Dünyamız güneşin etrafında olduğu gibi, kendi ekseni etrafında da dönüyor. Bu dönme hareketinden kaynaklanan bir açısal momentum bileşeni daha var: Buna veya genelde bir cismin kendi etrafında dönmesinden kaynaklanan açısal momentuma, spin deniyor. Spin, aslında açısal momentumdan farklı bir şey değil. Onunla aynı birime sahip ve ikisi vektörel olarak toplanabiliyor. Korunan büyüklük de bu toplam zaten. Ancak açısal momentum bazen, sadece spin bileşeninden oluşabiliyor. Tıpkı pürüzsüz bir yüzeyde, değme noktasını değiştirmeksizin, sürtünmesiz dönen ideal bir topaçta olduğu gibi. Bu değişken o zaman, daha çok işe yarıyor. Çünkü bu durumda spin, toplam açısal momentumu oluşturuyor ve tek başına korunuyor. Aksi halde açısal momentum bileşenleri, korunum hesaplarına birlikte katılıyor. Sözünü edegeldiğimiz parçacıklardan bazıları, deneysel gözlemler sırasında, böyle birer spin bileşenine sahipmiş gibi davranıyorlar. Aslında bu parçacıklar kendi etraflarında dönmüyor, yalnızca sanki öyleymiş gibi davranıyorlar. İşin bir o kadar ilginç, diğer bir yanı; örneğin belli bir topacın spin vektörünün büyüklüğü, dönme hızına bağlı olarak değişebilirken, belli bir parçacığın spin büyüklüğü hep aynı oluyor: Parçacıktan parçacığa, Planck sabiti bölü 2 'nin, ki bu ile gösteriliyor; ya kesirli katları ( /2, 3 /2,...), ya da tamsayı katları (0, , 2 ,...) şeklinde değişerek... Dolayısıyla parçacık spini de, diğer fizik değişkenleri gibi kuantum sıçramaları gösteren bir değişken. Varlığının nedeni bilinmiyor. Parçacıkların iç yapısından kaynaklandığı düşünülüyor ve bu nedenle bazen, 'içyapısal açısal momentum' olarak adlandırılıyor. Parçacıklar spin büyüklüklerine bağlı olarak, önemli davranış farklılıkları sergiliyorlar. Örneğin; birbirleriyle etkileşim halindeki parçacıkların içinde bulundukları fiziksel koşullar, genellikle bu parçacıkların her birine; fiziksel değişkenlerinin sahip olabileceği değerler açısından, birer dizi seçenek sunuyor. Fiziksel değişkenlerin olası değer kümelerinden oluşan bu seçenekleri veya 'kuantum durumları'nı, bir otelin farklı katlarındaki odalara benzetecek olursak; spini 'ın tamsayı katlarıyla orantılı (0, , 2 ,...) olan benzer parçacıklar; birbirlerine daha 'yakın' olabiliyor ve aynı odayı paylaşabiliyorlar. Yani, aynı kuantum durumunda oturmaya hiçbir itirazları yok. Bunlara 'bozon' deniyor. Halbuki, spini 'ın kesirli katlarıyla orantılı ( /2, 3 /2,...) olan parçacıklar, aynı odayı asla paylaşmıyor ve farklı kuantum durumlarında bulunmayı tercih ediyorlar. Bunlara da Fermion sınıfı parçacıklar deniyor ve aralarındaki geçimsizlik ilişkisi, bulucusunun adıyla, "Pauli'nin dışlama ilkesi" olarak anılıyor. Örneğin elektronla, üçlü kuark gruplarından oluşan proton ve nötron birer fermion. Kuark ikililerinden oluşan mezonlarsa, bozon oluyor. Fotonlar da keza bozon. Çekirdeklerin hangi sınıftan olduğu ise, içerdikleri nötron ve proton sayılarının tek veya çift olmasına bağlı. Örneğin, ikişer proton ve nötrondan oluşan He4 çekirdeği bir bozon. Benzer parçacık kümelerinden, bozon niteliği taşıyanların ortalama davranışları Bose-Einstein, Fermion niteliği taşıyanlarınki ise Fermi-Dirac istatistiği denilen kurallar cümlesiyle belirleniyor. Bozonların aynı kuantum durumunu paylaşabilmeleri çok önemli sonuçlara veya şaşırtıcı olgulara yol açıyor. Küçük parçacıkların en önemli özelliklerinden biri, kutuplanabilmeleri, yani bir eksen etrafında dönebilmeleridir. Bu ne demek? Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi gibi. Ancak küçük parçacıkların ne Dünya,ne de tenis toplarına benzer hiçbir yanı yok. Spin, kabaca kütle,yarıçap ve hızın çarpımına eşit olan açısal momentumdur ve değeri, Planck sabiti bölü 2 'nin bazı katları olarak ölçülebilir. Kuantum mekaniğine göre herhangibir cismin spini,yukarıdaki birimin tam sayı ya da tam sayı artı yarım katı olması gerekir. Her bir parçacığın toplam spini sabittir; ancak spinin yönü sabit değildir. Örneğin elektron spini 1/2'dir. Böyle olduğunu Hollandalı iki doktora öğrencisi Samuel Goudsmit (1902-1978) ve George Uhlenbeck (1900- 1988) gösterdi ve 1927 yılında tezlerin bu konu üzerine hazırladılar. Elektron kadar küçük parçacıkların spinleri olduğunu söylemek çok yüreklice bir fikirdi. Önceleri bu fikir kuşkuyla karşılandı. Çünkü elektronun yüzeyinin ışık hızının 137 katı bir hızla hareket etmesi gerekiyordu. Bugünlerde böylesi itirazlar tümüyle unutulmuş durumda. Çünkü elektronun yüzeyi diye bir şey söz konusu değil.bozon, kesirli sayıda spinli olanlara ise fermiyon denir. Lepton ve baryon denen parçacıkların fermiyon, foton ve mezonlar da bozondur. Fermiyonlar,birçok bakımdan bozonlardan farklıdır. Kendi küçük uzaylarında bulunmayı ister. Aynı türden iki fermiyon, aynı noktada bulunamaz; öyle hareket denklemleriylebelirlenirler ki daima birbiriyle aynı noktaya gelmeyecek şekilde hareket eder. Fermiyonların her birinin değişik bir durumda bulunma özelliğine Pauli Dışarlama İlkesi denir. Fermiyonlar arasında itici ya da çekici kuvvetler olabilir. Elektronlar,fermiyondur. Kütlesiz oldukları için fotonların ve nötrinoların dönme eksenleri, hareketlerinin doğrultusuna paraleldir. Diğer parçacıklar, herhangibir yönde dönebilir. Spini sıradan sözcüklerle anlatmak çok zor. Yukarıda sözünü ettiğim özel durum hariç, kuantum mekaniğine göre dönme ekseninin yönünü tam olarak belirlemek olanaksızdır. Çok büyük ve hızlı dönen cisimlerin dönme yönlerini daha kesin bir biçimde belirlemek mümkündür.


İngiltere Cambridge Üniversitesinin Türk araştırmacılarından Dr. Emrah Ünalan, mikrodalga fırında çinko oksit nanotel üretmeyi başardı. ODTÜ Metalürji ve Malzeme Mühendisliği Bölümünden 2002 yılında mezun olduktan sonra yüksek lisans ve doktorasını ABD Rutgers Üniversitesinde nanoteknoloji konusunda tamamlayan ve halen Cambridge Üniversitesinde araştırmacı olarak çalışan Ünalan, yıl sonunda Türkiye'ye dönerek araştırmalarına ODTÜ bünyesinde devam edecek. Ünalan, dünyanın önde gelen dergilerinden Nanotechnology'de yayınlanan buluşuyla ilgili AA muhabirine açıklamalarda bulundu. Araştırma kapsamında, yüksek kristal kalitesindeki çinko oksit nanotellerin son derece ucuz ve kolay bir yöntemle üretilebildiğini anlatan Ünalan, mikrodalga fırınların çabuk ısıtması ve eşit ısı dağılımı ile nanotelleri 2 dakika gibi kısa sürede üretebildiğini belirtti. "Çinko oksit nanotelleri, bundan önce hidrotermal adlı yöntemle 90 derece sıcaklıkta saatler süren bir işlemle üretiliyordu. Biz normal bir mikrodalga fırında kristal kalitesi daha yüksek çinko oksit nanotelleri geniş satıhlarda 2 dakika gibi kısa sürede üretebiliyoruz. Üretimi hızlandırmak şüphesiz üretim maliyetini düşürmektedir ve bu endüstriyel üretim açısından çok büyük önem taşımakta. Dolayısıyla çinko oksit kullanan parça ve ürünlerin maliyeti de son derece düşük olacaktır. Çinko oksit nanotelleri, "Saç telinin binde biri kalınlığında ve yarı iletken çubuklar" olarak tanımlayan Ünalan, ayrıca kullanılan bu basit ve hızlı yöntemin sadece çinko oksit nanotelleri ile sınırlı olmadığını, su yerine uygun çözücüler bulunduğu taktirde daha birçok nanotel, nanotüp ve nanoparçacık üretimine uygulanabileceğini söyledi. "Geniş satıhlarda nanotel üretimi, henüz araştırma veya prototip aşamasında olan elektronik ve optik cihazların laboratuvar ortamından fabrika ortamına taşınmasını ve endüstriyel boyutta üretimini sağlayacaktır. Ünalan, çinko oksit nanotellerin güneş pillerinde kullanımının gelecek vaat ettiğini bildirdi. "Türkiye'de güneş enerjisi ile su ısıtılması yaygın bir uygulamadır. Son birkaç yıldır ise güneş ışığı kullanarak elektrik üreten fotovoltaik sistemler önem kazanmaktadır.


İnsanoğlu tarih boyunca tabiatının vermiş olduğu merakla bilimsel çalışmalar yapmış ve bugünkü 21.yy biliminin oluşmasında milyonlarca bilgin rol almıştır.İnsanoğlunun ilkel düzeyde uğraştığı bilimden,günümüzdeki ileri düzeydeki bilim seviyesine gelinceye kadar bir çok çalışma ve zorluk insanlığın önüne çıkmıştır.İlkel düzeydeki bilimin içerisine falcılık girmiş,bunun yanısıra 4 elementi belli oranlarda karıştırarak altını oluşturmaya çalışan simyada girmiştir.Ama ne olursa olsun bilimin gelişiminde savaş ve kavgaların büyük rolü olmuştur. Son söylediğim cümle belki size garip gelmiştir,ama bu doğru bir gözlemdir.Tarih içerisinde insanlar,büyük toprak parçalarına sahip olarak rahat yaşamak için savaşmışlar ve bu savaşlardan galip çıkabilmek için de o günün en iyi silahlarını kullanmaya çalışmışlardır.Savaşlar,benim tasvip etmediğim bir uğraş çeşididir;ancak savaşların bilimi geliştirdiği bir gerçektir.İlkel çağlarda insanların savaşları atlar,oklar ve mızraklar ile yapılıyordu.Metallerin ok ve mızrak darbelerine dayandığı tespit edilmesi ile beraber o günün gelişmiş orduları zırhları kullanmaya başlamıştır.Daha sonraki yıllarda çinlilerin barutu bulması ile beraber top sistemleri geliştirilmiş ve bu da o günün ileri ordu düzeneklerinde yer almıştır.Daha sonraki dönemde ise patlayıcılar,tüfekler ve roket sistemleri bulunmuş ve bu bir süreç içerisinde devam etmiştir.rn 20.yy içerisinde yaşanan dünya savaşlarının ikincisi olanında,ünlü bilgin Einstein Amerika başkanına uyarı mahiyetinde bir mektup gönderirir.Bu mektup,nükleer enerjinin kullanılmaması ile ilgilidir.Dönem içerisinde büyük araştırmalar yapan ve maddenin içerisindeki gücü keşfeden Einstein,bu enerjinin tahrip amaçlı kullanılmasının ne gibi sonuçlar doğuracağını Amerikan başkanına bildirmiş,ancak Hiroşima ve Nagazaki kentlerine birer megatonluk bombaların atılmasını önleyememiştir.Ünlü bilgin araştırmaları sonucu kararsız elementlerin uyarılması sonucu bölünmeye uğrayacağını ve sonuçta büyük bir enerjinin çıkacağını bulmuş ve bu olaya fission adı verilmiştir.Uranyum,toryum ve plütonyum gibi elementler reaktörlerde zenginleştirilerek mineralize edildikten sonra nötron ile bombardıman edilirse ortaya bir zincirleme reaksiyon çıkmakta ve nötronlar,parçalanan atom parçaları ve büyük bir enerji bu reaksiyonun ürünleri olmaktaydı.İşte Einstein,bu enerjinin tahrip amacıyla kullanılmaması için çok uğraşmış,ancak bunu önleyememiştir.Japonya'da,bugün bile bu kentlerde doğan çocuklar sakat doğmakta,kanser oranının çok fazla olduğu ise araştırmalar sonucu ortaya çıkmaktadır.Günümüzde ise bu enerji tipi daha çok elektrik üretimi amacıyla nükleer santrallerde kullanılmakta ve Dünya'nın her tarafında bu gücün silah amacıyla kullanımı yasaklanmaktadır.rn 20.yy içerisinde yıldızlardaki enerji tiplemesi de bulunmuş ve bu enerji tiplemesine ise füzyon adı verilmiştir.Fissionda nasıl ki bir parçalanma var,füzyonda ise tam tersi,birleşme vardır.Günümüzde yapılan çalışmalar itibariyle döterium ve tridium adı verilen hidrojen elementleri, yüksek ısı ve basınç altında birleştirilerek helyum ve enerji üretilebileceği ortaya konulmuştur.Bu enerji ise,fissiondan binlerce kat daha fazladır.Ama reaksiyonun başlatılabilmesi için ilk etapta fission reaksiyonu kullanılmaktadır.Yani döterium ve tridium elementleri fission reaksiyonu ile kaynaştırma reaksiyonuna tabi tutulmakta ve sonuçta çok büyük bir enerji açığa çıkmaktadır.


|Fisyon adı verilen tepkime, evrendeki en kuvvetli güç olan Güçlü Nükleer Kuvvet ile bir arada tutulan atom çekirdeğinin parçalanmasıdır. Fisyon tepkimesi deneylerinde kullanılan ana madde uranyumdur. Çünkü uranyum atomu en ağır atomlardan biridir, bir diğer deyişle çekirdeğinde çok yüksek sayıda proton ve nötron bulunur. Fisyon deneylerinde bilim adamları uranyum çekirdeğine, büyük bir hızla nötron göndermişler ve bunun sonunda çok ilginç bir durumla karşı karşıya kalmışlardır. Nötron uranyum çekirdeği tarafından soğurulduktan sonra, uranyum çekirdeği çok kararsız duruma gelmiştir. Burada çekirdeğin kararsız olması demek, çekirdek içindeki proton ve nötron sayıları arasında fark oluşması ve bu nedenle çekirdekte bir dengesizliğin meydana gelmesi demektir. Bu durumda çekirdek, meydana gelen dengesizliği gidermek için belli miktarda enerji yayarak parçalara bölünmeye başlar. Ortaya çıkan enerjinin etkisiyle de çekirdek, büyük bir hızla içinde barındırdığı parçaları fırlatmaya başlar. Deneylerden elde edilen bu sonuçlardan sonra reaktör adı verilen özel ortamlarda, nötronlar hızlandırılarak uranyum üzerine gönderilir. Yalnız, nötronlar uranyum üzerine gelişigüzel değil, çok ince hesaplar yapılarak gönderilmektedir. Çünkü, uranyum atomunun üzerine gönderilen herhangi bir nötronun uranyuma hemen ve istenilen noktadan isabet etmesi gerekmektedir. Bu yüzden bu deneyler belli bir olasılık göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmektedir. Ne kadar büyük bir uranyum kütlesi kullanılacağı, uranyum üzerine ne kadarlık bir nötron demeti gönderileceği, nötronların uranyum kütlesini hangi hızla ve ne kadar süre bombardıman edeceği çok detaylı olarak hesaplanmaktadır. Tüm bu hesaplar yapıldıktan ve uygun ortam hazırlandıktan sonra, hareket eden nötron, uranyum kütlesindeki atomların çekirdeklerine isabet edecek şekilde bombardıman edilir ve bu kütledeki atomlardan en azından birinin çekirdeğinin iki parçaya bölünmesi yeterlidir. Bu bölünmede çekirdeğin kütlesinden ortalama iki ya da üç nötron açığa çıkar. Açığa çıkan bu nötronlar kütlenin içindeki diğer uranyum çekirdeklerine çarparak zincirleme reaksiyon başlatırlar. Her yeni bölünen çekirdek de ilk baştaki uranyum çekirdeği gibi davranır. Böylece zincirleme çekirdek bölünmeleri gerçekleşir. Bu zincirleme hareketler sonucu çok sayıda uranyum çekirdeği parçalandığı için ortaya olağanüstü büyüklükte bir enerji çıkar.


