Teknoloji sektöründen birkaç kadın sayın. desek aklınıza hangi isimler gelir? Ya da aklınıza kimse gelir mi? Mark Zuckerberg, Elon Musk, Jack Dorsey gibi isimlerle neredeyse her gün karşılaşmamıza rağmen teknoloji sektöründeki kadın liderler pek tanımıyor. Aslında şirketlerde ve kuruluşlarda cinsiyet çeşitliliğini artırma çabaları onlarca yıldır devam ediyor ancak teknoloji sektöründe çalışan kadın liderlerin sektördeki yüzdesi hala üzerine çalışılmasını gerektirecek kadar az ne yazık ki. Öte yandan hem dünyada hem de Türkiye'de teknolojiye yön veren çok başarılı kadın liderler var. Biz de, Türkiye'de kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesinin 89. yıldönümünde hem ülkemizde hem de dünyada teknolojiye yön veren kadınları hatırlamak istedik. Bu vesileyle medeniyetin öncüsü kabul edilen pek çok Batı ülkesinden önce Türk kadınına hak ettiği yasal hakları tanımış olan Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarına bir kez daha teşekkürlerimizi sunuyoruz. Gelin dünya genelinde ve ülkemizde faaliyet gösteren, geleceğin kadın girişimcilerine ilham olacak kadın liderlere göz atalım. Susan Wojcicki, 2014'ün Şubat ayından 16 Şubat 2023'e kadar YouTube'un CEO'luk görevini üstlendi. 2006 yılında YouTube'un Google tarafından 1,65 milyar dolara satın alınmasında rol oynayan isimlerden biri olan Susan Wojcicki, tam bir çocuk da yaparım kariyer de örneği. Zira kendisinin beş çocuğu var. Wojcicki'nin ikinci çocuğu doğduğunda birçok iş arkadaşı onun işi bırakacağını düşünmüş ancak Susan kariyer basamaklarını emin adımlarla tırmanmaya devam etmiş. 2008'den beri Facebook'un COO'su olan Sheryl Sandberg, Facebook'un gelirini artırma konusunda çok önemli bir pozisyonda görev alıyor. Ayrıca konumunu teknoloji sektöründeki cinsiyet çeşitliliği farkındalığını artırmak için çok faydalı şekilde kullanıyor. Facebook'ta çalışmaya başlamadan önce Sheryl Sandberg Google'da altı yıl boyunca genel başkan yardımcısıydı. Apple ve Yahoo!'da da yönetici pozisyonlarında çalışmış bir isim olan Sandberg, zamanında Facebook'ta göreve başladığında o zamana dek şirketin yönetim kuruluna seçilen ilk kadındı. Elon Musk'ın şirketi SpaceX'in operasyon direktörü olan Gwyne Shotwell, 2020'de Forbes'un dünya genelinde en etkili kadınlar listesinde 49. sıraya yerleşmiş bir isim. Shotwell'in görevi, şirketteki günlük operasyonların takibini yapmak ve şirketin büyümesiyle ilgilenmek. Şirketin operasyon direktörü olmasının yanı sıra şirketin çeşitlilik çabasının da sözcüsü diyebiliriz. Yaptığı bir açıklamada Uzay yolculuğu konusunda dünya lideriyiz. Neden önyargı ve eşitsizlikten uzak bir iş ortamı yaratma konusunda da lider olmayalım ki? ifadelerini kullanmıştı. 2015'ten beri Google'ın ana şirketi Alphabet ve Google'ın mali işler müdürlüğünü yapan Ruth Porat, 2010-2015 yılları arasında yatırım bankası Morgan Stanley'de başkan yardımcılığı yapmıştı. Tıpkı SpaceX COO'su Gwyne Shotwell gibi Ruth Porat da 2020'de Forbes'un en etkili kadınlar listesinde kendine yer buldu. Porat bu değerli listede 16. sıradaydı. Porat, Google'daki görevinin yanı sıra pandemi sürecinin ardından ABD'de zarar gören şirketlerin ekonomiye yeniden kazandırılması çabalarına yardımcı oluyor. Çeşitli konularda hizmet sunan armut.com'un kurucusu olan Başak Taşpınar Değim, 2000 yılında Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünden mezun oldu. Boğaziçi yıllarının ardından Koç Üniversitesi ve ABD'de yüksek lisans yapan Başak Taşpınar Değim, Revlon ve Nielsen şirketlerinde yöneticilik yaptı. 2010'da Türkiye'ye döndü. Kaliteli hizmet veren şirketler bulma konusunda yaşadığı sıkıntıdan yola çıkan Değim, kendi tecrübeleri doğrultusunda armut.com'u kurdu. 2014 yılında Avrupalı bir yatırım olan Hummingbird Ventures'dan Series A yatırımını alan armut.com, Türkiye'de hizmet denildiğinde akla ilk gelen girişimlerden biri. Uygun fiyatlarla alışveriş yapmayı sağlayan, kullanılmayan eşyaların dolaplarda eskiyip gitmesini önlemek ve daha sürdürülebilir bir dünyaya katkıda bulunmak için kurulan Dolap uygulamasının kurucularından Hande İzmirlioğlu 2003-2008 yılları arasında Boğaziçi Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği okudu. Ardından Turkcell, n11.com gibi şirketlerde görev yaptı. Günümüzde ikinci el alışveriş uygulaması deyince akla gelen firmalardan Dolap'ı kuran İzmirlioğlu, yaptığı atılımlarla sektörün önemli isimlerinden biri. Boğaziçi Üniversitesi Uluslararası Ticaret bölümünden "Yüksek Onur" derecesiyle mezun olan Sezen Saral, Türkiye'nin ilk e-kitap okuyucu markasını yaratan isim. Kitap okuma kültürünü yaygınlaştırmak ve bilgiyi özgürleştirme gayesiyle yola çıkan Sezen Saral, teknoparklar ve üniversiteler ile yaptığı iş birliklerinin yanı sıra eğitim ve spor alanlarında inisiyatif alarak sponsorluk ve sosyal sorumluluk projelerine imza atıyor. Koç Üniversitesi İşletme bölümünden mezun olan Duygu Akbudak, daha üniversite yıllarında önemli uluslararası şirketlerde staj yapmaya başladı. Üniversitenin ardından The Coca Cola Company'de çalışmaya başlayan Akbudak, bu tecrübesinin ardından ABD merkezli Kimberly Clark şirketinde çalışmaya başladı. 30'lu yaşlarının başında ani bir kararla istifa edip kendi işini kurmak istediğine karar veren Duygu Akbudak, hiç birikimi olmamasına rağmen bir cesaret örneği gösterip Denebunu'yu kurdu. Denebunu, dünyadaki önde gelen markaların ürünlerini satın almadan önce denemeyi ya da deneyenlere danışmayı sağlayan bir platform. Elektronikten kozmetiğe, gıdadan ev temizlik ürünlerine kadar çok geniş bir yelpazede ürün sunan Denebunu, ayda bir defa kimisi deneme boy kimisi orijinal boyuttaki ürün deneme kutularını kullanıcının profiline göre sunuyor. Kullanıcılar profillerini ne kadar dolu tutarsa, ne kadar fazla yorum yaparsa ürün deneme kutusu alma şansları o kadar artıyor. İstanbul Üniversitesi Piyasa Araştırmaları ve Reklamcılık bölümünün ardından Marmara Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık bölümünü de tamamlayan Tuğçe Yılmaz Özbilgi, bir süre çeşitli şirketlerde üst düzey yöneticilik yaptıktan sonra seyahat tutkusuna dair bir şeyler yapmak istedi. Bu sebeple 2011 yılında Gezimanya'yı kurdu. Şu anda bünyesinde 75 yazar ve 6 binden fazla gezi yazısı barındıran Gezimanya'yı her ay yaklaşık 1 milyon internet kullanıcısı ziyaret ediyor. Tuğçe Yılmaz Özbilgi, Gezimanya macerasına eşi Murat Özbilgi ile çıkmış. İkili her gün kendilerine daha büyük hayaller ve fikirler bularak daha ileriye gitme peşinde. Trendyol'un kurucusu ve CEO'su Demet Mutlu, dünyanın en iyi MBA okullarından biri olan Harvard Business School'u yarıda bırakıp hayallerinin peşinden giderek Trendyol'u kurmuş. ABD'den Türkiye'ye geldiği yaz aylarında yaptığı gözlemlerde Türkiye'deki e-ticaret alanında birtakım boşluklar görmüş. Böylece Trendyol fikri doğmuş. 2009 yılında kurulan Trendyol, Avrupa'da da tüketici ürünlerine ulaşmayı kolaylaştırma anlamında önemli bir adım atmayı sağladı çünkü en.trendyol.com Avrupa'daki 27 ülkede hizmet veriyor. Tüketicilerin ihtiyaçları paralelinde Trendyol yeni oluşumlara da vesile oldu. Mesela lojistik alanında Trendyol Express, internetten gıda alışverişi ve yemek siparişi alanında Trendyol Go & Good, e-cüzdan olarak Trendyol Cüzdan ve ikinci el ürün pazarı alanında Dolap uygulaması gibi. App Samurai, Ankara'da Bilkent Cyberpark'ta kurulup daha sonra Amerika'ya açılan bir mobil reklam platformu. App Samurai'ın kurucularından Selin Ezer, bu şirketi mobil pazarlama alanında tecrübeli olan dört arkadaşıyla birlikte kurdu. App Samurai, kullanıcının reklamlarının kalitesini ve sonuçlarını ölçümlemesini sağlıyor. Bir de akıllı önerilerle yüksek dönüşüm oranına sahip kampanyalar kurgulanmasına imkan sağlıyor. 2016'da kurulan App Samurai, yıllar içinde önemli yatırımlar aldı. Hatta 2020'de COVID-19 krizinden etkilenen küçük şirketlere 250 bin dolar hibe ettiğini duyurmuştu. Insider, e-ticaret sitelerine yönelik satışı artırmayı sağlayan araçlar sunan bir yazılım şirketi. 24'ten fazla ülkede ofisi bulunan Insider, yapay zeka destekli teknolojisiyle Singapore Airlines, Marks & Spencer, Samsung, MediaMarkt, Virgin, Uniqlo, Garanti BBVA ve Estee Lauder gibi 800'den fazla küresel markanın dijital büyümesini hızlandırmasına destek oluyor. Insider CEO'su ve kurucu ortağı Hande Çilingir, üniversite hayatına önce Londra'da başlayıp sonra Çin'de devam etti. 2012'de beş kurucu ortakla birlikte Insider'ı kurdular. Çilingir, 2018'de Crunchbase tarafından dünyanın ABD dışındaki en iyi 3 kadın CEO'sundan biri olarak seçildi. Ülkemizde ikinci el moda algısı yaratma amacıyla yola çıkan ModaCruz, 2014 yılında Melis Güçtaş tarafından kuruldu. İnsanlar arasındaki paylaşımı ve kadın ekonomisini güçlendirme amacıyla ModaCruz'u kuran Güçtaş, 1988'de Bursa'da doğdu. Boston Wentworth Institute of Technology'de Endüstri Ürünleri Tasarımı bölümünü tamamladıktan sonra 2 yıl dijital pazarlama analisti olarak bir girişimde çalıştı. Daha sonra Türkiye'ye dönen Melis Güçtaş, çeşitli dijital platformlarda çalışmaya başladı. Türkiye'de marka kıyafetlerin fahiş fiyatlara satıldığını, bazı markalara kolayca erişilemediğini fark etti. Girişimcilik ruhundan kuvvet alan Melis Güçtaş, ModaCruz'un iş modelini kurdu. Halen ModaCruz'un CEO'luğunu yapmakta ve kariyerine devam etmektedir. Eda Günay, Paris IV Celsa Sorbonne ve Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde lisans eğitimi aldı. İletişim ve medya araştırmaları yüksek lisansını tamamladıktan sonra Türkiye'ye dönüp Uplifers projesi için kolları sıvadı. 2012 yılında İyi hisset, iyi yaşa sloganıyla yola çıkan Eda Günay, Uplifers adlı siteyi kurdu. Uplifers için sağlıklı ve zinde bir yaşam için kişisel gelişim, psikoloji, spor, sağlıklı beslenme, cinsel mutluluk, moda, seyahat ve mekan konularında kullanıcılara bilimsel ve deneyimsel içerikler sunan bir blog demek mümkün. Zaman içinde büyüyen Uplifers kadrosu, şu anda alanında uzman 40 kadar yazar barındırıyor.


Güney Koreli teknoloji devi Samsung, Windows 10 ve Windows 11 işletim sistemi ile uyumlu yeni bir program yayımladı. "SamsungPhone" isimli bu program, telefonun şebekesini üzerinden gelen aramaların, bilgisayar üzerinden yanıtlanmasına izin veriyor. Ancak bu işlevsellik, çok büyük bir eksikle geliyor. Windows bilgisayarlar için hazırlanan "Microsoft Store" uygulaması üzerinden erişilebilen SamsungPhone, şu an için sadece Samsung Galaxy Book 4 serisi ile kullanılabiliyor. Bu dizüstü bilgisayar, daha birkaç gün önce duyuruldu. Samsung, programın tüm Windows 10 ve Windows 11 bilgisayarlara ulaşıp ulaşmayacağına ilişkin herhangi bir şey söylemedi. Yaptığımız kontrollerde, SamsungPhone isimli programın Türkiye'de kullanılamadığını görüyoruz. Ancak bu çok büyük bir eksik mi? Bizce değil. Bunun nedeni, Microsoft'un Telefon Bağlantısı özelliğinin zaten bu işlevleri kısmen de olsa sunabiliyor olması. Samsung markalı telefonunuzu Telefon Bağlantısı uygulaması ile tanımlar ve telefon ile bilgisayar arasında bluetooth eşleşmesi yaparsanız gelen aramaları bilgisayar üzerinden yanıtlayabilirsiniz. SamsungPhone, şirketin üçüncü taraf yazılımlara duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaya yönelik adımlarından bir tanesi gibi görünüyor. Program daha fazla kesimler tarafından kullanılabilir olduğunda nasıl bir deneyim sunduğu daha iyi bir şekilde anlaşılmış olacak.


Yeni dünyada, bir diğer adıyla teknoloji dünyasında telefonlarımız ve bilgisayarlarımız bizi o evrene açan bir kapı oldu. İkisi de birbirinin birçok işlevini aynı şekilde yerine getirebiliyor. Birbirinin yerini neredeyse aratmıyorlar. Nedenlerden ilki, telefonlarda bilgisayara kıyasla sınırlı donanım olması. Telefonlarımız, bilgisayara göre çok daha sınırlı donanımlara sahip olduğu için daha kontrollü oluyor. Şöyle de diyebiliriz, hataların yol açabileceği değişkenlik azalıyor ve bu hatalara karşı direnç artmış oluyor. Telefonlarımızda yazılım güncellemeleri daha sık yapılıyor. Markaların işletim sistemi geliştiricileri, güvenliği artırmak için yazılım güncellemelerini sürekli yeniliyor. Biz sadece Bakalım yeni ne özellik gelmiş? kısmına odaklansak da aslında güvenlik açıklarını düzeltmek ve dayanıklılığı yükseltmek, bu güncellemelerin en kritik noktalarından. Haliyle her yeni güncellemede güvenlik biraz daha artıyor ve açıklar da gideriliyor. Ancak bilgisayarlarımızda bu, telefonlar kadar sık rastlanan bir uygulama değil. En önemli sebeplerden biri de telefonlarımızın, kilitli işletim sistemlerine sahip olması. Özellikle iOS ve Android gibi işletim sistemleri, çok dikkatli bir şekilde kilitleniyor. Ayrıca telefonların işletim sistemindeki root control denilen, kullanıcının farkında olmadığı her türlü ekstra gizli özellik ve ayarı kapsayan kontroller, telefonlarda kapalı oluyor. Elbette bu root control adındaki sistemi kırmanın yöntemleri de var. Birçok insan bunu, telefonun performansını artırmak için tercih edebiliyor. Tabii bunu yaparken güvenlik risklerini de göze alması gerekiyor. PlayStore, AppStore gibi uygulama mağazaları, tarama yapıyor. Hem Apple hem Google, sahip oldukları uygulama mağazalarını titizlikle tarıyor. Bu tarama, virüse yol açabilecek yazılımlarla karşılaşma olasılığını azaltarak telefonu koruyor. Bilgisayarlarımıza bir şey indirirken HD Film Cehennemi Kurtlar Vadisi Vatan indir yazıp şak diye indirebiliriz ancak telefona bir şeyler indirirken genellikle uygulama mağazalarını tercih ettiğimiz için risk azalıyor. Şu anda virüs koruma konusunda en başarılı işletim sistemi, ekstrem derecedeki kısıtlamaları sayesinde Apple modellerinde gibi görünüyor çünkü dışarıdan herhangi bir programlamaya açık değil ve Android sistemlerde olduğu gibi her şey indirilmiyor.


