1905 yılında E=mc2 ile başlayan serüvende Einstein, fisyon sonucunda açığa çıkabilecek bir enerji olduğu konusunda öngörüde bulunmuş ve 1930 yılında bu düşünce Otto Hahn ve Lise Meitner tarafından doğrulanmıştır. 1942 yılına değin yürütülen pek çok çalışma Nükleer Enerjiye yönelik insanlara umut aşılayan sonuçlar sunmuştur. Aynı tarihler de ilk insan üretimi olan nükleer reaktör Enrico Fermi tarafından yürütülen bir proje ile Chicago'da kurulmuştu. Hem Fermi hem de Hahn ve Meitner tarafından kurulan reaktörler, ısı üretse de elektrik üretimi konusunda başarısız olmuş fakat geleceğe yönelik önemli bir alt yapı oluşturmuştur. 20 yıllık periyotlarda nükleer enerjiye yönelik hem devlet hem de toplum içerisinde oluşan ilgi, savaş ya da felaketler sonucunda kırılmış ve şüphelerin oluşmasına neden olmuştur. 1967 yılında onay alan ve günümüzde kullanılan reaktörler arasında oldukça eski bir geçmişe sahip olan Fukushima Daiichi santrali 1967 yılı tahminlerine göre ortalama 8,2 büyüklüğünde bir depreme ve 10 metre yüksekliğinde tsunami dalgalarına dayanıklı olarak inşa edilmiştir. Fakat 2011 yılında yaşanan felaket sırasında 9,0 büyüklüğünde bir deprem ve 14 metre yüksekliğinde bir tsunami dalgası, santralin büyük bir sınav vermesine neden olmuştur. Bu felaket sırasında gerek tecrübe gerekse de uzmanların öncelikleri nedeniyle reaktör kapatılmış ve güç üretimi durdurulmuştur. Ancak reaktörün kapatılmasına rağmen ısı üretmeye devam etmesi jeneratörlerin 14 metrelik tsunami dalgaları altında kalarak çalışamaz hale gelmesi soğutma sistemlerinin yetersiz kalmasına neden olmuştu. Bütün bu felaket durumuna rağmen reaktörler de bulunan yedek piller yaklaşık 8 saat boyunca sistemin soğutulmasına devam etmiştir. Ancak 8 saat sonunda pillerde yer alan enerjinin tükenmesi reaktörde sıcaklık artışına ve dolayısıyla ciddi bir tehdide neden olmuştu. Bu felaket sırasında yaşanan bilgi kirliliği yanında büyük bir patlama ve felaket beklentisi hem ülke genelinde hem de diğer ülkeler de nükleer enerjinin yeniden sorgulanmasını sağlamıştır. Hemen, hemen her ülke de reaktörün bulunduğu alanlar, enerji üretim tesisleri öncelikli koruma alanları arasında yer alır. Fukushima santrali diğer pek çok santrale oranla 40 yıl öncesinde gelişmiş bir teknoloji ile üretilmiş, olası felaket senaryoları en yüksek limitlerde tutulmuştur. 2011 yılında yaşanan olay sırasında reaktörün dış ünitelerinde hidrojen gazının birikmesi ve bazı alanlarda dış binanın patlaması uzun süre kamuoyu ile paylaşılmayan bilgiler arasında yer almaktadır. Yaşanan bu olay göz önüne alındığında uzmanlar, yakıtın uzun bir süre su dışında kalmış olabileceğini fakat hasar boyutunun ne olduğunun bilinmediği söylemektedir. Bir diğer durum ise reaktörü saran metal çekirdektir. Bu çekirdeğin hem patlama hem de deprem sırasında etkilenmemesi ve sağlam kalması etki alanının yalnızca reaktör çevresi ile sınırlı kalmasını sağlamıştır. Fakat çekirdeğe pompalanan su ve dışarı da saklanan nükleer yakıt hasarı hem çalışanların hem de yakın çevrenin etkilenmesine neden olmuştur. Bu alanda yer alan suyun denize ya da yer altı sularına karışma ihtimali ise onlarca yıl sonra ortaya çıkabilecek etkileri içermekte. Yakın gelecekte ülkemize kurulması planlanan iki santral için önemli bir örnek olan Fukushima, bir uyarı mı yoksa yalnızca kısa süreli bir tatbikat mı ilerleyen yıllarda göreceğiz. Bir sonraki yazımızda Nükleer Enerjiye diğer gelişmiş ülkelerin bakışı, depolama ve kirlilik sorunları gibi konular hakkında bilgiler bulabilirsiniz.


2011 yılında yaşanan felaket santral üzerinde büyük bir yıkım etkisi yaratırken santral çevresinde deprem ve tsunami etkisiyle oluşan enkazın henüz ne tür etkiler yaratacağı belirlenmedi. Fakat 2013 yılında yapılan ölçümler de reaktör sızıntısının henüz insan hayatını tehlikeye atacak boyutlarda olmadığı belirlendi. Nükleer enerjiye ülkeler arasında en önemli ve somut tepkiyi Almanya gösterdi. 1998 yılında nükleer enerjiden uzaklaşma kararı alan Alman hükümeti 2009 yılında bu karardan vazgeçmiş fakat 2011 yılında yaşanan felaket sonrasında yeniden nükleer enerjiyi askıya almıştı. Bu tarihten itibaren sekiz reaktör kapatılırken elektrik yükü nükleer santrallerden kömür tüketimine kaydı. Bugün yenilenebilir enerji kaynaklarına en çok yatırımı yapan ülkeler arasında yer alan Almanya nükleer enerjiden bu hızla uzaklaşmaya devam ederse 2020 yılında çevreye 300 milyon ton karbondioksit salacak. Yapılan araştırmalar da Kömür reaktörlerinin nükleer santrallere oranla çok daha fazla radyasyon yaydığı belirlenmiştir. Kömürde az da olsa yer alan toryum ve uranyum, küller ile hem suya hem de toprağa karıştığında elementlerin yoğunluğunun artmasına ve dolayısıyla çevre tahribatına neden olmaktadır. Almanya örneğinde olduğu gibi ABD'de nükleer atıkların depolanması ve yarattığı kirlilik nedeniyle önemli çalışmalar yürütüyor. Nükleer santrallerden her yıl özel bir vergi alan ABD hükümeti geçici depolama konusunda tüm sorumluluğu üstleniyor. Geçtiğimiz yıl başlatılan bir çalışma ile Nevada'da bulunan Yucca Dağı, nükleer atıkların depolanması amacıyla kullanıma hazırlanıyor. Proje kapsamında her ne kadar büyük bir hayal olsa da atığın 1 milyon yıl sızıntıya karşı dayanması planlanıyor. Artan enerji ihtiyacı ve ülkelerin bunu karşılamada zorlanması, gelişmekte olan ülkeler de nükleer enerjiye olan ilgiyi artırıyor. Fakat yaşanan olumsuzluklar ve ciddi risk, nükleer enerji için yeni yakıt türlerinin kullanım olanaklarını artırıyor. Yeni reaktörler ile metal uranyum yakıtlar, karbon, nitrat ve toryum türü yakıtların kullanılması düşünülüyor. Yine artan fiyatlar nedeniyle ABD ve Japonya gibi ülkeler de deniz suyundan uranyum toplanması planlanmakta.


Çok değil Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan nükleer bombalardan yalnızca 6 yıl sonra ABD'de bilim adamları tarafından nükleer enerjinin elektrik enerjisine çevrilebileceği keşfedilmiş ve bu kapsamda elektrik enerjisine dönüştürülerek ilk ampüller yakılmıştır. Ticari bir amaç taşımamasına rağmen yapılan bu deney nükleer enerjinin gelecekte insan hayatında ne denli etkili olacağının habercisiydi. Japonya'ya atılan nükleer bombalar, ABD'de yapılan deneylerden sonra 1954 yılında Rusya'da ilk nükleer santral, şehir şebekesine bağlanarak elektrik ihtiyacını karşılamaya başladı. Sovyet döneminde kurulan bu santralden sonra ABD ve İngiltere'de yeni santraller kurulmaya başlanırken nükleer enerjiye olan ilgi tamamen olumlu yöndeydi. Gerek ABD'nin 1945 yılında ki üstünlüğü gerekse de büyük bir enerji açığının kapatılması, henüz olumsuz bir olay olmaması nedeniyle nükleer enerjiye olan ilgiyi artırıyordu. 1980'li yıllara gelindiğinde ABD'de Three Mile Island santralinde meydana gelen kaza, çok ciddi bir sızıntı yaşanmasa da nükleer enerji üzerinde kuşkuların oluşmasına neden oldu. Bu tarihten 16 yıl sonra Chernobyl'de meydana gelen kaza ise nükleer enerjiye olan bakışı tamamen değiştirdi. Halen etkisini sürdüren bu kaza sonucunda çok sayıda insan etkilenirken büyük bir bölge kullanılamaz hale geldi. 2000'li yıllara kadar yeni santrallerin kurulması yavaşlarken artan enerji ihtiyacıyla nükleer enerji yeniden gündeme gelmeye başladı. Fakat 2011 yılında yaşanan Fukushima kazası, sanki doğanın nükleer enerjiye olan hassasiyetini gösteriyordu. Nükleer tesislerde yakıt türü olarak çoğunlukla uranyum kullanılmaktadır. Aktif uranyum izotopu, madende elde edilen uranyum içerisinde %1'den daha az bulunması nedeniyle öncelikle saflaştırılmalıdır. Aynı zamanda zenginleştirme olarak da tanımlanan bu durum uranyumun çubuklar halinde reaktör içerisine yerleştirilmesiyle gerçekleşir. Reaktörde meydana gelecek tepkimenin kontrol altında tutulması için kadmiyum, hafniyum ve bor çubuklarıda yerleştirilmektedir. Nötronları soğuran bu çubuklar tepkimenin kontrol altında tutulmasını sağlar. Bunun dışında reaktör içerisinde ağır su ve grafit gibi maddelerde kullanılmaktadır. Reaktörde en önemli husus sıcaklığın uranyumun erime sıcaklığı olan 3815 dereceye yükselmemesidir. Gerek radyoaktif izotoplar gerekse de temas eden parçalar, beton duvarlar içerisinde tutulmaktadır. Çok farklı söylemlerin olduğu bir konu olmakla birlikte yaygın olarak 0,0001 mSV etki yapan santrallerin insan sağlığını doğrudan etkilediğine dair bir kanıt bulunmuyor. Fakat nükleer santral kurulan bölgelerde ya da bu bölgelere yakın yerlerde yaşayan insanlarda çeşitli sağlık sorunlarının arttığı görülüyor. Yalnızca santral değil reaktörde kullanılan tüm çubuklar ve üzerinde oluşan artık maddelerde radyoaktif olmaları nedeniyle temas halinde çok ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Kararlı hale gelmeleri binlerce yıl sürecek olan bu maddelerin hangi şartlarda muhafaza edileceği ve nasıl korunacağı önemli bir konu olarak öne çıkıyor. Ayrıca suyun ve havanın dolaylı olarak kirlenmesi, insan sağlığıyla birlikte çevre üzerinde tehdit oluşturuyor. Olası bir kaza durumunda hazırlıksız olunması ise en büyük felaket senaryosu olarak öne çıkıyor.


Uluslararası Termonükleer Deney Reaktörü Fransa'nın Cadarache bölgesinde inşa edilecek. Maliyeti 10 milyar Euro olan dünyanın en büyük nükleer füzyon reaktörü, 10 yıl sonra işlemeye başlayacak 30 yıl boyunca aralıksız deneyler yapılacak ve 2040 yılında ilk enerji üretimine başlanacak. ITER nükleer füzyon reaktörü, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan sonra tarihte yapılan en yüksek maliyetli proje olacak. Nükleer füzyon , hafif radyoaktif atom çekirdeklerinin birleşerek daha ağır atom çekirdeklerini meydana getirmesi olarak tanımlanıyor. Füzyon reaksiyonunda ortaya çıkan sıcaklık, örneğin, Güneş'teki reaksiyonlar gibi çok yüksek derecelere çıkıyor. Dev reaktör ITER, iki hidrojen izotopu döteryum ve trityumu birleştirecek. İki izotopun füzyonundan enerji üretmek için hidrojen plazması, 100 milyon derece'ye kadar ısıtılacak ve simit biçiminde bir manyetik alan içine hapsedilecek. Nükleer füzyonun küresel enerji krizine çare olacağını dile getirenler, bu yöntemle çok az yakıtla yüksek miktarda enerji üretilebileceğini savunuyor. Nükleer füzyonun geleneksel nükleer enerjiye göre çok daha az radyoaktif madde çıkaracağı belirtiliyor. Ayrıca nükleer füzyonun, nükleer enerjiye göre daha az kaza riski olduğu vurgulanıyor. Nükleer füzyon reaktöründe kaza riski olduğu zaman, reaksiyonu durdurmak geleneksel nükleer enerjiye göre daha kolay. 1 kilogram'lık füzyon yakıtından, 10 milyon kg'lık fosil yakıtın üreteceği kadar enerji elde edilebiliyor. Birçok uzmana göre, bu yüzyıl sonunda dünyadaki enerjinin yüzde 20'si nükleer füzyondan elde edilecek. Ancak, nükleer füzyonun kullanılmasının önündeki en büyük engel büyük başlangıç maliyeti ve reaktörleri yürütmek için gereken dev enerji ihtiyacı. Maliyetlerin yüksekliği ve temel enerji sarfiyatı nedeniyle, nükleer füzyonun hiçbir zaman nükleer enerjiye alternatif olamayacağını da dile getiren bilim insanları var. Çevreci gruplar, akıbeti belirsiz ve pahalı bir teknolojiye bu kadar para ayrılmasının yanlış olduğunu ve mali kaynakların sürdürülebilir enerjilere ayrılmasını savunuyor. Brüksel'de imzalanan anlaşma, nükleer araştırmalar alanında belki de çığır açabilecek bir çabayı harekete geçirmiş oldu. ITER nükleer füzyon reaktörünün inşasına 2008 yılında başlanacak. İnşaatın 8 ila 10 yıl sürmesi bekleniyor. Reaktörün maliyetinin yüzde 40'ı ve işletme maliyetini AB üstlenecek, geri kalan meblağ ise diğer üyeler arasında paylaştırılacak. Protokolün imza töreninde konuşan, AB Araştırma ve Bilim Komisyonu Başkanı Janez Potoknik, reaktörün uluslararası bilimsel işbirliğinde dev bir adım olarak niteledi. Potoknik, reaktörün gelecek yıllarda 'temiz, ucuz, güvenli ve tükenmez' enerji kaynağının değerlendirilmesi için bir başlangıç olduğunu ifade ederek şöyle konuştu: Birlikte çalışmakla gerekli bilgi ve sermaye birikimini daha hızlı ve etkin bir şekilde harekete geçireceğiz. Nükleer füzyon reaktörünün Fransa'nın Cadarache kentinde yapılması da, ortaklar arasında ayrıca bir tartışma konusu olmuştu. Rusya, Çin ve AB reaktörün Fransa'da, ABD, Japonya ve G. Kore de Japonya'nın Rokkaşo kentinde kurulması için lobi faaliyeti yapmıştı.