Onlinefizik.com olarak siz değerli ziyaretçilerimizin bu konuda ki yazılarını bekliyoruz. Günlük yaşamda fizikle ne kadar iç içeyiz Bunu seçtiğiniz bir olayı ya da günlük yaşam akışınızı yazıya dökerek bizlere iletebilirsiniz. İki hafta boyunca bize ulaşacak yazılardan en iyi ifade edilmiş, anlatılmak isteneni en anlaşılır kılan, ilk 3 yazı sahibine TÜBİTAK yayınlarından diledikleri bir kitabı hediye edeceğiz. Yazılarınızı fizikposta@gmail.com adresine 20 Ekim 2009 tarihine kadar göndermelisiniz. Bize ulaşan yazılardan seçilenler onlinefizik.com'da yayınlanacak ve bu yazılardan belirlenen en iyi ilk 3 yazının sahiplerine seçtikleri kitap gönderilecektir. - Yürürken, koşarken, her an neler olmakta? Sürtünme, kuvvet, denge vs gibi tüm temel kavramlar göz önüne alınarak detaylı anlatım. - Yemek yedikten sonra yaşananlar? Enerji dönüşümleri, hareket enerjisi, vs gibi tüm kavramlar göz önüne alınarak detaylı anlatım. - Sabah işe/okula giderken yolculuk sırasında fizik nerede/nerelerde? İlgili tüm temel kavramlar kullanılarak detaylı anlatım. Bunlar sadece örnekler. Sizler dilediğiniz bir konuda dilediğiniz tarzda yazabilirsiniz. - Akıcılık, - Fizik teorilerine uygunluk, - Anlaşılırlık, - Kavramların kullanımı, - Detaylı anlatım, - Dil bilgisi kurallarına uygun anlatım. Not: Göndermiş olduğunuz yazı size ait özgün bir yazı olmalı ve herhangi bir web sitesinde önceden yayınlanmamış olmalıdır.


Omlinefizik'de yıllardır sizlere fizikle ilgili bilgiler sunuyoruz ve yaşamı anlatır sloganımızla yaşamla fiziğin içiçe olduğunu sürekli olarak tekrarlıyoruz. Peki fizik tam olarak nedir? İlk olarak sözlük tanımını vermemiz uygun olacaktır. Fizik, madde, enerji ve madde ile enerji arasındaki ilişkiyi inceleyen bir bilim dalı olarak tanımlanır. Fizik, dünyamız ve evren hakkında bir çok soruya cevap bulmaya çalışır. Bunu yaparken de gözlemler ve deneylerden faydalanır. Ancak unutmamalıyız ki mevcut gözlem ve deney sonuçlarıyla elde ettiğimiz bilgiler zamanla yeni gözlem ve deney sonuçlarıyla yerini farklı bilgilere bırakabilir. Bu ise bize diğer tüm bilim dallarında olduğu gibi, fizikte de bilgilerin mutlak doğru olmadığını ve değişebileceğini söyler. Fizikte cevap aranan sorulara örnek olarak şu soruları sıralayabiliriz. - Evren nasıl oluştu? - Gelecekte dünyamız ve evreni ne gibi değişiklikler bekliyor? - Gezegenler nasıl hareket etmektedir? - Yıldızlar nasıl oluşur? Nasıl etrafa enerji yayar? - Maddelerin temel yapıtaşları nelerdir? - Gezegenleri bir arada tutan kuvvet nedir? - Kuvvet nedir? Bu sorular fizikte cevabı aranan milyonlarca sorudan sadece bir kaçı, ve bu sorulara cevap vermeye çalıştıkça daha bir çok yeni soru karşımıza çıkmaktadır ve çıkmaya devam edecektir. Fizikçiler yukarıdaki sorulara benzer soruları cevaplamak için araştırmalar yaparlar. Bu uğraşlar sonucunda elde ettikleri cevaplar yaşamımızı bir çok alanda doğrudan etkileyebilir. Örneğin teknolojik gelişmelerde bu elde edilen bilgilerin mutlak katkısı söz konusudur. Örneğin elektron ve elektron davranışları üzerine yapılan araştırmalar sonucu elde edilenler günümüzde hepimizin hayatında büyük yerlere sahip telefon, televizyon, bilgisayar, medikal görüntüleme cihazları vs gibi araçların geliştirilmesi için ihtiyaç duyulan bilgileri sunmuştur. - Sürdürülebilir enerji üretimi çalışmaları - Hastalıkların teşhis ve tedavisi - Bilgisayar ve mobil cihazların geliştirilmesi - Deprem gibi doğa olaylarının incelenmesi ve tahmin edilmesi - Hava olaylarının analizi - Spor araçlarının tasarlanması - Mühendislik uygulamaları Bu belirttiklerimiz, fiziğin uygulama alanlarının oldukça küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Dahasını etrafınıza dikkatlice bakarak siz belirlemeye çalışın. Fizik hayatı anlatır diyerek yazımızı burada sonlandırıyoruz. - http://www.physics.org/article-questions.asp?id=18 - https://www.ebilge.com/36/Fizik_nedir.html


John Mather, NASA'nın Goddard Uzay Üssü'nde George F. Smoot ise yine ABD devletine bağlı araştırma laboratuvarı Lawrence Berkeley National Laboratory'de çalışıyor. Mather ve Smoot, 1989'da NASA'nın COBE uydusundan gelen verilere dayanarak yaptıkları ölçümlerde, evrenin doğumundan 380.000 yıl sonraki halini gözlemlemeyi başarmıştı. Evrenin tarihinde bu kadar geriye gidilmesi o zaman için büyük bir aşamaydı. Mather ve Smoot, COBE uydusunun tespit ettiği kozmik arkaplan ışınımından yararlanarak, evrenin doğumuyla ilişkilendirilen Big Bang patlamasıyla ilgili araştırmalar yaptılar. Işığın maruz kaldığı bükülmeyi inceleyen Mather ve Smoot, galaksilerin oluşumuyla ilgili önemli ipuçlarına ulaşmıştı. Gözlemlerinde Mather ve Smoot, evrenin ilk en erken dönemlerinde 3.000 santigrat derece'lik bir ısı topuykenki halini çıkardığı mikrodalga radyasyonunu gözlemledi. Big Bang Teorisi'ne göre evren zamanla bugünkü 273 santigrat derece'ye doğru soğuduğunda radyasyon da zayıfladı. Nobel Komitesi'nden yapılan açıklamada Mather ve Smoot'un araştırmalarının kosmolojinin bugünkü haline dönüşmesine büyük rol oynadığı belirtildi. Nobel Fizik Ödülü'nü geçen yıl da ABD'li John L. Hall, Roy J. Glauber ve Alman Theodor W. Haensch navigasyon teknolojilerindeki araştırmalarıyla kazanmıştı. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen 1.37 milyon dolar değerindeki Nobel, bilim dünyasındaki en prestijli ödüllerden sayılıyor. Bu yılın Nobel Fizik Ödülünü meslektaşı George Smoot ile paylaşan ABD'li John Mather, ödülü kazandıran çalışmanın bir ekip işi olduğunu söyleyerek, yüzlerce bilim adamı ve mühendise teşekkürlerini sundu. ABD'nin Maryland eyaletindeki NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezinde çalışan Mather (60), ödülü kazanmasının ardından yaptığı açıklamada, Smoot (61) ile birlikte çalışmaktan memnuniyet duyduğunu, ancak ekiplerinde 19 bilim adamı ile yüzlerce mühendis bulunduğunu söyledi. Mather, Toplam 1500 kişi var, yani devasa bir ekip çalışması dedi. Ödülü beklemediğini, bunun sabah gelen harika bir sürpriz olduğunu anlatan Mather, 10 milyon kron (1,37 milyon dolar) ödülün payına düşen kısmını nasıl harcayacağı konusunda henüz planı bulunmadığını söyledi. Nobel'i Mather ile paylaşan, California Üniversitesi profesörlerinden Smoot da, Nobel komitesinin kendisini sabah 02:45'te uyandırdığını, haberi sindirmenin birkaç dakika aldığını söyledi. 1999: Gerardus 't Hooft , Martinus Veltman , 1996: David M. Lee , Douglas D. Osheroff , Robert C. Richardson .


onlinefizik.com olarak sizler için msn messenger da kullanabileceğiniz bir fizik sözlüğü oluşturduk. FizikBOT adı verilen bu robota günün 24 saati msn messenger aracılığı ile ulaşabilir ve de istediğiniz fizik teriminin anlamını sorabilirsiniz. FizikBOT ile konuşmak için yapmanız gereken ilk şey msn@onlinefizik.com adresini msn messenger listenize eklemek. Siz ekledikten hemen sonra fizikBOT online olacak. Burada dikkat etmemiz gereken husus aradigimiz kelimenin tüm harfleri küçük harf olacak ve de Türkçe karakterleri içermeyecek. Örneğin dışlama ilkesini arıyorsak !sozluk dislama ilkesi olarak arayacağız. FizikBOT'u şuan için 350 msn messenger kullanıcısı aktif olarak kullanmaktadır. Sözlük içeriği hergün geliştirilmektedir. Aranılıp bulunamayan terimler sistem tarafından kaydedilmekte ve 24 saat içinde bizim tarafımızdan incelenip sözlüğe eklenmektedir. onlinefizik.com olarak sizler için msn messenger da kullanabileceğiniz bir fizik sözlüğü oluşturduk. FizikBOT adı verilen bu robota günün 24 saati msn messenger aracılığı ile ulaşabilir ve de istediğiniz fizik teriminin anlamını sorabilirsiniz.


Kainatın doğumuna ilişkin fizik kuramı olan sonsuz çekim gücü noktadan Büyük Patlama fikrini geliştiren fizikçilerden Amerikalı Ralph Alpher, Teksas eyaletin Austin kentinde 86 yaşında öldü. Bilim adamının uzun yıllar hocalık yaptığı Schenectady-Union College yüksek okulundan yapılan açıklamaya göre, kalça kemiğini kırdıktan sonra birkaç ay toparlanamayan Alper, ABD Başkanı'nın vereceği Ulusal Bilim Madalyası onur törenine de katılamadı. Ralph Alpher'e, evrenin derin muamması olan meselede başka çalışmalar Nobel Ödülü getirdiyse de öncü olarak bu ödül gelmedi. Alpher, General Electric Araştırma-Geliştirme Dairesi'nde 1955'te işe başladı. Alpher, radyo vericisinde mikrodalga incelemesi yaparken Büyük Patlama kuramına daldı. 1999'da verdiği demeçte, 1978 Nobel Fizik Ödülü'nün Bell firmasından Arno Penzias ile Robert Wilson'a verilmesi, bizi büyük hayal kırıklığına uğratmıştı demişti.


25. Uluslararası Fizik Kongresi, 25 Ağustos Pazartesi günü Bodrum'da başlayacak. Kongreye, 900 kişi katılacak. BODRUM 25. Uluslararası Fizik Kongresi'nin Türk Fizik Derneği'nce düzenleneceğini kaydeden Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve Balkan Fizik Birliği Başkanı Prof. Dr. Metin Arık, Balkan Fizik Birliği'nin amacının, Balkanlar'daki fizik alanındaki bilimsel çalışmaları geliştirmek olduğunu söyledi. Balkanlar'da fiziği geliştirmeye çaba gösterirken özellikle gençlere önem verdiklerini belirten Prof. Dr. Metin Arık, Gençlere yönelik etkinlikler düzenliyoruz. Bu etkinlikler kapsamında yapılacak Uluslararası Fizik Projesi yarışması da bunlardan bir tanesi. Bu yarışmaya üniversitelerdeki lisans öğrencileri katılıyor. Öğrenciler 3-4 kişilik gruplar halinde hazırladıkları projelerini sunacaklar. Jüri, bu projeleri değerlendirecek ve ilk 3'ü belirleyecek dedi. Yarışmada Balkan ülkeleri üniversitelerinden yaklaşık 100 öğrencinin 40 projeyle yer alacağını bildiren Arık, Bodrum'da 25-29 Ağustos tarihleri arasında yapılacak kongreye 900 kişinin katılacağını belirtti. Bodrum Belediye Başkanı Mazlum Ağan ise Uluslararası Fizik Kongresi'nin Bodrum'da 1989 yılından beri aralıklarla son 10 yıldır ise aralıksız yapıldığını kaydetti. Fizik kongresinin Bodrum'un tanıtımı açısından ayrı bir öneme sahip olduğunu ifade eden Ağan, Kongreye her yıl yerli ve yabancı yüzlerce kişi katılıyor. Bu kongre Bodrum için tanıtım açısından oldukça önemli. Biz belediye olarak bu kongreyi destekleyip önümüzdeki yıllarda da Bodrum'da yapılması için çaba harcayacağız dedi. Türk Fizik Derneği 25. Uluslararası Fizik Kongresi bilimsel toplantısını, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu , Yıldız Teknik Üniversitesi, Muğla Üniversitesi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Erzincan Üniversitesi, Rize Üniversitesi, Harran Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi ve Aksaray Üniversitesinin desteklediği kaydedildi. Kongrede Türkiye'den ve dünyadan ünlü fizikçiler bir araya gelecek. Türk Fizik Derneği, kongrenin ilk gününde, geçen yıl 30 Kasım'da Isparta'ya gitmek üzere yola çıkan ancak düşen Atlasjet Havayolları'na ait uçakta hayatını kaybeden Prof. Dr. Engin Arık, Prof. Dr. Fatma Şenel Boydağ, Araştırma Görevlisi Berkol Doğan, Yüksek Lisans Öğrencisi Engin Abat, Araştırma Görevlisi Mustafa Fidan ve Doç. Dr. İskender Hikmet için anma etkinliği düzenleyecek. 25 Ağustos günü yapılacak etkinliğe yaşamını yitiren fizikçilerin yakınları ve sevenleri katılacak. Aynı gün, tedavi gördüğü ABD'de yaşama veda eden Prof. Dr. Erdal İnönü için de yakınlarının ve sevenlerinin katılacağı anma toplantısı düzenlenecek. Kongreye siyaset ve bilim dünyasından pek çok ismin katılması bekleniyor. Ayrıca, Türk Fizik Derneği Genel Merkez Yönetim Kurulu, bu yıldan itibaren her yıl Prof. Dr. Engin Arık anısına ödül verme kararı aldı.