Aylık 700 milyonu aşkın kullanıcısıyla dünyanın en popüler anlık mesajlaşma uygulamalarından bir tanesi olan Telegram, kripto para camiasına resmen giriş yaptı. Singapur'da gerçekleştirilmekte olan "Token2049" isimli etkinlikle bir açıklama yapan Telegram, Ton Vakfı ile anlaşmaya vardığını ve ortak bir çalışma sonucunda kripto para cüzdanı geliştirildiğini duyurdu. Telegram'daki kripto para cüzdanı, birkaç ay içerisinde küresel çapta kullanıma sunulacak. TON blok zinciri üzerine inşa edilen kripto cüzdan, kripto para yatırımcılarının bu platformu aktif olarak kullandıklarını düşünecek olduğumuzda, mantıklı bir hamle olarak karşımıza çıktı. Aslında Telegram, böyle bir projeyi bundan yıllar önce duyurmuştu ancak ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu ile yaşanan anlaşmazlıklar, Telegram'ın planlarını ertelemesine yol açmıştı. Şimdiyse tüm bunlar geride kalmış gibi görünüyor. Telegram'ın kripto para cüzdanı özelliği ile ilgili dikkat çeken hususlardan bir tanesi, bu cüzdanın ABD gibi bazı ülkelerde kullanılamayacak olması. Bunun nedeni, ABD'nin son dönemlerde kripto para piyasalarına "takık" olması. Binance ve Coinbase gibi dev borsalara bile açılan davaları göz önünde bulunduran Telegram, kendini riske atmamak için böyle bir karar almış gibi görünüyor. Bir anlık mesajlaşma uygulamasının neden kripto cüzdan desteğine sahip olduğunu sorgulamış olabilirsiniz. Şöyle ki Telegram, dünyanın en büyük kripto para topluluklarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. İşte yapılan entegrasyon, kullanıcıların çok hızlı bir şekilde kripto para transferi yapabilmelerini sağlayacak. Ayrıca satın alınan kripto varlıklar yine bu cüzdanda saklanabilecek. Telegram, böyle bir hamle ile sektördeki varlığını güçlendirmiş olacak. Telegram entegrasyonu, TON blok zincirinin yerel para birimi Toncoin'e yaradı. Haberler servis edilmeden önce 1,78 dolar seviyelerinde işlem gören TON, haberlerin duyulması ile yüzde 11 civarı değerlenerek 1,95 dolar seviyesine ulaştı. Bitcoin'in ölü taklidi yaptığı şu günlerde böyle bir yükseliş, TON yatırımcısının yüzünü güldürmüş oldu. Bu içerik yatırım tavsiyesi kapsamında değerlendirilemez.


Dünyanın en büyük kripto para borsası Binance'in ABD Menkul Kıymetler Borsası soruşturmasına maruz kalması, kripto para piyasalarına ilişkin güveni sarstı. Ancak zaten bu dünyanın nasıl işlediğini, blok zincirinin merkeziyetsizleşme vaadini çok iyi bilen yatırımcılar, sadece Binance gibi bir merkezi odaktan ilerlemiyor; piyasaya yeni giren ve daha büyük borsalarda listelenmeyen projelerin de peşinde koşuyor. Bu ilginin blok zincirinin dinamiklerini anlamak dışında bir nedeni daha var: Bitcoin yarılanma ve ardından beklenen boğa dönemi yaklaşıyor. Boğa döneminde hem yatırımcıların sayısı artıyor hem de yatırımların miktarı. Bu nedenle daha önce başarıya ulaşan pek çok token projesi, büyüyen piyasanın ivmesini kazanarak hem kazanmayı hem de kazandırmayı hedefliyor. Elbette bu hedefe projelerin çoğu ulaşamıyor, yatırımcılar da volatilite sebebiyle aldıkları riskin bedelini kötü sonuçlarla ödeyebiliyorlar. Peki gelecek için hiç umut vaad eden kripto para projesi yok mu? Elbette diğer projelere kıyasla var. Sadece alım talebi toplamak için geliştirilmemiş, gerçek hayatta birer karşılığı olan çıktılara sahip projelerle desteklenen ve bu sayede volatileye karşı daha dirençli olabilecek projeler var. yPredict projesi, temelinde kripto para yatırımcılarının tüm piyasa verileri üzerinden tarafsız yorumlara kavuşmasını sağlamak. Bunun için de yapay zekanın desteğini alan platform, kişisel bir yatırım danışmanı olarak kullanabileceğiniz seviyede. Elbette yPredict verilen öneriler ve analizler için %100 doğruluk ve getiri garantisi vermiyor, ancak düşüncelerin olgunlaşma, karar verilme aşamasında artıları ve eksileri daha kısa sürede değerlendirmeye olanak tanıyor. Ayrıca platformun YPRED adında yeni nesil bir tokeni de var. yPredict token satın almak isteyenler ön satış kampanyasına katıldılar ve 2,9 milyon dolardan fazla fon topladılar. Web3 her ne kadar yatırımcılar ve bilişim dünyasına ilgi duyanların odağında olsa da dünyanın kalanına ulaşma konusunda henüz portakalda vitamin bile değil. Çünkü çok dağınık, karmaşık ve işlevleri konusunda son kullanıcıların kafası karışık. Her şeyin merkezi olmasına son derece alışkın kullanıcı tercihini Web3'ün merkeziyetsiz yapısı ile tanıştırmak için yine merkezi olma ihtiyacı ortaya çıkıyor. İşte Launchpad XYZ projesi de bunu hedeliyor. Diğer token projelerinden farklı olarak Launchpad'i geliştiren ekip de öyle anonim değil. Ön satış sırasında 1 milyon 145 bin dolar toplamayı başaran Launchpad XYZ token satın almak isteyenler, aynı zamanda platformdaki yatırımcılık eğitimleri ile kendilerini geliştirebiliyorlar. Listenin en sıradışı projesi Wall Street Memes, aslında temel olarak 9gag benzeri bir yapıya sahip. Ancak odak noktası genel mizah değil, sadece Wall Street borsasını eleştirel şekilde hedef alan işler yapmak. Bu sayede Instagram, Twitter ve diğer mecralardan yüzlerce bin kişiye ulaşan Wall Street Memes'in resmi hesapları, Elon Musk'ın da etkileşim kurması sayesinde adını geniş kitlelere duyurdu. Elbette bir token projesi için duyulmak, daha çok yatırımcı çekmenin ana kuralı desek yeridir. Bu sayede Wall Street Memes token satın almak isteyen kişi sayısı ciddi boyutlara ulaştı ve WSM, ön satış aşamasında 14,5 milyon dolara yakın fon topladı.


Çoğumuz, daha küçükken izlediği Terminatör filmlerinden etkilenmiştir. Ne de olsa çocukken izlediğimiz bu filmlerde ne yapılırsa yapılsın etrafa korku saça saça insanları öldüren karakterler söz konusuydu. Tabii alt metinde de mesajlar vermeye çalışan bu yapım sadece insanı geren yönüyle değil, genel yapısıyla da seri olarak kült haline gelmişti. Netflix ise gerçekleştirdiği Geeked Week etkinliğinde yeni Terminatör yapımından bir teaser paylaşarak serinin sevenlerini heyecanlandırdı. Fakat bu sefer film, anime olarak geri dönüyor. Duyuru fragmanı ise maalesef filmden ne beklememiz gerektiği konusunda fikir edinmemizi sağlamıyor. Dediğimiz gibi, bu bir duyuru fragmanı olduğundan dolayı anime'nin nasıl görüneceğine, karakter çizimlerine ve seslendirmelere göz atamıyoruz. Fakat serinin önceki yapımlarında olduğu gibi yine insan ve robot ırkının savaşa sürüklendiği distopik bir gelecekten, savaşı önlemek adına geçmişe gönderilen bir kadın askerin hikayesini izleyeceğiz. Bu bağlamda karakterimiz, 2022 yılından 1997'ye, Skynet muadili bir yapay zeka modeli geliştirmeye çalışan Malcolm Lee isimli bir bilim insanını koruması için gönderilecek. Peki kimden ya da neyden koruyacak? Lee'yi ortadan kaldırması için gelecekten gönderilen terminatörden elbette. Bu sırada askerimizin, Lee'nin ve 3 çocuğunun çevresinde dönen olayları göreceğiz. Skynet'in bu dönemde kendi bilincini kazandığı ve insanlığı ortadan kaldırmak istediği biliniyor.


2022 yılı, kripto para sektörü için büyük bir çöküş yılıydı. Sektörün en popüper blokzincir projelerinden Terra'nın ABD dolarına sabitlenen stable coin'i TerraUSD , Mayıs 2022'de büyük bir çöküş yaşadı. Çöküşün ardından Terra kurucusu ve CEO'su Do Kwon tutuklandı, Terra ise yeniden markalanmaya gitti. Terra'nın adı Terra Classic olarak değişti; Luna, Luna Classic oldu, aynı şekilde TerraUSD de TerraClassicUSD adını taşımaya başladı. Son haftalardaysa şaşırtan hareketlenmeler gözlemlendi. - Uyarı: İçeriğimiz yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır. Yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Aradan geçen bir yılı aşkın sürede yalnızca yeniden markalanma sırasında yükseliş gören USTC, son birkaç günde tekrar bir yükseliş trendi içine girdi. Normal şartlarda 1 dolara sabit olması gereken birim, 1 haftada %30 değer kazanarak 0,015 dolar seviyesine yükseldi. Bu yükselişle birlikte piyasadaki yatırımcıların gözü yeniden projeye dikkat kesildi. Üstelik yükselişin 'dış etmenler' veya yapay nedenler nedeniyle yaşanmadığı, şirket içi operasyonlar ve pazar dinamikleri gibi etmenleri kapsayan organik bir şekilde yaşandığı paylaşılmaya başladı. Tabii yatırımcıların en merak ettiği konu ise Terra'nın eski ününe kavuşup kavuşamayacağı, USCT'nin yeniden 1 dolara yükselip yükselemeyeceği. Şu anki piyasa koşulları, bu soruya cevap veremiyor. Kripto para piyasası yeniden Terra'yı konuşmaya başlamışken haftalardır sık sık söz edilen ve edilmeye devam eden iki proje de bulunuyor: Wall Street Memes ve Launchpad XYZ. Bu projelerden kısaca bahsetmekte fayda var. Wall Street Memes, piyasaları sallayan Gamestop olayına benzer bir şekilde etki oluşturmak istiyor. Küçük yatırımcılara büyük kazançlar sunmayı 'amaçlıyor'. Token'ın ardında bundan başka somut bir proje bulunmuyor. Adlarını duyurmalarını ve popülerliğe kavuşmalarını sağlayan en temel şey ise daha önce Dogecoin ile piyasayı alt üst eden Elon Musk ile etkileşimde bulunmaları. Token, bu sayede sosyal mecralarda yüz binlerce takipçiye ulaştı, henüz piyasaya çıkmadan 15 milyon dolardan fazla ön satış yaptı. Wall Street Memes token satın almak isteyenler de haliyle projeyi sıkça araştırıyor. Bu da giderek daha popüler olmasını sağlıyor. Launchpad XYZ ise Wall Street Memes'in aksine bir meme token değil, bir amaç vadediyor. Launchpad ekibi, halen geliştiricilerin bile tam olarak geçiş yapamadığı merkeziyetsiz odaklı Web3 kavramını yeni sayfalara taşımak istiyor. Proje, Web3'ü kolay erişilebilir araçları ile dijital varlıktan blok zinciri ve cüzdana kadar yatırımcıların ihtiyaç duyabileceği her konuda bilgi ve hizmeti sağlamayı planlıyor. Ekosistem, NFT alışveriş imkanı da sunuyor. Daha da ötesinde ekip, Web3 alanında deneyimsiz olan kullanıcılar için de bir eğitim bölümü tasarlıyor. Ekip, projeleriyle 10 milyondan fazla kullanıcıyı platformda barındırmayı hedefliyor. Siz de Launchpad XYZ token satın almak ya da projeyi daha yakından incelemek isterseniz web sitelerini ziyaret edebilirsiniz. Kripto para piyasasının son derece riskli bir piyasa olduğunu tekrar hatırlatalım. Özellikle meme token'lar, normalden katbekat daha fazla riske ev sahipliği yapabiliyor. Zira bu token'ları belirleyen tek şey token'ı üretenler ve sosyal medyada alınan kararlardan ibaret. Proje token'ları ise ilk etapta tamamen projenin vaadine, sonrasında ise bu projenin başarısına bağlı. İyi bir ekip ve süreklilik sunulması halinde projeler ilerliyor, daha fazla yatırımcı çekebiliyor. Her iki token'ı kapsayan bu paragraflar sonucunda iki token'ın potansiyeli için de yorum yapmak oldukça zor. Yatırım yapacaksanız, piyasada büyük güvene sahip olan analistlerin yorumlarına göz atmanızda fayda var. Elbette son karar, sizin kararınız oluyor.


Elektrikli otomobil devi Tesla, yıllardır üzerinde çalıştığı kuş bakışı park yardımcısı özelliğini nihayet kullanıma sundu. Elon Musk'ın 2020 yılında geleceğini söylediği özellik, uzaktan güncelleme yöntemiyle araç sahiplerine ulaşacak. Aslına bakacak olursak Tesla'nın halihazırda park yardımcısı var. Ancak geliştirilen yeni özellik, sürücüye aracın kuş bakışı görünüşünü içeren bir animasyon sağlıyor. Aslında buna benzer özellikler, pek çok otomobil markası tarafından çoktan benimsendi ancak Tesla, bugüne dek somut bir adım atamamıştı. Tesla'nın yeni özelliğini kullanan sürücüler, araçlarının 360 derece görünümlerini bilgi-eğlence ekranı üzerinden izleyebilecekler. İnteraktif yapıdaki özellik, aracın herhangi bir açıdan görüntülenmesini sağlayacak. Böylelikle sürücü, daha güvenli bir sürüş deneyimi yaşamış olacak. Bir dipnot olarak, yeni özelliğin şimdilik 2022 model Model 3/Y'de 2023 model Model S/X'te kullanılabileceğini belirtelim. Daha eski modeller, bu özelliği ilerleyen dönemde alacaklar. Yeni özellik, 2 boyutlu asistanın yerine geçecek ve çevrenin, 3 boyutlu olarak yeniden inşa edilmesini sağlayacak. Dar alandaki park manevralarına yardımcı olmak için geliştirilen özellik, Occupancy Network'ün bir parçası. Yeni asistanda engelleri, birer mesafe alanı olarak modelledik. Bu da rastgele şekilleri düzgün ve hesaplama açısından verimli bir biçimde oluşturmamızı sağladı. Yeni asistan, zemindeki çizgileri de 3 boyutlu olarak tahmin edebiliyor. Bunların hepsi bir araya geldiğinde tam park manevralarının kolayca yapılabilmesi sağlanacak. Güncelleme, yeni teknolojinin ilk sürümünü sunacak. Ekibimiz, teknolojiyi iyileştirmek için çalışmaya devam edecek.