Avrupa Birliği, ABD, Rusya, Japonya, Çin, Güney Kore ve Hindistan'ın katılımıyla yaşama geçirilecek olan nükleer füzyon projesinin imza töreni, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ve AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Durao Barroso'nun da katılımıyla Paris'te Elysee Sarayı'nda gerçekleşti. Nükleer füzyon reaktörünün hangi ülkede inşa edileceği ciddi tartışma konusu olmuş, yıllar süren zorlu müzakereler sonunda, 2005'te reaktörün Fransa'nın Cadarache kentinde kurulmasına karar verilmişti. Reaktör, yaklaşık 10.000 yeni iş sahası oluşturacak. İnşasına 2008'de başlanacak olan ITER'in füzyon reaktörünün 4.6 milyar Euro'ya, projenin bütününün ise 10 milyar Euro'ya mal olması bekleniyor. Latince 'yol' anlamına gelen ITER başlıklı projenin amacı, Güneş ve yıldızlarda meydana geldiği şekliyle nükleer füzyon teknolojisiyle enerji üretmek. Nükleer füzyon, temiz ve tükenmek enerji kaynağı olarak geleceğin teknolojisi olarak tanımlanıyor. Ancak bilim dünyası bu teknolojiyi henüz tam anlamıyla kullanabilmiş değil. ITER projesinin enerji üretmesinin en az 30 yıl alacağı tahmin ediliyor. |Fransa'nın Cadarache kentinde kurulacak olan tesis ilk örnek üretimini en erken 2040'larda yapacak. Bilim insanları, gelecek yüzyılda elektrik enerjisinin çoğunun nükleer füzyondan elde edileceğini öngörüyor. Birçok uzmana göre, gelişen ekonomiler ve artan enerji ihtiyacı, nükleer füzyon gibi tükenmez enerji kaynaklarını 50 yıl içinde elzem hale getirecek. Geliştirilmesi uzun yıllar alan bu tür enerjilere şimdiden uluslararası düzeyde yatırım yapılması bu bağlamda anlamlı. Bu tür projelerde, maliyetin paylaşılması kadar bilgi birikiminde de ortaklık yapılması sağlanıyor. Füzyon, atomların yüksek sıcaklıktayken birbirleriyle çarpıştırmaya dayanıyor. Atomlar bir plazmaya oluşturmaya doğru birleşince, açığa enerji çıkarıyorlar. Füzyon reaksiyonları, tükenmez doğal kaynak olan suyun içindeki hidrojenin izotoplarıyla yürütülecek. Füzyon reaktöründe, atom çekirdeğindeki deuterium ve tritiumum birleştirilmesiyle enerji açığa çıkıyor. Sonuçta, ortaya daha büyük bir atom çekirdeği çıkıyor. |Güneş ve diğer yıldızlardaki oluşumları örnek alan nükleer füzyon için, Güneş'ten çok daha yüksek ısı üretilmesi gerekiyor. Nükleer füzyonda enerji elde etmek için gazların 100 milyon santigrat derece'ye kadar ısıtılması gerekiyor. Güneş'in çekirdeğinden çok daha yüksek bir sıcaklık olan bir düzeyde gazları kontrol altına almak henüz pratikte mümkün değil. Bilim insanları, onyıllardır bu sıcaklıkta gazları kontrol etmenin yollarını arıyor. ITER projesi bu konuda yeni tekniklerin geliştirilmesini öngörüyor. Nükleer füzyonun en önemli avantajlarından biri de, tepkime için çok az miktarda enerji gerektirmesi. Bilim insanlarının tahminlerine göre, füzyon reaksiyonuyla açığa çıkan enerji, fosil bazlı yakıtların kullanıldığı olağan bir kimyasal reaksiyonun yaklaşık 10 milyon katına denk düşüyor. Çevre örgütleri, nükleer füzyonun atık problemi nedeniyle halinde doğa dostu sayılamayacağını vurguluyor. BBC'ye konuşan Friends of the Earth uzmanı Roger Higman, nükleer füzyonun gelecek 50 yılda alternatif olabilmesi için çöp sorunun çözülmesi gerektiğine vurgu yapıyor.


Durum konulu raporda, Türkiye için nükleer santralın tercih değil, nükleer santral bulunuyor, 30 nükleer santral inşaatı da devam ediyor. yüzde 16'sını karşılıyor. Türkiye elektriğin yüzde 46,6'sını yerli, Hindistan'da 7, Rusya'da 5, Çin'de 5, Bulgaristan'da 2, Tayvan'da 2, Ukrayna'da 2, Arjantin, Finlandiya, toplam 30 nükleer santral inşaatı da devam ediyor. her 6 ampulden biri nükleer enerji ile yanıyor. santral ile Rusya dördüncü sırada bulunuyor. İstanbul Teknik Üniversitesi Enerji Enstitüsü işletiyor. enerjinin elektrik üretimi içindeki payı, Fransa'da yüzde 78,5, Litvanya'da yüzde 69,6, Slovakya'da yüzde 56,1, Belçika'da yüzde 55,6, yüzde 44,9, Kore'de yüzde 44,7, Bulgaristan'da yüzde 44,1, 31,1, Çek Cumhuriyeti'nde yüzde 30,5, Japonya'da yüzde 29,3, İngiltere'de yüzde 19,9, İspanya'da yüzde 19,6, ABD'de yüzde 19,3, Rusya'da yüzde 15,8, Kanada'da yüzde 14,6, Romanya'da yüzde 8,6, Arjantin'de yüzde 6,9, Güney Afrika'da yüzde 5,5, Meksika'da yüzde 5, enerjiye dayalı bir enerji ihracatçısı konumuna geldi. 2 adet nükleer santral faaliyet gösteriyor. Bulgaristan'da 2 adet, İran'da ise 1 adet nükleer santral yapımı sürüyor. bölgelerin başında İç Anadolu ve Ege geliyor. Özellikle Manisa-Salihli, yılında tüketilen 175,8 milyar kwh elektriğin yüzde 44'ü doğal gazdan, santral kurmak, tercih değil zorunluluk haline gelmiş bulunuyor. denetimine itiraz ediyor. Türkiye'de nükleer santral yapımıyla Koç, büyük holdinglerin de içinde bulunduğu 18 yerli grup ilgileniyor. Santral yapımıyla ilgilenen firmalar yasanın çıkmasını bekliyor. elektrik üretiminin 1950'li yıllarda başladığını hatırlatarak, Çernobil sendromu yüzünden nükleer santral kuramadık. döndük. Bugün en yakınımızdaki ülkelerde nükleer santraller bulunuyor. Ayrıca etrafımızda, 2 bine yakın yüzer-gezer nükleer santral var, birkaç kamyonun taşıyabileceği kadar küçük bir yük olduğunu söyledi.


Nükleer santraller, radyoaktif maddeleri kullanarak, enerji üreten santrallerdir. Çoğu enerji santralleri ısı kullanarak enerji üretimini gerçekleştirler. Radyoaktif maddeler kullanılmasından dolayı diğer santrallerden farklı ve daha sıkı güvenlik önlemlerini, teknolojileri içerisinde barındırır. Enerji kullanılması ile ısıtılan su buharı elektrik jeneratörüne bağlı olan türbine verilir. Su buharı, türbin şaftı üzerinde bulunan binlerce kanatçık üzerinden geçerken daha önce üretilen ısıdan almış olduğu enerjiyi kullanarak , türbin şaftını döndürür. Türbinlerin elektrik üretebilmesi için bu türbin şaftlarının dönmesi gerekir. Bu mekanik hareket sonucunda elektrik elde edilir. Jeneratörde oluşan elektrik ise iletim hatları denilen iletken teller ile kullanılacağı yere gönderilir. Türbinden çıkan, enerjisi yani sahip olduğu basın ve sıcaklığı düşmüş olan buhar, tekrar kullanılmak üzere yoğunlaştırıcı denilen bölümde soğutulup su haline dönüştürüldükten sonra, tekrar ısı üretilen bölümüne gönderilir. Yoğunlaştırıcıda soğutma işini yapabilmek için çevrede bulununa deniz, göl gibi su kaynaklarını kullanır. Bir nötronun, uranyum gibi ağır bir element atomunun çekirdeğine çarparak yutulması, bunun sonucunda bu atomun kararsız hale gelerek daha küçük iki ayrı çekirdeğe bölünmesi reaksiyonudur. Fisyon sonucunda ortaya çıkan nötronların, ortamda bulunmakta olan diğer fisyon yapabilen atomların çekirdekleri tarafından yutularak, onları da aynı reaksiyona sokması ve bunun ardışık olarak tekrarlanmasıdır. Bunun sonucunda, ortaya çok büyük enerji açığa çıkar. Kontrolsüz bir reaksiyon çok güçlü ve ölümcül olabilir. Ancak nükleer santralda reaksiyonlar kontrol altında tutulur ve kontrollü bir şekilde gerçekleştirilir.


Günümüz sanayi toplumlarının enerji girdileri büyük oranda fosil yakıtlara dayanmaktadır. Fosil yakıtlardan kaynaklanan enerji ve çevre sorunlarının ön plana çıkması nedeniyle, fosil yakıtların kullanımının azaltılmasıyla yaşanan bu sorunların çok aza indirileceği artık tam olarak anlaşılmıştır. Bu çerçevede, nükleer ve alternatif enerji kaynaklarının Türkiye'de ilk defa birlikte ele alınacağı, ulusal ölçekte düzenlenecek bu konferansta; üniversitelerimiz, araştırma kurumlarımız ve endüstrimizi bir araya getirerek, yapılan çalışmaları kamuoyuna duyurmak, bilimin yayılmasına katkıda bulunmak, kurumların bilgi birikimini uygulayıcılar ve bilimsel çevreler ile paylaşmak amaçlanmaktadır. Böylece, ulusal düzeyde bilim insanları, mühendisler ve genç araştırmacılar için geleceğin yenilikçi ve ufuk açıcı çalışmaların yer alacağı bir teknik forum oluşturmak hedeflenmiştir. - - - - - - - - - - - - - - - - - gibi belirtilen konularda geniş bir yelpazede gerçekleştirilecektir. Gönderilecek bildiriler, Türkçe veya İngilizce yazılmalıdır. Bildiri tam metin son gönderme tarihi itibari ile konferans ofisine ulaşan bildirilerin tam metinleri teknik açıdan ve konferans konularıyla ilişkisi bakımından bilimsel program komitesi tarafından değerlendirilecektir. Kabul edilen bildirilerin ulusal hakemli bir dergide basılması düşünülmektedir. Konferans ile ilgili detaylı ve güncel bilgilere konferansın resmi web sitesinden erişilebilir. Düzenleme Kurulu adına konuya ilgi duyan tüm kişi, kurum ve kuruluşları önemli ve güncel olan bu konferansa katılmaya ve katkı sağlamaya davet eder, tüm katılımcılara şimdiden teşekkür ederiz. Konferansla ilgili her türlü sorularınızı tubavkonferans@gmail.com e-posta adresine iletmenizi rica ederiz.


ODTÜ, Ankara içinde ve çevresindeki ilköğretim okulları ile liseleri gezen laboratuvara dönüştürülen iki 'Bilim Otobüsü' ile, gençlerin bilim ve teknolojiye ilgisini çekmeye çalışıyor. ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ural Akbulut, AB tarama sürecinde yapılan araştırmalarda, Türk toplumunun AB üyesi ülkeler içinde bilime en az ilgi duyan toplumlar arasında yer aldığının ortaya konulduğunu belirtti. Bu eksikliği gidermek, toplumu bilim ve teknolojiyle buluşturmak için üniversite kampüsü içinde Bilim Merkezi oluşturduklarını belirten Akbulut, bu merkezde fen bilimlerinin temel prensipleri çerçevesinde gerçekleştirilen ve oldukça eğlendirici olan deneylerin görsel olarak ilköğretim ve lise öğrencileri ile yetişkinlere sergilendiğini söyledi. Akbulut, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile yapılan işbirliği kapsamında Ankaralı öğrencilere, merkezin gezdirildiğini, deneyler hakkında bilgiler verildiğini anlattı. Bilim Merkezi'ndeki deney araç ve gereçlerinin iki otobüslerle okullara taşındığını ve gidilen yerlerdeki öğrencilere fizik, kimya ve biyoloji alanlarına özgü basit ancak şaşırtıcı ve eğlenceli deneylerin canlı olarak gösterildiğini belirten Akbulut, bu deneylerle öğrencilere derslerde verilen teorik bilgilerin gerçek yaşamdaki karşılığınıgöstermeye çalıştıklarını vurguladı. Akbulut, bu projenin temel amacının gençlerin ve topluma bilim ve teknolojiyi sevdirmek olduğunu dile getirerek, "Bu uygulama sayesinde en az 10 gencin bilime ilgi duyması ve ileride bilimle uğraşması ülkemiz için kazançtır" dedi. Projenin ilk olarak Sivrihisar Endüstri Meslek Lisesi'nde uygulandığını belirten Akbulut, proje sorumluları tarafından bilgilendirilen öğrencilerin deneyleri hayranlıkla izlediğini sözlerine ekledi.


Türkiye'nin en büyük teknoloji geliştirme merkezi ODTÜ Teknokent'te düzenlenen Yeni fikirler yeni işler yarışması bilim ve teknoloji meraklılarını biraraya getirdi. Yarışmada, AIDS ve Kuş gribi hastalıklarına neden olan virüsleri yarım saatte tespit edebilen Biosensörden, lazerli oyun sistemlerine kadar çok sayıda icad mücadele etti. Petrol arama çalışmalarında devrim yaratacak jeokimyasal sensör cihazı ise 50 bin YKL'lik büyük ödülün sahibi oldu. ODTÜ Teknokent ve Elginkan Vakfı ana sponsorluğunda gerçekleştirilen Yeni fikirler ve yeni işler yarışması üniversiteli genç girişimcilere, ürünleri sergileme imkanı sundu. 8 projeden dördünün finale kaldığı yarışmada jüri özel ödülünü AIDS ve Kuş gribi virüslerinin teşhisini en kısa sürede ve güvenilir şekilde yapan biosensör aldı. ODTÜ'lü öğrencilerin geliştirdiği lazerli oyun sistemi ise macera tutkunlarına hitabeden yeni teknoloji ürünler arasında. Yarışmada birinciliğe layık görülen ürün ise ODTÜ Jeoloji Mühendisliği öğrencileri tarafından geliştirilen ve petrol aramalarında çığır açacak jeokimya cihazı.


ODTÜ'de geliştirilen yeni maddeyle cep telefonu, televizyon, elektronik gazete gibi görüntü cihazlarının ekranları, plastik malzemeyle ve daha ucuza üretilebilecek. Yeşil renk oluşturulamadığı için bugüne kadar kullanılmayan plastik malzeme, devrim niteliğindeki son gelişme sayesinde kullanılabilecek. ODTÜ Kimya Bölümü'nden Prof. Dr. Levent Toppare'nin başkanlığındaki 'Polimer tabanlı görüntü cihazları ve eksik renk yeşil' adlı çalışma, önemli bilim yayınlarından Chemical Communications'ın ağustos sayısına kapak konusu oldu. Toppare'nin araştırma görevlileri Görkem Günbaş ve Asuman Durmuş'la yürüttüğü çalışma iki ay önce tamamlandı, ekip patent başvurusu hazırlığında. İnorganik yapıya sahip elektrokromik malzemelerle, bugüne kadar görüntü cihazları yapılamıyordu. Bunun nedenleri, bu malzemelerin renk çeşitliliğinin kısıtlı olması, renk dönüşümünün uzun sürmesi ve maliyetinin yüksekliğiydi. Bu araştırma işte o sorunları ortadan kaldırdı. Polimerik elektrokromik malzemelerde, renk çeşitliliği sağlanabiliyor ve renk dönüşümleri bir saniyeden kısa sürede gerçekleşebiliyor. Polimerik madde, inorganik eşdeğerlerine göre çok daha ucuza elde ediliyor. İletken ve şeffaf plastik malzemelerin üzerine de uygulanabildiğinden, polimerik malzemeyle elastik elektrokromik cihazlar yapmak mümkün. Bugüne kadar üretilen elektrokromik malzemeler, genellikle mavi ve kırmızı renk veriyordu. Yeşil renk alabilen polimer üretilemediğinden tüm renkler elde edilemiyordu. Son gelişmeyle yapılabilecek elektrokromik tabanlı görüntü cihazları doğadaki tüm renkleri verebilecek; esneklik, şeffaflık gibi özelliklere sahip olacak. Malzeme, cep telefonu, televizyon ve saat ekranı, gözlük camı, reklam panoları, elektronik gazete gibi görüntülü cihazın yapımında kullanılabilecek.


