19 ve 20.yy'ın en önemli buluşları arasında madde ile etkileşime giren kimyasal elementler önemli bir yere sahipti. Fizik kurallarına göre kararlı yapıya sahip olan bu elementler, kuantum fiziğine göre kararsız bir yapıya sahipti. Bu dönemde kararsız elementlerin fark edilmesinden sonra radyoaktivite tanımlaması yapılırken çekirdeklerin kararlı hale dönüşümleri sırasında çeşitli türlerde radyasyon yaydığı keşfedilmişti. Nükleer fiziğin yaratıcısı olarak görülen Rutherford alfa ve beta radyasyon tanımlaması yapmış, elementlerin yaymış olduğu radyasyonu belirlemeye yönelik önemli buluşlar gerçekleştirmiştir. Atom çekirdeğini keşfeden Rutherford nükleer enerjinin sağlıktan, elektrik üretimine kadar pek çok alanda kullanılmasına ortam hazırlamıştır. Gerek X ışınları gerekse de Radyoaktivitenin keşfi, yaşadığımız gezegen için yeni bir dönemin başlamasını sağlamıştır. Üstelik yalnızca Fizik biliminde değil, sağlık, tıp, askeri teknoloji gibi alanlarda da önemli etkiler yaratmıştır. 1895 yılında keşfedilen X ışınları yalnızca bir yıl sonra ABD'de bir meme kanseri hastasının tedavisinde kullanılmış ve radyoterapinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ortaya çıkış döneminde her tür sağlık sorununda kullanılabileceği düşünülen radyoaktif radyum içeren ürünler kanserden kozmetik ürünlere kadar geniş bir alana yayılmıştı. Fakat 1900'lü yıllarda radyasyonun biyolojik etkilerinin bilinmemesi nedeniyle, bilinçsiz bir şekilde aktif kullanım başlamıştı. Çok değil 10 yıl sonra radyasyonun canlı yaşamı üzerinde çok ciddi sağlık sorunları yarattığı gözlenmişti. Örneğin cilt kanseri tedavisi sırasında radyum kaynağını çıplak eli ile tutan pek çok uzman kısa bir süre sonra parmaklarını kaybetmiştir. İyonlaştırıcı radyasyon temel de enerjinin elektromanyetik dalga ya da parçacık şeklinde ilerlediği ortamda yer alan molekülleri iyonlaştırmaktadır. Yaklaşık 12,4 eV'lik bu enerji iyonlaşmanın meydana gelmesini sağlamakta ve iyonlaştırıcı radyasyon kullanılmaktadır. Fiziki açıdan bu şekilde açıklayabileceğimiz iyonlaşma, biyolojik açıdan iki şekilde tanımalanır. Birinci tanımlama da radyasyon DNA molekülleri üzerine etki ederek DNA üzerinde kırıkları oluşturur. Tek ya da çift sarmal kırıklar dışında baz hasarı da bu iyonlaşmanın etkileri arasında yer alır. İyonlaştırıcı radyasyonun ikinci etkisi ise su molekülleri üzerinedir. Hücre içerisinde su molekülleri ile etkileşime giren radyasyon, zararlı toksik serbest radikallerin oluşmasını sağlamaktadır. Serbest radikallerin DNA ile yakın bir alanda oluşması ciddi DNA hasarlarına yol açarken hücrenin savunma mekanizması sayesinde bu etki azaltılmaktadır. Günümüzde çeşitli hastalıklar açısından aktif olarak kullanılan iyolaştırıcı radyasyon hastalığın tanımlanmasında ve tedavi sürecinde oldukça iyi sonuçlar vermektedir. Fakat kontrolsüz bir biçimde kullanılması durumunda hem insan hem de çevre sağlığının sonunu getirmesi kaçınılmazdır. Kaynaklara göre onarılamayan ya da yanlış kırıklara yol açan radyasyonun her 100.000 kişiden 5'inde kansere neden olduğu belirtilmektedir. Ortalama 3 20 yıl arasında iyonlaştırıcı radyasyonun ikincil kanser belirtilerini ortaya çıkardığı da söylenmektedir.


Richard Feynman 11 mayıs 1918'de NewYork'da doğdu. 15 yaşındayken difransiyel ve integral konularında ustalaşmıştı. 1936 yılında M.I.T' ye kaydoldu ve verilen bütün fizik derslerini aldı. Daha sonra Princeton Unıversite' sine mastır için gitti. Hayatı boyunca atomaltı parçacıkların matematiğiyle ilgilendi. Feynman doktorasını bitirdikten hemen sonra Arline Greenbaum ile evlendi. Arline Greenbaum tuberkiloz hastasıydı. Feyman 1942'de Los Alamos'a çağrıldı. Hans Bethe 24 yaşındaki Feynman'ı teorik bölümün lideri yaptı. Feynman kritik kütle için gerekli olan uranyum miktarını tesbit etmek için çalıştı. Hipotezini test etmek için Los Alamos'u havaya uçurmadan birçok deney araçları geliştirdi. Oakridge uranyumun parçalanması sırasında güvenlik problemiyle uğraşırken, Feynman çalışanların radyasyon zehirlenmesinden korunması için prosedürler geliştirdi. Savaş sonrası Bethe'yi takip ederek, Cornell Universite'sine gitti. Feynman burada atomaltı parçacıkların karmaşık yapısı için basit bir gösterim geliştirdi. Onun bu gösterimi Feynman Diagramları olarak bilinir. 1950'de Cal Tech' e gitti. 1965'de Julian Schwinger ve Shinichiro Tomonaga ile birlikte elektrodynamik ile ilgili çalışmaları dolayısıyla Nobel Fizik ödülü aldı. Feynman'ın ders notları Feynman Lectures adlı yayında toplandı. Feynman ayrıca uzay mekiği Challenger kazasını araştırdı O-halka' ları hatasını bularak dünyayı şaşırttı. Feynman 15 şubat 1988'de 69 yaşındayken kanserden öldü. Richard Feynman 11 mayıs 1918'de NewYork'da doğdu. 15 yaşındayken difransiyel ve integral konularında ustalaşmıştı. 1936 yılında M.I.T' ye kaydoldu ve verilen bütün fizik derslerini aldı. Daha sonra Princeton Unıversite' sine mastır için gitti. Hayatı boyunca atomaltı parçacıkların matematiğiyle ilgilendi. Feynman doktorasını bitirdikten hemen sonra Arline Greenbaum ile evlendi. Arline Greenbaum tuberkiloz hastasıydı.


11 Mayıs 1918 yılında doğan ve 15 Şubat 1988 yılında ölen Richard Feynman, 20. Yüzyılın en ünlü ve önemli fizikçileri arasında yer almaktadır. Özellikle Kuantum Elektrodinamiği üzerinde yapmış olduğu çalışmalar nedeniyle 1965 yılında Julian Schwinger ve Sin-Itiro Tomonaga ile birlikte Nobel Fizik ödülünü kazanmıştır. Oldukça ilginç ve hareketli bir yaşama sahip olan Feynman, 16 yaşına geldiğinde türev ve integral hesaplamalarını her açıdan kavramıştı. 17 yaşında MIT'e giren Feynman, Lisans eğitimi sonrasında Princeton Üniversitesi'ne kabul edildi. Burada doktorasını tamamladıktan sonra 1942 yılında Manhattan Projesi için çağrılan ünlü fizikçi henüz 24 yaşındayken kritik kütle için önemli olan uranyum miktarını tespit etmek için çalışmıştır. Kuantum Elektrodinamiği dışında parçacık fiziği ve süperakışkanlık gibi konularda da önemli çalışmalar yürüten Feynman'ın, 1961 1963 yılları arasında üniversite 1. Sınıf öğrencilerine vermiş olduğu dersler, ilerleyen dönemde üç cilt olacak şekilde kitap haline getirilmişti. Feynman Fizik Dersleri olarak sunulan bu kitaplar halen en popüler fizik kitapları arasında yer almaktadır. Geçtiğimiz günlerde Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü tarafından internete yüklenen bu kitaplar ile fizik konuları, yorucu matematiksel ayrıntılara girilmeden oldukça sade ve yaratıcı bir dil ile fizik konularını aktarıyor. Ayrıca internet üzerinde yayınlanan bu kitaplar dışında Türkçe'ye çevrilmiş olan Fizik Yasaları Üzerine, Altı Kolay Parça ve Altı Zor Parça gibi Feynman kitaplarına da ulaşabilirsiniz.


Richard Feynman 11 mayıs 1918'de NewYork'da doğdu. 15 yaşındayken difransiyel ve integral konularında ustalaşmıştı. 1936 yılında M.I.T' ye kaydoldu ve verilen bütün fizik derslerini aldı. Daha sonra Princeton Unıversite' sine mastır için gitti. Hayatı boyunca atomaltı parçacıkların matematiğiyle ilgilendi. Feynman doktorasını bitirdikten hemen sonra Arline Greenbaum ile evlendi. Arline Greenbaum tuberkiloz hastasıydı. Feyman 1942'de Los Alamos'a çağrıldı. Hans Bethe 24 yaşındaki Feynman'ı teorik bölümün lideri yaptı. Feynman kritik kütle için gerekli olan uranyum miktarını tesbit etmek için çalıştı. Hipotezini test etmek için Los Alamos'u havaya uçurmadan birçok deney araçları geliştirdi. Oakridge uranyumun parçalanması sırasında güvenlik problemiyle uğraşırken, Feynman çalışanların radyasyon zehirlenmesinden korunması için prosedürler geliştirdi. Savaş sonrası Bethe'yi takip ederek, Cornell Universite'sine gitti. Feynman burada atomaltı parçacıkların karmaşık yapısı için basit bir gösterim geliştirdi. Onun bu gösterimi Feynman Diagramları olarak bilinir.


Geçtiğimiz ay 67P / Churyumov Gerasimenko ismi verilen kuyruklu yıldıza iniş yapan Rosetta Philae uzay aracı kuyruklu yıldız yüzeyinde başarısız birkaç iniş denemesinden sonra ilk analizlerini yapmaya başlamıştı. Her ne kadar üç günlük bir çalışma şansına sahip olsa da Philae, uzay araştırmalarında yeni bir dönemin başlamasını sağlamıştı. Philae'den elde edilen ilk veriler değerlendirildiğinde ise çok ilgi çekici sonuçlar ortaya çıktı. Bazı bilim insanları tarafından Dünyada kullanmış olduğumuz su kaynaklarının Kuyruklu Yıldızlardan gelmiş olabileceği öne sürülmekteydi. Fakat Philae'den alınan veriler bu düşüncenin tam tersi bir sonucu ortaya çıkardı. Bilim insanlarına göre muhtemel su kaynaklarımız asteroitlerden gelirken kuyruklu yıldızlara olan düşünce değişmeye başladı. Her ne kadar elde edilen veriler yeterince analiz edilmemiş olsa da ilk bulgular açısından alınan sonuçlar son derece dikkat çekici görünüyor. Kuyruklu yıldız yüzeyine iniş yapan Philae isimli sondada yer alan Rosina isimli cihaz, taşıdığı iki büyük spektrometre ile 67p yüzeyinde bir anlamda gaz akıntılarını incelemeye başladı. Yeterli oranda güneş alamadığı için uyku moduna geçmeden önce verileri ESA merkezine ileten Rosina, kuyruklu yıldızda yer alan suyun Dünya'da bulunan sudan daha farklı olduğu sonucuna vardı. Science dergisinde yayınlanan verilerde Dünyadaki su hakkında bazı bilgiler veriliyor. İki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluşan su molekülleri içerisinde hidrojen atomlarından biri nadiren döteryum atomu ile yer değiştirebiliyor. Yeryüzüne bakıldığında bu değişimin her bir 10 bin su molekülünde 3 döteryum atomu şeklinde olduğu görülüyor. Rosina'dan elde edilen verileri inceleyen Prof. Kathrin Altwegg kuyruklu yıldız ve Dünyada bulunan suyu karşılaştırarak kesin sonuçlara varabileceklerini söylüyor. Altwegg'e göre Kuiper kuşağında yer alan ve incelenme fırsatı bulunan iki kuyruklu yıldızın Dünyadaki suyun kaynağı olamayacağını düşünüyor. Kathrin Altwegg, Güneş'e daha yakın olan yoğun ve karanlık asteroitlerin Dünyanın su kaynağı olma ihtimali üzerinde durduklarını söyledi. Yine meteroitler üzerinde yapılan çalışmalarda bu cisimlerin Dünya'ya daha yakın olduğu bu nedenle Dünya'ya çarpma olasılıklarının uzak kuyruklu yıldızlara göre daha fazla olduğu görülüyor. Henüz elde ki verileri değerlendirmek için yeterli süre geçmediği düşünülürse Philae'den alınan tüm verilerin analiz edilmesi çok daha hassas sonuçların ortaya çıkmasını sağlayabilir.


2004 yılında uzaya fırlatılan ve yaklaşık 10 yıl sürecek olan görevini yerine getirmek için geliştirilen Rosetta, 2011 yılında Dünya'ya yaklaşık 800 milyon km uzaklıkta iken uyku moduna alınmış 2014 Ocak ayında ilk uyandırma sinyalleri ile tekrar harekete geçirilmişti. İsmini Mısır hiyerogliflerinin çözülmesinde kullanılan Rosetta isimli bir kaya tabletten alan uzay aracı kuyruklu yıldızın yapısının çözülmesi ve Güneş sisteminin kökeni hakkında bilgi edinilmesi amacıyla uzaya fırlatılmıştı. Bir kuyruklu yıldız üzerinde inceleme yapacak ilk araç olan Philae ise taşıdığı 10 bilimsel aygıt ile merak edilen sorulara cevap bulmaya çalışacak. Bilindiği gibi kuyruklu yıldızlar Güneş Sistemi'nin gelişmemiş yapı taşlarını oluştururken tahminlere göre yaşadığımız gezegende su ve hayatın oluşumuna imkan tanıyan maddeleri içeriyor olabilir. Rosetta 10 yıl süren yolculuğun ardından Kuyruklu Yıldız üzerine Philae ismi verilen bir araç indirerek, insanlık için tarihi bir anın ilk adımını atacak. Gezegenimizden milyonlarca km uzaklıkta yer alan kuyruklu yıldıza 10 yıldan fazla bir sürede ulaşan Rosetta yaklaşık 7 milyar km yol kat etmiş oldu. ESA tarafından geliştirilen Rosetta 6 Ağustos 2014 tarihinde kuyruklu yıldıza ulaşarak kuyruklu yıldız ve çekirdeği hakkında bilgi toplamaya başlamıştı. 12 Kasım 2014 yani yarından itibaren ise Philae isimli araç kuyruklu yıldız yüzeyine inerek yüzeyden görüntü alacak ve Dünya ile paylaşacak. Bir aksilik olmaması durumunda Philae kondusu Türkiye saati ile 10.35'te kuyruklu yıldıza yaklaşık 22.5 km uzaklıktan bırakılacak. Philae'nin yüzeye varmasının yaklaşık 7 saat sürmesi bekleniyor. www.esa.int/rosetta ya da www.dlr.de internet sitelerini takip edebilirsiniz.


Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Lev Zelyony, Rusya'nın 2025'den önce Mars'a insanlı uçuş için teknik olarak hazır olduğunu söyledi. Zelyony, İnterfaks-AVN ajansına yaptığı açıklamada, Rusya'nın Mars'a kozmonot indirmesi prestijli, gerçek ve önceliği. Bu hedef ekonomik ve teknik olarak gerçekleştirilebilir. Uzay uçuşlarında çok tecrübeli olduğumuzdan bu yarışta az da olsa öndeyiz dedi. Lev Zelyony, eğer yakın bir gelecekte Mars'a seyahat programına başlarlarsa Rus kozmonotun Kızıl Gezegen'e 2023 veya 2025'te indirilebileceğini ifade etti. Rusya'nın Ay'a gitme yarışını kaybettiğini söyleyen Rus akademisyen, Eğer ülkenin bilimsel ve politik prestijini insanlı uzay uçuşlarıyla artırmak istiyorsak Mars, Rus uzay endüstrisi için çok büyük bir ödül olacaktır dedi.


ABD'de nano teknolojiyle geliştirilen ve tek bir moleküle sığdırılan bilgisayar yongası, bilim adamları tarafından tanıtıldı. Tek bir karbon nanotüpüne yerleştirilen bilgisayar devresi çalışmasının tanıtıldığı Science dergisindeki makalede, bu tasarımın bilgisayar yongalarının daha hızlanmasını sağlayabileceği belirtildi. İnsan saç telinin beşte biri genişliğinde bir yere yerleştirilen son tasarımda iki değişik metalden yapılan 12 transistör bulunuyor. Silikondan yapılan günümüz çiplerinin azami inceliğe ve fiziksel sınırlarına ulaşmasının ardından, bilim insanları, yeni nano malzeme kullanarak, bilgisayar yongalarını hem küçültmek hem de hızlandırmak için çaba sarf ediyorlardı. Bilim adamlarının son olarak geliştirdiği devre tasarımıysa bilgisayarda kullanmak için değil, devrenin hızının ölçülmesi için hazırlandı. Dünyanın bir numaralı bilgisayar şirketi IBM uzmanlarınca geliştirilen yeni devrenin daha önce bir karbon nanotüpten yapılmış olandan 100 bin kez hızlı olduğu belirtildi. Yeni devre tasarımı, 1965'te çip üreticisi İntel'in kurucularından Gordon Moore'un tezini doğruluyor. Moore Yasası olarak da bilinen öngörüde, bir çip üzerindeki transistor sayısının her iki yılda bir ikiye katlanacağı kaydediliyor.


yapmak mümkün olsaydı, bu camları ikinci yasayı ihlal etmek için kullanabilirdik. ışığı mükemmel yansıtan aynalarla kaplanmış bir odayı bu camla ikiye bölüp, ışığın geçtiği taraftaki odaya sıcak bir çay, diğer odaya da buzlu su koyabiliriz. yayınlarlar. Bir başka deyişle cisimler ışıyarak soğurlar. Cisim ne kadar sıcaksa, parlak olduğunu ve sizi ısıtmaya devam ettiğini burada ekleyelim. buharlaşıp gittikçe daha çok ısındığını da gözlememiz mümkün. yapılmasının mümkün olmadığını kabul etmekten başka yapacak şeyimiz yok! varsa, bu farkı kullanarak ikinci yasayı alt etmek mümkün. fazla olduğundan sağdaki cisim biraz ısınıp, soldaki biraz soğur. Bir süre sonra, ve ısınma söz konusu değil ama bu bile ikinci yasaya aykırı. çoğunu yansıtması ve çok az bir kısmını geçirmesi. Aydınlık odada bulunan kişi, basit. Aynı işi bir tül perde de rahatlıkla yapıyor.


Bulutsuz bir akşamüstü gökyüzüne baktığınız zaman gökyüzünde parlayan gökcisimlerini çıplak göz ile görmeniz mümkündür. Çıplak göz ile gördüğünüz bu gök cisimlerinin bir kısmı yıldız ve bir kısmı da gezegen olup büyük bir sistem içerisinde büyük bir denge içerisinde hareket etmektedirler. Samanyolu adı verilen bu sistemler bütünü, kainatta yer alan milyarlarca galaksiden sadece birisine aittir. Yani Samanyolu Galaksisine... Kainatta tahmin edilen galaksi sayısının yüzmilyar olduğu tahmin edilmekte ve bu tahmin edilen sayının sadece bizim evrenimize ait sayı ifadesi olduğu belirtilmektedir. Bizim evrenimiz diyorum, bizim evrenimiz gibi bir çok evrenin var olduğu bilginler tarafından kabul edilmekte ve bu evrenlere paralel evrenler kuramı ile yaklaşılmaktadır. Bizim evrenimize ait ve içerisinde yer aldığımız Samanyolu Galaksisi ise yaklaşık yüzmilyar yıldızdan ve bu yıldızlara ait gezegenlerden oluşmuştur. Samanyolu Galaksisine dikey bir şekilde bakılacak olunursa; disk şeklinde olduğu ve sarmal kollara sahip olduğu tespit edilir. Galaksinin çapı yaklaşık yüzbin ışık yılı olup sarmal bir yapıya sahiptir. Galaksinin merkezinde çok büyük bir enerji yumağının olduğu tahmin edilmektedir. Samanyolu Galaksisi önemli bir galaksi olma özelliğini ise, canlıların yaşadığı gezegeni, yani Dünya'yı barındırmasından kazanmaktadır. Şu ana kadar yapılan çalışmalar, Dünya dışındaki gezegenlerde hayatın olmadığı ve hayat için gerekli koşullarında olmadığını ortaya koymuştur. Dünya gezegeninin de içerisinde yer aldığı sistem ise Güneş Sistemi adı ile adlandırılmaktadır.Güneş Sistemi kendisine bağlı sekiz gezegen ile beraber Samanyolu Galaksisinde yer almaktadır. Güneş, Samanyolu Galaksisinin merkezinden otuzbin ışık yılı mesafede bulunmaktadır. Galaksinin çapının yüzbin ışık yılı olduğu göz önüne alınırsa yarıçapının ellibin ışık yılı olduğu ortaya çıkar. Bu da bize Güneş yıldızının, Samanyolu Galaksisinin dış kısmına daha yakın olduğunu göstermektedir. Nasıl ki gezegenler yıldızların etrafında dönüyorsa, yıldızlarda galaksi merkezlerinin etrafında dönmektedir. Güneş yıldızı da Samanyolu Galaksisi etrafında dönmektedir. Bir dönüşünü ikiyüzyirmibeşmilyon yılda tamamlayan Güneş'in yaklaşık olarak ondokuz defa galaksi etrafında döndüğü tahmin edilmektedir. Güneş'e komşu olan yıldızların içerisinde en yakın olanı Promixa Centauri 4.25 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. Kırmızı bir cüce olan Promixa Centauri dışında diğer komşu yıldızlar ise şunlardır; Sirius(8,6 ışık yılı), Epsilon Eridani(11 ışık yılı), Tau Ceti(11 ışık yılı)... Güneş sisteminin oluşumu hakkında bir çok düşünce yer almakta, ancak hiçbirisi de tam bir cevap teşkil etmemektedir. Bu düşünceleri şu şekilde sıralayabiriz; Kant Laplace Faraziyesi, Med Cezir Teorisi, Anafor Teorisi, Kuiper Teorisi... Ancak bu yıldızlar bütünü bu kadar bir açıklama ile ifade edilemeyecek kadar geniştir. Önemli olan ise yıldızlarda da olan büyük bir dengenin var olduğu gerçeğini görebilmektir... Işık yılı: Işığın bir yıl boyunca kat ettiği mesafedir.


Galaksilerin etrafında kara maddeden oluşan bir halenin var olduğu düşünülüyor. Bilim insanları, galaksi çapının birkaç katı ölçüsünde bir büyüklüğe sahip olan bu halelerin, teorik olarak eliptik bir şekil arzettiğini varsayıyordu. Ancak Sloan Digital Sky Survey teleskobuyla yapılan gözlemler, Dünya ve Güneş Sistemi'ni de barındıran Samanyolu Galaksisi'nin halesinin genel varsayımın aksine yuvarlak olduğunu gösterdi. Samanyolu'nun halesiyle ilgili gözlemlerin en önemlisi, 1997'de, Dünya'dan 82 bin ışık yılı uzaklıktaki Sagittarius galaksinin bir ucundan uzaya doğru uzanan bir yıldız kümesi keşfedilmesi oldu. Gözlemi yapan University of Cambridge astronomu Vasily Belokurov, bu cüce galaksinin, Samanyolu'nun güçlü kütleçekimi nedeniyle gerilerek uzamış olduğu buldu. Sagittarius galaksisinin Samanyolu'na doğru spiral bir hareketle yaklaştığı ve bu yaklaşım sırasında da yıldızlarını teker teker yitirdiğini ortaya çıktı. Bu tip galaktik gerilmeler, uzayda kütleçekimin kaynağı olan nesneşe doğru bir kuşak görünümü meydana getiriyor. Bilim insanları, son yıllarda Samanyolu tarafından cüce galaksilerden bu tip gerilmelerle oluşan birçok kuşak tespit etti. Dr. Belokurov ve ekibi, Sloan Digital Sky Survey teleskobu ile bu tip gerilmeleri inceliyor. Ekip kaynağı henüz belirsiz yeni bir gerilme kuşağı buldu, bu nedenle de bu hatta İngilizce'de 'evlatlık' anlamına gelen Orphan adı verildi. Kütleçekimsel gerilim kuşakları ilk etapta kütleçekime maruz kalan galaksilerin yörüngeleri ile ilgili bilgiler sunuyor, bu bilgiler de kütleçekimin merkezi Samanyolu'nun etrafındaki halenin fiziksel yapısıyla ilgili dolaylı çıkarımlar sağlıyor. Samanyolu'nun etrafında onun kütleçekiminin bir kurbanı olan Sagittarius kuşağının, Samanyolu'nun halesinin gözlemini belirsizleştiriyor. Dr. Belokurov, bu nedenle haleyi gözlemlerken bu gerilim kuşağını gözlemin dışında bırakmaya gayret gösterdi. Belokurov ekibi söz konusu Sagittarius kuşağının Samanyolu'na yaklaştıkça çatallandığını gözlemledi. Bu bulgudan yola çıkarak, cüce galaksinin yörünge düzleminin yer değiştirdiğini ve çatallanmış gibi görünen kütleçekim hattının, aslında iki farklı yörüngenin izdüşümü olduğu önermesine varıldı. ABD'nin önde gelen bilim kurumlarından California Institute of Technology astronomu Scott Chapman, önceki yıllarda Samanyolu'nun en yakın komşusu Andromeda galaksisinin halesinin eliptik olduğunu göstermişti. University of California-Irvine, astronomu Dr. James Bullock, yuvarlak veya küresel halelerin aslında sanıldığı kadar da ender bir hal olmayacağını savunuyor. Dr. Bullock, eliptik veya düz halelerin galaksilerin kara maddeyi çekerek toplamasıyla zamanla şiştiğini vurguluyor ve ekliyor: Galaktik diskler oluşurken, kara maddeyi kendilerine doğru çekerler, bu süreçte de şişen hale pekala yuvarlak bir form da alabilir. Kaynak: Araştırmanın tam metninin yayımlandığı İngiliz bilim dergisi New Scientist'ten çevrilmiştir.


Bilim adamlarının yaptığı bir deney, nedeni açıklanamayan ve parapsikolojik olaylar arasında sayılan beden dışı deneyimin nasıl oluştuğuna ışık tuttu. Denek, kendi bedeninin üç boyutlu arkadan görüntüsünü, kendi önündeymiş gibi görebiliyor. Kalemin de gerçek sırtına değil, önünde gördüğü 'sanal sırtına' dokunması sonucu onu algılıyormuş gibi hissediyor. Kişinin fiziksel bedeni dışında ve bilinçli bir şekilde başka mekanlara yaptığı yolculuk ve bu bedeniyle geçirdiği deneyimler olarak tanımlanabilecek bu olayın nörolojik nedenini bulmayı amaçlayan Londra Üniversitesi ve İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü uzmanları, astral seyahate benzer bir deneyim yaratmak için sanal gerçekliğin kullanıldığı deneyler yaptı. Uzmanlar, beyni şaşırtarak fiziksel bedenin başka bir yerde olduğuna inandırmak için, sanal gerçeklik gözlükleri kullandı. Sanal gerçeklik gözlükleriyle yaratılan görsel illüzyon ve bedenlerine gerçekten dokunulduğu hissi, deneklerde fiziksel bedenlerinden çıktıkları hissi yarattı. Araştırmacılar, deney sonucunda elde ettikleri bulguların, cerrahların uzaktan ameliyat yapması ya da gerçeklik hissi artmış bilgisayar oyunları kurgulanması gibi pratik sonuçları da olabileceğini belirtti. Bazı uzmanlar, astral seyahat ya da beden dışı deneyim olgusunun tamamen doğaçlama olarak geliştiğini öne sürerken, bazıları ise bu deneyimin tehlike altında olmakla ilgisi olabileceğini, ölümcül bir durumla yüz yüze gelmenin ya da alkol, uyuşturucu kullanmanın tetikleyici olabileceğini savunuyor. Başka bir teoriye göreyse bu deneyim, kişilerin bedenleriyle ilgili olumsuz algıları olması ya da bedenleriyle yeterince ilişki kurmamalarından kaynaklanabiliyor. İsviçre'de yapılan deney, beyindeki, dokunma ve görme merkezleri arasındaki bağlantı kopukluğunun fiziki bedenin dışına çıkıldığı hissi yaratabileceği varsayımı üzerine kuruldu. Gönüllü denekler, gözlerine sanal gerçeklik gözlükleri takarak, bir kameranın önünde ayakta durdu. Denekler, bu gözlükler sayesinde, kendi bedenlerinin üç boyutlu arkadan görüntüsünü, kendi önlerindeymiş gibi görebiliyordu. Araştırmacıların, sırtlarına bir kalemle dokunduğunu gözlükler sayesinde görebilen denekler, kalemin gerçek sırtlarına değil, önlerinde gördükleri sanal sırtlarına dokunması sonucu onu algılıyormuş gibi hissettiklerini söylediler. Bir sonraki aşamada, deneklere gösterilen görüntü değiştirildi ve deneklere, sanal gözlükler aracılığıyla, gerçek bedenleri değil, bir mankenin sırtının üç boyutlu görüntüsü gösterildi. Mankenin sırtına kalemle dokunulduğunu gören denekler, buna rağmen önlerinde gördükleri bedeni hala kendi bedenleri gibi algıladıklarını ifade etti. Gözlükleri çıkarılan ve birkaç adım geri yürütülen denekler, eski yerlerine dönmeleri istendiğinde ise gereğinden fazla yürüyerek fiziki bedenlerinin değil, sanal bedenlerinin eski pozisyonuna yakın yerde durdu. Londra Üniversitesindeki ekibin yaptığı deney de benzer bir mantık üzerine kuruldu. Buradaki ekibin başkanı Dr. Henrik Ehrsson, kendi deneklerinin sanal bedenleri tehdit altındayken, gerçekmiş gibi algılayarak psikolojik tepkiler verdiğini saptadı. Dr. Ehrsson, Bu deney, beden dışı deneyimde kişinin görsel algısının çok önemli olduğunu ortaya koyuyor. Başka bir deyişle bedenimizin, gözlerimizin olduğu yerde olduğunu sanıyoruz diye konuştu. Bulgularını yorumlayan bilim adamları, bu deneylerin beden dışı deneyimi laboratuvar ortamına taşıdığını ve nasıl meydana geldiğiyle ilgili en önemli teorilerden birini sınadığını belirtiyor.