Tesla'nın geçtiğimiz ay teslimatlarına başladığı Cybertruck, rapor edilen ilk trafik kazasına karışmış durumda. Sosyal medyada paylaşılan görüntüler, aracın gerçekten de sağlam olduğunu gözler önüne seriyor. İlk kez Reddit'te paylaşılan olay, Kaliforniya'da gerçekleşti. Bir Toyota Corolla ile bir Tesla Cybertruck'ın karıştığı kaza, can kaybına yol açmadı. Ancak Corolla, bu kazada ciddi hasar aldı. Paylaşılan görüntülerden anlayabildiğimiz kadarıyla Tesla Cybertruck, kazayı büyük oranda hasarsız atlattı. Olay yerinde yapılan incelemeye göre Toyota Corolla sürücüsü, aracın hakimiyetini kaybettikten sonra önce yoldan çıktı. Ardından yola geri giren sürücü, karşı şeritten gelen Cybertruck'a çarptı. Corolla kullanılamaz hale gelmiş olsa da Cybertruck için böyle bir durum söz konusu değil. Ancak Cybertruck'ın hava yastıklarını açmış olduğunu söyleyelim. Tesla Cybertruck, paslanmaz çelikten imal edildiği için nispeten ağır bir pick-up. Hatta özellikle de ABD'deki sosyal medya kullanıcıları, Tesla Cybertruck'ı "ölüm makinesi" olarak nitelendiriyorlar. Yaygın inanışa göre bu aracın bir kazaya karışması, karşı taraf için büyük sorunlara yol açacak. Hatta aracın bir yayaya çarpması ise kesinlikle ölümcül olacak. Bunun doğru olup olmadığını görmek için birkaç trafik kazasını daha görmek gerekecek.


Milyarder iş insanı Elon Musk, kısa bir süre önce piyasaya sürülen Tesla Cybertruck isimli elektrikli pick-up ile ilgili çok ilginç bir açıklama yaptı. X'teki bir gönderiye cevap veren Musk, Cybertruck için özel bir mod paketi üzerinde çalıştıklarını söyledi. Bu mod paketi, araca eşine az rastladığımız bir özellik kazandıracak. Elon Musk, Cybertruck ile ilgili ne zaman bir açıklama yapsa bu pick-up'ın gerçekten özel olacağını söyledi. Gelen son açıklama, Elon Musk'ın neden böyle bir tavır takındığını gözler önüne seriyor. Zira açıklamaya göre Cybertruck için hazırlanan mod paketi, aracın bir tekne gibi kullanılmasını sağlayacak. Elon Musk'ın yaptığı açıklamaya göre Cybertruck için geliştirilen mod, aracın derin bir su birikintisinde en az 100 metre yol alabilmesini sağlayacak. Üstelik Musk'a göre sürücülerin bu özellikten faydalanmak için yapmaları gereken tek şey, Cybertruck'ın kapılarındaki contaları değiştirmek olacak. Tesla Cybertruck için hazırlanan modun ne zaman kullanılabilir olacağını ve tam olarak neler sunacağını şimdilik bilmiyoruz. Ancak bu özelliğin nasıl gün yüzüne çıktığına ilişkin bilgi sahibiyiz. Tesla'nın araç mühendisliğinden sorumlu üst yöneticilerinden Lars Moravy, bu özelliği katıldığı bir programda duyurdu. "Elon onu bir tekneye dönüştürmek istiyordu. Araç neredeyse yüzüyor, belki de onu su yüzeyinde tutmak için ekstra kaldırma kuvveti eklemeniz gerekebilir." diyen Lars Moravy de tıpkı Elon Musk gibi özelliğin çıkış tarihine ve neler sunacağına ilişkin detaylı bir açıklama yapmadı.


Tesla'nın elektrikli pikabı olan Cybertruck, ilk tanıtıldığında en çok dikkat çeken iki özelliği paslanmaz çelik plakalardan oluşan yapısı ve alışılmışın dışındaki keskin hatlı tasarımıydı. Bu iki özellik teknik olarak birbirleriyle de bağımlıydı zira paslanmaz çeliği hem eğip bükmek hem de yapısını korumak pek de mümkün değildi. Yeni paylaşılan bir video, bu plakaların nasıl üretildiğini ortaya çıkardı. Videoda gördüğümüz kadarıyla ilk olarak hurdalardan ayrıştırılan paslanmaz çeliklerin tesise geldiğini görüyoruz. Bu sistemin verimlilik oranı, sektör ortalamasının epey üstünde olan %80'i buluyor. Tesla'nın Araç Mühendisliği Başkanı Lars Moravy'ye göre bu verimliliğin temelinde kare paneller kullanmaları ve kare panelleri oluşturmanın daha kolay olması yatıyor. Sonrasında ilk olarak, türünün ilk örneği olan lazer bobin açma makinesini görüyoruz. Dev sistem, rulo halinde gelen ham materyali istenilen kalınlık seviyesine gelene kadar yayvanlaştırırken yapısal gerilimini de azaltmaya devam ediyor. Açılan ve düzleştirilen metal hammadde daha sonra ışık ve hava geçirmeyen lazer bölmesine aktarılıyor. Bu bölümde makineler kesim işlemleri için lazerleri kullanarak otomasyon halinde çalışıyorlar. Buradaki lazerler tandemli şekilde çalışıyor ve 30 makrona kadar kesebiliyorlar. Tesla'nın geliştirdiği üretim modelinde dikkat çeken bir başka nokta ise son aşamalara kadar kaynak kullanılmaması. Kaynak yapılması yerine paslanmaz çeliğe şekil verilmesi ve kesim teknikleri ile üretim süreci devam ettiriliyor. Parçalar, makronlarla ölçülecek derecede detaylı inceleniyor. Sonrasında paslanmaz çelik, sürüklenme izlerini engellemek için alüminyum kaplanıyor. Isıtılan plakalar daha sonra dev makineler tarafından düzenli olarak dövülerek şekillendiriliyor, kaynak kullanılmıyor. Kaplaması ve mühürlenmesi biten parçalar ise birleştirme aşamasına geçmeden önce havayla kurutuluyor ve temizleniyor. Sonrasında da diğer parçalarla beraber birleştirme aşamasına gönderiliyor. Son aşamada ufak tefek kaynak işlemleri yapılan parçalar sonrasında tekrar lazerli sistemlere gidiyor ve mikron seviyesinde düzeltmeler yapılıyor. Tam hızda yapılan üretimde bütün süreç ise araç üretimi 40 saniyede bir olacak şekilde gerçekleşebiliyor. Şu anda fabrika dakikada bir araç üretecek seviyede çalıştırılıyor.


Tesla'nın otomatik pilot sürüş özellikleri bir süredir tartışılıyordu. Firmanın araçlarının otopilot modundayken karıştığı birkaç kazanın ardından sistemin yeterlilikleri tartışma konusu olmuştu. Konuya şimdi de ABD Ulusal Kara Yolu Trafik Güvenliği İdaresi müdahil oldu. İdareden gelen açıklamada Tesla'nın, sürücülerin otopilotu kullanırken de dikkatlerinin dağılmasını engellemek için aldığı önlemleri "yetersiz" olarak nitelendirdi. Kurum, şirketten araçlarını geri çağırmasını talep etti. Tesla araçlar şimdiye kadar otopilot kontrolündeyken 736 kazaya karıştılar ve bu kazalarda toplamda 17 kişi hayatını kaybetti. 2 milyondan fazla Tesla aracın geri çağrılması kararı, bir yıllık incelemelerin ardından ortaya çıktı. İdarenin açıklamalarında "Artan bir kaza riski olabilir." ifadelerini kullanırken, otopilot aktif olduğunda sürücülerin, araç kullanımındaki sorumluluklarını yeteri kadar korumadığını ve çarpışmaşara karşı yeterince tetikte olmadıklarını belirtti. Ayrıca bazı kullanıcıların da otomatik pilotun devredışı kaldığını ya da hiç aktifleşmediğini fark edemediğinin altı çizildi. Tesla şimdi 2012-2023 arasında çıkan Model S, 2016-2023 arasında çıkan Model X, 2017-2023 arasında çıkan Model 3 ve 2020-2023 arasında çıkan Model Y'deki sorunları güncelleme yoluyla düzeltecek. Her ne kadar NHSA tarafından "geri çağırma" olarak nitelendirilse de araçlar geri çağrılmayacak. Elektrikli otomobil devi, birkaç gün içinde güncellemeyi ücretsiz olarak yayımlayacağını duyurdu. Araştırmalar bir süre daha devam edecek ve Tesla'dan gelen açıklamaların ve bilgilerin detaylı şekilde incelenmesiyle son bulacak. Zaman zaman Tesla otomatik pilotunun, bu özelliğe uygun olmayan bölgelerde de kullanılabildiği dikkat çekmişti. Bu tür kullanım nedeniyle en az 8 kişinin hayatını kaybettiği ortaya çıkmıştı.


Dünyanın en büyük elektrikli otomobil üreticilerinden Tesla, yılın son çeyreğine ilişkin açıklamalarda bulundu. Tesla'nın yaptığı açıklama ile şirketin 2023 yılı boyunca kaç adet otomobil sattığı belli olmuş oldu. Şirket, önümüzdeki günlerde mali durum açıklaması yapacağını da söyledi. Tesla tarafından yapılan açıklamalara baktığımızda üretilen otomobillerin çok büyük bir bölümünün teslim edildiğini, şirketin elinde 2023 model yılı olan pek de araba kalmadığını görüyoruz. Öte yandan; Tesla'nın hem üretimi hem de satışları, geçtiğimiz yıl boyunca artış gösterdi. Tesla tarafından yapılan açıklamaya göre toplam üretim, yıllık bazda yüzde 35 artış gösterdi. Markanın satışları ise yıllık bazda yüzde 38 arttı. 24 Ocak 2024 tarihinde mali durum açıklaması yapacak Tesla'nın, bu satışlardan kaç para kazandığını öğrenmiş olacağız.


Daha yolun başında olmasına rağmen en büyük şirketlere kafa tutanları görmeye pek de yabancı değiliz. Zira -her zaman desteklesek de- olduğundan fazlası gibi görünmeye çalışan ve tüm dünyadan gelen üniversite projeleri, genç girişimler ve daha niceleri, kısa sürede ilgiyi üzerine çekmek için bu abartılı yola başvurabiliyor. Moskova Politeknik Üniversitesi tarafından bir anda otomobil gündemine gelen Amber projesi de bu durumu anımsatıyor. Teknik olarak hakkında pek bilgi sahibi olmasak da söz konusu otomobil, internette aniden kendine yer edinmeyi ve meme'lere konu olmayı başardı. BMW, Ford, Kia ve Hyundai tarafından geçmişte kullanılmış olan, Avtotor'daki bir fabrikada bu aracın üretileceği belirtiliyor. 2025 yılından itibaren üretime başlayacak olan aracı ilk gördüğümüzde balığa benzettik desek yalan olmaz. Üreticinin belirttiğine göre aracın tüm parçaları Rusya'da geliştirilip üretilecek. Üniversite tarafından Tesla Katili olarak adlandırılan bu aracın, Tesla'dan önce Fiat Multipla'yı aklımıza getirdiğini de atlamamak lazım. Daha önce buna benzer duyuruların yapıldığını, fakat herhangi bir açıklama yapılmadan -gecikme bildirimi dahil- rafa kaldırıldığını görmüştük. Fakat sadece otomobil değil, genel olarak internet dünyasında ses getirdiği için Amber'in bu kaderi paylaşıp paylaşmayacağı konusunda emin olamıyoruz. Fakat üretime girerse, bu gördüğümüz tasarım da köklü değişikliklere uğrayacaktır. Siz küçük enişt... pardon, Tesla Katili hakkında ne düşünüyorsunuz? Tasarımından performans tahminine kadar düşüncelerinizi yorumlarda paylaşmayı unutmayın.


Tesla'nın en övündüğü şeylerden biri araçlarının yük taşıma ve yük çekme kapasitesi. Bazen başka kamyonlarla kapışan ya da arkasında başka bir araba bağlıyken spor otomobillere meydan okuyan, kalkış testlerinde şov yapan Tesla modelleri görmüştük. Viral olan yeni bir videoda ise bir Tesla Model Y'yi tır dorsesiyle otobanda yolculuk ederken görüyoruz. Bu videoda yer alan dorsenin tam ağırlığını bilebilmek mümkün değil ancak tekerleklerini sayarsak, hangi standartta üretilmiş olduğunu anlayabiliriz. Saydığımız 6 tekerleğe bakarsak bu dorsenin boş ağırlığının da 6500 ila 8500 kilogram arasında olması gerektiğini görüyoruz. Dorsenin içinin dolu olup olmadığı ise bu videodan görülmüyor. Normal şartlar altında Tesla Model X, 2270 kilograma kadar romörk çekebiliyor. Onu 1800 kilogram ile Audi E-tran ve Mercedes EQC takip ediyor. Polestar 2'nin çekme sınırı ise 1500 kilogram. Bu rakamlar frenli römorklar için geçerli olan üst limitler, frensiz versiyonlarda bu sınırlar oldukça düşüyor. Aslında yüksek çekme kapasitesine sahip olan başka modeller de bulunuyor ancak Model Y ile pek aynı kategoride olduklarını söylemek kolay değil. Daha farklı segmentteki modellerden BMW i7, tam 2000 kilogram çekme kapasitesine sahip. BMW iX ise oldukça ağır içten yanmalı motora sahip modellere meydan okurcasına 2500 kilograma kadar yük çekebiliyor. Videodaki Tesla Model Y'nin çektiği dorse ise standart üretim ise bu kapasitelerin çok daha üstünde bir çekiş gücü gerektiriyor. Tesla Model Y'nin de özelliklerine baktığımızda çekiş kapasitesinin 1588 kilogram olduğu yazıyor.


Yılın sonlarına gelmişken Tesla, 2023 Holiday Update isimli güncellemesini dağıtmaya başladı. iPhone 12 ve sonrasındaki modellerde gördüğümüz ve 3 boyutlu modelleme yapmaya yarayan LiDAR sensörüne benzeyen bir sistemi araçlara getiren bu güncelleme, maalesef en büyük yeniliği sınırlı sayıda araca getiriyor. Bunun sebebiyse bu sistemin ultrasonik park sensörlerinden faydalanması gerekirken geçtiğimiz yıldan bu yana yeni nesil Tesla araçların sadece kamera kullanıyor olması. Her ne kadar ultrasonik sensörleri araçlardan çıkarmak şirkete maddi bir kazanç sağlamış olsa da araçlarını bu şekilde teslim alan tüketiciler, sadece kameralara dayalı olarak çalışan bu park sisteminin kendi araçlarına gelmeyeceğinden endişeli. Şu an için çok da heyecanlandırmadı. Zira sadece kameralara dayalı olan park yardımı sisteminin bir önceki nesilde yer alan ultrasonik sensörler kadar etkili olmadığı direkt görülüyor. Fakat Tesla, sık sık getireceği güncellemelerle bu sistemin çok daha isabetli hale geleceğinin sözünü veriyor. Sistem, araçlarda yer alan HW3 veya HW4 kameralarını kullanarak ve çevredeki renk kodlarının değişimini uzaktan saptayarak çalışıyor. Şu an için Ryzen çipi kullanmayan ve ultrasonik sensörlü eski Tesla modellerine güncelleme gelmemiş durumda. Ve şirketten de bu konu hakkında bir açıklama yapılmış değil. Fakat tüm modellere en kısa sürede ulaşmasını umuyoruz.