Evren artık kontrolden çıktı. Sorun yalnızca genişlemesi değil, aynı zamanda genişlemenin kendisinin de hızlanması. Böyle bir genişlemenin tek bir olası sonucu olabilir: sonsuz bir sessizlik ve karanlık, mutlak sıfıra vuran sıcaklık ve yaşamın hiçbir şekilde var olamayacağı şartlar. Evren artık kontrolden çıktı. Sorun yalnızca genişlemesi değil, aynı zamanda genişlemenin kendisinin de hızlanması. Böyle bir genişlemenin tek bir olası sonucu olabilir: sonsuz bir sessizlik ve karanlık, mutlak sıfıra vuran sıcaklık ve yaşamın hiçbir şekilde var olamayacağı şartlar. Bu tez 1998'de neredeyse kanıtlandı. Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı ile Avustralya Ulusal Üniversitesi'ndeki astronomlar, bizden çok çok uzakta gerçekleşen, Ia Tipi süpernova patlamalarını inceliyor ve dünyadan uzaktaki hareket hızlarını ölçüyorlardı. Ia Tipi süpernovalar, evrenin genelinde aşağı yukarı aynıdırlar; bu yüzden evrenin genişleme hızını ölçmede "bir ışık" görevi görürler. Fizikçiler, kökeni belirsiz bir "kara enerji"nin, kütle karşıtı çekim kuvveti gibi davranarak galaksileri birbirinden uzaklaştırdığı sonucuna vardı. Evren genişledikçe, bu evrenin daha da hızlı genişlemesine neden olan kara enerji miktarı da artıyordu. Kara enerji fikrini ilk kez, 1917'de Albert Einstein ortaya atmıştı. Geçen yıl Büyük Patlama'dan kalan kozmik radyasyonu analiz eden uydu WMAP'nın verdiği verilerle bu fikre ilişkin daha çok kanıt elde edildi. Bu verilere göre, evrenin tamamının yüzde 73'ü kara enerjiydi. Kara madde ise yüzde 23'ünü oluşturuyordu. Bize tanıdık olan maddeler, yani gezegenler, yıldızlar, gaz bulutlarıysa ancak evrenin sadece yüzde 4'ünü işgal edebiliyor. Giderek artan miktardaki kara enerji ise galaksileri birbirinden daha daha hızlı uzaklaştıracak ve evrenin karanlık, soğuk ve yalnız bir hale gelmesine neden olacak. Kalan enerji daha geniş alana yayılacağından, sıcaklıklar da hızla düşecek. Yıldızlar nükleer yakıtlarını tüketecek, galaksiler gökyüzünü aydınlatmayı durduracaklar ve evren de, ölü cüce yıldızlar, eskimiş nötron yıldızları ve kara deliklerin çöplüğüne dönüşecek. En ileri uygarlıklar, titrek titrek ışık yayan enerji közlerinin, yani kara deliklerin yaydığı silik, Hawking radyasyonunun etrafına üşüşecekler. O kadar ki, bilgiyi işleyen zeka da yok olacak. Hidroelektrik barajlar olsun, piller olsun, hepsi sıcaklık veya enerjiye bağlı değişim ölçümlerine bağlı çalışıyorlar. Kozmik sıcaklıklar, aynı en en düşük noktaya ulaştıklarında, farklılıklar da yok olacak. İş, enerji akışı, bilgi ve bunlara bağlı olan yaşam, cansız, buz gibi bir durma noktasına inecek. Zeka da aynı kaderi yaşayacak. Siyah, soğuk bir evren trilyonlar olmasa da milyarlarca yıl uzakta bizi bekliyor. İnsanlarsa bu arada, savaşlar, salgın hastalıklar, buzul çağları, göktaşı çarpmaları gibi onlarca felaket yaşayacak. Yaklaşık 5 milyar yıl içinde, Güneş'in dev bir kırmızı yıldıza dönüşmesiyle Dünya'nın nihai yok oluşunu da unutmayalım. Evrenin en son gününe kadar yaşayabilmek için, gelişmiş bir uygarlığın, galaksinin çok uzağına kadar uzanacak bir yıldızlararası yolculuğa öncülük etmesi ve yavaşlayan, soğuyan ve karanlıklaşan bir evrenle nasıl baş edileceğini öğrenmesi gerekir. En büyük zorlukları, evren öldüğünde, "burada olmamayı nasıl başarabiliriz" sorusunu yanıtlamak olacaktır. Bu evrenden kaçma planı kulağa absürd gelebilir. Ancak, fizikte böyle bir yolculuğu yasaklayan hiçbir şey yok. Einstein'ın görelilik kuramı, paralel delikleri birbirine bağlayan, kimi zaman da Einstein-Rosen köprüleri diye nitelenen kurt deliklerin var olduğunu savunur; kuramsal ve deneysel fizikçilere göre de, paralel evrenler bilim kurgu değiller. Çok evrenlilik -yani bizim evrenimiz de sonsuz sayıda diğer evrenlerle birlikte vardır- kavramı, bilim adamları arasında büyük destek buluyor. MIT'den Alan Guth'un sunduğu ve Büyük Patlama'dan sonraki saniyenin trilyonda biri kadar bir zaman dilimi içinde evrenin nasıl davrandığını açıklayan genişleme kuramı, WMAP'den alınan verilerle de tutarlılık gösteriyor. Genişleme kuramına göre, evren bugünkü boyutuna, zamanın daha başında kelimelerle anlatılamayacak kadar çabuk ulaştı. Stanford Üniversitesi'nden Andrei Linde ise bu kuramı daha da ileri götürerek, genişleme sürecinin bek bir olay olmayabileceğini ve "anne evrenler"in, sonu olmayan bir döngü içinde, sürekli "bebek evrenler" yarattıklarını öne sürdü. Eğer Linde'nin teorisi gerçekse, kozmik genişlemeler her zaman gerçekleşmekte ve siz bu satırları okurken bile yeni evrenler oluşmakta. Bu evrenden bir diğerine kaçma önerisi doğal olarak bazı sorular da yaratmıyor değil. Mesela, ileri bir medeniyet tam olarak nereye gidebilir, sorusuyla başlayalım. Aslında fizikçiler, paralel evrenlerin doğasını öğrenmeye milyarlarca dolar harcıyorlar. 1997'den beri Colorado Üniversitesi'ndeki bilim adamları, belki de bizimkinin bir milimetre uzağında bulunan par alel evrenlerle ilgili deneyler yürütüyorlar. Benzer bir çalışmaysa İsviçre'de gerçekleştiriliyor. 2007'de Cenevre'de, dünyanın en büyük atom parçalayıcısı olan Large Hadron Collider çalışmaya başlayacak. Çapı 5.5 kilometreden büyük olan bu dev makine, bir protonun 1/10000'i boyutundaki uzaklıkların izini sürebilecek ve belki de Büyük Patlama'dan bugüne görülmemiş egzotik parçacıkları toplayacak. Makinenin ayrıca, yüksek boyutlarda paralel evrenlerin varlığına işaret edecek, minyatür kara delikler gibi parçacıklar veya süpersimetrik parçacıkları yaratması umuluyor. Bunlara ek olarak da, merkezi uzay olacak, LISA kütle çekim dalgası dedektörü de 2012'de fırlatılacak. Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesini izleyecek olan LISA. 3 uydu içerecek. Lazer ışınlarıyla birbirleriyle iletişim kuracak olan bu uydular, bir kenarı 3 milyon kilometreden daha büyük uzunlukta bir üçgen oluşturacak. LISA çok çok uzaklardaki, belirsiz kütle çekim dalgalarını tespit etmek üzere tasarlandı. Bilim adamları, bu hassas cihaz sayesinde, diğer evrenlerin varlığının da incelenmesini umuyor. Peki biz neden bekliyor ve şimdiden bu evrenden kaçmayı planlamıyoruz? Yazının geri kalan bölümünde, kaçmak isteyen bir uygarlığa yol gösterici deneyler ve planlar yer alıyor; diğer bir deyişle, evrenin sonunda hayatta kalma kılavuzu. Gitme Zamanı: Kozmik kaçışımızı planlamaya başlamamızın zamanı geldi. Buradaki, dev galaksi M87 gibi görüntüler, evren çağlar boyunca ilerledikçe ölümsüz anılar arasına girecek. Kara enerji sayesinde, yakınlardaki galaksiler bile bizden ışık hızından daha büyük bir hızla uzaklaşacak ve hiçbirinden haber alamayacağız. Sonunda atomlar bile hareket edemeyecek kadar soğuyacak; zaman bile kendini donduracak ve çırpınan uygarlıklar için artık çok geç olacak. Bu durumda insanlığın önündeki tek seçenek, bizim evrene paralel var oldukları öne sürülen, ama göremediğimiz diğer bir evrene, bir kurt deliği yaratarak kaçabilmek ve uygarlığımızı orada yeniden kurabilmek... İşte bir kurt deliği yaratmanın 7 yolunun bilim kurgusal senaryosu. İleri bir uygarlık, bilinmeyene dalmadan önce, diğer tarafa geçişi mümkün kılacak yolları iyi öğrenmesi gerekir. Sona ilerlerken bilim adamlarının, evrenimizi diğerlerine bağlayan solucan deliklerin kararlılığını hesaplamak için kuvantum kütle çekimi kanunlarını keşfetmesi gerekiyor. Bugünse, her şeyi kapsayan Ğkimilerine göreyse tek kuramın, Sicim Kuramı ya da M-kuramı olduğuna inanılıyor. Bu kuram, tüm yarı-atomik parçacıkların, minik bir sicim veya zar üzerindeki farklı titreşimler olduğunu savunur. Bunlar sıradan sicimler değil, yüksek boyuttaki hiper-uzayda titreşen sicimlerdir. İlkesel olarak, evrenimiz 11 boyutta sürüklenen dev bir zar olabilir ve sonunda da komşu zarlar veya evrenlerle çarpışabilir. Evrenimiz ile komşu evrenin, iki paralel sayfa gibi birbirlerinin 1 milimetre mesafesinde gezinmeleri olasıdır. Bu denli küçük bir mesafeyi birleştirmek içinse, dev güçte bir düzeneğe ihtiyacımız vardır. Eğer bu evrenden bir diğerine kaçmak istiyorsak uygun bir çıkış bulmamız lazım; mesela bir kurt deliği, boyutsal bir kapı veya burayı oraya bağlayan kozmik bir tünel. Kimi doğal yollarla oluşacak birçok olasılık var. İnanılmayacak kadar çok enerji açığa çıkarmış olan Büyük Patlama; kozmik ipler, yanlış boşluklar veya negatif madde veya enerji gibi, fiziğin tüm sıra dışı varlıklarını da geride bırakmış olabilir. Evrenin ilk genişlemesi öyle çabuk ve patlayıcı şekilde gerçekleşmiş olabilir ki küçük kurt delikleri bile esnemiş ve çıplak gözle görülebilir boyutlara parçalanmış olabilir. Böyle varlıkların keşfi, ölmekte olan bir evrenden kaçmaya büyük yarar sağlar. Eğer gerçekten varlarsa, onları bulsak iyi olur. Buna ihtiyaç duyana kadarsa, belki de bugünden milyarlarca yıl sonra, gelişmiş bir uygarlık bu kapıların birinin önünde sendeleyecektir. Bilgisayarınızı geliştirin: Einstein'ın denklemleri, paralel evrenlerin varlığına izin veriyor. Ancak kurt deliğinin diğer tarafında ne olduğunu hesaplamak için, bugün varolanların da ötesinde devasa boyutlarda bilgisayar gücüne ihtiyacımız olacak. Kaçışın bir diğer yolu, karadeliklerdir. Karadeliklerin bir avantajı, evrende çok fazla bulunmalarıdır. Evrenimizin ortasındaki karadelik, güneşimizin tam 3 milyon katı kütleye sahiptir. Tabii ki halledilmesi gereken birkaç teknik sorun var. Birçok fizikçi, karadelik içine yapılacak bir yolculuğun ölümcül olacağını düşünüyor. Einstein'ın denklemleri, karadelik içinden geçişin mümkün olabileceğini söylese de, kuvantum etkileriyle başa çıkılamayabilir. Öte yandan, bizim karadelik fiziği üzerine bilgimiz henüz çok başında ve bu varsayımlar henüz hiç denenmedi. Mantıklı bir denemeyse, karadeliğin içinden geçmesi için bir uzay aracı gönderilebilir. Tabii ki, böyle bir yolculuğun bileti tek gidiş kesilecektir. Çünkü her bir karadelikten geri dönüş yoktur; ışık bile yoğun kütle çekiminden kaçamaz. Aracın, bu ufuk noktasından geçene ve tüm iletişimin kesileceği ana kadar vereceği bilgiler toplanabilir. Bu noktayı, yoğun ve büyük olasılıkla ölümcül bir radyasyon alanı sarar. Bir araç, bu bölgeden tam olarak ne kadar radyasyon geçtiği saptayabilir. Bu, sonraki uçuşlar için önemli bir veri olabilir. Bir araç beraberinde, karadeliklerin kararlılığı hakkında kritik sorular da getirebilir. 1963'te matematikçi Roy Kerr, hızlı dönen bir karadeliğin bir noktaya değil, daha çok merkezkaç kuvveti yüzünden parçalanamayan bir halkaya dönüşeceğini gösterdi. Kerr'in halkasına bakarak şu söylenebilir: evrenimizin merkezindeki bir kurt deliği, bizi aynı evrendeki diğer noktalara veya sonsuz sayıdaki paralel evrenlere bağlayabilir. Bu paralel evrenler, bir gökdelendeki asansörün katları gibi üst üste yığılmış olabilir. Bilim adamlarıysa, Kerr'in halkasına giren birine ne olacağı konusunda farklı görüşleri savunuyor. Bazıları, bir aracın gönderilmesinin ufuk noktasını tekilliğe indirgeyeceğini ve tüm deliği tamamen kapatacağını öne sürüyor. Bu tartışma, Stephen Hawking'in 7 yıl önce yaptığı ünlü açıklamasını temmuz ayında geri çekmesiyle daha da alevlendi. Hawking, karadeliğe giren bir bilginin, bir daha ele geçmeyecek şekilde kaybolmayabileceğini söylüyordu. Ünlü bilimciye göre, karadeliğe bir araç yollamak, deliğin yaydığı Hawking radyasyonunu rahatsız edebilir ve bilginin dışarı sızmasına izin verebilirdi. Bir araç yollamak ve neler olacağını görmek için birçok nedeniniz var aslında. Bir karadeliğin ufuk çizgisi yakınında üsteleneceği özellikleri araştırdıktan sonra yapılacak iş, yavaş çekimde bir karadelik yaratmak ve uzay-zaman'daki özelliklerine ilişkin daha detaylı deneysel veri elde etmek olabilir. Einstein 1939'daki bir makalesinde, kendi kütlesi altında yavaş yavaş çöken yıldızlara ait birikmiş yığınak kütlesini ele almıştı. Bu denli bir kütlenin tek başına büyük bir karadelik yaratamayacağı sonucuna varan Einstein, ancak yine de cismi şiddetle içeri doğru çökebileceği şeklindeki, bize bugün tanıdık gelen kavramı hiç dikkate almamıştı. Bilim adamının çalışmaları, "dönen bir sisteme, eğer birisi yavaşça ek madde veya enerji gönderirse, bir içe çökme yaşanabileceği ve bir karadelik oluşabileceği" olasılığına yanıt vermiyor. Sözgelimi bir uygarlığın, galaksi düzeyinde madde tutma kapasitesine sahip olduğunu hayal edin. Bir kara delik oluşturmak için boyutu Manhattan kadar olan, ancak Güneş'imizden daha büyük kütleye sahip, dönen nötron yıldızları bir araya toplanabilir. Kütle çekimi yıldızları aşamalı olarak birbirlerine yaklaştıracaktır. Mümkün olan noktada, ileri teknolojiye sahip bilim adamlarımız da karışıma daha fazla nötron yıldızı katabilirler. Toplam madde 3 güneş kütlesini geçtiği anda, birleşik kütle çekimi yıldızları dönen bir halka içine, yani Kerr kara deliğine çökmeye zorlar. Gelecekteki bilim adamları, solucan deliklerinin nasıl oluştuklarına ilişkin çok fazla bilgiye sahip olacaklar. Bilim adamlarının, düzensiz bir süpernova patlamasına benzeyen bir patlamaya neden olmamaları için nötron yıldızlarının hareketinin yavaş olması gerekiyor. Eğer düzgün gerçekleştirilirse, süreç sonunda biri bu evrende diğeriyse öbür evrende olmak üzere iki Kerr halkası yaratılması gerekir. Kerr halkalarının öldürücü veya kozmik ortamlar için çok kararsız olduğu kanıtlanırsa, gelişmiş bir uygarlık, negatif madde veya negatif enerji kullanarak yeni bir kurt deliği açmayı düşünebilir . Caltech Üniversitesi'nden Kip Thorne ve ekibi, 1988'de, yeterli negatif madde veya enerji bulunuyorsa, bir ziyaretçinin içinden serbestçe geçip geri dönebileceği bir kurt deliğinin yaratılabileceğini ortaya koymuştu. Henüz hiç kimse negatif enerji veya negatif maddeyi görmemiş olsa da, laboratuarda "Casimir Etkisi" adı altında saptandı. İki yüksüz, paralel levha olduğunu düşünün. Teorik olarak aralarındaki kuvvetin sıfır olması gerekir. Ancak, eğer yalnızca birkaç atom kadar birbirlerinden uzağa konurlarsa, o zaman aralarındaki boşluk, düzensiz kuantum değişikliklerinin oluşması için yeterli olmayacaktır. Bunun sonucunda da, levhalar çevresindeki alanda yaşanan kuantum değişikliği sayısı, aralarındaki boşluktan büyüktür. Bu fark, iki levhayı itici bir net kuvvet yaratır. Hendrik Casimir, bu etkiyi 1948'de tahmin ederken o günden bugüne kadar da deneysel olarak kanıtlandı. Sözü geçen enerji miktarı çok önemsizdir. Casimir etkisini pratik dünyaya uygulamak için, paralel levhaların birbirlerine, en ileri teknoloji kullanılarak aklın hayalin alamayacağı bir yakınlıkta yerleştirilmeleri gerekir. Bu değer, uzunluğun en küçük ölçüsü olan Planck uzunluğunda (10 üzeri eksi 33) olabilir. Ardından da, bu iki paralel levhanın tek bir küre haline getirildiğini ve bu fraksiyonel aralık içinde birbirlerine bastırıldıklarını düşünün. Ortaya çıkan Casimir etkisi, küre içinde bir kurt deliği açmaya yetecek enerjiyi yaratabilir. Hem Kerr halkası hem de negatif enerji teorisinin güvenilmez çıkması halinde, Guth'un genişleme kuramı daha zor bir kaçış planı sunuyor: bir bebek evren yaratmak. Guth'un da altını çizdiği gibi, evrenimize benzeyen bir şeyler yaratmak için, 10 üzeri 89 foton, 10 üzeri 89 elektron, 10 üzeri 89 pozitron, 10 üzeri 89 nötrino, 10 üzeri 89 antinötrino, 10 üzeri 79 proton ve 10 üzeri 79 nötrona gerek vardır. Ancak Guth'a göre, bu maddenin pozitif enerjisi, kütle çekiminin negatif enerjisiyle tamamen ortadan kaldırılmıyor. . Diğer bir deyişle, bir bebek evren yaratmak için gereken toplam madde miktarı, yalnızca birkaç onsa (0.028 kg.) denk gelebilirdi. Prensipte, uzay-zamanın belirli bölgesinin kararsız olması ve "yanlış boşluk" denilen bir hale girmesi durumunda bebek evrenler doğar. Evrenimizi yaratmak için gereken yanlış boşluk, 10 üzeri -26 santimetre genişlik gibi inanılmayacak küçük bir değerdir. Eğer, bir onsluk maddeden böyle bir yanlış boşluk yaratılmışsa, yoğunluğu santimetre küp başına 10 üzeri 80 gram gibi hayret verici bir değer olacaktır. Birkaç onsluk maddeyi bir araya getirmek kolaydır; gereken küçük hacme sıkıştırmaksa bugünkü koşullarda mümkün değildir. Çözüm için, aşağı yukarı Planck enerjisine eşit gerçeküstü bir enerji miktarının küçük bir alanda toplanması gerekir. İşte size, gelişmiş bir uygarlığın deneyebileceği 2 yaklaşım. Lazer ışınlarının gücü aslında sınırsızdır; yalnızca lazer yayan maddenin kararlılığı ve güç kaynağın enerjisiyle sınırlandırılmıştır. Günümüzde katrilyon vat üreten Petavat lazerleri mevcuttur. Karşılaştırmak gerekirse, dev bir nükleer santral, sürekli de olsa yalnızca bir milyar vat üretebilir. Bir X ışınının, nükleer bombanın ürettiği enerjiyi hedef alıp akla hayale gelmeyecek kadar büyük bir güç itkisi oluşturması ise teorik olarak mümkündür. Gelişmiş bir uygarlık, çok daha büyük ölçekte bir cihaz yaratabilir. Geleceğin bilim adamları, göktaşlarının üzerine dev lazer istasyonları kurup, ardından da tek bir notaya milyonlarca lazer vuruşu ateşleyerek günümüz teknolojisini silip süpürecek sıcaklıklar ve basınçlar yaratabilir. Her bir lazerin gücü, nükleer bir bombayla sağlanabilir. Ancak böyle bir cihaz, sadece tek bir kullanımlık olabilir. Bu dev lazer ışınlarını ateşlemenin bir amacı, bir odayı 10 üzeri 29 Kelvin derecesine ısıtarak içerde yanlış bir boşluk yaratmaktır. Bir diğer amaçsa, birbirlerine Planck mesafesinde olacak bir çift küresel tabakayı sıkıştırmak ve Casimir etkisiyle negatif enerji yaratmak olabilir. Her iki durumda da, oda içinde evrenimizi bir diğerine bağlayacak bir solucan deliği açılarak kaçmamız sağlanmalıdır. Su anda bilim adamlarının kullanabildiği en büyük güç üreten cihaz, Large Hadron Collider'dır. 2007'de devreye girmesiyle 14 trilyon elektron volt üretmesi bekleniyor, ancak bu değer bile yanlış boşluk yaratmak için gereken enerjinin katrilyonda biridir. Ancak, güneş sistemimizin çapında bir parçacık hızlandırıcısı da işi görebilir. Devasa büyüklüklerdeki sac mıknatıslar, göktaşları üzerine stratejik aralıklarla yerleştirilebilir. Bunun amacı, Güneş çevresinde hedef alınan bir ışını kırmak ve odaklamaktır. Ayrıca Large Hadron Collider'ın, dev halka çevresinde yarı-atomik parçacıkları güçlendirmek için radyo frekansı enerjilerini kullanan dev parçacık hızlandırıcı teknolojisinin son örneği olabileceğini not etmekte yarar var. Fizikçiler, lazerle çalışan ve milyarlarca elektron volt üretebilecek hızlandırıcıların masa üstüne koyulacak boyutlarını geliştirmeye başladı bile. Bilim adamları bugüne kadar, güçlü lazer ışınlarını kullanarak metrede 200 milyar elektron volt hızını elde ettiler, ki bu yeni bir rekordur. Süreç çok hızlı ilerliyor ve enerji faktörü her 5 yılda 10 faktör büyüyor. Gelişmiş bir uygarlığın bunları mükemmelleştirmek için uzun yılları var. Buraya kadar saydığımız kurt deliklerinin işe yaramadığını varsayalım. Belki de kararlı değillerdi, içinden geçilemeyecek kadar küçüktüler ya da radyasyon etkisi bakımından çok yoğundular. Peki ya geleceğin bilim adamları, bir kurt deliğinden yalnızca atom boyutundaki parçacıkların güvenle geçeceklerini saptarsa? Durum böyleyse, zeki uygarlığın tek bir seçeneği kalır: diğer tarafta insan uygarlığını yeniden yaratmak için kurt deliğine bir nanobot gönderilmelidir. Aslında bu, doğada hep var olan bir süreçtir. Bir meşe ağacı, yeni bir ağaç yaratmak için gereken tüm genetik bilgiye sahip tohumları üretir ve yayar. Bu tohumlar ayrıca, kolonileşmeyi mümkün kılacak yeterlilikte besinle doludur. Nanoteknolojiyi kullanan gelişmiş bir uygarlık, bu kendi kendini kopyalayabilen, minik makine içine büyük miktarlardaki bilgiyi kodlayabilir ve bu makineyi boyutsal bir geçiş noktasına gönderebilir. Atom boyutlarındaki madde, ışık hızında yolculuk yapabilir ve kararlı ve değerli minerallerle dolu bir aya inebilir. Yerleştikten sonra, elindeki hammaddelerden faydalanarak kendinin milyonlarca kopyasını yapacak kimyasal bir fabrika yaratabilir. Bu yeni robotlar, daha sonra diğer yakın aylara ateşlenerek yeni fabrikalar kurar ve daha milyonlarca kopya oluşturur. Kısa bir süre sonraysa, trilyonlarca robot uzay aracından oluşan bir küre, ışık hızına yakın genişler ve tüm galaksiyi ele geçirir. Ardından bu robot araçlar, dev biyoteknoloji laboratuarları kurarlar. Taşıdıkları çok değerli bilgiyi Ğyani uygarlığın en eski yerlilerinin yeniden yüklenmiş DNA sekanslarını- kuvözlere enjekte ederler ve tüm türü klonlarlar. Geleceğin bilim adamları, yerel halkın kişiliklerini ve anılarını bu nanobotlara kodlamayı başarırsa uygarlık yeniden doğmuş olacaktır. "Bu, Arthur C. Clarke'ın 2001: A Space Odyssey hikayesinin temelini oluşturuyordu. Clarke'ın hikayesi, belki de dünya dışı bir zekayla karşılamanın bilimsel olarak en doğru anlatımıydı. Filminde, bu mantık bilim adamlarınca ilk dakikalarda birleştirilmişti, ancak yönetmen Stanley Kubrick son düzeltmelerinde söyleşileri kesip attı. Garip Ama Gerçek: Kulağa biraz fantastik gelse bile, tüm bu senaryolar geleceğin uygarlığının kapasiteleri dahilindeki fizik ve biyoloji kanunlarıyla tutarlılık gösterir. Bunların tümü, genişleyen bir evrenin son günlerini yaşayan uygarlığın yegane kaçış şansları olabilir.