IBM'den yapılan yazılı açıklamada, ABD Enerji Bakanlığı için geliştirilen Roadrunner isimli makinenin, saniyede 1 petaflop, yani 1 katrilyon (1.000 trilyon) işlem kapasitesini sunabilen ilk süper bilgisayar olduğu kaydedildi. Roadrunner'ın, yine IBM'in ürettiği ve halen dünyanın en hızlı süper bilgisayarı Blue Gene'den 3 kat daha hızlı çalıştığı belirtilerek, yeni süper bilgisayarın, iklim, astronomi, alternatif enerji araştırmaları, finansal servisler ve ulusal güvenlik konularında kullanılmasının planlandığı ifade edildi. Roadrunner'ın gücünü, ticari piyasada bulunan AMD ve IBM Cell işlemcilerden aldığı aktarılan açıklamada, bünyesinde, 6 bin 948 adet çift çekirdekli AMD Opteron ve oyun konsollarında da kullanılan 12 bin 960 adet IBM Cell işlemci bulunduran Roadrunner'ın, 80 terrabaytlık bir hafızaya sahip olduğu bildirildi. 288 buzdolabı büyüklüğüyle yaklaşık bin 830 metre karelik yer kaplayan ve yaklaşık 223 ton ağırlığında olan Roadrunner'ın içinde, 92 kilometre uzunluğunda fiber optik kablo bulunduğu, işletim sistemi olarak Red Hat'ın Linux sürümünün kullanıldığı ve Roadrunner'ın, watt başına 376 milyon işlem yaparak, enerji tasarrufu konusunda önemli bir avantaj sağladığı kaydedildi.


Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi NASA'nın web sitesinde yayınlanan yeni fotoğraflar, Cassini tarafından Satürn gezegeninin üzerinde ve altındaki açılardan son iki ay içinde çekildi. ABD'nin Colorado eyaletindeki Boulder'da bulunan Uzay Araştırmaları Enstitüsü'nden Cassini uzay aracının optik cihazlarından sorumlu bilim kadını Carolyn Porco, İşte yıllardır beklediğimiz görüntüler dedi. Porco, Satürn'ün çok üzerinde dolaşmak ve dev bir bakır madalyon gibi görünen halkalarını en aşağıdan görmek, tamamen yeni bir dünyayı keşfetmek izlenimi uyandırıyor... Nefes kesici diye konuştu. NASA'nın yayınladığı görüntülerde, siyah-beyaz ve renkli fotoğrafların yanı sıra Cassini'nin, gezegenin güneyinden kuzeyine doğru yönelirken halkalarını çektiği görüntüler de bulunuyor. 1997'de fırlatılan Cassini-Huygens, Satürn'ün keşfine yönelik ilk uzay programı. NASA tarafından yürütülen projede Cassini uydu modülü ABD, Huygens sondası Avrupa Uzay Ajansı tarafından üretildi. 7 yılda 3,5 milyar kilometre yol katettikten sonra 1 Temmuz 2004'te Satürn'ün yörüngesine yerleşen Cassini uzay aracı, daha önce de Satürn ve halkaları ile Satürn'ün uydusu Titan'ın kuzey kutbundaki ABD'nin yarısı büyüklüğünde dev bir bulutu görüntülemişti.


Sahip olduğu kalın bulut örtüsü yüzünden astronomlar, Satürn'ün ne hızda döndüğünü saptayamamışlardı. Cassini uzay sondası şimdi ilk kez kesin bir sonuç gönderdi. Dünyamızdan 755 misli fazla hacme sahip Satürn, gezegenimizden iki misli daha hızlı dönüyor. Manyetik alanından alınan ölçümlere göre Satürn, yaklaşık olarak 11 saat kendi ekseni etrafında dönüyor. Nasa'ya bağlı Jet Propulsion Laboratuvarı'ndan Giacomo Giampieri, rotasyon süresinin on saat, 47 dakika, 6 saniye, +- 40 saniye olduğunu bildirdi. Giampieri ile çalışan araştırmacılar, Cassini uzay sondasının 14 ay boyu toplamış olduğu verileri değerlendirmişler. Sondanın üzerindeki bir ölçüm aleti periyodik olarak, Satürn'ün manyetik alanındaki değişimleri kaydediyor. Bu düzenli değişimlere göre bilim adamları rotasyon süresini saptamışlar. Araştırmacılar elde edilen verilerle bundan sonraki çalışmalarında, gezegenin üzerindeki formasyonları ve çekirdeğinin büyüklüğünü ölçmek istiyorlar.


ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA, Cassini uzay aracının Satürn gezegeninin iki uydusunu daha bulduğunu açıkladı. NASA'dan yapılan yazılı açıklamada, yeni bulunan iki uydunun, Satürn'ün şu ana kadar görülen en küçük uyduları olabileceği belirtildi. Cassini'nin, yeni uydulara ait görüntüleri 1 haziranda, gezegene yaklaştığı sırada elde ettiği belirtilen açıklamada, S/2004 S1 ve S/2004 S2 adı verilen uyduların, Satürn'ün uydularından Mimas ve Enceladus'un yörüngeleri arasında yer aldığı da belirtildi. Bulunan yeni uydularla birlikte Satürn'ün bilinen uydu sayısı 33'e yükseldi. NASA'nın, 3 milyar 600 milyon dolarla tarihindeki en pahalı tasarısı olan ve 1997'de yürürlüğe giren Cassini programı, 17 ülkenin bilim adamlarının katılımıyla oluşturmuştu. Gezegenin yörüngesine 30 haziranda giren Cassini uzay aracının Satürn'le ilgili çalışmalarını dört yıl daha sürdürmesi planlanıyor. Satürn gezegeninin etrafındaki halkaları incelemesi nedeniyle 'Yüzüklerin Efendisi' olarak adlandırılan Cassini uzay aracı, temmuz ayı başında da Satürn'ün en büyük uydusu Titan'dan bugüne dek alınmış en iyi fotoğrafları göndermişti.


Biliminsanları, Satürn gezegeninin etrafındaki büyük halkalar sisteminin yapısını çözme yolunda önemli bir adım attı. Uzmanları, özellikle G halkası olarak adlandırılan halkanın yapısı şaşırttı. G halkası, Satürn'ün etrafındaki halkaların en dışında yer alanı. Halka, gezegenin merkezine 168 bin, en yakındaki uydusuna da 15 bin kilometre uzaklıkta. Biliminsanları, yakınlarında bu halkayı oluşturan bu toz parçacıklarını bir arada tutacak manyetik alanı olan bir uydu olmadığı için, halkanın dağılması gerektiğini düşünüyordu. Ancak Cassini uzay aracıyla yapılan gözlemler sonucu, halkanın Satürn'ün en uzaktaki, en büyük uydusu olan Mimas'la etkileşim halinde olduğu ve bu uydunun yarattığı manyetik alanın halkayı bir arada tuttuğu anlaşıldı. Amerikan Uzay ve Havacılık dairesi NASA, Avrupa Uzay Ajansı ve İtalyan Uzay Ajansı'nın ortak çalışması Cassini-Huygens uydusu sayesinde alınan veriler, biliminsanlarına G halkasıyla ilgili olarak daha önce hiç olmadığı kadar ayrıntılı araştırma imkanı verdi. Bu veriler G halkasının yapısının diğerlerinden farklı olduğunu ortaya koydu. Halkanın bütününe eşit olarak dağılan toz parçacıklarının yanı sıra, halkanın yaklaşık altıda birinin, büyüklüğü bir kaç santimetreden, bir kaç metreye kadar değişen buz parçalarından oluştuğu anlaşıldı.


Güneş Sisteminin ikinci büyük gezegeni olan Satürn'ün yarı çapı 60400 km dir ve 1.433.000.000 km lik mesafe ile güneşe yakınlıkta 6. sıradadır. Gezegen teleskopla incelendiğinde yeşilimsi bir renkte görünür ve çıplak gözle görülebilen en uzak gezegendir. Neredeyse tümü gazlardan oluşan bu gezegenin yoğunluğu çok küçüktür. Ortalama 700 kg/m3 yoğunluğu ile Güneş Sistemi'nde en küçük yoğunluğa sahip olan gezegendir. Güneşe olan uzaklığı nedeni ile yüzey sıcaklığı yaklaşık olarak -150 C dir. Vogayer aracından alınan kızılötesi bilgilere dayanılarak gezegendeki hidrojen/helyum oranı 9/1 olarak saplanmıştır. Satürn'ün çevresine yaydığı ısı enerjisi güneşten aldığı ısı enerjisinden daha fazladır. Gezegenin çevresindeki halkalar yıllarca bir sır olarak kalmış ve gezegene insanların büyük ilgi göstermesine neden olmuştur. Bu halkalar ilk olarak Galileo uzay aracı tarafından gözlenmiştir fakat ne olduğu ancak Huygens tarafından 1655'te açıklanmıştır. Gezegen çevresinde araştırma yapan sondalar. Halkaların yapısı ve içeriği hakkında bize bazı bilgiler verdi. Bu bilgilere dayanılarak en dıştaki halkadan en iç teki halkaya doğru sırası ile A, B, C, E, F ve G isimleri verilmiştir. Bu araştırmalarda halkaların sanıldığından daha karmaşık bir yapıya sahip olduğu ve çok sayıda çemberden oluştuğu anlaşıldı. Halkaların arkasındaki yıldızların parlaklığı görülebildiği için halkaların genişliğinin yalnızca 20 km kadar olabileceği tahmin edilmektedir. Ayrıca halkaların oluşumu hakkında, evrende daha önceleri başıboş dolaşan ufak meteor ve buz parçaları gibi değişik cisimlerin Satürn'ün çekim alanına yakalanmaları sonucu oluştuğu tahmini kabul edilmektedir. Gezegenin bilinen 17 tane uydusu vardır. Keşfedilen ilk uydusu 1655 yılında bulunan Titan dır.Titan aynı zamanda Satürn'ün en büyük uydusudur. Titan, yoğun ve portakal renkli bir atmosfere sahiptir.Yüzey basıncının 1,5 atmosferden daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Atmosferin yapısında azot, metan ve %12 oranında argonla az miktarda moleküler hidrojen içerir. Gezegenin tüm uydularının yüzeyleri çarpışma izleri ile doludur. Titanın ile birlikte 8 uydunun keşfinden sonra Voyager sondası ile 8 yeni uydu daha keşfedildi.Yeni keşfedilen küçük uyduların şekillerinin ve yörünge hareketlerinin daha düzensiz olduğu anlaşılmıştır.


ABD'nin uzay aracı Cassini, dev bir kasırganın Satürn gezegeninin güney kutbunu kasıp kavurduğuna ilişkin görüntüler gönderdi. Cassini'nin gönderdiği görüntüler Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi'nin internet sitesinde yayınlanırken, NASA, böyle bir olaya dünya dışındaki bir başka gezegende ilk kez rastlandığına dikkat çekti. NASA bilim adamları, Satürn'de saptanan kasırganın dünyada görülen kasırgalara benzer özellikler gösterdiğini, buradaki rüzgarların hızının saatte 550 kilometreyi bulduğunu kaydetti. Bilim adamları ayrıca, gazdan oluşan bir gezegen olan Satürn'deki kasırganın dünyadakilerden farklı olarak yer değiştirmediğini ve dünyadakiler gibi okyanuslar üzerinde oluşmadığını belirtti. Cassini'nin kameraları olayı, 11 ekimde Satürn'ün güney kutbu üzerinde 340 bin kilometre irtifada uçtuğu sırada 3 saat boyunca kaydetti. Cassini, 1997'de fırlatıldıktan sonra temmuz 2004'te Satürn'ün yörüngesine girmişti.


Satürn'ün 60. uydusu keşfedildi, yeni uyduya geçici olarak Frank adı verildi. PARİS Avrupa Uzay Kurumu , Londra Üniversitesi'nden Carl Murray başkanlığındaki ekibin NASA'nın Cassini uzay aracı tarafından çekilen görüntüleri incelerken Frankı keşfettiğini bildirdi. Murray, yeni uydunun ilk kez 30 mayısta, uzay aracının çektiği görüntülerde basit bir leke gibi göründüğünü belirterek, Methone ve Pallene uydularının olduğu bölgeye bakarken bir şey dikkatimi çekti dedi. Bunun ardından 2004-2007'deki eski görüntüleri inceleyen bilimadamları, Frankın 2 kilometre çapında olduğunu, kaya ve buz tabakasından oluştuğunu belirledi. Güneş sisteminin Güneş'ten uzaklık sırasına göre 6. gezegeni olan ve büyüklük açısından Jüpiter'den sonra ikinci sırada gelen Satürn'ün bu yeni uydusunun resmi adı Uluslararası Astronomi Birliği tarafından açıklanacak. Satürn'ün resmi olarak ad verilmiş 48 uydusu buluyor. Bu uydulara Yunan mitolojisinden isim verilmişti.


NASA'nın Cassini, Pioneer ve Voyager uzay aracından alınan ölçümlere göre, bilimadamları Satürn gezegeninin dönüş süresini 10 saat 32 dakika 35 saniye olarak hesapladı. Bu süre geçen yıla göre ortalama 15 dakika daha kısa. Bilimadamları, bu dakikaların Satürn ve diğer gaz devlerinde büyük değişiklikler yaratabileceğini öne sürdüler. California Üniversitesi araştırma görevlisi Gerald Schubert, Bir insan için bu dakikalar çok kısa olabilir fakat Satürn'ün iç yapısını anlamak için çok büyük fark yaratıyor dedi. Science dergisinin 7 Eylül sayısında yer alan tahminler doğruysa, Satürn'ün rüzgarı daha yavaş esiyor. Bunun yanında rüzgar sadece bir yöne doğru değil, hem doğu hem de batı yönünde esiyor. Bu sonuçlar gaz devleri gezegenler hakkında bilim adamlarını aydınlatabilir. California, Global Aerospace araştırma görevlileri Schubert ve John Anderson, Satürn'ün daha hızlı dönmesini yer çekimi, rüzgar ve uzay araçlarından alınan ölçülerden hesapladılar. Dünyanın dönüş süresi gezegende sadece bir alanı ve öbür cisimleri ölçerek ortaya çıkıyor. Fakat bu Jüpiter ve Satürn'e benzer gaz gezegenlerinde mümkün olmuyor, çünkü katı çekirdek atmosfer bulutlarından dolayı gizleniyor. 1980 yılında Voyager uzay aracından bilimadamlarının aldığı ölçüler ile Satürn'ün dönüş süresi 10 saat 39 dakika 22 saniye olarak hesaplanmıştı. 2004 yılında Cassini uzay aracından alınan biligiler ise dönüş süresinin 10 saat 45 dakika ve 45 saniye olduğunu gösteriyordu. Geçen yıl da dönüş süresi 10 saat 47 dakika ve 6 saniye civarındaydı.


Satürn'ün uydusu Hyperion'un fotoğraflarını inceleyen gökbilimciler, patates biçimli bu gök cisminin daha önce görülmemiş biçimde süngere benzediğini belirttiler. ANKARA Bulgularını bu hafta yayımlanacak Nature dergisinde sunan bilim insanları, yüzde 40'ı gözenekli olan Satürn'ün uydusu Hyperion'un en ilginç tarafının şimdiye dek hiçbir gök cisminde gözlemlenmeyen sünger benzeri görüntüsü olduğunu kaydettiler. Amerikan uzay aracı Cassini'nin son 2 yılda gönderdiği yüksek çözünürlüklü fotoğrafları inceleyen ABD'nin Cornell Üniversitesi'nden bilim insanları, Hyperion'un yüzeyinin kraterlerle dolu ve bunların 2 km ila 10 km genişliğinde olduğunu, ayrıca çok iyi durumda bulunduklarını belirttiler. Hyperion'un yüzeyinin böylesine gözenekli olmasının, çarpan her bir meteorun, bu gök cisminde küçük de olsa bir volkanik püskürmeye neden olmasından ötürü olabileceğini söyleyen gökbilimciler, Satürn'ün bu uydusunun tuhaf şekline de yine meteor bombardımanının yol açmış ve yüzeyinin bir bölümünü koparmış olabileceğini düşünüyorlar. Ortalama 270 km çapı bulunan Hyperion'un şekilsiz yüzeyinin genişliği 190 km ile 364 km arasında değişiyor. Satürn'ün 48 uydusundan en büyük 8.si ve aynı zamanda düzensiz şekillilerinin en büyüğü olan Hyperion'un ayrıntılı fotoğraflarını inceleyen biliminsanları, bu gök cisminin yüzeyinin ışığı yansıttığını, ancak Satürn'ün diğer uyduları Phoebe ve Iapetus gibi kraterlerinin içlerinin karanlık olduğunu kaydettiler.