Alman bilim adamlarının 10. gezegen ile yaptıkları son ölçümlerden elde ettikleri sonuç, yeni gökcismini gezegen olarak sınıflandırıp sınıflandırmamak konusunda kararsız olan bilim adamlarına yeni bir bakış açısı sunabilir. Astronomideki adı 2003UB313 olan Onun gezegen, 29 Temmuz 2005 tarihinde Kaliforniya Üniversitesi'nden Mike Brown tarafından bulunmuş ve Xena olarak adlandırılmıştı. Güneşe olan uzaklığı Plüton'dan üç misli fazla olan Xena, Güneş Sistemine en uzak gezegendir. Bu olağanüstü mesafe yüzünden bilim adamları gökcismini tam olarak ne şekilde tanımlayacaklarını bilememişlerdi. Tahminlerine göre yeni gezegen aşağı yukarı Plüton kadardı. Max-Planck enstitüsü bilim adamları işte bu tahmini kontrol etmek için İspanya'daki IRAM radyo teleskopunun ısıya duyarlı kamerasıyla, Xena'dan gelen termik ışını, 1,2mm'lik dalga boyunda ölçtüler. Bu ışın, Güneş ışığıyla ısınan gökcisminden yansıyan sıcaklıkla oluşmakta. Termik ışın ölçümü ve daha önce Brown tarafından hesaplanan parlaklık ölçümleriyle astronomlar Xena'nın 3000km çapında olduğunu buldular. Buna göre Xena, 1846 yılında bulunan Neptün'den sonra ikinci büyük gökcismi.


Samanyolu'na 180 bin ışık yılı uzaklıkta iki dev güneş sistemi bulundu. Yıldızlar gezegen oluşumuna da izin verecek nitelikte.ABD'de yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre, NASA'ya ait Spitzer uzay teleskobu, gezegenlerin bugüne dek sanılandan çok daha uzaklarda, yani kendi güneşlerinden daha uzaklarda oluşabileceğine ilişkin veriler sağladı. Rochester Üniversitesi'nden gökbilim uzmanı Joel Kastner, "çok büyük yıldızların gezegenlerin doğumu için uygun olmadığını düşünüyorduk. Ancak 2005 yaz aylarından itibaren toplanan bulgular bunun mümkün olduğunu gösteriyor" diyor. Gökbilimi katalog numaraları R66 ve R126 olan, dünya yörüngesinde dolanan Spitzer uzay teleskobunun keşfettiği iki dev yıldız, Güneş'in kütlesinden 30-70 kat daha büyük.rn rnBüyüklüğü göz önüne getirebilmek için şöyle bir örnek verilebilir: Güneş'in hacmi Dünya'nınkinin 1 milyon 360 bin, kütlesi ise 333 bin 400 katı.Kuiper Kuşağı'na benziyor Kastner, "bu yıldızlar çok sıcak ve çok parlak. Aşırı büyük enerjik yapıları itibarı ile gezegen oluşumuna izin vermeyecekleri düşünülüyordu. Ama şimdi bunun mümkün olabileceği görülüyor" diyor. Kastner, Samanyolu'ndan 180 bin ışık yılı uzakta bu dev yıldızların süpernova patlamasıyla içlerine göçerek büzüşebileceği, yıldızların etrafında küçük parçalardan oluşan toz disklerinin gezegen doğurabileceğini düşünüyor.İki büyük yıldızın yarattığı morötesi dalgalarıyla mikron çapında göktaşı fırtınalarının kuşakları, Güneş Sistemi'nin dış halkası olan binlerce cisimden oluşan Kuiper Kuşağı'na da benziyor.Henüz çok erken NASA'dan gökbilimci Geoff Bryden ise son 10 yılda, ölü yıldız etrafında minik güneş sistemi olabilecek toz bulutu dahil 150 adet gezegen sistemi bulunduğunu hatırlattı ve araştırmaların ne denli erken safhada olduğunu akla getirdi.İki dev yıldızın gezegen doğurma alanı olan Büyük Macellan Bulutsusu, aslında dünyaya veya Samanyolu gökadasına en yakın galaksi. Macellan Galaksisi, dünyaya tam olarak 179 bin ışıkyılı mesafede (1 ışıkyılı, 9.5 trilyon kilometre).


Atomda çeşitli tabakalar bulunduğu gibi,her tabakada da çeşitli alt enerji düzeyleri veya orbitaller bulunur. Enerji düzeyleri belli sayıda elektron içerir ve elektronların bu enerji düzeylerinde ne şekilde dizildiklerini ilgili kuantum sayıları belirli kurallar çerçevesinde tayin eder.Başlıca dört kuantum sayısı mevcuttur. Baş kuantum sayısı : Atomda bulunan ve belirli enerji değerlerine sahip olabilen çeşitli tabakaları göstermek için kullanılır. Yan kuantum sayısı : Atom etrafındaki her tabaka çeşitli alt enerji düzeylerini içerirler.Yan kuantum sayıs,herhangi bir tabakada bulunan bir elektronun,hangi enerji düzeyinde bulunduğunu gösterir.Sıfır ile (n-1) arasında değişen değerler albilir. Magnetik kuantum sayısı : Ataomda her alt enerji düzeyi bir veya daha fazla orbitalden oluşmuştur. Magnetik kuantum sayısı herhangi bir alt enerji düzeyindeki elektronun hangi orbitalde bulunduğunu açıklar. Elektron Dağılımı : Elektronlar çekirdeğin çevresindeki yörüngelerde bulunurlar. Elketronların bulunma ihtimalinin fazla olduğu yerlere orbital denir. Orbitaller s,p,d,f... gibi harflerle gösterilirler. Her hangi bir enerji düzeyindeki orbital sayısı n2 dir.(n=enerji seviyesi olup 1,2,3,4... gibi tam sayılardır). Herhangi bir enerji seviyesinin alabileceği elektron sayısı ise 2n2 ile hesaplanır.


NASA tarafından Mars görevleri için geliştirilen Orion uzay aracını taşıyan Delta IV aksaklıklara rağmen 5 Aralık 2014 tarihinde yerel saat ile 07.05'de fırlatılarak Dünya'nın 5808 km yüksekliğe kadar tırmandı. 4 Aralık 2014 14.05 fırlatılması beklenen uzay aracının rüzgar ve teknik aksaklıklar nedeniyle ertelenen fırlatılışı planlanan şekilde başarı ile tamamlandı. Fırlatılıştan sonra modülleri ayrılarak en yüksek irtifaya ulaşan araç, Armstrong sınırı ile Van Allen kuşaklarını da iki defa geçmiş oldu. Tamamlanan bu görev sonrasında 2018 yılına kadar yeni bir test yapılmayacağı öğrenilirken insanlı görevlerde kullanılmak üzere üretilen Orion'un ne derece dayanıklı olduğu gözlendi. Yükselişten sonra tekrar Dünya'ya dönen Orion yaklaşık 32.000 km/s hıza ulaşırken bu hızın, ses hızının 26 katı olması bir ilkin başarılmış olduğunu gösterdi. Yine atmosferden geçmeyi başarabilen araç 2200 dereceye dayanarak oldukça sağlam olduğunu gösterdi. NASA Mars görevlerinde insanlar için tasarladığı Orion uzay aracı ile bir ilki başarmış oldu. Planlar ölçüsünde gerçekleştirilmesi düşünülen Mars yolculuğuna Kennedy Uzay Merkezinden ilk insanların Orion uzay aracı ile taşınması bekleniyor. Elbette büyük riskler taşıyor olsa da 1960 ve 1970'li yıllarda gerçekleştirilen Apollo görevlerinden sonra heyecan verici bir gelişme olarak görülüyor. Yine Orion bugüne kadar insanlığın aydan daha uzağa gitmesini sağlayan ilk araç olacağına inanılıyor. Mars yolculuğunun başarı ile tamamlanması durumunda Dünya ve Mars arasında astronotlar tarafından ilk keşiflerde başlamış olacak. Ayrıca yüzey için gerekli olan uzay giysilerinin de radyasyon ve sıcaklığa karşı denemelere tabi tutulacağı belirtiliyor. Orion ile 2020 yılında başlayacak görevlerde astronotlar asteroit keşifleri yaparak ay çevresinde sabit bir yörüngeye yerleşecek. Bu görevlerde yeni teknolojilerle birlikte Mars'a gönderilmek üzere tasarlanan araçlarda denenmiş olacak. 2020 yılında başlayacak görevler 2030 yılında insanlı uzay araçlarının Mars yüzeyine ulaşmasında öncü birer çalışma olacak gibi görünüyor. Test uçuşuyla ilgili animasyona göz atmak için tıklayın.


Son yıllarda NASA'ın asıl amacı olan keşfedilmeyen yerleri keşfetmek terimini unutarak, daha alçak uçuşlar yapmaya başlaması, pek çok çevrece eleştiri konusu olmuştu. Ancak Orion ve diğer keşif araçları ile başlayan yeni dönem, önümüzde ki 20 yıllık süreçte Mars'a insanlı yolculukların önünü açtı. Her ne kadar ekonomik ve siyasal anlamda yeterli etkinlik sağlanamamış olsa da 2024 yılında Mars'a geri dönmemek üzere gidecek yerleşimciler oldukça umutlu görünüyor. Mars Derneği kurucusu olan Robert Zubrin, Mars'a insanlı yolculuk için sefer planlarını şimdiden hazırladı. NASA'nın muhtemelen 20 yıl sonrasında kullanmayı düşündüğü bu plan içerisinde Mars'a gidecek insanların nasıl yaşayacağı, ne yiyeceği ve inşaat ticaret gibi faaliyetleri nasıl gerçekleştireceğini içeriyor. Zubrin bütçesi yetersiz görülen NASA'nın bu çalışma için yeterli imkanlara sahip olduğunu söylerken 20 yıllık süreçte toplamda 60 milyar dolara ulaşan bir bütçe ile bu projenin başarıya ulaşacağına inanılıyor. Geçtiğimiz ay gerçekleştirilen test uçuşu ile Apollo'dan sonra Dünya'dan bu kadar uzaklaşan ilk uzay aracı Orion oldu. Her ne kadar mürettebatı taşıması planlanan uzay aracı ile test uçuşu yapılan araç birebir aynı olmasa da uçuşun başarıyla sonuçlanması, önemli bir eşiğin aşılmasını sağladı. Ancak yinelenmesi beklenen ve diğer modüller eklendikten sonra görülmesi amaçlanan uçuşun bütçe yetersizliği nedeniyle ertelenmesi hayal kırıklığı yarattı. Orion'un Dünya'dan ayrılması ve geri dönüşü her ne kadar başarı olarak görülse de mürettebat ile aylarca yolculuk sırasında göstereceği başarı daha fazla önemseniyor. Mürettebatın Mars yolculuğu sırasında hem fiziksel hem de zihinsel olarak sağlığını koruması, projenin en önemli konusu. Bu açıdan bakıldığında daha önce bu çapta bir yolculuk yapılmaması, NASA açısından soru işaretleri oluştururken ilk olarak Ay yörüngesinde yaşayacak insanlı yolculukların yapılması ve aşamalı olarak gezegenlere gidilmesi düşünülüyor. Ekleme: Test uçuşu yapılan uzay aracı ile Mars'a insanlı yolculuk yapması planlanan uzay aracı arasında bazı farklılıklar olacak. - Dünya'dan maksimum uzaklık 5800 kilometre, - Atmosfere giriş hızı 32 bin kilometre/saat, - Toplam uçuş süresi 4 saat 30 dakika, - Atmosfere giriş anında açığa çıkan sıcaklık 2200 derece, - İniş hızı 32 kilometre/saat.


bağımsız olarak ışığın hızı bütün gözlemciler için aynıdır. yasaları gözlemcinin hızından bağımsız olarak her yerde geçerlidir. - Örneğin - Sahilde bulunan bir kişi topun v= vbot + vtop hızıyla hareket ettiğini görecektir. - Fakat bu olay ışık için düşünüldüğünde doğru değildir. - Sahildeki kişi için ışığın hızı hala c olacaktır. - Galileo ve - Vtoplam = V1 + V2 - Eğer - Vtoplam = c + Vbot > c elde edilir. - Bu sonuç hatalıdır. Hızları toplayabilmek için yeni bir yönteme ihtiyaç vardır. - Eğer - Hızların - Yüksek hızda hareket eden bir trenin ortasında bulunan bir lamba, yanmaktadır. - Trende bulunan bir gözlemci ışığın ön ve arkaya eşzamanlı ulaştığını görür. - Dışarıdaki bir gözlemci için ışık arka tarafa daha önce ulaşır. - Trenin arka kısmı ışığa doğru ön kısmı ise ışığın aksi yönünde hareket eder. - Eşzamanlılık bulunmaz! - Yüksek


Antarktika'nın üstünde yer alan Ozon tabakasındaki deliğin 2050'de bütünüyle kapanması bekleniyor. Ozon tabakasına zarar veren kloroflorokarbon gazlarının salınımını kaldıran Montreal Protokolü 1987 yılında imzalanmıştı. Atmosferin üst kısımlarında bulunan Ozon tabakası Güneş ışınlarını filtreliyor. Bilim insanları 1980'lerin başında, uydu ve yer istasyonlarından Ozon tabakasında bir delik açıldığını farkettiler. Montreal Protokolü'nü müteakip yıllarda gösterilen gayret sayesinde, Ozon tabakasında 1990'lı yılların ortalarından itibaren kısmi bir düzelme görüldü. Ozon deliğinin kapanması bir ömür alacak. Japonya'daki Ulusal Çevre Araştırmaları Enstitüsü uzmanı Eiji Akiyoşi, bilgisayar modellemelerinde gelinen noktada Ozon'daki deliğin 2050 gibi kapanmış olabileceğini belirtiyor. Bilim uzmanları, ozon tabakasındaki deliğin 2020'den itibaren küçüleceği ve 2050'de de kapanacağını öngörüyor. Ancak bazı araştırmacılar ABD ve Kanada'daki klima makinelerinin hala Ozon'da düşman gazlar çıkardığını vurguluyor; hükümetler protokole attıkları imza uyarınca yeni ürünlerde Ozon dostu teknolojilerin kullanılmasını şart koşuyor. Ozon tabakasındaki deliğin önüne geçmek için 1987 yılında toplanan Montreal Protokolü, deliğin açılmasına neden olan kloroflorokarbon ve diğer gazların kullanımını kaldırmıştı. ABD dahil birçok ülke bu protokole imza atmıştı. Ancak ne yazıkki küresel ısınmaya neden olan karbon gazının salınımını önlemeyi amaçlayan Kyoto Protokolü o kadar şanslı değil. Dünyadaki karbonunun yüzde 25'ini üreten ABD, protokole imza atmayınca çabalar aynı oranda etkili olamıyor.