Syracuse Üniversitesi'nde bulunan bilim insanları madde ve antimadde üzerine dengeyi açıklayabilecek Bs mezonlarıyla ilgili yeni bir keşif yaptı. Bu keşif sayesinde evrende maddenin antimaddeden neden daha fazla olduğunun açıklanabileceği söylenirken Prof. Sheldon Stone ve çalışma arkadaşları, CERN'de gerçekleştirilen çalıştayda sonuçları paylaştı. CERN'de bulunan ve bir süredir yeniden gündemi meşgul etmeye başlayan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, büyük patlama sonrasında maddenin evrene nasıl yayıldığına ilişkin araştırmalar yapıyor. Bu merkezde Dünya genelinde 800'den fazla mühendis ve bilim adamı, deney kapsamında çalışırken Prof. Stone Sirakuza, merkezde 15 fizikçiye başkanlık ediyor. Sirakuza, pek çok uluslar arası çalışmanın Bs mezonlarıyla ilgilendiği bu parçacığın madde ve antimadde arasında salınım yaptığını söylüyor. Bu parçacığın özelliklerinin anlaşılması ile yük-denkliği ihlali aydınlatılabilecek ve evrende madde antimadde arasında ki denklik ile en önemli sorulardan birine cevap bulunmuş olacak. Bilim insanlarına göre evrende 14 milyar yıl önce enerji, madde ve antimadde olarak eşit oranda birleşti. Ancak evrenin genişleyip soğumasıyla birlikte bu dengede değişmeye başladı. Antimaddenin önemli bir kısmı büyük patlama sonrasında yok oldu ve geriye yıldızlar ile galaksileri oluşturan maddeyi bıraktı. Stone, yük denkliğini bozacak bu olayın evrenin bugün ki halini almasını sağladığını söylerken antikuark ve garipsi kuarkın güçlü bir etkileşimde olduğunu ve cevabın Bs mezonunda yattığını söylemekte. Stone ve çalışma arkadaşları Fermilab'ta CDF ve Co ismi verilen dedektörler üzerinde bazı çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalarda alınan sonuçlara göre standart modelden gelen Bs mezonları, madde-antimadde salınımlarını gösteriyor olsa da belirsizlikler, kesin sonuçların sunulmasını engelliyor. Stone ve çalışma ekibi, yeni buldukları bir teknik ile ölçümün fiziğin gizlenmiş olduğu alanları dikkat çekici bir şekilde sınırladığını ve fizikçileri farklı alanlara yönlendirdiğini söylüyor.


Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından bu yıl ikincisi düzenlenen TÜBİTAK Formula G Güneş Arabaları Yarışları'nın birinci etabı 28 üniversiteden 37 takımın katılımıyla yapılıyor. Yarışın ilk etabı olan Ege Kupası, 6-9 Temmuz'da İzmir Pınarbaşı Yarış Pisti'nde gerçekleştiriliyor. Türkiye Kupası ise, 22 Temmuz'da İstanbulPark pistinde yapılacak. TÜBİTAK Formula G'nin birinci etabı İzmir Pınarbaşı yarışlarında araçlar, 2.2 km uzunluğundaki pistte saat yönünde 30 tur atacak. Yarış, ilk aracın damalı bayrağı görmesi veya başlangıçtan itibaren 2 saatin dolmasıyla sona erecek. 9 Temmuz'da yapılacak İzmir finalinde dereceye giren ilk üç takıma kupa verilecek. Takımlar İstanbulPark'taki ikinci etapta, İzmir'de aldıkları dereceye göre sıralanacaklar. TÜBİTAK Formula G yarışı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi koordinatörlüğünde, alternatif enerji kaynaklarının kullanımını teşvik etmek ve gençlerin bilimsel projelerini göstermelerine olanak sağlamak amacıyla düzenleniyor. Formula G yarışlarında, Uluslararası Otomobil Sporları Federasyonu'nun pist yarışları için koyduğu kurallar geçerli. TÜBİTAK Formula G Güneş Arabaları Yarışı ilk kez, 30 Ağustos 2005'te, İstanbulPark'ta düzenlenmişti. İlk yarışta ODTÜ Robot Topluluğu birinci, Atılım Üniversitesi ikinci, Yeditepe Üniversitesi de üçüncü olmuştu. Bu yıl, teknik kuralların değiştirilmesiyle, yarışa modifiye araçların yanı sıra, yeni tasarımlar da katılıyor. TÜBİTAK ve İzmir Büyükşehir Belediyesi, Pınarbaşı Pisti'ne kent merkezinden otobüsle ulaşım sağlayacak. Otobüsler, 9 Temmuz sabahı saat 8:30'da ve 9:00'da Konak Meydanı'ndan ve Bornova Ege Üniversitesi Metro Durağı önünden hareket edecek. Pınarbaşı Yarış Pisti'nden dönüş seferleri ise saat 16.00'da yapılacak.