Bilim adamları, Satürn'ün uydusu Enceladus'un, milyarlarca yıl önce oluşumundan hemen sonra içindeki radyoaktif bozulmadan kaynaklanan ısının, bugün yüzeyinden fışkıran gayzerlerin nedeni olabileceği ve bunun da ilkel bir yaşam için gerekli ortamı sağlayabileceği görüşünü ortaya attılar. ABD'nin Texas eyaletinde her yıl düzenlenen Ay ve Gezegen Bilimleri Konferansı'nda dün sunulan bildiride, Cassini uzay aracının gönderdiği ve Enceladus'un sıcak bir bölgesinden çıkan gayzer benzeri oluşumu gösteren ilginç fotoğrafların incelendiği belirtilerek, araştırma sonucunun, yüzey ısısı eksi 201 santigrat derece civarında olan Satürn'ün ayının iç kısmında ilkel bir yaşam için uygun bir ortam olabileceğini gösterdiği kaydedildi. Bilim adamları, yeni geliştirdikleri bir modelle Enceladus'un içindeki ısının, eskiden meydana gelen bir radyoaktif bozulmadan kaynaklandığını ve bunun da Satürn'ün ayının sıcak güney yarı küresindeki su buharı bulutu ve periyodik buz kristali rüzgarlarının açıklaması olabileceğini belirttiler. Icarus adlı gökbilim dergisinin nisan sayısında da yayımlanacak teoriye göre, Enceladus 4,5 milyar yıl önce alüminyum ve demir radyoaktif izotopları içeren kaya ve buz karışımı olarak oluştu. Birkaç milyon yıl sonraki dönemde, iki radyoaktif elementin hızlı şekilde bozulması merkezdeki kayalık çekirdeğin mantodaki buz örtüsüne yaklaşmasıyla sonuçlanan bir sıcak patlamasına yol açtı. Zamanla çekirdekteki bozulmadan geriye kalanlar da Enceladus'un içinde eridiler. Bilim adamlarının bu teorisi doğrulanırsa Enceladus'ta ilkel de olsa bir yaşam için gerekli olan kalıcı bir sıcaklık kaynağı, organik materyal ve sıvı suyun bulunduğu olasılığı artacak.


Satürn'ün en büyük uydusu Titan'ın yüzeyinde denizler tespit edildi. LOS ANGELES Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi NASA'nın uzay aracı Cassini, Güneş sistemi dışında yer alan ve bir gezegen büyüklüğündeki Titan'ın yüzeyinde muhtemelen metan gazından oluşan deniz büyüklüğünde sıvı yoğunlukları tespit etti. Cassini daha önce de küçük göl kümeleri tespit etmişti. Araştırmacılar, görsel ve radar görüntülemesi kullanarak Titan'ın puslu kuzey kutbunda en az iki deniz olduğunu gösteren kanıt buldu. Bilim adamlarının, Titan uydusunun, son derece kalın ve nitrojenden oluşan atmosferindeki metan ve diğer organik bileşenler nedeniyle hidrokarbon denizlerine sahip olduğu yolunda teorileri bulunuyordu. Satürn gezegeninin keşfi için 1997'de fırlatılan Cassini uzay aracının kamerası geçen ay, Hazar Denizi'ne benzer 1095 kilometre uzunluğunda büyük ve düzensiz bir şekil üzerinde incelemelerde bulunmuştu. Yanıcı bir gaz olan metan, yoğun atmosferik basınç ve soğuk nedeniyle Titan uydusunda sıvı halinde bulunuyor.


'Artırılmış Gerçeklik' adı verilen teknoloji, hız, ivme, elektron ve DNA gibi pek çok kavramı somutlaştırarak, yanlış algılamaları ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bir bilgisayar, bir web kamera ve bir kağıtla oluşturulabilen bu teknoloji ile öğrenciler, bir DNA kromozomunu makasla kesebilecek, hız ve ivme vektörü arasındaki ilişkiyi, bilgisayarda hız yapan arabanın aldığı yolu görerek kolayca algılayabilecek. Öğrencilerin gerçek dünya ile bilgisayar simülasyonlarını kullanarak, fizik, kimya ve biyoloji deneylerini kendi kendilerine kolaylıkla yapabilmelerine imkan tanıyan teknoloji, daha çok öğrencinin sayısal alana yönelmesini, böylece bilimle uğraşanların sayısının artmasını hedefliyor. ODTÜ Teknokent'te katıldıkları yarışmada, üç yıl ücretsiz ofis kullanım hakkı ve 50 bin YTL'lik para ödülü kazanan ve Gürkan Caner Birer, Mustafa Ayan, Münir Ercan ve Furkan Kuru'dan oluşan 'Rotasoft' grubu, yarışmanın ardından zaman kaybetmeden 'Artırılmış Gerçeklik' projelerini geliştirmeye başladı. Gürkan Caner Birer, hedeflerinin bu teknolojiyi Türkiye'nin yanı sıra ABD ve Avrupa ülkelerine de yaymak olduğunu söyledi. Projenin çıkış noktasının, öğrencilerin fizik derslerinin temeli olan kuvvet, hız, ivme, yer değiştirme gibi kavramlarda zorlanmaları olduğunu anlatan Birer, bu konunun 'fizikte yanlış algılamalar' başlığı altında incelendiğini söyledi. Hız ve ivme gibi kavramların, soyut olmaları nedeniyle öğrencilerin, alınan yol ya da yer değiştirme gibi en temel konuları algılayamadıklarını belirten Birer, Mekanik deneylerin hemen hepsini kapsayacak bir sistem hazırladık. Bundan sonra bu deneylerin örgün eğitimde kullanılması için çalışmalarımızı başlatacağız dedi. Bu çalışmayla söz konusu kavramların aslında o kadar da korkulacak şeyler olmadığını göstermeye çalıştıklarını vurgulayan Birer, Öğrencilere aslında bu konuların ne kadar basit olduğunu, bunun belli metodolojilerle çok rahat kavranabileceğini anlatmak istiyoruz. Bu projeyle daha çok öğrencinin sayısal alanı tercih etmesini ve bilimle uğraşanların sayısını arttırmayı hedefliyoruz diye konuştu. Birer, Örneğin biyolojide DNA'nın yapısını göstermeye çalışıyoruz. Micro düzeydeki DNA'yı lise, hatta ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin anlayabileceği seviyede örneklerle anlatmaya çalışacağız. Öğrenci, sanal olan DNA modelini gerçek makasla kesebilecek. Sonrasında da başka bir araçla kestiği parçayı alıp diğer DNA'ya monte edebilecek dedi. Birer, moleküllerin yapısı ve birbirleriyle ilişkisi gibi kavramların da bu teknoloji ile kolaylıkla kavranabileceğine dikkati çekti. Öğrencilerin hazırlanacak setleri basit şekilde kullanabileceklerini anlatan Birer, Normalde en düşük 15-20 bin dolar civarında olan deney setlerinin fiyatları da aşağıya çekilmiş olacak. Sistem için, standart bir bilgisayar, bir web kamerası, bir de yazıcıdan çıktısı alınacak basit bir kağıt gerekiyor dedi. Birer, yakında matematiğin de kabus olmaktan çıkması için çalışmalar başlatacaklarını vurguladı. Televizyon yayın sistemleriyle ilgili uygulamalarını da anlatan Birer, özellikle canlı yayınlarda sanal nesnelerle etkileşime girebilecek sistemlerin yakında kullanılacağını belirtti. Yayındaki konukların, oturdukları masanın üzerindeki sanal yaratıklarla diyaloğa gireceklerini söyleyen Birer, Yayınlarda bu tür uygulamalar genellikle montajla ve iki boyutlu olarak yapılabiliyor. Bunun canlı yayında yapılması çok zor. Yeni sistemle bu tür yapımlar çok ucuzlayacak dedi. Birer, şov programlarında çizgi film karakterlerinin üç boyutlu olarak stüdyo ortamında hareket edebileceğini kaydetti. Birer, yarışmanın ardından pek çok uluslararası yayın kuruluşunun canlı yayınlarında kullanmak üzere projeleriyle ilgilendiklerini de söyledi. Öğrencilerin sayısal derslerde güçlük çekmesinin Türkiye'ye özgü bir sorun olmadığını söyleyen Birer, dünyanın pek çok yerinde bu sorunla karşılaşıldığını, bu nedenle bu teknolojiyi Avrupa ve ABD'ye transfer etmeyi amaçladıklarını belirtti. 'Artırılmış gerçeklik' teknolojisinin askeriyeden eğitime kadar pek çok alanda kullanıldığını vurgulayan Birer, dünyada sistemin benzerlerinin olduğunu ancak şu an geliştirdikleri şekliyle kullanılmadığını söyledi.


Anlaşmada, sanayileşmiş ülkelerin gaz salımını 2020'ye dek, 1990'daki düzeyinin yüzde 25 ila 40'ı arasında azaltmış olmalarının sağlanması hedefleniyor. Kanada, Japonya ve Rusya gibi ülkelerden gelen itirazları aşmak için bu gece yoğun biçimde çalışan heyetler, sonuçta belirli bir mutabakata ulaştı. İtiraz eden ülkeler, salınım düzeylerinin net olarak belirlenmesine karşı çıkıyor ve konferansın, ucu daha açık bir sonuca ulaşmasını istiyorlardı. 2020 için belirlenen hedef bağlayıcı değil, ancak bu hedefin konması, sanayileşmiş ülkeler için önemli bir uluslararası uyarı niteliğine sahip. Uzmanlara göre ülkeler için konan sınırlar, Endonezya'nın Bali Adası'nda aralık ayında düzenlenecek olan uluslararası iklim zirvesi için de iyi bir kılavuz olacak. Bali'de, sera gazlarının azaltılmasını amaçlayan 1997 tarihli Kyoto Protokolü'nün sona ereceği 2012 yılından sonrasına ilişkin yeni bir uluslararası anlaşmanın imzalanması bekleniyor. Kyoto Protokolü, 35 sanayileşmiş ülkenin, sera etkisi yaratan gaz emisyonlarını 2012 yılında, 1990'a göre yüzde 5 oranında azaltmış olmaları koşulunu getiriyor. Çevreci gruplar, bu gazların yol açtığı küresel ısınma sonucu yeryüzünün ortalama sıcaklığının 2 derecenin üzerinde artmasının, büyük felaketleri getireceği uyarısı yapıyor. Sera gazı salımının azaltılmasının, 2020 yılında, 1990'daki düzeyinin yüzde 30'unun altında kalması durumunda dünyanın hastalıklarla, su sıkıntısıyla ve sefaletle boğuşacağı vurgulanıyor. AB şimdiden, 2020 yılında yüzde 20'lik bir azaltmayı sağlayacağını taahhüt etmiş durumda. AB, diğer sanayileşmiş ülkelerin de katılımı durumunda 2020 için ek bir yüzde 10'luk hedef daha belirleyerek, 1990'a göre yüzde 30'luk bir azaltmaya gideceğini de ilan etmişti.


Ses hızı havada, deniz seviyesinde ve 15 C sıcaklıkta 340 metre/saniye olarak alınır. Ses hızı frekansa bağlı olarak değişmez, her frekansta ses aynı hızda gider. Havanın sıcaklık, yoğunluk durumuna göre sesin yayılma hızı değişir. Soğuk havada ses hızı azalır. Ses sıcak havadan soğuk havaya geçerken yayılma doğrultusunu değiştirir. Formüldeki v sıcaklığın derece santigrad cinsinden ifadesidir. Herhangi bir alanda, rüzgar arkadan eserse ses zemine doğru yönlenir. Rüzgar önden eserse, ses zeminden yukarı doğru yönlenir. Gündüz, zemin ısındığı için ses dalgaları ısı etkisi nedeniyle yukarı doğru yönelir. Gece, zemin soğuduğu için ses dalgaları daha uzağa gidecektir ve aşağıya doğru yönelir. Denizde suyun yapısı yansıtıcı bir yüzey oluşturmaktadır. Bu nedenle denizde ses sakin bir ortamda 4-5 km. kadar uzağa gidebilir. Hareketli ses kaynağının hızı, sesin yayılma hızını geçince, ses, patlama sesi olarak duyulur. Bu durumda dalga ışın gibi konik bir alana yayılır ve şok dalgaları olarak isimlendirilir. Böyle durumlarda sesin yayılma hızının kaynağın yayılma hızına oranına Mach sayısı denir.


Tarih kitapları, insanların rahat ve huzurlu yaşamak için yaptıkları mücadeleleri anlatmaktadır. Bu mücadeleler sadece savaşmak ile olmamış aynı zamanda bilim ve teknikte yapılan çalışmalar ile de olmuştur. Tarih içerisinde birçok düşünür yaşamış ve bilime az az katkılar sonucu 21. yüzyılın modern bilim dünyası ortaya çıkmıştır. Bilim tek yönlü bir meteryal gibi olmayıp, çok yönlü bir meteryal gibidir. Hani insanlar zamanında sadece üç boyutlu bir yaşamın olduğunu zannetmişler, daha sonraları ise birçok boyutun yer aldığını bulmuşlardır ya, bilginler de önceleri bilimi tek yönlü ele almış, ancak daha sonraları bilimin tam bir fonksiyonel bütünler zinciri olduğu tespit edilmiştir. Bilginler önceleri bilim ile ilişkisi olmayan astroloji ile uğraşmış ve bu uğraşıyı yapanlara da zaten bilgin denilmemiştir. Zaman içerisinde tıp, astronomi, kimya gibi müspet ilimlerde ilerlemeler olmuş ve bunların yanında felsefe, sosyoloji gibi sosyal bilimlerde de ilerlemeler olmuştur.