'Ozon'u onarırken, Küre'yı ısıttık'rnBM raporuna göre, Ozon dostu olarak teşvik edilen gazların yarattığı küresel ısınma etkisi, Kyoto Protokolü'nün azaltmayı hedeflediği karbondiksidin 2 ila 3 katı. Kyoto Protokolü, enerji santralleri, motorlu araçlar ve diğer endüstriyel alanlarda açığa çıkan karbon dioksidi indirmeye çalışırken, hidrokloroflorokarbonlar da küresel ısınmaya neden olan sera etkisi yaratıyor. Birleşmiş Milletler raporu, hidrokloroflorokarbonların 2015 yılına kadar atmosfere 2 ila 3 milyar ton karbon dioksit yaratacağını vurguluyor. Kyoto'nun 2012 yılına dek azaltmayı amaçladığı karbon dioksit miktarı ise 1 milyar ton. Kısaca, Kyotonun kazancını, hidrokloroflorokarbonlar götürüyor. Çevreye olumlu etki sıfırlanıyor. Gelecek yıllarda gelişmekte olan ülkelerde de endüstriyel ürün kullanımının artmasıyla, çevre felaketinin hızlanacağı vurgulanıyor.rnrnOzon tabakası, güneş ışınlarını filtre ederek insan sağlığı için tehlikeli olan morötesi ışınların yeryüzüne inmesini önlüyor. Stratosferin ışınları emdiği üst katmanlarında bulunan Ozon tabakası, kloroflorokarbon gazları nedeniyle son 50 yıldır inceliyor. Teorik olarak Ozon tabakasını delmeyen bir gazın, küresen ısınmaya da etki etmemesi gerekiyor. Bilim insanları, Ozon tabakasının geçen yıl Antarktika'nın 11 ila 22 kilometre üzerinde 27 milyon kilometre kare genişliğinde delindiğini belirtiyor. 'Ozon'u onarırken, Küre'yı ısıttık'rnBM raporuna göre, Ozon dostu olarak teşvik edilen gazların yarattığı küresel ısınma etkisi, Kyoto Protokolü'nün azaltmayı hedeflediği karbondiksidin 2 ila 3 katı.


Bilim adamları, kimyasal kullanımındaki azalmaya bağlı olarak, dünyayı koruyan ozon tabakasındaki incelmenin düzelme işaretleri sergilediğini, ancak 1980 öncesi düzeyine ulaşmasının olanaklı olmadığını kaydetti. ABD'deki Colorado Üniversitesi'nden Betsy Weatherhead, soğutma gereçleri ve spreylerde kullanılmak üzere üretilen kloroflorokarbonun neden olduğu ozon tabakasındaki incelmede düzelme işaretleri görüldüğünü belirtti. Weatherhead, atmosferdeki klor düzeyinin azalmasına ozon tabakasının yanıt verdiğine ilişkin güvenlerinin oluştuğunu kaydederek, bu iyileşmede Montreal Protokolü'nün etkisi olduğuna inandıklarını da belirtti. Ozon tabakasının incelmesine neden olan kimyasalların yasaklanmasını amaçlayan Montreal Protokolü 1987'den bugüne kadar 180 ülke tarafından onaylandı. Güneşten gelen ultraviyole ışınların zararlı etkilerinin çoğunu tutan ozon tabakasındaki incelme, insanlarda deri kanseri riskini artırıyor, bağışıklık sistemine zarar veriyor ve görme sorunlarına yol açıyor. Ozon tabakasına ilişkin son bulgular, uydulardan, yer istasyonlarından ve 14 model çalışmadan çıkan bilgilerden elde edildi.


Dünya üzerinde, hemen her dönemde meydana gelen yanardağ faaliyetleri sonucunda, demir mineralleri içeren ve mıknatıslanma özelliğine sahip olan kayaçlar oluşur. Yanardağ püskürtüeri ile açığa çıkan lavlar çok yüksek sıcaklıklarda olduğundan, yeryüzüne ulaştıkları anda herhangi bir manyetik alan özelliği taşımazlar. Ancak çok dar bir sıcaklık aralığından geçen demir molekülleri, belirli katmanlar arasında sıkışarak katılaşırlar. Katılaşmaları esnasında da, dünyanın o anki manyetik alan yönelimine göre bir dizilim gösterirler . Bilindiği gibi, dünyanın normal kuzey ve güney kutuplarının dışında, bir de manyetik kuzey ve güney kutupları vardır. İşte bu kayaçların çerisindeki mineral dizilimi de, katılaşma anındaki manyetik kuzey ve güney kutuplarının yönünü gösterir. Bir yanardağdan dikine kesit aldığımızda, lav katmanlarında bulunan demir kristallerinin manyetik kutup dizilimi tesbit edilebilir. Bunun sonucunda da, yanardağın faaliyete başladığı ilk andan itibaren dünyanın manyetik kutuplarında meydana gelen değişmeler saptanabilir. Bu kuramın ortaya çıkmasından sonra dünyanın çeşitli yerlerinde, farklı katmanlar ile çalışmalar yapılmış ve dünyanın farklı dönemlerdeki manyetik kutup yönelimleri çıkarılmıştır. İncelenen katmanlardaki manyetik alan çizgilerinin, bugünkünden oldukça güçlü sapmalar gösteriyor olması (hatta 200 milyon yıl öncesinin manyetik kutuplarının, bugünkülerin tam ters yönünü göstermesi), başta bilim adamlarını oldukça şaşırtmıştır. Ancak çalışmalar devam ettikçe, kayan şeyin manyetik alanlar değil, kıtaların kendileri olduğu anlaşılmıştır. İşte bu nedenle paleomanyetizma, kıtaların kayması kuramının en güçlü desteklerinden birisi haline gelmiştir. Dünya üzerinde, hemen her dönemde meydana gelen yanardağ faaliyetleri sonucunda, demir mineralleri içeren ve mıknatıslanma özelliğine sahip olan kayaçlar oluşur. Yanardağ püskürtüeri ile açığa çıkan lavlar çok yüksek sıcaklıklarda olduğundan, yeryüzüne ulaştıkları anda herhangi bir manyetik alan özelliği taşımazlar. Ancak çok dar bir sıcaklık aralığından geçen demir molekülleri, belirli katmanlar arasında sıkışarak katılaşırlar. Katılaşmaları esnasında da, dünyanın o anki manyetik alan yönelimine göre bir dizilim gösterirler . Bilindiği gibi, dünyanın normal kuzey ve güney kutuplarının dışında, bir de manyetik kuzey ve güney kutupları vardır. İşte bu kayaçların çerisindeki mineral dizilimi de, katılaşma anındaki manyetik kuzey ve güney kutuplarının yönünü gösterir. Bir yanardağdan dikine kesit aldığımızda, lav katmanlarında bulunan demir kristallerinin manyetik kutup dizilimi tesbit edilebilir. Bunun sonucunda da, yanardağın faaliyete başladığı ilk andan itibaren dünyanın manyetik kutuplarında meydana gelen değişmeler saptanabilir.


Görülebilir evrenin ötesinde, bu evrene paralel başka evrenler de varmı dır? Mistikler ve filozoflar böyle olduğunu öne sürüyorlar.Bilim adamları ise yakın zamanlara değin böyle bir şeyin olanaksız olduğunu düşünüyorlardı.Fakat bugün fizikçiler paralel evrenlerin olabileceğini matematiksel olarak ortaya koyabiliyorlar.Aşağıda üçüncü bir boyutta dizilmiş iki boyutlu evrensel düzlemler görülmektedir. PARALEL EVRENLER kavramı, bugün bilimsel terimlerle açıkça bir şekilde tartışılabilmektedir.Bilim adamları içinde bulunduğumuz evrenin varlığını bir takım neden sonuç bağıntılarıyla açıklayabiliyorlar.Aslında bu açıklama, üç boyutlu uzayın tümüyle onun yapısını oluşturan fizik nesnelerden ibaret olduğu esasına dayanır.Bu yaklaşım biçimi ilk bakışta, evrenin var olan her şey demek olacağı anlamına gelebilir.Fakat iki önemli nokta var.Birincisi, bilim adamlarının evren açıklamaları, birtakım soyut kavramları açıklamaktan kaçınır.Oysa her ne kadar fizik bir evrende yaşıyorsak da, bu tür soyut kavramlar bu fizik evren içerisinde önemli bir yer tutarlar.İkinci olarak da bilimin tüm yaklaşımları ve bu konuya ilişkin kabülleri kesinlikle üç boyut ile sınırlanmıştır. İkinci nokta, paralel evrenler tartışmasının odak noktasını oluşturuyor.Evrenimiz üç boyutlu bir mekandır.Herhangi bir nesnenin konumunu kavrayabilmek için öncelikle onun üç koordinatını belirlememiz gerekir.Bunun en somut örneği havacılıkta görülür.Bir uçağın pilotu, yerdeki hava trafik kontrolörüne havadaki konumunu bildirmek için 3 rakam vermek zorundadır: Bu değerler uçağın havada bulunduğu yerin enlemini, boylamını ve yere olan uzaklığını belirtir. Peki, üç boyutun ötesi var mıdır? Matematikçiler diğer boyutları idrak etmenin sanıldığı kadar zor olmadığını belirtiyorlar.Diğer boyutlar gerçekten de matematiksel olarak kavranabilir, fakat bu durum üç boyutlu insan beyni için de söz konusu mudur? Tüm kavramlarımızla birlikte üç boyutlu bir mekanda yaşadığımız için bu pek mümkün değildir.Fakat şu örnekler, bunu anlamamıza biraz yardımcı olabilir. Tekrar kağıt örneğine dönelim ve bu iki boyutlu dünyada yaşayan varlıkları düşünelim.Flatlandliler sadece iki boyutu bilirler: Sağ-sol, ön-arka.Onların tüm hareketleri kağıtın derinliği olmayan yüzeyi ile sınırlanmıştır. Flatlandliler üçüncü boyutla ilgili olarak hiçbirşey bilmezler.Hatta üçüncü boyutu hayal edemezler. Flatlandlilerin üzerinde yaşadıkalrı bu kağıt parçasının sonsuz bir genişlikte olduğunu düşünün.Bu durumda onlar doğallıkla kendi iki boyutlu evrenlerinin tüm var oluşu oluşturduğunu düşüneceklerdir.Öte yandan kendi evrenlerinin altında ya da üstünde de başka evrenlerin olduğunu ise asla anlayamayacaklardır.Hatta anlamamanın ötesinde, bu kendilerine söylendiğinde kabul bile etmeyeceklerdir. Bizim üç boyutlu bakış açımızla ise, Flatland evreni asıl gerçekliğin çok çok küçük bir bölümünü oluşturur.Bu arada iki ayrı Flatland evreni birbirine paralel bir şekilde yer alabilir ve bunların her birinde yaşayan varlıklar derinlik duygusuna sahip olmadıkları için birbirlerinin farkına varamazlar.Bu tür birbirine paralel iki Flatland evreni üçüncü bir boyutta bir araya gelirler, tıpkı bir kitabın sayfaları gibi. Her ne kadar bilimsel düzeyde şimdilik bir varsayım olarak kabül ediliyorsa da, birtakım bilimsel ön bilgiler öne sürülmemiş olsaydı, paralel evrenler felsefesi bir kavram olmanın ötesinde hiçbirşey ifade etmeyecekti.Paralel evrenler konusuyla ilgili ilk kapıyı açan kişinin Albert Einstein olduğu biliniyor.Einstein'in ünlü genel rölativite teorisinde paralel evrenleri birbirine bağlayan köprülerden söz edilir.Genel rölativite teorisi çekim, uzay ve zaman konularını kapsayan oldukça karmaşık bir teoridir.Rölativite teorisine göre, bir çekim alanı eğimli bir uzay demektir.Üç boyutlu uzay, dördüncü bir buyuta uzanır.Tekrar Flatland'e dönersek, bu iki boyutlu alem, üç boyutlu uzayın dördüncü bir boyuta açılmasının ne demek olduğunu açıklamaya yardım edecektir. Hemen yanıbaşımızda yer alan mekanların varlığı olgusu, bizim dördüncü bir boyut tasarımlarımızdan oldukça farklıdır.Her şeyden önce, üç boyutlu beynimizin bu tür bir olguyu kabüllenmesi oldukça zordurBöyle bir yaklaşım ancak iki boyutlu bir paralel evren modeli ile sağlanabilir.Modern bilimsel yaklaşımlar, paralel evrenlerin varlığına, hatta gerekliliğine dikkat çekiyor.Dördüncü bir boyut kavramı paralel evrenlerin nerede olabileceğine ilişkin bazı ip uçları veriyor.Özellikle Einstein 'ın bu tür evrenlerin karadelikler aracılığıyla nasıl birbirine bağlanabileceğine ilişkin bazı ön bilgiler ortaya koyduğu biliniyor.Aslında paralel evrenler bir dördüncü boyutta aynı uzayda aynı yerdedirler.Fakat araya bir zaman duvarı girmiştir.Paralel evrenler birbirlerine değmeden sonsuz tabakalar şeklinde bir kitabın sayfaları gibi üst üste dizilirler.Paralel evrenler ve kendi evrenimize ait farklı zaman tabakaları bu dördüncü boyutta birbirleri içerisine geçerek bir kitabın sayfaları gibi dizilmişlerdir. Flatland'i oluşturan iki boyutlu kağıt tabakasının üzerine ağırlığı olan bir nesne koyalım. İki boyutlu kağıt bu nesnenin ağırlığından ötürü hemen buruşacak ve şekli bozulacaktır.Dolayısıyla iki boyutluluğunu yitirecek, buruşuk bir yüzeyi olmasından ötürü, üçüncü bir boyut, yani derinlik kazanacaktır.Böylece bu yeni üç boyutlu mekanda kütleçekimi denen etki oluşacaktır.Flatland, çukurlaşmasına rağmen yine Flatland olmaya devam edecektir.Fakat şu farkla ki, Flatlandliler bu kez meyilli bir yüzey üzerinde yolculuk yapacaklardır.Buradaki çukurlaşma, hemen akla bir karadelik getiriyor.Bir karadeliğin Flatland'de olduğu gibi üzerinde durabileceğiniz bir yüzeyi yoktur.Sadece nesneyi daha derinlere çeken olağanüstü bir çekim gücü vardır.Flatland'in bir karadeliğe yaklaştığını varsayalım, ne olacaktır o zaman? Flatland'in iki boyutlı evreni karadeliğin çekim etkisine girdiğinde, giderek küçülmeye ve bükülmeye başlayacaktır.Sanki bir huninin kenarlarından içeriye doğru, bir tünele doğru kayıyor gibi olacaktır. Einstein ve yakın çalışma arkadaşı Nathan Rosen'in bu karadelik tünellerini matematiksel olarak kabül ettikleri ve inceledikleri biliniyor.Einstein ve Rosen, bu çalışmalarının sonucunda şaşırtıcı bie şey keşfettiler: Karadelik tünellerinin dibi yoktur.Burada, uçlarından birbirlerine bağlı iki huni söz konusudur.Birleştikleri nokta, tünelin boğaz kısmını oluşturur.Dolayısıyla tünelin bir ucundan giren bir nesne, merkezdeki ya da boğazdaki olağan üstü çekimin etkisiyle, tünelin öbür ucundan dışarı fırlatılır.Öyleyse öbür yanda ne vardır?Öbür yan, yeni bir evrendir, ilkinden tamamıyla farklı bir evrendir bu! İşte bu iki evreni birbirine bağlayan tünele Einstein-Rosen Köprüsü adı verilir.


İsviçreli bilimadamları dünyanın en büyük atom parçacık çarpıştırma cihazının gelecek ay devreye gireceğini açıkladılar. Evrenin nasıl oluştuğuna dair bazı temel soruları açıklığa kavuşturması umulan cihazın inşa edilmesine 2003'te başlanmıştı. CERN Parçacık Fiziği Laboratuvarı'nca oluşturulan çarpıştırma cihazı üzerindeki çalışmalar ise çok daha geriye gidiyor. Cenevre yakınlarında yeraltında inşa edilen bir tünelde bulunan 27 kilometre uzunluğundaki cihaz, sekiz milyar dolara mal oldu. 10 Eylül'de çalıştırılacak olan cihaz, 50 bin ton süper soğutulmuş elektro-mıknatıs kullanarak parçacıkların ışık hızına yakın bir hızda birbirleri ile çarpışmasını sağlamaya yönelik. Bu şekilde müthiş miktarlarda enerji ortaya çıkıyor. Bunun için mıknatısların öncelikle mutlak sıfıra yakın şekilde soğutulması gerektiğinden, parçacık çarpıştırıcıya 'dünyanın en büyük buzdolabı' deniyor. Projeye katılan iki bini aşkın bilimadamı, böylece parçacık fiziğinin temel teorilerini sınamayı umuyor. Cihazın çalıştırılması, hemen tüm uygulamalara geçileceği anlamına gelmiyor. Tam kapasiteye ulaşılmasının bir kaç yıl daha sürmesi bekleniyor. Bilimadamları yine de buradaki araştırmalardan edinilen yeni verilerin her yıl 100 bin DVD dolduracak büyüklükte olacağını belirtiyorlar. Proje evrendeki tüm maddelerin temel yapıtaşı olan atomları daha iyi anlamayı hedefliyor.


