Hele rahmetli babası ehil bir kürk terzisi imiş. Evlerinin yanındaki atölyede anne ve babası birlikte çalışmışlar. Ankara 32 ve 55.sokaklardaki çocukluğu ve 30.sokaktaki babaanne evi çocukluk yıllarının unutulmaz anılarına zemin olmuş. Çocukluk hatıralarının koku ve tatlarını Rusya'da Volga Nehri boyunca yaptığı gezilerde bulan yazar çocukluğunun reçellerine, Rus yemek ve oyuncaklarına da elini uzatmış yıllar sonra. Çünkü baba tarafı da anne tarafı da göçmen ve kültür aktarıcıları kodlanmış onun benliğine. Demlenmekte olan çaya sabun katan, yarım teneke zeytinyağını mutfak zeminine dökerek fış fış kayıkçı oynayan, sokak yoğurtçusunun arabasını yokuştan aşağı iten oldukça haylaz bir çocukluk yaşamış Tülay Üstündağ. Henüz beş-altı yaşlarında yaşadıklarını nasıl hatırlıyor acaba diye düşünüyor insan. Örneğin ben hiç hatırlayamıyorum o yaşlarımı. Bu hususu kendisine sorduğumda Tülay Hanım şöyle demişti: Olayı netlikle hatırlamasam da bende bıraktığı duyguyu hatırlıyorum Görsel olarak anıyı muhafaza edememiş olsam da duygusu bana onu hatırlatıyor. Birilerine ve hayata rehber olma özelliği o henüz 5 yaşlarındayken sinyal vermiş. Gönüllü rehberliğinde sokağın çocuklarını yanına alıp sokaklar ve caddeler geçerek anneannesinin evine gitmesi, Annen nerde? diye sorulunca Annem evde. Ben çocukları alıp sana geldim anneanne. demesi ilginç geldi bana. Çünkü küçük bir çocukken kendi yaşıtın birine güvenip de yollara düşmek pek imkan dahilinde değil. Annesinin çocukluğunu anlatırken; Bütün mahalleyi idare ederdin. demesi eğitim verdiği sınıfa olan hakimiyetini açıklar nitelikte. Ankara'da başlayan kitap ülke sınırlarını aşıyor. Nerelere gitmiyor ki? Eğitimle yolunu bulan bir yaşam var kitapta. Necip Fazıl'ın "Tomurcuk derdinde olmayan ağaç odundur." sözünü doğru çıkartırcasına tomurcuk derdinde olan bir eğitmen var sayfalarda. Eğittikçe çoğalan, öğrettikçe nefes alan, aktardıkça şenlenen, ilettikçe çiçek açan bir sevdalı yürek var. Bu yazı bir kitap değerlendirmesinden çok bir portre gibi oldu, frakındayım. Tülay Hanım'ın anılarını ve hayatını yazdığı kitap yöneltti beni bu türlü yazmaya. Ne de olsa ben de onun öğrencisiyim ve öğretmenimin hayatını öğrenmek yazıma da niteliğine de yön verdi. Öğrencisiyim diyorsam da esasında Tülay Üstündağ'ın vazgeçilmez sevdasının öğrencilik olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Bir de gönüllü olarak çalıştığı sivil toplum kuruluşları var ki bu onun diğer sevdası. Hayat boyu öğrenirken ömür boyu öğretmeye çalışan bir yazarın kitabına ait değerlenme yazımı onun Lefkoşa'da ders verdiği üniversite öğrencilerinin kendisine yazdığı bir mezuniyet günü pankart sloganıyla bitirelim: Okulumuzda yarı zamanlı, kalbimizde tam zamanlı.