Elon Musk, Tesla otomobilleri için yayımladığı güncellemeler ile onlara yeni özellikler kazandırmaya devam ediyor. Elektrikli otomobiller arasında en çok tercih modellerden biri olan Tesla, önümüzdeki hafta yeni yetenekler kazanacak. "The Holiday 2023 Update" isimli ve 2023.44.25 numaralı güncelleme ile Tesla otomobiller farklı özellikler ile donatılacak. Elon Musk, bu güncellemeleri X'te bir gönderiye verdiği yanıttan sonra duyurdu. "Tesla Sahibi: Ah! Noel için başka bir bktan tatil yazılımı güncellemesi! Apple Podcast'ler kimin umurunda?! Bunun üzerine Elon Musk, "Oyunumuzu hızlandırmamız gerek." cevabını vererek güncellemeleri duyurdu. Özelleştirilebilir korna sesleri, Tesla otomobillerin neredeyse imzası haline geldi. Pek çok farklı korna sesi seçeneğini barındıran Tesla, bu konuda dikkatleri üzerine çekmeyi başarıyor. Tesla, X hesabında paylaştığı gönderide güncelleme ayrıntılarını paylaştı. En dikkat çeken özelliklerden biri de korna sesleri arasına yeni eklediği keçi sesi. Her kornaya bastığınızda keçi sesi duyulacak. Böylelikle halihazırda özelleştirilebilen korna seslerine bir yenisi eklenmiş olacak. Kaza esnasında hava yastıkları açılır açılmaz acil durum çağrısı otomatik olarak yapılacak. Sürüş güvenliği konusunda büyük takdir toplayan Tesla, kaza esnasında hava yastıklarının açılması durumunda acil servisi otomatik olarak arayacak. Tesla'nın oto pilot özelliği her ne kadar isabetli çalışsa da, olası kaza durumlarında bu özellik hayat kurtaracak. Arka koltukta seyahat eden yolcular oyun oynayabilecek. Ön koltukta seyahan eden yolcu ve sürücü için gelişmiş multimedya ekran özellikleri arasında oyun oynama seçeneği bulunuyor. Yeni güncelleme ile arka koltukta seyahat eden yolcular da artık çeşitli oyunlar oynayabilecek. Böylelikle uzun seyahatler daha eğlenceli geçecek gibi görünüyor. Geçtiğimiz yıl Sonic the Hedgehog oyununu entegre eden Tesla, bu güncelleme ile oyun çeşitliliğini artıracak. Aynı zamanda multimedya ekranına Bluetooth bağlantısı sayesinde kablosuz kulaklıklar bağlanabilecek. Apple Podcasts desteği de bu güncellemenin dikkat çeken özellikleri arasında. Medya konusunda iyileştirme ve geliştirmelere devam eden Tesla, yeni güncelleme ile Apple'ın popüler hizmetlerinden biri olan Apple Podcasts'i Tesla kullanıcıları ile buluşturuyor. Böylelikle pek çok popüler podcast, her iki multimedya ekranında da dinlenebilecek. Tesla otomobilleri ile seyahat etme keyfine bir yenisi daha ekleniyor. Multimedya ekranından kontrol edilebilen rotalara artık birden fazla durak eklenebilecek. "Çoklu Durak" özelliği, telefondan kontrol edilebilecek. Sürücü hangi noktalarda durmak istediğini telefonundan belirleyecek ve bu noktalar otomatik olarak Tesla'nın multimedya ekranına yansıyacak. - Kör Nokta Göstergeleri: Kör nokta kamerası, dönüş sinyali verdiğinizde kör noktada bir araç tespit ettiği zaman sürücüyü uyaracak. - Daha Fazla Kamera Erişimi: Tesla'nın mobil uygulamasında aracı görüntülemek istediğinizde artık yedi farklı açı erişilebilir olacak. - Daha İsabetli Park Yardımı: Bu özellik sayesinde Tesla park edilme esnadında etraftaki nesneler üç boyutlu olarak görüntülenebilecek. - Işık Gösterisi ve Oyunlar: "The Arrival" isimli ışık gösterisi ve Castle Doombad, Beach Buggy ve Polytopia & Vampire Survivors oyunları,oyun kütüphanesine eklenecek. Güncellemelerin önümüzdeki hafta duyurulacağını söyleyen Tesla, yeni özelliklerin model ve bölgelere göre farklılık gösterebileceğini belirtti.


Son yılların en tartışmalı oyunlarından biri olan The Day Before, 7 Aralık 2023 günü piyasaya sürülmüştü. Ancak oyun, vadettiği hiçbir şeyi yerine getirmemesinden dolayı büyük eleştiri aldı ve kısa sürede neredeyse tüm oyuncularını kaybetti. Geliştirici Fntastic ise The Day Before'un çıkışından yalnızca 4 gün sonra kapanacağını duyurdu. Fntastic'in kapanmasının ardından oyuna ne olacağı bilinmiyordu. Bugün şirketten konuya ilişkin açıklama geldi. The Day Before'un tarihe gömüleceği açıklandı. Geliştirici şirket Fntastic'in resmi olarak faaliyetlerini durduğunu üzülerek bildiriyoruz. Bu nedenle de The Day Before emekliye ayrılacak ve sunucular 22 Ocak 2024'te kapanacak. Buna ek olarak iadeler için de bir açıklama yapıldı. Steam aslında oyuna para ödeyenlere iadelere başlamıştı. Ancak şirket, bugünkü gönderisinde halen parasını alamayanlar ile ilgili konuştu. Fntastic'in yatırımcısı Mytona'nın paraların geri ödenmesi için Steam ile birlikte çalıştığı belirtildi. Steam'in henüz iade alamayan tüm oyunculara parasını iade edeceği aktarıldı.


Dünyanın en büyük dergilerinden biri olan The Economist, her yıl sonu bir sonraki yıl için bir kapak paylaşıyor. İş,ekonomi siyaset, teknoloji ve daha birçok kategoride içerikleriyle karşımıza çıkan Londra merkezli derginin bu kapakları da düzenli olarak gündem oluyor. The Economist, şimdi de 2024 yılı kapağını paylaştı. Kapak, tahmin edebileceğiniz gibi birçok detayla donatılması nedeniyle kısa sürede sosyal medya platformlarında konuşulmaya başladı. The Economist'in 2024 yılı için hazırladığı kapağına bakıldığında dünyaya dair ayrıntılara yer verildiğini görüyoruz. Putin ve Zelenski'yle dikkat çekilen Rusya-Ukrayna gerilimi, muhtemelen 2024 yılı ABD seçimlerini gösteren oy sandığı, yapay zeka detayı, para birimleri hakkında bir grafik, elektrikli otomobiller ve daha birçok konu kapağa eklenmiş. 2024 kapağı, çıkar çıkmaz sosyal medya kullanıcıları tarafından gündeme taşındı. Her sene olduğu gibi bu sene de birçok insan, kapakla ilgili düşüncelerini dile getirdi ve komplo teorileri üretmeye başladı.


PlayStation ekosisteminin en iyi oyunlarından biri olarak gösterilen The Last of Us ile ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Oyunun geliştiricisi Naughty Dog, bir süredir üzerinde çalıştığı bilinen The Last of Us Online'ı iptal ettiğini açıkladı. Naughty Dog, iptalin nedenlerine ilişkin de açıklamalarda bulundu. The Last of Us Online, aslında yıllardır gündemde olan bir oyun. Hatta Naughty Dog'un açıklamasına göre The Last of Us Part II'nin geliştirme döneminde bile gündemdeydi. Ancak henüz ön prodüksiyon aşamasındaydı. Bu aşamanın geçildiğini anlatan Naughty Dog, iş daha fazla ilerleme noktasına geldiğinde tıkandığını açıkladı. Ekibe göre The Last of Us'ın çok oyunculu versiyonu yapılabilirdi ancak böyle bir karar alınması, şirketin bu işe çok büyük kaynak ayırmasına yol açacaktı. Böylesi bir durumun yepyeni tek oyunculu oyunlar için risk oluşturduğunu aktaran Naughty Dog, üzülerek de olsa projeyi iptal etmek zorunda kaldığını açıkladı. Açık konuşmak gerekirse The Last of Us Online'ın iptal edileceği, geçmişte yaşananlardan belliydi. Mayıs ayında oyunla ilgili bir açıklama yapan geliştirici ekip, gelişim sürecindeki sorunlar nedeniyle oyunun gecikeceğini söylemişti. Ekim ayında ortaya çıkan birkaç rapor ise Sony'nin, The Last of Us Online'ın geleceğini yeniden değerlendirmeye aldığını ortaya koydu. İşte tüm bunlar sonucunda da The Last of Us Online, kendisini bekleyen sonu görmüş oldu.


Video oyun dünyasının ikonik yapımlarından biri haline gelen, geçtiğimiz dönemlerde de dizi versiyonu ile tanıştığımız The Last of Us ile ilgili yeni bir gelişme yaşandı. Şimdilerde sadece "Max" olarak anılmaya başlayan HBO Max, önümüzdeki dönemlerde yayımlayacağı içeriklerle ilgili bir tanıtım videosunda, The Last of Us'ın yeni sezonu ile ilgili önemli bir açıklama yaptı. Ocak ayında yayımlanan The Last of Us'ın ikinci sezonu ile ilgili bugüne dek somut bir adım atılmadı. Zaman zaman açıklamalar duymuş olsak da fragman vs. görmedik. Bugünkü paylaşım ise The Last of Us hayranlarını heyecanlandıracak türden. Zira dizinin ikinci sezonu için çok geniş aralık içerse de artık çıkış tarihimiz var. The Last of Us'ın ikinci sezonu, 2025'te yayımlanacak! Max'in resmi hesaplarından yapılan paylaşıma göre The Last of Us'ın ikinci sezonu, 2025 yılında seyirci ile buluşacak. İkinci sezon, tahmin edebileceğiniz üzere The Last of Us: Part II'nin uyarlaması olacak. Ocak ayında gerçekleştirilecek Emmy Ödülleri için aday olarak da gösterilen The Last of Us, bluTV aracılığıyla ülkemizdeki seyircilerle buluştu. İkinci sezon için kesinleşmiş bir şey yok. Neticede önümüzde oldukça uzun bir süre var ancak mevcut anlaşmalar korunursa dizinin ikinci sezonunu da bluTV'de görürüz gibi duruyor.


Yapay zeka ile geliştirilen sohbet botları ve büyük dil modelleri, eğitilmek için büyük miktarda veriye ihtiyaç duyuyor. Araştırmacıların da oturup milyonlarca sayfa metin yazacak, her konuda bilgi verecek halleri olmadığı için internetten buldukları içerikleri kulllanıyorlar. Üretken zekaların bir şeyler ortaya çıkarmak için insanların ürettiği kaynak materyallerini kullanması, elbette telif hakkı tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Son olarak The New York Times, yapay zeka eğitiminde makalelelerinin kullanılmaması için OpenAI ve Microsoft'u mahkemeye verdi. The New York Times'ın mahkemeye başvururken iddiası ise OpenAI ve Microsoft'un milyarlarca dolarlık gazetecilik çalışmalarını çaldığı oldu. Hatta gazete, bazı örnek vakalarda yapay zeka botlarının NYT materyallerini kelimesi kelimesine kullandığını da gösterdi. Aslında NYT, her iki firmayla da nisan ayından bu yana görüşmeler yapıyordu ama bir sonuç alınamaması üzerine federal mahkemeye başvurdular. Geleneksel medya zaten dijital platformlara geçişle birlikte ciddi bir darbe almıştı. Gazetelerin bir kısmı, dijital pazarda kendilerine bir yer bulmayı başarmış olsa da, yapay zekanın hızlı yükselişi ile bir kez daha kendilerini tehdit altında hissetmeye başladılar. Temel olarak dijital haber platformlarını ayakta tutan reklam gelirleri için trafik olması gerekiyor. Yapay zeka araçları ise bu trafiği orijinal kaynaktan ayırıyor. Bu yüzden de haber portallarının gelirleri düşüyor. NYT'yi temsil eden Ian B. Crosby, "Bu botlar eğitimlerinde kullanılan içeriklerle rekabet ediyor." açıklamasında bulundu. OpenAI'dan bir basın sözcüsü ise New York Times ile olan görüşmelerinin oldukça verimli geçtiğini ve gazetenin mahkemeye gitmesine hem şaşırdıklarını hem de hayal kırıklığına uğradıklarını söyledi. Diğer pek çok yayıncı ile olduğu gibi gazete ile de iki tarafa da faydalı bir anlaşma yapabileceklerine inandığını belirten sözcü, firmanın içerik üreticilerinin haklarına saygılı davranmaya ve onlara yeni gelir kapıları oluşturmaya devam edeceğini söyledi. Microsoft ise henüz konuyla ilgili olarak bir açıklamada bulunmadı. Sadece Microsoft ve OpenAI değil, hemen her üretken yapay zeka geliştiricisi bu tür davalarla karşı karşıya. Telif düzenlemelerinin yapay zekaya nasıl karşılık vereceğini beraber göreceğiz.


Sosyal medyanın gelişmesi, herkesin cebinde internete bağlı bir mini bilgisayar bulunması ile birlikte ortaya çıkan bilgi kirliliği, zaman içerisinde büyük bir sorun haline geldi. Bu sorunu çözmek için harekete geçen gruplar arasında, ülkemizde de benzerleri bulunan doğrulama platfromları ortaya çıktı. Sosyal medyada ya da internette gördüğümüz içerikleri böylece doğrulamamız kolaylaştı. Meta'nın aldığı yeni bir karar, Threads uygulamasında doğrulanmış içerikleri daha az görmenin yolunu açıyor. Instagram'da bulunan ancak çok göz önünde olmayan bir özellik var, doğrulanmış bilgilerin ne kadar sık görüleceğine dair bir ayar. Bu ayar sayesinde kullanıcılar, doğrulanmış bilgileri ve hassas içerikleri ne sıklıkla göreceklerini seçebiliyorlar. Şimdi bu özellik Threads'te de kullanılabilecek. Threads'in profil ekranında sağ üstte yer alan iki çizgiye dokunarak açılan menüden Hesap - Diğer hesap ayarları - İçerik tercihleri - Doğrulamaya göre azaltma yolunu izleyerek seçim yapmak mümkün olacak. Burada "Hiç azaltma", "Azalt" ve "Daha çok azalt" seçenekleri yer alacak. Yeni özellik daha şimdiden tartışılmaya başlanmış durumda. Bazı kullanıcılar yeni özelliği "drama filtresi" olarak nitelendiriyor ve görmek istemedikleri içerikleri görmemelerinin bir yolu olarak tanımlıyor. Diğer kullanıcılar ise bu özelliğin özellikle İsrail-Filistin savaşının gözardı edilmesi için yapıldığını söylüyor. Yine de Meta'nın moderasyonu tamamen elden bırakmayacağını da göz önüne almak gerekiyor.