Uzmanlar, Pasifik Okyanusu'ndaki anormal asitlenmeyi küresel ısınmayla atmosfere salınan karbon dioksidin denizler tarafından emilmesine bağlıyor. Yapılan araştırmalarda pH'ta 0.025 birimlik düşüş tespit edildi. Asitlenmenin üç okyanusta da birden görülmesi, küresel ısınmanın dolaylı tehlikelerine dikkati çekiyor. Dünya denizleri, petrol, kömür ve doğal gaz kökenli enerji kaynaklarının yakılmasıyla atmosfere salınan karbon dioksidin yaklaşık yüzde 30'unu emiyor. Bilim insanları, karbon dioksid deposu haline gelen denizlerin gelecek binyılda küresel CO2'nin yüzde 90'ını emeceğini tahmin ediyor. Karbon dioksid oranının artması ise, denizlerdeki doğal yaşamın tehlikeye girmesi demek. Önce küçük canlıların soyunun tükenmesi, besin zincirinde daha üstteki canlıların yemsiz kalmasına neden olacak. Mikroskopik canlılar ve yosunların besin zincirinden silinecek kadar soylarının tükenmesi, okyanuslardaki biyoçeşitliliği olumsuz etkileyecek. Bilim insanlarına göre, insanoğlunun vurdumduymaz şekilde çevreyi kirletmesi ve atmosferi karbon diokside boğmasının sonuçları dolaylı olarak kendini gösterecek.


Paul Dirac 8 ağustos 1902 'de Ingiltere Bristol'de doğdu. Babası Isveçli annesi ingilizdi. Önce tüccar okuluna oradan Bristol Universite'sine gitti. Buradan 1921'de elektrik mühendisliği diploması aldı.Iki yıl daha Bristol'de matematik çalıştıktan sonra Cambridge St.John's College'de araştırma görevlisi olarak göreve başladı. Ph.d derecesini 1926' da aldı. Bir sonraki yıl St.John's College'in akademi üyesi, daha sonra 1932'de Cambridge de matematik profesörü oldu. Dirac Quantum mekaniğini matematiksel ve teorik olarak inceledi. Heisenberg 1928'de yeni quantum mekaniği teorisini ortaya atar atmaz, matematiksel karşılığı üzerinde çalıştı. Ve kendi Elektron görecelik teorisi(1928) ve oyuk teorisi(1930) ile ilgili Royal Society 'ye birçok yazı yazdı. Bu teori elektronla aynı kütleli, fakat pozitif yüklü bir parçacığın varlığını ortaya koyuyordu. Teori daha sonra deneysel olarak da C. D. Anderson tarafından doğrulandı. Bu parçacığa positron denildi. Dirac'ın çalışmalarının önemi onun Schrödinger'in özel görecelik denklemleriyle tanıttığı ünlü dalga fonksiyonlarında yatar. Aslında Dirac'ın çalışmaları, sadece biribirinden farklı olmakla kalmayıp, birbirine ters düşen quantum ve görecelik teorilerini birbirleriyle ilişkilendirdi. Dirac'ın bilimsel çalışmaları Quantum Theory of the Electron (1928) ve The Principles of Quantum Mechanics (1930; 3rd ed. 1947) adlı kitaplarında toplanmıştır. 1930'da Royal Society 'ye seçilmiş ,kraliyet ve copley madalyalarıyle onurlandırılmıştır. Dirac çok fazla yolculuk yapmış ve değişik üniversitelerde çalışmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır: Copenhagen, Göttingen, Leyden, Wisconsin, Michigan, ve Princeton . 1929'da Amerika'da 5 ay geçirdikten sonra dünyayı dolaştı. Heisenberg 'le birlikte Japonya'ya gitti. Ve Sibirya üzerinden döndü. 1937'de Margit Wigner'le Budapeşte'de evlendi.


Amerikalı fizikçi Bridgman 1882 yılında Cambridge, Massachusetts' de doğdu, 1961 yılında Randolph, New Hampshire' de öldü. Mezun olduğu Harvard üniversitesinde 1926' da matematik ve fizik profesörlüğüne getirildi. Yüz binlerce atmosfere ulaşabilen yüksek basınçlar elde etmeğe çalıştı ve bunların etkisi altındaki maddenin özelliklerini inceledi. Böylece, 1914 yılında sudan daha yoğun sayısız buz çeşitleri ve 12000 atmosferde değişmeyen siyah fosforu buldu. Aynı zamanda metallerin ısı ve elektrik iletkenlerini inceledi ve basınca göre değişkenliklerini gösterdi; bundan başka billurların niteliklerini de inceledi. Bağlılık ve kuvanta teorilerinin fizik teorileri üzerindeki etkilerini araştırdı ve 1946 yılında Nobel Fizik Ödülü kazandı. Amerikalı fizikçi Bridgman 1882 yılında Cambridge, Massachusetts' de doğdu, 1961 yılında Randolph, New Hampshire' de öldü. Mezun olduğu Harvard üniversitesinde 1926' da matematik ve fizik profesörlüğüne getirildi. Yüz binlerce atmosfere ulaşabilen yüksek basınçlar elde etmeğe çalıştı ve bunların etkisi altındaki maddenin özelliklerini inceledi. Böylece, 1914 yılında sudan daha yoğun sayısız buz çeşitleri ve 12000 atmosferde değişmeyen siyah fosforu buldu. Aynı zamanda metallerin ısı ve elektrik iletkenlerini inceledi ve basınca göre değişkenliklerini gösterdi; bundan başka billurların niteliklerini de inceledi. Bağlılık ve kuvanta teorilerinin fizik teorileri üzerindeki etkilerini araştırdı ve 1946 yılında Nobel Fizik Ödülü kazandı.


ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre Mayıs 2013 ve Mayıs 2014 tarihleri arasında California'da, güneş enerjisi üretiminde %150'ye varan bir artış olduğu görülüyor. Artan enerji ihtiyacı ve var olan kaynakların yarattığı kirlilik nedeniyle yenilenebilir ve çevre dostu güneş enerjisi her geçen gün daha fazla önem kazanıyor. Bugün güneş ışığını elektrik enerjisine dönüştüren güneş panelleri, devletler tarafından daha fazla desteklenmeye başladı. Özellikle elektrik üretiminde piyasanın hakimi olan kurumlar dışında hükümetlerin verdiği destek, güneş panellerinin yaygınlaşmasını sağlıyor. Ancak diğer yollar ile üretilen elektriğe karşılık güneş panelleri halen hesaplı değil. Perovskit, ilk olarak Rusya'nın Ural dağlarında keşfedilmiş, kristalli bir mineral sınıfıdır. Molekül yapısı üzerinde yapılan incelemelerde Perovskitlerin, güneş ışınlarının elektrik enerjisine dönüştürülmesinde epey etkili olacağı görülmüş. Yine bilim adamlarına göre bu kristalli minerallerin, güneş enerjisinin en büyük dostu olacağı düşünülüyor. Laboratuar ortamında yapılan denemelerde geliştirilen Perovskitlerin güneş ışığını enerjiye dönüştürme veriminde dört katlık bir artış sağlanmış ve oran %3.8'den %20'lere kadar yükselmiş. Benzeri teknolojiler incelendiğinde bu kademenin çeyrek asırdan fazla bir sürede aşıldığını görebiliriz. Bugün kullanılan ticari ürünlerde elde edilen verim en yüksek limitte %18 olarak belirtiliyor. Perovskitler ise hem ucuz hem de kolay üretilebilmeli nedeniyle ticari silikonları geçerek maliyetin oldukça azalmasını sağlayabilir. Henüz geliştirme aşamasında olsa da yakın bir gelecekte bu kristalli minerallerin güneş enerjisi eldesin de yaygınlaşacağı düşünülüyor. Fakat bilim adamlarına göre Perovskitlerin bazı dezavantajları da bulunmakta. Verim yönünden oldukça yararlı olan bu minerallerde kurşun kullanılması nedeniyle zehirlenme oranı oldukça yüksek olarak görünüyor. Yine bilim adamlarına göre kurşun yerine kullanılacak başka bir maddenin geliştirilmesiyle birlikte aynı verim yakalanabilir. Maliyeti azaltacağına inanılan bu kristallerin bir diğer sorunu ise kristal yapısının ıslandığında bozulmasıdır. Fakat farklı çevre şartlarına karşı korunabileceği düşünülen mineralin, bu etkisi ile maliyeti artıracağına inanılıyor. Son olarak bu minerallerin silikonlara karşılık ne kadar süre dayanabileceği ve çevre şartlarına karşı zarar görmeden etkili olabileceği henüz bilinmiyor. Ancak alınan duyumlarda yüksek sıcaklıklarda dahi mineralin herhangi bir sorun çıkarmadığı görülmüş.


Nobel ödüllü kimya profesörü Dr. Smalley, fosil yakıtları hızla tükenen dünyanın en kısa zamanda güneş enerjisine geçmesi gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, insanoğlunun gelişmesi duracak. Rice Üniversitesi profesörü Dr. Richard Smalley, ABD'nin alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesi için milyarlarca dolar ödenek ayırması gerektiğini düşünüyor. Kimya alanında 1996'da Nobel Ödülü'nü kazanan Dr. Smalley, Çevre kirliliği Soğuk Savaş'tan daha ciddi bir sorun, küresel ısınmanın sonuçları dünya çapında açlık, salgın hastalıklar ve buna bağlı savaşlar olacak. Ya küresel ısınma gerçeğini kabul edeceğiz, ya da sonuçlarına katlanacağız diye konuştu. Dr. Smalley'nin senaryosu şöyle: Dünyadaki enerji tüketimi sürekli artıyor, enerji kaynakları ise azalıyor. Talep ile arz arasındaki fark gelecek 20 yılda daha da açılacak. Nüfusu 6 milyarı aşan Dünya'nın günlük enerji tüketimi 14.5 terawatt; bu rakam yaklaşık 150 milyon varil petrole denk düşüyor. Dünya nüfusunun 2050'de 10 milyara yükseleceği ve gelişmekte olan ülkelerin yaşam şartlarının endüstriyelleşmiş ülkelere yaklaşacağı göz önüne alındığında, günlük enerji tüketimi 30 ila 60 terawatt düzeyine çıkacak. Bu rakam, günde 450 ila 900 milyon varil petrol demek. Petrol üretimi önce talebe paralel artarak 2020 yılında zirve yaptıktan sonra düşüşe geçecek. Bu durumda petrol fiyatları yükselecek, fakir ülkeler petrol alamadıkları için ekonomilerini işletemeyecek, zengin ülkeler ise ekonomilerini idame ettirmek için tarihte hiç görülmemiş oranda zorlanacak. Bu eşitsizlik uluslararası çatışmaları körükleyecek. Dünyada halen günışığına çıkarılmamış zengin kömür yatakları bulunuyor. Ancak kömürün yakılarak karbon diokside dönüştürülmesi küresel ısınmaya neden oluyor. Suya dayalı hidroelektrik enerjisinin potansiyeli ise zaten tam olarak kullanılıyor. Hidrojen enerjisinin pratikte kullanımı hem pahalı, hem de zor. Dr. Smalley güneş enerjisinin tek tükenmez ve kirletmez alternatif enerji kaynağı olarak ortaya çıktığını düşünüyor. Bir günde Dünya'ya düşen Güneş ışığı 165.000 terawatt enerjiye denk düşüyor. Dr. Smalley dünyanın güneş enerjisinin geliştirilmesine en iyimser tahminle 30 milyar dolar ayırması gerektiğini düşünüyor. Bunun için dünya hükümetlerinin karşılıklı işbirliği gerek. En başta yapılması gereken ise, temel bilimlerde daha çok öğrencinin doktora alması ve araştırmacı kadroların artması.


Philipp Eduard Anton von Lenard 7 Haziran 1862'de Pozsony1 , Macaristan'da dogdu. Ailesi aslen Tirol'den geliyordu. Babası Philipp Lenard von Lenardis, konular üstündeki çalısmalarını, kolej kitaplarını rehber alarak gerçeklestirdi. Robert Wilhelm Bunsen ile tanıstı. Bunsen'in çalısmaları Lenard'ı etkileyerek bilime yöneltti. çalısmasını yaptı. Daha sonra, katot ısınlarının ultraviyole ısınlarına benzer olup olmadıgını, problemini Hertz'in yeni arastırma laboratuarında çözmeleri için onlarda bir istek olusturdu. dedi. ve Lenard, Hertz'in son cümlesinin en önemli kısım oldugunu ayrıca vurguladı. zamanında katot ısınları üzerine yogunlastı ve 1894 Eylül'ünde Bonn'dan ayrılmadan önce, oldugu için, çocuklugundan beri sahip oldugu degerli mikroskobunu ona miras bıraktı. laboratuarında arastırmalarıyla mesgul olmayı seçebilecekken bu ise baglı kalmayı tercih etti. katot ısınlarının metalik tabakalardan geçisini gözlemledikleri deneyi anlatırken Lenard, Hertz'in kendisine enstitüde çalısmak için yeterli zamanı ve ortamı vermedigini vurguladı. Ayrıca onun hakkındaki uygun gerçekleri takdir etmekten kaçındı. kendinde bitiyordu ve diger insanların da mesgul ve kötü günleri olabilecegini unutuyordu. yaptıgı teklifi kabul etmis olmasıydı. O yılın sonunda sadece bir yıl kaldıgı Aachen'e geçti. 1897 yılında evlendi. Bu evlilikten bir oglu ve bir kızı oldu. degistirip yeni laboratuar kurmak zorunda kalsaydı, çok az basarılı olabilirdi. bıraktı. Böylece Hertz'den daha da uzaklasmıs oldu. Lenard'ın Grosse Naturforscher kitabında, basta Heinrich Hertz'in olmak üzere, 19. yüzyılın sonlarına kadar yasamıs 65 büyük bilim adamının biyografisi bulunuyordu. kitabın amacı bütün büyük fizikçilerin ırkçı Aryan-Alman soyundan geldigini ispatlamaktı. Fakat Hertz'in babasının %100 Yahudi olması Hertz'i de en azından yarı Yahudi yapıyordu. kanıtlamak için ırkçılıgı, kitabının ilk baskılarında önemsiz göstermeye çalıstı. cisimlerdeki temel elektromanyetik denklemleri içeren belgeleri, tamamen teoriye dayanır. kitabında, Bonn'da Hertz'in yanında asistan olarak çalıstıgından hiç bahsetmiyordu. ölümünden sonra onunla ilgili olan düsüncelerini asamalı olarak degistirmistir. olmamasıyla beraber Lenard'ın yenilgiyi profesyonelce kabul edememesinin etkisi büyüktü. Lenard'ın katot ısınlarının emilimi hakkındaki deney sonuçlarına baglı olarak, görmezden geldigini veya öneminin az oldugunu düsündügünü söylemek mümkün degildi. nedeni bu olabilirdi. ki durumda da ödülü, elektronların kesfi için veriyorlardı. Beklendigi gibi Lenard, yine negatif bir tepki gösterdi. Verdigi Nobel Konferansı'nda, fizikçiydi. Einstein Lenard'ın özellikle, 1902 ve 1903'teki deneylerine altı kez deginmisti. olusan sosyalist ve barısçıları suçlu buluyordu. Bilim Adamları Dernegi'nin Bad Nauheim'daki görelik kuramı konulu toplantısında tartısıldı. Örgütü'nün Einstein'ın görelik kuramı hakkında hiçbir itiraza itibar etmeyecegini anlayarak, nefreti giderek derinlesti. 1925'ten sonra her sey o kadar kötüye gitti ki Lenard, üyelerine giris yasaktır. diye bir not astı. Lenard'ın kendi deneylerinin önemini anlamasındaki temel mantık tamamiyle yanlıstı. bu özelligi, Hertz ile Bonn'da geçirdigi yıllardan sonra kendisini göstermisti. Sonuç olarak, Hertz'in tersine Lenard, birçok düsman edindi ve varolan dostlarını da kaybetti. 1947'de Masselhausen, Almanya'da hayata veda etti. Deneysel bir fizikçi olarak Lenard, zamanının süphesiz en büyük figürlerinden biriydi. hitap eder sekildeydi. Bu hususta Lenard'ın katot ısınları üzerine arastırmaları Julius Plucker, J.J.Thomson da dahil olmak üzere hiçbir bilim adamı açıklayamadı. fizikçilerinin havadaki tanecikler üzerindeki düsüncelerinin etkisindeydi. alan nedeniyle meydana gelen sapmalar, yükün kütleye oranı, v.b. ) sahip oldugunu gösterdi. olustugunu açıkça belirten ilk fizikçiydi. Deneylerinden, Hertz'in de 1892'de gösterdigi gibi, gelistirdi. Ayrıca katot ısınlarının atom yapısını arastırmada olası yararını belirtti. varolan boslugu, kendisiyle yeni tanısan insanlara sert ve güçlü görünerek gizliyordu. Lenard'ın büyük bir fizikçi olmaktan çok öyle görülmek için duydugu siddetli istek, Enstitüsü'nün basına geldikten sonra bariz bir sekilde diktatörlüge soyunmaya basladı. egosunu tatmin ediyor ve bundan büyük zevk alıyordu. alt etmeliyiz çünkü onlar benim fizik alanındaki düsüncelerimi kabul etmediler. yazmıstı. Büyük Savas'tan sonra Lenard'ın yasadıgı kisisel trajediler onu derinden etkiledi. Marx, olay yerine gittiginde gördüklerini söyle tarif etti : kinci katta buldugumuz Lenard, yılındaki politik ve bilimsel düsüncelerini kökten bir degisiklige ugrattı. Bu yüzden, duyguları olan bir insan oldugunun akıllarda kalması gerekir. ve aynı zamanda aptal bir adamdır. Bu cümle aslında onu iyi tarif ediyordu. Çünkü Lenard, kavramakta ve insanlarla olan iliskilerinde budala idi. would have presented a better subject for a psychiatrist than for a biographer. Hazırlayan Mustafa F. Takçı arkadasımıza tesekkur ederim.


