Bilim insanlarının bir araştırması batıl inançları adeta doğrular nitelikte. Yeni bir araştırma, 26 Aralık 2004'te tsunamiye neden loan Asya depremini dolunayın tetiklediğini savunuyor. İngiltere'nin Northampton Üniversitesi'nden Robin Crockett, Java ve Sumatra adalarında Ekim 2004 ile Ağustos 2005 arasında meydana gelen yer titreşimleri ile gelgit olaylarını karşılaştırdı. Buna göre Crockett, gel-git olayının doruğa çıktığı dolunay zamanı şiddet deprem olma riski de yüzde 86. Crockett, dolunayın yarattığı gel-git nedeniyle büyük miktarlarda suyun tektonik plakalar arasında yer değiştirdiğini, bunun da zaten gelişmekte olan bir depremi hızlandırabileceğini savunuyor. Öte yandan, bir diğer çalışma da Almanya'nın Potsdam Üniversitesi'nde yapıldı. Sebastian Hainzl, aşırı yağmur akışının da depreme neden olabileceğini savunuyor. Hainzl, 2002 yılında Almanya'nın güneyinde meydana gelen depremlerle yağmur rejimini karşılaştırdı. Araştırmaya göre, aşırı yağışlar yüzeydeki deliklerden içeri sızıyor ve kaya katmanlarının arasına kadar nüfuz ediyor. Kaya katmanları normal şartlarda birbirlerini ittiriyor, ancak aralarındaki sürtünmeden dolayı birbirlerinin içine giremiyor. Araya sızan su bu sürtünmeyi kaldırıp, kayaları daha kaygan hale getirince, kayalar da daha kolay kayıyor ve bu da depremi hızlandırabiliyor. Her iki araştırma da Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanmıştır.


Buz gibi soğuk bir yüzeyin üstüne bırakılan bir su damlası ilginç bir şekilde donar ve üst tarafında noktasal bir uç oluşur. Twente Üniversitesi'nden bilim adamları, Paris, Brüksel ve Münih'ten çeşitli araştırmacılarla yaptıkları ortak çalışmada video ve ileri matematikten yararlanarak bu dikkate değer şekil için bir açıklamaya ulaştılar. Bu süreç hakkındaki bilgiler, aynı zamanda 3D yazdırma süreçlerini anlamak için de oldukça faydalı. Çalışmanın sonuçları 1 Ağustos 2014 tarihli Physical Review Letters dergisinde yayınlandı. Burada bahsedilen su damlasının donması olayı aslında oldukça basit ve evde bile rahatlıkla gözlemlenebilecek bir olay. 15 dereceden daha soğuk bir tabağın üstüne oda sıcaklığında bulunan sudan damlattığınızda, su damlası aşağıdan başlayarak donacaktır. Ancak su damlası donmaya devam ettikçe sahip olduğu kavisli yapı değişecek ve koniye benzer bir şekle sahip olacaktır. Mevcut teoriler ise bu şekil dönşümünü açıklayamamaktaydı. Twente Üniversitesinde yapılan bu araştırmada ve çalışmanın yayınlandığı makalede bu olay için bir açıklama getirilebildi. Buna ek olarak, öne sürülen teori ile koninin sahip olduğu açı da hesaplanabilmektedir. Elde edilen bu yeni bilgiler ise uçak kanatlarındaki buzlanma süreçlerinden 3D yazdırma teknoojilerine kadar çeşitli alanlarda faydalı olacağa benziyor.


Bir sesin frekansı kaynak ve alıcının hareketli oluşuna göre değişir. Klasik fizikte bilinen bu etkiye Doppler Olayı denir. Bu olay ışık içinde geçerlidir: Işık kaynağı ve alıcı hareketli ise ışığın frekansı değişir. Fakat ışığın Doppler olayı sesteki durumdan 2 açıdan farklıdır. Birincisi, ışık c hızıyla gittiği için zaman genleşme etkisi nedeniyle göreli Doppler olayı biraz daha farklı olur. İkincisi, klasik Doppler olayı formülü kaynak veya alıcının hareketli oluşuna göre farklıdır. Hava ortamında ilerleyen ses dalgası için bu formül doğru olabilir. Ancak ışık boşlukta yayılabilir ve ses gibi bir ortama ihtiyacı yoktur. Göreli teoride kaynak ve alıcının farklı oluşu fiziksel yasalarda bir farklılık oluşturmaz. Göreli Doppler formülünün hareketli kaynak ve hareketli alıcı için aynı olması gerektiğini şimdiden söyleyebiliriz. Referans sistemi yer olan ve buna göre v hızıyla hareket eden bir tren ele alalım. Trenin önündeki far ışığı kendin referans sisteminde f kaynak frekansında bir ışık yayılmaktadır. Trenin ön tarafındaki bir bölgede yerde oturmakta olan Q gözlemcisi tarafında ölçülen ışığın frekansı f gözlemci frekansını olur. Bu formüller kaynak durgun ve gözlemci hareketli ise gene geçerlidir. Doppler olayının en meşhur örneği uzak yıldızlardan gelen kızıla kayma etkisidir. Bir yıldızın ışığı, yapısında bulunan elementlere özgü bazı frekanslarda yayınlanır. Bu ışık bir spektrometrede incelenerek hangi elementler bulunduğu anlaşılabilir. Bu elementler bulunduktan sonra daha da ileri gidilebilir. Özgün frekanslarda gözlenen kaymalara bakarak yıldızın bize doğrumu, yoksa bizden dışa doğrumu hareket ettiği anlaşılabilir. İlk kez Amerikalı astronomi bilgini Hubble, uzak galaksilerdeki yıldızların büyük çoğunluğunda frekansın azalma yönünde, yani kırmızıya doğru kaydığını gözlemiştir. Bu galaksilerin genelde bizden uzaklaştığı anlamına gelir. Ayrıca Hubble galaksilerin uzaklaşma hızının uzaklıkla orantılı olduğunu da bulmuştur. Buna göre, evrenin düzgün bir şekilde genişlediği ortaya çıkar. Doppler kayması yıldızların uzaklık ölçümünde çok kullanışlı bir yöntemdir.


Dünya çapında 95 bin bilim adamının katılımıyla Oxford Üniversitesi tarafından yürütülen projenin sonuçları hakemli bilim dergisi Nature da yayımlandı. İklimbilimciler, ABD'nin iddia ettiği gibi karbon dioksit miktarının 'güvenli' bir oranda tutulmasının imkansızlığını savunuyor. Climateprediction.net adlı projede diğerlerinden farklı olarak iklim değişim modellemeleri süperbilgisayarlarda yapılmadı. Yerine dünyanın 150'den fazla ülkesinden katılan bilim adamları 'climateprediction.net' yazılımını kendi bilgisayarlarına yüklüyor ve meteoroloji simülasyonlarını kendi yapıyor. Yazılımı şimdiye dek yükleyen 95 bin araştırmacı 60 binden fazla simülasyon yaptı. Simülasyonlarda 4 milyon model yıl denendi, bilgisayarlar 8 bin yıl süresi kadar çalıştı. Simülasyonlar, karbon dioksit düzeyinin Endüstri Devrimi öncesi düzeyinin iki katına çıkması durumunda, küresel iklimde meydana gelebilecek değişiklikleri modelliyor. Araştırmacı bilgisayarların her biri, birbirlerinden farklı simülasyonları uyguluyor. Simülasyonlar fiziksel süreçlerdeki farklılaşmaları değerlendirmeye aldığı için birbirlerinden farklı sonuçlar doğuruyor. Uzmanlar, proje sonuçlarının mevcut bilgilerle gelecekte küresel ısınmanın nerede olacağı ile ilgili alt ve üst değerlerin resmini çıkardığını vurguluyor. Alt ve üst değerler itibariyle Dünya 2 derece ile 11 derece arasında ısınacak. Bilim adamları zaman dilimi ile ilgili kesin bir tanım veremiyor. Küresel ısınma CO2'nun olası düzeylerine göre değiştiği için, insanoğlunun bunları etkisi tahmin edilemiyor. Ancak bilim adamlarının en uzun vade olarak 100 yıl aldı. Proje direktörü David Stainforth, atmosferde 'güvenli' bir karbondioksit düzeyini tutturmak gibi bir politikanın izlenmemesi gerektiğini vurgulayarak, bunun pratikte ısınmayı sürdürmek anlamına geleceğini vurguladı. Bilim adamları milyon birim başına karbondioksit konsantrasyonunun 400'ün üzerine çıkmasını tehlike sinyali olarak algılıyor. Mevcut oran 378 ppm . Bilim adamlarının küresel ısınma öngörüsü kabaca şöyle; sera etkisi yaratan gazların kullanımının sürmesi halinde, Dünya ısınacak, buzullar eriyecek ve deniz seviyesi yükselecek, iklimlerin uyumu bozulacak ve mevsimler karışacak. Bilim adamları iklimlerdeki düzensizliklerin henüz bir başlangıç olduğunu savunuyor. BM'nin sera etkisini kontrol altına almak için geliştirdiği Kyoto Sözleşmesi CO2 emisyon hacimlerinin 2012'ye kadar 1990 öncesi düzeyine indirilmesini öngörüyor. Bush yönetimi Kyoto Sözleşmesi'nin bilimsel olmadığını savunarak, imza atmayacağını açıklamış ve dünyanın tepkisini çekmişti.


Uzun zamandır teleskoplarını Kova Takımyıldızındaki Gliese 876 adlı yıldıza yönlendiren astronomlar ilk defa güneş sistemi kayalık yüzeye sahip olan bir gezegen buldular. Gökyüzüne baktığımızda yıldızların o parıltılı güzelliği her zaman bizi kendine hayran bırakmıştır. Bir çoğumuz acaba oradada tıpkı bizim dünyamız gibi üzerinde ağaçların, denizlerin olduğu ve canlı yaşamın yaşayabileceği bir dünya var mı diyerek kendimize sormadan edememişizdir. İşte bu sorunun cevabını arayan bilim adamları yıllardır gökyüzünü gelişmiş teleskoplarla inceliyorlar. Şimdiye kadar başka yıldızların etrafında dönen 155 adet gezegen buldular fakat bu gezegenler dünyamızdan çok daha büyüktüler. Hatta bazıları güneş sistemimizin en büyük gezegeni olan Jüpiterden bile büyüktü. Yani bizim bildiğimiz türden bir yaşama elverişli değildiler. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dahada gelişen teleskoplar bilimadamlarının bir adım daha ileriye gitmesine olanak sağladı. Kova takımyıldızının içerinde yer alan Gliese 876 adlı yıldızı inceleyen bilimadamları Dünyadan 7,5 kat daha ağır ve iki kat daha büyük bir gezegen buldular. Şimdiye kadar bulunan gezegenlerin hepsi çok büyük oldukları için gazlardan oluşuyorlardı yani jüpiter benzeri gezegenlerdi fakat bu yeni bulunan gezegen tıpkı dünyamız gibi katı bir gezegendi. Bu dünya benzeri gezegen başka bir yıldızın etrafında bulunan ilk kayalık terrestrial gezegen olması açısından bilimadamları tarafından çok önemli bir buluş olarak nitelendiriliyor. Gezegenin bulunmasının ardından akıllara hemen bu yeni gezegenin dünyamıza ne kadar benzediği soruları sorulmaya başlandı. Yeni gezegenin etrafında döndüğü Gliese 876 adlı yıldız güneş sistemimizden yaklaşık 15 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve yaklaşık 11 milyar yaşında. Yeni gezegen ise bu yıldızın yaklaşık 0.021 AU yakınında bulunuyor. Merkür'ün güneşe uzaklığının 0.4 AU olduğu düşünülürse bu uzaklık suyun sıvı halde kalabilmesi için çok yakın bir mesafe. Güneş sisteminde suyun sıvı halde kalabileceği aralık 0.95 AU ile 1.37 AU arasında (dunyamız güneştan 1 AU uzaklıkta bulunuyor) yer alıyor fakat Gliese 876 güneşe oranla daha soğuk bir yıldız olduğu için bu aralık 0.06 AU ile 0.22 AU ya kadar düşüyor. Fakat yeni gezegen bu aralıklar arasında da yer almadığı için suyu sıvı halde tutabilecek sıcaklıklardan çok daha fazla sıcaklığa sahip. Gezegenin sıcaklık aralığı yaklaşık 200 ile 400 derece arasında. Buda bu gezegenin bildiğimiz türden bir yaşam formunu barındıramayacağını gösteriyor. Gliese 876 adlı yıldızın etrafında aslında üç gezegen olduğu biliniyor fakat bunlardan iki tanesi jüpiter benzeri olan gezegenler yani çok büyük ve gazlardan oluşuyorlar. Son bulunan gezegen ise kayalık bir gezegen olarak bütün dikkatleri üzerinde topladı. Bu yeni gezegenin bulunmasının ardından dünya benzeri gezegen bulma çalışmaları daha da önem kazandı. Dünya üzerinde teleskoplarının ve hassas ölçüm aletlerinin başında bulunan bilimadamları bu yıldızın üzerinde çalışmaya devam ediyorlar çünkü bu sistemde dördüncü bir gezegenin bulunma olasılığıda var. Belkide bu gezegen suyu sıvı halde tutabilecek sıcaklıkta olabilir. Buda acaba evrende yalnız mıyız sorusuna verilebilecek bir yanıtın ilk ipucu olabilir.


Uzun yıllardır teleskoplarını Kova Takımyıldızında bulunan Gliese 876 adlı yıldıza çeviren astronomlar güneş sistemi dışında bulunan ilk kayalık gezegeni buldular. Gökyüzüne baktığımızda yıldızların o parıltılı güzelliği her zaman bizi kendine hayran bırakmıştır. Bir çoğumuz acaba oradada tıpkı bizim dünyamız gibi üzerinde ağaçların, denizlerin olduğu ve canlı yaşamın yaşayabileceği bir dünya var mı diyerek kendimize sormadan edememişizdir. İşte bu sorunun cevabını arayan bilim adamları yıllardır gökyüzünü gelişmiş teleskoplarla inceliyorlar. Şimdiye kadar başka yıldızların etrafında dönen 155 adet gezegen buldular fakat bu gezegenler dünyamızdan çok daha büyüktüler. Hatta bazıları güneş sistemimizin en büyük gezegeni olan Jüpiterden bile büyüktü. Yani bizim bildiğimiz türden bir yaşama elverişli değildiler. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dahada gelişen teleskoplar bilimadamlarının bir adım daha ileriye gitmesine olanak sağladı. Kova takımyıldızının içerinde yer alan Gliese 876 adlı yıldızı inceleyen bilimadamları Dünyadan 7,5 kat daha ağır ve iki kat daha büyük bir gezegen buldular. Şimdiye kadar bulunan gezegenlerin hepsi çok büyük oldukları için gazlardan oluşuyorlardı yani jüpiter benzeri gezegenlerdi fakat bu yeni bulunan gezegen tıpkı dünyamız gibi katı bir gezegendi. Bu dünya benzeri gezegen başka bir yıldızın etrafında bulunan ilk kayalık terrestrial gezegen olması açısından bilimadamları tarafından çok önemli bir buluş olarak nitelendiriliyor. Gezegenin bulunmasının ardından akıllara hemen bu yeni gezegenin dünyamıza ne kadar benzediği soruları sorulmaya başlandı. Yeni gezegenin etrafında döndüğü Gliese 876 adlı yıldız güneş sistemimizden yaklaşık 15 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve yaklaşık 11 milyar yaşında. Yeni gezegen ise bu yıldızın yaklaşık 0.021 AU yakınında bulunuyor. Merkür'ün güneşe uzaklığının 0.4 AU olduğu düşünülürse bu uzaklık suyun sıvı halde kalabilmesi için çok yakın bir mesafe. Güneş sisteminde suyun sıvı halde kalabileceği aralık 0.95 AU ile 1.37 AU arasında (dunyamız güneştan 1 AU uzaklıkta bulunuyor) yer alıyor fakat Gliese 876 güneşe oranla daha soğuk bir yıldız olduğu için bu aralık 0.06 AU ile 0.22 AU ya kadar düşüyor. Fakat yeni gezegen bu aralıklar arasında da yer almadığı için suyu sıvı halde tutabilecek sıcaklıklardan çok daha fazla sıcaklığa sahip. Gezegenin sıcaklık aralığı yaklaşık 200 ile 400 derece arasında. Buda bu gezegenin bildiğimiz türden bir yaşam formunu barındıramayacağını gösteriyor. Gliese 876 adlı yıldızın etrafında aslında üç gezegen olduğu biliniyor fakat bunlardan iki tanesi jüpiter benzeri olan gezegenler yani çok büyük ve gazlardan oluşuyorlar. Son bulunan gezegen ise kayalık bir gezegen olarak bütün dikkatleri üzerinde topladı. Bu yeni gezegenin bulunmasının ardından dünya benzeri gezegen bulma çalışmaları daha da önem kazandı. Dünya üzerinde teleskoplarının ve hassas ölçüm aletlerinin başında bulunan bilimadamları bu yıldızın üzerinde çalışmaya devam ediyorlar çünkü bu sistemde dördüncü bir gezegenin bulunma olasılığıda var. Belkide bu gezegen suyu sıvı halde tutabilecek sıcaklıkta olabilir. Buda acaba evrende yalnız mıyız sorusuna verilebilecek bir yanıtın ilk ipucu olabilir.