Yeni bir buluşla, veri aktarımı için elektron yerine foton kullanan optik mikroçipler gelecekte, süper-hızlı mikroişlemcilerin omurgası olabilecek. Işık verinin aşırı hızlı aktarımı için bilim insanlarının hayalini süslüyor. Işık paketlerinin, bir elektrik devre misali açılıp kapansı mikroçip düzeneğinde gerçekleştirildiğinde bu mümkün olacak. Ancak fotonların birbirleriyle ve diğer parçacıklarla çok zayıf şekilde etkileşime girmeleri nedeniyle onlara veri depolatmak şimdilik pratik olarak sadece bir tasarı. Bugünkü düzenekler ışığı veri aktarımında kullanırken, optik paketler önce elektronik forma dönüştürülüyor ve daha sonra veri bunlar aracılığıyla depolanıyor ve işleniyor veya aktarılıyor. Elektronlar arasındaki etkileşim onların veri taşıma hızını düşürüyor, bu pratik engel elektrona dayalı çiplerin birgün gelecekte bir 'doğal limit'e takılacağı endişesini yaratıyor. Bu doğal limiti aşma iddiasındaki IBM'in Cell çipinde 7 çekirdek bulunuyor. Uzmanlar, 10-15 yıl sonrasında bir çipe onlarca çekirdeğin sığdırılacağını öngörüyor. Bu öngörü, habere konu olan çipi geliştiren IBM Watson Araştırma Merkezi uzmanı Yurii Vlasov'a ait. Vlasov'a göre, yüzlerce çekirdeği bir çipe sığdırmanın tek yolu fotonlar. Optik mikroçip düzeneğinde ışık paketlerinin tutulduğunda nereye yönlendirileceğinin ayarlanması sorunu ortaya çıkıyor. Bunu router sağlıyor, ışık paketlerinin koordineli bir şekilde yönlendirilmesi için, ışık devresini oluşturan paketlerin birbirlerine 'çarpmadan' hareketlendirimesi gerekiyor. Işık fotonları arasındaki trafiğin bu açıdan denetlenmesi için bazılarının filtrelenerek geciktirilmesi anlamına geliyor. Işığın 1 nanosaniye geciktirilmesi için, 21 santimetre kalınlığında fiber filtreden geçmesi demek. Bu kalınlık mikroçip için pratik değil. IBM uzmanlarının geliştirdiği optik devre çipte 10 bit veriyi ışıkla tutabiliyor. Optik devrede silikon dioksitten oluşan bir 'fotonik kablo' bulunuyor. Bu kablo ışığı, fotonları kanalize ediyor. Bu sistemde fotonları 1 nanosaniye geciktirmek için 7 cm'lik kablo yeterli oluyor, çünkü silikon camdan daha yüksek bir yansıtma potansiyeline sahip, böylece ışığı daha fazla yavaşlatıyor. Vlasov, ışığın geciktirilmesini artırmak için, bu kabloları bir zincir şekilde doluyor, böylece yansıtma etkisi kıvrımların içinde tekrarlama yoluyla pekiştiriliyor. Vlasov çipte 0.03 milimetre kare bir alanda, ışığı 0.5 nanosaniye geciktirdiklerini ifade ediyor.


Fizikçiler için uzun yıllardır devam eden ışınlanma serüveni 2006 yılında gerçekleştirilen bir çalışma ile ışık ve gaz atomları arasında başarı ile gerçekleştirilmişti. Niels Bohr Enstitüsünde yapılan bu çalışma sonucunda bilim adamları, atomlara yüklenen bilginin fotonlar yolu ile ışınlanıp, ışınlanamayacağı üzerinde çalışmalara başlarken pek çok kişi için insanın benzer bir şekilde ışınlanıp ışınlanamayacağı sorusu gelmişti. Maddenin ışınlanması işleminde foton çiftleri kullanılırken foton çiftlerinin birbiri ile aynı özelliği göstermesi istenir. Basit bir örnek ile bir fotonun Ay'a gönderilmesi ve Dünya'da yer alan diğer çiftin uyarılması sonucunda fiziksel bir bağ kurulmamasına rağmen çiftler etkilenmektedir. Bu işlem sırasında foton çiftleri ile kuantum şifreleme işlemi kullanılarak diğer fotona gönderim yapılmaktadır. Atomların kodlanması şeklinde gerçekleşen bu işlem sırasında kodlar, merkezde işlenmekte ve diğer merkezde yer alan aynı tip atomlar birleştirilerek aynı madde elde edilmektedir. Işınlanma işlemi sırasında asıl maddenin yok olması pratikte gerçekleştirilmiş bir çalışmadır. Geçtiğimiz günlerde ScienceDaily'de yayımlanan bir haberde fotonlar kullanılarak 25 km öteye kuantum ışınlanmanın başarı ile gerçekleştirildiği belirtildi. Cenevre Üniversitesi'nde görev alan fizikçiler tarafından gerçekleştirilen bu çalışmada fotonun kuantum hali 25 km uzaklıkta yer alan kristale optik fiberle ışılandı. Yaklaşık 10 yıl önce gerçekleştirilen benzer çalışmada mesafe 6 km iken bugün, bu rakamın yaklaşık 4 katı kadar mesafeye kuantum ışınlanma gerçekleştirildi. Maddeden geçen ışıl, fotonun kristale teleportasyonu için kullanılırken bu çalışma ile maddenin yalnızca kompozisyonu değil aynı zamanda halinin de önemli olduğu görüldü. Felix Bussieres ve meslektaşları tarafından Nature Photonics'de raporlanan deneyler ile fotonun kuantum halinin kristale ışınlanarak doğrudan etkileşimden korunabileceği doğrulanmış oldu. - J. G. Bohnet, K. C. Cox, M. A. Norcia, J. M. Weiner, Z. Chen, J. K. Thompson.Reduced spin measurement back-action for a phase sensitivity ten times beyond the standard quantum limit. Nature Photonics, 2014; 8 (9): 731 DOI:10.1038/nphoton.2014.151


Gözlem ve deneyler, bizi ışığın doğrusal ve küresel yayıldığı gibi çelişkili bir sonuca götürür. Çelişkili gibi gözüken bu durumu, ışığın yapısını oluşturan enerji paketlerinin doğrusal yayılmada bir taneciğin doğru bir çizği boyunca hareketi şeklinde değil, küresel yayılmada ise ışığın su dalğası gibi küresel yayılmadığı düşüncesiyle çözebiliriz. Karanlık ortamda bir ışık demetini gözlersek, demetin genişliyerek yayıldığını görürüz. Eğer bu gözlem ışığın yayıldığı ortamda hiçbir atomun olmadığı boşlukta yapılsaydı, ışık demetini göremezdik. Işık demetini görebilmemiz, demet içinde kalan atomların sadece demet doğrultusu boyunca foton salmadıklarını, demet dışına doğru farklı doğrultularda foton saldıklarını gösterir. Girişim deneylerinde aydınlık ve karanlık şeritlerin oluşumu, aydınlık ve karanlık noktaların oluşumu ile izah edilir. Foton-atom etkileşmesi varsayımlarına göre foton salımı yapan atomlar aydınlık, foton salımı yapmayan atomlar ise karanlık noktaları ifade eder. Işıma varsayımına göre girişim deneylerinde aydınlık ve karanlık noktaların oluşum varsayımı, ışığın maddesel ortamda ilerlerken aydınlık ve karanlık noktaların oluşması gerektiği düşüncesine götürür. Buna göre ışığın ilerlemesini sadece foton salımı yapan atomlarla izah edemeyiz. Işık ilerlerken aydınlık ve karanlık noktaların oluştuğu varsayımından hareketle, ışığın ilerlemesinde sadece aydınlık noktalardan salınan fotonları dikkate aldığımızda, bu durumda ışığın ilerlemesinin her adımında aydınlık nokta sayısı gitgide azalacak ve kısa bir mesafe sonrası bitecek ve dolayısıyla ışıkta sonlanacaktır. Bu nedenle karanlık noktaları ifade eden atomlarca soğrulan fotonun enerjisinin en azından fotonun yayılma hızına eşit bir hızla herhanği bir şekilde komşu atomlara geçmesi gerekmektedir. Atomların foton salıp salmamasında diğer koşullarla birlikte bu enerjininde rolü olması gerekmektedir. Işıma varsayımını atomların sadece foton salıp salmamasında değil, atomların kendisini oluşturan parçacıklardan birinin salınıp salınmamasındada genelleştirebiliriz. Atomdan foton veya kendisini oluşturan bir parçacığın salınıp salınmamasını; atomun yapısı, gelen enerji ve gelen enerjinin geliş durumuna göre izah edebilmeyi düşünebiliriz.


Frekans bir olayın birim zaman (tipik olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla, kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür, matematiksel ifadeyle periyodun çarpmaya göre tersidir. Bir olayın frekansını ölçmek için o olayın belirli bir zaman aralığında kendini kaç kere tekrar ettiği sayılır sonra bu sayı zaman aralığına bölünerek frekans elde edilir. SI birim sisteminde frekans, Hertz ile gösterilir. Bir Hertz, bir olayın saniyede bir tekrarlandığı anlamına gelir. Olayın iki Hertzlik bir frekansa sahip olması ise, olayın saniyede kendini iki kere yinelediğini ifade eder. Frekansı ölçmenin başka bir yolu ise olayın kendini tekrar etmesi arasında geçen süreyi tayin etmektir zira frekans bu sürenin çarpmaya göre tersi olduğundan dolaylı olarak elde edilebilir. İki yineleme arasında geçen süreye periyot denir ve fizikte genellikle T ile gösterilir. Bir dalganın frekansı, dalgaboyuyla ilişkilidir. Dalganın dalgaboyuyla frekansının çarpımı, o dalganın hızını belirler. Dolayısıyla dalgaboyu bilinen bir dalganın frekansı bu ilişki kullanılarak belirlenebilir. ifadesine dönüşür. Dalgalar bir ortamdan başka fiziksel yoğunluğa sahip bir ortama geçtiklerinde frekansları değişmez ancak hızları ve dolayısıyla dalgaboyları değişir. Doppler Etkisi dışında frekans hiç bir fiziksel olay dolayısıyla değişmez, diğer bir deyişle evrensel bir fiziksel değişmezdir. Orkestrada bütünlüğü sağlamak için akort sesi olarak verilen la notası 440 Hz frekansına sahip bir titreşimdir. İnsan kulağı 20-20.000 Hz aralığındaki titreşimlere tepki gösterir. Şebekeden dağıtılan elektrik, saniyede 60 kere salınan alternatif gerilimdir. Elektrikli eşyaların üzerinde AC 220V 60Hz uyarısı cihazın, 60 Hz' lik 220 Volt genlikli alternatif gerilimle çalıştığı anlamına gelir.


Bir kuşun veya uçağın kanadı gibi burada da frizbinin şekli uçma yeteneğindeki en önemli etkilerden. Eğer frizbinin köşesinden bakarsak, bir uçağın ön kanatları gibi yuvarlatılmış bir yapıya sahip olduğunu görürüz. Uçağın havaya kalmasında etken olanın uçağın kanadının üst yüzü olduğunu biliyoruz. Aynı prensip frizbiler için de geçerlidir. Hava frizbinin yuvarlatılmış üst yüzeyinden geçerken hızlanır ve bu hava hareketinin üst kısımda hızlanması sonucunda burada basınçta azalma meydana gelir. Alt kısımdaki yavaş have hareketinin olduğu bölgelerde ise basınç daha yüksektir. Bu basınç farkı frizbinin yukarı doğru kalkmasını sağlar. Evet frizbinin şekli onun yükseklere çıkarırır ama uçabilmesi için daha fazlasına ihtiyaç vardır. Frizbiyi kendi etrafında döndürmeden fırlatmayı denerseniz yalpalayıp düştüğünü görürsünüz. Frizbinin şekli yukarı çıkmasında etkendir belki ama, frizbi kararsızdır; dik bir şekilde duramaz ve sonunda düşer. Tüm uçan cisimlerin uçuş sırasında dengeli olmasını sağlayacak bir şeyler vardır. Bu kuş ve uçaklarda kuyruk kısmıdır. Frizbide is dengeyi sağlayan uçarken yaptığı kendi etrafında dönme hareketidir.


Nükleer kaynaşma , parçalanmanın tersine çok hafif iki çekirdeği birleştirerek daha ağır bir çekirdek oluşturmak ve bu şekilde açığa çıkan bağ enerjisini kullanmaktır. Ama bunu denetim altında oluşturmak oldukça zor bir iştir. Çünkü çekirdekler pozitif elektrik yükü taşır ve birbirlerine yaklaştırmak istenildiğinde çok şiddetli bir şekilde birbirlerini iterler. Bunların kaynaşmasını sağlamak için aralarındaki itme kuvvetini yenebilecek büyüklükte bir kuvvetin kullanılması gerekmektedir. Gereken bu kinetik enerji , 20-30 milyon derecelik bir sıcaklığa eşdeğerdir.46 Bu olağanüstü bir sıcaklıktır ve kaynaşma tepkimesine girecek maddeyi taşıyacak hiçbir katı malzeme bu sıcaklığa dayanamaz. Yani bu birleşmeyi gerçekleştirecek bir düzenek yeryüzünde yoktur. Güneş saniyede 4 milyon ton, dakikada ise 240 milyon ton madde kaybetmektedir. Güneş'in, 3 milyar yıldan beri bu hızla enerji ürettiğini varsayarsak, bu süre içinde kaybetmiş olduğu kütle 400.000 milyon kere milyon ton olacaktır ki, bu değer, yine de Güneş'in şimdiki toplam kütlesinin 5000'de biri kadardır. Bu miktar, 3 milyar yılda 5 kg'lık bir taş yığınından 1 gram kum eksilmesi gibidir. Bundan da anlaşılacağı gibi Güneş'in kütlesi öyle büyüktür ki, bu kütlenin tükenmesi çok uzun bir zaman gerektirir. Nükleer kaynaşma , parçalanmanın tersine çok hafif iki çekirdeği birleştirerek daha ağır bir çekirdek oluşturmak ve bu şekilde açığa çıkan bağ enerjisini kullanmaktır. Ama bunu denetim altında oluşturmak oldukça zor bir iştir. Çünkü çekirdekler pozitif elektrik yükü taşır ve birbirlerine yaklaştırmak istenildiğinde çok şiddetli bir şekilde birbirlerini iterler. Bunların kaynaşmasını sağlamak için aralarındaki itme kuvvetini yenebilecek büyüklükte bir kuvvetin kullanılması gerekmektedir. Gereken bu kinetik enerji , 20-30 milyon derecelik bir sıcaklığa eşdeğerdir.46 Bu olağanüstü bir sıcaklıktır ve kaynaşma tepkimesine girecek maddeyi taşıyacak hiçbir katı malzeme bu sıcaklığa dayanamaz. Yani bu birleşmeyi gerçekleştirecek bir düzenek yeryüzünde yoktur.


Yaklaşık beş yıllık süreçte astronomlar tarafından galaksimizin merkezinde yer alan ilginç bir cisme yönelik çalışmalar yürütülmekteydi. Bu beş yıllık periyot içerisinde bilinmeyen cismin galaksi merkezinde bulunan kara deliğe doğru ilerleyen, gaz bulutu olduğundan şüphe edilmekteydi. Cisim üzerinde yapılan incelemeler UCLA'da görev alan astronomlar tarafından, kara deliğe en yakın olduğu an üzerinde yoğunlaştı. Astronomlara göre G2 olarak adlandırılan nesnenin ne olduğu hakkında artık net bilgiler elde edildi. Andrea Ghez önderliğinde çalışmalarını yürüten ekip, G2'nin kara delik etrafında yörüngeye girmiş olan gaz ve tozlar tarafından örtülmüş binary yıldız çifti olduğunu söylüyor. Bu cismin hareket alanında kara deliğin devasa çekim kuvvetinin etkili olduğu ve hareketlerin kara delik tarafından yönlendirildiği belirtiliyor. Astrophysical Journal Letters bülteninde yayınlanan araştırma detaylarına göre G2 olarak adlandırılan cisim, hidrojen bulutu olsaydı kara delik etrafında parçalanacak ve kara deliğin mevcut durumunu etkileyecekti. Ghez'e göre G2, yaşamayı bırakmış ve yörüngesinde ilerlemeye devam eden bir binary yıldız çifti. Sıradan bir gaz bulutunun kara delikten etkilenmeden devam edebilmesi ise mümkün olarak görünmüyor. Bir kara delik doğrudan varlığını göstermese de yakınlarında yer alan yıldızlara uyguladığı etki nedeniyle varlığı tespit edilebilir. Yine oldukça büyük olan kara delik etrafında diğer pek çok yıldızı gözleyen Ghez, G2'nin kara delik etrafında birleşen iki yıldızdan oluştuğunu söylüyor. Bu birleşmede kara deliğin devasa çekim gücüde etkili görünüyor. Ghez'e göre galaksimizde bulunan devasa yıldızların, yıldız çiftlerinden meydana geldiği düşünülüyor.


Galieo Galilei, evrenin merkezinin Güneş olduğu fikrini kabul etmiş, bu nedenle de Vatikan'ı karşısına almıştı... İddianın doğruluğuna ilişkin özür, geç de olsa, tam 359 yıl sonra dile getirilmişti. Amansız çekişme çok eski yıllara uzanmakla birlikte tüm dünya bu haberle çalkalanmıştı. 1992'de Vatikan, "evrenin merkezi dünyadır" savını geri çekip, Toscanalı inatçı bilim adamının haklılığını kabul ediyordu. Papa II. Jean Paul, yaptığı açıklamayla, Kutsal Roma Katolik Kilisesi ile fizikçi ve gökbilimci Galileo Galilei arasında yaşanan, bilim tarihinin en uzun süren kan davasını da noktaladı. Birçok kişi için Vatikan'la Galilei arasında yaşanan çekişme, bilimin dinsel dogma karşısındaki zaferinin bir simgesi. Galilei'nin asıl "suçu" dinsel değerlere aykırı düşen görüşlere ya da dini inkara değil, daha sıradan bir nedene dayanıyordu. O, Aristoteles'in eski öğretilerini çürütmüş, dolayısıyla antik Yunan filozoflarının "kuşku duyulmaması gereken" iddialarına dayanan ünlü akademisyenlerin kovanına çomak sokmuştu. Galilei'nin çıkışlarından rahatsız olan dönemin bilim otoriteleri, bu çatlak sesi susturması için Vatikan'a baskı yapmışlardı. Geleceğin dahisi Galileo Galilei, 15 Şubat 1564'te Pisa'da dünyaya geldi. Babası Vincenzo Galilei, Floransa'nın ünlü bir ailesinden gelmekle birlikte, orta halli bir adamdı; kendisini daha çok felsefeye vermişti. Çocukluk yıllarını babasının entelektüel yaşam tarzı şekillendirmişti. Galilei, ilk önce Güzel Sanatlar Akademisi'ne yazıldı; ancak, 17 yaşında babasının isteği üzerine Tıp Fakültesi'ne başladı. Onun gözü ise, mekanik bilimlerdeydi. Matematiğe büyük bir merak sarmış, makinelerin matematiksel hesaplamaları konusunda yoğunlaşmıştı. 18 yaşındayken, babası da Floransa'ya dönünce, meydanı boş buldu ve üniversite derslerini bir kenara bırakarak, bir aile dostundan gizlice matematik dersleri almaya başladı. Öğretmeni Ostilio Ricci, matematikle birlikte fiziğe de meraklıydı. Arkhimedes'in hayranıydı; bu büyük bilginin tüm eserlerini ezberlemiş, icatlarına temel olan matematik kurallarını incelemişti. Galilei, aldığı dersler sırasında devrim yaratacak fikirlerini de şekillendirmeye başlamıştı: Gezegenlerin hareketleri gibi doğal fenomenler matematikle açıklanabilirdi. Bu iddia, şimdi çok aykırı görünebilir, ancak, 16. yüzyılda evrenle ilgili araştırmalar yapan bilim adamları tek bir kaynağa dayanıyorlardı: Yunanlı filozof Aristoteles, M.Ö. 4. yüzyılda, bilime ilişkin her türlü yaklaşımı inceleyen düşünür, gününün koşullarında pek çok soruyu cevaplamaya çalışmıştı. Galilei, Pisa Katedrali'nde otururken, tavanda asılı duran lambanın gidiş gelişleri dikkatini çekti. Lamba bir düzen içinde sallanıyordu. Bu konuda yaptığı deneyler sonucunda; salınımların eşzamanlı olduğunu, matematik kurallarını izlediğini; dolayısıyla, zamanı belirtmede sarkacın kullanılabileceğini ortaya koydu. Ayrıca, bu yöntemle hastaların nabızlarını ölçmeye yarayan bir de cihaz geliştirdi. Buluşu, Galilei'nin tıp profesörlerini bir süreliğine memnun etmişti. Ancak 1585'te, kendisine destek verilmesi isteğini reddettiler ve saygısızlık ettiği gerekçesiyle onu kovdular. Bu olayı izleyen yıllarda, zamanının büyük bir bölümünü matematik öğrenmeye ve çalışmalarına ayırdı. Artık tek bir hayali vardı: profesyonel bir matematikçi olmak.1588'e gelindiğinde, beş üniversiteden ret cevabı almış, hatta bir ara doğduğu kentten ayrılmayı bile düşünmüştü. Ancak, sonunda Pisa'da üç yıllığına matematik dersi verme isteğini kabul ettirdi. Tabii ki, burada da rahat durmayacak ve meslektaşlarını kızdırmaya devam edecekti. Meslektaşlarından bir kısmı, deney yönteminin Aristoteles'e körü körüne bağlanmaktan daha doğru bir yol olduğunu kabul ediyordu. Ancak yine de, "cisimlerin düşüşü" ile ilgili Aristoteles'in geliştirdiği fizik yasasını benimsiyorlardı: Ağır cisimler daha hızlı, hafif cisimler daha yavaş düşer. Galilei ise, bu yasayı çürütmeye koyuldu. O; kağıt, tüy gibi hafif cisimlerin yavaş düşmesinin havanın karşı koymasından ileri geldiğini; gerçekte ise, aynı yükseklikten bırakılan farklı ağırlıktaki iki cismin, yere aynı zamanda düşeceğini ileri sürüyordu. Pisa'daki ünlü eğri kuleye çıktı, biri büyük, ağır; diğeri küçük, hafif iki topu aynı anda bıraktı. İkisi de aynı anda yere düşmüştü. Bu deney, üniversitedeki diğer profesörleri fazlasıyla kızdırmıştı. Gerçeğin yüzlerine vurulmasını hazmedemeyen okul yönetimi, Galilei'nin sözleşmesini yenilemedi. 28 yaşındaki bilim adamı, başka sulara yelken açmak zorunda kaldı. Uzun uğraşlar sonunda, Padova'ya yerleşti ve kent dükünün himayesi altında Padova Üniversitesi'nin matematik kürsüsünden kabul cevabı aldı. En ünlü keşiflerini ve teorilerini, bu üniversitedeki yılları sırasında gerçekleştirecekti. Galilei'nin altın ve kurşun karışımı topları Pisa Kulesi'nden aşağıya atarak gerçekleştirdiği ileri sürülen deney, bilim adına bir efsane kabul ediliyor. Ancak bu deneyi gerçekleştirip gerçekleştirmediği tartışılıyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Prof. Dr. Giorgio de Santillana, Britannica Ansiklopedisi'nin Galieo Galilei bölümüne yazdığı önsözde, öykünün gerçek temelinin bulunmadığını belirtiyor. Ancak, 1994'te Galilei'nin biyografisini kaleme alan James Reston ise efsanenin doğru olduğu kanısında. Ancak kesin olan, 1586'da Simon Stevin adlı Flaman matematikçinin, Galilei'ninkine tamamıyla benzeyen deneyi 3 yıl sonra gerçekleştirip, sonuçlarını da yayımlamış olması. Stevin de Galilei gibi, Aristotales'in ağır cisimlerin hafif cisimlere oranla daha hızlı düştüğü savını çürütmeye çalışmıştı. Bunu ispatlamak için biri diğerine göre on kat daha ağır kurşun topları, 9 m. yükseklikten aşağıya bıraktı. İki top da aynı anda yere düşmüştü. Galilei belki de hiç gerçekleştirmediği bir deneyle ün kazanmış ve Kilise'ye karşı bunun sonuçlarına katlanmak zorunda kalmıştı. Bu deney yıllar sonra 2 Ağustos 1971'de, Apollo 15'in komutanı Dave Scott tarafından gerçekleştirildi. Scott bir çekiçle kuş tüyünü aynı anda bıraktı. Ay'ın havasız ortamında, iki cisim de aynı anda hızla yere düştüler. 1602'de yine Aritoteles'in yasalarını çürütmeye çalışmakla meşguldü. Çeşitli ağırlıkta toplar alarak, bunların bırakıldıkları zeminin eğrilik derecesine göre yavaş ya da hızlı düşeceklerini kanıtlamaya girişti. Oluğa benzeyen tahta, sırasıyla çeşitli açılarda eğri tutuldu. Cisimlerin ağırlıklarına göre değil, tahtanın eğrilik derecesine göre hızlı ya da yavaş yuvarlandıkları görüldü. Galilei'nin eline koz verecek bir başka olay da, Ekim 1604'te yaşandı. Yıldız patlaması şeklinde tanımlanan üstnova, tartışmayı başlatan kıvılcım olmuştu. Avrupalı gökbilimciler, Ophiucus Takımyıldızı'nda meydana gelen büyük bir patlama keşfetmişlerdi. Halbuki Aristoteles, yıldızların yerlerinden kımıldamayan sabit cisimler olduğunu belirtmişti. Galilei, bu konuyla ilgili olarak pek çok konferansa katılınca, Padova Üniversitesi profesörlerini de karşısına aldı. 1609'da, Hollandalılar'ın uzaktaki cisimleri daha yakın gösteren bir cihazı keşfettiklerini duyması, onun için bir dönüm noktası oldu. Bu cihaz teleskoptu. Galilei, Venedik'teyken kendi adını taşıyan ıraksak mercekli dürbünle bu keşfi geliştirdi ve gökcisimlerini incelemeye başladı. Gördükleri, Aristoteles'in tüm iddialarını yerle bir ediyordu. Önce, Ay üzerinde gözlemler yaparak dağların yüksekliğini ölçtü. Güneş üzerindeki lekeleri saptadı. Bugün de "Galilei Uyduları" diye anılan, Jüpiter'in ekseninde dönen uyduları keşfetti. Ancak en çok endişe uyandıran buluşu Venüs'tü. Galilei, Venüs'ün de Dünya'nın hareketlerine benzer evreler geçirdiğini gördü. Aristoteles'e göre Dünya, evrenin merkeziydi ve diğer gezegenler onun yörüngesinde yer alıyordu. Dolayısıyla, Venüs'ün tam bir daire çizmesi gerekliydi, yarım daire değil. Ancak, teleskopu bunu göstermiyordu. Galilei, Dünya'nın evrenin merkezi olmadığına ilişkin çok somut bir kanıt elde etmişti. Buluşlarını 1610 yılında yayımladığı Yıldızların Habercisi başlıklı kitabında açıklayınca, büyük bir yankı uyandırdı ve uluslararası alanda ün kazandı. Bu kitapla Vatikan'ın dikkatini de üzerine çekmişti. Başta her şey iyi gidiyordu: Papanın gökbilimcilerine teleskopuyla bir sunum yapması için davet edilmişti, bunun yanı sıra iddialarını sevinçle karşılamışlardı. Ancak Galilei, iki konuda Vatikan'ı karşısına aldı. Keşiflerinden de aldığı cesaretle, Güneş Sistemi'nin merkezinin Güneş olduğunu kendisinden 70 yıl önce ileri süren Kopernik'i destekledi. İkinci olarak da, teleskopuyla gökyüzüne bakmak istemeyen Aristotelesçilerle yine dalga geçti. Ünleri ve meslekleri tehdit altına girmeye başlayan bilim adamları, Galilei'nin Kopernik'i desteklemesiyle İncil'e sarıldılar. Yehova'nın Eski Ahit'inde aradıklarını buldular: Bir öyküde, Güneş'in hareketsiz durduğunun "varsayıldığı" belirtiliyordu. Bu da, aslında Güneş'in hareket ettiği anlamında yorumlanabilirdi. Galilei'nin düşmanları, Kopernik ve onun görüşlerini benimseyenlerin Kutsal Kitap'ın doğruluğunu karalamaya ve yalanlamaya çalıştıklarını ilan ettiler. Bu nedenle de dini inkar suçunu işlediklerini öne sürdüler. Vatikan'ın şüpheli inkarcıları araştıran görevlileri konuya el koymakta geç kalmadılar. Galilei için bundan sonraki durak artık belli olmuştu: Engizisyon! 5 Mart 1616'da, Yüksek Din Kurulu bir emirname yayımladı. Engizisyon kurumunun yüksek mahkemesi sayılan bu kurul, emirnamesiyle, Kopernik'in bütün kitaplarını yasaklıyordu. Ondan birkaç gün sonra da, kardinal Bellarmino, Galilei'yi sarayına çağırarak, papa ile Yüksek Kurul'un ortak emrini bildirdi. Kendisinden Kopernik'in görüşlerine katılmaktan vazgeçmesini istedi. Galilei boyun eğer gibi göründü. Çünkü bunun bir oyun olduğunu, karşı gelecek olursa Bellarmino'nun bunu "suçu açıkça kabul etmek" sayacağını ve Engizisyon Mahkemesi'nde aleyhinde kanıt olarak kullanacağını anlamıştı. Galilei bu seferlik ucuz atlatmıştı. 1633'te, 69 yaşındaki bilim adamı, dini inkar suçundan Roma'ya çağrıldı. Uzun sorgulamalar sonunda, mahkemenin işkence kararı kendisine bildirilince, birdenbire durgunlaştı. Belki davası uğruna her türlü işkenceye göğüs gerebilirdi, ama, çektiği acıların bilime ne yararı olacaktı ki? Kopernik'in sistemini redde zorlanmıştı, o da bunu kabul etti. İddiasından vazgeçmişti; dizlerinin üzerinde doğrulurken şöyle mırıldanmıştı: "Her şeye rağmen Dünya dönüyor". Ömür boyu hapse mahkum edilen Galilei, Floransa yakınlarında bir evde son 9 yılını göz hapsinde geçirdi. Bu soyutlanmış yaşamı sırasında, bilimsel çalışmalarını sürdürdü. Hareket ve güç konusunda yazdığı kitabı Mekanikle İlgili İki Yeni Bilim Üzerine Söylevler ve Matematiksel Kanıtlar , Galilei'nin bilim dünyasına kattığı en önemli eserlerden biri. Bu kitabıyla bir kez daha, bilimsel devrimlerin matematiğe dayandığını kanıtlıyordu. 8 Ocak 1642'de, 77 yaşında öldü. Ölümünden hemen sonra Noel günü, Lincolnshire çiftliğinde, Galilei'nin attığı temelleri geliştirecek bir erkek çocuk dünyaya geldi. Bu çocuğun adı Isaac Newton'dı.