NASA'nın geçen Ağustos'ta fırlattığı yeni Mars fatihi Phoenix uzay aracı, her şey yolunda giderse 25 Mayıs'ta Kızıl Gezegen'in kuzey kutbu yakınlarına inecek. ANKARA Mars'ın bu bölgesinin bir zamanlar mikrobik yaşam için uygun koşullar sağlayıp sağlamadığını yerinde inceleyecek Phoenix, hedefine başarılı bir yumuşak iniş yaparsa bu 1976'da Viking 2 ve 1999'da Mars Polar Lander uzay araçlarının Kızıl Gezegen'e inişi sırasında parçalanmasından bu yana, ilk motorlu iniş olacak. NASA'nın Pasadena'daki Jet Motorları Laboratuvarından Phoenix projesi direktörü Barry Goldstein, uzay aracının şimdiye dek sorunsuz gittiğini, ancak inişin ne kadar yumuşak olacağını düşününce endişelendiklerini ve heyecanlandıklarını söyledi. Nisan başında güzergahını bir miktar değiştiren Phoenix'in 10 Mayıs'tan başlayarak üç cumartesi arka arkaya roketlerini ateşleyeceğini belirten Goldstein, uzay aracının çok düzgün ilerlediğini, bu nedenle belki manevralardan birine gerek kalmayacağını kaydetti. Mars'a son inen NASA'nın ikiz robotları Spirit ve Opportunity ile kaybolan İngiliz uzay aracı Beagle 2'nin tersine Phoenix, Kızıl Gezegen'in yüzeyine inişini yumuşatmak için hava yastığı kullanmayacak. Phoenix, bunun yerine son ana kadar yumuşak iniş için motorlarını kullanarak, bir ilki yerine getirmeye çalışacak. NASA'nın Mars'ta su arayış stratejisi son yıllarda sıra dışı keşifler yapmasını sağlarken, Phoenix, ilk kez Mars toprağında buz halinde olduğu tahmin edilen suya dokunarak ve analiz ederek Mars keşif stratejisini tamamlamayı amaçlıyor. Sıvı haldeki suyun, toprağın kimyasını ve mineral yapısını nasıl değiştirdiğini ölçerek Kızıl Gezegen'in kuzey kutbundaki buzun tarihini inceleyecek Phoenix aracı, ayrıca Mars kutup çevresinin ilkel mikroplar için uygun bir yaşam alanı olup olmadığını görme olanağı sağlayacak. İki güneş paneli açıldığında 5 metre genişliğe ulaşan ve 1,52 metre uzunluğu bulunan Phoenix uzay aracının, 10 cm kadar derinlikte bulunduğu tahmin edilen buz tabakasına ulaşabilmesi için toprağı kazacak 2,34 metre uzunluğunda bir robot kolu bulunuyor. Uzay aracının gönderdiği fotoğraflar arasında bu robot kolun da görüntüleri bulunuyor. Bu kola eklenen bir kamera ile bir sonda, toprağı ve bulduğu buzu inceleyecek Phoenix'in, Mars atmosferinde asılı su ve tozu lazerle ölçecek meteorolojik ölçüm araçları da bu misyon sırasında 3 ay süreyle hava durumunu gözleyecek. NASA'nın düz ve kayalık olmayan bir araziye indirmeyi planladığı Phoenix, görevini sıfırın altında 73 ila sıfırın altında 33 santigrat derecede yapacak. Mars atmosferine giriş hızını azaltmak için önceki uzay araçları gibi bir termik kalkan kullanacak ve hızını sonrasında saatte 210 kilometreye düşürmek için bir süpersonik paraşüt açacak uzay aracı, daha sonra üç ayağı üzerine yumuşak iniş yapmak için retro-füzelerini ateşleyecek. Toplam 8 ay sürecek yolculuktan sonra Kızıl Gezegen'e ulaşması planlanan uzay aracı, NASA için Arizona Üniversitesinin Lockheed Martin şirketi, Jet Motorları Laboratuvarı ve Kanada Uzay Ajansıyla yaptığı işbirliğiyle üretildi. Şu ana ve geçmişe ait olası yaşam belirtilerinin yanı sıra Mars'a yapılacak bir insanlı uçuş için gerekli ortamı inceleyecek Phoenix'in fırlatılmasını da içeren bu programın maliyetinin 400 milyon doları aşacağı tahmin ediliyor. Uzay aracı, Alman bilim adamlarının, NASA'nın 30 yıl önce Mars'a gönderdiği iki Viking uzay aracının Kızıl Gezegen'de mikro organizmaların varlığını keşfedebileceği, ancak bunları bilmeden öldürdüğü yolundaki iddiaların incelenmesi açısından da bir şans olarak görülüyor. Gezegenin yörüngesinde araştırma yapan Mars Odyssey aracı, 2002 yılında kuzey kutbunda buzulların bulunduğu bir bölge tespit etmişti. Bilim adamları, Phoenix'in Kızıl Gezegen'in jeolojik tarihiyle ilgili önemli ipuçları elde etmesini bekliyor. Uzay aracının birinci hedefi buzun içinde mikropların yaşayıp yaşamadığını bulmak olacak. Phoenix, NASA'nın düşük bütçeli uzun dönem sürdürülebilir uzay araştırmaları planının bir parçası. NASA, insanlı uzay üsleri kurmadan önce, karşılanabilir bütçelerle desteklenen araştırmalar yaparak, astronotları öncül araştırma yükünden kurtarmak istiyor. Phoenix, daha önce 2001 yılında Mars Surveyor programının bir parçası olarak uzaya gidecekti, fakat bu program, Mars Polar Lander'ın 1999 yılında Mars yüzeyine çakılmasının ardından geçici olarak durdurulmuştu. Polar Lander, Mars'ın güney kutbuna ineceği sırada motoru erken kapanmış ve araç dengesini yitirerek düşmüştü. Phoenix, o günden beri NASA'nın uçak yapım işlerini yürüten Lockheed Martin'in deposunda bekletiliyordu. Şu anki teknolojik koşullarla zor olan Mars'a uzay aracı gönderme işine kalkışan ABD, Rusya, Avrupa ve Japonya tarafından şimdiye dek fırlatılan 35 uzay aracının üçte ikisi başarısız oldu.


25 Mayıs'ta Mars'a gönderilen Phoenix uzay aracı, gezegende su olup olmadığını saptayacak çalışmalar yürütüyor, numune topluyor, gezegenden aldığı görüntü ve verileri dünyaya gönderiyor. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi yetkililerinden William Boynton, dün gece yaptığı basın toplantısında, Mars'ta su bulduk dedi. Mars'ta buz bulunduğuna dair işaretleri daha önce görmüştük diyen NASA yetkilisi, Mars'taki suya Zümrüd-ü Anka'nın robot eliyle ilk kez dokunduk, onu tahlil ettik diye konuştu. Zümrüd-ü Anka, su ve organik bileşik aramak amacıyla 25 Mayıs'ta Mars'ın şimdiye kadar hiç incelenmemiş bir bölgesine inmişti. Robot, mekanik kol gibi kullandığı küreğiyle toprak numunesi alıp alıp inceliyor. Yetkililer, Haziran sonunda Mars'ta buz tespit ettiklerini açıklamıştı. Bilim adamları, kimyasal testlerin Mars'ın kuzey kutbu yakınında buzun mevcut olduğunu doğruladı. Şimdiye kadar Mars'ta buz olduğuna ilişkin iddialar ikincil derecedendi. Başka bir NASA yetkilisi Peter Smith de Mars toprağında sodyum, potasyum, magnezyum ve klorür tespit ettiklerini belirtti ve insan bedeninde bulunan bu maddelerin, hayatın gelişmesi bakımından elzem olduğuna işaret etti. Smith, Ancak Mars'ta hayat olduğunu gösterecek organik madde henüz bulamadık dedi. Mars buzunun tarihçesini anlamaya çalıştıklarını bildiren Smith, Buz çoktan eridi de erirken toprağın kimyasal yapısını değiştirdi mi? Bunları öğrenmeye çalışıyoruz. Bunların yanı sıra Mars'ta oturulabilir bölge olup olmadığını, nerelerde su ve çeşitli hayat şekillerinin esasını teşkil eden maddeler bulunabileceğini de öğrenmek istiyoruz ifadesini kullandı. Michael Meyer adlı NASA uzmanı da Mars'taki keşif programının şimdiye kadar çok verimli geçtiğini belirtti. Zümrüd-ü Anka'nın çalışmaları verimli oldu diyen Meyer, Mars çok ilginç bir yer. Robot mükemmelen çalışıyor, bataryaları eylül sonuna kadar yeter dedi. Meyer, Asgari hedeflere çoktan ulaştık. Bütün hedeflere artık çok yakınız ifadesini kullandı. Mars'ta su bulunduğunu doğrulayan uzay aracı Phoenix, topraktan aldığı numuneyi ısıtarak buhar elde etti. ABD Havacılık ve Uzay Dairesi'nin internet sitesinde yer alan açıklamasında, topraktan alınan numunenin, yaklaşık 5 santimetre derinlikteki bir çukurdan alındığı belirtildi. Phoenix'in robot kolunun aldığı toprak örneği bir haznenin içine konuldu, numunenin bu haznede ısıtılmasıyla buhar çıkışı tespit edildi. Böylece, suya ilişkin kanıt elde edilmiş oldu.


ABD Havacılık ve Uzay Dairesi NASA, Güneş Sistemi'ndeki asteroid kuşağının iki büyük gök cismini keşfedecek Dawn uzay aracının fırlatılışını Eylül'e erteledi. Mars ile Jüpiter arasındaki asteroid kuşağının iki büyük asteroidi Vesta ve Ceres'i inceleyecek uzay aracının fırlatma işlemini önce 15 Temmuz'a erteleyen NASA yetkilileri, daha sonra aldıkları bir kararla fırlatma tarihini Eylül'e aldı. NASA'nın web sitesinde yapılan açıklamada, erteleme kararına Dawn uzayaracını bu ay içinde fırlatma olanağının yüksek derecede kısıtlı olması ve önümüzdeki ay başında Mars'a gönderilecek Phoenix uzay aracını fırlatma işleminin hazırlıklarına başlanması gerekçe gösterildi. Güneş Sistemi'nin bilinen en büyük iki asteroidi Vesta ve Ceres'inyörüngesine 4 yıl sürecek bir yolculukla varması planlanan Dawn, bilimadamlarının diğerlerinden çok daha farklı olduğuna inandıkları iki asteroidin boyut ve ağırlığını hesaplayacak. Dawn'ın göndereceği bilgiler, bilim çevrelerinin Güneş Sistemi'nin nasıl oluştuğunu ve geçirdiği evrimi anlamalarına yardımcı olacak. 1.64 metre uzunluğunda ve 1.27 metre genişliğindeki uzay sondası ayrıca Vesta ve Ceres asteroidlerinin evriminde suyun rolünü belirlemeye çalışacak. 2011 Ekim ayında Vesta'nın yörüngesine girdikten sonra Şubat 2015'te Ceres'in yörüngesine ulaşacak Dawn, toplam 5.1 milyar km yol katedecek. Uluslararası Astronomi Birliği 2006'da Ceres'i 'cüce gezegen' sınıfına almış, bu karar Plüto'nun gezegen statüsü konusunda da tartışma başlatmıştı. NASA'nın, iki asteroidin birbirinden uzaklaşması yüzünden 400 milyon doları aşkın maliyeti olan Dawn'ı Ekim 2007 sonundan önce uzaya fırlatması gerekiyor. 8 ay sürecek yolculuktan sonra Kızıl Gezegen'e ulaşması planlanan uzay aracı, NASA için Arizona Üniversitesi'nin Lockheed Martin şirketi, Jet Motorları Laboratuvarı ve Kanada Uzay Ajansı ile yaptığı işbirliğiyle üretildi. Kennedy Uzay Merkezi'nde 3 Ağustos'ta Delta 2 tipi bir füzeyle uzayafırlatılması öngörülen Phoenix, Mayıs 2008'de Kızıl Gezegen'e iniş yapacak. Şu ana ve geçmişe ait olası yaşam belirtilerinin yanı sıra Mars'a yapılacak bir insanlı uçuş için gerekli ortamı inceleyecek Phoenix, Mars'ın buzla kaplı kuzey kutup bölgesinde araştırmalar yapacak. Uzun robot kolu yardımıyla donmuş zemini kazarak örnek toplayacakPhoenix'in fırlatılmasını da içeren bu programın maliyetinin 386 milyon doları bulacağı tahmin ediliyor. Uzay aracı, Alman bilimadamlarının, NASA'nın 30 yıl önce Mars'a gönderdiği iki Viking uzay aracının Kızıl Gezegen'de mikro-organizmaların varlığını keşfedebileceği, ancak bunları bilmeden öldürdüğü yolundaki iddialarının incelenmesi açısından da bir şans olarak görülüyor. Gezegenin yörüngesinde araştırma yapan Mars Odyssey, 2002 yılında kuzey kutbunda buzulların bulunduğu bir bölge tespit etmişti. Bilimadamları, Phoenix'in Kızıl Gezegen'in jeolojik tarihiyle ilgiliönemli ip uçları elde etmesini bekliyor. Uzay aracının birinci hedefi buzun içinde mikropların yaşayıpyaşamadığını bulmak olacak. Phoenix, NASA'nın düşük bütçeli uzun dönem sürdürülebilir uzay araştırmaları planının bir parçası. NASA insanlı uzay üsleri kurmadan önce, karşılanabilir bütçelerle desteklenen araştırmalar yaparak, astronotları öncül araştırma yükünden kurtarmak istiyor. Toplam 386 milyon dolarlık Phoenix, daha önce 2001 yılında Mars Surveyor programının bir parçası olarak uzaya gidecekti, fakat bu program, Mars Polar Lander'ın 1999 yılında Mars yüzeyine çakılmasının ardından geçici olarak durdurulmuştu. Polar Lander, Mars'ın Güney Kutbu'na ineceği sırada motoru erken kapanmış ve araç dengesini yitirerek yere düşmüştü. Phoenix o günden beri NASA'nın uçak yapım işlerini yürüten Lockheed Martin'in deposunda bekletiliyordu.