Alman fizikçilerinin son hesaplarına göre Dünya ve Güneş arasındaki mesafe 100 yılda bir on metre kadar açılmakta. Araştırma çerçevesinde son 120 yıl içindeki gözlemlere ait veriler yeniden sistematik olarak değerlendirilmiş. Açıklama geçen haftalarda Alman Fizik Birliği'nde Claus L?mmerzahl tarafından yapıldı. Fizikçi, Güneş ve Dünya arasındaki mesafenin niçin açıldığının yerçekimi fiziğindeki bilgiler ve yöntemlerle açıklanamadığını ancak bu gelişmenin iklim üzerinde etkili olmayacağını söyledi. Çünkü değişim kozmik ölçülere göre çok küçük. Bilim adamının açıklayamadığı diğer bir fenomen de "Pioneer Anomalisi". Bu fenomen yetmişli yıllarda Dünyamızı terk eden ve şu sıralar güneş sisteminin sınırlarına ulaşmış olması gereken Pioneer uzay sondalarına göre adlandırıldı. Sondalar burada bilinmeyen bir kuvvet tarafından frenlenmişler ve bu konuda şimdiye dek herhangi bir açıklama getirilemedi.


Nature dergisinin son sayısında yayımlanan makaleye göre, dünyanın manyetik alanı en az iki milyar yıldır hiç değişmedi. Bu da dünyanın bir zamanlar kocaman bir 'kar topu' haline geldiği teorisini destekliyor. şekillerinin ortaya çıkışından hemen önceki 'proterozoik' döneme kadar uzanan jeomanyetik kayaç numuneleri topladı. Eski ve bugünkü kayaçların manyetik özelliklerinin, dünyanın manyetik alanının çift kutuplu eksende oluştuğunu gösterdiğini tespit eden Evans, bu bulguların en az 1.5 milyar yıl önceki 'neo-proterozoik'dönemde dünyanın 'kar topunu' andırdığını akla getirdiğini söyledi. ise bu yerel bir olaydı ve sebebi, dünyanın yörüngedeki eğikliğinin değişmesiydi. tersine dönecek ve kutuplar sıcak, ekvator soğuk olacak. üzerindeki çalışması, dünyanın eğiminin hiç değişmediğini gösterdi.


Kaptanlar eskiden beri gemilerin seyir defterlerine aldıkları rotayı manyetik hesaplara göre not ederlerdi. Seyir defterlerini tarayan bilim insanları Dünya'nın manyetik alanlarının 1860'tan beri hızla güç yitirdiğini ortaya çıkardı. Dünya'nın manyetik gücündeki düşüş bu hızla giderse, 2 bin yıl içinde tamamen sıfırlanacak. Araştırmacılar, Dünya'nın manyetik kutuplarının yer değiştireceğini ve bugünkü kuzeyin güney, güneyin ise kuzey olacağı spekülasyonunu dile getiriyor. Bu iddianın sahibi İngiltere'de University of Leeds profesörü David Gubbins. Dr. Gubbins, manyetizma ile ilgili bilgiler içeren eski gemi seyir defterlerini 25 yıldır tarıyor ve bunları tasnifliyor. Gubbins'e göre, manyetik gücün azalması en şiddetli bir şekilde Atlas Okyanusu'nun güneyinde gerçekleşiyor. 17 ve 18'inci yüzyıllarda Avrupalı kaptanlar, gemilerinin pusulalarını kuzeye ayarlarken kullandıkları manyetizma ölçümlerini not ederlerdi. Gemi seyir deftlerlerinden manyetik alanların geçmişteki halini tüm detaylarını vermeleri beklenmiyor, ancak bu verilerren anahatlar çizilebiliyor. Gubbins, 1590'da dahi yapılan bazı ölçümleri en fazla yarım derece şaşacak kadar kesin olduğunu vurguluyor. Gubbins, gemilerin manyetizma ölçümü yapıldığında bulundukları konumu temel alarak, taranan seyir defterlerindeki verilerden Dünya'nın manyetik alanlarının 1590-1840 aralığındaki haritasını çıkardı. Bu veriler, mineral pıhtıları veya volkanik kayalar gibi dolaylı kanıtlarla birleştirildi. Gubbins, direkt ve dolaylı kanıtların oluşturduğu haritada, gezegenin küresel manyetik alan gücünün 1590 ila 1840 arasında değişmediğini ortaya çıkardı. Ancak bu tarihten sonra, ani bir düşüş göze çarpıyor. 1840 sonrasında, Dünya'nın manyetik alan gücü her 100 yılda yüzde 5 düşüşe geçiyor. Her 300 bin yılda bir Dünya'nın kuzey ve güney manyetik kutupları yer değiştiriyor. Manyetik kutbun yer değiştirmesi için önce aşamalı olarak güç yitirmesi ve sonunda tamamen sıfırlanması gerekiyor. Manyetik kutupların tam değiş tokuşu en son 780 bin yıl önce gerçekleşti, kısacası vaktinde gerçekleşmeyen kutup değiş tokuşu uzun bir zamandır eli kulağında bekliyordu. İşte uzmanlar uzun bir süredir gebe olan bu sürecin rayına oturduğunda, hızla ilerleyeceğini ve kutup değiş tokuşunun '5 bin yıl gibi kısa bir sürede' yerine oturacağını düşünüyor. Gubbins'e göre hızlı ve ani bir manyetik kutup değişim süreci aslında henüz başlamamış veya yeni başlamış olabilir. İşte bu noktada güney Atlas Okyanusu'ndaki anormallik devreye giriyor. Güney Amerika bölgesindeki manyetik kutup değişimi, seyir defterlerinden elde edilen verilere göre, ilk olarak 1800'lerin başında başlamış olabilir. Manyetik alan değiş tokuşunun şiddeti artarak 1860'a kadar geldi ve bu tarihte gezegendeki tüm manyetik alanların güç dengesini bozacak şiddete ulaştı. Diğer bir deyişle; beklenen manyetik kutup değiş tokuşu, ilk kez güney Atlas Okyanusu'nda başladı ve o derece hızlı gelişti ki, diğer bölgeleri de beraberinde koşturdu. Küresel manyetik alan değiş tokuşunun 2 bin yıl içinde olacağı varsayımından hareketle, Kuzey Işıkları veya Aurora olarak adlandırılan manyetik ışıltılar tüm gezegenden görünecek.


Küçük fakat, iklim değişikliğine neden olacak kadar etkinler. Metan üreten mikroskobik canlılar, Dünya'nın oluşumunun en erken yıllarında ortaya çıkarak, yaşamın gelişmesinde pay sahibi oldu. Bundan 700 milyon yıl önce, Dünya henüz soğukken ürettikleri metan, yeryüzünde sera etkisi yaratarak, ısınmaya neden oldu. Yeryüzünün ısınması da yaşamın gelişmesinin önünü açtı. Bilim insanlarının 'metanojen' olanak tanımladığı metan üreten mikroskobik canlılar, saldıkları gazlarla sera etkisi yaratarak Dünya ikliminin soğumasını önledi. Bu teze göre, soğuk bir iklim yeryüzünde canlılar daha kök salmadan tüm canlı hayatın sonu olabilirdi. Dünya'da metan üç kaynaktan geliyor; organik maddelerin termal olarak çürümesi, inorganik bileşenlerin girdiği kimyasal reaksiyonlar veya metan üreten canlıların gazı açığa çıkarması. Her bir kaynaktan çıkan metanın izotopu da farklı oluyor. Şimdiye dek metan üreten canlıların, Dünya 1.5 milyar yaşındayken ortaya çıktığı tahmin ediliyordu. Ancak Tokyo Teknoloji Enstitüsü uzmanları yaptıkları karbon 13 izotopu ölçümlerinde, metan üreten canlıların aslında ilk Dünya 750 milyon yaşındayken ortaya çıktığını öne sürüyor. Bilim insanları, Batı Avustralya'daki Pilbara kayalıklarında hidrotermal su yoluyla kayaların içine işleyen mineralleri inceledi. Pilbara kayalıkları, 700 milyon yıl öncesine ait son derece önemli ipuçları taşıyor. Bu kayalıkların içindeki minerallerin oluşturduğu köpükler, 700 milyon yıl önce üretilmiş olan karbonları içeriyor. Uzmanları bu karbonu metan üreten canlıların saldığını tahmin ediyor. Metan salındıktan sonra atmosferde bir süre kalıyor ve daha sonra dağılıyor. Ancak, atmosferde kaldığı esnada sera etkisine neden oluyor. Araştırmacılar metanın üretiminin, yeryüzünde ilk organizmaların ortaya çıkışına olanak verdiğini düşünüyor. Bilim insanlarına göre, Dünya'nın şansı metanın sağladığı sera etkisiyle Güneş ışınlarının yüzeyde tutularak atmosferin ısınmış olması. Güneş'in 4 milyar yıl önce bugüne göre daha az parlak olduğu düşünüldüğünde, sera etkisinin, en azından o zamanlar için, olumlu etkiler yapmış olabileceği de söylenebilir. Not: Araştırmayı konu alan makale İngiliz bilim dergisi Nature'da yayımlanmıştır.


Kuzey Atlas Okyanusu'nun karbondioksit emiliminin, son 10 yılda yarı yarıya azaldığı belirlendi. Bu durum, sera etkisi altında olan dünyanın daha da hızlı ısınabileceği ve iklimin daha da kötü boyutlarda bozulabileceği anlamına geliyor. Dünya ikliminin sanayi ürünlerinden karbondioksit salımından ötürü bozulması ve atmosferin giderek ısınmasına iliştin en somut verilerden biri Kuzey Atlas Okyanusu'ndan geldi. İngiltere'nin East Anglia Üniversitesinden Dr. UteSchuster ile çalışma hocası Prof. Dr. Andrew Watson'un Journal of Geophysical Research: Jeofizik Araştırma Dergisine yaptıkları açıklamaya göre göre, Kuzey Atlas Okyanusu'nun karbondioksit emilimi son 10 yılda yarı yarıya azaldı. Dr. Shuster, Reuters ajansına, Atlas Okyanusu'nda karbondioksit emilimindeki azalmada tespitimiz devasa beklenmedik sonuçtur dedi. Araştırma, yük gemilerine konulan ölçüm cihazları dahil 1995 ile 2005 yılları arasında 90 bin kez yinelenen ölçümlerle yapıldı. Biliminsanları, Anglia Üniversitesinden çıkan bu sonuçtan, zaten sera etkisi altında olan dünyanın daha da hızlı ısınabileceği ve iklimin daha da kötü boyutlarda bozulabileceği anlamının apaçık çıktığını belirtiyor. İklim ve doğa bilimlerinde çalışanlar, Büyük Okyanus, Hint Okyanusu, güney kesimi denizlerinin de giderek daha az karbondiksit emdiği sonucunun aşikar olduğunu bildiriyor. Kutup buzlarının ve buzulların hızla erimesi, yakında gelecek doğa felaketinin en açık işaretleri olarak görülüyor. ABD, Çin ve Hindistan'ın hiç yanaşmaması, devletler arasında karbondioksit salımını düşürme sözleşmesi olan Kyoto Protokolü'nü zora sokuyor. 1997 yılında oluşturulan Kyoto Protokolü, 1992'de imzalanan çerçeve anlaşmada belirlenen ilkelere dayanıyor. Sanayileşmiş ülkeler, 1990'daki salım oranlarını 2008-2012 yılları arasında yüzde 5 oranında azaltmayı taahhüt etmiş oluyorlar. Bu da bazı biliminsanlarınca mütevazı çizginin ötesinde son derece yetersiz bulunuyor.


ANKARA Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan 9. Kalkınma Planı çerçevesinde oluşturulan Özel İhtisas Komisyonunun hazırladığı Toprak ve Su Kaynaklarının Kullanımı ve Yönetimi başlıklı raporda, dünyadaki çölleşme tehlikesine dikkat çekildi. Rapora göre, dünya nüfusunun hızlı artışı, beraberinde arazi bozulmalarını getirdi. Aşırı otlatma, ormansızlaşma, yanlış tarımsal faaliyetler ve yanlış arazi kullanımı sonucu, dünya arazilerinin yüzde 26'sına karşılık gelen 1,2 milyar hektarlık alan, bozulma sorunuyla karşı karşıya bulunuyor. Karasal alanların yüzde 15'i, insan aktiviteleri nedeniyle tahrip oldu. Bozulan bu alanların yüzde 55,7'sinde su erozyonu, yüzde 27,6'sında rüzgar erozyonu, yüzde 12,5'inde kimyasal değişmeler, yüzde 4,2'sinde de fiziksel değişmeler görüldü. Dünya genelinde insan müdahalesi sonucunda çölleşen alan 48,3 milyon kilometrekare ve bu değer 900 milyon kişiyi etkiliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı, çölleşmenin genel maliyetinin, yılda yaklaşık 42 milyar dolar olduğunu belirtiyor. Dünya genelinde, yılda 0,5-2 ton hektar yerinden taşınıyor, 24 milyar ton toprağın ise kaybolduğu tahmin ediliyor. Rapora göre, dünya genelinde toplam kara alanının yüzde 30'u, 5,2 milyar hektar kuru tarım alanlarının yüzde 70'i çölleşme ve arazi bozulmasından etkileniyor, her yıl 60 bin kilometrekare alan çölleşiyor. 110 ülke, çölleşme tehlikesiyle karşı karşıya ve kurak alana sahip. Afrika'da kurak alanların yüzde 73'ünü kapsayan 1 milyon hektarın üzerinde arazi, orta derecede veya ciddi bir çölleşme tehlikesiyle karşı karşıya. Asya'da 1,4 milyon hektar alan, aynı şekilde etkileniyor. Kuzey Amerika, yüzde 74 ile en fazla ciddi veya orta derecede çölleşmiş kurak alana sahip kıta konumunda bulunuyor.


Küresel ısınma ve dünya nüfusunun artması nedeniyle enerji kaynaklarının kısıtlı hale gelmesi bilimadamlarını yeni arayışlara yönlendirdi. NASA'nın da içinde olduğu proje kapsamında uzayda elektrik enerjisi üreterek dünyada kullanmak için proje hazırlandı. sayede sera gazlarının küresel ısınmaya etkisi de yok edilecek. Pennsylvania Üniversitesi Mekanik Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. geçirilmesinin önündeki tek engelin para olduğunu ifade eden Lior, kapasitesine sahip bütün ülkelerin projeyle ilgilendiğini söyledi. Lior, bu nedenle enerji kullanımının da üç kat artacağını kaydetti. tüketiminin son 20 yılda iki kat arttığını vurgulayan Lior, "Yeryüzündeki enerji kaynakları, tahminen yüz yıl daha yeter" dedi. oranında daha etkili üretim yapılabilir" diye konuştu. konusunda ise ülkelerin hemfikir olduğunu kaydetti. edilen giderler yüzde 30 oranında azalır. Ayda üretilen enerji, ABD'ye bir yıl yetecek elektrik üretilebilir. mikroviyole ışınlarıyla yeryüzüne yansıtılması olduğunu kaydetti. elektrik enerjisine konvektörler sayesinde çevrilecek" dedi. frekanslarına etki etmemesi gerekir" diye konuştu. Prof. Dr. Lior, enerji transferine alternatif yöntemin de lazer ışınları olduğunu vurguladı. üretiyorlar ve yeryüzüne de sinyal gönderiyorlar" diye konuştu. yaratmayacak olmasının en büyük avantaj olduğunu vurguladı. güneşten enerji üretmek için en uygun yer olduğunu ifade eden Lior, yerlerine dağıtımının daha kolay ve kayıpsız olacağını kaydetti. geçilmesi gerekir ki bu sistem teröre sebebiyet vermesin" diye konuştu.


Kuzey buzullarının 1400 metre altında kurulu olan AMANDA- Nötrino teleskopu, 1 kilometre yüksekliğinde ve 200 metre genişliğinde bir silindire yerleştirilmiş 700 sensörden oluşuyor. Amacı, evrendeki en şiddetli patlamalardan saçılan nötrinoları saptayarak, bir yayılma haritası çıkarmak.. Kuzey Kutbu'nda Amundsen-Scott istasyonuna yakın bir bölgede buzun 1400 metre altında kurulu olan Amanda nötrino teleskopunda 6 ülkeden 120 fizikçi çalışıyor. Nötrino teleskopu, gökyüzünün haritalanmasında kullanılacak. Nötrino parçacıkları, evrenin en şiddetli olaylarında üretilir. Gamma ışınları patlamaları ve merkezlerinde süper masif kara delikler içeren aktif galaksiler, bu nötrino üreticilerin başında gelir. Nötrinoların madde ile aralarında zayıf etkileşim vardır, ve bu nedenle nötrinolar çok özel ve yüksüz parçacıklar olarak kabul edilir. Işık veya diğer yüklü parçacıklardan farklı olarak, nötrinolar toz tarafından emilmeden veya manyetik alanlar tarafından saptırılmadan kozmos boyunca dolaşır dururlar. Nötrinolar, evrenin her yayına saçıldıklarından dünyadan da geçerler. Bunlardan çok az bir kısmı da, Antarktikten geçerken buzullardaki oksijen çekirdeklerinin içinde parçalanır. Bu parçalanma sırasında ortaya çıkan bazı ışıltılı parçacıklar Antarktik buzulları boyunca yol alarak AMANDA teleskopuna ulaşır. Teleskopta çalışan ekip, nötrino gökyüzüne ilk kez baktıkları için astronomi için yeni bir şeyin bulunma şansı yüksektir. Nötrino etkileşimleri çok azdır ve aralarındaki mesafe çoktur. AMANDA'dan geçen bir milyon nötrinonun yalnızca biri sinyal üretir. Dedektörleri tasarlamanın ve kurmanın maliyeti 31 milyon dolara çıktı. Bilim adamları Güney Kutbu'nda AMANDA'nın daha büyük versiyonlarını kurmayı planlıyor. IceCube olarak tasarlanan bu yeni dedektör 5.000 sensor içerecek ve 2009 yılında tamamlanacak. Bu tarihten önce NASA, ANITA adını verdiği bir nötrino dedektörü ile yüklü balonu 30 gün boyunca Güney Kutbu üzerinde uçuracak. Dedektör bir milyon kilometre küp buzu kontrol edecek. Burada hedef nötrinolardan sızan radyo dalgaları atımlarının izini sürmek.


Radyo dalgalarını sese dönüştüren ve bir insan saçının çapından binlerce kez küçük olan bir detektörü kamuoyuna gösteren California Üniversitesinden araştırmacılar, ilk kez nano-ölçekte bir detektörün çalışan bir radyo sistemi içinde gösterildiğini belirttiler. Mikroskobik bir detektörü tam bir radyo sistemine dahil etmeyi başaran Peter Burke ve Chris Rutherglen adlı araştırmacıların karbon nano tüplerden yaptıkları elektronik parça, şu anki radyo teknolojisinde kullanılandan en az bin kez daha küçük. Deneylerinde bir iPod'dan klasik müziği kablosuz olarak birkaç metre ötedeki bir hoparlöre ileten araştırmacıların bu çalışması, American Chemical Society's Nano Letters dergisinin gelecek ayki sayısında yayınlanacak. Akıllı toz adı da verilen ve karbon nanotüplerden yapılan bu elektronik parçayla geliştirilecek mikroskobik radyo teknolojisi ile çok sayıda firmanın ilgilendiği belirtilirken, bu teknolojinin tıp, ticaret ve savaş endüstrisi gibi birçok alanda kullanılabileceği kaydediliyor.


Güneş sisteminin dışında, kendi güneşi etrafında dönen ve Dünya'ya benzeyen bir gezegen keşfedildi. Dahi fizikçi Stephen Hawking geçtiğimiz yıl, İnsanlık neslini sürdürmek istiyorsa çok yakında yeni gezegenleri kolonileştirmeli demişti. Amerikalı astronomlar dün bununla ilgili ilk adımı atmayı başardı ve güneş sistemi dışında ilk kez Dünya'ya ikizi kadar benzeyen bir gezegen keşfetti. 41 ışık yılı uzaklıkta bulunan 55 Cancri isimli yıldızın etrafında bulunan beş gezegenden dördü çok sıcak gazlardan oluşuyor. Ancak 55 Cancri F ismi verilen beşincisi güneşe göre pozisyonu ve yüzey ısısı ile dünyanın neredeye aynısı. Ki gezegenlerden son keşfedilen, Dünya'ya ikizi kadar benziyor. 18 yıllık bir araştırma sonucunda ortaya çıkartılan gezegen, dünyadan 45 kat daha büyük olmasına rağmen, kendi güneşine dünyanın güneşe olan uzaklığıyla aynı mesafede. Dünya güneş etrafındaki bir dönüşünü 365 günde tamamlarken 55 Cancri F için bu 260 gün sürüyor. Dünyadan bir kaç derece daha sıcak olduğu tahmin edilen gezegenin kendi içinde ya da uydusunda su ve oksijen bulunma ihtimali çok yüksek olduğu belirtildi. Güneş sistemi dışında başka bir sistemin keşfedilmesinin müthiş bir şey olduğuna işaret eden California Üniversitesi bilimadamlarından Geuff Marcy, Böyle bir gezegenin varlığını öğrenmek beni havalara uçurdu diye konuştu. Araştırmacılar, yeni keşiflerin, gezegenlerle dolu bizimki gibi bir sürü güneş sistemi olabileceğini ortaya koyduğunu düşünüyor. Bilim dünyasını heyecanlandıran Dünya'nın ikizine şu anki teknolojiyle gitmek hayal... Işığın 1 yılda katettiği mesafe olan ışıkyılı, 9.4 trilyon kilometreye karşılık geliyor. Bu gezegenin bize uzaklığı olan 41 ışık yılı ise 400 trilyon kilometreye denk geliyor. Yani ışık hızında giden bir uzay gemisi yapılmış olsa, bu gezegene ulaşmak tam 41 yıl sürecek. Mevcut uzay mekikleriyle yakıt sorunu aşıldığı taktirde bile 250 bin yıl sürüyor. Yeni gezegen sistemi Californa'daki Lick gözlemevinde bulunan Shane teleskobu ile ve Hawaii'deki Keck rasathanesinde 18 yıldır yürütülen çalışmaların birleştirilmesiyle bulundu.


Indiana Eyaleti'nin Reynolds kasabasında 3 aydır, tümüyle doğal enerjiye bağımlı üretim ve tüketime geçildi. Kasaba doğal kaynaklara bağlı ilk yerleşim yeri sayılıyor. Purdue Üniversitesi'ne 30 kilometre uzaklıktaki, toplam 550 nüfuslu, tarımla geçinen bu küçük kasaba, tümüyle doğal kaynaklara bağlı enerji kullanan dünyadaki ilk yerleşim yeri olmak ünvanını böylece elde etti. Indiana Eyalet Valisi Mitch Daniels'in kasabanın elektrik ve ısınma ünitelerine şalter indirdiği gün söylediği gibi, ABD haritasında sadece bu kasaba, gelecekle ilgili umutların birleştiği tek yer olacaktı. Vali Daniels, sade bir törenle bir süre önce, doğal kaynak merkezini hizmete sokmuştu. Tören politik bir gösteriden çok, akademik çevrelerin ilgi gösterdiği bir düzeyde sonlanmıştı. Reynolds kasabasının 20 kilometre çaplı bir daire içindeki ahırlarında bulunan yaklaşık 150 bin civarında büyük ve küçükbaş hayvanla, domuz ve kümes hayvanlarından elde edilen artıklar Purdue'lü bilim adamlarınca tasarlanıp kurulmuş organik arıtım merkezlerinde yeniden kullanıma alınıyor. Bu kaynaklarla beraber, yine aynı merkezde işlenen her türden mısır, buğday, diğer tahıllar ve sebze artıklarından sağlanan gaz elektriğe, ısıya ve akaryakıta dönüştürülüyor. Üretilen gaz evlere ve işyerlerine ısınma amaçlı olarak ABD genel fiyatlarından yüzde 60 oranında ucuz olarak satılıyor. Ahırlar ve tarlalardaki ürün atıklarına üstüne üstelik bir bedel ödenmesi, Reynolds halkının yüzünü güldürüyor. Model kasabanın Purdue tarafından desteklenen bu projeden başarıyla çıkması durumunda, en geç 2007 yılı ortalarına doğru öteki Indiana yerleşim yerlerinde de benzer çalışmalara başlanacağı bildiriliyor. Reynolds'da elde edilen gazın E85 adıyla bilindiği ve şu sıralarda, dünya otomotiv devi General Motors tarafından araçlarda kullanılmak üzere yoğun olarak test altında tutulduğu açıklanıyor. Indiana Tarım Dairesi Başkanı Andy Miller'ın basına verdiği açıklamasında, Reynolds'daki taşıtlardan yüzde 70 kadarının E85 gazı kullanır duruma sokulması amaçlandığı öğrenildi. Miller, Şu anda bütün çabamız Reynolds'un bu sınavdan başarıyla çıkması yolunda dedi. Kasabalıların önceleri bu tasarıma kaygıyla yaklaştıkları, ancak verimli ve doğayı kirletmeyen bir enerjiye ulaşıldığını görmeleriyle işe dört elle sarıldıkları, gözlemciler tarafından açıklanıyor. Indiana, ABD'de hava kirliliğinde ilk 10 eyaletten 8.cisi olarak uzun zamandır bilinmekteydi.


3 Ekim'de Nature Communications'da yayınlanan bir makalede solar batarya, güneş paneli ve pilin birleştirilerek, Dünyanın ilk şarj edilebilir güneş hücresinin üretildiği açıklandı. Ohio Eyalet Üniversitesi'nce geliştirilen proje kapsamında güneş hücresinin patenti alındı. Yayınlanan araştırma raporuna göre batarya ve güneş hücresi tek bir hibrit cihaz üzerinde birleştirildi. Geliştirilen yeni hücreye ilham veren mesh solar panel bataryaya hava girmesini sağlarken solar panel ve batarya elektrotu arasında elektronlar, özel bir proses sayesinde aktarılıyor. Cihazın ise hava ve ışık sayesinde şarj olup boşalabildiği söyleniyor. Ohio Üniversitesi'nde görev alan Prof. Yiying Wu, solar bataryanın yenilenebilir enerji maliyetlerinde önemli azalma yaratmasını beklediklerini söyledi. Wu, teknolojinin sağladığı imkanlar kullanılarak güneş ışığını hapseden ve enerji depolayan ucuz bir yöntem keşfettiklerini belirtti. Wu'ya göre maliyetin %25 oranında azalması bekleniyor. Geliştirilen yeni buluşun güneş hücresi ve batarya arasında elektron hareketinden doğan verim kaybına da çözüm sunduğu söyleniyor. Normal bir güneş hücresinde gelen elektronların %80'i bataryaya ulaşırken yeni tasarımın bu rakamı %100'e ulaştırdığı görülüyor. Yeni buluş Yiying Wu ve doktora öğrencisi olan Xiaodi Ren'in ilk çalışması değil. İkili daha önce potasyum ve oksijeni reaksiyona sokarak yüksek verim sağlayan hava pilini icat etmişti. İşte icat edilen bu pil kullanılarak Dünyanın ilk şarj edilebilir güneş hücresi elde edildi. Prof. Wu, pilin temelde nefes alan bir yapıya sahip olduğunu, nefes aldığında boşaldığını tekrar nefes verdiğinde ise dolduğunu söyledi. Normal solar hücrelerde bataryaya bağlanmak için dört elektrot gerekirken yeni hibrit tasarım sadece üç elektrota ihtiyaç duyuyor. Elek solar panel birinci elektrotu oluşturuyor ve ikinci elektrotta gözenekli karbon panel yer alıyor. Üçüncü elektrot ise lityum levhadan oluşuyor. Solar bataryanın çalışma şekli ise; şarj anında ışık, solar panele vurarak elektron üretiyor. İçeride yer alan pilde kimyasal olarak ayrışan lityum peroksit, lityum ve oksijene ayrılıyor. Oksijen havaya salınırken lityum metali, elektronları yakalayarak lityum iyonları şeklinde depolanıyor. Batarya boşaldıktan sonra kimyasal olarak havadan yine oksitlenerek pil, lityum peroksite dönüşüyor. Gelecekte gerek geliştirilen bu ürünün gerekse de diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının büyük bir ilgi ile takip edilmesi bekleniyor. - Mingzhe Yu, Xiaodi Ren, Lu Ma, Yiying Wu. Integrating a redox-coupled dye-sensitized photoelectrode into a lithium oxygen battery for photoassisted charging. Nature Communications, 2014; 5: 5111 DOI: 10.1038/ncomms6111


Dünya' nın manyetik alanı denizcilik, altın, gümüş ve petrol bulmak için yapılan araştırmalar ve haberleşme gibi uygulama alanlarına sahiptir. Bu nedenle dünyanın manyetik alanının yüzeydeki ve yüzeyden uzaktaki büyüklüğü ve yönü yıllardır araştırma konusu olmuştur. Manyetik alanın bir diğer etkisi de dünyayı saran Van Allen kuşakları ve kuzey ışıkları diye adlandırılan parlak ışıklardır. Tüm manyetik cisimler cismin kutupları arasında görünmeyen kuvvet çizgileri oluştururlar. Bunları görünür yapmanın en kolay yolu bir kağıt parçası üzerine demir tozları serpmek ve kağıdın altına çubuk şeklinde bir mıknatıs yerleştirmekle mümkündür. Demir tozları mıknatısın etrafında ve manyetik alan çizgileri boyunca kendi kendilerine sıralanırlar. Basit bir ifadeyle, dünya iki kutuplu bir dipol gibi düşünülebilir. Dünyanın manyetik alan çizgileri aynen bir çubuk mıknatısınki gibi kuzey ve güney manyetik kutupları arasında uzanır. Yüklü parçacıklar bu alan çizgileri üzerinde tuzaklanarak manyetosferi oluştururlar. Dünyanın manyetik alan çizgileri bir çubuk mıknatısınki kadar simetrik değildir. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi güneşten akıp gelen alan çizgileri dünyanın manyetik kuyruğunu oluştururken, güneş rüzgarları alan çizgilerinin güneşe doğru sıkılaşmasına sebep olur. Manyetosfer uzay boşluğunda güneşe doğru yaklaşık 80 km' den 60.000 kilometreye kadar kuyruk kısmı ise güneşten 300.000 kilometre (186.500 mil) uzağa kadar uzanır. Manyetik alanın yapısını belirleyen alan çizgileri aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi basit bir çubuk mıknatısınkine benzer. Manyetik alan eksenlerinin dünyanın dönme eksenine göre eğimli olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, kuzey kutbuyla manyetik kuzey kutbu birbiriyle çakışmaz ve gerçek yönü bulmak için dünyanın yüzeyi üzerinde pusulanın yönü belli bir miktar düzeltilmelidir. Manyetik alanın temel özelliği hareket eden elektrik yüklerine kuvvet uygulamasıdır. Bu nedenle bir manyetik alan, elektron ve proton gibi yüklü parçacıkları alan çizgileri boyunca ileri ve geri spiral şeklinde hareket etmeye zorlayarak tuzaklayabilir. Aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi yüklü parçacıklar alan çizgilerinin birbirine yakın ve spirallerin sıkışık olduğu ayna noktası nda yansıtılır. 1950' lerin sonlarında yapılan uzay araştırmalarında dünyanın, Van Allen radyasyon kuşağı diye adlandırılan çok yoğun yüklü parçacıklardan oluşan iki bölgeyle kuşatıldığı keşfedildi. İç ve dış Van Allen kuşakları yukarıdaki şekilde gösterilmiştir. Bu yüklü parçacıkların asıl kaynağı güneş rüzgarı denilen güneşten gelen parçacıklar sağanağıdır. Kuzey ve güney ışıkları dünyanın manyetik alanı tarafından tuzaklanan bu yüklü parçacıklar tarafından oluşturulur. Güneş rüzgarı yaklaşık 400 km/s hızla güneşten dışarı doğru akan iyonize gazlardır ve güneşin yüzeyi üzerindeki aktivitelerin miktarına bağlı olarak şiddeti değişir. Dünyanın manyetik alanı güneş rüzgarına karşı bir kalkan oluşturmuştur. Güneş rüzgarı dünyanın manyetik alanı ile karşılaştığında aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi geriye doğru püskürtülür. Bu durumda şok dalgaları oluşur. Bu şok dalgalarının arkasındaki boş uzayda dünyayı saran bölgeye manyetosfer denir. Ancak güneş rüzgarları ile gelen bazı yüksek enerjili yüklü parçacıklar manyetosfere sızar ve bu yüklü parçacıklar Van Allen radyasyon kuşakları tarafından tuzaklanır. Manyetik alanlar elektrik yüklerinin hareketiyle oluşur. Örneğin, bir çubuk mıknatısın manyetik alanı mıknatıstaki negatif yüklü elektronların hareketi sonucunda oluşur. Dünyanın manyetik alanının kökeni tam olarak anlaşılamamıştır. Fakat demir ve nikel içeren sıvı metalik dış çekirdeğin dönmesi ve konvektif etkilerle oluşan elektrik akımlarıyla ilgili olduğu düşünülmektedir. Bu mekanizma dinamo etkisi diye adlandırılır. Erimiş durumdan katılaşarak oluşan kayalar katılaşma anındaki manyetik alan hakkında bize bilgi verir. Bu tip manyetik fosiller in incelenmesi dünyanın manyetik alanının her milyonda yıl tersine döndüğünü göstermiştir. Fakat bu manyetik alanın anlaşılmadığı detaylardan biridir. Manyetik alan elektrik akımını çevreler, böylece dünyanın erimiş metalik çekirdeğinde dolanan elektrik akımının manyetik alanın kökeni olduğu tahmin edilmektedir. Dünyanın yüzeyinde ölçülen manyetik alanın büyüklüğü ekvator yakınında yaklaşık 30 T ve kutuplarda yaklaşık 60 T' dır. Diğer deyişle dünya yüzeyinde manyetik alanın büyüklüğü 0.3 ile 0.6 Gauss arasında değişir. Dünya' nın manyetik alanının kaynağı nedir ? sorusunun cevabı basit değildir. Mariner 2 ile yapılan araştırmalar sonucunda Venüs'ün çekirdeği demir içermesine rağmen bir manyetik alana sahip olmadığı anlaşılmıştır. Venüs'ün 243 dünya günü olduğu ve dinamo etkisi yaratmak için çok yavaş olduğu bulunmuştur. Manyetik alanın oluşumunun dünyanın dönmesi ile ilişkili olduğu açıktır. Çünkü Venüs ünde çekirdeğinde dünyanınki gibi demir bulunmaktadır, fakat dönme periyodu ölçülebilir bir manyetik alan oluşturmaz. Manyetik alanın çekirdeğin büyük bir bölümünü oluşturan sıvı metalik demirin dönmesine bağlı olduğu sonucunu çıkarmak mantıklıdır. Dönen iletken modeli bu olaya dinamo etkisi veya jeodinamo adlarını vermiştir. Birkaç yüzyıldır manyetik pusulalar denizcilikte kullanılmasına rağmen, 1600' de Sir William Gilbert dünyanın coğrafik kutupları yakınında manyetik kutuplarıda olan devasa bir mıknatıs olduğunu öne sürene kadar pusulaların davranışları tam olarak bilinmiyordu. Daha sonraki araştırmacılar uzaygemilerini kullanarak diğer gezegenlerin manyetik alanını inceledi ve dünyanın manyetik alan haritasını çıkardılar. Dünyanın manyetik alanı kabaca momenti =8x1022 J/T olan bir manyetik dipol gibi ele alınabilir. Yüzeydeki alan ekvator yakınında 30 T' dan kutuplar yakınında 30 T' a kadarlık bir aralıktaki bir büyüklüğe sahiptir. Bir dipolün eksen üzerindeki manyetik alanın bir elektrik dipolde olduğu gibi açıortay boyunca aynı uzaklıkta iki katıdır. Dünyanın manyetik alanı için bu değerler beklenen değerlerle uyumludur. Dipolün ekseni dünyanın dönme ekseni ile yaklaşık 11,5o lik bir açı yapar (dünyanın dönme ekseni dünyanın yörünge düzleminin normaliyle 23,5o lik bir açı yapar. Kuzey Kanada' da bulunan kuzey manyetik kutbu diye adlandırdığımız şey aslında dünya dipolünün güney kutbudur. Antartikada bulunan güney manyetik kutbu bir dipolün kuzey kutbu ile temsil edilir. Çünkü B manyetik alan çizgileri oradan çıkar. Yönü belirlemek için bir mıknatıs kullandığınızda kuzeyi işaret eden pusulanın ucu pusuladaki mıknatısın gerçek kuzey kutbudur. O, dünyanın kuzey jeografik kutbu yakınındaki gerçek güney kutbuna doğru çekilir. Dünyanın manyetik alanı sadece denizcilikte değil, maden arama ve iletişimde de kullanım alanına sahiptir. Bu nedenle uzun yıllardır uydular kullanılarak dünya yüzeyi üzerinde ve tam yüzeyde onun büyüklüğü ve yönü ölçülerek bu konuda oldukça detaylı çalışmalar yapılmaktadır. Onun bir diğer etkisi de dünyayı saran Van Allen radyasyon kuşaklarıdır ve kuzey ışıkları diye adlandırılır. Yeryüzünde mıknatıslı kayalar bulunduğundan dünyanın manyetik alanının kaynağının geçici olarak mıknatıslanmış kayalardan oluşan bir çekirdeği olduğu düşünülür. Ancak, bu doğru olmayabilir, çünkü çekirdeğin sıcaklığı birkaç bin derecedir, yani demirin Curie sıcaklığının çok üstündedir. Bu nedenle dünyanın çekirdeğindeki demir ferromanyetik olamaz. Son birkaç yüzyıldır yapılan ölçümlerden kuzey manyetik kutup kuzey coğrafik kutba göre hareket eder ve jeolojik kayıtlardan kutupların birkaç yüzyıllık bir zaman skalasında ters döndüğünü biliyoruz. bu tip gözlemleri kalıcı mıknatıslanmaya sahip bir çekirdek kabulüne dayanarak açıklamak oldukça zordur. Dünyanın manyetikliğinin kaynağı tam olarak anlaşılamamış, muhtemelen bir çeşit dinamo etkisine sahip olduğu düşünülmüştür. Elektriği kolayca ileten sıvı haldeki dış çekirdek mineraller içerir. Küçük bir başlangıç manyetik alanı Faraday'ın indüksiyon kanununa göre bu hareket eden iletkende akımların oluşmasına sebep olur. Bu akımlar manyetik alanı artırabilir ve bu artan alan gözlemlediğimiz dünyanın manyetik alanıdır. Ancak bir manyetik alanda hareket eden bir iletkene bu frenleme kuvveti etkir. Bu kuvvetin üstesinden gelmek için gereken ve çekirdeği hareket halinde tutan enerjinin kaynağı henüz bilinmemektedir. Dünya hem yön hemde alanın büyüklüğündeki değişiklikleri içerir. Örneğin, eski çanak örnekleri dünyanın manyetik alanında mıknatıslanan küçük demir parçacıkları içerir. Parçacıkların mıknatıslanma şiddetinden çanağın oluşma yeri ve zamanında dünyanın manyetik alanının şiddetini bulabiliriz. Benzer orijinli jeolojik bulgular okyanus tabanında da mevcuttur. Sıvı haldeki magma katılaştıkça demir parçacıkları mıknatıslanır. Mıknatıslanan parçacıkların yönü dünyanın manyetik alanının yönünü gösterir. Mıknatıslanma yönünden dünyanın kutuplarının oldukça düzenli bir şekilde tersine döndüğü anlaşılır. Bu tersine dönme yaklaşık her 100.000 1.000.000 yılda bir olur ve son zamanlarda ise sıklaşmıştır. Bu tersine dönmenin sebebi ve ivmelenme oranı bilinmemekte, fakat tahminen bir şekilde dinamo etkisini içermektedir. Son yıllarda gezegenlerarası uzay araştırmaları gezegenlerin manyetik alanlarının büyüklüğü ve yönünü ölçebilmektedir. Bu gözlemler manyetik alanların kaynağının dinamo mekanizması olduğunu doğrular. Aşağıdaki tablo gezegenlerin yüzey manyetik alanları ve manyetik dipol momentlerinin değerlerini gösterir. Çekirdeği dünyanınkine çok benzeyen Venüs, çekirdeğin dönme hızı dinamo etkisini sürdürebilmek için çok yavaş olduğundan (her 244 dünya gününde bir kez) manyetik alana sahip değildir. Dönme periyodu Dünyanınki ile hemen hemen aynı olan Marsın çekirdeği çok küçük olduğundan , çok küçük bir alana sahiptir. Dış gezegenler çoğunlukla manyetik olmayan hidrojen ve helyum içerirler. Ancak bu gezegenlerin merkezi yakınında, yüksek basınç ve sıcaklıklarda hidrojen ve helyum büyük elektriksel iletkenliğe sahip metaller gibi davranış gösterir ve dinamo etkisi sağlar. Jüpiter ve Uranüsün manyetik alan ekseni ve dönme ekseni aynı hizadadır. Uranüsün dönme ekseninin hemen hemen onun yörünge düzlemine paralel olduğunu unutmayalım. Maalesef gezegenler hakkındaki gözlemsel bilgilerimiz gezegen yakınlarında sadece bir veya birkaç günlük toplanan bilgilerle sınırlıdır. Gezegenlerin diğer fiziksel özelliklerini ve jeolojik kayıtları inceleyebilirsek, onların mıknatıslanmalarının kökenini de büyük ölçüde öğrenmiş oluruz. 1) Physics, Volume 2. International Edition Halliday, David / Resnick, Robert / Krane,


Dünya'nın bir sesi olduğu ilk kez bundan 10 yıl önce keşfedilmişti. Şimdi bilim adamları bu sesin içinde çok güçlü melodiler olduğunu keşfetti. İnsan kulağının duyamacağı bu melodilerin kaynağının okyanuslar veya atmosferden geldiği tahmin ediliyor. LiveScience internet sitesinin haberine göre, araştırmacılar, Dünya'nın çıkardığı sesin içinde hiç beklenmedik güçlü melodiler keşfetti. Söz konusu keşifle, Dünya'nın sesinin nereden geldiği sorusuna yanıt bulunması bekleniyor. Araştırmacılar, uğultu diye adlandırılan bu seslerin, okyanus ve atmosferin hareketlerinden kaynaklanabileceğini düşünüyor. Bilim adamlarına göre, Dünya yer sarsıntısı olmadığı zamanda bile insan kulağının duyamayacağı seviyede daimi bir gürültü yayıyor. Bu ses ilk kez on yıl önce keşfedilmiş ve yalnızca depremölçerler tarafından tespit edilebilmişti. Bu ilk keşife Dünya'nın uğultusu denmişti. O günden bugüne Dünya'nın çıkardığı ve sessiz bir senfoniyi andıran uğultunun kaynağı gizemini koruyordu.


Bilim adamları, 2029 yılında dünyaya yakın geçecek bir asteroidin çıplak gözle görülebileceğini açıkladı. Modern tarih boyunca ilk defa çıplak gözle izlenebilecek olan asteroid geçişi Avrupa, Afrika ve Batı Asya'da takip edilebilecek. 2029 yılında gerçekleşecek olan bu geçiş, büyük boylu asteroidlerin dünyaya en yakın yaklaşımı olacak. Yaklaşık 320 metre çapındaki, '2004 MN4' adı verilen asteroid, ilk defa geçtiğimiz haziran ayında keşfedilmiş ve tekrar aralık ayında görülmüştü. Dünyaya çarpma şansı en büyük olan uzay kayası olduğu düşünülen asteroidin rotası üzerinde yapılan incelemeler, bu öngörünün gerçekleşmeyeceğini kesinleştirdi. Arecibo Rasathanesi'nde gözlemler yapan NASA çalışanları, '2004 MN4'ün 13 nisan 2029 tarihinde dünyanın merkezinden 36.350 kilometre mesafede olacağını belirledi. Asteroid, dünyanın üzerinde sabit konumda duran ve yarıkürede veri toplayan uyduların irtifasının hemen altında olacak. NASA'nın jet itici motorlar laboratuarından Steve Chesley, bilinen yakın geçiş yapmış 10 asteroid arasında '2004 MN4'ün diğerlerine göre çok daha büyük olduğunu belirtiyor. Chesley, iyice yaklaştıktan sonra keşfedilebilen diğer asteroidlerin aksine '2004 MN4'ün gelişinin çok önceden tespit edildiğini de açıkladı. Geçtiğimiz sonbaharda da 'Toutatis' adındaki 4.6 kilometre boyunda ve 2.4 kilometre eninde bir asteroid dünyaya yaklaşmış, ancak çıplak gözle görülememişti. Yengeç takım yıldızından geçecek olan asteroid, Avrupa, Afrika ve Asya'nın belli bölgelerinde yıldıza benzer bir ışıklı nokta olarak görülebilecek. Asteroid, gökyüzünde saatte 42 derece yol alacak. Chesley ve ekibi, bu boyutta bir asteroidin dünyaya bu derece yaklaşmasının bin 300 yılda bir gerçekleştiğini söyledi. Güneşin etrafında dönen '2004 MN4ün, Mars ve Jüpiter arasındaki bir kuşakta yer alan asteroidlerin aksine, 323 günlük yörüngesi çoğunlukla dünyanın yörüngesi içinde yer alıyor. Chesley ve ekibi, 2029'daki geçişin asteroidin rotasında değişikliğe neden olacağını ve daha sonra dünyaya yapacağı yakın geçişlerin şartlarını değiştireceğini belirtiyorlar. 21'inci yüzyıl içinde herhangi bir risk olmadığı konusunda ise güvence veriliyor. Önümüzdeki ay ve yıllarda yapılacak ek gözlemler, 2029 yılından sonra yer alabilecek çarpışma olasılıklarını da belirleyecek. Uzmanlar, '2004 MN4' boyutlarında bir asteroidin dünyaya çarpması halinde yerel yıkım ve bölgesel hasar olacağını tahmin ediyorlar. Bu hasarın küresel boyutlara ulaşmayacağı da tahmin ediliyor.


Center for Global Development düşünce kuruluşunun desteğiyle dünya genelinde yapılan araştırmanın sonuçlarına göre dünyayı en çok kirleten ülke ABD, en çok kirleten halk ise Avustralya halkı. Center for Global Development düşünce kuruluşunun desteğiyle dünya genelinde yapılan araştırma, karbon salımında kişi başına düşen pay hesap edildiğinde Avustralyalıların, ülkeler listesinin ikinci sırasındaki Çin'in büyük farkla önünde olduğunu gösterdi. 50 bin kadar elektrik santrali ve 4 bin firmayı dahil ederek yapılan araştırmaya göre, kişi başı karbon salımında 10 ton ile başı çeken Avustralyalıları, 8 ton ile Amerikalılar izliyor. Genel olarak bakıldığında ise listenin başında ABD, ikinci sırada ise Çin yer alıyor. Araştırmada, ABD'nin sahip olduğu elektrik santrallerinden atmosfere her yıl 2,5 milyar ton karbon salındığına, bu alanda ikinci sırada ise 2,4 milyar tonla Çin'in yer aldığına dikkat çekiliyor.


Bilim insanları, maymunlara protez kolları düşünce gücüyle kontrol etmesini öğretti. Bu teknikle gelecekte felçli hastaların yaşamlarının kolaylaştırılması hedefleniyor. İngiliz Nature dergisinin internet sayfasında yayımlanan araştırmada, Pennsylvania eyaletindeki Pittsburgh Üniversitesi'nden Andrew Schwartz başkanlığındaki ekibin çalışmalarında, önceki deneylere oranla epey ilerleme sağlandığı belirtildi. Önceki denemelerle kendi çalışmaları arasındaki farkları açıklayan Andrew Schwartz, bir engelin etrafından dolaşmak, yemeği tutmak ve yutmak için ağza götürmek için robot kolu hareket ettirme görevinin tamamen düşünce kontrolüyle sağlanabildiğini anlattı. Schwartz, önceki deneylerde, hareketin bazı aşamalarının bilgisayar desteğiyle yönlendirildiğini belirtirken, 3 boyutta hareket eden robot kolun daha iyi sonuç verdiğini ve öğrenme yönteminin geliştiğini kaydetti. Robot koldaki gibi, bazıları çoktan insanlarda denenen makina-beyin arayüzü, beyin kanaması, omurilik yaralanması, nevromasküler dejeneratif veya kan pıhtısına bağlı kapanma sendromu nedeniyle felç olan insanların derdine çare olabilir. Hastalık çoğunlukla, beynin hareketle ilgili bölümlerine dokunmazken, hastaların beyinleri, hareketleri normal olarak başlatacak faaliyeti üretebiliyorlar. Bilim insanları çözüm olarak, beyindeki motor hareket bölümü cortex'e bağladıkları ince elektrotlar sayesinde, bu beyinsel komutu kaydedebiliyor ve bunu robot kola iletebiliyorlar. Araştırmada, bilim insanları birkaç gün içinde hareket edemeyen iki makak maymununa, kollarının yanına iliştirilen bir robot kolu düşünce yoluyla hareket ettirmeyi öğrettiler. Özellikle bilek düzeyinde daha gelişmiş bir robot kol üzerinde çalışan Pitsburgh Üniversitesi araştırmacıları, elektrotların kullanıldığı daha karmaşık bir beyin-makina arayüzünü iki yıl içinde hastalar üzerinde denemeyi planlıyorlar.


New Scientist dergisinde yayımlanan habere göre, bilim adamları 8 yıl önce geçirdiği bir trafik kazası sonucunda felç olan, bilinci yerinde ancak konuşamayan bir hastanın beyninin, konuşmayla ilgili bölümüne elektrotlar yerleştirdiler. Araştırmacılar, elektrotlar vasıtasıyla beyinin konuşma bölümünden gelen titreşimleri kaydettiler. Bilim adamları, bundan sonraki aşamada, bu sinyalleri bir konuşma yazılımına dönüştürmek için çalışacaklarını belirttiler. Birkaç hafta içinde bir bilgisayarın hastanın düşüncelerini seslere dönüştürme görevini yerine getirmeye başlayacağı bildirildi. Teknolojinin geliştirilmesinde katkısı olanlardan Joe Wright, bunu başaracaklarını umduğunu belirterek, Karşılıklı konuşma hedefine ulaşmak isterdik ama henüz bundan çok uzağız dedi. Bilim adamları, bu tekniğin beyin okuma makinesiyle bir ilgisinin bulunmadığını özellikle vurguladılar. Max Planck Enstitüsü'nden Prof. John Dylan Haynes, Bazı temel düşünceleri tercüme edebilmeye başlamamız çok heyecan verici bir şey. Ancak bir beyin okuma makinesinden henüz çok uzağız dedi. Prof. Geraint Rees de Şu anda kısıtlı bir kelime hazinesinin kodunu çözmeye doğru gidiyoruz diye konuştu.


Hareket grafikleri bir cismin hareketini açıklamak için kullanılan grafiksel gösterim şekilleridir. Düzgün doğrusal hareket eden bir cisim için hareket grafiklerinden bahsedelim. - Konum Zaman grafikleri - Konum zaman grafikleri cismin hareket sürsince hangi anda hangi konumda bulunduğunu bize gösteren grafiklerdir. Bu grafiklerde eğim bize hız değerini verir. - Konum zaman grafiğinde yer alan yatay çizgi, cismin o kısımda durduğunu belirtir. - Belli bir eğime sahip çizgi bize cismin o kısımlarda belli bir hızla hareket ettiğini söyler. Örnek olarak aşağıda yer alan konum zaman grafiğini yorumlayalım. - Hız Zaman grafikleri - Düzgün doğrusal hareket yapn bir cismin hız zaman grafiği sadece yatay doğrulardan oluşur. - Bu yatay doğrular altında kalan alan bize yerdeğiştirmeyi verir.


Belkide bilimdeki en meşhur denklem olan E=mc2 üzerinde kusursuz bir test yapan Ulusal Standart ve Ticaret Enstitüsü ile Massachusetts Teknoloji Enstitüsündeki bilim adamlarına göre,Albert Enistein tahmininde haklıydı. 22 Aralık 2005 te yapılan deneyler sonucu bu denklem 0,0000004 hatayla yani milyonun onda dördü kadar hatayla doğrulanmıştır. Özel rölativite, modern fiziğin merkezinde bir teori ve bir çok bilimsel deney için temel yapıda olduğundan bu tür testler çok önemlidir. Bazı bilim adamları özel rölativite için daha karmaşık testler uygulayarak E ile mc2 arasında NIST ve MIT ye göre daha yakın eşitlikler olması gerektiğini söylemişlerdir.The Nature gazetesi,biri NIST tarafından fizikçi Richard Deslattes 'in başkanlığında diğeri MIT tarafından David Pritchard'ın başkanlığında iki gerçekçi ölçümün yapıldığını belirtmiştir. Temel fizik yasalarına bakarsak; elektromanyetik bir radyasyonun dalga boyu mutlaka bir enerji ile örtüşür. Bu ilkeden yararlanan NIST ekibi Einstein'in denklemindeki E=mc2 enerji değerini silikon ve sülfür atomları tarafından yayınlanan gama ışınlarının dalga boylarını dikkatle ölçerek hesaplamışlardır.Bu deneyi gerçekleştirmek için başka bir kavramdan daha yararlanışlardır. Bu kavram; bir atomun nükleonu bir nötron yakaladığı zaman enerji gama ışıması olarak gözlenmesidir. Yani fazladan bir nötrona sahip olan atomun kütlesi, orijinal atomun kütlesine tahminen eşittir. Nötronun bağlanma enerjisi, gama ışımasında dışarı verilen enerjiye eşittir. Nature dergisinde açıklanan deneylerde, NIST bilim adamları bu açıyı Grenoble ,Fransa da ki Laue Langevin Enstitüsünde bulunan kafes boşluklu kristal yardımıya ölçmüşlerdir.ILL dünyada aynı zaman zarfında nükleon ve nötronları çarpıştırıp yayınlanan gama ışınlarının yakalayacak imkana sahip en iyi kurumdur.Ölçümlerin hepsi NIST nin kendi geliştirdikleri bir alet tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu yazı üyelerimizden kaanhan tarafından yazılmıştır.


965 yılında Basra'da doğan, Batı'daki Ortaçağ bilgilerince Alhazen olarak anılan Iraklı matematikçi ve gökbilimci Ebu Ali El Hasan Ibn El Haytam'ın üzeride çalıştığı bulguları sonradan değerlendirildi. Nitekim, İspanya'nın Müslüman üniversitelerinde öğrenimini tamamlayan Roger Bacon, "Opus Majos" adlı perspektif çalışmasının V. Bölümünü İbn Haytam'ın "Optik"ini kopya etmek suretiyle tamamlamıştır. Bacon'u Batıda deneysel bilimin öncüsü ve modern bilimin yaratıcısı olarak tanıtan eseri işte bu kitaptır. Roger Bacon'un kendisi dahi, en az felsefe dalında yaptığı alıntıları itiraf etmekten çekinmemektedir. İngiliz dilinde iğne deliği , fotograf literatüründe ise karanlık oda ya da karanlık kutu adıyla anılan fotograf tekniği oldukça basit bir ilkeye dayanır. Söz konusu ilke, bugünkü bilgilerimize göre, yaklaşık olarak milattan önce besinci yüzyıldan beri bilinmektedir. Çinli düşünür Mo Ti, deneysel gözlemleri sonucunda, karanlık bir ortama açılan küçük bir delikten giren ışığın dışarıda bulunan ışıklı nesnenin tümüyle baş aşağı bir yansımasını meydana getirdiğini yazmıştı. Işık ısınları ile araştırmacı insanin zeka pırıltısının çakışması, kuskusuz, Mo Ti ile sinirli kalmadı. MÖ 4. yüzyılda Aristo; 10. yüzyılda ise ışık ışınlarının doğrusal yayılımı ilkesini bulan Ibn Al-Haytam; 15. yüzyılda Al Haytam'ın notlarını getirten ve ışık bilgisini öğrenen Leonardo da Vinci ve Paolo Toscanelli; 16. yüzyılda Gemma Frisius ve 19. yüzyılda Sir David Brewster karanlık bir ortama açılan iğne deliğinden sızan ışığın giziyle ilgilendiler. Saddam sonrası Irak'ta 10 bin dinar banknotunun üzerinde resmi yer alıyor.


Ege Üniversitesi güneş enerjisi enstitüsü uzmanları, küresel ısınmayı tetikleyen fosil yakıt kullanımına alternatif olabilecek yeni bir projeye imza attı. Uzmanlar, güneş enerjisini daha ekonomik bir şekilde elektrik enerjisine çevirebilmek için organik güneş pili üretti. Organik güneş pilleri, 3 yıllık denenme sürecinden sonra ticari amaçla üretilmeye başlanacak. Ege Üniversitesi güneş enerjisi enstitüsü uzmanları, küresel ısınmanın en büyük nedenlerinden biri olan fosil yakıt kullanımına alternatif geliştirdi. Güneş enerjisini daha ekonomik bir şekilde elektrik enerjisine çevirebilmek için organik güneş pili üretildi. Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü Müdürü Prof, Dr. Sıddık İçli, bazı kimyasalları üreterek cam üzerinde saydam organik güneş pilleri üretmeyi başardıklarını söyledi. İçli, Ama bu bizim başarımız laboratuar başarısı... Yani ticari ürüne tam dönüştüğünü söyleyemeyiz. Ticari ürün olabilecek büyük panelleri de onların da bazı teknik sırlarını öğrenerek üretmeye başladık. Fakat bunların tabii 3-4 yıllık coğrafi koşulları atmosferik koşullarda denenmesi gerekiyor dedi. Sistemde güneş panelinin çalışması, bir bitkinin fotosentez yapması esasına dayanıyor. Güneş enerjisi kimyasal sistemle elektron alışverişi yaparak kimyasal ürüne dönüştürülüyor. Kimyasal ürün de fotosentez benzeri bir döngü içinde karbonhidrat yerine elektrik üretiyor. Enstitü yetkilileri, projeyi TÜBİTAK'a sunmak için hazırlıklara başladı.


Şekildeki futbolcunun vurduğu top, hareketleri boyunca eğrisel yollar izlerler. Topun ilk vuruş anında kazandığı hız yatayla belli bir açı yapacak şekildedir. Bunun gibi yatayla açı yapacak şekilde ilk hızla atılan bir cismin hareketine eğik atış hareketi denir. Eğik atış hareketi yapan bir cisim, yatayda ve düşeyde olmak üzere iki boyutta yani bir düzlemde hareket eder. Eğik atılan cisimler yatayda eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmelere sahiptir .Bu da cisimlerin yatayda sabit hızlı hareket ettiklerini gösterir. Düşeyde ise aşağı yönlü ve sabit olan yer çekimi ivmesi g ile hareket ederler, ilk atıldıkları anda, atılma hızının düşey bileşeni maksimum değere sahiptir. Yukarı yönlü olan düşey hız bileşeni yer çekiminin etkisiyle gittikçe azalır ve bir müddet sonra sıfır olur. Bu anda cisim düşeyde çıkabileceği maksimum yüksekliğe çıkmıştır. Bundan sonra cisim geri dönerek aşağı yönlü serbest düşme hareketi yapar ve düşey hız bileşeni g ivmesiyle giderek artar. Atıldığı seviyeye geldiği andaki hızı, ilk atıldığı hızın düşey bileşeniyle aynı büyüklükte fakat zıt yöndedir. Yatayla q açısı yapacak şekilde Vo ilk hızıyla atılan bir cismin aslında şu iki hareketi birden yapmıştır. Her hangi bir andaki yer değiştirme, Şekildeki futbolcunun vurduğu top, hareketleri boyunca eğrisel yollar izlerler. Topun ilk vuruş anında kazandığı hız yatayla belli bir açı yapacak şekildedir. Bunun gibi yatayla açı yapacak şekilde ilk hızla atılan bir cismin hareketine eğik atış hareketi denir.


Einstein 1905 ve 1915 yıllarında ortaya attığı özel ve genel görelilik kuramlarıyla doğaya, maddeye, uzaya ve zamana farklı bir bakış açısı getirdi. Onun bu buluşlarıyla; belki de fizik, felsefe dalında en Önemli sınavını veriyordu. Birbiriyle İlintili olan bu kuramlara göre; hareket eden saatler yavaşlayabiliyor, cetvellerin boyları kısalıyor cisimlerin kütleleri, hızları dolayısıyla artabiliyordu. Einstein'ın yeni denklemleri Newton'un koyduğu klasik anlayışa, ancak ışık hızından çok küçük hızlarda uygunluk göstermekteydi. Einstein. hep saatlere, cetvellere ve gözlemcilere bağlı olmayan evrensel bir çekim kuramı hayal ederdi ve Tanrı'nın, kendine bir keçi inadı ile İyi koku alan bir burun verdiğini söylerdi. Gerçek şu ki; O'nun bu özellikleri amacına ulaştırmıştı. Genel görelilik kuramı, kütle çekiminin nasıl islediğini anlatır. Ama bunu yaparken; hiçbir zaman çekimi bir kuvvet olarak düşünmez. Bunun yerine, cisimlerin çevresindeki çekim alanlarının, uzay ve zamanın bükülmesi sonucu oluştuğunu söyler. Cisimler, içerdikleri kütlelerine oranla uzayda çukurluklar oluşturur. Ve zamanın akışını yavaşlatır. Ancak uzayın derinliklerinde, tüm çekim kaynaklarından uzakta, uzay ve zaman tam anlamıyla düzdür. Çekim alanının gücü arttıkça uzay-zaman eğriliği de artış gösterir. Bütün bunlardan çıkan sonuç şudur: Madde uzay-zamanın nasıl eğileceğini, uzay-zaman da maddenin nasıl davranacağını belirler. Uzay-zaman düşüncesine somut bir örnek olarak sunu verebiliriz: Ilık bir yaz gecesi uzaya baktığınızı düşünün. Binlerce yıldız, gözlerinizin önüne serilmiştir. Bize en yakın yıldızlardan olan Sirius'a gözlerimizi kaydırdığımızı haya! edelim. Sirius. güneş sistemine yaklaşık 8,5 ışık yılı uzaklıktadır. Bu ise; o yıldızdan çıkan bir ışık ışınının gözümüze ancak 8,5 yıl sonra ulaşabildiğini bize anlatır. Yani yıldıza bakmakla onun 8,5 yıl önceki halini görmekteyiz. Ya 250 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksiyi gözlemlediğimizi düşünsek? Tahmin edersiniz ki; galaksinin yeryüzünde dinazorların hüküm sürdüğü devirlerdeki görüntüsünü algılarız. Sonuç olarak, yıldızlara bakmakla uzayın zamandan ayrı düşünülemeyeceğini kavrarız. Çünkü, gökyüzünü incelerken, aslında evrenin geçmişine bakmaktayız. İşte. birbirinden ayrı olarak düşünmediğimiz bu dört boyutlu anlayışa uzay-zaman denir. Nasıl, bir cetvel uzunluğu ölçüyorsa . kolumuzdaki saat de zaman yönünde uzaklığı ölçer. Einstein. kuramın matematiksel ispatı yanında bir de deney önerdi. O'na göre Güneş de ışığı belli bir oranda saptamalıydı. 1919'da bir Güneş tutulması esnasında, uzaydaki konumu önceden bilinen bir yıldız üzerinde gözlem yapıldı. Gerçekten de. yıldızın ışığı Güneş'in yanından geçerken: uzay-zaman eğriliği nedeniyle önceki konumundan daha açıkta görülüyordu. Gözlem sonunda elde edilen sayılar da teorik hesaplarla bulunana yakındı. 60 yıl boyunca tekrarlanan diğer deneyler de Einstein'i haklı çıkardı. Günümüzde de çok hassas aletler yardımıyla, uzayda yapılacak bir deney düşünülüyor. Dünyanın dönme ekseninin bulunduğu düzlem üzerine, yaklaşık 640 km yüksekliğe yerleştirilecek GP-B kütle çekim aracı en hassas uzay-zaman gözlemini yapacak. Görelilik kuramı, uzayın eğriliğine bağlı olarak zamanın da akışının yavaşlayacağını belirtir. Uzayda, eğim ne kadar fazlaysa o bölgede aynı oranda. zaman yavaş işler. Eğimin en fazla olduğu yerler de gök cisimlerinin merkezleridir. Merkezden uzaklık arttıkça zamanın büzülmesi de azalır. Çok katlı bir binanın zemin katı ile en üst katı arasındaki zaman farkı ilk defa 1960'da ölçülebildi. Günümüzde isg, en hassas saatler olan atom saatleriyle yapılan çeşitli deneyler de bu ilkeyi destekledi.


Dünyanın en önemli bilim insanlarından Albert Einstein'nın adını taşıyan Einstein@Home, birbirlerine bağlı binlerce bilgisayarı aynı anda kullanan bir program. İnternetten indiriliyor. Kullanıcı programı indirdikten sonra, Einstein@Home bilgisayarda kendi kendisini çalıştırıyor ve deneyler yapıyor. Einstein, büzüşen karadelikler gibi uzayda kütle yoğun nesnelerin kütleçekim dalgaları yaydığını öne sürmüş, ancak bu pratik olarak kanıtlanamamıştı. Dünyanın en önemli bilim insanlarından Albert Einstein'nın adını taşıyan Einstein@Home, birbirlerine bağlı binlerce bilgisayarı aynı anda kullanan bir program. İnternetten indiriliyor. Kullanıcı programı indirdikten sonra, Einstein@Home bilgisayarda kendi kendisini çalıştırıyor ve deneyler yapıyor. Einstein, büzüşen karadelikler gibi uzayda kütle yoğun nesnelerin kütleçekim dalgaları yaydığını öne sürmüş, ancak bu pratik olarak kanıtlanamamıştı. Einstein@Home projesi Einstein'ın teoremini matematiksel olarak sınamayı öngörüyor. Bunun için kütleçekim dalgalarını gözleyen detektörlerden gelen veriler birleştirildi ve bir veri işleme sistemi oluşturuldu. Projede binlerce bilgisayar birbirlerine bağlanarak dev bir veritabanı meydana getirildi, dünyada her gün bin kişi bilgisayarlarıyla bu projeye katılıyor. Kullanıcıların bilgisayarına yüklenen program, 12 MB'lık verileri işlendikten sonra Einstein@Home sitesine geri gönderiliyor. Einstein@Home programı, US Laser Interferometer ve Alman GEO-600 kütleçekimsel kütleçekimsel dalga gözlemevlerinden gelen verileri topluyor. Bilgisayara yüklendikten sonra program istenirse, o bilgisayarda işlemi yapılan verilerin alındığı uzaydaki cisimlerin fotoğraflarını da gösteriyor. Mevcut veriler, bin 500 ışık yılı uzaklıktaki nötron yıldızlarından toplanan 600 saatlik bir gözleme dayanıyor. Einstein@Home merkezi bunun içinde 72 saatlik bir gözleme denk düşen veriyi katılımcılara paylaştırıyor. Kullanıcıların bilgisayarlarında işlenen bilgiler, daha sonra merkezde bir kez daha gözden geçiriliyor ve bu şekilde elenen veri kümelerinden potansiyel sinyaller ayıklanıyor. Proje lideri ABD'den University of Wisconsin öğretim üyesi Bruce Allen, Denenen verilerden bir kütleçekim dalgalarının varlığını kanıtlayan bir sinyal çıkarsa, bu fizik bilimi için dev bir adım olur diyor.


|Tarihin en büyük bilim adamı olarak gösterilen Albert Einstein 18 Nisan 1955'te 76 yaşında yaşamını yitirmişti. Görecelik Teorisi'nin mimarı ve modern kozmolojinin fikir babası Einstein, Holocaust ve İkinci Dünya Savaşı'nın kendisinde yarattığı psikolojik buhranlar nedeniyle, ölümünden önce kendi kabuğuna çekilmiş, sade bir yaşam sürüyordu. Albert Einstein, 14 Mart 1879'da Almanya'nın Ulm kentinde bir Yahudi olarak dünyaya geldi. Ailesinin Münih'e taşınmasıyla genç Albert, orta öğretimine bu kentte devam etti. Lise yıllarında Albert sanıldığı gibi başarılı olamadı. Öğretmenleri genç Albert'in disiplinsiz davranışlarindan bıkmış ve onu okuldan uzaklaştırılmasını istiyordu. Ancak genç Albert bir şekilde matematikte kendini göstermeyi bilmiş ve hocalarının ilgisini çekmeyi başarmıştı. Okul müfredatı ile Albert'in ilgi alanları ve yetenekleri arasında adeta bir uçurum vardı. Ancak bilim dünyasının bu uçurumu alımlaması için yarım yüzyıl geçmesi gerekecekti. Albert Einstein 1896 yılında Zürich'teki İsviçre Federal Politeknik Okulu'na yazılarak matematik ve fizik konularında yüksek öğrenime devam etti. Bu okuldan 1900'de mezun oldu. Mezuniyetin ardından Albert Einstein, 1902 yılında Almancası sayesinde İsviçre Telif Dairesi'nde teknik asistan olarak işe girdi. Einstein bu dönemde Zürih Üniversitesi'nden doktora desleri aldı. İşte bu yıllarda Einstein boş zamanlarında matematik ve fizik problemleri üzerine çalışma fırsatı buldu. Hergün heyecanla eve geliyor, masaya oturuyor ve önceki gece yorgun gözlerle bıraktığı hesaplamalara geri dönüyordu. Kimi zaman kütüphaneye giderek dergileri karıştırıyor ve kendi konuları üzerinde yapılmış çalışmaları tetkik ediyordu. Onu dünyanın en büyük bilim adamı yapan teorilerin çimentosu bu yıllarda atılmıştı. Einstein, bu çalışmalarını 'Görecelik Teorisi' başlığı altında 1905'te yayımladı. Makale, ışık hızına yakın parçacıkların maddelerinde meydana gelecek değişiklikleri tanımlıyordu. Albert Einstein'ın uzay ve uzay-zaman ile ilgili teorileri, nükleer teknolojilerinin ve modern kozmolojinin başlangıcı sayılıyor. Makale, Einstein'ın bilimsel kariyerinin önünü açmıştı. Einstein, Bern ve Zürich üniversitelerinde akademik kadroya girdi. 1911 yılında Prag Üniversitesi'nde teorik fizik profesörü oldu. Başarılı çalışmalarını takip eden dönemin önde gelen akademisyenleri Walter Nernst ve Max Planck'ın önermesiyle Einstein, 1913 yılında Berlin Üniversitesi'ne geçti. Berlin Üniversitesi o yıllarda Almanya'nın en büyük okuluydu. Yükselişi de bu okulda başladı ve 1913 yılında prestijli Prusya Bilimler Akademisi'ne kabul oldu. Einstein, Görecelik Teorisi'nin gözden geçirilmiş metnini 1916'da yeniden yayımladı ve 1921'de Nobel Ödülü'nü aldı. Hitler henüz iktidara gelmeden önce 1932 yılında Einstein, Princeton Üniversitesi'nin hocalık teklifini kabul ederek ABD'ye gitti. Daha sonra Hitler'in 1933'te iktidara gelmesiyle Almanya'ya dönme şansı da tümden ortadan kalktı ve ABD onun için tek hayatta kalış şansı oldu. İkinci dünya Savaşı'nda Nazilerin, Yahudi kökenlileri toplama kamplarındaki fırınlarda topluca öldürmesi üzerine Einstein bir daha hiç Almanya'ya dönmedi. Hayatının sonuna dek Yeni Dünya'da yaşadı; gerisinde yurdunu, tarihini, ailesini ve anılarını bırakarak. Ölümünden sonra Einstein'ın beyni Kanadalı uzmanlar tarafından kafatasından çıkarılarak bilimsel araştırmalar için özel bir kutuya kondu. Dahinin beyni üzerinde yapılan incelemelerde, beynin matematiksel ve kavramsal düşünceden sorumlu bölmünün ortalama bir insandan yüzde 15 daha büyük olduğu ortaya çıktı. Ayrıca, beynin bu kısmında olması gereken bir boşluk eksikti; bu boşluk, söz konusu bölgedeki nöronların birbirleriyle iletişim kurmasına olanak veriyordu. Diğer bir deyişle abildiği şeklinde yorumlandı. Kısaca, Einstein'ın beyninde en ufak 'boşluk' dahi yoktu.


Bu hafta yayında olan ödüllü sorumuza şuana kadar doğru bir cevap alamadık. Bu soruya ipucu olabilecek nitelikteki bilimsel gösteriyi yayınlamaya karar verdik. Bir çok insan toplar ile yapılan fizik deneylerine aşikardır. Fakat bu gösteri bizlerin kuvvet hakkındaki sezgisel bilgilerini sorgulayacak. - büyük top - küçük top - Büyük topu alın ve omuz hizanıza kadar kaldırın. İzleyicilerinize topu yere bırakacağınızı söyleyin ve ne kadar yükseğe sıçrayabileceğini tahmin etmelerini isteyin. - Topu bırakın ve ne kadar yükseğe sıçradığını izleyin. - Küçük topu alın ve omuz hizanıza kadar kaldırın. İzleyicilerinize topu yere bırakacağınızı söyleyin ve ne kadar yükseğe sıçrayabileceğini tahmin etmelerini isteyin. - Topu bırakın ve ne kadar yükseğe sıçradığını izleyin. - Küçük topu büyük topun üstünde tutarak beraber düşmeleri halinde ne kadar yükseğe zıplayacaklarını ve neler olacağını sorun. - Topları bırakın. Yukarıdaki videoda da görüldüğü gibi küçük top iki topun tek başlarına sıçradıkları mesafeden çok daha fazla yükseğe çıkacaktır. Bu gösteriyi bir kaç defa daha tekrarlayın ve neler olduğunu izleyicileriniz ile konuşun. Bu gösteride olan biten herşey enerjinin korunumu ve momentum ile ilgili. Kinetik enerji ve kütle ile ilişkili kavramlardır. Enerji aktarılan küçük top daha küçük bir kütleye sahip olduğu için büyük toptan daha hızlı hareket edecek ve daha yükseklere çıkacaktır.


Yaşadığı çağa damgasını vurup " Biruni Asrı" denmesine sebep olan zeka harikası bilgin 973 yılında Harizm'in merkezi Kas'ta doğdu. Esas adı Ebu Reyhan b. Muhammed'dir. Küçük yaşta babasını kaybetti. Annesi onu zor şartlarda, odunsatarak büyüttü. Daha çocuk yaşta araştırmacı bir ruha sahipti. Birçok kOnuyu öğrenmek için çılgınca hırs gösteriyordu. Tahsil çağına girdiğinde Harizmşahların himayesine alındı ve saray terbiyesiyle yetişmesine özen gösterildi. Bu aileden bilhassa Mansur, Biruni'nin en iyi bir eğitim alması için her imkanı sağladı. Bu arada İbni Irak ve Abdüssamed b. Hakim'den de dersler alan bilginimizin öğrenimi uzun sürmedi, daha çok özel çabalarıyla kendisini yetiştirdi. Araştırmacı ruhu, öğrenme hırsı ve sönmeyen azmiyle birleşince 17 yaşında eser vermeye başladı. Fakat Me'munilerin Kas'ı alıp Harizmşahları tarihten silmeleriyle Biruni'nin huzuru kaçtı, sıkıntılar başladı ve Kas'ı terketmek zorunda kaldı. Ancak iki yıl sonra tekrar döndüğünde ünlü bilgin Ebü'lVefa ile buluşup rasat çalışmaları yaptı. Daha sonra hükümdar Ebü'lAbbas, sarayında Biruni'ye bir daire tahsisedip, müşavir ve vezir olarak görevlendirdi. Bu durum, hükümdarların ilme duydukları derin saygının göstergesi, bilginimizin de devlet başkanları yanındaki yüksek itibarının belgesiydi. Gazneli Mahmud Hindistan'ı alınca hocalarıyla Biruni'yi de oraya götürdü. Zira onun yanında da itibarı çok yüksekti. "Biruni, sarayımızın en değerli hazinesidir' derdi. Bu yüzden tedbirli hünkar, liyakatını bildiği Biruni'yi Hazine Genel Müdürlüğü'ne tayin etti .O da orada Hint dil ve kültürünü bütünüyle inceledi. Üstün dehasıyla kısa sürede Hintli bilginler üzerinde şaşkınlık ve hayranlık uyandırdı. Kendisine sağlanan siyasi ve ilmi araştırmalarına devam etti. Bir devre adını veren, çağını aşan ilmi hayatının zirvesine erişti. Sultan Mes'ud, kendisine ithaf ettiği Kanunu Mes'udi adlı eseri için Biruni'ye bir fil yükü gümüş para vermişse de o, bu hediyeyi almadı. Son eseri olan Kitabü's Saydele fi't Tıb'bı yazdığında 80 yaşını geçmişti. Üstad diye saygıyla yad edilen yalnız İslam aleminin değil, tüm dünyada çağının en büyük bilgini olan Biruni, 1051 yılında Gazne'de hayata gözlerini yumdu. Biruni, "Elinden kalem düşmeyen, gözü kitaptan ayrılmayan, iman dolu kalbi tefekkürden dur olmayan, benzeri her asırda görülmeyen bilginler bilgini bir dahiydi. Arapça, Farsça, Ibranice, Rumca, Süryanice, Yunanca ve Çinçe gibi daha birçok lisan biliyordu. Matematik, Astronomi, Geometri, Fizik, Kimya, Tıp, Eczacılık, Tarih, Coğrafya, Filoloji, Etnoloji, Jeoloji, Dinler ve Mezhepler Tarihi gibi 30 kadar ilim dalında çalışmalar yaptı, eserler verdi. Onun tabiat ilimleriyle yakından ilgilenmesi, Allah'ın kevni ayetlerini anlamak, kainatın yapı ve düzeninden Allah'a ulaşmak, Onu yüceltmek gayesine yönelikti. Eserlerinde çok defa Kur an ayetlerine başvurur, onların çeşitli ilimler açısından yorumlanmasını amaçlardı. Kuran'ın belağat ve i'cazına olan hayranlığını her vesileyle dile getirdi. İlmi kaynaklara dayanma, deney ve tecrübeyle ispat etme şartını ilk defa o ileri sürdü. İbni Sina'yla yaptığı karşılıklı yazışmalarındaki ilmi metod ve yorumları, günümüzde yazılmış gibi tazeliğini halen korumaktadır. Tahkik ve Kanunı Mes'udi adlı eserleriyle trigonometri konusunda bugünkü ilmi seviyeye ta o günden, ulaştıgı açıkça görülür. Bu eser astronomi alanında zengin ve ciddi bir araştırma abidesi olarak tarihe mal olmuştur. İlmiyle dine hizmetten mutluluk duymaktadır. Gazne'de kıbleyi tam olarak tespit etmesi ve kıblenin tayini için geliştirdiği matematik yöntemi dolayısıyla kıyamet günü Rabb'inden sevap ummaktadır. Ayın, güneşin ve dünyanın hareketleri, güneş tutulması anında ulaşan hadiseler üzerine verdiği bilgi ve yaptığı rasatlarda, çağdaş tespitlere uygun neticeler elde etti. Bu çalışmalarıyla yer ölçüsü ilminin temellerini sekiz asır önce attı. Israrlı çabaları sonunda yerin çapını ölçmeyi başardı. Dünyanın çapının ölçülmesiyle ilgili görüşü, günümüz matematik ölçülerine tıpatıp uymaktadır. Avrupa'da buna BİRUNI KURALI denmektedir. Newton ve Fransız Piscard yaptıkları hesaplama sonucu ekvatoru 25.000 mil olarak bulmuşlardır. Halbuki bu ölçüyü Biruni, onlardan tam 700 yıl önce Pakistan'da bulmuştu. O çağda Batılılardan ne kadar da ilerideymişiz. Biruni, hastalıkları tedavi konusunda değerli bir uzmandı. Yunan ve Hint tıbbını incelemiş, Sultan Mes'ud'un gözünü tedavi etmişti. Otların hangisinin hangi derde deva ve şifa olduğunu çok iyi bilirdi. Eczacılıkla doktorluğun sınırlarını çizmiş, ilaçların yan etkilerinden bahsetmiştir. Daha o çağda Ümit Burnu'nun varlığından söz etmiş, Kuzey Asya ve Kuzey Avrupa'dan geniş bilgiler vermişti. Christof Coloumb'dan beş asır önce Amerika kıtasından, Japonya'nın varlığından ilk defa sözeden O'dur. Dünyanın yuvarlak ve dönmekte olduğunu, yerçekimin varlığını Newton'dan asırlarca önce ortaya koydu. Henüz çağımızda sözü edilebilen karaların kuzeye doğru kayma fikrini 9.5 asır önce dile getirdi. Botanikle ilgilendi, geometriyi botaniğe uyguladı. Bitki ve hayvanlarda üreme konularına eğildi. Kuşlarla ilgili çok orjinal tespitler yaptı. Tarihle ilgilendi. Gazneli Mahmud, Sebüktekin ve Harzem'in tarihlerini yazdı. Biruni, ayrıca dinler tarihi konusuna eğildi, ona birçok yenilik getirdi. Çağından dokuz asır sonra ancak ayrı bir ilim haline gelebilen Mukayeseli Dinler Tarihi, kurucusu sayılan Biruni'ye çok şey borçludur. Biruni, felsefeyle de ilgilendi. Ama felsefenin dumanlı havasında boğulup kalmadı. Meseleleri doğrudan Allah'a dayandırdı. Tabiat olaylarından sözederken, onlardaki hikmetin sahibini gösterdi. Eşyaya ve cisimlere takılıp kalmadı. Biruni, Cebir, Geometri ve Cografya konularında bile o konuyla ilgili bir ayet zikretmiş, ayette bahsi geçen konunun yorumlarını yapmış, ilimle dini birleştirmiş, fenni ilimlerle ilahi bilgilere daha iyi nüfuz edileceğini söylemiş, ilim öğrenmekten kastın hakkı ve hakikatı bulmak olduğunu dile getirmiş ve "Anlattıklarım arasında gerçek dışı olanlar varsa Allah'a tövbe ederim. Razı olacağı şeylere sarılmak hususunda Allah'tan yardım dilerim. Batıl şeylerden korunmak için de Allah'tan hidayet isterim. İyilik O'nun elindedir!" demiştir. Eserleri halen Batı bilim dünyasında kaynak eser olarak kullanılmaktadır. Türk Tarih Kurumu 68. sayısını Biruni'ye Armağan adıyla bilginimize tahsis etti. Dünyanın çeşitli ülkelerinde Biruni'yi anmak için sempozyumlar, kongreler düzenlendi, pullar bastırıldı. UNESCO'nun 25 dilde çıkardığı Conrier Dergisi 1974 Haziran sayısını Biruni'ye ayırdı. Kapak fotoğrafının altına, "1000 yıl önce Orta Asya'da yaşayan evrensel deha Biruni; Astronom, Tarihçi, Botanikçi, Eczacılık uzmanı Jeolog, Şair, Mütefekkir, Matematikçi, Coğrafyacı ve Hümanist" diye yazılarak tanıtıldı.


Elektrik üretmenin elektron yaratmak olduğu inancı. Elektrik akımının ışık hızına yakın bir hızla kabloların içinden akan yükler olduğu inancı;yükler gerçekte saatte santimetrelerce yol alır. Akım ve statik birer maddedir inancı;buradaki maddeler sadece elektronlar ve protonlardır.protonlar ayrılmış elektronlar statik denilen olaya neden olurlar ve bir grup elektron bir grup protonla hareket ederek akım'ı oluştururlar. Statik ve akım madde değil olaydır. Olay gerçekte sadece elektriksel iken olayın elektrik yapısında olduğu inancı. Eğer şimşeğin atmosferik elektrik olduğunu söylersek onun elektriksel bir olay olduğunu ifade ederiz ve bundan sonra asla şimşek bir tür elektriktir ya da elektrik yapısındadır dememeliyiz. Böyle yapmak bulutların hava içerdiğini söyledikten sonra buluttaki küçük sıvı damlacıklara hava dendiğini söylemek gibidir. Sadece iki tür elektriksel olay olduğu düşüncesi; statik elektrik ve akan elektrik. Gerçekte birçok çeşidi vardır. Şimşek atmosferik elektriktir. Kalp kasları olayı miyoelektriktir. Biyoelektrik, fotoelektrik gibi daha birçok elektriksel olay vardır. Statik ve akım ın zıt anlamlı olduğu inancı; basıncın akışın zıt anlamlısı olmaması gibi statik in karşıtı nötr maddedir. Hareketli yükün karşıtı da ayrılmış yük değildir, hareketsiz yüktür. Akım akan yük demektir. Elektrik enerjisinin cihazdan geçip jeneratöre geri döndüğü inancı; bunu enerji değil sadece yükler yapar. Bir AC sistemde elektrik enerjisinin ileri geri hareket ettiği düşüncesi; böyle hareket eden yüklerdir, enerji değildir. Enerji sürekli olarak ileri akar. Enerjinin hareketi su yada ses dalgalarındaki gibidir. Elektrik akımının varlığının elektrik elektrik akımının yokluğunun ise elektriğin olmayışı şeklinde yanlış anlatılması. Gerçekte hareket etseler de etmeseler de akıma neden olan yükler vardır. Bir boruda akan su durduğunda, su görülmez. Ve bir elektrik akımı kesildiğinde , yükler tellerin içinde başladıkları yerde kalırlar. Bütün elektrik akımının elektronların akışı olduğu inancı; bu elektriğin sadece elektronlardan oluştuğu yanlış algılaması ile birleşir. Sonuç olarak elektrolitlerdeki yarı iletkenlerdeki, sinirdeki, yerdeki, okyanuslardaki, pillerdeki...gibi elektronsuz akımları ihmal etmiş oluruz. Eğer bir pilin plakaları arasında geçen sadece yüklü atomlarsa gerçekte akımın doğrultusu pil üzerinden olduğu halde öyle olmadığı yanlış inancına sahip oluruz. Pillerden hiç yük akmadığı inancı; bu bizi pillerin yük ürettiği, kullanılmış pil içinde bir deposu olduğu yanlış algılamalarına götürür. Eğer yük için pil içinde bir yol olmadığına inanırsak yanlış olacaktır. Çünkü bir yol vardır; akan yüklü atomların oluşturduğu bir yol yük bir devre etrafında dolanır ve pil üzerinden tekrar tekrar geçer. Akımın miktarı teriminin kullanımındaki çelişki. Akım bir orandır, maddesel bir miktar değildir. Akımın oranı nedir? Akımın şiddeti nedir? veya Akımın değeri nedir? demliyiz. Elektrik akımının birim zaman başına elektrik miktarı olduğunu söylemekten çok elektrik miktarı olduğunun söylenmesi. En doğru şekli birim zaman başına yük miktarı demektir. Piller ve jeneratörlerin elektrik akımlarına neden olmalarından dolayı akım denilen maddesel bir varlık yaratıyor olmaları inancı yada piller ve jeneratör bir elektrik akışına sebep olduklarından bir elektrik maddesi yaratıyorlar olması inancı. Gerçekte yükler zaten kablolarda vardır ve piller ve jeneratörler sadece yük pompalama aracı gibi davranırlar. Akıma sebep olan bir aracın, bir yük kaynağı olması gerektiği inancı, jeneratörlerin yükleri pompalamasından ziyade akım yada yük kaynağı oldukları inancı. Bu düşünce daha açık olarak akımın sebebi teriminin kullanılması gereken her yerde akım kaynağı teriminin kullanılması ile desteklenmektedir. Akımın sürekli aktığının belirtilmesi. Buda herkesi akım denilen maddesel bir niceliğin var olduğuna inanmaya yönlendiriyor. Bizi de yük akışı kavramını kullanmaktan uzaklaştırıyor. Bir iletkenin hareket edebilir elektrik içeren bir şey olarak açıklamaktan çok elektriğin içinden akabildiği bir şey olarak anlatılması. Boşluk mükemmel bir yalıtkandır ama hareketli yüklere hiçbir engel sunmaz. Ama boşluk hiç hareketli yük içermez; öyleyse yalıtır. Gerçekte piller ve jeneratörler sabit potansiyel sistemi olduklarından voltaj kaynakları olduğu halde akım kaynakları olduğu inancı. Elektrik enerjisinin elektron denilen küçük parçacıklardan yapılı olduğu inancı. Gerçekte elektrik enerjisinin temel birimi fotondur. Elektron değildir. Elektrik enerjisi de elektromanyetik olan dalga enerjisidir. Enerjinin bir kablo aktığı, araçtan geçtiği ve diğer kablolarla geri döndüğü inancı enerji gerçekte iki kabloda aynı anda çıkar. Aracın içine dolar ve diğer enerji türleri dönüşür. Yüklerin bir dirençten geçerken yavaşladığı inancı. Paralel bağlı dirençlerin eş değer direnci en büyük direncin değerinden daha büyük olduğu inancı. Akımın artık bir yük olduğu inancı. Bir sürü kavramı tek bir elektrik adı altında toplayarak basitleştirmemiz. Öğrencilerin karmaşık, imkansız , çelişik karakterde olan ve elektrik diye adlandırılan soyut bir varlığın olduğuna inanmalarına sebep olur. Elektriğin türleri anlatırken birçok türünden bahsederiz; pozitif ve negatif elektrik, statik ve akım; biyoelektrik, termoelektrik gibi...Bunlar tek başına kullanıldığında sorun yok ama birbiriyle çeliştiklerinde beraber kullanılması ciddi bir hatadır. 3 Benzer terimlerle benzemeyen tanımların kullanılması öğrencilerde çelişkiye neden olur. Örneğin AC alternatif akım demek değildir. Değişken bir değere sahip olma demektir. Öyleyse sabit bir voltaja da DC denir ve değişken bir voltaj da AC'dir ve AC voltaj terimi çok kullanılır. AC voltaj alternatif akım voltajı mı demektir? Hayır. AC voltaj değişen voltaj demektir. Eğer AC 'yi sadece alternatif akım olarak kullanıyorsak elektriksel açıklamalarda çelişki yaparız. öğretme sırasında elektrik akımı kavramlarının önce verilip sonra elektrik yükünün anlatılması sonuç olarak öğrenciler amperi anladıklarını, coulomb'u biraz kavradıklarını zannederler. Aslında iki kavramı da kavramamışlardır. Öğrenciler amperin temel bir birim olduğunu düşünmekten vazgeçerler. Coulomb/saniye'yi ihmal ederler ve ampersaniye konusunda da kafaları karışmıştır. Durum tersine çevrilmelidir. Coulomb hakkında her şeyi öğrenmeliler, akımı coulomb/saniye teriminin içinde duymalılar ve Ampersaniye'nin de coulomb demenin dolaylı bir yolu olduğunu görebilmeliler. öğrenciler Watt'ı anladığını sanır, hiçbiri Joule'i kavramamıştır. Öğrenciler Watt'ın temel bir birim olduğunu düşünürler. Joule/saniyeyi ihmal ederler ve Wattsaniye konusunda kafaları karışır. Bu durum engellenmelidir. Öğrenciler Joule ile ilgili her şeyi öğrenmeden önce enerji akışı hakkında bilgilenmelidir. Wattsaniyenin Joule demenin başka bir yolu olduğunu görmelidirler.


Japonya'da Ulusal Füzyon Bilimi ve Ulusal Doğa Bilimleri Enstitülerinden araştırmacıların yer aldığı çalışmalarda dünyada şuana kadar ulaşılmış en yüksek değer olan 100.000 Amperlik elektrik akımı değerine ulaşıldı. Bu değere, büyük ölçekli mıknatıs iletken üretmek için en ileri tekniklerle geliştirilmiş olan İtriyum-tabanlı yüksek-sıcaklık süperiletkeni şeritler kullanılmayısya ulaşıldı. (1) Yanagi, N., Ito, S., Terazaki, Y., Natsume, K., Tamura, H., Hamaguchi, S., Mito, T., Morikawa, J., Ogawa, Y, Iwakuma, M., Hashizume, H., Sagara, A., Feasibility of HTS magnet option for fusion reactors, Plasma and Fusion Research, Vol.9 (2014) p. 1405013. (2) Yanagi, N., Terazaki, Y., Ito, S., Kawai, K., Seino, Y., Ohinata, T., Tanno, Y., Natsume, K., Hamaguchi, S., Noguchi, H., Tamura, H., Mito, T., Hashizume, H., Sagara, A.; Progress of the design of HTS magnet option and R&D activities for the helical fusion reactor, IEEE Transactions on Applied Superconductivity Vol.24, No.3 (2014) p. 4202805.


Elektrik yükü atom altı parçacıkların sahip olduğu ve onun elektromanyetik ile olan etkileşimini tayin eden temel bir özelliktir. Elektrik yüklü bir parçacık elektromanyetik alandan etkilenir, elektromanyetik alan yaratır. Yük ve alanın etkileşimi dört temel kuvvetten biri olan elektromanyetik kuvvetin kaynağını oluşturur. - Elektrik yükü madde içinde taşınır. - Geleneksel olarak pozitif ve negatif olarak isimlendirilen iki tür yük vardır. Genellikle cisimler, taşıdıkları negatif ve pozitif yükler birbirlerini dengeledikleri için yüksüz görünürler. Cisimlerde pozitif yükler protonlar, negatif yükler elektronlar tarafından taşınır. Doğuda yükler daima , olarak toplam yük sıfır olmak üzere yeralırlar. - Durgun iki nokta yük arasındaki kuvvet noktaları birleştiren doğru boyuncadır. - Kuvvetin büyüklüğü, r iki nokta arasındaki uzaklık olmak üzere r-n ile orantılıdır. n = 2 1 · 10-9 olarak bilinmektedir; n = 2 olduğuna inanmamak için hiçbir neden yoktur. - Elektrostatik kuvvet, qa ve qb nokta yüklerin taşıdığı yük miktarları olmak üzere qaqb ile orantılıdır. negatif ise kuvvet çekici; pozitif ise iticidir.


1. Etki ile elektriklenme: Nötr bir cisme veya yüklü bir cisim yaklaştırıldığında nötr cismin yük düzeni bozlularak söz gelimi yaklaştırılan cisim yükle yüklü ise nötr cismin yaklaştırılan cisme yakın olan kısmı uzak olan kısmı yüklenir. Bu elektriklenme şekli geçicidir zira elektriklenmeye sebep olan yüklü cisim uzaklaştırıldığında nötr cisim eski durumuna geri döner. 2. Dokunma ile elektriklenme: Bu tip elektrilenme cisimler arasında elektron geçişi bittikten sonra iki cisimde aynı cins yükle yüklenir. Örneğin: Nötr bir cisme yüklü bir cisim dokundurulursa son yük durumunda her ikiside yüklenir. Eğer ve yüklü cisimler birbirine dokundurulursa bakılır; eğer yük miktarları eşitse son durumda her ikiside nötr olur. Eğer miktarı fazlaysa son durumda her ikiside , lar fazlaysa son durumda her ikiside yüklü olur.


Elektriksel iletkenlik, iletken malzemeye uygulanan elektriksel alanın yük taşıyıcılar ile uzak mesafelere hareket etmesi şeklinde tanımlanır. Dört ayrı yük taşıyıcı bulunmakla birlikte bunlar Elektron, Yayınan Katyon, Yayınan Anyon ve Elektron deliği olarak ifade edilir. Bir elektron tarafından taşınan yük 1,6 x 10-19 kulon olup elektron deliği +q ve -2q arasında yük taşımaktadır. Yukarıda kabaca tanımladığımız elektriksel iletkenliği daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse; İletken bir maddeye iki uç arasında bir potansiyel farkın uygulanması durumunda iletken içerisinde bir elektrik alan oluşacak ve elektronlar üzerine bir kuvvet etki edecektir. Kuvvet ve elektrik alan büyüklüğü doğru orantılı olup yönü elektrik alanın tam tersi durumdadır. Açık bir şekle iletim sırasında elektronların, hiçbir engel ile karşılaşmaması ve engellere takılmadan hareket etmesi istenmektedir. Ancak iletken içerisinde yer alan atomlar bu harekete engel olup elektronlar ile karşılaşılması durumunda farklı yönlere ve hatta geriye saçılmaya neden olacaktır. İşte bu anda akımı taşıyan/aktaran elektronların enerjisinin bir kısmı atomlara aktarılmaya başlanacak ve iletken ısınmaya başlayacaktır. İletkene aktarılan enerji arttıkça akım azalacak, iletken malzeme direnci aynı ölçüde artmaya başlayacaktır. Katı maddelerde yer alan atomlar gaz içerisinde yer alan atomlar gibi ötelenme hareketi göstermese de sürekli titreşim halinde olacaktır. Kuantum mekaniğine göz atıldığında mutlak sıfır noktasında dahi bu titreşimin devam ettiği söylenir. Ancak atomlar ve titreşim genliği arasında aynı miktarda bir artış söz konusudur. Sonuç itibariyle kinetik enerjinin bir ölçüsü olan sıcaklığın artmasıyla atomların titreşim genliği de artacak ve iletken içerisinde akım taşıyan elektronların yine iletken içerisinde yer alan atomlar ile çarpışma sıklığı da artacaktır. Bu etki sonucunda artan sıcaklık yani ısıya dönüşen enerji miktarı elektriksel iletkenliğin azalmasına neden olacaktır.


Elektriksel potansiyel enerji ile ilgili sekilde verilen soruyu cevaplayalım. ifadesi ile verilmektedir. Burada birinci yükün ise ikinci yükün büyüklüğünü, Coulomb sabitini ve ise yükler arasındaki uzaklığı belirtmektedir. Elektriksel potansiyel enerji ile ilgili sorular göz önüne alındığında genellikle yüklerin işareti göz ardı edilerek yukarıda verilen formül düşünülür ve yükler arasındaki mesafe arttıkça elektriksel potansiyel enerjinin azalacağı söylenir. Bazı öğrenciler ise aradaki mesafe arttıkça yükler arasındaki çekim kuvveti azalacağından elektriksel potansiyel enerjinin azalacağını iddia ederler. Bu ikinci durumda elektriksel potansiyel enerji açıkça kuvvet kavramı ile karıştırılmaktadır. Yukarıdaki şekilde yer alan soruda iki zıt yük arasındaki mesafe arttıkça elektriksel potansiyel enerji de artacaktır. Formülü kullanarak bu söylediğimizi ifade etmeden önce kütle çekim potansiyel enerjisini göz önüne alalım. İki cisim arasındaki kütle çekim kuvveti tıpkı zıt yüklerde olduğu gibi aradaki uzaklığın karesi ile ters orantılıdır. Ancak birçok öğrenci yerde bulunan kitabın masa üzerine konulduğunda daha yüksek bir potansiyel enerjiye sahip olacağını bilir. Zıt yüklü cisimler arasındaki elektriksel potansiyel enerji de ayni kitap örneğinde olduğu gibi aradaki mesafe arttıkça artacaktır. Bu durumu simdi formülümüzle doğrulayalım. İşlem kolaylığı acısından yüklerden birinin -Q diğerinin ise +Q değerine sahip olduğunu ve aralarındaki ilk uzaklığın ise d olduğunu düşünelim. Bu yüklerin aralılarındaki uzaklık 2d oluncaya kadar birbirinden uzaklaştığı durum ise ikinci durumumuz olsun. İlk durum ve ikinci durum için elektriksel potansiyel enerji değerlerini hesaplayalım. İlk durumda elektriksel potansiyel enerji olacaktır. İkinci durumda ise yine ayni formülü kullandığımızda elektriksel potansiyel enerji değerinin olduğunu görürüz. Son elektriksel potansiyel enerji değerinden ilk potansiyel enerji değerini çıkarırsak ilk durumdan ikinci duruma gelindiğinde potansiyel enerjide meydana gelen değişimi hesaplamış oluruz. Bu fark ise ile ifade edilebilir. Buradan eşitlikteki eksi işaretlerini göz önüne aldığımızda ifadesini elde ederiz. Eşitliği biraz daha düzenlediğimizde ve son olarak da potansiyel enerji değişiminin ifadesine eşit olduğunu görürüz. Bu pozitif bir değerdir ve bize ikinci durumda elektriksel potansiyel enerjinin bu miktarda artmış olduğunu gösterir. Sizler ayni işarete sahip olan yük için elektriksel potansiyel enerji farkını yukarıda belirttiğimiz şekilde hesaplarsanız elektriksel potansiyel enerjinin o durumda azaldığını görebilirsiniz.


ODTÜ'lü araştırmacıların geliştirdiği teknoloji, elektromanyetik kaynakların sayısının ve yönünün tespitinde sapma oranını minimuma indirdi. Yeni teknoloji uçak, gemi, denizaltı gibi araçların koordinatlarının yanı sıra radyo ve televizyon gibi vericilerin sayıları, yönleri ve yerlerinin tespitinde önemli kolaylıklar getiriyor. Teknoloji, özellikle askeri uygulamalarda sınır güvenliğinin sağlanması ile kaynağı bulunamayan elektronik yayınların tespitini de kolaylaştırıyor. ODTÜ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Engin Tuncer, radyo, TV istasyonları, GSM vericileri, radar sistemleri, yer istasyonu ile telsiz haberleşmesi kuran uçaklar gibi kaynakların farklı frekanslarda yayınım yapan kaynaklar olduğunu belirterek, bunların yönlerinin, sayılarının ve koordinatlarının tespit edilmesinin askeri ve çeşitli sivil uygulamalarda önem taşıdığını kaydetti. Bu kaynakların yerlerinin tespit edilebilmesi için temelde kaynak sayılarının ve yönlerinin belirlenmesi gerektiğini anlatan Tuncer, bu işlemin bir dizi antenden alınan işaretlerin uygun şekilde işlenmesi ile gerçekleştirilebildiğini söyledi. Tuncer, geliştirdikleri yöntemin bilinen diğer yöntemlere göre belirgin bir performans artışı getirdiğini dile getirdi. Sistemin askeri alandaki uygulama alanlarından örnekler veren Tuncer, geliştirilen sistemin havada belli bir yöne doğru uçmakta olan çok sayıdaki uçağın sayısının ve yönünün doğru tespit edilmesine olanak sağlayacağını belirtti. Aynı uygulamanın denizaltılar ya da diğer ulaşım araçları için de yapılabileceğini belirten Tuncer, sistemin sınır güvenliği için de yeni bir atılım olabileceğini söyledi. "Kullanılan yaklaşımda bir dizi antenden alınan işaretin, sayısal ortamda ve bilgisayar aracılığıyla işlenmesi söz konusudur. Geliştirilen yöntem, temelde bir bilgisayarda çalışan yazılımdan oluşmaktadır. Bu yöntem istatistiksel en büyük olabilirlik kestirimi ile kaynak sayısını diğer yöntemlere göre daha doğru bir şekilde bulabilmektedir. Tekniği barındıran iki adet sistem kullanıldığında, bu sistemlerin bulduğu kaynak yönleri kesiştirilerek kaynağın konumunun da belirlenebildiğini anlatan Tuncer, yeni teknoloji ile kapalı bir mekandaki konuşmacıların kaç kişi oldukları ve yönlerinin, ortamda kaç adet hoparlör olduğunun da tespit edilebildiğini söyledi. Tuncer, "Teknoloji ile sadece konuşanın sesini izleme şansıbuluyorsunuz. Sistemde kaynak otomatik tespit edebildiğinden mikrofonların elde ele dolaşmasına da son vermeyi öngörüyor" dedi. Yaptıkları çalışmanın bilgisayar ortamındaki simülasyonunda iyi sonuçlar elde edildiğini söyleyen Tuncer, çalışmanın uluslararası patentinin alınması için de çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.


Elektrik kuvveti , yüklü iki parçacığın birbirini ittiği ya da bibrirlerini çektiği kuvvettir. Manyetik kuvvet , elektrik yüklü bir parçacığın manyetik alandan geçerken üzerine etki eden kuvvettir. Bir manyetik alan , bir sarmalın sarımlarında dolaşan elektron örneğinde olduğu gibi , elektrik yüklü parçacıklar hareket ettiğinde ortaya çıkar. Elektrik kuvveti ve manyetik kuvvet birbirlri ile ilişkilidir. James Clerk Maxwell , 1873'de elektrik ve manyetik kuvvet alanlarının uyduğu eksiksiz denklemleri bulmayı başardı ve böylece günümüzde elektromanyetizma denilen kuramı elde etmiş oldu. Elektromanyetik kuvvetin temel parçacıklara etki ederken gösterdiği özellikler şu şekilde sıralanabilir. Kuvvet , elektrik yükü üzerine evrensel bir şekilde etkir. Kuvvet , çok büyük bir menzile sahiptir . Kuvvet oldukça zayıftır. Kuvvetin şiddeti , elektron yükünün karesinin 2hc(2 x Planck sabiti x ışık hızı)'na bölümüne eşittir. Bu oran yaklaşık 1/137,036 dır. Bu kuvvetin taşıyıcısı , durgun kütlesi sıfır , spini 1 olan ve foton denilen bir parçacıktır. Fotonun kendisinin elektrik yükü yoktur.. Tarihte elektrik ve manyetizmanın ilk etkileri Çinliler ve Yunanlar tarafından incelenmiştir. Yunanlar bir parça kehribarın sürtüldüğünde bazı nesneleri çektiğini gözlemlemiştir. . Daha sonra Oersted, Coulomb, Ampere, Biot, Savart ve Gauss'un teorik ve deneysel çalışmalarıyla elektrik ve manyetizma ile ilgili gelişmeler sağlanmıştır. Deneysel açıdan elektrik ve manyetizmaya en büyük katkının Michael Faraday tarafından yapıldığı söylenebilir. Bütün bu bilim adamlarınca biriktirilen bilgiler James Clerk Maxwell tarafından dört denklem altında toplanmıştır. Bu denklemler Maxwell denklemleri olarak bilinir ve kuantum fiziği öncesi bilinen bütün elektrik ve manyetik görüngüleri açıklamaktadır.


Elektromanyetik spektrum, bir çoğunuzunda tahmin edeceği üzere dalga hareketi yapan partiküllerin üzerinde yer aldığı spektrumdur. Bu dalgaların üzerinde neler vardır? Radyo ve televizyon dalgalarından mikrodalgaya kadar bir çok dalga çeşidi bu tayf üzerinde yer almaktadır. Bizim konumuz olan ise görünen ışıklardır. Görünen ışıklar nedir? Biz burada insan gözünü model alarak açıklama yapacağız. İnsan gözünün görebildiği ışıklar 7 renkten oluşan ve bu 7 rengin bir araya gelmesi sonucu oluşan beyaz ışığı içine almaktadır. Bu ışıkların başında kırmızı ve sonunda mor ışık yer almaktadır. Kısaca dalgaboyları 3900 ile 6500 Angström arasında yer alan ışıklar insan gözünün görebildiği ışıklar grubuna girmektedir. Bunlardan kırmızı ışık 6500 Angström ile başlar ve sonunda 3900 Angström olan mor ışık ile biter. Peki, elektromanyetik spektrumda sadece bu ışıklar mı var? Böyle bir soru kafanıza takılabilir. Hayır, sadece görünen ışıklar yer almamaktadır. Kırmızı ışıktan daha büyük dalga boyuna sahip olan ve tayfın sol tarafında yer alan kızıl ötesi ışıklar ile mor ötesi ışıklardan daha küçük dalga boyuna sahip mor ötesi ışıklar da bu spektrumda yer almaktadır. İnsan gözünün görebildiği dalga düzeyi o kadar küçüktür ki, devede kulak gibidir. Bizim seyrettiğimiz televizyonların dalgaları da spektrumda yer alır, dinlediğimiz radyonun dalgaları da...İşte bu tip dalgalara kızıl ötesi ışıklar adı verilmektedir. Hastahanelerde çekinilen rontgen ışıkları ve uzaydan dünyamıza ulaşan kozmik ışıklarda bu tayfta yer alır bunlarda mor ötesi adını verdiğimiz ışık grubunda yer almaktadır.Herşey o kadar denge içerisindedirki, ışık ve dalga tayfıda bu dengeden nasibini almıştır.