Parçacık fiziği içerisinde ele alınan bir konu olan Sicim Kuramı, kuantum mekaniği ve genel görelilik kuramını birleştiren bir teoridir. Sicim kuramına göre belirli bir şekilde titreşen ipliksiler, kütle ve yük gibi özelliklere sahip olan parçacıklar şeklinde davranabilir. Her ne kadar gelişmiş ve gelişmeye devam eden bir alan olsada henüz deneysel gözlem mümkün olmamıştır. Bu açıdan sicim kuramının matematiksel bir model olduğu söylenebilir. Parçacık fiziği içerisinde temel parçacıklar belirli bir hacme, alana ya da uzunluğa sahip değildir. Sicim kuramı incelendiğinde ise Sicim olarak adlandırılan tek boyutlu nesnelerin parçacık özellikleri, kuantum halleri kullanılarak açıklanmaya çalışılır. Sicim kuramı içerisinde parçacık fiziği standart modelinde yer alan tüm parçacıklarla birlikte gravitona olarak bilinen bir parçacık daha yer almaktadır. Fizikçilere göre Sicim Kuramı, maddenin tüm biçim ve etkileşimleri hakkında bilgi verebilecek bir kuram olabilir. Oldukça eski bir geçmişe sahip olmasına karşın ilk çalışmaların 60'lı yıllarda başladığı söylenebilir. Örneğin 1969 yılında Yoichiro Nambu'nun, Holger Bech Nielsen'in ve Leonard Suskind, kuramın sicimler tarafından tanımlanabileceğini göstermiş, Pierre Ramond ise fermiyonları da içerecek şekilde bu kuramı geliştirmiştir. Bugün süpercisim olarak adlandırdığımız kuramlar, yeni çalışmaların önünü açmıştır. 1980'li yıllara gelindiğinde hem kuram üzerinde hem de alternatif araştırmalarda önemli bir ivme elde edilmiştir. Ancak asıl sıçramanın 1995 yılında Edward Witten tarafından sağlandığı düşünülür. Edward Witten o tarihlere kadar geliştirilmiş olan beş ayrı sicim kuramını M-Kuramı adı altında birleştirerek büyük bir gelişme kaydetti. Sicim kuramı içerisinde sicimlerin çok farklı şekillerde titreşebileceğini söylemiştik. Örneğin iki ucu açık olan sicimler kütleleri, elektrik yükleri ya da diğer özellikleri bakımından farklı parçacıklara karşı gelmektedir. Yine sicim kuramında yer alan ekstra boyutlar kuramın tutarlı olmasını ancak içerdiği boyutlar ile mümkün kılmaktadır. Bozonik sicim kuramında 26, süpercisim kuramında 10, M-Kuramında ise 11 boyut yer almaktadır. Bugün, fizikçiler tarafından sicim kuramı, etkili bir teori olarak ele alınsa da deneysel gözlem olmaması nedeniyle eleştirilerde alıyor. Şuanda sahip olunan imkanlar ile deneysel gözlemin oldukça zor olduğu söylenirken Planck uzunluğu ölçeğinde olan cisimleri inceleyebilmek için oldukça yüksek oranda enerjiye ihtiyaç duyuluyor. Daha açık bir ifade ile ihtiyaç duyulan enerjinin Büyük Hadrod Çarpıştırıcısında ulaşılan miktarın yaklaşık 10 katı olduğunu söylemeliyiz.


Bilim adamları hava kirliliğinden dolayı 40 yıl sonra uzayın teleskoplardan izlenemeyeği görüşünde. Cambridge Astronomi Enstitüsü araştırmacılarından Dr. Gerry Gilmore, yer teleskoplarının küresel ısınma nedeniyle kullanılamaz hale geleceği görüşünde. Dr. Gilmore'a göre bu süreci etkileyen iki faktör var; hava kirliliği ve uçakların bıraktığı duman. Bu iki faktörün yarattığı kirliliğin atmosferi 40 yıla kadar bütünüyle kaplayacağını tahmin eden Dr. Gilmore, "Seçim bizim, ya uçaktan ya da astronomiden vazgeçeceğiz, yoksa 40 yıl gibi yakın bir sürede yerden uzayı göremeyeceğiz" diyor. Denizlerdeki buharlaşmayı artıran küresel ısınmayla, atmosferde biriken su buharı da teleskopların bakışını bulandırıyor. Bilimsel teleskopların bulunduğu noktalarda uçakların uçuş rotalarının değiştirilmesi düşünülebilir, ancak bu yöntem de amatör gözlemcilerin sorununu çözmeyecek. Atmosferdeki değişimle optik ve kızılötesi teleskoplar rafa kalkacak, buna astronomi meraklılarının evlerinde kullandığı amatör teleskoplar da dahil. Sadece radyo teleskopları çalışmaya devam edecek. Uçakların arkalarında bıraktığı duman normal şartlarda ufak bir olumsuzluk sayımasına karşın, bazı hava koşullarında yayılarak gökyüzünü kaplıyor ve bir bulut gibi görüşü kapıyor. Uydu fotoğraflarında uçakların bıraktığı dumanın etkisi gözlemlenebiliyor. Uçak dumanları havada buz partikülleri olduğunda oluşuyor, havanın kuru olması halinde duman gözükmüyor. Uçakların bıraktığı duman, gökyüzünde iki gün kadar kalabiliyor, troposfer tabakasındaki hava akımları bu duman partiküllerini başka bölgelere de taşıyabiliyor. Dr. Gilmore, Kanarya Adaları, Havai, Güney Amerika gibi halen bilimsel teleskopların bulunduğu yerlerin, aynı zamanda gelecekte hava trafiğinin artacağı tatil bölgeleri olduğunun altını çiziyor.


ABD'li astronotların keşfettiği karadelik Dünya'dan 1,8 milyon ışık yılı uzaklıkta ve Cassiopeia takımyıldızındaki karadelikten 24 kat daha büyük. Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi , Dünya'dan 1,8 milyon ışık yılı uzaktaki IC 10 adlı cüce galaksi yakınında, Cassiopeia takımyıldızında bulunan karadeliğin güneşin kütlesinden en az 24 kat büyük olduğunu duyurdu. NASA'nın uzay teleskobu Chandra X-Ray yardımıyla yapılan keşfe imza atanlardan Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Andrea Prestwich, bu kadar büyük kütleli bir karadeliği beklemediklerini belirtti. Prestwich, yıldızların çökmesiyle oluşan karadeliklerin düşünülenden çok daha büyük olabileceğini gördüklerini söyledi. Bu dev karadelik, 17 Ekim'de M33 galaksisinde keşfedilen, güneşin kütlesinden 16 kat büyük karadeliğin rekorunu da elinden almış oldu.


İnsanlar, çok çok eski zamanlardan beri, gökyüzüyle ilgili bazı sonuçlara gözlemleri sonucu ulaşmışlardır. Örneğin, güneş ve ayın ikisi de doğudan doğar, batıdan batar. Çıplak gözle gözlemlenebilen bir başka durum ise, güneş ve ayın belirgin boyutlarının zaman içinde gözle görülür şekilde değişmemesidir . Bu gözlemin sonucunda, 'güneş ve ayın bize olan uzaklıkları değişseydi, daha büyük ya da daha küçük gözlemlenebilirlerdi ancak boyutlarında değişme fark edemediğimiz için en azından yaklaşık olarak bizden her zaman aynı mesafede kaldıkları söylenebilir' gibi bir sonuca ulaşılabilmektedir. Bunun gibi gözlemlerden, eski çağlarda yaşayanlar güneşin ve ayın dünyayının etrafında çembersel bir yörüngede dolaştığını söyleyen bilimsel bir model inşa etmişlerdir. Tabii ki, artık dünyanın evrenin merkezi olmadığını biliyoruz, ancak bu durum bu modelin faydalı olmadığı anlamına gelmiyor. Bilim her zaman böyle çalışır ve nihai gerçeği ortaya çıkarmayı amaçlamaz. Bilim, yalnızca yordayıcı güce sahip olan gerçeklik modelleri oluşturmaya çalışır. Fiziği anlama konusundaki modern yaklaşımımız, simetri ve koruma kanunları kavramlarından beslenmektedir. Yukarıda bahsettiğimiz örnekte de bu iki kavramı görmekteyiz. Güneş ve ayın mükemmel çembersel yörüngelerle dünya etrafında döndüğüne inanılıyordu ve bir çember çok simetrik bir şekildir. Eskiler, evrenin bu tür bir simetriye sahip olmasını çok güzel buldular ve bu nedenle de bu fikre çok bağlı oldular. Bir korunum kanunu, bazı sayıların zamanın geçişi ile aynı kaldığını gösteren bir ifadedir. Örneğimizde, güneş ile dünya arasındaki mesafe korunur ve ay ile dünya arasındaki mesafe de korunur. Burada simetri ve koruma kanunları bize aynı bilgiyi sunuyor. Her iki ifade de yalnızca dairesel bir yörünge ile karşılanabilir. Bunun bir tesadüf olmadığını gösteren kişi ise fizik alanında çalışan bir ilim insanı olan Emmy Noether'dir. Emmy Noether her simetrinin bir koruma yasasına yol açtığını gösterdi. Bir fiziksel sistemin eyleminin her türlü farklılaştırılabilir simetrisinin buna karşılık gelen bir koruma yasasına sahip olduğunu belirten ve Noether teoremi olarak adlandırılan bu teorem, Emmy Noether tarafından 1915'te kanıtlandı ve 1918'de yayınlandı. Mükemmel çembersel yörüngeler fikri çok güzel ve dikkat çekici görünüyordu. Bu nedenle, gökbilimci Johannes Kepler ay gibi yörüngelerin aslında çember değil elipsler olduğunu keşfettiğinde, büyük bir hayal kırıklığı oluşmuş oldu. Bu ise, biyolog Huxley'in Bilimin en büyük trajedisi, çirkin bir gerçek tarafından güzel bir teoriyi öldürmektir demesine neden olan bir şeylerden biridir. Simetriler önemli ve güzeldir ancak hangi simetrilerin geçerli olduğuna öngörü veya estetiğe dayanarak karar veremeyiz; bunların geçerlilikleri gözlem ve deneylere dayanarak belirlenmelidir. Bu içerik hazırlanırken Benjamin Crowell tarafından yazılan 'Conceptual Physics' adlı kitaptan yararlanılmıştır ve içerik CC BY-SA 3.0 lisansına sahiptir.


Avrupalı bilim insanları "temiz" ve "sınırsız" enerji elde etmeyi planlıyor. Avrupa ülkeleri bu enerjiye hazırlanıyor. Avrupa Birliği'nin desteklediği ve üye ülkelerde 2010 yılında uygulamaya başlanması planlanan HIPER isimli projeyle temiz ve neredeyse sınırsız enerji üretilmesi amaçlanıyor. Atom enerjisi üretiminde şu an kullanılan fizyon tekniği yerine füzyon yöntemi kullanılacak. Böylece dünyanın ilk füzyon güç istasyonunun kurulması planlanıyor. Bilim adamları füzyonun güneşin enerji üretme yöntemi olduğunu belirterek, "Mini bir güneş modeli yaratılarak daha temiz ve daha güvenli bir enerji" üretmeyi başaracaklarını kaydettiler. Füzyon güç istasyonunda hem daha az miktarda nükleer madde kullanılacak. Döteryum ve trityum atomlarının daha ağır helyum atomuna dönüştürülmesi sağlanarak yüksek miktarda sıcaklık ortaya çıkacak. Bu da örneğin bir gaz türbinini döndürmek için kullanılacak. Döteryum ve trityum suda bulunduğu için enerji üretmek için gerekli olan madde de neredeyse sınırsız olacak.


(3) Çalışmalarında pratik sorunların çözümüne ağırlık verenler . bilim tarihine yön çizen bir öncü vardır: Francis Bacon. kazandığı, kilise buyruğuna ters düşünenlerin yakıldığı bir dönem! Rönesansla birlikte sanatta belirginlik kazanan coşkulu atılım, 16. yüzyılda doğayı anlama, olup bitenleri açıklama arayışına dönüşmüştür. Minik Lordu" diye tanıtırdı. Çok yönlü bir eğitimle yetişen delikanlı, Ne var ki, bu parlak başlangıç uzun sürmedi. Babasının erken ölümü, olmak üzere, hiç kimse yüzüne bakmıyordu artık! vardı. Ona göre, bu geleceğin başlıca güç kaynağı güvenilir bilgiydi. İlerlemeyi tıkayan tek engel, "idolamentis" dediği yerleşik tabulardı. oluşan kompleks bir bilim merkeziyle gerçekleştirilebilirdi. Bacon, de bu amaçla kurmuştu. düzen içinde işlemek dışında, doğayı tanımanın bir yolu yoktu. çabaydı. Doğru olan yöntem, gözlem veya deneyle olguları saptamak, kinetik teorisi" olarak bilinen kuramsal ilkeyle açıklanabilmiştir. Ayrıca matematik, bilim için etkili bir dildir; özellikle fizikteki, dönemindeki bilimsel çalışmaları yeterince izlediği söylenemez. dizgesini içine sindirememesi, üzerinde durulacak bir noktadır. ilişkin buluşlarını da bir bakıma görmezlikten gelmiştir. tartışılamaz. Unutmamak gerekir ki, Bacon bir bilim adamı olmaktan çok, bilimi bağnazlığın tekelinden kurtarma savaşı veren bir düşünürdü. bir yıkım aracı olarak da kullanılabileceğini düşünebilmiş değildir.


Evrenin oluşumuna ilişkin bu güne kadar pek çok teori ortaya atılmıştır. Hiç kuşkusuz bu teoriler içerisinde en geçerli olanı büyük patlama olayıdır. 13.8 milyar yıl önce büyük patlama olayı ile şişme kozmolojisinde de geçerli olan kuantum salınımları ortaya çıkmış ve 1 sn sonra fotonlar oluşmaya başlamıştır. 13.8 milyar yıl önce gerçekleştiği düşünülen big bang olayı sonrasında şişme hareketi ve kütle çekim dalgaları etkili olmaya başlamıştır. Patlama sonrasında yayılan enerji içerisinde 0.01 sn sonra nükleer füzyon başlamış ve yaklaşık 3 dakika içerisinde sona ermiştir. Yaklaşık 380.000 yıllık bir aradan sonra oluşan ilk hidrojen atomu kozmik mikrodalga fon ışınımının da başlamasını sağlamıştır. Evreni tanıma ve geçmişi anlama süreci içerisinde insanlar pek çok çalışma yürütmüş ve farklı sonuçlar sunmuştur. Geçtiğimiz Mart ayında BICEP2 adı verilen bir çalışmanın ürünü olan deneylere göre bilim adamları, evrenin oluşum sürecinde yukarıda da belirttiğimiz kütle çekim dalgalarının etkili olduğunu söyledi. Şişme kuramı ile örtüşen sonuçlar sunan bu çalışma, uzay zaman içerisinde meydana gelen dalgacıkların etkisini açıklıyor. Şişme kuramı kozmolojisine göre big bang olayından sonra, ilk 10-32 saniye içerisinde evrende oldukça büyük ve hızlı bir uzaysal genişleme olmuştur. Şişme kuramını bu denli önemli kılan şey ise mikrodalga fon ışınımına dair yapılan gözlemlerdir. Her ne kadar bu kurama göre gerçekleşen genişleme olayı büyük patlama sonrasında başlamış olsa da bilim adamları bu olaya daha geniş bir çervede bakılması gerektiğini söylüyor. Daha açık bir ifade ile patlama sonrası başlayan şişme hareketi aslında patlama öncesinde hazırlanan bir senaryonun uygulanış şekli denilmektedir. Yukarıda sıkça bahsettiğimiz kozmik mikrodalga fon ışınımı ilk olarak 1964 yılında Arno Penzias ve Robert Wilson tarafından gözlenmiş ve 1978 yılında bu gözlem nobelle ödüllendirilmiştir. Fon ışınımı tespiti ise oldukça ilginç bir çalışma sonucunda ortaya çıkmış. İki bilim adamı radyo astronomi ve uydu iletişimi üzerine yaptıkları çalışma da, 2,7 kelvinlik bir mikrodalga fon ışınımı olduğunu fark edince çalışmalarını geliştirmiş ve büyük patlamaya dair önemli bilgileri ortaya çıkarmıştır. Bugün yapılan pek çok gözlemin temelini oluşturan bu çalışma ile insanoğlu, evrenin oluşum sürecine ilişkin önemli bir mesafe katetmiştir. Yazıda belirtilen çalışmalara ilişkin daha detaylı bilgi almak için, yararlanılan kaynaklara göz atabilirsiniz.