potansiyelinin cebirsel toplamı o pilin ürettiği voltaja eşittir. tersi katot ve katyon olarak adlandırılır. bulunmuştu.Zamanımızda pek çok çeşit pil, birden çok kullanılabilme, oksijen gibi, elektrik enerjisi elde etmeye yarayan düzeneklerdir. sıvılar ve kurşun dioksit,manganez dioksit gibi katılar vardır. yüksek akım vermekteydi.Bu kutuplanmayan bir sıvı pildi. (1821 1899 ) 1843 de bu pili yapmıştır. Sıvı kutuplanmaz pillerin ilk örneği Daniell pilidir. aynı metalden yapılmış iki elektrot,bu metalin iki farklı tuzu içine konur. adlandırılır ve pillerin iç direnci ve EMK ölçümünde referans alınırlar. Zeuger pilleri de gazlı piller dendir. buna bayat pil deriz.Normalde kullanılmış bir pilde bile çekilen akım, pilin verebileceği akımdan fazla değilse voltaj düşmesi meydana gelmez, azalır ve kullanım süresi sonunda güç birden düşer. gösteren bir rakam mevcuttur bu mAmper / saat olarak ifade edilir. gibidir. Her iki pilin de bir iç dirençi vardır, bu direnç Ni Kad. çarpımı 60'a eşittir.Yani 10 amper çekiliyorsa 6 saat akım verebilir. Dolu bir Akümülatör maksimum voltajı 14.5 volttur.


Gizemi uzun yıllardır araştırılan Mısır'ın dev piramitlerinin inşaatı konusunda yeni bir teori ortaya atıldı: Keops'un kayaları rampayla taşınmış. Fransız Mimar Jean Pierre Houdin, Mısır'daki Büyük Keops Piramidi'nin sırrını çözdüğünü açıkladı. Pierre, Giza Şehri yakınında bulunan piramitin yapımında kullanılan kayaların, piramitin içerisine kurulan spiral rampa şeklindeki merdivenler yardımıyla yerleştirildiğini belirledi. Bilim adamları bundan önceki tezlerinde, taşların taşınmasında kullanılan merdiven veya iskelelerin dışardan inşa edildiğini öne sürmüştü. Fransız Mimar Houdin ise, inşaası 4.500 yıl önce tamamlanan Keops'un 42 metre yüksekliğe kadar kadar olan kısmının dış merdiven kullanılarak, 137 metreye kadar olan ikinci kısmının ise içeriden merdiven yardımıyla inşa edildiğini söyledi. 8 yıllık bir çalışma sonucu elde ettiği hipotezini 3 boyutlu sinevizyon gösterisiyle anlatan Mimar Jean Pierre Houdin'in sunumu, arkeoloji ve tarih dünyasında heyecanla karşılandı. İnsan eliyle oluşturulan en gizemli yapılardan olan Keops'un inşasında kullanılan 3 milyon kayanın her biri 2,5 ton ağırlığında. Kayalarının her birinin yukarı taşınması için yüzlerce insanın aralıksız olarak çalıştığı sanılıyor. Merdivenlerin inşasında bakır ve taş aletler kullanılmış.


Planck sabiti, modern fizikte en önemli iki sabitten biridir, diğeri ise ışığın hızıdır. Max Planck, kuantum fiziğinin ilk kurucularından biridir. Onun ana katkısı, elektromanyetik ışımanın ayrı kuantalar içinde gerçekleştiği yönündeki teoremiyle, her bir kuantumun evrensel bir sabitle, her koşulda ve her referans noktasına göre sabit kalan fiziksel bir oran veya payla ilişkili olduğu yönündeki keşfiydi. Bugün, biz, kuantaları, herhangi bir periyodik veya dalgamsı bir süreçle, örneğin atomlardaki elektronların salınımları veya yörüngeleriyle ilişkilendiriyoruz. Dolayısıyla eğer bir parçacığın frekansı artarsa enerjisi de artar. Frekansı azalırsa enerjisi de azalır; ama Planck sabiti her zaman aynı kalır. h 'nin sabitliği Doppler kayması olarak bilinen etkide ortaya çıkmaktadır. Bu bir tren düdüğünün, tren yanımızdan geçerken sesinin azalması olarak belirmektedir; çünkü saniye başına düşen titreşim azalmaktadır. Eğer bir fotonun bir referans düzemlinde örneğin dünyada, yol aldığını ele alacak olursak, diğer düzlemdeki bir seyir noktasına göre fotonun görünür rengi referans düzlemlerini izafi hızlarına bağlı olacaktır. Referans düzlemleri birbirinden uzaklaşıyorsa algılanan renk daha kırmızı, birbirine yaklaşıyorsa daha mavi olacaktır. Algılanan frekans da aynı şekilde değişecektir. Ama Planck sabiti, rengin frekansa oranı hep aynı kalacak, diğer türlü izafi olacak bir dünyada sabir bir referans noktası sağlayacaktır.


Güneş'e en uzak gezegen olan Plüton gezegeni aynı zamanda, güneş sisteminin en küçük ve hakkında en az bilgi bulunan gezegeni olma özelliklerini de taşımaktadır. Plüton gezegeninin keşfi matematiksel hesaplamalara dayanmaktadır. Uranüs'ün yörüngesindeki düzensizlikler hakkında yapılan araştırmalar sonucunda Neptün gezegeni bulunmuştur fakat yapılan hesaplar bu gezegenin tek başına Uranüs'ün yörüngesindeki düzensizlikleri açıklayamayacağı anlaşılmıştır. Daha da derinleştirilen araştırmalar Plüton gezegeninin varlığını kanıtlamıştır fakat gezegen ancak 1930 yılında Tombaugh tarafından gözlene bilinmiştir. Neptün'ün yörüngesi ile kesişen yörüngesi nedeni ile güneş etrafındaki turunun küçük bir bölümünde Neptün gezegenin önüne geçerek onu güneşe en uzak gezegen yapar. Gezegenin boyutlarına göre çok büyük bir uydusu bulunmaktadır. 1978 yılında keşfedilen ve Charon adı verilen bu uydunun büyüklüğü hemen hemen Plüton gezegenin kendisi kadardır bu nedenle gezegen ve uydusuna ikili gezegende denilmektedir. Uydusunun bulunması ile birlikte kütlesi hakkında tahmin yapılma imkanı bulunan gezegenin kütlesi 0.0125 x 10 24 kg olarak belirlenmiştir. Yaklaşık 50K olan atmosferinde donmuş metan gazı bulunduğu tahmin edilmektedir.


Güneş Sistemi'nin 9'uncu gezegenliğinden, gezegensi göktaşları sınıfına düşürülen Plüton'un adı da değişti. Plüton artık yüzlerce birbirine benzeyen göktaşı gibi numarayla ifade edilecek. Asteroid denen gezegensi göktaşlarından sorumlu Minor Planet Center, Plüton için 134340 sayısını uygun gördü. Plüton'a artık küçük gezegensi göktaşları gibi bir rakam biçilmesi geçen ay Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı gezegenliğin düşürülmesi kararını da perçinlemiş oldu. Plüton, yeni haliyle artık eski uyduları Charon, Nix ve Hydra ile aynı sınıfı paylaşıyor. Ancak Minor Planet Center, Plüton'a bir 'kıyak' yaparak eski uydularını bağımsız göktaşı ilan etmek yerine yine Plüton'a bağladı ve onlara sırasıyla 134340 I, II ve III adlarını koydu. Minor Planet tarafından kabul gören 136.563 adet asteroid bulunuyor. Asteroidler sınıfına en son katılanlar arasında, Kuiper Kuşağı'nda keşfedilen 2003 EL61 ve 2005 FY9 de bulunuyor, onların da rakamsal adları 136108 ve 136472 olarak belirlendi.


Bilim dergisi Science, 2006'nın en önemli bilimsel gelişmesi olarak, en zor matematik problemlerinden birisi olan 'Poincare Önermesi'nin Rus matematikçi Grigori Perelman tarafından çözülmesini seçti. Ağustos ayında yüzyıllık matematik sorusunu çözerek büyük bir sansasyon yaratan ve matematikte en büyük ödül olan 1 milyon dolar ikramiyeli Field Madalyası'nı almaya hak kazanan, ancak bunu reddeden Perelman'ın başarısı, matematik dünyasında son 10 yılda görülen en önemli çalışma olarak nitelendi. Fields Madalyası'nı reddedikten sonra sırra kadem basan dahi Perelman'ın annesiyle yaşadığı, artık hiç matematikle ilgilenmediği, edebiyata merak sardığı ve çocukluk arkadaşlarıyla klasik müzik dinlediği ortaya çıkmıştı. Perelman'ın izini süren İngiliz gazeteleri, matematiğin en zor 7 probleminden birini çözen Yahudi kökenli matematikçinin St. Petersburg'ta annesiyle birlikte mütevazi bir dairede yaşadığını ve annesinin emekli maaşıyla geçinmeye çalıştığını ortaya çıkarmışlardı. Perelman, ocak ayında akademiden istifa ettiğinden bu yana işsiz bulunuyor. Science dergisi ayrıca, bilim dünyasında yılın skandalı olarak Güney Koreli klonlama önderi Hvang Vu-Suk'un klonlama yoluyla insan kök hücresi elde ettiğini öne sürmesini ve sonunda kamuoyunu aldattığının anlaşılmasını seçti. 2- 'DNA fosillerinin ortaya çıkarılması'. Bilim insanları, 38 bin yıllık Neandertal fosillerinin DNA'larını yeniden yapılandırarak, insanınkiyle yüzde 99.9 oranında benzerlik taşıdığını tespit ettiler. 3- 'Küçülen buzullar'. Buz bilimciler, dünyanın iki büyük buzul örtüsünün giderek artan bir hızla okyanuslara karışmakta olduğunu tespit ettiler. 4- 'Denizden karaya'. Bilim insanları, 375 milyon yaşında bir balığın, deniz yaratığı ve kara hayvanı arasındaki evrim boşluğunu doldurmasının ayrıntılarını ortaya çıkardılar. 5- 'Harry Potter'ın görünmezlik pelerini'. İngiliz ve Amerikalı bilim ekibi, bir cismi mikrodalgaların bükülmesini sağlayarak görünmez olmasını sağlayan ve 'metamateryal' adı verilen bir cihaz geliştirdiler. 6- 'Umut Işığı'. Klinik deneyler, 'ranizumab' adlı ilacın, yaşa bağlı olarak görme bozukluğu olan hastaların üçte birinde iyileşme sağladığını ortaya çıkardı. 7- 'Türlerin doğuşu'. Sinek ve kelebekler üzerinde yapılan araştırmalar, türlerin nasıl oluştuğunun anlaşılmasına yardımcı oldu. 8- 'Işık engelinin ötesi'. Yeni mikroskopi teknikleri, biyologlara hücre ve proteinlerin ince yapılarının daha iyi gözlemlemelerine olanak sağladı. 9- 'Anıların ısrarı'. Nörologlar, beynin yeni hatıraları nasıl kayıt ettiğini iç yüzünü ortaya çıkardılar. 10- 'Küçük moleküller'. Araştırmacılar, gen tanımını durduran yeni bir küçük RNA molekül sınıfı tespit ettiler.


Newton Gezegenlerin Hareket Yasasını açıkladıktan yaklaşık iki yüz yıl sonra; İsveç ve Norveç'in Kralı II. Oscar tamamen yeni bir bilimin keşfine sebep olan; ender bir yarışmaya sponsor oldu. Yarışma 'Güneş Sistemi ne kadar dengeli ?' sorusuna cevap verecek bilim adamına nakit para ödülü vaat ediyordu. Yarışmacılar Güneş Sisteminin dengesini matematiksel olarak açıklayabilmek için, Newton'un kütle çekimi yasalarını esas almalıydılar. Güneş ve Dünya gibi iki cisim için Newton eşitliklerini uygulamak kolaydı. Ne var ki Ay gibi üçüncü bir cismi eşitliğe eklemeye çalıştıklarında denklem, en iyi fizik ve matematikçiler için bile hesaplanamayacak kadar karmaşık bir hal almıştı. Üç cismin hareket yörüngelerini bile tahmin edemiyorlardı. Bu yüzden yarışmanın can alıcı noktası 'Üç Cisim Problemi' olarak adlandırıldı. Ödül en sonunda Fransa'nın önde gelen matematik ve fizikçisi Jules Henri Poincare'e verildi. Soruyu tam olarak çözmemesine rağmen, kimsenin ummadığı bir şeyi gözler önüne seren Poincare, zarif matematiğiyle üç cisim sisteminin karmaşık ve tamamen tahmin edilemez bir şekilde davrandığını ortaya koydu. Güneş sistemi ya da en azından üç cisim yaklaşımı dengeli değil tamamen kaotikti. Başlangıç koşularındaki küçük değişmeler devasa ve tahmin edilemeyen sonuçlar ortaya çıkarıyordu. Onun bu buluşları günümüz Kaos Teorisinin yapı taşlarını oluşturmuştur.


Başarılı çalışmalarından dolayı Bilkent Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Abdullah Atalar, Uluslararası Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Birliği tarafından, 2007 yılı en üst düzey üyelik anlamına gelen fellow unvanına layık görüldü. Atalar, fellow unvanını alan 9. Türk bilim adamı oldu. Atalar, yaptığı açıklamada, merkezi New York'ta bulunan IEEE'nin dünyadaki en büyük meslek kuruluşu olduğunu belirterek, birliğin 250 bin üyesi bulunduğunu, üye olabilmek için elektrik mühendisi olma şartı arandığını ifade etti. Fellow derecesi, üyelerin her yıl binde birine veriliyor. Türkiye'de bu yıl bir tek bana verildi diyen Atalar, bu unvanın saygın bir derece olduğunu, manevi değerinin yüksek olduğuna işaret etti. Bu unvanın elektrik-elektronik mühendisliğinin her türlü alanında, bio-medikalden savaş teknolojilerini kapsayan pek çok alanda verildiğini ifade eden Atalar, Bu ödülün bana verilmesinin nedeni 'akustik mikroskop ve atom kuvvet mikroskop' çalışmalarımdır dedi. Akustik mikroskopi konusunda ilk çalışan kişilerden biri olduğuna dikkat çeken Atalar, çalışmasının yüksek frekanstaki ses dalgalarını kullanarak görüntü elde etme metodu olduğunu belirtti. Bu metotla yapılan cihazların Japon, Alman ve Amerikan firmalarınca üretilip satıldığını söyleyen Atalar, cihazın yarı iletken teknolojilerde kullanıldığını kaydetti. Atomik kuvvet mikroskop çalışmasının ise yeni teknolojinin en önemli araçlarından biri olduğunu bildiren Atalar, Bu cihaz da çok küçük boyutlarda görüntü almayı sağlıyor dedi. Elektrik konusuna çocukluk yıllarından itibaren ilgi duyduğunu belirten Atalar, Çocukken, oyuncaklarımı kendim yapardım, kartondan ekskavatör yapmıştım. O zaman hiçbir şey yoktu, her şeyi kendimiz yapardık. Ortaokul ve lise yıllarında radyo yapmaya başladım. Evde ufak bir laboratuvarım vardı diye konuştu. Prof. Dr. Abdullah Atalar, 1954 yılında Gaziantep'te doğdu. 1974 yılında Ortadoğu Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümünden birincilikle mezun olan Atalar, 1974-1978 yılları arasında akustik mikroskop konusundaki master ve doktora çalışmalarını Stanford Üniversitesi'nde tamamladı. 1980'de ODTÜ'de göreve başlayan Atalar, 1982'de akustik mikroskobun ticari şeklini geliştirmek üzere Almanya'da Ernst Leitz Wetzlar firması ile çalıştı. 1996 yılından beri Bilkent Üniversitesi Rektör Yardımcılığını görevini yürüten Atalar, 2004 yılından bu yana TÜBİTAK Bilim Kurulu üyeliği görevini sürdürüyor.