Instagram'ın yaz aylarında X'e rakip olarak çıkardığı Threads, her geçen yeni özellikler getirerek kullanıcı sayısını artırıyordu. Platformun daha önce ücretsiz gönderi düzenleme, GIF ve anket paylaşma gibi özellikler getirdiğini görmüştük. Instagram Başkanı Adam Mosseri, çok istenen bir özelliğin daha Threads'e geldiğini duyurdu. Artık platformda tags olarak adlandırılan ismi verilen etiket özelliği var. Threads'in etiketleri diğer platformda gördüğümüz hashtag'lerden biraz farklı. Kullanıcılar, gönderi oluştururken # simgesini kullanarak etiket ekleyebilecek. Ancak tek bir kelimeyle sınırlı olmayacak. Bunun yerine kelime grupları yazabileceksiniz. Ayrıca diğer kısıtlamalar da yok. Etiketlerde özel karakterler kullanabilecek, hatta boşluk bile bırakılabilecek. Ancak etiketler, her bir gönderi için en fazla bir adet olabilecek. Yani paylaşacağınız gönderiye birden fazla etiket ekleyemeyeceksiniz. Platform, bu yüzden kullanıcılara paylaştıkları şeyi en iyi temsil eden etiketi kullanmasını öneriyor. Threads'in yeni özelliği diğer uygulamaların hashtag'leriyle aynı amaca sahip. Mosseri, etiketlerin diğer insanlarla etkileşim kurmanın iyi bir yolu olduğunu söylerken bu şekilde benzer konularla ilgilenen kişilere daha kolay ulaşılabileceğini ekliyor.


Sosyal medya devi Meta'nın şimdilerde X olarak andığımız Twitter rakibi platformu Threads'in önemli bir eksiği giderildi. Uygulamayı güncelleyen ekip, Threads profilinin silinmesini veya dondurulmasını sağlayan özelliğini resmen yayımladı. Bundan birkaç ay önce kullanıma sunulan Threads'in en büyük sorunlarından biri, hesap silme imkanı tanımıyor olmasıydı. Kullanıcıya sunulan tek yöntem, Instagram hesabının da silinmesiydi. İşte son güncelleme ile bu durum değişti. Kullanıcı artık Threads hesabını bağımsız olarak silebilecek. Threads için kullanıma sunulan yeni özellik, kullanıcıya iki farklı tercih sunuyor. Yukarıdaki ekran görüntüsünde de yer aldığı üzere kullanıcılar, Threads hesaplarını tamamen silebilecekler veya geçici olarak dondurabilecekler. Silinen bir hesaptaki tüm veriler, 30 gün içerisinde tamamen yok olacak. Dondurulan bir hesaptaki veriler ise saklanmaya devam edilecek. Kullanıcı, geri dönmek istediği zaman paylaşımlarına, takipçilerine ve takip ettiklerine kolayca ulaşabilecek. - Adım #1: Uygulamadaki "Ayarlar" bölümüne girin. - Adım #2: "Hesap" seçeneğine dokunun. - Adım #3: "Profili dondur veya sil"e dokunun. - Adım #4: Profilinizi silin veya geçici olarak dondurun. Webtekno da Threads'te! Hemen takip etmek için buraya tıklayabilirsiniz.


Sosyal medya dünyasının önde gelen isimlerinden TikTok, tüm kullanıcıları ilgilendiren yeni bir özelliği test etmeye başladı. Şirket tarafından yapılan açıklamada, kullanıcıların çok yakın bir gelecekte 15 dakikalık videolar yükleyebilecekleri belirtildi. Yeni özelliğin ne zaman kullanılabilir olacağına ilişkin netleşmiş bir takvim yok. TikTok, piyasaya sürüldüğü zaman kısa süreli videolara odaklanıyordu. Hatta başlangıçta, sadece 15 saniyelik videolar yüklenebiliyordu. Şubat 2022'ye kadar 3 dakikaya çıkarılan süre, bugüne kadar da 10 dakika olarak kayıtlara geçti. Şimdiyse TikTok, yüklenebilecek video süresini 5 dakika daha artırmış olacak. TikTok'un test aşamasındaki yeni özelliği, platformun hem mobil uygulamasında hem de masaüstü sürümünde kullanılabilir olacak. Böylelikle daha geniş prodüksiyonlar oluşturan içerik üreticilerinin de işleri kolaylaşmış olacak. TikTok'un 15 dakikalık video özelliği, platformun biraz daha YouTube'laşmasına neden olacak. Tabii TikTok YouTube'a benzerken, YouTube'un da TikTok'a benzemeye başladığını unutmamak lazım. YouTube'un bir süredir kullanımda olan Shorts özelliği, iki platformun iyiden iyi birbirine benzemesine yol açtı.


Bu kez İsrail ve Filistin arasındaki mesele nedeniyle bu durum gündem oldu. Genellikle gençlerin kullandığı sosyal medya platformu TikTok'ta Filistin'e artan destek, birçok İsrail destekçisini şaşırttı. Harvard Üniversitesi ve Harris Üniversitesinin yaptığı bir ankete göre, 18-24 yaş arasındaki Amerikalıların %51'i, Filistin'i destekliyor. ABD Temsilciler Meclisi Üyesi olan Mike Gallagher'ın bu konuyla alakalı ele aldığı, kan kusup kızılcık şerbeti içtiği bir yazıya denk geldik. Yazının en başında kendisi İsrail'i desteklediğini alenen ortaya koyuyor. Bunun üzerine Filistin'i destekleyen Z kuşağının beyinlerini yıkadığını düşündüğü TikTok algoritmasını da hedef alıyor. Amerikalıların çoğunluğu, dünya görüşü olarak bu kadar ahlaki açıdan iflas etmiş bir görüşü nasıl benimsedi? sorusunu yöneltirken gençlerin artan TikTok kullanımına vurgu yapıyor. Bugün, Z kuşağının yarısından fazlası için TikTok, en çok kullanılan sosyal medya platformu ve Amerika'da da oldukça yaygın. Gallagher, bu algoritmayı da Amerika'nın en önemli düşmanı Çin Komünist Partisi tarafından kontrol edilmesine bağlıyor. TikTok'un ana şirketi ByteDance, Çinli bir şirkettir ve Çin'de özel bir şirket kavramı bulunmamaktadır. Bu noktayı vurgulamak adına ByteDance'in baş editörü Zhang Fuping'in aynı zamanda şirket içindeki Komünist Parti topluluğunun lideri olduğu biliniyor. Gallagher, ABD'de gençlerin bu uygulamaya tamamen bağımlı olduğunu, 12-17 yaş arasındaki bireylerin %69,7'si, 18-24 yaş arasındakilerin %76,2'si ve 25-34 yaş arasındakilerin %54'ü TikTok'u kullandığını söylüyor. Asıl anlatmak istediği ise TikTok algoritmasını Filistin'e destek kampanyası oluşturacak şekilde ayarlayan ÇKP'nin bilgi sansürü yaptığı ve her yaştan Amerikalıyı çeşitli konularda etkileyebildiği. TikTok hakkında olumsuz haber yapan gazetecilere casusluk yaptığını söyleyerek bu uygulamanın bir propaganda yaptığını belirtiyor ve bu uygulamanın dijital uyuşturucu olduğunu ifade ediyor. Yazısında ifade edilen raporlarda da TikTok'un Xinjiang, Tibet, Tiananmen Meydanı ve ÇKP için hassas diğer konulardaki içeriği sansürlediğine ve bastırdığına yer veriyor. Konuyla alakalı pek çok rapor ortaya koyan Gallagher; Amerikalı gençlerin beyninin TikTok algoritması tarafından yıkandığını, X ve Y kuşağı haricinde Filistin'e verilen desteklerin tek sebebinin basit bir sosyal medya uygulaması olduğunu ifade ediyor. CIA Direktörü William J. Burns, FBI Direktörü Christopher Wray ve diğer istihbarat üyeleri; TikTok'un oluşturduğu ulusal güvenlik tehdidi konusunda uyarılarda bulunurken uygulamadaki yaygın Hamas yanlısı propagandaların Amerikalılar için bir uyanış çağrısı olması gerektiğini yineledi. Konuyla ilgili bazılarının aklına O zaman Amerika'da TikTok yasaklansın! düşüncesi gelebilir. TikTok kullanımının anayasal bir hak olduğunu ve onu yasaklamanın Amerikalıların hukuki haklarını ihlal edeceği savunuluyor. Ancak yabancı rakipler tarafından kontrol edilen sosyal medya uygulamalarının ABD pazarına hakim olmasına izin verilmesi de savunulmuyor. Ne TikTok'u yasaklamak ne de buna bir engel koymak Amerikalıların fikirlerini kısıtlamıyor. Bu yüzden söylenen tek şey, TikTok'un algoritması tarafından Amerikalı gençlerin fikirleriyle oynandığı. Fakat bu noktada garip bir durum yaşandı: TikTok, algoritmasıyla ilgili bir yazı paylaştı. TikTok, öneri algoritmasının ve içerik kurallarının Çin hükumetinden etkilenmediğini birçok kez belirtti. TikTok'u eleştirenler, uygulamanın kullanılan destek hashtag'lerine dayanarak Filistin yanlısı hashtag'in İsrail yanlısı hashtag'den daha fazla videoda bulunduğunu belirtmek dışında herhangi bir kanıt sunmadı. Eleştirilerin ardından yayımladığı bir blog yazısında TikTok, video hashtag sayılarını açıkça karşılaştırmanın, uygulamanın içeriğini değerlendirmenin "ciddi kusurlu" bir yöntem olduğunu savunarak "yanlış bilgi ve yanlış tanımlamaya" dayalı eleştirilere maruz kaldığını söyledi. Açıklamada, "Öneri algoritmamız taraf tutmaz.'" ifadesine yer verildi. Sadece #standwithisrael ve #freepalestine hashtag'lerine odaklanarak diğer hashtag'lerin kullanıldığı veya hiç kullanılmadığı birçok video da gözden kaçmış olabilir. Son 30 gün içinde ABD'de #İsrail ve #Filistin etiketlerini içeren videolar yaklaşık 2 milyar kez görüntülendi. Aynı süre zarfında ABD'de TikTok'ta #freepalestine 233.000 gönderide görüldü; bu, #standwithisrael etiketli videolardan tam 38 kat daha fazla. #Filistin hashtag'i bu süre zarfında 237.000 gönderiye etiket oldu. Bu, #İsrail'den yaklaşık 50.000 daha fazla ancak toplam görüntülemelerdeki benzerlik, ortalama #İsrail videosunun daha sık izlendiğini gösteriyor ve bu da TikTok eleştirmenlerinin argümanlarını daha da zayıflatıyor. TikTok, yazısında ortalama #standwithisrael videosunun ABD'de ortalama #freepalestine videosundan daha fazla izlendiğini de ortaya koydu. Ayrıca konuyla ilgili yapılan yeni bir araştırma, Amerika'daki eski kuşakların aksine yeni kuşakların İsrail sempatisinin giderek azaldığını gösterdi. TikTok'un Amerika'da yasaklanabileceği yeni oluşacak gündemler arasında olabilir. TikTok'un yayımladığı blog yazısına aşağıdaki kaynaklardan ulaşabilirsiniz.


Evet bazen gerçekten de bu sosyal medya platformunda çok tuhaf kişiliklerle karşılaşabiliyoruz ancak bu kişiler koskoca bir uygulamanın kapatılmasına sebebiyet verebilir mi veya vermeli mi? Sizler için bu olayı hem inceledik hem de biraz eleştirdik. İçeriğimizin başında da bahsettik: TikTok, çıktığı ilk senelerden itibaren pek çok kişinin ön yargıyla baktığı bir sosyal medya platformu. TikTok, sosyal medya sektörüne ilk girdiği yıllarda önümüze çıkardığı garip reklamlarla çok kez konuşulmuştu. Evet, o dönemlerde insanlar gerçekten haklılardı çünkü önünüze çıkan reklamla alakalı veya alakasız olsanız bile görmeniz kaçınılmaz bir olaydı. Ancak daha sonra reklam politikasında köklü bir değişikliğe giden TikTok, bu olayları pek çok kişiye unutturmuştu. Günümüzde ise daha çok Z kuşağının kullandığı, yabancı insanların orayı bir meme aracına dönüştürmesi; bu mecrayı en eğlenceli kılan yönlerinden biriydi. Ancak son dönemlerde eminiz ki birçoğunuz görmüştür; TikTok'ta yayın açan orta yaşlarında bir kadın, hükumetin bile radarına girmiş ve toplum tarafından linç edilmişti. Ancak bu kadarına gerek var mıydı diye düşünmeden edemedik çünkü kendisinin açıklamasına göre bu işi yapmak istemese de yapmak "zorunda" kalmış. Bunun sebepleri ise aslında epey aşikar: geçimsizlik, yüksek kira fiyatları ve imkansızlık. Tabii böyle bir yayın yerine başka bir işte çalışabilir miydi sorusu ise açık uçlu bir soru. Özellikle son dönemlerde bu tarz sosyal medya platformlarından para kazanmak aşırı kolaylaşmışken yolda gördüğünüz rastgele bir insan bile TikTok'ta gece yayını açarak dans eşliğinde para kazanıyor olabilir. Bence günümüzün asıl sorunu da bu zaten, ünlü olmanız için yapmanız gereken tek şey yayınlarınıza/videolarınıza biraz "absürt renk" katmak. Kimileri bunu şaklabanlık olarak değerlendirirken kimileri de bunu gerçekten komik bulabiliyor. Ancak biliyorsunuz ki Türk aile yapısı oldukça hassas olduğundan bu tarz yayınlardan etkilenerek ailenizi çok kolay bir şekilde yıkabiliyorsunuz. Mesela az önceki konuya dönelim; kadın, yayın açtığı için gözaltına alınmıştı değil mi? Üstelik gözaltına alınmasıyla da kalmadı, kendisinin 'müstehcenlik' suçundan 2 yıla kadar hapsi de isteniyor. Üstelik bu olay Türkiye'de hiç yeni bir konu da değil. Twitch platformuna az çok aşinaysanız biliyorsunuzdur. Burada zamanında dönen olayların haddi hesabı yok. Zamanında pek çok yayıncının da nasibini aldığı bu olaylar çok da uzak olmayan geçmişte gerçekleşmişti. Hot tub yayınları, Türk aile yapısını bozacak birtakım olaylar, kara para aklama işleri ve daha nicesi... Az çok hatırladınız değil mi? Peki bu olaylar sonrasında hiç ters kelepçe gözaltına alınan bir yayıncı hatırlıyor musunuz? Biz hatırlamıyoruz. İnanın bu sorunun cevabını biz de bilmiyoruz ancak kesin olarak emin olduğumuz şey var ki o da hiçbir sosyal medya platformunun kapatılmasını istemediğimiz. TikTok için oldukça hassas olan bu durum, bütün mecralara uygulanarak komple bir güvenli internet ortamı yaratılabilir. Burada yayıncılar bizlere darılmasın, sözümüz tabii ki hepsine değil. Ancak olayları derinlemesine takip eden okuyucularımız eminiz ki bize hak verecektir, bu tür olaylar her platformda gerçekleşir. Örneğin Instagram'da geçen aylarda uyuşturucu satışı yapıldığına dair haberler bile görmüştük. Bu sorunun cevabı bizce o kadar da komplike değil, yukarıda da daha önce belirtmiştik. Güvenli internet ortamı yaratmaya devlet bu kadar takıntılıysa o zaman her sosyal medya platformunun tıpkı TikTok gibi denetlenmesi gerek, sonuçta bu tarz yayınlara bir tıkla erişmek günümüz dünyasında kolayca mümkün. Kaldı ki bu yayınların bizce kaldırılmasına da gerek yok, sonuçta yayıncı da izleyen de memnunsa burada herhangi bir sözün söylenmemesi gerekir. Veya bu tarz yayınlara yaş sınırlaması getirelerek de çocukların ve gençlerin ulaşmasının önünü kolayca kesebilirler. Burada aslında sitem ettiğimiz konu sürekli TikTok'un gündemde olması, herhangi bir sosyal mecrada bu tarz politakalar uygulanmazken TikTok'a gelen bu ağır eleştiriler bizce biraz haksız. Sonuçta bundan 1-2 ay önceki yayınlara bakarsanız teröristlerin bile yayın açtığını kolayca görebilirdiniz. Ancak şimdi hepsi bir anda kayboldu, nereye kayboldu dersiniz? Muhtemelen başka platformlarda hala faaliyetlerini devam ettirecekler. Keşke cinsel içeriklere bu denli duyarlı olmamız yerine bu tarz platformlarda beyin yıkayan kişilerin önü kesilse. Ülkece yanlış olaylara ve yanlış kişilere "had bildirmede" üstümüze yok.


2021 yılında aylık aktif kullanıcı sayısı 1 milyarı bulan kısa video paylaşım platformu TikTok, yeni bir kilometre taşını geride bıraktı. Sık sık tartışmalara konu olsa da popülaritesinden hiçbir şey kaybetmeyen platform, kullanıcılarının 10 milyar dolardan fazla harcama yaptığı ilk oyun olmayan uygulama olmayı başardı. Kullanıcılarının 10 milyar dolar harcadığı uygulama sayısı bugüne kadar sadece 4 olmuştu ve listenin tamamı oyunlardan oluşuyordu: King/Activision Blizzard'dan Candy Crush Saga, 12 milyar dolar ile zirvede bulunurken onu, Tencent'in Honor of Kings oyunu, XFLAG/Mixi'nin Monster Strike oyunu ve Supercell'in Clash of Clans'ı takip ediyordu. data.ai'ın yayımladığı rapora göre TikTok bu yıla girerken, Apple ve Android uygulama mağazalarında toplamda 6,2 milyar dolarlık kullanıcı harcamasına ulaşmıştı. Bu yılın geride kalan kısmında ise sosyal medya platformu, %61'lik büyüme ile 3,8 milyar dolarlık harcamayı buldu. Bu rakam, 2022 yılının tamamında elde edilen 3,3 milyar dolarlık kullanıcı harcamasından da fazla. Üstelik bu raporda, farklı mağazalardan yapılan işlemlerin bilgileri de yer almıyor. TikTok'ta insanlar coin almaya para harcıyor. Sonrasında bu coinler, içerik üreticilerine hediye göndermekte kullanılıyor. İçerik üreticileri de bu coinleri paraya dönüştürebiliyor, yalnız TikTok bu noktada %50'lik bir kesinti yapıyor. Gelen verilere göre özellikle ABD'deki iOS kullanıcıları ve Çin'deki TikTok kullanıcıları en çok harcamayı yapıyor.


Sosyal medyada devrim yaratan TikTok, müzik konusunda da öne çıkan bir uygulama. Kullanıcılar, yeni şarkıları keşfetmek için platformu kullanabiliyor. Aynı zamanda sanatçılar da kısa sürede milyonlarca insana ulaşma imkanından dolayı şarkılarının reklamını yapmak için TikTok'u tercih edebiliyor. Dev platform, bugün müzik konusunda önemli bir hamle yaptığını duyurdu. Dünyanın en büyük müzik akış hizmeti Spotify, TikTok'a entegre edildi. Aynı zamanda Apple Music ve Amazon Music gibi diğer servislere de destek geldi. Yeni entegrasyon, TikTok kullanıcılarının beğendikleri şarkıları uygulamadan ayrılmadan kolayca Spotify kütüphanelerine eklemelerine olanak tanıyor. Özellik, TikTok'taki videolarda yer alan müziklere eklenen Müzik uygulamasına ekle butonuyla kullanılacak. Kullanıcılar, buraya bastıklarında o müziği Spotify'daki Beğenilen Şarklılar bölümüne ekleyebilecek. Başta da söylediğimiz gibi yalnızca Spotify'da değil, Apple Music ve Amazon Music gibi diğer müzik uygulamaları da entegre olacak. Butona basıldığında müzik uygulamaları sıralı olarak karşınıza çıkacak ve buradan istediğiniz uygulamayı seçebileceksiniz. Ancak kullandığınız uygulamayı TikTok üzerinden varsayılan müzik uygulamsı olarak da ayarlayabileceksiniz. Bu da özelliğin herhangi bir seçime gerek olmadan kullandığınız müzik hizmetine direkt olarak eklenmesini sağlayacak. Spotify entegrasyonu, şimdilik ABD ve Birleşik Krallık'taki normal ve Premium kullanıcılara sunuldu. Şirket, ilerleyen zamanlarda diğer ülkelere de geleceğini söylüyor.


TBMM Dijital Mecralar komisyonu, başta TikTok olmak üzere sosyal medya platformları ile ilgili tartışmalı konuları görüşmek üzere Komisyon Başkanı ve AK Parti Hatay Milletvekili Hüseyin Yayman başkanlığında toplandı. Başkan Yayman, "Bizim için özgürlükler önemlidir ama ailemiz daha da önemlidir, çocuklarımızın geleceği çok daha önemlidir." dedi. Son dönemde özellikle tartışma konusu olan içerikler ve bağışlar konusuna da değinen Yayman, "Bir şehrin meydanında nasıl ki bir kadının soyunması ve o insana etrafındakilerin para bağışlaması, hayatın olağan akışına ters ise dijitalde de terstir. Burada muhakkak daha fazla dikkatli, daha fazla sorumluluk içinde davranılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu sadece TikTok için geçerli bir uyarı değildir. Bizim için özgürlükler önemlidir ama ailemiz daha da önemlidir, çocuklarımızın geleceği çok daha önemlidir. Burada özellikle çocuk yaşta dijital ağ sağlayıcılarının birtakım çocuklara yönelik uygulamalar yapması asla kabul edilemez. Muhakkak yaş filtresinin sıkı bir şekilde uygulanmasını istiyoruz. Bu konularla ilgili TBMM'de birtakım hazırlıkların olduğunu ifade etmek isterim. Bir kez daha şunu sormak isterim: Fenomen de neyin fenomeni? Kuşak itibarıyla iyiliğin, erdemin, merhametin, insanlığın, vicdanın ve doğru insan olmanın evrensel normlar olduğunu, insanların iyilik üzere olması gerektiğini, böyle bir eğitimden geçmiş insanlarız. Kötülüğün, yalanın, uyuşturucunun ve burada söyleyemeyeceğim pek çok bağımlılığın fenomeni olmak asla kabul edilemez." ifadelerini kullandı. Yaman'ın konuşmasının ardından bir sunum yapan TikTok Orta Doğu, Kuzey AFrika, Türkiye Bölgesi Kamu Politikaları Yöneticisi ve Türkiye Sözcüsü Emre Gelen, dünya genelinde her ay 1 milyardan fazla insanın TikTok'u kullandığını belirterek, Türkiye'de ise bu rakamın 10 milyonlara vardığını ifade etti. Gelen sunumunda, "Platform olarak TikTok topluluğunu güvende tutmanın sorumluluğu, bizim için en önemli konuların başında gelmektedir. Malumunuz 2023 yılı hem dünyada; ama özellikle ülkemizde oldukça zorlu geçen bir yıl oldu. Bu durum, platform olarak bizlerin de faaliyetlerimizi daha büyük bir özenle yürütme sorumluluğunu bizlere yükledi. Öncelikle şubat ayında yaşadığımız ve acısını hala hissettiğimiz deprem felaketi, sonrasında böylesine zor bir atmosferde geçen seçimler ve tabii ki hala devam etmekte olan bölgesel çatışmalar. TikTok olarak böylesine zorlu bir senede iyi bir sınav verdiğimize inanıyoruz. Platformumuzun ve her gün TikTok'a gelen milyonlarca insanın güvenliğini ve bütünlüğünü sağlamak için tüm bu hadiseler esnasında proaktif ve önleyici önlemler uyguladık. Bu proaktif tutumumuzu hem TikTok kullanıcılarının güvenliğini sağlamak hem de ülkemizin toplumsal hassasiyetlerini gözetmek amacıyla uyguladık." ifadelerini kullandı. Dünya çapında 40 binden fazla TikTok çalışanının güvenlikten sorumlu olduğunu, bu çalışanlar arasında moderasyon ekiplerinin de yer aldığını belirten Gelen, "İçerikleri denetleyen moderatörlerimiz bu içeriklerin, topluluk kurallarımızda belirlediğimiz yüksek standartları karşıladığından emin olmak için günün her saatinde sıkı bir denetim yapmaktadır. Topluluk kurallarımızı ihlal eden her türlü içeriği, mümkün olan en kısa sürede kaldıracak sistem ve süreçlere sahip olduğumuzdan emin olmak için yapay zeka da dahil olmak üzere teknolojimize yoğun bir şekilde yatırım yapıyoruz. Özellikle yoğunlaştığımız konulardan bir tanesi de özellikle 18 yaş altı kullanıcılara getirilen kısıtlamalar ve ailelerin bu süreçteki kontrolünü artırmak yönündedir. Güvenli dijital deneyimlerini öne çıkarmak amacı ile geliştirdiğimiz 'aile eşlemesi modu' ile ebeveynlere, çocuklarının TikTok kullanımını gözlemleme ve kontrol etme imkanı sunuyoruz. Ekran zamanı yönetimi özelliği ile aileler, çocuklarının uygulamada geçirebileceği süreyi belirleyebilir ve kontrol edebilirler. Ayrıca, 16 yaşından küçük kullanıcıların hesaplarında, 'doğrudan mesajlar'ı varsayılan olarak devre dışı bıraktık ve 'kısıtlı mod' özelliği ile tüm kitleler için uygun olmayan içerikleri sınırlayarak kullanıcı güvenliğini artırdık. Bu özellikler ile TikTok olarak, dijital dünyada daha güvenli ve bilinçli bir deneyim sunma çabamızı sürdürüyor, bu alanda sektöre öncülük etmeye devam ediyoruz." dedi. Gelen sözlerini "Her gün, hatta her dakika milyarlarca içerik üretiliyor. Teknoloji ve moderasyon ekiplerimiz, çoğu zaman bu yüksek kullanımı doğru bir şekilde ele alıyor. Ancak gerçek şu ki bazen aşırı moderasyon yapabiliyoruz ya da olaylara müdahale etmekte beklenilen hızı karşılayamayabiliyoruz. Şunu bilmenizi isterim ki amacımız; her zaman topluluğumuzun TikTok'a geldiğinde güvenli, olumlu ve eğlenceli bir deneyim yaşamasını sağlamak olmuştur; hem gençler hem de aileler için. Bunu yaparken de ülkemizin kanunlarına, yönetmeliklerine ve beklentilerine uyum sağlamanın yanı sıra toplumsal hassasiyetleri de göz önünde bulundurmaya azami özen gösteriyoruz. Bundan sonra da sizlerle ve tüm paydaşlarımızla beraber bu alandaki gayretlerimizi artırarak sürdüreceğiz." şeklinde tamamladı.


Ortaya çıktığı günden beri tartışma konusu olmaktan kaçamayan TikTok, ülkemizde yine mercek altında. Günümüzün en popüler sosyal medya uygulamalarından olan TikTok, sık sık platformdaki tartışmalı içeriklerle gündeme geliyor. Farklı ülkelerde bu sebeple kısıtlamalarla karşı karşıya kalan uygulamanın vaziyeti ülkemizde de çok farklı sayılmaz. Zira platform sürekli hem toplum içinde hem de yöneticiler arasında tartışma konusu oluyor. Şimdiyse TikTok, tekrardan Meclis'in gündemine geldi. Platform hakkında TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı Hüseyin Yayman, Hatay'da İHA'ya yaptığı açıklamada oldukça sert sözler söyledi. Bunun, uzun süredir tartışma konusu olan sebeplerine de değindi tabii. Son olarak bu tartışma konusunda açıklama yapması için TikTok Türkiye ve Avrasya Tik temsilcisi Emir Gelen de TBMM'ye davet edildi. Türk toplumunun aile yapısını bozmaya yönelik paylaşımlar gündemde. Bunun haricinde konuya yönelik bir torba yasasının da gündemde olduğu belirtiliyor. Yayman, yaptığı açıklamada konunun lisans iptaline kadar varabileceğini de belirtti. Platformun başı sadece Türkiye'de dertte değil.


Togg, T10X modelinin ülkemizdeki satışlarını hız kesmeden devam ettiriyor. Şirket, geçtiğimiz ay toplam teslimat sayısının 13 bin 500'ü aştığını açıklamıştı. Aralık ve 2023'ün bitimiyle toplam teslimatın kaça ulaşacağı merak edilirken şirketten farklı bir konuda hamle geldi. Togg, LinkedIn üzerinden Almanya'da iş ilanları açmaya başladı. Bu da yurt dışı satışları için kolların sıvandığını gösterdi. Togg'un LinkedIn sayfası kontrol edildiğinde Almanya'nın Stuttgart şehrinde 4 adet iş ilanı açıldığı görüldü. Üçü 1 hafta, biri ise dört gün önce açılan iş ilanlarında, satış ve satış sonrası operasyonlar, sipariş ve dağıtım gibi alanlardan uzmanların arandığı görüldü. Bu iş ilanları, Togg'un yakın zamanda Almanya'da otomobil satışlarına başlayabileceğini gösterdi. Yurt dışı satışı hakkında henüz şirketten yeni bir açıklama yok. Ancak Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yakın zamanda 2025 yılında Togg markalı otomobillerin Avrupa'da yollarda olacağını belirtmişti. Şimdiden iş ilanı açılmaya başlaması, şirketin buradaki hamlelerine erkenden başlayıp 2024 yılında ön sipariş alabileceği anlamına geliyor olabilir. Tabii ki şu an için kesin konuşmak mümkün değil. Togg'un ne zaman yurt dışında satışa başlayacağını bekleyip göreceğiz.


Bir televizyon kanalında yayımlanan programa katılan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kacır'ın yaptığı açıklamalarda en çok dikkat çeken husus, Türkiye'nin Otomobili Girişimi Grubu ile ilgili demeçlerdi. Togg'un resmi sosyal medya hesabından yapılan son paylaşımda, şu ana kadar 15 bin adet T10X teslimatı gerçekleştirildiği açıklandı. Bakan Kacır, bu rakamın yıl sonunda 20 bin olacağının altını çizdi. Böylelikle Togg, ilk dönemlerde sancılı olan teslimat sürecinde verdiği sözleri tutmuş olacak. Bakan Mehmet Fatih Kacır, ilk kez CES 2022 etkinliklerinde tanışma imkanı yakaladığımız sedan model ile ilgili de açıklamalarda bulundu. Bakan Kacır'ın açıklamasına göre merakla beklenen otomobil, 2025 yılı itibarıyla seri üretime geçecek. Bir dipnot olarak; Togg CEO'su Gürcan Karakaş'ın da geçmişte 2025 yılını işaret ettiğini belirtelim. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, Togg'a neden zam geldiği konusuna da açıklık getirdi. Kacır, tahmin edebileceğiniz üzere yüksek enflasyon ve artan maliyetleri işaret etti. Togg'un özel şirket olduğunu, devletin müdahale yetkisinin olmadığını aktaran Bakan Kacır, firmanın kendileri için emsal kabul ettiği modeller olduğunu, fiyattaki rekabetçiliğin de bu modeller üzerinden sağlandığını aktardı.


Son zamanlarda bilim kurgu filmlerini aratmayan seviyelere gelen üretken yapay zeka modelleri, artık çok yaygın bir şekilde kullanılıyor ve insanlara yardımcı olmak için farklı alanlara entegre oluyor. Bugün duyurulan bir ortaklık da bu modelleri her gün kullandığımız otomobillere getirmeyi amaçlıyor. Ortaklık, yapay zeka konusunda ciddi hamleler yapan Microsoft ve Avrupalı dev navigasyon sistemleri firması TomTom arasında. TomTom'un yaptığı açıklamaya göre yakın gelecekte bu tarz modelleri araçlarımızda göreceğiz. GPS platformuyla tanınan TomTom, yapay zeka destekli, konuşabileceğiniz otomobil asistanı olarak nitelendirilen yapay zeka aracını duyurdu. Açıklamalara göre ilerleyen zamanlarda otomobillerin bilgi eğlence sistemlerinde bu asistanı göreceğiz. Şirket, asistanın kullanıcılarla doğal bir şekilde konuşacağını ve diğer modellere kıyasla daha gelişmiş bir etkileşim deneyimi sunacağını söylüyor. TomTom'un iddiasına göre sesli asistan, navigasyondan araç içi kontrollere kadar birçok şeyde sürücüye yardımcı olabilecek. Şirket, camları açıp kapayabileceğini, yerleşik sistemleri kontrol edebileceğini, navigasyon konusunda günümüzdeki asistanlardan çok daha iyi olacağını söylüyor. Microsoft ortaklığında geliştirilen teknoloji, Azure gibi hizmetlere ek olarak ChatGPT geliştiricisi OpenAI'ın dil modellerinden de yararlanıyor. TomTom, sesli asistanın büyük otomobil üreticilerinin arayüzlerine entegre edileceğini söylüyor. Yani otomobillerin çok uzak olmayan bir gelecekte birçok markanın multimedya ekranlarında bu modelle karşılaşabiliriz. TomTom, spesifik olarak herhangi bir araç markasının ismini vermedi. Şirket, ocak ayında düzenlenecek dev teknoloji fuarı CES 2024'te modelini gösterecek. O zaman daha detaylı bilgilere ulaşabileceğiz. Otomobillere üretken yapay zeka getirilmesini ilk kez görmüyoruz. Daha öncesinde Mercedes-Benz, ChatGPT'yi seçili araçlara getiren 3 aylık bir program getirmişti.


Toyota, sadece bir otomobil markası olmanın ötesinde, dünya genelindeki otomobil endüstrisinin öncülerinden biridir. Japon mükemmeliyeti ve kalite anlayışı, araçlarının kendiliğinden gelen sorunsuzluğunu adeta bir sanat eseri gibi ortaya koymaktadır. Toyota'nın otomobil modelleri, tasarımları ve performanslarıyla olduğu kadar taşıdıkları isimlerle de dikkat çeker. Bu isimlendirme stratejisi, sadece aracın adını belirlemekle kalmayıp aynı zamanda bir hikaye anlatma amacını taşır. Bu isimler; markanın vizyonunu, değerlerini ve estetik anlayışını yansıtarak sürücülere araçlarıyla daha derin bir bağ kurma fırsatı sunar. Öncelikle, Toyota'nın marka adının anlamına bir göz atalım. Markanın adı, kurucusu Kiichiro Toyoda'nın soyadından türetilmiştir. Ayrıca, "Toyoda" Japoncada "bereketli pirinç tarlası" anlamına gelmektedir. Eski modellerini bile sıkça yollarda görebildiğimiz Toyota Corolla'nın ismi, çiçeklerin orta kısmında bulunan taç yapraklarından gelir. Toyota, gözbebeği olan modele, tasarımındaki güzellikle uyumlu bir isim seçmiş. Çiçeğin en çarpıcı kısmından ilham alarak, aracın zarif tasarımına vurgu yapmak amacıyla bu ismi tercih etmiştir. Küçük ailelerin tercihi Auris'in değerli bir anlamı var. Toyota Auris'in adı, Latince kökenli bir kelime olan aurumdan türemiştir; bu da altın anlamına gelir. Adını altından alan Auris, sürücüsüne değerli hissettirmeyi başarıyor. Toyota Camry'nin adı, Japonca "Kanmuri" kelimesinden türetilmiştir ve "taç" anlamına gelir. Toyota, uzun yıllardır özellikle ana modellerini "taç" kelimesinin türetilmişini veya eş anlamlısını kullanmayı bir gelenek haline getirmiş gibi görünüyor. Yolculuğun yeşil hali Prius'un anlamı bir hayli havalı. Toyota'nın popüler hibrit modeli Prius, ismini Latincede "önde gitmek" anlamına gelen bir ön ekten almıştır. 1997 yılında Japonya'da üretilip yollara çıkan Prius, ilk seri üretimi hibrit araç olma özelliğiyle sektöre öncülük etmiştir. Otomobil dünyasında efsane olarak bilinen Supra, sanılanın aksine fabrikadan 1000 beygir çıkmıyor; ancak bazıları onu dünyanın en hızlı arabası sanıyor. Medyada oluşturulan imajın ise büyük bir etkisi olduğu açıkça görülüyor. İsmi "geçmek" veya "ötesine gitmek" anlamına geliyor, bu da onun zamanının spor arabalarının ötesinde bir model olduğunu vurguluyor. Supra, aklımıza En büyük o mu bilmiyorum ama çok büyük. repliğini getiriyor. Şıklığıyla şehirde fark yaratan Yaris'i es geçmek olmazdı. Yaris, adını Yunan mitolojisindeki güzellik ve zarafeti simgeleyen "Charis" isimli tanrıçadan alıyor. Şıklığı, pratikliği ve çevikliği ile Yaris, sürücülerin şehirdeki dinamik yaşam tarzına uyum sağlamayı başarıyor. Land Cruiser, güçlü ve sağlam yapısıyla karaya ve araziye hükmetmeyi amaçlayan bir otomobil efsanesidir. İsmi, "her yere gidebilme yeteneği" anlamına gelir. Başta klişe isimlerden biri gibi görünse de adını taşıyabilen sayılı otomobillerden olduğu kesin. Bakımı kolay, parçası bol ve uygun fiyatlı olan Hilux, dayanıklı bir arazi aracı olarak orduların dahi tercih ettiği bir modeldir. Adı, İngilizce "High" ve "Luxury" kelimelerinin birleşiminden gelmektedir.


Türkiye'nin önde gelen e-ticaret platformlarından Trendyol, 100'den fazla ülkede moda endüstrisinin nabzını tutan Business of Fashion platformu ve dünyanın en önemli araştırma şirketlerinden Mckinsey tarafından, global moda endüstrisindeki trendleri analiz eden Modanın Durumu raporunda yer alan tek Türk markası oldu. Trendyol, Modanın Durumu 2024 raporunda "ezber bozan" firmalar arasında yer aldı. Söz konusu raporda "üçüncü nesil moda markası" olarak anılan Trendyol ve Trendyol gibi şirketler, sadece ürünlerini daha hızlı ve uygun maliyetle sunmakla kalmadıkları gibi müşteri sadakatini de ana hedef olarak belirliyorlar. Rapora göre bu tür firmalardaki yükseliş rüzgarı, kaçınılmaz bir noktaya gelmiş durumda. Rapora göre üçüncü nesil moda markalarını bu noktaya getiren en önemli hususlardan bir tanesi, sosyal medyayı aktif olarak kullanabiliyor olmaları. Pazaryeri modelleri gelişmeye devam ederken, bir yandan da üreticilerin doğrudan e-ticaret ekosistemine dahil olduğu tedarik zinciri modelleri ön plana çıkmaya başladı. Bu da üretim ve lojistik anlamında güçlü ülkeleri sınır ötesi e-ticarette avantajlı duruma getiriyor. Türkiye'nin hem kaliteli üretim yapan markaları hem de hammadde ihtiyacını karşılayacak çok iyi tedarikçileri var. Türkiye çevresindeki geniş coğrafyaya da lojistik anlamda çok entegre ve verimli bir şekilde büyük pazarlara ulaşabiliyor. İşte tüm bu nedenlerden ötürü Türkiye önemli bir üretim ve lojistik merkezi. State of Fashion 2024 raporu da tedarik zincirindeki bu dönüşümün ve bu dönüşümü başarılı biçimde değerlendiren markaların altını çiziyor. Yurt dışı açılımımız Almanya'dan sonra Azerbaycan ve Körfez ülkeleri ile devam etti. Azerbaycan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde de kısa sürede en fazla indirilen alışveriş uygulaması olduk. Bu yıl kasım kampanyalarını ilk kez yurtdışına açtık. Satıcılarımızla birlikte başarılı sonuçlar elde ettik. Kasım boyunca Azerbaycan'da 60 milyonun üzerinde ziyaret aldık. 4 milyona yakın ürün satılırken öne çıkan kategoriler; giyim, ev-yaşam, hızlı tüketim ürünleri ve kozmetik oldu. Körfez ülkelerindeki müşterilerimizin de Türk ürünlerine ilgisinden memnunuz. Bu ülkelerde, faaliyete başladığımız Ağustos ayından bu yana 9 milyon adedi aşkın 'Made in Türkiye' etiketli ürün satıldı. Bu yılın sonunda 60 binden fazla satıcımızı tek tuşla Körfez ülkelerine satış yapar hale getireceğiz. Bu yıl itibariyle 3 milyon uluslararası aktif müşteri sayısına ulaşmış durumdayız. 2024 yılında dünya genelinde; 170 milyon ürünü 12 milyon aktif müşterimize, 38 milyon sipariş aracılığıyla ulaştırmayı hedefliyoruz.


Türkiye'nin resmi kamu yayımcısı TRT'nin sadece haber gösterilen kanalı TRT Haber, bugün önemli bir hata yaptı. Aslına bakacak olursak TRT Haber muhabiri, kullanıcıların dijital ortamdaki güvenliklerini sağlamak amacıyla yapabilecekleri konular hakkında bilgi veriyordu ancak haber içerisindeki bilgi, ne yazık ki doğru değildi. Biz de odak noktası teknoloji olan Webtekno ekibi olarak, bu hatayı düzeltmemiz gerektiğini düşündük. Detaylara geçmeden önce şu bilgiyi paylaşalım. Buradaki amacımız, TRT Haber ekibini hedef göstermek değil. Ancak ilgili haberde verilen bilginin yanlış olması, kullanıcıların yanlış yönlendirilmesine ve dijital dünyadaki güvenliklerinin tehlike altına girmesine yol açabilir. Gelin şimdi önce söz konusu haberde neler anlatıldığına, ardından da bunun neden yanlış olduğuna bakalım. Yukarıda da izleyebileceğiniz üzere muhabir, dolandırıcıların oltalama taktiği ile ilgili bilgiler veriyor. Buraya kadar yanlış bir şey yok. Ancak burada, "http" uzantılı sitelerin güvensiz, "https" uzantılı sitelerin ise güvenli olduğu aktarılıyor. Habere göre tek bir harf, dolandırıcıları tespit etmeniz ve korunmanız için yeterli. İşte haberde hatalı olan nokta da tam olarak bu. Üzgünüz ancak haberde kast edilen "tek bir harf", sizi dolandırıcılardan korumayacak. Http ve https, kullanıcı ile internet sitesi arasındaki iletişimi sağlayan protokollerdir. Aslında çok benzer yapıya sahiptirler ancak ikisinin arasında önemli bir fark vardır. Bu fark, "şifreleme"dir. Siz http protokolüne sahip olan bir internet sitesine bağlandığınızda veri aktarımı için bir şifreleme yapılmaz. Ancak https uzantılı siteye bağlandığınız zaman bu durum değişir. Https protokolünü kullanan siteler ile kullanıcı arasındaki veri aktarımı, şifrelenmektedir. Yani sunucuya gönderdiğiniz veri, üçüncü bir tarafça görülemez. Dolayısı https, daha güvenlidir ve zaten Google de web siteleri https protokolüne geçiş yapmaya bir anlamda zorlamaktadır. Dolandırıcılar, sadece http protokolünü kullanan web siteleri açıyorlar diye bir şey yok! Http, güncel internet sitelerinde tercih edilen bir protokol değil. Çünkü bu protokol, artık internet tarayıcıları tarafından güvenli olarak kabul edilmiyor. Hatta http protokolüne sahip bir internet sitesine giriş yapmaya çalışırsanız kullandığınız internet tarayıcısı bununla ilgili uyarı yaparak siteye girişinizi engellemek isteyecektir. Bu yüzden bir dolandırıcı, eğer kendini ele vermek istemiyorsa zaten http uzantısına sahip bir site tasarlamaz. Yapan da eminiz ki çok azdır. Dolayısı ile sahte, taklitçi, veri hırsızlığı yapan internet siteleri http kullanır diye bir durum kesinlikle yok. Bir internet sitesinin sahte olduğunu anlamanızı sağlayacak en basit husus, aslında sitenin bağlantı adresinde saklıdır. Bir örnek üzerinden gidelim: Bizim internet sitemiz "https://www.webtekno.com"dur. Bir dolandırıcı, bizim adımızı kullanarak "https://www.webtekno.net" şeklinde bir site açabilir. Bu örnekleri çoğaltmak da mümkündür. "https://www.vebtekno.com" şeklindeki bir adres, pek çoğumuzun gözünden kaçabilir. Popüler internet sitelerinde .net, .co gibi farklı uzantılar muhtemelen çoktan alınmıştır. Ancak araya sıkıştırılan küçük bir harf, sahte sitede olduğunuzu anlamanın anahtarı olabilir. Aynı şey, dolandırıcılık amacıyla gönderilen e-postalar için de geçerlidir. Diyelim ki çok popüler bir e-ticaret platformundan e-posta almış gibi görünüyorsunuz. Bunun gerçek olup olmadığını anlamanın en kolay yolu, e-postayı gönderen adresi incelemektir. Eğer dolandırıcıların hedefi durumundaysanız emin olun aşırı derecede anlamsız bir adres kullanılmıştır.


Sanatın yapım amacı, sanatçının neyi anlatmak istediğine göre değişiyor. Sanat; feminist, politik, anarşist fikirleri anlatırken, 'hiçbir şey anlatmamayı' da anlatabilir. Bazen sanatçıların, çalışmalarına anlam vermediklerini de görüyoruz; izleyicilerin her birinin kendi fikri ile eser anlamlanabiliyor. Sanatın ilerlemesi, beraberinde anlatım dilinin değişimini getiriyor. Fütüristler, Dadaistler ve ardından Fluxus ile hayatımıza giren performans sanatları günümüzde çoğunluğumuz için anlamı, performansının gölgesinde kalıyor olabilir. 'Sanat toplum için mi, sanatın kendisi için mi?' cevabını veremesek de günümüzde yapılmaya devam eden sanatçı performanslarını yakından inceleyip anlayabiliriz. 'Yüksek Yapı Şeytanı' olarak adlandırılan bu performansın metninde insanın toplum içinde harekete geçme ve karar vermesi sorgulanıyor. Performansın yarısında sanatçı; ipleri, etrafta bulunan insanlara uzatıyor. Performansın alt metnine göre artık izleyici, yapının bir parçası olarak toplum içinde ayakta kalmanın karar vericilerinden biri konumuna ulaşıyor. Sistemi nereye götürmek istiyorsunuz? sorusu izleyicilere soruluyor. Dora Garcia'nın Binlerce Yıldır İki Gezegen Çarpışıyor isimli performansında; iki alanda bulunan katılımcılar, temas etmeden birbirlerine bakıyorlar. Göz temasının kesilmediği, sessizliğin ve olabildiğince hareketsizliğin korunduğu görülüyor. Şiirsel bir anlatımı olan çalışmada iki gezegenin tek gezegen haline gelmesi öyküleniyor. Çarpışmada; fiziksel olarak birbirine yakın iki insanın, bulundukları alanlarda mesafeyi korumak için çabaları sergileniyor. "Üç dakika boyunca ayağına boya alıp duvara vuran sanatçı, nasıl bir şey anlatmak istiyor olabilir ki?" sorunuzu duyuyor ve cevabını veriyoruz. Prue Stevenson, kendisi gibi otizm spektrumuna sahip bireylerin enerjilerini atmalarının zorluğuna dikkat çekiyor ve tekrar eden, dokunsal hareket içeren performanslar gerçekleştiriyor. Tekvando siyah kuşağı sahibi olan sanatçı, performans sanatıyla enerjisini ve düşüncelerini aktarabiliyor. Tabii ki çalışmayı gerçekleştiren Sun Yuan ve Peng Yu, çalışmalarının ses getirmesini ve unutulmamasını istemiştir. Ancak bir makinenin çalışması olarak aklımızda kalması ise arkasındaki planlamaya haksızlık olabilir. Bir makineyi hayattaymış gibi gösteren performansın çıkış noktası 'makinelerin sergi alanında kullanılabilirliğinin' sorgulanmasından doğuyor. Savunmasız görünen ve kendini sürekli olarak tekrar tekrar temizliğe mahkum bulan makine, izleyicilerde farklı duygu ve düşünceleri uyandırmayı başarıyor. Sun Yuan ve Peng Yu, sanat dünyasında kara mizahlarıyla biliniyor. Bu eserleriyle; güncel insanlık meselelerini ilginç, politik ve şiddet içeren bir şekilde yansıttıkları düşünülüyor. Yoko Ono'nun 'sessiz' fakat çok sesli performansı. Yoko Ono'yu müzisyenliğinden, sanatçılığından veya John Lennon ile olan aşk hikayesinden duymuş olabilirsiniz. Performans sanatları da gençlik yıllarından beri hayatımızda olan Ono, 1964 yılında Kesilmiş Parça eseri ile dikkatleri çekmeyi başarmıştı. Kadın bedeninin sanatta oynadığı rolü irdelenen performansta; katılımcılar, sanatçıya yaklaşıp kıyafetlerinden diledikleri kadar parçalar kesebildiler. 'Cut Piece', bugün hala gündeme gelen ve performans sanatının, feminist sanatın ve katılımcı çalışmanın öncülerinden görülüyor. Evet, yanlış duymadınız. 1969 yılında sanatçı Vito Acconci, New York sokaklarında rastgele insanları takip etmiş. Bazen saatler bazen dakikalar süren bu takip süreci için sanatçı, kendinden uzaklaştığını ve adanmışlıkla hareket ettiğini belirtiyor. Yakın zamanda insanları ve heykellerini bir araya getirerek sıra dışı performanslar sergileyen Anna Uddenberg, videoda görmüş olduğumuz Kontinental Kahvaltı Sandalyesi sergisinin farklı çeşitlerini de gerçekleştiriyor. Sanatçı; bedeni, değiştirilebilecek ve kontrol edilebilecek bir nesne yerine koyuyor. Heykellerinde; hastane, uçak koltuğu ve otel odası izlenimi görmemiz ise dünyanın işleyişine uyum sağlarken geçirdiğimiz sürece bir gönderme olarak görülüyor. Tasarımlara yerleşen kadın ve adamlar artık heykelin, dolayısıyla da sistemin bir parçası oluyor. Threaded of Memories, anıların ipliği ya da dizisi olarak da söyleyebileceğimiz rüya gibi bir mekanı bize gösteriyor. Siyah iplikler, yatakları sarıyor ve birbirlerine bağlıyor. Eseri oluşturan Chiharu Shiota, uyuyan insanların da rüyalarının birbirleriyle bağlantılı olduğunu söylüyor. Yatakları tercih etmesindeki en büyük etkisinin çoğunluğumuzun yatakta doğup ölmemizden geldiğini belirtiyor. Rüyalarla, uykuyla, korkuyla, ölümle karşılaşılan hayatın yatakta başlayıp bittiğini ekliyor. Yükseklik korkusu, saklanma veya bir aksiyon filminden sahne gibi duran bu performansın gizemi, adında saklı. Korkmuş Adam isimli performansın canlandırmasında Danish Bangemand bulunuyor. Sevgi ve Anlayışın Destansı İsrafı isimli sergiyi canlandıranın, Hollywood sahnesinden çıkıp bize gelen bir tipleme gibi olması, anlamlandırmamıza yardımcı oluyor. Ayna kırmak yedi yıl uğursuzluk getiriyorsa bu performanstan matematik problemi çıkarabiliriz. On Dört Eksi Bir, Michelangelo Pistoletto tarafından 2013 yılında ortaya konmuş çalışmalardan biri. Pistoletto, çalışmalarında aynaları; isimlendirmelerinde de aynaların sayılarını kullanıyor. On dört aynanın on üçünü tahta bir çekiç yardımıyla kırması, performansın tek öznesi. Sanatçı, eseri için aynaların mekanı genişlettiğini ve izleyicileri çoğalttığını vurguluyor. Aynanın kırılması ile yansıtmanın kaybolmadığını, aksine çoğaldığını öne sürüyor. Pistoletto, kırılan aynaların parçacıklarında, geçmişin hatıralarının belgeleri olduğunu düşünüyor. Amerika'yı Seviyorum, Amerika Beni Seviyor. Performansın ismi de kendisi kadar ilginç görünüyor. 1974 New York'unda sanatçı Joseph Beuys, keçelere sarılıp ambulans ile getirildiği sergi salonunda üç gün sekiz saat boyunca bir çakal ile kafeste kapalı kalıyor. Dönemin Amerika'sının kültürel karmaşasına anlam arayışında olan Beuys, çakalın düzenbaz ve yırtıcı görüntüsünün ardında farklı anlamlar olduğuna inanıyordu. Amerika'nın ruhani hayvanı olarak gördüğü çakal ile performansı sırasında göz temasları ve hareketler ile iletişim kurmaya çalıştı. Sanatçı, performansı sonunda tekrar ambulans ile havaalanına döndü ve bir daha sergi salonu hariç Amerika'da hiç adım atmadı. Sabah uyandığımızda seni çok iyi anlıyoruz. İlk olarak Mona Hatoum tarafından 1985 yılında gerçekleştirilen bu çıplak ayakla yürüme hareketi hakkında alt metinler bulunmuyor. Sanatçının, performansı boyunca çıplak ayakla bir saat yürüdüğünü ve ayak bileklerine o dönemlerde genellikle polislerin giydiği bir botu bağladığını biliyoruz. Sanatçının mesajını bilmesek de kendimiz anlamlar çıkarabiliriz. Tıpkı başka bir sanatçı olan Chris Thomas'ın yeniden canlandırması gibi. Erimesi yaklaşık 9 saat süren buz kütlesini Mexico City sokaklarında sürükleyen Francis Alys; kış günlerinde üşütecek, yaz günlerinde serinletecek bir görüntü sergiliyor. Mexico gibi sıcak iklime sahip bir bölgede, sokak satıcıları için buzun önemli olması ve kendisinin buzu yok oluşa sürüklemesi absürt bir dille anlatılmışa benziyor. Sanatçının başlığına eklediği gibi, bazen bir şeyi yapmak sizi hiçbir şeye götürür. "Geri Sayım" sergisinde canlandırılan "Kum Sütunu", Roman Signer'ın şaşırtıcı çalışmalarından biri. Serginin tamamı bozulmaların nesneye etkilerini gösteriyor. Sürecin geri sayımı ve kaçınılmaz sona ulaşım izleyiciler tarafından deneyimleniyor. Signer'ın performansında da sekiz ila on iki kum dolu kovanın üst üste dizilip ardından yıkılmasını sergiliyor. En alttaki kovanın kenarında delik açılmasıyla dökülen kumun tüm kovaları yıkması ise kaçınılmaz sona ulaştırıyor. Tercih ettikleri yolun; zorlu, çoğu zaman tepki çekebilen bir seçenek olduğu, örnekler yakından incelendiğinde daha iyi görülüyor. Sanatın; yaşama, topluma, duygulara ayna olabildiğini biliyoruz. Sanatçının kendisine yakından bakınca daha zorlu bir ikilemin perdesi aralanıyor. Yaşamı anlatabilen bir seçeneğin, hayattan alıkoyabileceği riski belirmeye başlıyor.


Türkiye İstatistik Kurumu , 2022 yılına ilişkin Küçük ve Orta Büyüklükteki Girişim İstatistikleri araştırmalarının sonuçlarını paylaştı. Yapılan açıklamalar, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin, yani KOBİ'lerin Türkiye ekonomisindeki yerini ortaya koyuyor. Paylaşılan verilere göre KOBİ'ler, Türkiye'de ekonominin bel kemiği olmaya devam ediyorlar. TÜİK verilerine göre KOBİ'ler, 2022 yılındaki tüm girişimlerin yüzde 99,7'sini oluşturdular. Sanayi ve hizmet sektöründeki toplam KOBİ sayısı, 3 milyon 773 bin olarak kayıtlara geçti. KOBİ'ler; istihdamın %70,6'sını, personel maliyetinin %47,5'ini, cironun %42,5'ini, üretim değerinin %36,3'ünü ve faktör maliyetiyle katma değerin %36,4'ünü oluşturmayı başardılar. 2022 yılı verilerine göre KOBİ'ler, faaliyetlerin istatistiksel sınıflandırmasına göre en çok ticaret sektörünü tercih ettiler. Buna göre; KOBİ'lerin yüzde 36,1'i, toptan ve perakende ticaret sektörüne yöneldiler. Ayrıca motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin onarımı, ulaştırma ve depolama ile imalat sanayi sektörü de öne çıkan sektörler arasında yer aldı. TÜİK verilerindeki en dikkat çekici hususlardan biri, KOBİ'lerin çalışan başına personel maliyetleri ile ilgili. Araştırmaya göre tek bir personelinin maliyeti, 2022 yılı için 69 bin TL'ye ulaştı. Mikro boyuttaki işletmeler bile 36 bin TL'lik maliyetlerle karşılaştılar. Bu istatistik, KOBİ'lerin sürdürülebilirliği için oldukça kritik. TÜİK'in araştırması, KOBİ'lerin ürettiği teknolojilerle ilgili detaylar verdi. Araştırmaya göre KOBİ'lerin sadece binde 7'si, yüksek teknoloji üretimi yapabildi. Bu oran, büyük girişimlerde ise yüzde 3 seviyesindeydi. Buradan, Türkiye'deki KOBİ'lerin daha fazla yüksek teknoloji üretmeleri gerektiği sonucuna ulaşabiliriz. Yapılan araştırma, KOBİ doğum oranında artış yaşandığını ancak bu girişimlerin istihdamdaki payının bu durumdan etkilemediğini gözler önüne serdi. 2021 yılında yüzde 5 olan KOBİ doğum oranı, 2022'de yüzde 5,7'ye yükseldi. Bununla birlikte; KOBİ istihdamındaki pay, yüzde 3,1 olarak değişmeden kaldı. TÜİK verilerine göre KOBİ'ler, Türkiye'nin tüm ihracatının yüzde 31,6'sını sırtlanmış durumdalar. Bu oran, ithalat tarafında ise yüzde 15,4. Ayrıca KOBİ'ler, daha çok Avrupa'ya ilgi gösteriyorlar. Araştırmaya göre KOBİ'ler, ihracatlarının yüzde 49,3'ünü Avrupa ülkelerine, yüzde 32,7'sini de Asya ülkelerine gerçekleştirdiler. İhracatın yüzde 91,7'lik bölümü ise sanayi sektöründe gerçekleşti.


Dünyanın en büyük film ve dizi veri tabanı IMDb, son birkaç gündür oldukça ilginç bir olayla Türkiye'de gündemde. Bunun nedeni ise platformda yer alan Türk kadın oyuncuların profil fotoğrafları. Dünden beri birçok sosyal medya kullanıcısı, Türk kadın oyuncuların IMDb profil fotoğraflarının rahatsız edici görsellerden oluştuğunu fark etti. Bu fotoğraflar, dizilerden alınmış, oyuncuların ellerinin veya ağızları bağlı olduğu şiddet içerikli karelerdi. Tahmin edebileceğiniz gibi neden olduğu bilinmeyen bu durum, kısa sürede büyük tepki çekti. Bugün ise bu fotoğrafların platformdan kaldırıldığı görüldü. Gelin neler yaşandığına birlikte bakalım. X kullanıcıları, Türk aktrislerin profil fotoğraflarının ekran görüntülerini paylaşarak konuyu gündeme taşıdı. Songül Öden, Hande Ataizi, Helin Kandemir, Sıla Türkoğlu, Sibel Taşçıoğlu ve daha birçok oyuncunun profil fotoğrafının, ağızlarının bağlı olduğu rahatsız edici sahnelerden alınmış olduğu görüldü. Devrim Özkan isimli kullanıcı tarafından paylaşılan bazı ekran görüntülerine yukarıdan ulaşabilirsiniz. Bir kullanıcı, Google üzerinden Türk kadın oyuncular IMDb anlamına gelen Turkish actress IMDb araması yaptığında görseller kısmında yine bu tarz fotoğraflarla karşılaşıldığını ifade etti. Biz kontrol ettiğimizde bunu göremedik, ancak bunun sebebi muhtemelen bu fotoğrafların kaldırılması. Türk kadın oyuncuların neden IMDb fotoğraflarının bu şekilde ayarlandığı konusunda herhangi bir bilgi yok. Dizilerdeki bu sahnelere tepki çekmek amacıyla mı yapıldığı yoksa direkt kötü niyetle mi olduğu belli değil. Kimin veya kimlerin profilleri düzenlediği de bilinmiyor. Konuya ilişkin IMDb tarafından da henüz bir açıklama da yok. IMDb'deki profil fotoğraflarının değiştirilmesi için aylık 20 dolarlık ücreti olan IMDbPro üyeliğinin gerektiğini ekleyelim. Ayrıca IMDbPro'nun destek sayfasında, her bir profilde değişiklik için ayrı hesaplar gerektiği belirtiliyor. Buna ek olarak şiddet içeren fotoğrafları yüklemenin de yasak olduğu vurgulanıyor. Bu fotoğrafların bu kadar uzun süre profillerden kaldırılmamış olmaları da tuhaf. Çünkü bazı X kullanıcıları, daha önceden de bu durumla karşılaştıklarını söylüyor. Tepkilerin ardından bugün oyuncuların IMDb sayfalarını kontrol ettiğimizde fotoğrafların kaldırıldığını gözlemledik. Çoğu aktrisin profil fotoğrafı kısımlarında herhangi bir şey yok. Açıklama gelmese de platformun gelen şikayetlerin ardından fotoğrafları kaldırdığını tahmin edebiliriz.