Adı 17. yüzyıl bilimsel devrimi ile birlikte anılan en önemli bilim adamlarından birisi olan Galileo (1564-1642), fizik, matematik ve astronomi gibi konularda çığır açan çalışmalar yapmış ve ilgisi daha çok hareket üzerinde yoğunlaşmıştı. Bu alandaki çalışmalarının sonucunda klasik mekaniğin temellerini kurmuş, Güneş merkezli astronomi sisteminin fiziğini geliştirmiştir. Aristoteles'e göre, her hareket onu hareket ettiren bir kuvvet sonucu meydana gelirdi; cisim bu kuvvet kendisini hareket ettirdiği sürece hareket ederdi. Galilei, günlük gözlemlere uyan bu Aristotelesçi yaklaşımı eylemsizlik prensibi ile yıkmıştır. Eylemsizlik prensibine göre, kendi haline bırakılan cisim, herhangi bir kuvvet etkisinde kalmadığı sürece, durumunu korur, yani hareket halinde ise hareketine, sükunet halinde ise sükunetine devam eder. Galilei'nin üstü kapalı olarak ifade ettiği, Newton'un ise formüle ettiği bu prensip ile yeni bir hareket kavramı ileri sürülmüş oldu. Buna göre, hareket cisimde bir değişiklik yapmaz; hareket bir durumdur, bir noktadan başka bir noktaya geometrik bir geçiştir; durma da harekete karşıt başka bir durumdur. Durma için kuvvet uygulanması gerekmiyorsa, hareket için de kuvvet uygulanması gerekmez; hareketin hızının değişmesi için ise kuvvet gerekir. Eylemsizlik, içinde bulunduğumuz Dünya'da gözlemlenemez; ancak ideal koşullar altında böyle bir durum meydana getirilebilir. Zaten Galilei'nin deneyleri de düşünce deneyleri idi. Galilei için gerçek dünya, matematik bağıntıların dünyası, Platon'un deyimi ile idealar dünyası idi. İçinde yaşadığımız dünyayı anlamak için, idealar dünyasından bakmak gerekliydi. Mükemmel yuvarlaklıktaki toplar, sürtünmesiz düzlemler üzerindeki hareketlerini, yalnızca idealar dünyasında sonsuza dek sürdürürlerdi. Doğa, geometrik harflerle yazılmış bir kitap gibiydi; doğayı anlamak için bu dili bilmek gerekiyordu. Hareket, cisimde bir değişiklik meydana getirmediğine göre, cisim aynı anda birden fazla harekete sahip olabilir. Bu hareketler birbirini engellemez ve birleşerek tek bir yörünge izler. Buradan, fırlatılan bir merminin, düzgün doğrusal hareket ile serbest düşme hareketinin bileşkesi olan parabol biçiminde bir yörünge izlediğini göstermiştir. Galileo'nun hareket konusunda çözüm getirdiği bir diğer konu da serbest düşme hareketi ile ilgilidir. Düşen bütün cisimlerin aynı ivmeye sahip olduğunu göstererek, serbest düşmenin sabit ivmeli bir hareket olduğunu saptamış ve serbest düşmede alınan yolun zamanın karesiyle orantılı olduğunu (S=1/2 gt2) göstermiştir. Sonuç olarak, Galilei'nin mekanik konusunu matematikselleştir-meyi başardığı söylenebilir. Düzgün ve sabit ivmeli hareketleri tanımlamış ve matematiksel formüllerini vermiştir. Modern hareket kavramını Galilei'ye borçluyuz. Galilei teleskopu astronomik amaçla kullanan ilk bilim adamıdır. 1609 yılında yaptığı bir teleskopla önemli gözlemler yapmış ve bu gözlemleri Yıldız Habercisi adlı kitabında vermiştir. Onun astronomide yaptığı gözlemler, Güneş merkezli sistemi desteklediği, Aristoteles fiziğinin geçerli olmadığını kanıtladığı için oldukça önemlidir. En önemli gözlemleri Ay ve Güneş gözlemleridir. Ay'da kraterlerin, dağların ve vadilerin olduğunu görmüş ve bunun Ay ile Yer'in aynı maddelerden yapıldığının kanıtı olduğunu söylemiştir. Güneş'i gözlemlemiş ve Güneş üzerinde bulunan gölgelerin Güneş'in üzerinde yer alan lekeler olduğunu kanıtlamıştır. O zamanlarda, Güneş üzerinde görünen lekelere ilişkin iki açıklama bulunmaktaydı. Bunlardan birincisine göre, bu leke, Merkür'ün Güneş'in önünden geçerken oluşan gölgesiydi. Ancak Galilei bunun olanaksız olduğunu söyler. Çünkü Merkür'ün Güneş'in önünden geçişi yaklaşık yedi saat sürmektedir, ancak bu lekeler yedi saatten çok daha fazla Güneş'in üzerinde yer almaktaydılar. İkinci açıklamaya göre, bu lekeler, Güneş ve Yer arasında bulunan küçük gökcisimlerine aittir. Oysa, bu lekelerin Güneş üzerinde hep aynı yerde bulunduklarını tespit etmiştir. Eğer bu lekeler, küçük cisimlerin gölgeleri olsalardı, gözlem yerine bağlı olarak, Güneş üzerinde farklı konumlarda olmalıydılar. Galilei, Orion kümesini gözlemlemiş ve daha önce bulut olduğu varsayılan bu kümenin gerçekte yıldızlardan oluştuğunu bulmuştur. Yine Samanyolu'nun yıldızlardan oluştuğunu tespit etmiştir. Jüpiter'i gözlemlemiş ve Jüpiter'in çevresinde dolanan dört yıldız belirlemiştir. Bunların Jüpiter'in etrafında dönen uydular olduklarını bulmuş ve Jüpiter'le birlikte uydularını, "adeta minyatür bir Güneş sistemi" olarak tasvir etmiştir. Satürn'ün halkasını gözlemlemiş ancak teleskopu güçlü olmadığı için gezegenin halkasını iki yapışık parça olarak görmüş ve bunları uydu zannetmiştir. Gezegenin periyodik özelliğinden dolayı halka bir müddet sonra kaybolmuş ve bu parçaları göremeyen Galilei bu olaya çok şaşırmıştır. Onun bu şaşkınlığı sonrasında yazdığı cümleler ilginçtir: "Galiba Satürn onları yedi." Galilei ayrıca Venüs'ü gözlemlemiş ve Venüs'ün safhaları olduğunu tespit etmiştir. Bu gözlem, Copernicus'un ne kadar haklı olduğunun bir göstergesiydi. Batlamyus sisteminde Venüs, sürekli belli bir uzaklıkta olmalıydı ve sadece hilal şeklinde görülmeliydi. Oysa gözlemler, Venüs'ün bazen çok yakın bazen de çok uzakta olduğunu göstermekteydi. Ayrıca Venüs, sadece hilal olarak değil, değişik hallerde de görünmekteydi. Bu ise ancak Copernicus sistemi ile açıklanabilirdi. Bu da Güneş merkezli sistemi doğruluyordu.


Microsoft Başkanı Bill Gates'in geçen hafta Prag'ta açıkladığı EuroScience projesine bilim adamlarından tepki geldi. Adı EuroScience olan uluslararası bilim kurumu, Microsoft'tan projesine yeni bir isim bulmasını istiyor. EuroScience Başkanı Jean Patrick Connerade, Microsoft nasıl yazılım korsanlığını tasvip etmiyorsa, bizim adımızı da çalmasın şeklinde zehir zemberek bir açıklama yaptı. Avrupa'da bilime gönüllü destek sağlayan önemli kuruluşlardan biri olan Strasbourg merkezli EuroScience'ın üyeleri arasında Nobel ödüllü bilim adamları da buluyor. Dünyanın en büyük yazılım şirketi Microsoft sözcüsü ise isim karışıklığından kaynaklanan 'yanlış anlaşmayı' gidermek için kurumla iletişime geçtiklerini ifade etti. İsim karışıklığının projenin iyi niyetini gölgelemesine izin vermeyeceğiz diyen sözcü, gerekirse ismin değiştirileceğini belirtti. Microsoft'un EuroScience projesi Avrupa çapındaki bilimsel çalışmalara milyonlarca dolar yatırım öngörüyor. EuroScience bilime yapılacak tüm maddi yardımların üst yapısını oluşturacak. Mevcut EuroScience kurumunun başkanı ise Gates'in bu projenin tasarımında kendi kurumlarının adını kullanmasına şaşırdığını belirterek şöyle devam etti: Fakat Gates bizim kurumumuza milyonlarca dolar hibe edecekse, o da güzel olurdu.


3-D yazıcılar (3D Printers) gözlükten tıbbi araçlara kadar bir çok şeyi bilgisayarda oluşturulmuş 3d tasarımlar sayesinde herhangi bir kalıba ihtiyaç duyulmadan kolaylıkla üretebilmektedirler. Ancak bu yazıcılar şuana kadar uzay araçları için kullanışlı olamadılar. Bunun nedeni ise bu araçların farklı metallerin özelliklerine sahip tek parçalara ihtiyaç duymasıydı. Bugünlerde, NASA'nın Jet Propulsion Laboratuvarı araştırmacıları tek parça üzerinde bir metal türünden farklı bir metal türüne veya alaşıma geçişe olanak sağlayan yeni bir yazım tekniği ile bunu sorun olmaktan çıkarıyorlar. Bu durumu, JPL'de teknoloji uzmanı olan R. Peter Dillon bu araştırma sonuçlarının gelecekte materyal araştırmalarını değiştireceğini düşündüklerini belirterek bu teknikle oldukça geniş alanda potansiyel alaşımlar üzerine çalışmanın mümkün olduğunu belirtmektedir. Makina mühendisi John Paul Borgonia ise, geçmişte bu tarz geçişlere sahip gradyen metallerin oluşturulduğunu ancak NASA'da yapılan bu çalışmanın bir cisim üretme konusunda ilk olduğunu söylemektedir. Böyle bir makina parçasına neden ihtiyaç duyulmaktadır? Farklı uçlarının farklı üzelliğe sahip olduğu bir metal cisme ihtiyaç duyduğunuzu düşünün. Örneğin bir uç oldukça yüksek bir erime noktasına sahip iken diğer uç düşük bir yoğunluğa shaip olabilir, başka bir uç mıknatıs özellikleri gösterirken diğer uç göstermeyebilir. Elbette bu parçalar ayrı ayrı yapılıp sonradan birleştirilebilir. Ancak özellikle gezegenler arası seyehat yapan uzay araçları için bu tarz uygulamalar iyi değildir. Bunun en önemli nedeni ise bu tarz sonradan birleştirilen parçalar yüksek zorlanma altında parçalanabilirler. JPL bilim adamları bu sorunu çözmeye olanak tanıyan tekniği 2010 yılından beri geliştirmektedirler. Bu çalışmada JPL bilim adamlarının yanısıra, California Teknoloji Enstitüsü ve Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'nden araştırmacılarda yer almaktadır.


Kozmetik, tıp, enerji ve savunma sanayi başta olmak üzere bütün alanlarda kullanılan malzemelerin yapımın yeni bir boyut getiren nanoteknoloji, bilim dünyasında çığır açıyor. Bu teknolojiyle yapılan cep telefonları, güzellik kremleri, kıyafetler, kameralar ve gözlükler, teknolojinin sonsuzluğunu gözler önüne seriyor. AB'nin de 3.5 milyar euroluk bütçesi ile en büyük 4'üncü alan olarak kaynak ayırdığı nanoteknoloji, mikroteknolojiden sonraki en önemli teknolojik gelişme olarak değerlendiriliyor. Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekmel Özbay, 'nano' kelimesinin Yunanca'da 'cüce' anlamına geldiğini, nanoteknolojinin atomik seviyedeki teknolojilerle çalıştığını anlattı. Nanoteknoloji üzerine çalışmalarının 10-15 yıl öncesine dayandığını aktaran Özbay, üzerinde değişiklik yapılamayan pek çok maddenin özelliklerinin nanoteknoloji ile değiştirilmeye başlandığını belirtti. Özbay, cep telefonlarının, güzellik kremlerinin, kıyafetlerin, kameraların ve gözlüklerin nanoteknoloji ile yeni bir boyut kazanacağını, bu teknolojiyle üretilen ürünlerin yakın gelecekte vitrinlerde yerini alacağını anlattı. Her teknolojinin malzemeye dayandığını ifade eden Özbay, nanoteknolojinin malzemelerin boyutunu önemli ölçüde küçülteceğini belirtti. Özbay, Boğaziçi Köprüsünün halatlarının kalınlığı 1 metre civarında, epeyce büyük. Nanoteknoloji ile bu 1 santimetreye kadar indirilebilir. Halatlar, küçük olması ile beraber aynı zamanda sağlamlığı da yüksek olan malzemelerden yapılabilir diye konuştu. Nanoteknoloji alanında yaptıkları çalışmalardan söz eden Özbay, aydınlatmada kullanılan ve 'tungsten' diye isimlendirilen lambaların kullanımının nanoteknolojide gelişmeler nedeniyle yakında tarihe karışacağını söyledi. Nanoteknolojiyle yüksek verimliliğe sahip ışık kaynağı elde etmeyi amaçladıklarını ifade eden Özbay, yeni lambaların daha az elektrik tüketerek daha fazla aydınlatma sağlayacağını söyledi. Nanoteknoloji ürünü elektronik aletlerin elektrik tasarrufu sağlayacağına işaret eden Özbay, dizüstü bilgisayarların enerjisinin büyük bölümünün ekran aydınlatmasında harcandığını, nanoteknolojiyle batarya ömrünün uzayacağını, dolayısıyla elektrikten tasarruf edileceğini söyledi. Türkiye'nin nanoteknoloji alanında yapacağı çalışmalar sayesinde, enerji tasarrufunda önemli aşama kaydedeceğini vurgulayan Özbay, Bir anlamda, şu anki elektrik tüketimini arttırmadan, yeni doğalgaz kaynakları ya da yeni nükleer enerji kaynakları kullanmadan, enerji daha verimli kullanıldığından aynı aydınlatma çok daha ucuza ve az elektrik tüketilerek elde edilecek dedi. Özbay, nanoteknolojinin en çok kozmetik sektöründe kullanıldığını ancak gelecekte kullanım alanının hemen her alana yayılacağını bildirdi. Kırışıklık kremlerinin nano kapsüller içine konulduğunda cildin tamamına uygulanabildiğine dikkati çeken Özbay, pek çok kozmetik firmasının bu teknolojiyi kullanmaya başladığını kaydetti. Nanoteknolojinin kanser tedavisine de çok büyük katkılar yapacağını kaydeden Özbay, kanser ilaçlarının nano kapsüllere yükleneceğini anlattı. Bu ilaçların vücuda verilmesinin ardından, nano tabancalarla yalnızca istenen bölgelerde patlatılacağını söyleyen Özbay, ilacın sadece tedavi edilecek noktada uygulanacağını ve tedavide yan etkilerin ortadan kalkacağını söyledi. Özbay, bu teknolojinin kanser tedavisinde kullanılması için 3 yıllık bir sürenin öngörüldüğünü, başlatılan bir projede Gazi Üniversitesi ve Eczacıbaşı firmasıyla çalıştıklarını bildirdi. Nano malzemelerin kullanıldığı tıbbi görüntüleme sistemlerinin çözümlemelerinin daha da artacağına dikkati çeken Özbay, DVD kapasitelerinin artırılabileceğini, bilişim teknolojisinde de büyük bir çığır açılmış olacağını söyledi. Nanoteknolojinin termal kameraların gece görüş sistemleri açısından da yenilikler getirdiğini anlatan Özbay, nanoteknoloji ürünü termal kameraların çok daha uzaktan görüntü alabileceğini belirtti. Nanoteknolojinin günlük yaşamın vazgeçilmez ürünü olan cep telefonlarının küçültülmesine de olanak sağlayacağını kaydeden Özbay, nano malzemelerle yapıldığında cep telefonların boyutlarının bugün kullanılanlara göre 100 kat küçültülebileceğini ifade etti.


Geride bıraktığımız 2014 yılı, bilim adına pek çok ilkin gerçekleştiği bir yıl oldu. 2015 adına umut verici gelişmelerin yaşandığı bu dönemde gökbilimciler geleceğin teleskopları olarak adlandırılan üç büyük teleskopun temelini atarken bu teleskoplardan ilkinin 2021 yılında gözleme başlaması düşünülüyor. Yeni teleskopların bu alanda rekoru elinde bulunduran W.M. Keck Gözlemevi'ndeki teleskoplardan çok daha büyük ve kapsamlı olması beklenirken gözlemlerin daha geniş alana yayılması düşünülüyor. Henüz prototip aşamasında olan çalışmalar temelde gökyüzünde kolayca hareket edebilecek ve atmosferin bulanıklığını en aza indirgeyecek şekilde oluşturuluyor. Mevcut teleskoplara oranla 100 katı yüksek çözünürlüğe sahip olacak yeni nesil gözlemevleri, büyük patlama sonrası doğan yıldızları ve evrenin genişlemesini daha rahat bir şekilde izleyecek. Ayrıca yıldızların çevresinde bulunan gezegenlerde yaşam arayışı devam edecek. Gökbilimciler için yeni nesil gözlemevleri yalnızca büyük patlama ve sonrasını değil aynı zamanda şuanda sorulamayan soruları da açığa çıkaracak. Son 100 yıllık sürece bakıldığında ortalama 30 yıllık periyotlarda büyük farklılıklarla temeli atılmış yeni gözlemevlerinin olduğunu görüyoruz. Otuz Metre Teleskopu proje yöneticisi Gary Sanders, bu tür çalışmalarda teknolojinin yeni tesislere elverişli bir şekilde gelişebilmesi için 30 yıllık süreçlere ihtiyaç duyduklarını söylüyor. Her yeni teknoloji ürününde olduğu gibi gözlemevlerinin de bir maliyeti bulunuyor. Üç ayrı proje içerisinde her bir projenin bir milyar dolardan daha yüksek maliyete sahip olacağı ve proje sonuna kadar bu maliyetin büyük oranda artacağı düşünülüyor. Bilindiği gibi şu anda rekoru elinde tutan Keck Gözlemevinde Keck I ve II birincil aynaları ortalama 10 m çapa sahiptir. Planlanan projelerde yer alan birincil aynaların ise sırasıyla 24 m 30 m ve 38 olması planlanıyor. GMT Dev Macellan Teleskopu, yeni bir silindirik döner sistem üzerine tasarlandı. Teleskopun %40'lık alanı hava girişleriyle donatılırken gece gözlemlerinde kubbe içi sıcaklık dış sıcaklık ile dengelenebilecek. Las Campanas, Şili'de oluşturulan gözlemevi tahminen ilk gözlemi 2021 yılında yapacak. TMT Otuz Metre Teleskopu, üç ayrı tasarım içerisinde en ilginç olanından oluşacak. Teleskopun yer aldığı daire gündüzleri alüminyumla örtülürken dairenin birbirinden bağımsız hareket edebilen iki halkadan oluşacağı söyleniyor. Teleskopun iki ayrı halkadan oluşması teleskopun farklı konumda yer alan bir yıldıza beş dakika içerisinde dönebilmesini sağlayacak. Mauna Kea, Hawaii'de inşa edilen yapı ilk gözlemini tahminen 2023 yılında yapacak. E-ELT Avrupa Teleskopu ise inşa aşamasında olan üç teleskop içerisinde en büyük olanı. Bu teleskopta Keck teleskopuna oranla 10 kat daha fazla çelik kullanılmış. Cerro Amazonas, Şili'de kurulacak gözlemevi ilk gözlemini 2024 yılında yapacak.


Astronomlar tarafından ilk kez gözlemlenen Samanyolu'na benzer genç galaksi yığınları, Samanyolu'nun nasıl oluştuğuna ilişkin önemli ipuçları veriyor. İngiltere'nin Cambridge Üniversitesinden Martin Haehnelt ve meslektaşları, dünyanın en güçlü teleskoplarından biriyle yaptıkları 92 saatlik gözlem sırasında keşfettikleri 27 yeni yetme veya proto-galaksinin, Samanyolu gibi gökadaların, daha küçük gaz ve toz bulutlarından meydana geldiğinin kanıtı olduğunu belirtti. Şimdiye dek bu genç galaksilerden gelen ışığın çok zayıf olması nedeniyle bunların varlıklarını ispatlamakta sıkıntı çektiklerini belirten bilim adamları, Bu galaksilerin daha küçük yığınların birleşmesiyle oluştuğunu düşünüyoruz. Önceden yığınların daha büyük galaksileri oluşturduğunu görmüştük, ama ilk kez bizim galaksimizdeki gibi bir şeylerin birleşmesine yetecek kadar küçük kümeleri gözlemledik diye konuştu. Astronomlar, milyarlarca yıl önce evreni son derece ince ve neredeyse sadece gaz çiminde olduğunu, sonra gazların birleşerek zayıf proto-galaksilerin oluşmaya başlamasını sağladığını düşünüyor. Birleşme ve çarpışmalarla bir araya gelen bu bileşenlerin daha sonra olgun galaksileri oluşturduğu sanılıyor. Avrupa Güney Gözlemevinin Şili'deki teleskoplarıyla yapılan gözlemlerde tespit edilen genç galaksilerin çok uzakta olduğu ve evrenin sadece 2 milyar yaşına tarihlendiği belirtiliyor.


Miami Üniversitesi'nin prestijli Teorik Fizik Araştırma Merkezi'ni kurmuş olan Behram N. Kurşunoğlu, 1965 yılında emekliye ayıldığı Carl Gables'deki merkezde 1992 yılına kadar doktora sonrası çalışmalar düzenleyerek bilim adamları eğitmiş ve fikir alışverişinde bulunmak üzere dönem dönem merkeze gelen bilimcilere bir forum oluşturmuştur. Merkezin yürütülmesine ardım etmiş olan emekli fizik profesörü Dr. Arnodl Perlmutter'in ifadesine göre merkeze çalışmaya gelen bilim adamlarının 35'i Nobel ödülü almıştı. Miami Üniversitesi'nin prestijli Teorik Fizik Araştırma Merkezi'ni kurmuş olan Behram N. Kurşunoğlu, 25 Ekim 2003'te Florida'nın Coral Gables beldesinde arkadaşları ve sevgili eşiyle öğlen yemeği yerken aniden kalp krizi geçirmiş ve aramızdan ayrılmıştır. Vefatından iki gün sonra yapılan cenaze törenine Miami Üniversitesi'nin önemli yöneticileri ve sağlığında da kendisini bırakmamış vefakar dostları katılmış, aynı gün Miami Üniversitesi'nde bayraklar yarıya indirilmiştir. 1965 yılında emekliye ayrıldığı 1992 yılına kadar Coral Gables'deki merkezde doktora sonrası çalışmalar düzenleyerek bilim adamları eğitmiş ve fikir alışverişinde bulunmak üzere dönem dönem merkeze gelen bilimcilere bir forum oluşturmuştur. Merkezin yürütülmesine ardım etmiş olan emekli fizik profesörü Dr. Arnodl Perlmutter'in ifadesine göre merkeze çalışmaya gelen bilim adamlarının 35'i Nobel ödülü almıştı. Dr. Perlmutter'e göre J. Robert Oppenheimer, merkezi ilk ziyaret eden ve akademik şöhretinin yayılmasına yardım eden fizikçilerden biri olmuştur. Teori merkezinde düzenlenen toplantılar, Orbis Scientiae adıyla biliniyordu. Behram Kurşunğlu 31, Einstein 74 yaşındaydı. 1922 yılında Çankaya'da doğmuş olan Kurşunoğlu, eğitimini Ankara ve Edinburgh Üniversiteleri'nden sonra Cambridge'de aldı. 2. Dünya Savaşı sırasında öğrencilik yıllarında Nejat Veziroğlu ile tanışan Kurşunoğlu, Prof. Veziroğlu'nun 1962'de Miami Üniversitesi'nin Makine Mühendisliği Bölümü'ne Asosye Profesör olarak atanmasında önemli rol oynamıştır. Dönemin rektörü Dr. Stanford üniversite içinde ve diğer konuşmalarında Amerika Türk müttefikine Marşal Planı adı altında büyük parasal yardım yapmaktadır, fakat Türkiye Amerika'ya daha büyük yardım yapıyor. Bu da Dr. Kurşunoğlu ve Dr. Veziroğlu gibi beyinlerdir.demiştir. Dr. Stanford bu iki Türk profesörünün Miami Üniversitesi'nde ve uluslar arası arenadaki başarılarından dolayı soyadına oğlu ifadesini ekleyerek Miami Üniversitesi'nde üç Türk var: Kurşunoğlu, Veziroğlu, Stanfordoğlu demiştir. 2. Dünya Savaşı yıllarında başlayan ve yıllar içinde giderek Kurşunoğlu ve Veziroğlu'nun dostlukları, Behram Bey'in son yolculuğuna kadar sürmüş ve sonrada eşi ve çocuklarıyla devam etmiştir. 1940'ların sonuna doğru Cambridge'deki doktora çalışması sırasında Albert Einstein ile mektuplaşmaya başlayan Kurşunoğlu, ona bir kahraman gözüyle bakıyordu. 1953 yılında, Cornell Üniversitesi'nde görev aldığı sıralarda Einstein'ı Princeton'daki evinde ziyaret edebilmişti. Kurşunoğlu, bu buluşma sırasında 2 saat süreyle tartıştıkları konuları 2002 yılında Miami Herald gazetesine yazmıştı. 1970'lerin ortasında Global Foundation adlı ikinci bir araştırma merkezi kurmuştur. Emekliye ayrılana kadar Orbis Scientiae toplantılarını bu merkezde yapmıştır. Kurşunoğlu, Teori Merkezi'ndeki çalışmalarının yanı sıra, bilim adamlarının uzun zamandır peşinde koştukları Birleşik Alan Teorisi'ni geliştirmekle uğraşıyordu; bu teori bütün doğa kuvvetlerinin anlaşılmasına yarayacaktı. Kurşunoğlu, daha sonraki yıllarda çekirdek enerjisi konuları ile ilgilenmişti. Prof. Kurşunoğlu çekirdek enerjisi konuları ile de ilgilenmişti. Dr. Kurşunoğlu çok sayıda kitap yazmıştır. Bunlardan en önemlileri Modern Quantum Theory ve Büyük Bir Fizikçiyi Anımsarken: Paul Adrien Maurice Dirac. Ölümünden yaklaşık bir ay kadar önce Behram Bey hayatını dünyadaki tüm bilim adamlarına kalıcı bir eser bırakmak kaygısı ile İngilizce olarak yazdığı kitabı yayına hazır hale getirmiş, fakat ani ölümünden dolayı bu kitap henüz yayınlanmamıştır. Umuyoruz ki bu değerli eser, sevenleri tarafından bilim dünyasına kazandırılır. Prof. Kurşunoğlu'nun eşi Sevda, kızları Dr. Sevil Kurşunoğlu ve Ayda Weiss ile oğlu Dr. İsmet Kurşunoğlu ABD'de yaşamaktadırlar. Behram Hoca'nın daveti uzantısında, Miami'de, hidrojen bombasının babası olarak bilinen Macar asıllı Edward Teller'le de tanıştım. Teller, şüphe yok çok etkileyici biriydi; kalının kalını kasları, karizmanın dekoru gibiydi. Atom bombasının babası Oppenheimer'i, siyasi ihtiraslarıyla daraltmayı beceren Teller'le tanışmıştım. Toplantının akşam yemeğinde Behram Hoca'nın Teller'e dönüp Sen benim yanımda bir defa konuşmazsın, çünkü yüzyıllar süren Osmanlı işgalinin psikolojisinden kurtulmuş olman mümkün değil, otur oturduğun yerde!, diye ona benzersiz bir tuluatla yüklenmesi, başta Edward Teller, herkesi kahkahaya boğduydu.


Bir gezegenin üzerindeki birim kütleye uyguladığı çekim kuvvetine çekim alanı veya çekim ivmesi denir ve bu vektörel bir büyüklüktür. Demek ki çekim alanı şiddeti gezegenin kütlesiyle doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Yani kütlesi büyük gezegenlerin çekim ivmesi daha büyük, yarıçapı büyük gezegenlerin çekim ivmesi daha zayıftır Fakat şu da var ki gezegenin yarıçapı büyükse kütlesi de büyüktür. Öyleyse yarıçapın büyük olması kütleyi de büyüteceği için çekim ivmesini artırır. Diğer yandan yarıçapın büyümesi uzaklığı artırmış gibi olacağından çekim ivmesini zayıflatır. Burada sanki bir çelişki var! Bunu açıklamak için gezegenin türdeş yapıda ve sabit yoğunluklu olduğunu kabul edelim. Özkütlesi : d , yarıçapı : R ise hacmi :d. olur. Parantez içindekilerin hepsi sabittir. Parantez içini A kabul edersek g = A.R yazabiliriz. Yani çekim ivmesi yarıçapla orantılıdır. Gezegen yüzeyinden merkeze gidildikçe çekim alanı zayıflar ve tam merkezde sıfır olur! Gezegenin yüzeyinden uzaklaşmaya başlayınca ise çekim alanı uzaklığın karesiyle ters orantılı olarak azalır. Yerçekimi şiddeti en büyük değerin gezegen yüzeyinde ulaşır! Gezegenin iç bölgesinde bulunan bir noktadaki çekim kuvveti, yalnızca merkezden o noktaya kadar dağılmış kütlenin çekim kuvvetine eşittir. Yani, seçtiğimiz noktanın merkezden uzaklığı r ise bu noktaya etkiyen çekim kuvveti yalnızca r yarıçaplı kürenin içinde bulunan içinde bulunan kütlenin çekim kuvvetinden kaynaklanır. Çünkü r yarıçaplı kürenin dışında kalan bölgedeki kütlenin çekim etkileri birbirini zayıflatır. Dünya kendi ekseni etrafında 24 saatte bir tur atar. Ekvator üzerindeki bir noktanın çizgisel hızı ise yaklaşık 460m/s dir. Bu hızlı dönüş, yerin çekim ivmesini azaltacak yönde bir merkezkaç kuvveti oluşturur. Dönme ekseni kutuplardan geçtiğine göre ekvatordan kutuplara gidildikçe bu merkezkaç kuvvetinin değeri azalır. Bu da demektir ki kutuplara gidildikçe çekim kuvveti artar. Ayrıca kutupların ekvatora göre daha basık oluşu nedeniyle cisimler daha ağırdır.