Onlinefizik.com röportajlarının bir yenisi ile karşınızdayız. Bu röportajımızı Selçuk Üniversitesi öğretim üyelerinden Fizik Eğitimi Ana Bilim Dalı başkanı sayın Prof. Dr. Oğuz DOĞAN ile gerçekleştirdik. Kendisine bize ayırdığı zaman için teşekkür ediyoruz. Bu yazının devamında klasik fizik ve kuantum fiziği, ikisi arasındaki ilişki ve yaşantımız üzerinde etkileri hakkında merak ettiklerinizi bulabilirsiniz. Oğuz Doğan: Klasik fizik ile kuantum fiziği arasındaki öz ayrım boyut farkıdır. Fizikteki kavramları boyut olarak makro boyuttan mikro boyuta indirgediğimizde karşımıza farklı bir dünya çıkar. Makro boyuttaki maddenin davranışı ile mikro boyuttaki parçacıkların davranışı farklı şekilde ele alınır. Makro dünya dediğimiz bizim yaşadığımız dünyadaki olayları klasik fizik; mikro dünyadaki olayları ise kuantum fiziği inceler. Yerin çekim ivmesi 9,8 m/s2'dir. Bu Newton fiziğinin sabitlerinden biridir. Planck sabiti olan 6,626x10-34 J.s ise kuantum fiziğine ait bir sabittir. Bu sabitler arasındaki boyut farkı ne kadar açık ise parçacıkların davranışları da o denli farklıdır. Her ne kadar klasik fizik ile kuantum fiziği farklı gibi gözükseler de aslında bunlar arasında bir uyum söz konusudur. Pek çok noktada aynı sonuçları ortaya koyarlar. Sonuçta iki teori arasında bir köprü vardır. Biz fiziki dünyayı üç bölgeye ayırırız ; büyük bölge, orta bölge, küçük bölge. Büyük bölge, astronomi fiziğinin hakim olduğu yıldızları galaksileri, gezegenleri inceler. Orta bölge, Newton fiziğinin uygulandığı bizim dünyamızı inceler. Küçük bölge, küçük parçacıkların davranışların sergilendiği bölgedir. Biz, orta bölgeyi klasik fizik ile, küçük bölgeyi kuantum fiziği ile incelemeye çalışırız. Klasik fizik orta bölgeyi açıklamakta son derece başarılıdır. İkisi arasında birçok uyum söz konusudur. Bu uyum Bohr'un karşılığı bulunma ilkesi ile açıklanır. Uygun limitlerde klasik fizik ile kuantum fiziği örtüşür. O.Doğan: Klasik fizik orta bölgeyi başarıyla açıklarken küçük bölgeyi izah etmede yetersizdir. Kuantum fiziği ise küçük bölgeyi izah etmekle beraber uygun limitlere gidildiğinde orta bölgeyi de en iyi şekilde tasvir eder. Bu yüzden kuantum fiziği doğayı tasvir etmede daha başarılıdır. Aslında her ikisi de doğayı tasvir etmede kendi perspektiflerinden başarılı iki teoridir. Birini diğerine tercih etmek yerine incelenen olaylar dizisini iyi ayırt etmek önemlidir. Kuantum dünyasının sonuçlarını anlamakta ve anlatmakta gerçekten zorlanmaktayız. Eğer tamamen kuantum fiziği ile dünyayı ve içindeki olayları tasvire kalkışsak, herhalde hayatı çekilmez hale getiririz. Anlaşmakta ve anlaşılmakta zorlanırız. Bununla birlikte kuantum dünyasının parçacıklarını klasik fizikle tasvire kalkışsak, bu seferde yetersiz kalırız. Bu yüzden nerede hangi teoriyi kullanacağımızı bilmek önemlidir. O.Doğan: Gerek klasik fizik gerek kuantum fiziği düşünce ve felsefi yönü itibariyle sadece teknolojiyi değil tüm sosyal hayatı, insan davranışlarını, hayat tarzımızı dahi son derece etkilemektedir. Bunun sebebi de ilkeleri itibari ile temel düşünceleri her disiplin tarafından kabul görmüş birer teori olmalarında yatmaktadır. Bir disiplin kendi içinde bir teori-iskelet oluşturamıyorsa ispatlanmış ve başarılı sonuçlar ortaya koyabilen düşünce sistemlerine yönelirler. Klasik fiziğe yönelen disiplinler 300 yıl gibi uzun bir süre klasik fiziğin ilkelerini kendi dillerine uyarladılar. Daha sonra kuantum fiziğinin ortaya çıkmasıyla kuantum fiziğinin ilkelerini kendi dillerine uyarlamaya başladılar. Diğer temel bilimler, mühendislik, tıp gibi bilim dallarının konusu ve yöntemi itibariyle fizik teorilerinden etkilenmelerini anlamlı buluruz. Fakat, sosyal bilimlerde kendi içlerinde bir teori geliştiremedikleri için fizik teorilerinden etkilenmişler ve kendi konularını açıklamada fizik teorilerinden istifade etmişlerdir. John Locke, Adam Simit gibi toplum bilimciler klasik fizik düşüncesi etkisiyle toplumsal ve psikolojik olayları izaha çalışmışlardır. O.Doğan: Klasik fiziğin temel düşüncesi başta uzay kavramıyla ilişkilidir. Uzay kavramını klasik fizik düz bir uzay olarak ele alır. Uzay, kendi doğası nedeniyle -kendi dışındaki hiçbir şeye göre izafi olmamak kaydıyla- her zaman aynı ve değişmezdir. İkincisi, zaman anlayışıdır. Zaman; maddesel dünyadan bağımsızdır. Geçmişten geleceğe durmaksızın kendi içinde akıp gider. Değiştirme şansına sahip değilsiniz. Üçüncüsü; ölçmek istediği sonuçları kesin değerlerle ölçer ve ifade eder. Yani katı bir determinizm vardır. Kesin bir hassasiyetle ölçmek istediğiniz şeyi ölçersiniz. Evren bir makineye benzetilmiştir. Dolayısıyla evren, değişmeyen yasaların idare ettiği bir makinedir. Evrendeki tüm maddesel unsurlar bu yasalara göre hareket eder. Bu yasalar bilinirse evrendeki tüm hareketler bilinebilir. Bundan dolayıdır ki Laplace; Eğer yaratılış anında Tanrı'nın yanında bulunsaydım , evrenin tüm geleceğini tahmin edebilirdim demiştir. Bu şekilde katı bir determinizm, evreni bir makine gibi görmenin sonucudur. Dördüncü; nedensellik ilkesidir. Evrendeki tüm hadiseler tamamıyla nedensel olarak belirlenebilir. Yani bir yerde bir olay varsa bunun bir sebebi vardır. Bu sebebin de bir sonucu olmalıdır. Aynı şartlar altında aynı etki aynı sonucu ortaya çıkarır. Bir diğeri ise; olayların ayrıklığıdır. Birbirinden soyutlanmış iki olay, asla birbirlerini etkilemez. Olaylar peşi-sıra birbirini izler. O.Doğan: İlk olarak kuantum fiziğinde dualite dediğimiz ikilem vardır. Dolayısıyla kesinlik yoktur. Kuantum fiziği, sonuçları kesin ve net değil, olasılıklarla ifade eder. Bu açıdan bakıldığında kuantum fiziği bir olasılıklar dünyasıdır. Bu olasılıklardan kasıt da bir muamma değildir! İkinci olarak kuantum dünyası bir birliktelikler dünyasıdır. Olayları birbirinden ayrı görmez. Tüm olaylar aynı anda cereyan eder. Dolayısıyla bu anlayış Holistik düşünce dediğimiz bir düşünceyi ortaya çıkarmıştır. Bir başka özelliği belirsizlik prensibidir. Kuantum fiziğinde sonuçlar kesin ve net olmamakla beraber belirsizlik sınırları içinde bir anlam ifade eder. Determinist değildir. Diğer bir özelliği, dualite dediğimiz ikili olma ilkesini bütünsellik ilkesiyle birleştirir. İki farklı özellik, ayrılmaz bir bütünün parçasıdır. Son özelliği ise; lokal olmayan etkileri ön plana çıkarır. Klasik fizikte büyük etki büyük sonuç çıkarır düşüncesi varken, kuantum fiziğinde küçük etki büyük sonuç çıkarabilir. En temel ayrım olarak belki de şu söylenebilir; klasik fizikte lineer mantık geçerlidir. Kuantumda ise lineer mantık geçerli değildir. Klasik fizikte olaylar ifade edilirken en basit haline indirgenerek açıklanır ve en basit halin sonuçları bütüne yansıtılır. Dolayısıyla klasik fizik indirgemecidir, soyutlamacıdır. Olayların hepsine dikkat etmez. Kuantum fiziğinde olaylar bütündür. İndirgemeci veya soyutlamacı değildir. Dolayısıyla kuantum fiziğinde bir aydınlanma söz konusudur. Klasik fizikte olayları inceleyen gözlemcinin olaylara müdahalesi söz konusu değildir. Gözlemci pasiftir. Kuantum fiziğinde ise gözlemci aktif durumdadır, olayın bir parçasıdır. Bu yüzden kuantum fiziği gözlemci kavramı yerine katılımcı kavramını önerir. İncelenen olaylar elbette insanlarla, ilim adamları ile paylaşılmak zorundadır. Bu yüzden dil denilen bir araç kullanırız. Klasik fizikte olaylar ifade edilirken dil pek fazla sorun oluşturmaz. Kuantum fiziğinde ise olayları izah etmekte dil yetersiz kalmaktadır. Klasik fiziğin bilgisi deneysel sonuçlardır. Dolayısıyla akıl ön plandadır. Akılcı bilgi türüne girer. Kuantum fiziğinin düşünce yapısında ise akılla birlikte sezgilerin de etkin olduğu bir husustan bahsedebiliriz. Bu yüzden Sokrates Hiçbir şey bilmediğimi biliyorum derken klasik fiziğin düşüncesini yansıtırken, Lao Tzu Hiçbir şey bilmemek en güzel bilgidir diyerek kuantum düşüncesini yansıtmaktadır. Bu sözde demek istenen: bildiklerimiz bizi sınırlar, daha dar bir çerçeveden bakmamıza neden olur ve ufkumuzu genişletemeyiz. Dolayısı ile bildiklerimiz gerçeği anlamakta ayağımıza bağ olur. Bu şekilde de, klasik fizik ile kuantum fiziği arasındaki ayrımı farklı olarak ele almış olduk. O.Doğan: Kuantum fiziğinin ortaya koyduğu kavramlar yeni kavramlardır. Kullanılan mantık lineer mantık olmadığı için anlaşılması zordur. Biz genellikle 300 yıllık bir süredir klasik fizik etkisiyle lineer mantığı kullanmaya alışmışız. Bu yüzden kuantum düşüncesini ve olaylarını anlayıp anlatmakta zorluk çekmekteyiz. Genel özelliklerine baktığımızda kuantum fiziği düşünce ve felsefi yönü itibariyle doğu mistik düşüncesine daha yakın gözükmektedir. Her ne kadar doğu düşüncesi kendine has birtakım ritüeller içermekteyse de olayların sonuçları itibariyle bu yakınlık görülmektedir. Kuantum düşüncesinin anlaşılması noktasında insanoğlunun özgür bir düşünceye sahip olması gerekir. Özellikle klasik fiziğin bazı felsefi noktaları, bizi kuantum fiziğini anlayabilmekten geri bırakmaktadır. Kendini sınırlamayan, serbest bir düşünce kuantum olaylarını çözmede ve anlamada daha başarılı olacaktır. Kuantum fiziği anlaşılamıyorsa bunun bir sebebi, kuantum dünyasının boyutuna inemeyişimizden kaynaklanmaktadır. Diğer sebebi de kimi düşünce ve fikirlerimizden vazgeçememe kararlılığımızdan kaynaklanmaktadır. Özellikle son zamanlarda kuantum düşüncesiyle ilgilenen kesimin yoğun bir şekilde doğu felsefesini araştırmasının sebebi herhalde bu olsa gerek. Bu açıdan bakıldığında bizim kendi kültürümüz kuantum fiziğini anlamaya en yakın kültür olarak gözükmektedir. Kuantum fiziği anlaşılacaksa aslında en iyi bir şekilde bizim anlamamız gerekir. O.Doğan: Evet şu anda iki grup söz konusu. Bir grup, bu temel denklemi bulma araştırmaları yapıyor. Diğer bir grupsa bu kadar büyük ve çeşitli olaylar bütünü, basit denklemlere indirgenemeyecek kadar karmaşıktır diyerek, böyle bir basit ilkenin bulunamayacağını savunuyor. Aslında temel denklemin arayışı da kuantum fiziğinin teorileri ışığında gerçekleşiyor. Ama yine kuantum fiziğinin söylediği belirsizlik, böyle bir denklemin bulunamayacağına işaret eder. İşte burada kuantum kuramı kendi kendisiyle çelişiyor gibi. Hem belirsizlik, hem de basit temel denklem. Bu bir çelişki gibi gözüküyor. Araştırmalar devam ediyor. Bakalım zaman ne gösterecek, birlikte izliyoruz. O.Doğan: Gerek klasik fizik gerekse kuantum fiziğinin farklı disiplinleri etkilediği bir gerçektir. Bu alanlardan biri de eğitim sistemidir. Değerlerin ve davranışların birbiriyle uyumlu olması bütüncül öğrenmeyi gerektirir. Hızlı okuma tekniklerinin geliştirilmesi, öğrenilen kavramların yine bütüncül öğrenilmesini sağlar. Kelimelerin anlamlarından ziyade topluca cümlelerin veya paragrafın teması önemlidir. Bu da hızlı okumayla elde edilebilir. Bu modelde hata kaçınılmazdır. Dolayısıyla hatalar öğrenciyi başarıya götürecektir. Yapılan hatalar , bize başarı için neler yapmamız gerektiği hususunda bilgiler verir. . Tam anlamıyla öğrenmenin gerçekleşebilmesi için her türlü yaklaşım ve değişmelere açık olmak gerekir. Öğrenen kişiyi sınırlandıracak birtakım harici koşullar ortadan kaldırılmalıdır. Öğrenme, dengeli gerçekleşmek zorundadır. Bu dengeli öğrenmenin içerisinde ise bireylerin farklı zeka alanlarına sahip olmaları, fiziksel ve ruhsal gelişimlerinin beraberce geliştirilmesi yatmaktadır. Bu açıdan bakıldığı zaman bu öğrenme modeli modern çağın özelliklerine, gelişim hızına daha uygun olabilecek bir model olarak gözükmektedir. Fakat her coğrafyada uygulanabilmesi için birtakım zorluklar da kaçınılmazdır. Z.Yağmur: Hocam zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederim.