Linux, 1991 yılında Linus Torvalds tarafından açık kaynaklı bir yazılım projesi olarak geliştirilen, UNIX benzeri bir işletim sistemi. Bugün Linux, bilgisayarlar, sunucular, mobil cihazlar, gömülü sistemler ve süper bilgisayarlar dahil olmak üzere geniş bir yelpazede ücretsiz olarak kullanılmaktadır. Fakat ücretsiz olmasına rağmen rakip işletim sistemleri kadar tercih edilmemekte, hatta bilinmemektedir. Eğer bir kullanıcı olarak Linux övecekseniz, önerinizle o işletim sistemine geçenlerin teknik servisi olmaya hazır olmanız gerekiyor. İşin şakası bir yana, işletim sistemi kurulacağı zaman Linux'un ücretsiz olması bile onu akla gelen ilk seçenek yapmıyor. Bunun hak vereceğiniz sebepleri bulunuyor. Kullanıcı arayüzü, her yiğidin altından kalkabileceği kadar basit değil. Linux, bazı kullanıcılar için arayüz ve masaüstü deneyimi açısından diğer işletim sistemleriyle karşılaştırıldığında daha zor ve karmaşık gelebiliyor. Zira Linux, çoğu zaman terminal işlemlerine gerek duyduğundan kullanıcıları zor durumda bırakabiliyor. Sınırlı oyun desteğinden de bahsetmemek olmaz. Linux, oyun endüstrisinde hala Windows'a kıyasla geride. Birçok popüler oyun, Linux için resmi bir sürüm sunmuyor ve bu da Linux kullanıcılarının oyun seçeneklerini oldukça sınırlı tutuyor. Ancak son zamanlarda Linux için oyun desteği arttı ve daha fazla oyunun Linux'a uyumlu sürümlerini bulmak nispeten kolaylaştı. Tabii sektörün olmazsa olmaz yazılımlarıyla uyum problemleri de var. Linux, popüler masaüstü uygulamalarının bazılarında tam uyumluluk sağlayamayabiliyor. Özellikle sektöre özgü yazılımlar veya oyunlar gibi belirli uygulama alanlarında, Linux bazen daha az destekleniyor. Bu nedenle, bu uygulamaları kullanmak isteyen kullanıcılar için diğer işletim sistemleri daha tercih edilebilir oluyor. Linux, bazı bilgisayarlarda donanım sürücüleri konusunda sorunlar yaşatabilir. Donanım üreticileri genellikle Linux için özel sürücüler sağlamakta tereddüt edebilir veya sınırlı desteğe sahip olabilir. Bu sebeple kullanıcılarının donanım uyumluluğunda bazı zorluklarla karşılaşmasına neden olabilir. Kullanıcı alışkanlıkları, geçişin en büyük engellerinden olabilir. Kullanıcıların geneli, Windows veya macOS gibi yaygın kullanılan işletim sistemlerine alışkındır ve bu sistemleri tercih eder. Linux'un farklı bir deneyim sunması ve bilinmeyen bir alan olması, ücretsiz olmasına rağmen cezbedici gelmeyerek kullanıcıların tercihlerini değiştirmelerini engelleyebilir. Linux'ta eksikliği hissedilen bir diğer konu, özel uygulama ve hizmetlerin bulunmamasıdır. Microsoft'un Office paketi, Apple'ın iTunes uygulaması veya Gmail gibi hizmetler dururken Linux için geniş bir uygulama ve hizmet ekosisteminin olmaması, kullanıcılar tarafından tercih edilmemesinin sebeplerinden biri olarak görülüyor. Tüm bunlara rağmen Linux, kullanıcıya özgürlük ve esneklik sunan açık kaynaklı bir işletim sistemi. Kullanıcılar, ücretsiz olarak bunu kullanabilir, istedikleri şekilde değiştirebilir ve geliştirebilirler. Ayrıca güvenlik konusunda da öncelikli bir tasarıma sahiptir, bu da kullanıcıların daha güvenli bir deneyim yaşamasını sağlar. Verimli bir çalışma ortamı sunmasıyla bilinen Linux, geniş bir geliştirici ve kullanıcı topluluğu sayesinde sürekli destek görüyor ve geliştirmelerle karşımıza çıkıyor. İlerleyen zamanda popülaritesinin hangi aşamaya geleceğini birlikte göreceğiz.


Geçtiğimiz ay ABD'de hizmet vermekte olan Washington Liberty Lisesinde ilginç bir siber saldırı olayı gerçekleştiği ortaya çıktı. 30 Kasım'da yaşanan ve kamuoyunda gündem olmayan olay, iPhone'ların basit bir elektronik cihazla kullanılamaz hale getirilebileceğini ortaya çıkardı. Polis soruşturmasının devam ettiği öğrenildi. Edinilen bilgilere göre dersleri sabote etmek isteyen bir öğrenci, ne işe yaradığı açıklanmayan bir elektronik alet kullandı ve iPhone'lara yetkisiz müdahalede bulundu. Bu müdahale, öğrenci ve öğretmenlerin kullandığı iPhone'ların, durup dururken kapanmasına yol açtı. Konuyla ilgili çalışmalarını sürdüren ABD Kamu Diplomasisi Danışma Komisyonu , açıklamasında iPhone'ları hack'leyen öğrenciye hiçbir suçlama yöneltmediklerini duyurdu. Bunun nedeni, hack'lenen iPhone'lardan sızdırılan herhangi bir veri olup olmadığının bilinemiyor olması. Hatta kolluk kuvvetleri, günlerdir bu konuyla ilgili çalışmalarını sürdürüyorlar. Yetkililer, siber saldırıdan doğrudan etkilenen ve potansiyel olarak etkilenmiş olan tüm öğrencilerin kimlik tespitinin yapıldığını söylediler. Söz konusu elektronik aletle ilgili hiçbir bilgi olmadığının altını çizelim. ABD basını, konuyla ilgili detaylı bilgi almak için ACPD ve siber güvenlik uzmanları ile görüştüler. Ancak görüşmeler sonucunda elde edilen bilgiler, spekülasyondan öteye geçilemeyeceği için bilgi aktarımı yapılmadı. Uzmanların konuyla ilgili ortak kanaati, cihazların daima güncel yazılım kullanmaları yönünde. Bu garip olayla ilgili yeni bir bilgi gelirse sizlere aktarmaya devam edeceğiz.


Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni bir yönetmelik yer aldı. "Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", bir süredir gündemde olan sınıf tekrarı konusuyla ilgili hususlara açıklık getiriyor. Ülkemizdeki lise öğrencileri, 50 ortalamaya sahip olmaları halinde sınıfta kalmıyorlardı. Bugün yayımlanan yönetmelik ile bu durum değişti. Buna göre bir öğrenci, alt sınıflar da dahil olmak üzere 6 ve daha fazla üzeri dersten başarısız olduysa sınıf tekrarı yapmak zorunda kalacak. Başarısız olunan ders sayısının en fazla 3 olması halinde ise geçmişte de uygulanan "sorumlu geçme" yöntemi uygulanacak. MADDE 53- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 12- (1) Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik ile bu Yönetmeliğin 57 nci maddesinin birinci fıkrasının bendi ve 58 inci maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikler, 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında ortaöğretim kurumlarının hazırlık ve 9 uncu sınıflarından itibaren kademeli olarak uygulanır. 2) Başarısız dersi/dersleri olanlardan, yılsonu başarı puanı en az 50 olan, b) Ders yılı sonunda her bir dersten iki dönem puanı bulunmak kaydıyla doğrudan sınıfını geçemeyen öğrencilerden; bir sınıfta başarısız ders sayısı en fazla 3 ders olanlar sorumlu olarak sınıflarını geçer. Ancak alt sınıflar da dahil toplam 6 dersten fazla başarısız dersi bulunanlar sınıf tekrar eder. Nakil ve geçişler nedeniyle ortaya çıkan sorumlu dersler bu sayıya dahil edilmez. (3) Bulunduğu sınıf seviyesinde sınıf tekrarına kalan öğrenciler tekrar edeceği sınıf seviyesinde uygulanacak olan hükümlere tabi olur.


ABD merkezli teknoloji devi Apple, geçtiğimiz ay düzenlediği bir etkinlikte yepyeni ürünlerini tanıttı. Tanıtılan ürünlerden en dikkat çekeni ise M3 işlemciye sahip olan MacBook Pro'ydu. Apple'ın bugüne kadarki en güçlü dizüstü bilgisayarı olarak karşımıza çıkan model, 78.999 TL'den başlayan fiyatı ile de dikkat çekiyor. Şimdiyse Apple'ın en yeni MacBook Pro modelleri ile ilgili yeni bir gelişme yaşandı. Teknolojik ürünlerin onarılabilirlik düzeylerini test eden bir platform olarak bilinen iFixit, M3 ve M3 Pro işlemcilerden güç alan 14 inç boyutlu modellerin, "içini dışına çıkarttı". iFixit ekibi tarafından yapılan inceleme, yeni nesil MacBook Pro ile önceki nesil MacBook Pro arasında iç tasarım farkı olmadığını gözler önüne serdi. Aslına bakacak olursak bu çok da şaşırtıcı değil zira Apple'ın yeni işlemcileri performans artışı vadetmiş olsalar da çok büyük bir değişim yaşamadılar. Hal böyle olunca iç tasarımda değişiklik yapılmasını gerektiren bir durum olmadı. iFixit'in yeni nesil MacBook Pro'nun içini açtığı videoda en çok değindiği husus, Apple'ın "uzay siyahı" dediği renk tonu oldu. Şirketin bu denli siyah bir tonu nasıl yakaladığını merak eden ekip, yaptığı incelemeler sonucunda Apple'ın gerçekten de iyi bir iş çıkarttığını tespit etti. Yapılan incelemeye göre Apple, önce anotlama yöntemi ile tasarladığı metal çerçeveyi, ikinci aşamada aşındırdı. Böylelikle kasa üzerine düşen ışığın daha fazla dağılması sağlandı. Bu da uzay siyahı renkli MacBook Pro'nun olduğundan daha koyu, daha mat ve ışığın geldiği bölgenin nispeten aydınlık kalmasına yol açtı. Ancak, Apple'ın M3 işlemcili MacBook Pro modelinde kullandığı uzay siyahı rengi, temizlik hastalarını rahatsız edecek türden. Zira az önce bahsettiğimiz anotlama ve aşındırma teknikleri, bu kasa üzerinde makro boyutlu çukurlar oluşmasına yol açtı. Bunun parmak izi açısından nasıl bir etki yarattığını görmek isteyen iFixit, cips kullandığı bir test yaptı. Bu test, uzay siyahı renge sahip olan MacBook Pro'nun, uzay grisi renge sahip olan MacBook Pro'dan daha fazla kirlendiği sonucuna ulaşılmasını sağladı. : Apple M3 işlemcili MacBook Pro'ların başlangıç fiyatı aslında 62.999 TL. Ancak standart M3 işlemcinin bulunduğu bu versiyonda uzay siyahı renk seçeneği sunulmuyor. Bu haberimizde parçalarına ayrılan ve çerçevesi incelenen renge sahip olmak isteyenlerin, en az 78.999 TL ödemeleri ve M3 Pro işlemcili modeli satın almaları gerekiyor.


Bilinen adıyla AMOS, tam adıyla Atomic Stealer adlı bir zararlı uygulama uzun zamandır MacOS kullanıcılarını hedef alıyor. Bu zararlı yazılım, bulaştığı sistemlerden veri ve dosya sızdırmakta kullanılıyor. AMOS daha sonra da çeşitli uygulamalardaki bilgileri toplamaya başlıyor. Bu bilgiler arasında şifreler, kredi kartı bilgileri, doğrulama kodları, akla gelebilecek her türden veri yer alıyor. AMOS'u daha fazla cihaza bulaştırmak isteyen hackerlar artık sahte tarayıcı güncellemelerini kullanıyor. ClearFake adlı yeni saldırı dalgasında hackerlar, daha önceden sızmayı başardıkları internet sitelerini kullanıyor. 17 Kasım'da güvenlik araştırmacısı Ankit Anubhav tarafından keşfedilen saldırıya göre bu sitelere girildiğinde güncelleme gerektiği uyarısı ekrana geliyor. Görünüşte bu güncelleme sayfalarının orijinallerinden hiçbir farkı bulunmuyor, hatta uyarı için farklı dil seçenekleri bile yer alıyor. Kullanıcılar hiçbir şeyden şüphelenmeden güncelleme düğmesine bastıklarında bilgisayarlarını da zararlı yazılıma açmış oluyorlar. İndirilen dosyaların nasıl çalıştırılacağına dair yönlendirmeleri yerine getiren, hiçbir şeyden şüphelenmeyen kullanıcılar dosyayı kendi elleriyle çalıştırıyorlar. Bu işlem gerçekleştirilir gerçekleştirilmez de AMOS, yönetici hesabının şifresini soruyor. Bu şifreyi elde ettikten sonra yazılım, cihazınızda en basit tabiriyle at koşturmaya başlıyor. Kimlik bilgileri, konum, mailler, dosyalar, şifreler, kart bilgileri gibi bilgileri topluyor. Windows cihazlar da benzer şekilde AMOS saldırılarına maruz kalabiliyor. Uzmanlar, kullanıcıların bu yöntemlere karşı çok dikkatli olması gerektiğini söylüyor. Engellemek için ise web koruma araçlarından yararlanılabileceğini vurguluyorlar.


İster sıradan bir kullanıcı olun ister profesyonel bir yazılımcı olun; her kesime hitap eden ve MacBook kullanıcılarının eli kolu olacak bu uygulamaların, macOS gibi bir ekosistemde sundukları özelliklere karşın ücretsiz olduğuna çok şaşıracaksınız. Listemizdeki uygulamalar çoğu kişi tarafından pek bilinmeyen, bilenin ise bir süre kullandıktan sonra gelecekte ücretli dahi olsa asla vazgeçemeyeceği; tabiri caizse keşfedilmeyi bekleyen birer hazine niteliğindeler. Bu uygulamalar hala ücretsizken mutlaka bir şans vermenizi tavsiye ediyoruz. Sıradan tarayıcıların yüksek RAM tüketiminden ve düşük güvenlik seviyelerinden sıkıldıysanız, Orion Browser'ı denemenizi şiddetle tavsiye ederiz. Kendisini dünyanın en güvenli tarayıcısı olarak tanımlayan Orion Browser, kullanıcıları web sayfalarındaki izleyicilerden ve dolandırıcılardan koruyor. Herhangi bir tarayıcı kullanırken, genellikle o tarayıcıya ait olan eklentileri tarayıcının eklenti mağazasından indirmeniz gerekir. Durum bu tarayıcımızda biraz daha farklı. Şöyle ki; Orion Browser, tüm tarayıcıların eklentilerini kurabilmemize olanak sağlıyor. Orion Browser, arayüz bakımından Safari'ye çok benzediği için tarayıcıyı kullandığınız takdirde yabancılık çekmeyeceğinizi düşünüyoruz. CoconutBattery, MacBook cihazınız hakkında oldukça detaylı bilgiler veren ücretsiz bir uygulama olarak karşımıza çıkıyor. Bu uygulamada MacBook'unuzun ne zaman üretildiğini, cihazı kaç kere şarj ettiğinizi , batarya sağlığınızın durumunu, cihazın batarya sıcaklığını ve kaç watt gücünde enerji tükettiğini görebilirsiniz. Ek olarak; bu uygulama açıkken cihazınıza iPhone veya iPad gibi bir Apple cihaz bağlarsanız, bu cihazlarınız için de yukarıda saydığımız bilgileri görebilirsiniz. Dizüstü bilgisayarlarda zaman zaman çok fazla uygulamayı aynı anda kullanarak karmaşaya sebep olabiliyoruz. Bu karmaşanın içindeyken, aniden daralıp gerekli gereksiz tüm uygulamaları kapatmaktan kendinizi alıkoyamıyor musunuz? Later uygulaması sayesinde artık bu uygulamaları kalıcı olarak kapatmanıza gerek kalmıyor. Ekranınızda açık olan tüm uygulamaları Later'ı kullanarak Bu pencereleri daha sonrası için kaydet butonunu kullanarak kapatabilir, aynı uygulamalara aynı karmaşık düzende tekrar erişmek isterseniz Oturumu geri yükle özelliğini kullanabilirsiniz. Böylelikle hem tüm uygulamalardan istediğiniz zaman kurtulabilir hem de onları istediğiniz zaman çağırıp, işinize kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Görselleri, dosyaları veya herhangi bir belgeyi sürekli farklı klasörlere taşımaktan yorulduysanız Dropover tam istediğiniz gibi bir uygulama olabilir. Dilediğiniz herhangi bir belgeyi bir klasörden veya masaüstünden tutup farenizi salladığınızda açılan küçük kutu içinde belgenizi istediğiniz kadar burada muhafaza edebiliyorsunuz. Dropover, yalnızca bilgisayarınızdaki belgeleri barındırmak için değil, aynı zamanda bu kutucuğun içinde yazı veya link tutmanıza da olanak sağlıyor. Bilgisayar ortamındaki hemen hemen her türlü içeriği barındırdığınız bu küçük kutucuk, aynı zamanda ücretsiz bir cloud hizmeti de sağlıyor. Şöyle ki; belgelerinizi veya önemli notlarınızı, herkesin erişebileceği ancak yalnızca sizin oluşturacağınız bağlantı ve şifre ile Dropover'ın bulut hizmetine yükleyebiliyorsunuz. Buluta yüklediğiniz içerikleriniz, siz silene kadar aylarca Dropover bulut sisteminde ücretsiz şekilde saklanıyor. MacBook'larda ekran görüntüsü almak, Windows bilgisayarlara göre her zaman daha uğraştırıcı olmuştur. Windows'ta tek bir tuş ile ekran görüntüsü alırken, macOS'ta aynı anda 3 hatta bazen 4 tuşa basmanız gerekiyor. Shottr, bu durumu hem biraz daha kolaylaştırmak için hem de ekran görüntüsü aldıktan sonra daha fazla düzenleme yapabilmenize olanak sağlıyor. Shottr ile ekran görüntüsü aldığımız görselin içinde bulunan bir yazıyı, ikonu veya herhangi bir şeyi silebilir; "blur" efektiyle seçtiğiniz alanı bulanıklaştırabilirsiniz. Shottr, bir ekran görüntüsünden silmiş olduğunuz bir öğenin arka planı, silindiği belli olmayacak şekilde görselin arka planındaki renge ve düzene uygun olacak şekilde yapay zeka sayesinde düzenliyor. Cep telefonların kameraları çok geliştiği için bazen fotoğraflarımızın boyutu çok yüksek olabiliyor. Bir web sitesine görsel yüklemeye çalıştığımızda da boyutu yüksek olduğu için sitenin boyut limitine takılıyoruz ve görseli yükleyemiyoruz. ImageOptim sayesinde, bir görselin boyutunu küçültme gibi basit bir işlem için artık kompleks yapıda programlara veya Google'a resim boyutu küçültme araması yapmanıza gerek kalmıyor. ImageOptim, JPEG, PNG ve GIF uzantılı görsellerde, görüntü kalitesini %40 ile %99 arasında bir seviyeye düşürmenizi sağlıyor; böylelikle görsellerinizin hem kalitesinde bir bozulma olmuyor hem de görselin boyutu ciddi ölçüde düşüyor. Velja, bir tarayıcıya benzeyen ama tarayıcı olmayan; web sayfalarının hangi tarayıcıda veya hangi uygulama üzerinde çalışacağını seçmenizi sağlayan, çoklu işlemler için programlanmış harika bir uygulama olarak karşımızda. Velja'da her web sitesi için ayrı ayrı uygulama tanımlamaları yaparak belirli sayfaların hangi tarayıcıda açılmasını istediğinizi seçebiliyorsunuz. Örnek vermek gerekirse; herhangi bir YouTube linkine tıkladığınız takdirde, kullandığınız tarayıcı ne olursa olsun; Velja, YouTube'u Safari tarayıcısında açacaktır. Velja'yı özetlemek gerekirse, her web sayfası için özel bir varsayılan tarayıcı tanımlayabiliyorsunuz. Windows bilgisayarlardan alışık olduğumuz, ekranın sağ alt kısmında bulunan küçük ikonların; arka planda açık olan uygulamaların ve bazı servisleri temsil ettiği bu küçük ama çok işe yarayan mini ikonlar, MacBook'larda büyük karmaşaya sebep olabiliyor. Bu karmaşayı önlemeyi hedefleyen ve listemizdeki diğer uygulamalar gibi tamamen ücretsiz olan Hidden Bar uygulaması sayesinde, üst çubukta yer alan açık uygulama ikonlarını istediğimiz gibi konumlandırabiliyoruz. Aynı anda 10-20 tane uygulamanın çalıştığını ve her uygulamanın yukarıda birer ikon olarak göründüğü durumlarda, Hidden Bar; | simgesinin solunda kalan tüm uygulama ikonlarını gizliyor, sağında kalanları ise üst çubuğa sabitliyor. Belirtmekte fayda var; sadece ikonları değil, | simgesini de farklı noktalara konumlandırabiliyoruz ancak konumlandırdığımız noktanın solundaki ikonlar, < simgesine tıklayana kadar gizli kalmaya devam ediyor; sağındaki ikonlar ise Hidden Bar küçültülse dahi sabit şekilde görünmeye devam ediyor. App Store'da yer alan ve büyük çoğunluğu ücretli olan yardımcı uygulamaların, listemizde de yer verdiğimiz gibi ücretsiz muadilleri mevcut. Bazıları App Store'da yer alırken, bir kısmı ise kendi yapımcısının web sitesi üzerinden indirilebilen bu ücretsiz uygulamalara; içeriğimizde her uygulama için eklediğimiz bağlantılara tıklayarak ulaşabilirsiniz. Eğer "bu uygulama da listede olmalıydı." dediğiniz az bilinen ve ücretsiz macOS uygulamaları varsa, bunları yorumlar kısmından bizlerle paylaşmayı unutmayın!


Apple, her ne kadar yeni tanıttığı Apple Watch'ların reklamlarında cihazı suyun altında gösterse de cihazın garantisi, sıvı temasından doğacak hasarları kapsamıyor. Bu yüzden konu Mac'lere gelmeden önce bu cihazlarla suya girerken dikkat etmeniz gerektiğini belirtelim. Sıvı temasından doğacak hasarları önleyebilmek adına Apple Watch'larda suyu dışarı atan bir mekanizma varken iPhone'larda ve iPad'lerde, buna ek olarak cihaza sıvı kaçtığını belirten bir uyarı da karşımıza çıkıyor. Yeni macOS Sonoma 14.1 sürümünde de Mac cihazlarında sıvı temasını algılayacak bir özellik bulundu. Fakat özelliğin amacı ve çalışma şekli iPhone'dakinden farklı. liquiddetectiond isimli bu gizli özellik, bilgisayarın sıvıya maruz kalıp kalmadığını anlayabiliyor. Bunu yapmak için de Mac cihazları üzerindeki Type-C yuvalarından sıvı temasına yönelik bilgi topluyor. Özellik, iPhone tarafında kullanıcıya ulaşıp uyarsa da Mac'lerde durum böyle değil. Zira Sıvı Tespiti ve Korozyon Azaltma Hizmeti, kodun da işaret ettiği üzere analiz amacıyla yerleştirilmiş. Bu da henüz iPhone'lardakine benzer bir uyarının Mac kullanıcılarına gösterilmeyeceğine; onun yerine Apple teknisyenlerinin cihazın garantisini daha rahat kontrol edebilecek olmasına işaret ediyor. Söz konusu sıvı tespiti noktalarında sıvıya maruz kaldığında renk değiştiren göstergeler yer alıyor. Fakat bunun M3 işlemcili Mac cihazlarıyla mı sınırlı olduğu yoksa macOS'in son sürümünü kullanan her Mac'de yer alacağı henüz belli değil. Böyle bir özelliğin özellikle de MacBook'larda oldukça işlevsel olacağı kesin. Yine de gözümüz, ufacık bir adım ötedeki sıvı teması uyarısını da aramadı değil. Hazır MacBook demişken de M3 işlemcili MacBook Pro'dan meraklıları için bahsedelim.


Aslında bu paradoksla her gün karşılaşıyoruz, yalnızca bunun farkında değiliz. Belli ki Amerika'da uygulanan Scholastic Aptitude Test sınavında da bu es geçilmişti. Çünkü bu paradoksla ilgili bir soru sorulduğunda soruyu hazırlayanlar bile cevabı yanlış verdiler! Amerika'da üniversitelere giriş için yapılan SAT sınavında bu paradoks ele alınmış. Bu sınav, Amerikan vatandaşları ve yabancı öğrenciler arasında geçerliliği olan uluslararası bir sınav. Adaylar; yazılı, sözlü ve matematiksel olarak değerlendirildikleri, çoktan seçmeli sorularla tasarlanan bir sınava tabi tutuluyorlar. 1982'deki bu sınavın bir matematik sorusu ise resmen tarihe geçti. Bu soru o kadar zordu ki hiçbir öğrenci doğru cevabı bulamamıştı. Hatta soruyu hazırlayanlar bile tam olarak soruyu çözemedi. Her sınavda olduğu gibi bu sınavda da hız önemli. Bu sorunun yanıtı başta size 3 gibi görünmüş olabilir; sonucunda B çemberinin yarıçapının A çemberinin yarıçapının 3 katı olduğundan yola çıkarsak B'nin çevresi de A'nın çevresinin 3 katı olacaktır. Küçük çemberi açıp büyüğün çevresine sarma işlemi tam 3 kez gerçekleşirdi. Böyle baktığınızda cevap alenen 3 gibi dursa da maalesef siz de elendiniz! İşin ilginç tarafı, diğer şıkların hepsi yanlıştı. Doğru cevap 4'tü ve bu, seçenekler arasında bile yer almıyordu. Bu ilginç olay daha sonraları "madeni para paradoksu " olarak adlandırılmaya başlandı. Çünkü sorunun sonucu, sezgilere aykırı bir şekilde ortaya çıkması nedeniyle paradoksal bir durumu ifade ediyordu. Bu tür sınavlarda küçük ayrıntıların ne kadar önemli olabileceğini bir kez daha görüyoruz. Masanın üzerine iki tane aynı büyüklükteki madeni para koyun. Soldaki para ok yönünde ortadaki paranın etrafında döndürüldüğünde bir tam tur mu, yoksa yarım tur mu döner? Eğer denemeye üşendiyseniz cevap bir tam tur olacak. Yani para, başladığı noktaya geri dönmek için iki tam tur atmış olacak. Eğer paranın yarıçapını r olarak kabul edersek paranın merkezinin aldığı yol 1/2x2 x2r=2 r olacaktır. Bu durumda, paranın merkezi etrafında bir tur tamamlaması için para kendi etrafında iki kez dönmelidir. İki çemberin birbirinin etrafında dönüşü durumunda, hareket halindeki çemberin tur sayısını bulmak için çemberlerin çevrelerini oranlamalı ve sonuca 1 eklemelisiniz. SAT sorusunun hatası da buradan kaynaklanıyordu. Bu durumda, sağdaki madeni para ortadaki paranın etrafında döndürüldüğünde ortadaki para kendi etrafında sadece bir tam tur atar. Yani saat yönünde döndürülen para, başlangıç noktasına geri dönmek için kendi etrafında sadece bir tur atmış olur. Bu, yapılan hesaplamalardan elde edilen sonuçtur ve paradoksu çözer.


Meta şirketinin CEO'su Mark Zuckerberg, uzun zamandır X CEO'su Elon Musk ile arasındaki kafes dövüşü iddialarıyla gündeme geliyordu. Söz konusu iddialar sayesinde milyonlarca kişi, Zuckerberg'ün aslında oldukça sıkı bir şekilde dövüş sporlarıyla ilgilendiğini öğrenmişti. Yani Musk ile aralarındaki kafes dövüşü gündem olmadan önce de Zuckerberg bu konuyla ilgileniyordu. Bugün yaptığı bir paylaşımda Zuckerberg, geçtiğimiz gün ameliyat olduğunu, bir Instagram paylaşımıyla duyurdu. Zuckerberg aynı paylaşımın açıklamasında antrenmanın nereye varacağını da belirtiyor. Fakat konunun Musk ile aralarındaki sözde kafes dövüşüyle alakalı olmadığını baştan belirtelim. Yaptığı antrenmanda sakatlanarak ön çapraz bağlarını yırtan Zuckerberg, geçirdiği ameliyat sonucu iyi olduğunu belirtti. Kendisiyle ilgilenen takıma ve doktorlara teşekkür eden milyarder, antrenmanın amacını da paylaştı. Sakatlanmayla sonuçlanan söz konusu antrenman, Zuck'ın söylediğine göre önümüzdeki yılın başlarında gerçekleşecek rekabetçi bir MMA turnuvası içindi. Yine de Zuck her şeyin sona ermediğini, sadece antrenmanların biraz gecikeceğini söylüyor. İyileşir iyileşmez antrenmanlara dönmeyi dört gözle beklediğini de belirtiyor. Zuck'ın dövüş sanatlarına olan ilgisi, pandemi döneminde fitillenmişti. Evinin arka bahçesine bir octagon yaptıran milyarder, bu işi hobinin biraz daha ötesine taşımış durumda. Söz konusu müsabakaya katılıp katılmayacağına ve ne zaman tam olarak iyilşebileceğine yönelik detaylar ise henüz belli değil.


MKBDH, ana ödül olan Yılın Telefonu ödülünü Google'ın ekim ayında tanıttığı yeni amiral gemisi telefonu Pixel 8'e verdi. Türkiye'ye gelmeyen cihaz, 100 dolar daha pahalı fiyata sunulsa da hem daha iyi ekran hem de daha daha iyi yazılım özellikleriyle gelmişti. Yapay zekayı da öne çıkaran cihazın detaylarına aşağıdaki içeriğimizden ulaşabilirsiniz. Ünlü içerik üreticisi, iPhone 15 serisine kamera ve bataryada ödül verdi. MKBDH'ye göre yılın en iyi kamerası iPhone 15 Pro'da. Brownlee, iPhone'dan daha iyi kameraya sahip telefonlar olduğunu söylese de Apple'ın cihazının kamerasının tutarlılığını övüyor ve ProRes video gibi video yeteneklerinin çok iyi olduğunu belirtiyor. Bataryada ise iPhone 15 Pro ve Pro Max değil, iPhone 15 Plus ödüle layık görüldü. Daha az güç tüketen 60 Hz ekranın Pro modellere göre daha iyi pil performansına sahip olduğunu belirten Brownlee, iPhone 15 Plus'ın gün içinde şarjım bitecek diye derdi olanlar için ideal bir telefon olduğunu aktarıyor. Büyük telefonlarda ise Samsung'a ödül gitti. Brownlee, pek şaşırtmayan bir şekilde Galaxy S23 Ultra'yı bu ödüle layık gördü. Geçen sene de S22 Ultra aynı ödülü almıştı. Cihaz, 6,8 inçlik dev ekrana sahip. Buna ek olarak iyi batarya ömrü ve en gelişmiş kamera sistemleriyle geliyor. MKBDH, cihazla gelen S Pen kalemi de unutmuyor. Asus Zenfone 10, küçük telefonlar arasında en iyi seçildi. Aslında 5,8 ekran pek küçük değil ancak günümüzdeki cihazları düşündüğümüzde küçük kalıyor. MKBDH'nin En İyi Değere Sahip telefon olarak adlandırdığı bu kategori, fiyatına göre iyi özellikler sunan cihazlara odaklanıyor. Ünlü içerik üreticisi, burada Samsung Galaxy A54'ü seçti. Brownlee, cihazın iyi sayılabilecek temel özelliklere sahip olurken uygun bir fiyatla gelerek dengeli olduğunu aktarıyor. - En İyi Tasarım: HONOR Magic V2 - En İyi Katlanabilir Telefon: OnePlus Open - En Çok Gelişme Gösteren Telefon: Nothing Phone 2 - Yılın En Kötü Telefonu: Saga Solana Phone


Hali hazırda Mars'ta %0.2 olan oksijen miktarını artırmak isteyen bilim insanları, şimdilerde çılgın bir proje peşinde. Üstelik pek de akla gelecek bir yöntemle değil. Surrey Üniversitesi'nden Suzie Hingley-Wilson, karbondioksit gazının artması, küresel ısınmadan dolayı artan sıcaklıkların ve sera gazlarının etkisiyle daha çevreci ve sürdürülebilir bir yöntem geliştirmek istediklerini belirtti. Bu yöntemi ise boyanın içine yerleştirilen bir bakteri ile Mars'ta oksijen üretmek için kullanabilirler. Chroococcidiopsis cubana bakterisi güneş ışığıyla beslenen bir bakteri. Karbondioksiti emiyor, oksijen yayıyor ve Mars'ta bir habitat oluşturmak üzere çeşitli boyaların içine dahil edilerek kullanılabilir. Suzie Hingley-Wilson liderliğinde çalışmaları yürüten ekip, günlük olarak ölçülebilir miktarda oksijen yayan ve etrafındaki havadaki karbondioksit miktarını azaltan bir biyolojik kaplama geliştirdiler. Bilim insanları bu bakterinin sadece Mars'ta değil, aynı zamanda Dünya'da da kullanıldığında büyük faydasının olacağını düşünüyor. Geliştirilen bu biyokaplama, biyoreaktör bazlı işlemlerde su tüketimini azaltarak çevreci bir ürün haline gelebilir. Bu bakteri aslında küçük bir hayvan türü. Dünya üzerinde yaşamın olmadığı bir yer düşünüyorsanız, bu bakteriyi orada bulma ihtimaliniz yüksek. Çünkü çok düşük ışıkta bile bulunabilen bu bakteri, komplike bir fotosentez yönteminden faydalanıyor. En derin mağaralarda, okyanus diplerinde ve Dünya'nın belki de en ücra köşelerinde bu bakteriye rastlamak mümkün. Mars'taki koşullardan pek de farkı olmayan çöl koşullarında yaşayabilen bu bakteri, bilim insanlarının Mars'ta oksijenin mümkün olabileceği ihtimalini sundu. Ekip, bu bakterinin içerdiği, boya gibi canlı bakterilerin barınabildiği bir biyolojik kaplama geliştirmek istedi. Ekip, yaptığı deneyde biyokatmandaki bakterileri gözlemledi. 30 gün boyunca oksijen ve karbondioksit giriş-çıkışının kontrol edildiği biyokatman, gram başına 0.4 grama kadar oksijen saldı ve 30 gün boyunca bu oran sabit kaldı. Bilim insanları bu biyokatmana "Green Living Paint" adını verdiler. Tabii bu deney, Mars'ta oksijen üretebilmek için pek de yeterli değil. Bilim insanlarının yaptığı deneyler, her ne kadar kısıtlı bir alanı etkilese de, insanlığın geleceği için bir adımlar olarak nitelendiriliyor. Ancak yapılan çalışmalar, Dünya dışında başka bir gezegende yaşama ihtimalini günden güne arttırıyor. Bilim dünyasında bu heyecan verici gelişmenin devamı merakla bekleniyor olacak.


Marvel Sinematik Evreni'nin Thanos'tan sonraki büyük kötüsünün Fatih Kang adlı karakter olmasına karar verilmiş, rol için de Creed III filmiyle adından söz ettiren Jonathan Majors seçilmişti. Çeşitli yapımlarda Kang rolünü oynayan Majors, bir süredir mahkemede eski kız arkadaşı Grace Jabbari'nin kendisine yönelttiği suçlamalara karşı kendisini savunmaya çalışıyordu. Mahkeme, Majors'u üçüncü dereceden kasıtlı saldırı ve tacizden suçlu buldu. Bunun üzerine Disney de Majors'u kovdu. Sekiz ay kadar önce kız arkadaşı ile yaşadığı olayın ardından Majors'a yönelik dört suçlama bulunuyordu. İlk aşamada suçlamaları reddeden ve karşı suçlamalarda bulunan Majors'ın iddiaları mahkeme tarafından kabul edilmemişti. İki haftalık dava sürecinin ardından jüri, Majors'u dört suçlamanın ikisinde suçsuz buldu ancak üçüncü dereceden kasıtlı saldırı ve taciz suçlamalarında aktörün aleyhine karar verdi. Majors'un ceza duruşmasının 6 Şubat'ta görüleceği belirtilirken olası cezalar arasında da bir yıla kadar hapis ya da şartlı salıverme bulunuyor. Entertainment 360 adlı menajerlik şirketi ve halkla ilişkiler firması The Lede Company, Majors'u temsil etmeyi ilk suçlamaların ardından bırakmıştı. Majors, rol alacağı "The Man in My Basement" filminin kadrosundan çıkarıldı. Kendisinin yer aldığı ABD Ordusu ve Texas Rangers beyzbol takımı reklamları yayından kaldırıldı. Spike Lee'nin "Da Understudy" ve Dennis Rodman filmi "48 Hours in Vegas"taki rolü hakkında henüz bir açıklama yapılmayan Majors'un başrolünde yer aldığı "Magazine Dreams" filmi de vizyon takviminden çıkarılmıştı. Marvel Sinematik Evreni'nde Kang karakterinin geleceği de bu kararla birlikte tartışmalara konu oldu. Avengers: Kang Dynasty adıyla çekilecek olan film şimdiden Avengers 5 olarak adlandırılmaya başlandı. Karakteri başka bir oyuncuya oynatmak mümkün olsa da Marvel'ın farklı bir baş kötüye yönelebileceği de belirtiliyor.


Kasım ayında ortaya çıkan bir iddia, Marvel hayranlarını çok heyecanlandırmıştı. Variety'e ait olan iddiada Marvel'ın orijinal Avengers ekibini tekrar toplamak istediği, ancak maliyetlerin onları zorladığı öne sürülmüştü. Bu da Robert Downey Jr.'ın Iron Man, Scarlett Johansson'ın da Black Widow olarak yeniden karşımıza çıkabileceği anlamına geliyordu. Bugün ise bu konuda direkt Marvel'ın patronundan açıklama geldi. Marvel Studios'un Başkanı Kevin Feige, Vanity Fair'e verdiği röportajda Robert Downey Jr.'ın geri dönüp dönmeyeceği konusuna açıklık getirdi. Feige, diğer Avengers üyeleriyle ilgili ise açıklamalarda bulunmadı. Ancak bu röportajın Orijinal Avengers geri dönecek. İddialarını yalanladığını söylemek mümkün. Scarlett Johansson'ın dönüp dönmeyeceği ise belirsiz. Ancak ünlü aktris, daha önceki bir röportajında gelecekte henüz hakkında detay bulunmayan bir MCU projesinde oynayacağını söyleyerek onu tekrar göreceğimizi doğrulamıştı.


Marvel Sinematik Evreni'nde Black Panther kostümünü artık Shuri giyiyor olsa da karakteri bir daha ne zaman göreceğimiz belli değil. Öte yandan Marvel Sinematik Evreni'nden gördüğümüz Wakanda'nın geçmişinden gelen hikayeler, animasyon dizisiyle anlatılacak. Eyes of Wakanda adlı bu seride, tarihin çeşitli dönemlerinde Wakandalıların, hayali bir metal olan ve sadece Wakanda'da çıkan vibranyum adlı metalden yapılmış eserleri nasıl topladıklarını görüyoruz. Marvel'den yapılan duyuruda yapım boyunca "dünyayı dolaşıp tehlikeli vibranyum eserleri toplamak olan cesur savaşçıları" izleyeceğimiz belirtiliyor. Bu hikayeler, Wakanda tarihinde farklı dönemlerde geçecek. Bunun dışında serinin yapısı hakkında bir bilgi yok. Peki bu hikayeler nasıl işlenebilir? Serinin tek bir ekibi merkeze alması durumunda farklı dönemleri anlatması çok da olası gözükmüyor. Bu yüzden her bölümde ayrı bir hikayenin anlatılmasını ve son bölümde her şeyin toparlanmasını bekleyebiliriz. Samurayların döneminde Japonya'da, Rönesans İtalyası'nda, Roma döneminde Romalılar ve Kartacalılar karşısında Wakandalıları görmemiz mümkün. Belki de geçmişe dönen bu seride T'Chaka gibi ismini bildiğimiz ancak geçmişini göremediğimiz karakterlerin gençliğini de görebiliriz. Eyes of Wakanda, oldukça ilginç bir yapım olabilir ve Marvel evreninde uzun zamandır pek görmediğimiz bir anlatımı sağlayabilir. Elbette ki söz konusu son yıllardaki Marvel olduğunda beklentilerimizi çok da yükseltmemekte de fayda var.


Apple Watch'ta kullanılan sağlık sensörleri nedeniyle Apple ile sağlık teknolojileri firması Masimo karşı karşıya gelmişti. Apple Watch'ın satışları bir süre için durmuştu. The Wall Street Journal'e röportaj veren Masimo CEO'su Joe Kiani, yaşanan yasal süreç hakkında konuştu. Joe Kiani, "Kimse onlara karşı durmuyor. Bunu ben değiştirebilirsem, Apple'ı daha iyi yönde değiştirebilir." diyor. Masimo CEO'su, Ocak 2020'de başlayan dava süreci için 100 milyon dolar harcadıklarını söyledi. Şirketin 2022 yılındaki karı 144 milyon dolardı. Kiani, dava sürecini başlatmadan önce arkadaşlarının ve Masimo çalışanlarının kendisini durumun risklerine karşı uyardıklarını söylerken, "İnsanlara bana deli olduğumu ve Apple'ın karşısına çıkamayacağımı, sonsuz kaynakları olduğunu söylediler." ifadelerini kullandı. Öte yandan Masimo daha önce de benzer davalar kazanmış bir firma. 2006 yılında o dönemde nabız oksimetresi pazarının liderlerinden olan Nellcor'a karşı açtığı davayı yedi yılın sonunda kazanan firma, 800 milyon dolar tazminat kazanmıştı. 2016 yılında da benzer bir davada Royal Philips ile 300 milyon dolara anlaşma yoluna gitmişlerdi. Kiani, Apple'ın henüz "anlaşma için ciddi bir tartışmaya oturmadığını" söyledi. Daha önce de anlaşmaya hazır olduklarını belirten Masimo CEO'su "ama tango yapmak için iki kişi gerekir." diyerek Apple'ın yaklaşımını da ortaya koymuştu. Kiani sözlerini "Bunu yapmam gerektiğini hissediyorum. Dünyanın en güçlü şirketini kötü davranmaya devam etmekten kurtarabilirsem, bunun dünya üzerinde yaptığım her şeyden daha fazla etkisi olacaktır." şeklinde tamamladı.


Kişiselleştirilmiş ürünlere odaklanan Dynamic Yield, Nisan 2022'de Mastercard tarafından satın alınmıştı. Satın alımın ardından Dynamic Yield, Mastercard için ilk projelerinden biri olan Shopping Muse'u tamamladı. Mastercard'ın duyurusunu yaptığı bu araç, üretken yapay zeka kullanarak müşterilerine kişiselleştirilmiş alışveriş tavsiyeleri sunuyor. Yeni yapay zeka aracını "müşterilerin, perakendecilerin dijital kataloglarını arama ve keşfetme şekillerinde devrim yapacağı" şeklinde sunan Mastercard'ın Shopping Muse'tan beklentilerinin yüksek olduğu görülüyor. Yeni araç ile birlikte kullanıcıların günlük konuşma diliyle yaptıkları aramalar, isteklerine özel seçilmiş ürün tavsiyelerine dönüşüyor. Yapay zeka aracı ayrıca trend olan akımları ve ifadeleri de anlayabiliyor. Yani istenilen ürünleri tasvir ederken "1970'ler kırsal Amerika tarzı elbise" gibi ifadeler yerine "Vintage cottagecore elbise" gibi ifadeler kullanıldığında yapay zeka ne kastedildiğini çözümleyebiliyor. Kişiselleştirilmiş tavsiyeler için Shopping Muse, kullanıcının alışveriş geçmişine, sorduğu sorulara gelen yanıtlara ve genel olarak gerçekleştirilen sohbetin içeriğine göre hareket ediyor. Algoritmalar, perakendecilerin ürün kataloglarında yer alan bilgileri ve müşterinin site içi davranışlarından gelen verileri kullanıyor. Bu algoritmalar müşterinin hem gerçek zamanlı hem de bilinen davranışlarını da gözlemliyor. Kullanıcılar bir perakendecinin sitesine giriş yaptığında algoritmalar geçmiş satın almaları ve hatta o mağazadan yapılmış, takip edilebilir fiziksel harcamaları da değerlendirmeye alıyor. Shopping Muse ayrıca kullanıcı tam olarak isteğini tasvir edemese bile alternatifler sunabiliyor. Ayrıca aranan ürünlere görsel açıdan benzeyen ancak gerekli etiketlerle etiketlenmemiş ürünler de tavsiyeler arasında yer alabiliyor. Şimdilik Shopping Muse kullanımı moda ile sınırlı olsa da Mastercard bu özelliğin ileride market ya da mobilya alışverişinde de kullanılabileceğini belirtiyor.


Esasen matematik, henüz çocuk yaşlarda öğrendiğimiz dört işlemle sınırlı değildir. Binlerce yıl öncesinden bugüne dek, matematikle ilgili çok sayıda fikir ve teori ortaya atılmıştır. Özellikle bazı teoriler, matematiğin yalnızca sayılardan ibaret olmadığını açık bir şekilde gösterir. Bu içeriğimizde, matematiğin hiç ummadığımız yerlerde bile var olduğuna dair örnekler verecek ve bu bilimin, nasıl ortaya çıktığına dair görüşleri değerlendirip kararı size bırakacağız. Aslında matematiğin hikayesi, insanlık kadar eskidir. Matematik, medeniyetlerin ortaya çıktığı ve mesleklerin çeşitlendiği MÖ 600 yıllarında insanların vergilerini hesaplamak ve parselleri ölçmek için kullanılırdı. 100 yıl sonrasında ise sayıları temsil eden Romen rakamları gelişmeye başladı. Bilim insanları da binlerce yıl önce toplama ve çıkarma gibi temel matematiksel işlemlerin Mısır, Hindistan ve Mezopotamya gibi farklı yerlerde ortaya çıkmış olabileceğine inanmakta. İleri matematiğin tarihi ise matematikçi Pisagor'un, ünlü denklemini ortaya attığı 2500 yıl öncesi Yunanistan'ına kadar uzanır. Örneğin bu denklem şimdilerde Pisagor teoremi olarak bildiğimiz, dik açılı bir üçgenin kenarlarıyla ilişkilidir. Pisagor, bu teoremi ortaya attıktan sonra birçok matematikçi, matematik anlayışlarını geliştirmeye çalıştı fakat bu sorunun tek gerçek cevabını hiç kimse bulamadı. Aslında bazı matematiksel fikirler o kadar temeldir ki, bu düşünce ve teorilerin bugüne dek keşfedilmemesi mümkün değildir. Matematik, bilimin adeta bir dilidir ve yapıları doğadan gelir. Evren yarın bir gün yok olsa bile matematiksel gerçekler var olmaya devam edecektir. Onu keşfetmek, işleyişini anlamak ve geliştirmek ise biz insanlara bağlıdır. Birçok matematikçi de bu görüşü destekler. Bu matematiksel fikirler, bir keşiften ziyade hakikatin keşfi olarak düşünülebilir. Örneğin en büyük asal sayı yoktur ve pi sayısı, ondalık sayılarla ifade edildiğinde sonsuza dek devam eder. Matematik, birçok evrensel sorunun cevabını verebilir ve doğada da kendine yer bulabilir. Matematiğin doğada bulunabileceğine en açık örneklerden birisi altın orandır. Altın oran, evrenin içindeki en öngörülebilir kalıpları ifade eder. Kasırga biçimleri, atomlar, galaksinin boyutları, insan yüzü ve vücuduna kadar her şeyi içine alabilir. Bu oran, ve kısımlarının oranının, 'nin büyük kısma bölünmesine eşit olmasıdır. Altın oran yaklaşık 1,618 değerindedir, aynı zamanda ilahi oran olarak da bilinir. Ayrıca İtalyan matematikçi Leonardo Fibonacci'nin adını taşıyan, Fibonacci dizisinden türetilmiştir. Dizideki her sayı, 0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55... biçiminde kendisinden önce gelen iki sayının toplamını verir. Fibonacci dizisi uzun yıllar boyunca çok sayıda bilim insanının, matematikçinin ve sanatçının ilgisini çekmiştir. Fibonacci dizisi; hayvanlar, primatlar, bitkiler ve deniz kabukları gibi hiç tahmin etmeyeceğimiz yerlerde bile vardır. Örneğin çiçeklerin yaprakları da bu diziyi takip eder. Eğer dikkat ederseniz bir çiçeğin yaprakları 3,5,8,13,21,34 ya da 55'tir. Zambaklar 3, hindiba ve papatya 21, michalelmas papatyalarında ise 55 yaprak bulunur. Bu durum da matematiğin, doğada var olduğunun en güzel kanıtlarından biridir. Aslında bu sorunun cevabı bir hayli tartışmalıdır. Platon karşıtı olan ve matematiğin icat edildiğine inanan bazı insanlar, bu bilimin keşfedildiği fikrine karşıdır. Bu kişiler matematiği, fiziksel dünyayı tanımlayacak bir şekilde tasarlanmış bir insan icadı olarak görürler. Farklı bir açıdan bakarsak, ilk etapta etrafımızdaki nesneleri saymak için her birimiz doğal sayıları (1,2,3,4,5...) kullandık. Daha sonra negatif, rasyonel, irrasyonel, karmaşık sayılar ve bunun gibi pek çok kavram icat ettik. Bu anlamda baktığımızda matematiğin, doğada ortaya çıkmasından ziyade amaçlarımıza hizmet etmesi için geliştirildiği de söylenebilir. Özet olarak matematiğin, bir icat olduğunu düşünenler ile bir keşif olduğunu ileri sürenler arasındaki tartışmalar yıllarca sürebilir. Çünkü her iki çerçeveden ayrı ayrı bakıldığında, iki düşünceyi de doğrulayacak olgular vardır. Fakat bu sorunun yaklaşık 2300 yıldır var olduğu göz önüne alındığında, bu gizemin yakın zamanda çözülmesi pek olası gözükmüyor.


Takvimler 30 Ocak'ı gösterdiğinde Washington'ın bir şehri olan Seattle'da, 2014 ila 2017 yılları arasında üretilen Mazda araçlarıyla her şeyden habersiz bir şekilde yolculuk yapan bir grup insan vardı. Sadece radyo dinleyerek keyifli bir yolculuk yapmak istediler. Bir pazar günü öğleden sonra, Mazda araçlarında yolculuk yapan sürücüler, KUOW 94.9 adlı bir HD radyo istasyonunu dinliyorlardı. Müzik eşliğinde yollarını daha keyifli kılarken bir anda arabanın Bluetooth, navigasyon ve radyo sistemi çöktü. Elbette sürücüler ilk başta hiçbir şey anlamadı. Kendilerinden başka Mazda sürücülerinin de başına aynısının geldiğini nereden bilebilirlerdi ki? Sonra anlaşıldı ki problem, KUOW 94.9 radyo istasyonundan kaynaklanmıştı. Radyo istasyonunun bir hatası, yüzlerce Mazda'yı etkilemişti. Dijital sinyaller, HD uyumlu radyolar tarafından kodu çözülecek görüntü dosyalarını taşıyordu fakat KUOW bir hata yapmıştı. Dosyalar; ".jpeg, .png, .gif" gibi uzantılarla biçimlendirilmemişti. Çoğu arabanın radyosu bu hatadan etkilenmemişti ancak Mazda'ların radyoları diğer arabalardan farklı tasarlanmıştı. Hatta kötü tasarlanmıştı da diyebiliriz. 2014'ten 2017 yılına kadarki Mazda araçlarındaki yazılım, uzantısı olmayan hiçbir dosyayı tanıyamadı. Yani yolda olan, 94.9'a ayarlı arabalardan herhangi biri, bu uzantısız dosyaları otomatik olarak indirip açmayı denediğinde arabadaki bilgisayar sistemi neye uğradığını şaşırdı. Dosyalarla ne yapacağını bilemeyip adeta çıldırdı. Sistemi yeniden başlattı, önbelleğindeki dosyaları aradı, bir daha yeniden başlattı. Bunu yapmaya; navigasyon, bluetooth, radyo gibi sistemlerin hepsi çökene kadar devam etti. Ayrıca Mazda'ların başına gelen tek olay bu da değildi! 2019 senesinde, 2016 model Mazda'lar, "%99 Invisible" adlı podcast'i açtıklarında yine çöküyorlardı. Sebebi ise arabanın işletim sisteminin %99 Invisible ismindeki %I kısmını başka bir yerde kullanmaya çalışmasıydı! %99 Invisible, podcast'lerinin adındaki yüzde sayısının açıkça belirtildiği Mazda dostu yeni bir versiyon yayınlamaya başladı. Bunun gibi olaylar, gelişmiş teknolojilerle donatılmış arabalar hakkında soru işaretlerini de ortaya çıkarıyor. Evet, yeni teknolojileri barındıran ve sürücüye adeta hiçbir iş bırakmadan her şeyi kendi halleden arabalar gerçekten büyük konfor sağlıyor. Ancak Mazda'larda olduğu gibi, bu yüksek teknolojilerin bazen kafası karışıp bu tip sorunlara da yol açabiliyor.


McDonald's, Google ile 2024 yılından itibaren üretken yapay zeka iş birliği için anlaşmaya vardı. Fast food devinin binlerce mağazasında yapılacak olan donanım ve yazılım geliştirmeleri de bu projenin bir parçası olacak. McDonald's, üretken yapay zekayı kullanarak operasyonlarını optimize edecek. McDonald's tarafından gelen açıklamaya göre çalışmanın çıktılarından biri "daha sıcak, daha taze yemek" yemeyi sağlayacak olması. Büyük siparişlerin nasıl olup da üretken dil modeliyle daha taze olabileceği konusunda ise bir açıklama yapılmadı ancak bu konuda bazı varsayımlarda bulunabiliriz. McDonald's mağazalarında bulunan ve sipariş verilebilen kiosklar için daha fazla yapay zeka destekli otomasyon görebiliriz. Benzer bir durum, özellikle ABD'de yaygın olan arabadan sipariş sistemleri için de mümkün olabilir. McDonald's şu an için yapay zekanın nasıl kullanılacağı konusunda bilgi vermedi. Donanım ve yazılım geliştirmeleri ile birlikte Google Cloud teknolojileri de kullanılacak. Bu sistemler sayesinde yöneticiler, işleyiş sorunlarını azaltmak için bu verileri kullanarak aksamaları tespit edebilecek, çözümler bulabilecekler. Öte yandan McDonald's, yaptığı açıklamalarda yapay zekanın insan çalışanların yerini alıp almayacağı konusunda bir açıklama yapmadı. Onun yerine bu teknolojinin mağaza çalışanları için "karmaşıklığı azaltacak" ve "mağaza çalışanları ve müşterileri için heyecan verici deneyimler" sunacağı ifade edildi. Daha önce de bir başka fast food zinciri olan Wendy's bir şubesinde benzer bir süreç test etmeye başlamıştı. McDonald's yakın zamanda konuşmalı sistemleri ile kiosk sistemlerini bir araya getirmeye çalışıyordu. Firmanın açıklamasına göre "daha bilgi içerikli testler ve otomasyonlu çözümler ile restorant operasyonlarını geliştireceğini" söylüyor.


Milli Eğitim Bakanlığı, yeni akademik yıla hazırlıkları kapsamında, ortaöğretim seçmeli dersler listesine ortaokul için "görgü ve nezaket kuralları", liseler içinde "adabımuaşeret" adlı derslerin eklenmesine onay verdi. Derslerin müfredatları da Talim ve Terbiye Kurulundan onay aldı. Bakanlık, derslerin içerikleri hakkında detaylar da paylaştı. Ortaokullarda tüm kademelerde seçmeli olarak okutacak olan görgü kuralları ve nezaket dersi ile öğrencilerin iletişimde görgü kurallarının ve nezaketin önemini fark etmeleri, aile içinde, okulda, toplumda ve kişisel arası ilişkilerde görgü kurallarına ve nezakete uygun davranış sergilemeleri amaçlanıyor. Nezaket ve görgü kuralları dersi 4 üniteden oluşacak. Ortaokulların her düzeyi için seçmeli dersler arasında yer alacak ders, 72 saatlik öğretim programına sahip olacak. Bu program iki düzeyde işlenecek. Birinci düzey derslerinden müfredatta dört ünite bulunacak. Bu üniteler "görgü ve nezaket", "ailede görgü kuralları ve nezaket", "okul ortamında görgü kuralları ve nezaket", "toplum içinde görgü kuralları ve nezaket" olacak. İkinci düzeyde ise "görgü ve nezaket", "kişiler arası ilişkilerde görgü kuralları ve nezaket", "çevrede görgü kuralları ve nezaket", "dijital ortamlarda görgü kuralları ve nezaket", "farklı kültürlerde görgü kuralları ve nezaket" üniteleri bulunacak. 9. ve 10. sınıflarda 36 saatlik öğretim programı içerecek olan adabımuaşeret dersinde ise Türk kültürü ve toplumsal gelişmeler göz önüne alındı. Bu dersin amacının, görgü ve nezaket kurallarının geniş bir bakış açısıyla ele alınmasını sağlayacak biçimde uygulamaya dökülmesi olduğu belirtiliyor. Ders sayesinde öğrencilerin adabımuaşerete uygun konuşmaları, giyinmeleri ve davranmaları hedefleniyor. Lise seviyesindeki derslerde teorik bilgiler yerine drama, gözlem, tartışma gibi etkinlikler ile bilgilerin pratiğe dönüştürülmesi amaçlanıyor. Adabımuaşeret dersi 7 üniteden oluşacak. Bu üniteler "Kültürden kavrama adabımuaşeret", "Kişisel tutum ve adabımuaşeret", "Ailede adabımuaşeret", "Toplumda adabımuaşeret", "İletişimde, teknoloji ve sosyal medya kullanımında adabımuaşeret", "Doğal kaynakların kullanımı ve çevrenin korunmasında adabımuaşeret", "İş ve meslek hayatında adabımuaşeret" olacak.


Meksika meclisi, salı günü gerçekleştirdiği oturumda üç parmaklı Peru mumyaları ile ilgili yeni bilgiler almak için bilim insanlarının ve araştırmacıların açıklamalarını dinledi. Bu açıklamalara göre mumyaların bir canlının kalıntıları olduğu doğru olsa da, uzaydan gelmiş olma ihtimalleri düşük. İlk olarak 13 Eylül'de Meksikalı UFO araştırmacısı Jamie Maussan, Peru'da bulunan iki mumyayı uzaylıların kanıtı olarak göstermişti. Nazca Hatları'nın yakınlarında bulunan bu mumyaların Dünya üzerindeki yaşamla hiçbir ilgisi olmadığı iddia edilmişti. Salı günü gerçekleştirilen oturumda uzmanlar, mumyaların gerçek olduğunu ve bir zamanlar canlı olan bir varlığa ait olduğunu onayladılar. Yine de mumyaların kökeni konusunda kesin bir görüş belirtilmedi. Araştırmacılar, yaptıkları çalışmalarda mumyaların Dünya dışından geldiğini gösteren hiçbir şey bulamadıklarını ifade etti. Araştırmacılardan antropolog Roger Zuniga, geçtiğimiz dört yılda beş defa benzer yapıları incelediğini ve mumyaların gerçek canlılara ait olduğunu söyledi. Zuniga ayrıca bu canlıların biyolojik formlarının insan müdahalesi ile değişmediğini belirledi. Mumyaların başları normalden büyük ve ellerinde 3 parmak bulunuyor. 11 araştırmacı tarafından imzalanan mektupta da bedenlerin Dünya dışından geldiğine dair bir delil bulunmadığı açıklandı. Maussan'ın ilk yaptığı açıklamaların ardından pek çok kişi uzaylı iddialarına gülüp geçmişti. Hatta o dönemde bir pastacının yaptığı uzaylı şeklindeki bir pastanın videosu, "Meksika'daki uzaylı pasta çıktı" şeklinde paylaşılmıştı. Yeni çalışmalar mumyaların gerçek olduğunu gösterirken, doktorlardan biri olan Celestino Adolfo Piotto, bu canlıların günümüzdeki insanların gelişmiş versiyonu ve bizim seleflerimiz olduğunu söyledi.


Öncelikle ilk soruya cevap verelim; görüntüler gerçek. Yani yapay zekayla oluşturulmuş bir görüntüden ya da gerçekleşmemiş bir olaydan bahsetmiyoruz. Fakat tabii ki bu, görüntülere eşlik eden iddiaların tamamının doğru olduğu anlamına gelmiyor. Peki olay tam olarak ne? Şöyle ki, Meksika'da uzun yıllardır ''UFO araştırmaları'' gerçekleştiren bir araştırmacı olan Jaime Maussan, bir insana ya da bilinen herhangi bir canlı türüne ait olmadığını iddia ettiği iki 'cesedi' parlamentoda sergiledi. İddiaların ortaya atılması, açıklanamayan anormal olayların araştırıldığı bir kongre soruşturmasında gerçekleşti. İddiaları kongreye taşıyan isim olan Maussan, geçmişte de benzer iddiaları gündeme getirmiş; ancak 'ortaya çıkardığı' bedenlerin gelişimsel bir rahatsızlığa sahip insan çocuklarına ait olduğu ortaya çıkmıştı. Şimdi ise Maussan, bulduğu örnekler üzerinde Meksika Özerk Ulusal Üniversitesi'nde çalışmalar gerçekleştirdiğini ve ona eşlik eden bilim insanlarının çeşitli bilimsel yöntemlerle DNA kanıtları elde edebildiklerini iddia etti. Maussan, bulunan cesetlerin 'bizim karasal evrimimize ait olmadığını' ifade etti. Cesetlerin DNA'larının %30'undan fazlasının bilinen hiçbir canlıyla uyuşmadığı da iddia ediliyor. Ayrıca Maussan'a eşlik eden ve buldukları cesetlerin anatomisi hakkında soruşturma kapsamında detaylı açıklamalar yapan Jose de Jesus Zalce Benitez isimli adli tıp uzmanı da cesetlerin 'insanlarla akrabalığı olmadığını' söyleyebileceğini ifade etti. Fakat Maussan gibi Benitez'in de geçmişinde doğru olmadığı kanıtlanan iddialar var. Keza Maussan'a daha önceki 'uzaylı cesedi' iddialarında da kendisinin eşlik ettiği biliniyor. Benitez'in kongrede yaptığı açıklamaya göre; bulunan cesetler üçer el ve ayak parmağına sahip, yaklaşık 60 cm uzunluğunda, oldukça güçlü ancak hafif kemikleri var, kafatası oldukça geniş, bu da büyük bir beyne işaret ediyor, aynı zamanda gözler de oldukça büyük. Ağızda ise diş yok bu da beslenme şekillerinin çiğneyerek değil yutarak gerçekleştiği anlamına geliyor. Cesetlerin bu kadar uzun süre bozulmadan kalmasının ise bedenleri kaplayan 'diatom tozu' isimli bir bileşene bağlı olduğu söyleniyor. Cesetlerin nerede ve ne zaman bulunduğu bilgisi tam olarak paylaşılmasa da Maussan, cesetlerin bir diatom madeninde bulunduğunu ifade ediyor. Bulunan cesetlerin bin yıllık olduğu da iddialar arasında yer alıyor. Bildiğiniz üzere son dönemde UFO ya da yeni adıyla UAP konusu epey ilgi görüyor. Geçtiğimiz haftalarda benzer bir soruşturma da ABD'de gerçekleşmiş ve bazı eski istihbaratçılar ve üst düzey askeri yetkililer ifade vermişti. Bu isimlerden biri de eski teğmen Ryan Graves olmuştu. Graves, ifadesinde ABD'nin uzaylı cesetlerine sahip olduğunu, bu cesetleri saklayıp incelediğini iddia etmiş, Pentagon bu iddiaları reddetmişti. Graves, Meksika'da gerçekleşen oturuma da katıldı. Graves'in yanında daha önce de uzaylılarla ilgili enteresan teorilerini paylaşan Harvard'lı fizikçi Avi Loeb de oturuma katılan isimler arasında yer aldı. Resmi bir kongrede ifade verildiği için konunun gündemi çalkalamış olması normal. Ancak iddiaları destekleyen isimlerin şüpheli geçmişlerini ve benzer 'cesetler' bulup her araştırılmasına ön ayak olduklarında haksız çıktıklarını düşünecek olursak, iddiaların doğruluğundan bahsetmek henüz mümkün olmuyor. Bulunan cesetler bağımsız bir kurum ve uzmanlar tarafından incelenip sonuçlarının paylaşılmasını beklemeden 'uzaylılar gerçek, cesetleri bulundu, bu da şekil şemalleriymiş, aynı E.T. gibi' demeye gerek yok gibi görünüyor.


Meme kültürü internet dünyasında mizahın kalbinin attığı yer desek sanırım yanlış olmaz. Aklınıza gelebilecek her konu için orada bir yerlerde hazırlanmayı bekleyen bir meme var. Peki şöyle olsa nasıl olurdu? Bir uygulama var, bu uygulamada yüzlerce popüler meme'i dilediğiniz gibi düzenleyip saniyeler içinde kendi meme'lerinizi üretebiliyorsunuz. Üstüne uygulamada farklı kullanıcılar tarafından hazırlanmış bir sürü meme görüyorsunuz. Yani bir nevi sadece meme'ler göreceğimiz ve üreteceğimiz bir sosyal medya platformu gibi. ''Harika olurdu'' dediğinizi duyar gibiyiz. O zaman sizi SoMeme ile tanıştıralım! SoMeme, tam da yukarıda tarif ettiğimiz gibi bir uygulama. Üstelik tamamen ücretsiz ve siz meme'ler hazırlarken, diğer kullanıcıların hazırladıkları meme'ler arasında gezinirken sizi reklamlara boğmuyor. Uygulama oldukça basit bir sistemle çalışıyor. Giriş yaptıktan sonra karşınıza bir ana sayfa akışı çıkıyor. Burada karşınıza çıkan meme'i yana kaydırdıkça o meme taslağı üzerinde hazırlanmış farklı meme'ler görüyorsunuz. Aşağı kaydırdıkça da yeni meme'ler çıkıyor. Ekranda karşınıza çıkan meme'i siz de kendi mizah anlayışınıza göre yorumlayıp yeni bir meme üretmek isterseniz, düzenlemek istediğiniz meme ekrandayken ortadaki ''+'' tuşuna basmanız yeterli. Hemen ardından dilediğiniz gibi metninizi güncelleyip meme'inizi oluşturabilirsiniz. Hazırladığınız meme'leri SoMeme üzerinden profilinizde paylaşabileceğiniz gibi, doğrudan uygulama üzerinden arkadaşlarınıza da gönderebilirsiniz. Ayrıca arama butonuna tıklayıp farklı kategorilerde binlerce meme'den dilediğinizi seçerek düzenleyebilirsiniz. Kısacası SoMeme dilediğiniz gibi ve saniyeler içinde meme üretebileceğiniz, eğlenerek gezinip üretilen meme'lere gülebileceğiniz keyifli bir uygulama. Eğer göz atmak isterseniz aşağıdaki bağlantılar üzerinden indirebilirsiniz!


1972 yılından bu yana Mercedes-Benz, S Serisi ile otomotiv dünyasında belirleyici bir rol oynuyor. Bu efsanevi model, sadece lüks bir otomobil değil, aynı zamanda teknolojideki öncülüğüyle de dikkat çekiyor. Bugün birçok popüler otomotiv teknolojisinin ilk kez S Serisi'nde kullanıldığına şahit oluyoruz. Markanın bu uzun soluklu serisi, yenilikçi özellikleri ve ileri teknolojisi ile otomobil endüstrisinin çıtasını sürekli olarak yükseltiyor. Sürücü destek sistemlerinden güvenlik teknolojilerine, konfor özelliklerinden çevresel sürdürülebilirlik çözümlerine kadar birçok alanda öncülük eden S Serisi, otomobil teknolojisine yaptığı katkılarla sizi şaşırtabilir. Modern ABS sistemi, 1971 yılında Mario Palazetti tarafından icat edildi ve daha sonra bu teknoloji, ABS adını veren Bosch'a satıldı. Mercedes-Benz W116, 1978 yılında Bosch'un isteğe bağlı olarak sunduğu ABS sistemini kullanarak bu alanda bir ilki başarmıştır. Avrupa Birliği'nin 2004 yılında yeni üretilen araçlarda ABS kullanımını zorunlu hale getirmesi, 1978'de ABS kullanan Mercedes-Benz'in güvenliğe verdiği önemi bir kez daha vurgulamakta. Aslında, ilk hava yastığı sistemini uygulayan şirket General Motors'tur. 1973 yılında bazı araçlarda opsiyonel olarak sunulan "ACRS" adlı hava yastığı sistemini geliştirmişti, ancak düşük talep ve teknik zorluklar nedeniyle 1976 yılında bu sistemi piyasadan çekti. Eğer "Mercedes-Benz bu hikayenin neresinde?" diye sorarsanız, 1981 yılında, bugün kullandığımız hava yastığı sistemi olan "SRS"yi geliştirdiler. Ayrıca çarpışma anında emniyet kemerlerini sıkılaştırarak, yolcuların fazla hareket etmesini önleyen bu sistemi de ilk defa seri üretimde kullanan model olarak tarihe geçti. Anti Patinaj sistemi , Alman otomotiv şirketi Bosch tarafından geliştirilmiştir. Bu sistem, ilk kez 1987 yılında Mercedes-Benz'in S Serisi'nde kullanılmıştır. Mercedes-Benz, ASR sistemiyle tekerlek kaymasını kontrol etmeyi ve aracın daha iyi bir ivme kontrolüne sahip olmasını amaçlamıştır. Bu teknoloji, zamanla diğer otomobil üreticileri tarafından da benimsenmiş ve otomotiv endüstrisinde yaygın bir hale gelmiştir. Alman otomotiv şirketi Bosch tarafından geliştirilen CAN Bus sistemi, ilk kez Mercedes-Benz W140 modelinde kullanılmıştır. Bu sistem, araç elektroniği ve iletişim sistemlerinde önemli bir dönemi başlatmıştır. CAN Bus için bir örnek vermek gerekirse; fren pedalına basıldığında, bu bilgi fren kontrol birimine iletilir. Fren kontrol birimi, CAN Bus üzerinden bu bilgiyi diğer kontrol birimlerine ileterek araç sistemlerini koordine eder. Bir bakıma, aracın eli kolu olarak düşünülebilir. Elektronik Stabilite Programı , Mercedes-Benz ve Bosch'un ortak çalışması sonucu geliştirilmiş olup, bu iki şirket 1995 yılında ESP sistemini ilk kez Mercedes-Benz S600 Coupe modelinde kullanmışlardır. Bu uygulama, otomotiv sektöründe ESP'nin benimsenmesine öncülük etmiş ve güvenlik standartlarında bir ilerleme sağlamıştır. Fren Yardımı sistemi , Mercedes-Benz tarafından geliştirilmiş olup, ilk kez 1996 yılında S ve SL modellerinde kullanılmıştır. Kısacası, sistem sürücünün fren pedalına basma hızını ve kuvvetini değerlendirir. Eğer acil bir durum tespit ederse, ABS'yi devreye sokmadan maksimum fren basıncını uygular. İlk olarak 1995 yılında Siemens tarafından geliştirilen Akıllı Anahtar sistemi, 17 Mayıs 1997'de Mercedes-Benz tarafından tasarım patent başvurusu yapıldıktan sonra 1998 yılında W220 S Serisi'nde kullanıldı. Bu sistem sayesinde sürücü, aracın kapısına yaklaştığında otomatik olarak kapıları açma ve araca bindiğinde anahtarsız çalıştırma özelliğini kullanma imkanına sahip oldu. Günümüzde birçok markanın en üst donanım paketlerinde bulunan bu konfor özelliğinin hala genel standart haline gelmemesi gerçekten üzücü. Aktif Gövde Kontrol sistemi , Mercedes-Benz tarafından geliştirilmiş bir süspansiyon teknolojisidir ve ilk kez 1999 yılında W220 S Serisi'nde kullanılmıştır. Bu sistem, araç üzerindeki sensörler aracılığıyla gövde hareketini algılar ve hidrolik servo mekanizmalarını kullanarak aktif süspansiyonun hareketini kontrol eder. Sistem, sürücünün isteğine bağlı olarak aracın yükseklik seviyesini ayarlamak ve farklı sürüş koşullarına uyum sağlamak üzere tasarlanmıştır. Mercedes-Benz tarafından geliştirilen ve ilk defa bir S Serisi'nde kullanılan PRE-SAFE sistemi, potansiyel bir çarpışma durumunda sürücü ve yolcuları korumak amacıyla belirlenen güvenlik önlemlerini devreye sokmaktadır. Örneğin, çarpışma öncesi otomatik olarak emniyet kemerlerini sıkar, oturma pozisyonunu düzenler ve diğer hazırlık önlemlerini alır. Bu sayede araçtaki yolcuların yaralanma tehlikesi azalır. Mercedes-Benz tarafından geliştirilen ve ilk kez bir S Serisi'nde kullanılan Adaptif Hız Kontrolü sistemi, sürüş sırasında otomatik olarak aracın hızını ayarlayarak sürücüye ve yolculara daha güvenli bir sürüş deneyimi sunar. Örneğin, trafikteki diğer araçlarla uyum içinde hareket etmek için hızı otomatik olarak düzenler ve güvenli bir takip mesafesini korur. 2005 Yılından itibaren "Distronic Plus" adıyla kullanılmıştır. Magic Body Control, Mercedes-Benz'in geliştirdiği inovatif bir süspansiyon teknolojisidir ve ilk olarak 2014 yılında S Serisi'nde kullanılmıştır. Bu sistem, aracın önündeki yolu kameralarıyla iyice tarar ve yolda bulunan çukurlara veya tümseklere karşı süspansiyonu hazırlar. Bu sayede araç içerisindekiler konforundan ödün vermez; ayrıca aracın süspansiyon sistemi darbeye hazırlandığı için minimum hasar alır. Arka yolcu hava yastığı, otomotiv sektöründe yeni bir dönemi başlatan bir güvenlik teknolojisi olarak öne çıkıyor. İlk olarak 2021 model yılında Mercedes-Benz S Serisi'nde tanıtılan bu benzersiz sistem, dünyada bir ilk olma özelliği taşıyor. Arka koltuktaki yolcuları çarpışma durumlarında daha etkili bir şekilde korumak amacıyla tasarlanmıştır.


Kripto para birimlerinin ciddi miktarda değerlenmesi ve milyonlarca insana ulaşmasıyla birlikte pek çok finansal kurum, resmi dijital para birimleriyle ilgili çalışmalara başlamıştı. Bunlardan biri de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasıydı. TCMB, proje ile ilgili olarak ilk raporunu paylaştı. TCMB'nin resmi web sitesinde yapılan açıklamada birinci faz ile ilgili olarak, "Birinci faz pilot test çalışmaları çerçevesinde belirli lokasyonlarda pilot uygulama testlerinin gerçekleştirilmesi ve testler sonucunda kullanıcı deneyimi ile sistem performansının ölçülmesi amaçlanmıştır" ifadeleri kullanıldı. - Finansal Teknolojiler Ekosistemi - Finans Teknolojileri Merkezi - Sürekli ve Anlık Finansal Veri - Akıllı Ödemeler - Çevrimdışı Ödemeler - Afet Dayanıklı Dijital Ödemeler TCMB'nin yayımlamış olduğu Dijital Türk Lirası Birinci Faz Değerlendirme Raporu'nun tamamına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.


Dünyaca ünlü teknoloji şirketi Apple, bu sene haziran ayında sanal gerçeklik gözlüğünü "Apple Worldwide Developers Conference" etkinliğinde tanıttı. Apple'a göre Vision Pro sayesinde, dijital ortam ile gerçek dünya birleşiyor ve onu "Uzaysal Bilgisayar" olarak tanımlıyor. 2024'ün başlarında satışa çıkacağı bilinen Vision Pro, henüz piyasada yokken rakip kazanmayı başardı. Bunlardan biri de Meta. Meta, bu hafta satışa sunulacak olan sanal gerçeklik gözlüğü Quest 3'ün devamı niteliğinde bir ürün geliştirmeyi hedefliyor. VR dünyasına farklı bir giriş yapmak isteyen Meta'nın, geliştireceği AR gözlüğünde Vision Pro'dan ilham alacağı düşünülüyor. Meta'nın AR gözlük planları, Vision Pro'nun tanıtılmasından sonra değişmiş gibi gözüküyor. Görsel: Meta Quest 3 sanal gerçeklik gözlüğü, WIRED. Meta, sanal gerçeklik gözlüğü piyasasında sağlam bir yer edinmeyi amaçlıyor. Şirketin daha önce satışa sunduğu Quest Pro ve Quest 2 sanal gerçeklik gözlükleri çeşitli eleştirilere maruz kalsa da şimdilerde Quest 3'ü satmaya hazırlanıyor. Ön siparişe açılan Quest 3'ün ön sipariş fiyatı ise 499 dolar olarak belirlendi. Ancak Vision Pro'nun tanıtılması, Meta için işleri bozmuş gibi görünüyor. Meta'nın gelecek yıl tanıtılması düşünülen AR gözlüğü, Vision Pro'dan daha düşük bir fiyattan satışa sunulacak. Meta, bunu da kulaklık ve kontrol kolu eklemeden maliyeti düşürerek yapacak. Bir Meta çalışanına göre şirket Apple'dan korkma seviyesine ulaşmış durumda. Bloomberg'ün Power On haber bültenine konuşan Mark Gurman, Meta'nın artık Apple'dan korkma derecesine geldiğini belirtti. Bu bilgi ise, Meta'da çalışan birine ait. Şirketin AR gözlükler konusundaki planları değişmiş durumda. Şirketin meta verilerden uzaklaşıp AR gözlüklere odaklanmasını da Apple'a bir başkaldırı olduğunu söylüyor. Meta'nın Quest 3'ü, Vision Pro'nun maliyetinden yüzde 15 daha az ve kullanıcılara daha konforlu bir kullanım vadediyor. Ancak şirket, ilerleyen dönemlerde kulaklık ve kontrol kollarını ortadan kaldırıp, AR gözlüğü sadece el ve göz hareketleriyle kontrol etmeyi hedefliyor. Her iki şirket de farklı kulvarlarda başarısını gösteriyor. Meta eğer Apple'a rakip olacaksa, AR gözlük konusunda büyük yatırımlar yapması gerekiyor.


Sosyal medya devi Meta, Facebook ile Instagram'da paylaşım yapan içerik üreticiler için bir dizi yeni özellik duyurdu. Bu yeni özellikler, içerik üreticilerin hem daha kaliteli içerikler üretmelerini sağlayacak hem de içerik üretme sürecini kolaylaştıracak. Gelin hep birlikte Facebook ile Instagram'ın yeni özelliklerine yakından bakalım. Meta, içerik üreticilerin deneyimini iyileştirmek için "Profesyonel Pano" özelliği güncelledi. Bu güncelleme ile içerik üreticiler için bir test aracı sunuldu. Bu araç, bir gönderiyi yayımlamadan önce test etme işine yarayacak. Meta, içerik üreticiye vereceği tavsiyelerle mümkün olan en iyi gönderinin oluşturulmasına yardımcı olacak. Profesyonel Pano'ya eklenen test aracı, hazırlanan bir Reels içeriğin paylaşılmadan önce son kontrollerini yapacak. İçerik üretici, hazırladığı video için metin ve görsel gibi konularda tavsiyeler alacak. Meta, en iyi performansa ulaştıracak metin, görsel veya açıklamanın istenirse otomatik olarak gösterilebileceğini, istenirse de kullanıcının bununla ilgili değişiklik yapabileceğini söylüyor. Meta'nın içerik üreticiler için hazırladığı bir diğer yeni özellik de geçmişte yapılan paylaşımlarla ilgili. Yeni özellik kapsamında geçmişte paylaşılan bir gönderi veya gerçekleştirilen bir canlı yayından Reels üretmek mümkün olacak. İçerik üretici, bu özellik sayesinde birkaç ufak rötuş ile yeni bir içerik üretmiş olacak. Meta, geçtiğimiz yıl içerik üreticilerin kendilerini geliştirmesini sağlamak amacıyla rozet sistemi oluşturdu. Şirketin inanışına göre rozetleri tamamlayan içerik üreticiler, kendilerini geliştiriyorlardı. Hatta bu program kapsamında ödüller de dağıtıldı. Meta şimdi de Reels üzerinden yeni bir rozet sistemi oluşturdu. İçerik üreticiler, haftalık olarak yenilenecek karşılaşmalarla da içerik üreticilerin rekabet etmelerini sağlayacak. Meta tarafından yapılan açıklamaya göre Profesyonel Pano, artık tüm gönderileri gösteren yeni bir kontrol sayfasına ev sahipliği yapacak. İçerik üretici, geçmişte yaptığı paylaşımları bu ekran üzerinden gizleyecek veya tamamen silebilecek. Profesyonel Pano içerisindeki Analizler sayfası da güncellendi. Bu araç artık çok daha detaylı veriler sağlayabiliyor. Analiz bölümünü ziyaret eden içerik üretici, haftalık performansını, paylaşım alışkanlıklarını ve hedef kitlesine ne kadar hitap edebildiğini görecek. Yine bu sayfa üzerinden takip eden ve takip etmeyen kullanıcıların izledikleri içeriklerle ilgili daha detaylı bilgi sunacak. Meta'nın içerik üreticiler için hazırladığı son yeni özellik de Destek Merkezi ile ilgili. İçerik üreticiler, artık Destek Merkezi'ne girdikleri zaman arama panelini ve kısayolları görecekler. Bu özellik, bir içerik üreticinin aradığını bulmasını kolaylaştıracak.


Instagram'ın da sahibi olan Meta, platfromda yorum ve beğeni satışlarına karşı yasal yollarla mücadele etmeye devam ediyor. Yorum ve beğeni satışı yapan bir siteye ve bu türden satışlar yapan sitelerin yer aldığı haber ve içeriklere erişimin engellenmesi için harekete geçen Meta, davaları lehine tamamlamayı başarmış görünüyor. İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliği, bugün görülen davalarda Meta'dan yana iki önemli karar aldı. Bu kararlar sadece Meta'ya şu an için bir avantaj sağlamakla kalmayacak, platformun ilerideki benzer davalarda da örnek göstererek çok daha hızlı aksiyon alabilmesini sağlayacak. Mahkeme öncelikli olarak Meta'nın talebi üzerine, Instagram platformunda beğeni ve yorum satışı yapılan internet sitelerinin reklamını içeren haberlere ve içeriklere, kişilik haklarını ihlal ettiği ve kişilerin itibarını zedelediği gerekçesiyle erişim engeli getirdi. Beğeni satın alma sitelerine ait reklamların yer aldığı gönderilere erişimin böylece engellenmesi amaçlanıyor. Bir diğer önemli nokta da Instagram'da takipçi, beğeni, yorum ve izlenme pazarlaması yapan bir firmanın alan adına ve siteye yayımlanan başlıklarına erişim engeli getirilmesi oldu. Böylece insanlara kolay yoldan fenomen olma ve etkileşim yaratma vaadinde bulunan siteye karşı Meta, yasal yollarla bir zafer kazanmış oldu. Sosyal medyada "beğeni ve etkileşim kasma" konusu uzun zamandır tartışılıyor. Bazı faydalı botlar geliştirilmesi için hazırlanmış sistemler, sıklıkla bu tür işlemler için istismar ediliyor. Ayrıca çalınmış ya da sahte hesaplarla da etkileşimler yaratılıyor ancak bu tür durumların ortaya çıkması, içerik üreticilerini de zora sokabiliyor.


Gazeteci Janko Roettgers, Horizon Worlds hakkında önemli bir iddia ortaya attı. Paylaşılan bilgilere göre Meta, bugüne kadar uğruna 40 milyar dolar harcamasına rağmen kullanıcı sayısını bir türlü artıramadığı metaverse platformunun mobil cihazlardan erişilebilen bir versiyonu üzerinde çalışıyor ve bu 'uygulama' çok yakında yayınlanacak. Horizon Worlds'e şu anda yalnızca Quest VR cihazlarından erişilebildiğini düşünürsek ve buna CNBC'nin geçtiğimiz ekim ayında paylaşmış olduğu "Horizon Worlds'ün kullanıcı sayısı 200 binden az" haberini eklediğimizde mobil uygulama üzerinden erişimin platformun popülaritesine pozitif katkısı olacağını ön görebiliriz. Neticede bir başka meta uygulaması olan Threads, sadece mobil uygulama aracılığı ile kısa sürede 100 milyon kullanıcıya ulaşmayı başarmıştı. Konuyla ilgili bilgileri direkt olarak Meta'nın metaverse Başkan Yardımcısı Vishal Shah'tan alan Roettgers, Horizon Worlds'ün geçtiğimiz yıl bir mobil sürümünün geliştirildiğini ancak yayınlanamadığını ifade ederken Shah'ın mobil sürümle ilgili olarak, "Bir mobil uygulama deneyiminden ziyade mobil cihazlardan erişilen bir VR deneyimi" ifadesini kullandığını belirtiyor. Her şeyden önce; Horizon Worlds mobil sürümünün platformlar arası desteğe sahip olacağını belirtelim. Yani Quest VR kullanıcıları ile mobil kullanıcılar birlikte olabilecekler. Ayrıca Shah'a göre VR sürüm, en iyi deneyimi sunmaya devam edecek. Mobil sürüm yalnızca Quest VR almaya bütçesi yetmeyen kullanıcılara ya da direkt olarak Quest VR satışının olmadığı ülkelerde Horizon Worlds'e giriş için bir basamak görevi görecek. "Metaverse öldü" ifadelerine "Metaverse'ün balon tarafı öldü" şeklinde karşılık veren Vishal Shah, içerik üreticileri metaverse evrenine çekmek ve buradaki yatırımları artırmak için Horizon Worlds'e üretken yapay zeka araçları getirmek üzere çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Pek çok hizmet üzerinde çalıştıklarını belirten Shah, kullanıcıların avatarlarını Horizon Worlds dışına taşımalarına ve diğer platformlardan Horizon Worlds'e getirebilmeleri için de çalışma içinde olduklarını belirtti.


Meta, geçtiğimiz haziran ayında Quest 3 ismini verdiği yeni sanal gerçeklik gözlüğünü bizlerle buluşturmuştu. Teknoloji devi, bugünkü Connect etkinliğinde gözlük hakkındaki yeni detayları paylaştı. Meta'nın özellikle uygun fiyatıyla piyasaya hükmeden sanal gerçeklik gözlüklerinin yeni üyesi, hem görüntü hem de performans açısından iyileştirmelere sahip. Ayrıca karma gerçeklik konusunda da öne çıkıyor. Görüntü açısından pek büyük değişim yaşamayan Quest 3, 512 gram ağırlığa sahip. Bu, önceki versiyondan 12 gram daha ağır olduğu anlamına geliyor. CEO Mark Zuckerberg, Meta Quest 3'ü "karma gerçeklik gözlüğü" olarak tanımladı. Bu da cihazın artık sanal gerçekliğin yanı sıra, günlük hayatta da kullanılabilecek artırılmış gerçeklik özelliklerine daha fazla sahip olacağını ortaya koydu. Örneğin cihaz, karma gerçeklik özelilkleri sunacak altı gelişmiş sensöre sahip. Örneğin bu özellikler sayesinde kullanıcılar, evlerinin herhangi bir yerinde otururken sanal piyano çalabilecek. Grafiksel açıdan iyileştirmelere sahip Quest 3, 2064x2209 çözünürlüğe sahip LCD ekranlarla gelecek. Öte yandan RAM tarafında da değişiklikler görüyoruz. Cihaz, önceki versiyonun 6 GB'lık RAM'ine kıyasla 8 GB RAM'le geliyor. Ancak göz takip özelliği cihazda bulunmadığını belirtelim. İşlemci tarafına baktığımızda ise daha önce çıkan bilgilerin doğru çıktığını görüyoruz. Gözlük, Qualcomm'un ikinci nesil Snapdragon XR2 yonga setinden güç alıyor. İşlemcinin, birinci nesilden iki kat daha fazla GPU performans sunduğu söyleniyor. Bunlar dışında Wi-Fi 6E, 90 ve 120 Hz yenileme hızı desteği de cihazda var. Meta Quest 3, batarya konusunda çok büyük değişikliklerle gelmedi. 2-3 saat dayanan Quest 2'yle benzer oranlara sahip. Meta'ya göre genel kullanımda ortalama olarak 2,2 saatlik bir kullanım göreceğiz. Bu süre, oyunlarda 2,4 saat, medyada 2,9 saat, sosyal aktivitelerde ise 2,2 saat olarak değişebiliyor. Ayrıca cihazın şarj olması 2 saat civarında sürüyor. Kontrolcü tarafında da yenilikler görüyoruz. Meta, yeni kontrolcülerin el konumunuzu takip etmek için artık Quest 2'deki gibi yüzük benzeri yapıya gerek duymayacağını söyledi. Üstelik bu kontrolcüler ile oyun ortamını hissedebileceğimizi de ekledi. Meta Quest 3'ün 128 GB'lık versiyonu daha önce de açıklandığı gibi 499,99 dolarlık fiyata etiketine sahip olacak. 512 GB'lık versiyon ise 649,99 dolardan satılacak. Ön siparişleri ABD'de bugün başlayan gözlükler, 10 Ekim'de sahipleriyle buluşacak.


Meta ile Ray-Ban'in yeni nesil akıllı gözlükleri, eskiden sundukları tüm özelliklere, daha gelişmiş hallerde sahipler. Ayrıca bazı yeni özellikler de mevcut. Ve iki farklı tasarım, tüketiciler için de yeni bir alternatif oluşmasını sağladı. Wayfarer isimli model, köşeli hatlara sahip olan bir tasarıma sahip. Headliner isimli versiyon ise biraz daha oval. İki model arasında görünümden başka hiçbir farklılık yok. Ancak bu gözlükler piyasaya sürüldüğünde, bir eşine daha rastlamak çok zor olacak gibi görünüyor. Zira yapılan iş birliği kapsamında akıllı gözlükler için 150'den fazla renk seçeneği oluşturuldu. Böylelikle her tüketici, kendi tarzına uyan bir model bulabilecek. Meta ile Ray-Ban'in yeni nesil akıllı gözlükleri, teknik anlamda çok ciddi iyileştirmelerle karşımıza çıktılar. Bu bağlamda; bu gözlüklerde artık daha iyi ses kalitesi sunan hoparlör ve mikrofonlar bulunuyor. İş öyle bir noktaya geldi ki Meta, akıllı gözlüğünde 5 adet mikrofon kullandı. Yeni nesil akıllı gözlüklerde 12 MP çözünürlük sunan ultra geniş açılı kameralar bulunuyor. Kullanıcılar, geçmişte olduğu yeni nesil gözlüklerde de video çekimleri yapabilecekler. Qualcomm'un Snapdragon AR1 Gen1 platformunu kullanan gözlük, IPX4 sertifikası ile de suya karşı dayanıklı hale getirildi. Gözlük camında da iyileştirme yapan ekip, Facebook ve Instagram'da yapılacak canlı yayınlardaki etkileşimi artırdı. Akıllı gözlüğü takan kullanıcı, canlı yayın sırasında gelen yorumların ön izlemesini görebilecek. Bu arada; Meta'nın yeni nesil akıllı gözlüklerinin eskisinden daha hafif olduğunu söyleyelim. Meta'nın yeni nesil akıllı gözlükleri, özel bir kutuyla birlikte gelecek. Kullanıcılar, bu kutu aracılığıyla gözlüğü şarj edecekler. Meta'nın açıklamasına göre gözlüğün kullanım süresi, kutu da tam şarjdayken 36 saate kadar olacak. Meta, yeni gözlüklerinin 17 Ekim itibarıyla satın alınabileceğini duyurdu. Bu gözlüklerden birine sahip olmak isteyen kullanıcının 299 dolarlık ödeme yapmayı kabul etmesi gerekecek.


Ray-Ban ile Meta iş birliğine gitmiş ve bir akıllı gözlük piyasaya sürmüştü. Bu akıllı gözlüğe yeni bir güncelleme geliyor. Bu güncelleme ile birlikte sosyal medya devinin yapay zekası gerçek zamanlı bilgiler ile sorulara cevap verecek. Ayrıca Meta bazı "çoklumodel" yetkinliklerini de test etmeye başlayacak. Bu çoklumodel ile birlikte yapay zeka, kişinin çevresine göre tavsiyelerde bulunabilecek. Meta AI, Aralık 2022 tarihinden bu yana yapay zekasının bilgilerine kısıtlama getirmişti. Bu yüzden de yapay zeka, güncel olaylar, maç sonuçları, yol durumu ya da hava durumu gibi konularda kullanıcılara yardımcı olamıyordu. Meta CTO'su Andrew Bosworth'e göre bu durum yakında değişecek ve öncelikle ABD'deki Meta akıllı gözlük kullanıcıları gerçek zamanlı bilgiye erişebilecek. Bu amaçla Bing'in de kısmi olarak kullanılacağı belirtiliyor. Meta aynı zamanda bir çoklu model yapay zeka üzerinde çalışıyor. İlk olarak Connect etkinliğinde gördüğümüz bu özellik sayesinde Meta yapay zekası, kullanıcıların çevreleri hakkındaki içeriksel sorularını cevaplandırabilecek. Örneğin "Bu meyve ne?" sorusuna cevap vermek için işaret edilen meyvenin ne olduğunu anlayabilecek. Bu güncelleme şimdilik herkese açık olmayacak ve denemeyi seçen kişiler, 2024 yılında yeni özelliklerden faydalanabilecek. Meta'nın şimdiye kadar pek de istediğini bulamadığı bu alandaki faaliyetleri bakalım bu defa nasıl sonuçlanacak.


Sosyal medya devi Meta'nın X rakibi platformu Threads, Temmuz 2023'te yayımlandığında tüm ülkelere ulaşmadı. Evet, aralarında Türkiye, ABD ve İngiltere gibi ülkelerin de olduğu pek çok yerde kullanıcılarla buluşan platform, Avrupa Birliği ülkelerine sunulmadı. Hatta Meta, Threads'e VPN yardımıyla girilmesini bile engelledi. Şirket, bunun nedenlerine ilişkin çok da bir açıklama yapmadı. Ancak bilinen şeyler vardı. Meta'nın Avrupa Birliği ülkelerine sunulmamasının başlıca nedeni, Avrupa Birliğinin "Dijital Piyasalar Yasası"ydı. Şirket, düzenleyicilerle uyumlu hale gelebilmek için bir süre bekleme yoluna gitti. İşte bu bekleme süreci, an itibarıyla sona ermiş durumda. Mark Zuckerberg, resmi Threads hesabından yaptığı bir paylaşım ile X rakibi platformun artık Avrupa Birliği ülkelerinde de kullanıma sunulduğunu açıkladı. Zuckerberg'in yaptığı açıklama, Threads'in 450 milyon civarında yeni kullanıcı ile buluşabileceği anlamına geliyor. Dijital Piyasalar Yasası ile sunulan şartları da karşılamaya çalışan Meta, Avrupa Birliği ülkelerindeki kullanıcılarına nispeten farklı bir deneyim sunacak. Kullanıcılar, eğer istemiyorlarsa Threads kullanmak için kayıt yaptırmak zorunda olmayacaklar. Kullanıcılar, kayıt yapmadan da Threads'teki tüm gönderilere ulaşabilecek, etiket ve kullanıcıları arayabilecekler. Ayrıca kullanıcılar, kayıt yaptırmak için zorlanmayacak. Threads'in Avrupa Birliği ülkelerinde kullanıma sunulması önemli bir gelişme. Neticede burada, yaklaşık yarım milyar insan yaşıyor ve bu insanlar, an itibarıyla Threads'e ulaşabilecekler. Yani platformdaki kullanıcı sayıcı, ciddi anlamda artacak. Bakalım Threads ile X arasındaki rekabet, Avrupa Birliği etkisi ile nasıl etkilenecek.


Teksas A&M Üniversitesi Sandia Ulusal Laboratuvarlarında araştırmalarına devam eden bilim insanları, metallerin dayanıklılıklarını incelerken beklenmedik bir gözleme imza attı. Özelleştirilmiş bir elektron mikroskobuyla platini inceleyen araştırmacılar, platinin üzerinde bulunan nano ölçekteki çatlakların zamanla kendi kendilerine ortadan kalktığını keşfetti. Böyle bir şey daha önce gözlemlenmemişti. Araştırmacılar, vakumlu ortamda inceledikleri 40 nanometrelik aşırı küçük platin tabakalardaki çatlakların zamanla kaybolduğunu, metalin kendini tamir ettiğini gözlemledi. Metallerin üzerindeki baskı ve yaptıkları hareketler bu türden çatlaklara neden olabiliyor. Bu çatlaklara yorgunluk hasarı ya da metal yorgunluğu adı veriliyor. Bir noktadan sonra metal yapıların yıkılmasına neden olabilecek bu olgu, uzun zamandır çözüme kavuşmayı bekliyor. Araştırmacıların yaptığı 40 dakikalık gözlemde ise platinin bir süre sonra yeniden birleşmeye başladığı ve çatlakların, adeta kusursuz bir kaynakla birleştiği göze çarptı. Bu sonucu araştırmacılar da da beklemiyordu. Sandia Ulusal Laboratuvarından Materyal Araştırmacısı Brad Boyce, "Böyle bir şeye ilk elden tanık olmak kesinlikle çarpıcıydı." ifadelerini kullanıyor. Boyce, "Kesinlikle bunu aramıyorduk. Doğruladığımız şey ise metallerin, en azından nano ölçekte yorgunluk hasarı açısından içsel, doğal bir kendilerini yenileme yetenekleri olduğu oldu." dedi. Şu anda metallerin kendilerini tamir edebilmeleri için gereken koşullar, tamir sürecinin nasıl gerçekleştiği ya da metallerin bu becerisini nasıl kullanabileceğimiz konularında kesin bir bilgimiz yok. Yine de köprüler, gökdelenler gibi dev yapılardan akıllı telefonlara kadar her yerde kullandığımız metaller için ciddi tamirat bedelleri ödeniyor. Bu bedellerin ortadan kalkması ve yapıların ömürlerinin artması insanlığa büyük katkı sağlama potansiyeline sahip. Öte yandan yeni gözlemlenen metallerin kendilerini tamir yeteneği çok da beklenmedik değil. Daha önce de Michael Demkowicz adlı bir araştırmacı, metal yapıların strese tepki olarak yapılarını değiştirmeleriyle bu özelliklerin açığa çıktığını savunduğu bir model geliştirmişti. Demkowicz'in modeli ile bu çalışma birbirini destekler nitelikte. Metallerin kendi kendilerini tamir edebilmesi, soğuk kaynak adı verilen yöntemle de açıklanabilir. Bu yöntemde, oda sıcaklığında ya da düşük sıcaklıklar da metal yüzeyler yeterince yakınlaştırıldığında atomları bağlar kurarak kaynak yapılmasını sağlıyor. Normal şartlar altında yan yana koyulan iki metal birleşmiyor çünkü havadaki parçacıklar ya da kirletici etmenler atomların yeterince yakınlaşmasını engelliyor. Vakumlu ortamda ise böyle bir engel bulunmuyor.


Bilişim teknolojilerinin daha yeşil ve daha verimli hale gelmesi, daha yüksek kapasiteye sahip iletken malzemelerin üretilmesi için bilim insanları yıllardır çalışıyor. Özellikle manyetizma konusu, bu tartışmalarda öne çıkan alanlardan biri. Bu alanda çalışmalar yapan isimlerden biri de Türk Bilim İnsanı Mete Atatüre. 2020 yılında Thomas Young Madalyası da kazanan Atatüre, Cambridge Üniversitesinin Cavendish Laboratuvarı olarak da bilinen fizik bölümünün başkanlığını yürütüyor. Atatüre, kuantum fiziği alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Milattan önce 600'lü yıllarda, günümüzde Aydın-Germencik yakınlarında olmasına rağmen ismi Manisa'ya verilmiş olan Magnesia, Manyetit cevherlerine sahipti. Manyetizma diye bir şey olduğu, bazı taşların bazı metallere yapışabildiği ilk o dönemde keşfedilmişti. Daha sonrasında da manyetizma ve mıknatıslar konusunda yapılan çalışmalarda, mıknatısların iki kutbu olduğu ortaya konmuştu. Mıknatısın bulunmasından 2700 yıl kadar sonra yine Anadolu'dan çıkan biri, Mete Atatüre, mıknatısların illa da iki kutuplu olmalarının gerekmediğini ortaya koydu. Mıknatısların bir ucu yükle, bir ucu yükle yüklüdür. Tutup da mıknatısı ikiye bölerseniz bir tarafı pozitif, bir tarafı negatif olmaz, elinizde iki tane mıknatıs olur ve bu mıknatısların da bir ucuz diğer ucu olur. Şimdiye kadar bu durumun tek alternatifi, parçacık fiziğinde manyetik tekkutupluluk adı verilen hipotetik bir element parçacığıydı. Atatüre ve ekibi ise kırmızı pas olarak bildiğimiz Fe2O3 oluşumunda ortaya çıkan topolojik yapılar üzerinde yaptıkları çalışmalarda enerjiyi tek yönlü, iki yönlü ya da 4 yönlü olarak dağıtabilmenin mümkün olduğunu ortaya koyarken, manyetik tekkutuplar da keşfetmeyi başardılar. Atatüre, "Monopoller varsa ve onları izole etmeyi başarırsak bu, bulmacanın kayıp olduğu sanılan parçasını bulmak gibi olur." demişti. Bu izole tekkutuplar sabit değiller, sürekli hareket ediyorlar. Morin transformasyon sıcaklığı olan 260 K (-13,15 C)'de bu pas dokularının dönüşlerinin yeniden düzenlendiğini belirten Atatüre ve ekibi, bu noktada kırmızı pas ile oluşan hermatit yapıların manyetizmayı engelleyici özelliklerinin, farklı mıknatıslanmalar üretmekte kullanılabildiğini ortaya koydu. Bu durumda ortaya çıkan küçük değişimler, özellikle dönen yapılarda küçük cepler oluşturuyor. Bu cepler de çoklu enerji salınımı, daha hızlı aktarım sağlıyor. Araştırmacılar, "Hematitin, manyetik yükleri aracılığıyla AFM topolojik dokularını tespit etmek, işlemek ve işlevselleştirmek için yeni ve tamamlayıcı yollar açabilecek etkileşimli manyetik yük dağılımlarından oluşan zengin bir dokuyu desteklediğini gösterdik." diyor. Yani mıknatıslanmanın azaldığı AFM topolojilerini kullanarak manyetik yükleri daha verimli kullanmak mümkün. Atatüre ve ekibinin bu keşfi ile birlikte gelecekte bellek ve hafıza anlamında yeni nesil tasarımlara kapı da açmış durumda.


Türk Edebiyatı'nda oldukça fazla metin türü bulunuyor. Bununla birlikte, her bir metin türünü diğerlerinden ayıran özellikler ve detaylar ortaya çıkıyor. Edebiyatımızın önemli yazarlarının eserleri de dahil olmak üzere, bu zamana kadar okuduğumuz eserlerin büyük bir çoğunluğu belirli bir metin türü üzerinden yazılarak ilerlemiştir. Özellikle lise çağında yoğunlukla gördüğümüz dil anlatım derslerinde, neredeyse tüm sene bize anlatılan metin türleri nedir, özellikleri nelerdir sorularını sizler için yanıtladık. Yukarıda da söylediğimiz gibi, metin türleri edebiyatımızda büyük bir öneme sahip. Okuduğunuz eserin hangi metin türü ile yazıldığını bilmek, o eser ve yazar hakkında daha fazla bilgiye hakim olmanızı da sağlayacaktır. Bununla birlikte, metin türlerini iyi bildiğinizde okumaktan keyif aldığınız eserleri de daha kolay seçebilmek gibi bir konfora sahip olacaksınız. Dilerseniz lafı hiç uzatmadan metin türleri nedir, özellikleri nelerdir sorusunu yanıtlayalım. - Roman - Hikaye - Masal - Makale - Deneme - Fıkra - Eleştiri Roman, hikaye, masal, makale, deneme, fıkra ve eleştiri olmak üzere toplamda 7 adet metin türü bulunuyor. Bu metin türlerinin her biri kendisine özgü özelliklere ve kurallara sahip. Bu sayede, okuduğunuz bir romanın nasıl yazıldığını kolaylıkla anlayabiliyorsunuz. Roman türü, oldukça büyük bir okuyucu kitleye sahip. Özellikle akıcı, birbirine bağlı cümleler ile yazılan bir roman bulursanız okumaya doyamayacaksınız. Bununla birlikte, metin türleri arasında en çok tercih edilen metin türünün roman olduğunu da hatırlatmakta fayda var. Romanlar, daha çok hayat odaklı konulardan oluşuyor. Yani, bir romanın konusu çevrede geçebilecek herhangi bir olay olabilir. Örneğin, Ahmet kişisinin etrafında dolaşan olayları konu alabilir. Romanlar, diğer metin türlerine göre detaycılıklarıyla bilirler. Yani, ele alınan konu en ince detaylarına kadar romanlarda anlatılır. Romanlarda olay örgüsüne fazlasıyla önem verilir. Yani ana olay dışında meydana gelen olayların, sonucunda tekrardan ana olayda birleşmesi romanlarda sıklıkla görülür. Roman, genellikle kişi etrafında dolaşan olayları kendisine konu edindiği için haliyle oldukça fazla karaktere sahip bir türdür. Roman, oldukça uzun konuya sahip olduğu için okuması uzun süren bir türdür. Lakin, daha kısa kitaplar okumak istiyorsanız hikaye türündeki kitapları da tercih edebilirsiniz. Daha önceden yaşanan veya yaşanabilecek tüm olayları, kısa ve net anlatımlar ile ortaya çıkaran bu metin türü, yalnızca bir olayı konu almaktadır. Yani, olayın etrafında geçen küçük olaylar genellikle olmaz. Olay ve konu tek bir yere odaklanmaktadır. Hikayeleri, romanlardan ayıran bir diğer konu ise karakterler. Yukarıda bahsettiğimiz gibi, romanlar oldukça fazla karaktere sahipken, hikaye ise yine bunun tam tersidir. Hikaye türü metinlerde karakterler gayet az ve öz olmakla birlikte, fazla karaktere yer verilmemektedir. Gelelim biraz hayal gücünü odak alan metin türü olan masala. Masal, yazarın tamamiyle hayal gücünü zorlayacak konuları meydana getirir. Yani, masallarda anlatılan çoğu karakter ve konu genellikle hayal ürünüdür. Hiçbir şekilde gerçeği yansıtmaz ki zaten okuduğunuzda bunu rahatlıkla siz de anlayabilirsiniz. Masallar, oldukça yüksek hayal gücüne sahip olmakla birlikte, genellikle tarih ve konum belirtmezler. Mesela, masallarda şu yılda, şurada gibi cümleler göremeyebilirsiniz. Masallardaki karakterler, genellikle normal insan değillerdir. Yani uçabilirler, gözlerinden alev çıkabilir ve daha birçok hayal gücüne dayanan özelliğe sahip olabilirler. Masalların konuları, aslında birbirine oldukça benzemektedir. Yani, masalların çoğunda hep iyiler kazanır ve elbette kötüler kaybeder. Gerçekçiliğe en yakın, en net bulgular üzerine kurulu bir metin türü arıyorsanız, makale tam olarak sizin için. Makale, odak konudaki her şeyi açık ve net bir şekilde ortaya koymak, yorumlamak veya desteklemek için kullanılmaktadır. Makaleler fazlasıyla net ve yalın bir anlatım türüdür. Yani, gerçek dışı hiçbir konu makalelerde yer almaz. Odak konu hakkında en net sonuç ortaya çıkarılmaya çalışılır. Makale yazmak için belirli konulara ihtiyacınız yok. Örneğin, aklınıza geldiğinde bir jant kapağı hakkında bile makale yazmaya başlayabilirsiniz. Yeter ki bu anlatım türünün istediği kuralları ortaya koyun. Makaleler, genellikle gazete ve dergi gibi yayın organlarında da yayınlanmaktadır. Daha rahat, daha az kurallar ile bir şey ortaya çıkarmak istiyorsanız deneme türünü tercih etmelisiniz. Denemeler, herhangi bir görüşü hiçbir kurala ihtiyaç duymadan, sonuca vardırmadan yazılan metin türüdür. Aslında deneme türlerini en ön plana çıkaran bir özelliği bulunuyor. Çoğu deneme türünde, o denemeyi ortaya çıkaran yazar genellikle kendisiyle konuşur. Yani, cümleler arasında yazarın sürekli kendisiyle çeliştiğini görme ihtimaliniz oldukça yüksek diyebiliriz. Denemeleri öne çıkaran bir diğer özellik ise, yeterince samimi bir dille yazılmalarıdır. Yani, makale her ne kadar kurallara dayalı ve ciddi ise, deneme ise bir o kadar samimi bir dille yazılıyor. Denemede anlattığınız konuyu ispat etmek gibi bir zorunluluğunuz bulunmamaktadır. Tamamiyle anlatmakta özgürsünüz. Gelelim tıpkı deneme gibi oldukça samimi ve rahat bir metin türü olan fıkralara. Fıkrayı yazan yazarın, yaşamış olduğu olayı veya olayları samimi bir dille okuyucuya aktarması türü olan fıkra, kendisine özgü bir anlatım stiline sahiptir. Tıpkı deneme gibi, herhangi bir ispata ihtiyaç duymayan bir türdür. Günümüzde fıkralara, genellikle gazetelerin belirli köşelerinde veya dergilerde denk gelebilirsiniz. Fıkraları en öne çıkaran özellik, karşısındaki okuyucu ile adeta sohbet ediyormuş gibi yazılmasıdır. Yani, fıkraları okurken sanki siz de o olayın içindeymiş gibi hissedebilir ve kafanızda hayal edebilirsiniz. Gelelim belki de metin türleri arasında en fazla öneme sahip olan eleştiriye. Eleştiri, oldukça dikkat edilmesi gereken kurallara sahip bir metin türüdür. Daha önceden yazılan bir eserin, iyi veya kötü yönlerini en ince detaylarıyla ve dikkatle ele alınmasına eleştiri adı veriliyor. Örneğin, X yazarına ait XX eseri hakkında bir eleştiri hazırlayacaksınız. Bu eleştiriyi hazırlarken, fazlasıyla objektif olmak zorundasınız. Bu sayede eserin iyi veya kötü yönlerini çok daha iyi ortaya çıkarabilirsiniz. Eleştiriler, önceden yazılan içerik hakkında doğru ya da yanlış kısımları yazara bildirmektedir. Tamamiyle dışarıdan bir gözün, objektif bir şekilde eseri yorumlaması ve hatalı gördüğü kısımları kaleme alması sonucu ortaya çıkmaktadır. Sizler için metin türleri nedir, özellikleri nelerdir sorularını yanıtladık. Edebiyatımızda, en yaygın 7 adet metin türü bulunmaktadır. Bunlardan bazısı kurallar üzerine kuruluyken, bazıları ise daha serbest ve samimi bir anlatım biçimine sahip. Metin türlerini bildiğinizde, okuduğunuz eserlerin hangi metin türüne ait olduğunu çok daha rahat anlayabilirsiniz. Sizler metin türleri hakkında ne düşünüyorsunuz? Yorumlarda bizlerle paylaşmayı unutmayın.


Tıpkı OpenAI gibi yapay zeka destekli teknolojiler üreten firmaların başında gelen Stability AI, bugün çok önemli bir duyuru gerçekleştirdi. Bu duyuruda, şirketin yeni yapay zeka modeli "Stable Video Diffusion" tanıtıldı. Şirketin metinden görsel üretmeye yarayan yapay zeka modeli "Stable Diffusion" üzerine inşa edilen yeni model, metinleri önce görüntülere, ardından da videolara dönüştürüyor. Stable Video Diffusion, henüz erken aşamada olan bir yapay zeka modeli. Hal böyle olunca herkesin kullanımına açık değil. Ancak Stability AI'ın şanslı bireysel ve ticari lisans sahibi kullanıcıları, şirketin yeni yapay zeka modelini şimdiden deneyebiliyorlar. Bu arada; Stable Video Diffusion için paylaşılan örnekler, teknolojinin hiç de fena olmadığını gözler önüne seriyor. Stability AI tarafından yapılan açıklamalara göre yeni yapay zeka modeli, SVD ve SVD-XT şeklinde iki farklı çıktı formatı üretebiliyor. SVD formatı, 14 kareyi 576x1024 piksel çözünürlükte video haline getiriyor. SVD-XT ise bir içerik için 24 kare kullanabiliyor. Her iki formatta da 3 ila 30 fps arasında görüntü alınabiliyor. Stable Video Diffusion, milyonlarca videonun eğitim için kullanıldığı bir model. Şirket, böyle devasa bir veri seti ile eğittiği modeli, ikinci aşamada yaklaşık bir milyon video kullanarak tekrar eğitti. İkinci eğitim, Stable Video Diffusion tarafından üretilen görüntülere ince ayar yapılmasını sağladı. Ancak şirket, veri setlerinde kullandığı videoları nereden temin ettiğine ilişkin bir açıklama yapmadı. Aslında şirket, eğitim verilerinin telifsiz ve kamuya açık veri tabanlarından alındığını söylüyor ancak bunun nasıl yapıldığını bilen yok. Stability AI'ın açıklamasına göre yeni yapay zeka modeli, aslında ticari kullanım için tasarlandı. Şirket, geliştirdiği teknolojinin reklamcılık, eğitim ve eğlence gibi bazı sektörlerde işleri kolaylaştıracağını söylüyor. Ancak bunun bireysel açıdan kullanımının yol açabileceği bazı sorunlar olduğunu atlamamak gerek. Neticede deepfake teknolojisinin sonuçlarını hepimiz biliyoruz... İşte Stable Video Diffusion, bireysel kullanım risklerini ortadan kaldırmak için bazı kısıtlamalar içeriyor. Yapılan açıklamalara göre bu yapay zeka modeli, yeniden düzenlemeye izin vermiyor. Ayrıca bir kişinin yüzü, metindekiyle uyumlu olmayabiliyor. Tüm bunlara ek olarak yeni yapay zeka modeli, büyük oranda hareketsiz veya yavaş kamera efektleri içeren görüntüler de üretmiyor. Ekibin bu yöntemlerle tüketicileri koruyup koruyamayacakları şimdilik belirsiz.


Arkeologların, zamanında yürüttüğü bir çalışmada karşılaştıkları bir mezar; hem tarihe hem de bilime ışık tutan ve insanların kafasında soru işareti bırakan ilginç br olayı gözler önüne sermişti. Bu mezarı gizemli yapan şey, içerisinde erken Orta Çağ'a ait bir iskeletin olması değildi. Mezarın içinde küçük kemikler de bulunuyordu: yeni doğmuş bir bebeğin kemikleri. 2018 yılında keşfedilen bu mezar, yeni bir araştırmaya da sebep oldu. Keşifler, bu mezarın erken Orta Çağ dönemine, yaklaşık 7. yüzyıla ait olduğunu gösteriyordu. Binlerce yıl öncesine ait bir iskeletin böylesine iyi korunmuş olması alışılagelmiş bir durum değildi. Fakat asıl şaşırtıcı olan; kemiklerin korunması değil, mezarın içinde yetişkin kemiklerinin yanında yeni doğmuş bebeğin küçük kemikleriydi. Konuyla ilgili çeşitli araştırma makaleleri ve yazıları da yayımlandı. Mezarın hangi döneme ait olduğu göz önüne alınırsa ölen kişinin cesedinin tabut gibi koruyucu öge olmadan muhtemelen doğrudan toprağa bırakıldığı düşünülüyordu. Tıp tarihi araştırmalarına göre bu olay ayrıca mezarda doğan ilk bebek vakası olarak kayıtlara geçti. Ölüm sonrası fetal ekstrüzyon olarak adlandırılan bu fenomen, hamile annenin ölmesi durumunda vücudun 48 ila 72 saat içinde bebeği dışarı itmeye devam ettiği bir tıbbi olguyla açıklanıyor. "Tabutta doğum" kavramı tıpta postmortem fetal ekstrüzyon olarak geçiyor. Ölen hamile kadının vücudunda biriken gazlar, fetüsün dışarı çıkmasına sebep oluyor. Fetüsün kemiklerine bakıldığında; doğmaya yakın, 9 ayı doldurmuş bir bebek olduğu görülmüştür. Ancak kesin yaş tespiti uzmanlar için elbette zordur. Ayrıca fetüsün kemiklerinin dağılma şeklinin, mezarda çürüyen eti yiyen böcekler tarafından etkilenebileceği de unutulmaması gerekenler arasında. San Francisco'dan jinekolog Jen Gunter, anne ölürken bebeğin nasıl doğduğuyla alakalı yorumlar yaparken bir teori ortaya koydu: rahimin yırtılarak fetüsü dışarı ittiği. "Bebek yaşıyor muydu?" diye düşünüyorsanız eğer yalnız değilsiniz. Fakat cevabı hemen verelim, böyle bir durumda fetüsün hayatta olup olmadığını belirlemek çok zor. Eğer fetüs yeterince gelişimini tamamlamışsa annenin ölümüne rağmen bir süre hayatta kalabilir. Ancak bu da takdir edersiniz ki düşünülmek bile istenmeyen senaryoları doğurur. Dikkat çeken bir diğer nokta ise kadının kafatasındaki çatlağın delinmekten kaynaklı olabileceği. Trepanasyon olarak adlandırılan bu durum, baş ağrısı gibi sorunları tedavi etmek için kullanılan eski bir yöntemdi. O dönemlerde hamile kadınlarda özellikle Eklampsi veya şiddetli yüksek tansiyon gibi durumlarda uygulanmış olabileceği düşünülüyor. Ancak kemikte tespit edilen bu çatlaklar cerrahi müdahale yerine saldırı sonucu olmuş da olabilir. Görüldüğü gibi bu olay, tarih boyunca tıp tarihine yön vermiş ilgi çeken ve korkutucu bir olaydır. Gerçekliğini birçok kez sorgulasak da böyle şeylerin gerçekleşebileceğini unutmamak gerekir.