Japonlar, sürücüsünü parmak damarlarının görüntüsünden tanıyan bir alet tasarladı. Aracın, tanımlanan sürücü dışında başka birinin direksiyona geçmesi halinde harekete geçmemesini sağlayacak mekanizma, parmağın damar şemasının tanımlanmasına yönelik biyometrik teknolojiye dayanıyor. Aynı zamanda, şirket çalışanlarının işe giriş çıkışlarında ya da bankalar tarafından müşterileri için kullanılabilecek sistem, otomobilde uygulandığında, aracın önceden tanımlanmış sürücü dışında kullanılmasını önlediği gibi, ayrıca araçta, direksiyonun ya da koltuğun kişiye özel olarak otomatik ayarlanması gibi başka bazı hizmetler de sunuyor. Aynı zamanda, şirket çalışanlarının işe giriş çıkışlarında ya da bankalar tarafından müşterileri için kullanılabilecek sistem, otomobilde uygulandığında, aracın önceden tanımlanmış sürücü dışında kullanılmasını önlediği gibi, ayrıca araçta, direksiyonun ya da koltuğun kişiye özel olarak otomatik ayarlanması gibi başka bazı hizmetler de sunuyor. Hitachi, parmak damarlarının kişiye mahsus olduğunu, zaman içinde değişmesinin ya da müdahaleyle değiştirilmesinin imkansız olduğunu söylüyor. Sistem, internet bağlantısıyla internetten alışveriş yapılabilmesini de mümkün kılıyor ve sürücü kod ya da parola kullanmadan internetten şarkı indirebiliyor.


Işığı iyice yansıtan bir cisim, güneşte belli olacak kadar ısınmaz; oysa ki, ışığı soğuran siyah bir cisim oldukça ısınır. Kaldırımlardan karla birlikte kürenen toz toprak koyu renkli olduğu için ışığı daha fazla soğurur; bu olay kürenmiş, toz toprak karışmış karın, güneş altında temiz kardan daha önce erimesine sebep olur. Tanecik modeli bu olayları açıklayabilir mi? Işık tanecikleri bir madde tarafından yansıtılmıyor veya başka bir maddeye geçirilmiyorsa, o maddede durup kalıyorlar demektir. Işık tanecikleri bir madde içinde kaldıkları zaman o madde ısınır mı? Bu hallerde maddenin gerçekten ısınacağını, taneler yerine bir çekiç ve ışık soğurucu madde yerine de bir kurşun parçası alarak gösterebiliriz. Çekicin kurşun parçaya çarpması ışığın yüzeye çarpmasına; çekicin geriye sıçraması da ışığın yansımasına .karşılık alınabilir. Bu düşünceden hareketle kurşun parçasına çekiçle birkaç kez çabucak vuracak olursak çekicin geriye zıplamadığını ve kurşunun ısındığını görürüz. Bu ısınmanın bütün cisimlerde aynı olmadığını göstermek için kurşun parçası yerine bir çelik parçası kullanalım. Bu sefer çekiç her vuruşta geri sıçrar ve çelik ısınmaz. Eğer ışık tanecikleri sıradan madde tanecikleri, örneğin saçma taneleri gibi davranıyorlarsa, ışık taneciklerini durduran her maddenin ısınmasını beklemeliyiz. Bu tartışmadan anlaşılacağı gibi, ışığı soğuran maddelerin ısınması ve yansıtan maddelerin ısınmaması gibi olaylar, gerçekten tanecik modeliyle bağdaşmaktadır. Maddelerin çoğu üzerine düşen ışığın bir kısmını yansıtır, bir kısmını da geçirebilirler. Bir maddenin aynı ışık demetinden bazı tanecikleri düzgün yansıtırken bazılarını soğurması olayını açıklayabilmek için tanecik modelini nasıl değiştirebiliriz? Cismin bazı bölgelerinin tanecikleri tutup ısınacak yapıda, bunlar arasına karışmış başka bölgelerinin de tanecikleri yansıtıp ısınmayacak yapıda olduğunu düşünebiliriz. En iyi aynalar bile güneş ışığına tutulduklarında biraz ısınır. Bu nedenle, aynanın yüzünde güneş ışığını soğuran bazı bölgeler bulunduğunu kabul etmemiz gerekir. Bir cam parçası gibi ışığı geçiren bir maddede bile, ışık taneciklerinin bir kısmını tutan bölgeler bulunmalıdır; çünkü bir ışık demeti camdan geçerken şiddetini biraz kaybeder, üstelik cam biraz ısınır. Işığı iyice yansıtan bir cisim, güneşte belli olacak kadar ısınmaz; oysa ki, ışığı soğuran siyah bir cisim oldukça ısınır. Kaldırımlardan karla birlikte kürenen toz toprak koyu renkli olduğu için ışığı daha fazla soğurur; bu olay kürenmiş, toz toprak karışmış karın, güneş altında temiz kardan daha önce erimesine sebep olur.


Christopher Nolan'ın Bilimkurgu alanına yeni bir soluk kazandırdığı Interstellar filmi, uzayda ışıktan daha hızlı yolculuğa ve zamanda geçmişe yolculuk yapılmasına imkan tanıyan solucan deliklerine ilişkin fiziki bilgileri kitlelere aktarırken popüler bilimin daha da yaygınlaşması konusunda önemli bir rol üstleniyor. Esasen daha önce incelemeyi düşündüğümüz fakat algılamak için elverişli koşulların oluşmasını beklediğimiz Interstellar filmi hakkında üç bölüm halinde bir yazı dizisi bulacaksınız. Filmin bu denli popüler olmasında ve işlediği konu itibariyle gerçekçi bir bilimkurgu olarak tanıtılmasında hiç kuşkusuz Fizikçi Kip Thorne'un filmin hem danışmanlığını hem de yapımcılığını üstlenmesinin büyük payı bulunuyor. Genel olarak izleyici açısından temel bilgisi olmayan biri için karışık konular ele alınsa da kağıt üstünde var olan teorik nesneleri tanıdıkça ilgili konuların ne denli ilgi çekici olduğunu göreceksiniz. Unutmadan, yazımız bol miktarda Spoiler içermektedir. Filmde ele alınan karadelikler, Einstein'ın görelilik teorisine uygun bir biçimde şekillendirilmiştir. Günümüze kadar yapılan belgeseller ve diğer yapımlarda dahil olmak üzere bu çapta etkili modellemelerin sunulduğu herhangi bir prodüksiyon olmamıştı. Giriş bölümünde Dünyanın küresel ısınma nedeniyle çöküşe geçtiği anlatılırken verimli arazilerin sayısında hızla azalma yaşandığı, artan açlık ve nüfusun insan türünün geleceğini tehdit ettiği belirtiliyor. Bir diğer açıdan danışman ya da yapımcı Kip Thorne'un solucan deliği modellemesinin aslında 80'li yıllara dayanan bir geçmişe sahip olduğu görülüyor. Dönemin en ilgi çekici kitaplarından olan Contact isimli romanın film uyarlamasında ihtiyaç duyulan modelleme yine Kip Thorne tarafından hazırlanmıştır. Neil deGrasse Tyson tarafından sunulan Kozmos belgeselinin yeni çevriminde ise yeni görsel efektler ile filmin işlediği yolculuk tekrarlanmıştı. Fakat Interstellar filminde ışıktan hızlı yolculuğa imkan tanıyan solucan delikleri ile astronotlar birkaç saniye içinde milyarlarca ışık yılı uzaklığa gidebiliyor. Solucan Delikleriyle ilgili bilgi verdiğimiz yazılara ulaşmak için tıklayın. Kip Thorne filme ilişkin bazı bilgiler sunduğu bir videoda ilk kez bir film içerisinde Einstein'ın görelilik teorisine uygun bir biçimde tasvir yapıldığını söylemişti. Bugün astronomlar tarafından yapılan gözlemlerde teleskopların erişemediği uzaklıklar galaksiler süper kütleli karadelikler tarafından görülebiliyor. Karadeliklerin sahip olduğu kütleçekim alanı sayesinde bir büyüteç etkisi oluşurken astronomların gözlemleri yapabilmesi daha kolay bir hale geliyor. Filmde söz edilen Gargantua isimli süper kütleli karadelik, iki karadelik arasında bulunan solucan deliğinin çıkış noktası olarak gösterilebilir. Burada bir soru işaretinin olduğunu söylemek mümkün. Bir solucan deliği iki karadeliği birbirine bağlıyor ise Gargantua üçüncü kara delik olarak neden ortaya çıkıyor? Filmde Gargantua'nın yıldız büyüklüğünde bir karadelik olmadığı aslında süper kütleli bir karadelik olacak şekilde tasarlandığını görüyoruz. Fiziki anlamda karadelikleri sınıflandırırken yıldız ve süper kütleli olmak üzere iki ayrı sınıflandırma kullanıyoruz. Filmde yer alan süper kütleli karadelik oldukça geniş bir yüzey alanına sahip olduğu için gezegenler, rahatlıkla bu karadelik çevresinde dönebiliyor. Peki,ama Gargantua gibi bir karadelik yörüngesinde yaşam kaynaklarına sahip olan bir gezegen nasıl olabiliyor? Bugüne kadar öğrendiğimiz bilgiler de aktif bir karadeliğin gaz ve toz bulutlarını kendine çektiğini, sahip olduğu çekim etkisi ile gazların sürtünme sonucunda aşırı ısınarak iç kısımda sıcaklığı 10 milyon dereceye ulaştırdığını görmüştük. Öte yandan zararlı X ışınları dışında uzaya doğru püskürtme etkisi olan karadeliğin, milyonlarca uzaklıkta yer alan dünyaları bile zehirlemesi gerekiyordu. Yazımızın bir sonraki bölümünde zamanda yolculuk, solucan delikleri ve geçmişe seyahat hakkında izlenimlerimizi sunacağız. Peki,ama Gargantua gibi bir karadelik yörüngesinde yaşam kaynaklarına sahip olan bir gezegen nasıl olabiliyor? Bugüne kadar öğrendiğimiz bilgiler de aktif bir karadeliğin gaz ve toz bulutlarını kendine çektiğini, sahip olduğu çekim etkisi ile gazların sürtünme sonucunda aşırı ısınarak iç kısımda sıcaklığı 10 milyon dereceye ulaştırdığını görmüştük. Öte yandan zararlı X ışınları dışında uzaya doğru püskürtme etkisi olan karadeliğin, milyonlarca uzaklıkta yer alan dünyaları bile zehirlemesi gerekiyordu. Ya o yaşam olan gezenleri bu tür etkilerden koruyan bir mekanizma varsa örnek dünyanın Ozon Tabakası ve Manyetosfer gibi düşünülebilinir.


Önceki iki yazımızda zaman yolculuğuna ilişkin paradokslar, olası senaryolar ve muhtemel sorunlar hakkında bazı bilgiler sunmuştuk. Aslında solucan delikleri ile geçmişe yolculuğa ilişkin bilgi vermeden önce 2009 yılında Stephen Hawking tarafından yapılan çılgın partiden söz etmek gerekiyor. Hawking, Cambridge Üniversitesi'nde 2009 yılında büyük bir parti vereceğini duyurdu. Partiye çok sayıda seçkin konuk davet edilirken 28 Haziran günü partiye kimsenin gelmediği görüldü. Hawking, davetiyeleri parti başladıktan sonra göndermiş ve gelecekten gelen zaman yolcularını davet etmek istediğini belirtmişti. Ancak Hawking'in burada vermek istediği mesaj geçmişe yolculuğun mümkün olmadığı şeklindeydi. Tim Ralph, yapmış olduğu çalışmalar ile gerçek zaman makinesinin günümüz şartlar altında yapılmasının pek mümkün olmadığını söylerken matematiksel olarak bu yolculuğun mümkün kılınabileceğini söylüyor. Olası bir zaman yolculuğu yalnızca insanın evrene bakış açısını değiştirmeyecek aynı zamanda kriptografiden, siber savaşa, istihbarattan kuantum bilgisayarlara kadar yeni kapıların açılmasını sağlayacak. Einstein'in görelilik teorisine göre solucan deliklerinin uzayda, iki uzak noktayı birbirine bağlayan bir kısayol oluşturduğu görülüyor. Henüz uzayda yapılan çalışmalarda bir solucan deliği tespit edilemezken solucan deliklerinin teoride kestirme bir tünel açtığı, ışık hızı aşılmadan yolculuk imkanı sağladığı biliniyor. Solucan deliklerinin bir diğer özelliği ise iki kara delikten oluşması ve tüneller içerisinde uzay zaman büken oldukça güçlü kütle çekim alanı yaratmasıdır. Teoride solucan deliğini örneklemek gerekirse Dünya'da açılacak bir delik ile Ay'ın yörüngesinde olan bir başka solucan deliğini bağlamak mümkündür. Öyle ki Ay'ın yörüngesinde olan bu deliğin, ışık hızına yakın bir hızda Güneş Sistemi dışına taşınması ve bir ucu bükülerek Dünya'daki ucuyla yan yana getirilmesi durumunda zamanda yolculuk yapmak mümkün olacaktır. Görelilik teorisine göre solucan deliğinin ışık hızına yakın bir hızda hareket eden bir ucunda 1 saniye geçerken Dünya'da yaklaşık 24 saat geçmiş olacak. Bu sayede Dünya'da bulunan ilk solucan deliğinden giren kişi bir saniye sonra diğer delikten Dünya'ya girdiğinde yaklaşık 24 saatlik bir zaman dilimini 1 saniye de aşmış olacak. Ünlü Fizikçi Kip Thorne göre bu durum enerjinin korunumu ve klonlama yasağını ihlal ediyor. Bir anlamda Evren'in geçmişinde artacak enerji miktarı hem zaman yolcusunun hem de solucan deliğinin büyük bir patlama ile yok olmasına neden olacaktır. Bir önceki yazımızda bu duruma farklı bir açıklama getirmiş olsak da günümüz Fizik yasaları ile zaman yolculuğunu pratikte gerçekleştiremeyecek gibi görünüyoruz.


Bugüne kadar Güneş Sistemi'miz ve yakın uzayla ilgili bizi büyüleyen görüntüler ve şaşırtan bilgilerin büyük çoğunluğu, yeryüzündeki, ayna boyutları en çok 6,5 ile 8,2 metrelik teleskoplarla gerçekleşti. Dev boyutlu optik teleskoplar çağının ne denli kısa bir geçmişi olduğunu ve bu yüzden de uzayın derinlikleri, hatta kendi güneş sistemimiz konusunda bile ne denli az şey bildiğimizi genellikle unuturuz. Çağdaş uzaybilim çağının büyük bir bölümünde, Kaliforniya'daki Palomar Dağı'na yerleştirilen ve yapımı 1949 yılında tamamlanan yaklaşık 5 metrelik Hale Teleskopu ile yetinildi. 60'lı ve 70'li yıllarda Arizona'nın Kitt Peak tepesinde mantar gibi teleskoplar bitmeye başladı. Ne var ki, sayıları iki düzineyi aşan bu teleskopların hiçbirinde ayna genişliği 4 metreden fazla değildi. 10 metrelik aynasıyla Keck I teleskopu yaklaşık son elli yıla damgasını vuran en kayda değer gelişme oldu. Teleskop 11 yıl önce Hawaii'nin Mauna Kea yanardağında devreye girdi. Bunun yanı başına yerleştirilen Keck II adlı ikizi ancak 1966'da tamamlandı. Hawaai'deki bu sönmüş yanardağ, Subaru ve Gemini North'un da katılımıyla, şimdi dört dev optik teleskop barındırıyor. Ayna boyutları 6,5 ile 8,2 metre arasında değişen yedi başka teleskop da Şili tepelerinde yer alıyor. Bu teleskopların hiçbiri 1999 yılından önce devreye girmedi. Arizona Graham Dağı'nda yapımı süren dev teleskopun ise, 8,4 metrelik iki aynasıyla uzayın derinliklerine ışık tutması bekleniyor. Üstelik, tüm bu yapım telaşı optik uzaybilimde altın çağın yalnızca bir başlangıcı sayılıyor. Uzayın derinliklerini net bir biçimde görmek, gerçeklikle ilgili bakış açımızı tümden değiştiriyor. Daha bu yıl neredeyse Plüton büyüklüğündeki gizemli uzay cismi Sedna'nın güneşten en uzak dokuzuncu gezegenden yaklaşık üç kat daha uzaktaki bir yörüngede döndüğü haberiyle sarsıldık. Bu cisme yeni bir gezegen gözüyle bakmak her ne kadar cazip gelse de, Sedna'nın gezegenler konusunda ne denli az şey bildiğimizi gözler önüne serdiğini söylemek çok daha doğru olur. Artık güneş sistemimizin sanıldığından çok daha kapsamlı olduğunu, Plüton'dan yüzlerce kat daha uzaklardaki Oort bulutunda muhtemelen Mars büyüklüğünde gezegenimsi cisimlerin bulunduğunu yavaş yavaş kavramaya başladık. Sedna türü uzay cisimlerini saptamak için ille de büyük teleskoplara gerek duyulmasa da, bu cisimleri daha yakından gözlemlemek ve içyüzlerini daha ayrıntılı bir biçimde anlamak için dev teleskoplara başvurmak gerekiyor. Plüton'un ötesi, güneş ışığını çok az aldığından, her bir fotonun yakalanması büyük bir önem taşıyor. Bu nedenle uzaybilimciler büyük düşünmek ve uzgörülü olmak zorundalar. Ulusal Bilim Vakfı adına çok sayıda teleskopun yönetimini üstlenen Ulusal Optik Uzaybilim Gözlemevi 30 metrelik bir teleskopun tasarımı üzerinde çalışırken, Avrupa Güney Gözlemevi de 100 metrelik bir teleskop geliştirmeyi tasarlıyor. Uzay ve Güneş sistemi üzirine araştırmalar sürdükçe, çok ilginz yeni bilgiler elde edilmeye başlandı, örneğin bazı gezegenbilimciler, Yerküre ile birlikte 9 gezegenimizden biri olan Plüton'u, gezegen olarak görmüyor. Caltech'te gezegenler konusunda uzman bir uzaybilimci olan Mike Brown'un, artık Plüton'un güneş sistemindeki konumundan kesinlikle emin. "Plüton bir gezegen değil. Ona gezegen dememizi gerektiren mantıklı bir neden yok," diyen Brown, sayıları giderek artan bir grup meslektaşı gibi, Plüton'un Kuiper Kuşağı'nın bilinen en büyük üyesi olarak ele alınması gerektiğine inanıyor. Kuiper Kuşağı olarak bilinen ve içinde Güneş'in çevresinde dönen kayalık ve buzlu minik gezegenler barındıran bu kuşak, Neptün'ün ötesinden yaklaşık 8 milyar kilometrelik bir alana uzanıyor. Discover'da yayınlanan yazıda, Mike Brown, "Plüton'un bir gezegen olmadığını söylemek ona gölge düşürmek anlamına gelmiyor. Bence Plüton son derece ilginç ve büyüleyici. Üstelik, Kuiper kuşağındaki en büyük cisim olması da, az buz bir şey değil," diyor. Plüton artık ücra bir yerde tek başına gezinen bir cisim değil. Bir dizi buluş, Plüton'un gizemini bugün de koruyan ve içinde sıradışı sayısız uzay cismini barındıran alabildiğine geniş bir boşluğun yalnızca bir başlangıcı olduğunu ortaya koyuyor. Farklı biçim, renk ve boyutlardaki bu cisimlerin birçoğu kendi uydularına sahipken, kimileri Neptün'ün ya da oradan geçmekte olan yıldızların çekim gücüyle garip yörüngeler çiziyorlar. Bu alabildiğine geniş boşluğun keşfedilmesinde henüz emekleme dönemini yaşayan uzaybilimcilerin gelecekte daha nice garip uzay cismini aydınlığa kavuşturacaklarına inanılıyor. Uzaybilimci Kenneth Edgeworth ve Gerard Kuiper, 40'lı ve 50'li yıllarda birbirlerinden bağımsız olarak Neptün'ün yörüngesinin ötesinde buzlu kayalıklardan oluşan bir havzanın yer aldığını öne sürdüler. Bu kayalıkların birçoğu, yörüngeleri 200 yıldan öncesine uzanmayan ve hızla güneşe doğru yol alan kısa dönemli kuyrukluyıldızlara dönüştü. Plüton ayrı tutulacak olursa (1930'da bulundu), Kuiper kuşağındaki ilk uzay cismi 1922 yılında Jane Luu ve David Jewitt adlı uzaybilimciler tarafından belirlendi. O günden bu yana Edgeworth-Kuiper kuşağında, aralarında Plüton büyüklüğünde birkaç dev cismin de yer aldığı, 800'ü aşkın uzay cismi saptandı. Bunlardan en büyük iki tanesi Brown ve arkadaşları tarafından bulundu. Araştırmacılar kuşakta en az 100,000 cismin yer aldığını, kimilerinin neredeyse Plüton boyunda olduğunu öne sürüyorlar. Gelgelelim, güneş sistemimiz bu kadarla kalmıyor. Kuiper kuşağının ötesinde yıldızlararası uzay sınırlarına uzanan küresel bir kabuk olan ve kendi karanlık buz toplarını güneşe fırlatan gizemli Oort Bulutu yer alıyor. Orada, kimileri Merkür ya da Mars büyüklüğünde olan, trilyonlarca başka uzay cisminin bulunabileceğine inanılıyor. Bilim insanları güneş sisteminin gezegenlerden önceki geçmişinin bu uzak diyarlarda gömülü olduğuna dikkat çekiyorlar. Kuiper Kuşağı ve Oort Bulutu'ndaki her bir cisim, 4,5 milyar yıl önce oluşan güneş sisteminin tarihçesine ışık tutan yerbilimsel bir fosil özelliği taşıyor. Bunların bileşimlerinin belirlenmesi ve neden şimdiki konumlarında olduklarının kavranmasıyla gezegenlerin oluşum sürecinin aydınlığa kavuşturulacağına inanılıyor. Geçtiğimiz yılın sonlarında Mike Brown ve arkadaşları tarafından saptanan Sedna, Güneş Sisteminin derinliklerinde bugüne dek bulunan en büyük, en uzak ve kimilerine göre en garip cisim. Çapı bir olasılıkla 1760 kilometreyi bulan bu cismin koyu kırmızı renkteki gizemli yüzeyi ne Plüton'un ne de Kuiper Kuşağındaki öteki cisimlerin yüzeyini andırıyor. Sedna'nın yörüngesi ise çok daha garip. Yörünge, Güneşin 11 milyar kilometre uzağından geçerek Kuiper Kuşağının dışından dolanıp muhtemelen Oort Bulutuna giriyor. Sedna'nın sıradışı yörüngesi onun da 4,5 milyar yıl önce Dünya'yı oluşturan aynı gaz ve toz bulutundan meydana geldiğini gösteriyor. Sedna yaşamına Kuiper kuşağında başlamış olabilir. Daha sonra kazara Neptün'e çok yaklaşması onu yoldan çıkartmış ve yörüngesini güneşten daha da uzaklara fırlatmış olabilir. Ikinci bir olayla, belki geçmekte olan bir yıldızın çekimiyle, Sedna Neptün'ün etkisinden kurtulmuş olabilir. Yıldızların büyük bir çoğunluğu, Orion Bulutsusunda olduğu gibi, başka yıldızların eşliğinde ortaya çıkarlar. Ne var ki, Sedna bulununcaya dek elimizde güneşimizin böyle bir toplumsal özelliği olduğu yönünde somut bir kanıt yoktu. Günümüzde bizlere en yakın yıldızlar bile ışık-yıllarca uzağımızdalar. Oort Bulutu konusunda uzman olan Luke Dones, Sedna'nın yörüngesinin güneşin yoğun bir öbekten oluştuğu yönünde ilk somut kanıt sayılabileceğine, benzer yörüngeleri olan başka cisimlerin bulunması durumunda, güneşin oluşum sürecinin aydınlığa kavuşturulabileceğine dikkat çekiyor. Özellikleri: Güneş sistemindeki en soğuk cisim. Uzaybilimci Clyde W. Tombaugh kılı kırk yardığı bir araştırma sonucunda 1930 şubatında Plüton'un belli belirsiz devinimini saptadığında ne Kuiper kuşağı, ne de Oort bulutundan haberdardık. Minik Plüton hiç de beklendiği gibi çıkmadı. Yine de, dokuzuncu gezegen olarak dünya çapında bir ün kazandı. Gemini Kuzey Gözlemevi uzaybilimcilerinden Chad Trujillo, "Plüton günümüzde bulunmuş olsaydı, ona herhalde gezegen demezdik. Belki 70 yıl sonra Plüton'u gezegen olarak tanıyan herkes göçüp gittiğinde bu cisim bambaşka bir kimliğe bürünecektir. Ama şimdiden böyle bir işe kalkışmaya gerek görmüyorum," diyor. Gezegen, uydu, göktaşı ve öteki kozmik buluşların adlandırılmasından sorumlu Uluslararası Uzaybilim Birliği de Plüton'un adını değiştirmek gibi bir niyetleri olmadığını belirtiyor. Brown da benzer cisimlerden oluşan bir grubun parçası olan ve kendine özgü farklı bir varlık göstermeyen cisimlerin gezegen olmadığına parmak basıyor.


Onlinefizik.com dosyalarının bulunduğu sunucu bilgisayarda problem çıkması dolayısı ile yayınımıza zorunlu olarak 6 gün ara vermek durumunda kaldık. Bu süreç içerisinde 3 sunucu değişikliği yaptık ve gece gündüz saatlerce siteyi yayına hazırlamaya çalıştık. Sitemiz şuanda yeni sunucu bilgisayar üzerinde şekilde çalışmaktadır. Bu sayede eskisinden daha hızlı bir şekilde sizlere ulaşacağız. Bu yapılanma sürecinde bir takım yenilikler yaptık. Bunlardan biri site üyeleri arasında özel mesajlaşmayı sağlayan sistem. Artık siteye üye olan diğer kulanıcılara özel mesaj atabileceksiniz. Diğer bir yenilik ise artık sizlerde site içeriğine doğrudan haber veya diğer dökümanları ekleyebileceksiniz. İlgili yerlere sol tarafta bulunan menüden erişebilirsiniz. Forumumuz maalesef bir müddet daha yayında olamayacak, Forumdaki sorunları giderip yayına hazırlamak için çalışmalarımız devam ediyor. Sitede şuan içi gözden kaçmış sorunlar olabilir, farkettiğiniz sorunları bize iletirseniz seviniriz.


"Fizik dolu bir gün" için gönderilen ikinci ve son yazı Reyhan Demirci tarafından bize ulaştırıldı. İlgi çekici bir başlığa sahip olan yazı için kendisine teşekkür ediyor, başarılar diliyoruz. Evrendeki her varlık bir sonraki oluşan varlığın sebebidir. Gerçekten insanoğlu can bulalı bütün maddeler anlam kazandı. aktarırken ki anlarına, biz insanlar da birebir şahit oluyoruz. Güneşlenirken, bulduğunda başarının ucundan yakalıyor. Sabırda peşinden gelirse tabi. küçük birimi fotonlar. Fotonlarsız bir dünya; güneşin yeteneğini kaybettiği, almamız gerekiyor. Çünkü imkansızı başaran dalga paketi dediğimiz fotonlar, ancak teorikte doğru olan tünelleme olayını örnek vermek istiyorum. Kuantum Fiziğinde foton enerjisinin , durumda parçacığın engeli aşması mümkün değildir. aşmak duvarlara çarpıp gerisin geriye yansırız.


Bilim insanları tüm bunları bize söylerken sadece yıldızların bize yollamış olduğu ışığı kullanıyorlar. Yıldızlardan gelen ışığın analiz edilmesi ile uğraşan bilim dalı "spektroskopi" olarak adlandırılır. Spektroskopi şu temel prensibi kullanır: bir ışık prizmadan geçirilirse değişik ve belirgin renklere ayrılır ve renk spektrumu oluşturur. Spektrum dediğimiz şey ışığın farklı frekanslarına göre sıralanmasından başka bişey değildir. Peki bir spektrum bize güneşin ya da başka yıldızların kimyasal içeriğini ya da sıcaklığını nasıl açıklayabilir? Bunun cevabı, bir spektrumun değişik gazlar içinden geçtiği zamanki etkilenmelerindedir. Bir absorbsiyon spektrumu, renkler arasında siyah bir band sergilediği spektrumdur. Bu siyah bandların olduğu yerler ışığın gaz tarafından absorblandığı dalgaboylarına karşılık gelir. Hangi elementlerin spektrumu nasıl etkilediği analiz edilerek siyah bandların incelenmesiyle yıldızların hangi elementleri içerdiği anlaşılabilir. Wien yasasının uygulanmasıyla yıldızın sıcaklığı bulunabilir. Böylece bilim insanları milyon ve milyon ötedeki birçok nesnenin anlaşılmasını sağlayabilir.


Spintronik , araçların elektronların hareketi sonucu oluşan akım ile değil de elektronların spinlerinin manipule edilmesi ile çalıştırıldığı, son zamanlarda öne çıkan bir elektronik alanıdır. Bu yeni alan özellikle bilgisayar teknolojisinde oldukça önemli avantajlar sunmaktadır. Elektron spinlerinin kontrolü, elektronları sadece yüzeyleri boyunca ileten topolojik yalıtkanlar olarak adlandırılan materyallerin kullanımı ile sağlanabilmektedir. Samarium hexaboride (SmB6)'in ideal ve güçlü bir topolojik yalıtkan olduğu uzun süredir teoride bilinmekteydi ancak bu şuana kadar deneysel olarak kanıtlanamamıştı. Paul Scherrer Enstitüsü, IOP ve Ecole Polytechnique Federale de Lausanne'den çeşitli bilim adamları Nature Communications'da yayınladıkları çalışmalarında SmB6'nin gerçektende ideal bir topolojik yalıtkan olduğunu deneysel olarak gösterdiler. SmB6'nın yalıtkanlık özellikleri özel bir olgu olan Kondo etkisi 'nden kaynaklanmaktadır. Kondo etkisi, elektron akışının materyal yapısındaki düzensizlikler tarafından yok edilmesini engelleyen bir etkidir. Bu ise SmB6'yı oldukça güçlü ve verimli bir topolojik yalıtkan yapmaktadır. Çalışma ile ilgili basın bülteni http://www.eurekalert.org/pub_releases/2014-07/epfd-sen072914.php adresinde yer almaktadır.


Elektron spinini kullanarak işleyen mikroelektronik aygıtlar, hızla gelişen milyarlarca dolarlık bir endüstri yaratıyor. Ve kuvantum mikroçiplerinin geliştirilmesine yol açacak gibi görünüyor. Bilgisayar dünyasında yirmi yıl önce öngörülen bir olgu hala geçerli: Merkezi işlem birimlerinin gücü her yıl iki katına çıkıyor. Daha hızlı çalışan mikroçipler küçüldükçe, silikon tabakalarına işlenen iletken hatlara ayrılan yer daralıyor. Birkaç yılda, sıradan teknoloji küçültme sınırına dayanacak. Zaten, devreler, birbirine santimetrenin binde birinden yakın iletkenlerle tıkış tepiş dolu. Yarıiletkenler bitiştikçe, bunları besleyen elektrik akımını oluşturan elektronların, bir nakil hattından diğerine atlama olasılığı yükseliyor: Elektromanyetik alanlara duyarlı olan elektronlar, alandan alana geçiş yapıyor ve kendilerinin yol açtığı elektrik yükünden etkileniyorlar. Ayrıca, kuvantum fiziğinin belirlenemezlik ilkesi, bir atomaltı parçacığın konumu ve hızının, gözlemci tarafından, aynı anda, kesin olarak belirlenmesini önlüyor. Ani konum ve hız değişikliklerine tabi elektronlar, parazit yapabiliyor. Mikroçiplerde gezinen elektrik akımlarının karışması, bilgiyi yok ediyor . Bilgisayar bilimciler, küçültme sorununa çeyrek asırdır çözüm bulmaya çalışıyorlar. Bu alanda ilk desteği, atom ve kuvantum fiziğiyle uğraşan bilim insanları vermişlerdi. On üç yıl önce ise, birinci öneriyi hayata geçirecek adım atıldı: kuvantum bilgisayarlar. Kuvantum bilgisayarlar, ışığı oluşturan fotonların bilgi depolamak ve işlemek için kullanılmasıyla işliyor. Matematiksel olarak, bir foton diğerinden salt niceliksel ölçülerle ayrılıyor . Sonuçta, başlangıç koşulları eşitlenen iki foton, tek bir cisim gibi davranıyor . Başlangıç koşulları, fotonların başlangıçtaki ortalama hızı, konumu ve açısal momenti. Birine yüklenen açısal momentin temsil ettiği bilgi, diğerine, iki fotonun uzaklığı ne olursa olsun, aynen aktarılıyor . Einstein'ın görelilik kuramı, hiçbir cismin ışık hızından hızlı gitmediğini ortaya koyduğundan, bu tuhaf bir durum. "Foton dolaşıklığı bilgisi", bir tek an süren gerçek zaman bile geçmeden, "kardeş fotonları" birbirine bağlıyor. Kuvantum bilgisayarların bu uzaktan etkiden yararlanması, teorik bir hız limiti olmadan işlem yapmak anlamına geliyor. Üstelik, pek çok foton çiftinin yaratılması, kuvantum devrelerinin birden çok bilgi birimini karşılaştırmasını sağlıyor. Bir foton çiftinin dolaşık hale gelmesi için, çevreden yalıtılması gerekiyor. Bizzat, kuvantum fiziğinin belirlenemezlik ilkesi bunu güçleştiriyor. Burada açıklamayacağımız ayna görüntülü foton yalıtma yöntemi de pahalı ve zor bir seçenek. Elektronik bilgi-işlem teknolojisi sınıra varmak üzere. İş dünyasının bilgiye çabuk erişme talebi artıyor. Elimizde, daha hızlı bilgisayarlar yapacak ucuz bir alternatif yok. Bilgisayarlar bit denilen bilgi birimlerini işliyor. Bunları bir soruya verilen kesin "evet" ya da "hayır" cevapları olarak nitelendirilebiliriz. Elektronlar, spin yukarı ya da spin aşağı konumlarında bulunabildiği için; bir spin konumu "evet", diğeri ise "hayır" yanıtıyla eşleştirilebiliyor (örneğin ikilik sayı düzeni kullanan bir algoritmada 0 ve 1). Bu durumların hangisinin evet, hangisinin hayırla eşleneceği ise keyfi bir seçim. Bilgisayarlar elektrik akımlarıyla beslenen elektronik devrelerden meydana geldiğinden, spintronik kısmen klasik bir teknoloji. Atomaltı parçacıkların spin dolaşıklığını değerlendirdiği için de yeni teknoloji. Oysa, spintroniğin gerçek avantajı, yeniliği geleneksel ortamla kaynaştırması. Elektromanyetizma, elektronların hem elektrik yükü taşıması hem de manyetik alanlar yaratması ve ikisinden birden etkilenmesini belirtiyor. Klasik bilgisayarlar, elektronları, pozitif-negatif elektrik yükü arasındaki gerilim farkıyla yönlendirerek veri işliyorlar . Spintronik bilgisayarlar da sisteme elektrik yüklüyor; ama, elektronları manyetik alanlarla yönlendiriyor ve manyetizma sayesinde, spin duruma bilgi depoluyor. Elektromanyetik alanlar, yine, yarıiletken devrelerle yaratılıyor. RAM , sabit disk gibi temel öğeleri değiştirmediğinden, spintronik bilgisayarlar ekonomik bir çözüm. Spintroniğin manyetizma bileşeni, bilgisayar dünyasında ne zamandır kullanılıyor. Bilgi, İngilizce floppy disk denilen, 3,5 inçlik disket ve sabit sürücülere, manyetik olarak kaydediliyor. Modern dizüstü bilgisayarlar, milimetrekareye çok miktarda bilgi depolayan yüksek sıkıştırmalı sabit sürücülerle donatılıyor. Bu sürücüler, tıkız bilgiyi okumak için, yüksek manyetik dirençten yararlanıyor. Öyleyse, spintroniği devrimsel değil, evrimsel bir teknoloji olarak sınıflandırabiliriz. Daha karmaşık spintronik teknolojileri de sırada. Birkaç yıl içinde, Manyetik Rasgele Erişimli Bellekler , RAM'lerin yerini alacak: RAM, yalnızca elektrik verildiğinde işleyen bir hafıza. Sabit diskin tersine, RAM belleği, bilgisayar tarafından sürekli tazeleniyor ve sistem kapatıldığında kalıcı hafızaya kaydedilmiyor . MRAM'lerin ise, elektrik kesildikten sonra da bilgiyi koruması amaçlanıyor. MRAM'ler, bilgiyi, yarıiletkenlerde manyetik olarak depolayacak. Bundan başka, açma-kapama hızı ve yeniden yazılabilirlik açısından , geleneksel RAM'lerden daha süratli olacak. Günümüz MRAM'leri ile okuma kafaları , demirli manyetik metal alaşımlardan yapılıyor. Spintronik klasik uygulayım bilgisiyle birleştirildiğinde, veriyi, elektronik ve manyeto-optik olarak işleyen devreler üretilecek. Manyeto-optik sistemler 90'lı yıllarda moda olan, taşınabilir ZIP sürücülerinde kullanılmıştı. Nitekim, manyetik değerleri okuyan sabit sürücü kafaları, bilgisayarların ayrılmaz parçası. Sırada, çok hızlı açılıp kapanan anahtarlar ve tamamen programlanabilen, spintronik bilgisayar beyinleri var. Günümüzde, CPU'lar donanım olarak programlanıyor. Mikroçiplerinin veriyi nasıl işleyeceği, CPU'ların şekli ve yarıiletken hatların ağ yapısıyla sınırlı. Manyetik CPU'lar ise, devrelerin biçimi ve yarıiletken hatların örüntüsünden kısmen bağımsız olarak, manyetik alanlarla yüklenip programlanabilecek. Büyük ölçekli kuvantum bilgisayarlarının imal edilmesini sağlayacak spintronik, kuvantum mantık kapılarına ihtiyaç gösteriyor. Manyetik olarak belirlenen yukarı-aşağı spin durumlarına göre açılıp kapanan devre anahtarları tasarlamalıyız. "Spintromanyetik" bilgisayarlar, klasik ve hatta spintronik bilgisayarları aşacaktır. Ancak, farklı teknolojiler bir potada eritilmek zorunda: Manyetik tuzaklara yakalanan iyonlar , "donmuş ışık", çok soğuk kuvantum gazlar, bu yeni teknolojinin belirleyici öğeleri. Donmuş ışık, ışığı meydana getiren fotonların çiftler halinde kuvantum dolaşıklığına sokulması anlamına geliyor. Çok soğuk gazlar ise, dolaşık atom çiftlerinin yaratılması amacıyla, atomların çok soğutularak çevresel etkilerden arındırılması demek. Burada zor olan, dolaşık atom çiftlerini birbirinden de uzak tutmak . Biz, Bose-Einstein yoğuşması denen, çok soğuk olduğu için pek az titreşen; ama birbirinden uzak olsun diye, gaz halinde tutulan atomlara ihtiyaç duyuyoruz. Doğrusu, kutuya kapatılmış ünlü kuvantum kedisini öldürmenin çeşitli yolları mevcut. Spintronik, er ya da geç, kuvantum bilgisayarlarla yarıiletken bilgisayarlar arasında bir köprü kuracaktır. Hızla dönen küçük bir elektrik yüklü küre düşünün. Kürede dolaşan yük, elektrik akımında minik atlamalar meydana getiriyor. Bu da, Dünya'nın manyetik alanına benzeyen bir manyetik alan oluşturuyor. Bilim insanları, kürenin dönüşünü , vektör denilen bir yön okuyla gösteriyorlar. Vektör, kürenin kendi çevresinde dönme yönünü işaret ediyor. Şimdi, dönen küreyi dışarlak bir manyetik alana sokalım. Yuvarın spin vektörünün manyetik alana göre alabileceği iki farklı yönelim, kürenin toplam enerjisini de belirleyecektir. Sıradan bir elektrik akımında elektronlar rasgele fırıldıyor ve spin, bir kablonun elektriksel direncini ya da transistor devresinin amplifikasyonunu etkilemiyor. Spintronik aygıtlarsa, "spin yukarı" veya "spin aşağı" durumlardan birinde bulunan elektronların, yarıiletken devrelerde nakledilmesiyle iş görüyor. Bir kuvantum bilgisayarın, atomaltı parçacıklarının kuvantum durumlarını işlediğini anlatmıştık . Bunlara kuvantum bitleri deniyor. Dolaşık atomaltı parçacıklar sayesinde, kubitlerle çok miktarda paralel işlem yürütülebiliyor. Hatta, hem işlemci hem sabit hafıza hem de RAM olarak kullanılan ve bu görevleri aynı anda yerine getiren, paralel işlemci izolineer holografik kartlar imal edilebilir . Kubit dolaşıklığı, çevreden hassasiyetle yalıtılması gereken, buna rağmen verileri kullanmak için, dışarıdan müdahale edilmesi zorunlu olan bir sistem. Çünkü, bir elektron çiftine veri kaydetmek ve veriyi birinden öbürüne ansızın aktarmak için, o elektronları eş kuvantum durumuna sokmalı ve bu durumu okumalıyız. Şöyle açıklayalım, bir elektronun yukarı ya da aşağı spin durumunda bulunmaya iten nedir? Elbette, elektronu iki durumdan birine sokan dış etkiler: bir diğer elektron, manyetik alan ve benzeri... Eğer, bir elektron ideal boşlukta olsaydı ve hiçbir fizik kuvveti ve cisim tarafından etkilenmeseydi, aynı anda, hem spin yukarı hem de spin aşağı durumda bulunacaktı. Bir insanın hem öne hem arkaya birden yürümesi, sağduyuya aykırı ve akıl karıştıran bir şey. Oysa, elektronların boyutsuz birer matematiksel nesne olarak enerji değeri taşıdıklarını anımsamalıyız. Elektronlar hem ileri hem geri gidebilirler.İşte veriyi kubitler olarak kaydetmek de bu şekilde mümkün. Süper soğutulmuş bir ortamda hızları azaltılmış, konumları büyük bir doğruluk payıyla saptanabilen iki elektronu, ancak bunların spin durumuyla birbirinden ayırabiliriz. İki elektron da iki spin durumunda birden bulunuyorsa, birini spin yukarı duruma sokarsak, öbürü de spin yukarı duruma geçecektir. Kuvantum fiziğinin uzaktan etki özelliğine göre, böyle iki elektron, fiziksel olarak tek bir elektron gibi davranıyor. U.C.S.B. bünyesinde yer alan Spintronik ve Kuvantum Bilgisayar Merkezi'nin yöneticisi Prof. David D. Awschalom, Iowa Üniversitesi'nden yoğuşmuş madde üstünde çalışan Prof. Michael E. Flatte ile Pennsylvania Üniversitesi fizik profesörü Nitin Smith, spintronik uygulamalarını kolaylaştırmak için bir deney yaptılar. Kubitlerin doğru bilgiyi içerip içermediğini anlamak amacıyla, bir geleneksel çinko selenid yarıiletkeninde gerçekleşen spin devingenliğini, zayıf ışık atımlarıyla ölçtüler. Elektronlar, bilgi taşımak üzere manyetik bir hizaya girdikçe, salınan sinyal güçlendi. Kararsızlaşan elektronlar yüzünden bilgi tutarsızlaştıkça, salıngaç genliği sıfıra düştü . ZnSe yarıiletkeninde optik olarak uyarılan spin durumları, birkaç nanosaniye boyunca kararlılığını korudu. Bu da, elektrik yüküyle işlenen bitlerden 1.000 kat uzun bir süreydi ki, bilgisayarın işlem sığasının arttığı anlamına geliyordu. Spin durumları, oda sıcaklığında birkaç nanosaniye süreyle sabit kalmıştı. Galyum arsenidle yaptıkları sonraki deneyler , en iyi koşullar ve düşük oda sıcaklarında, yarıiletkenin spin kararlılığını yüzlerce nanosaniye koruduğunu gösterdi. Oda sıcaklığında ya da düşük maliyetli soğutma donanımıyla çalışan spintronik bilgisayarlar, bilgiyi uzun süre saklayıp doğru işledikçe, geleceğin dünyasına egemen olacak.


ANKARA NASA'nın Mars'a 3 aylığına gönderdiği, ancak 46 ay ya da 4 yıla yakın süredir görev başında bulunan robotlardan Spirit, kışı geçirmek için kuzeye doğru yönelerek bir tepeye tırmanmaya başlayacak. Kızıl Gezegen'in zorlu koşullarında kum fırtınalarını atlatan ve bataryaları tamamen boşalmadan hayatta kalmayı başaran robotlardan Spirit'in kışı geçirmeyi planladığı tepenin, elektrik üreten güneş panelleri Temmuz ve Ağustos'taki küresel toz fırtınalarında tozla kaplanan aracın azami güneş ışığı almasına yardımcı olması düşünülüyor. Volkanik püskürme sonucu oluştuğu sanılan 90 metre genişliğindeki Home Plate'de 4 aydır araştırmalar yapan Spirit'in kışı sağ salim atlatması için 60 metre ötedeki 25 derece eğimli tepeye çıkması önemli görülüyor. Mars rover projesi müdürü John Callas, aracın, şimdiye dek tırmandığı en fazla 20 derece eğimli tepelerden sonra, kışı geçireceği bu 5 derece daha eğimli tepede, bir Mars gününde 10 vat fazladan elektrik üretme şansına sahip olacağını, bunun da soğuk ve karanlık kışta yaşam ile ölüm arasındaki farkı belirleyeceğini belirtti. Cornell Üniversitesi'nden Steve Squeyres de, fazladan elektrik enerjisinin özellikle önemli olduğunu, çünkü Spirit'in güneş panellerinin hala Temmuz ve Ağustos'taki fırtınalardan kalma tozla kaplı olduğunu belirterek, Şu anda gerçekten de kirli bir robotumuz var diye konuştu. NASA mühendisleri, robotun tırmanacağı tepede rüzgarların güneş paneli üzerindeki tozları temizleyip temizleyemeyeceğini de hesaplayamıyorlar, zira, Mars'ın diğer tarafındaki Opportunity'nin tersine, Spirit genellikle rüzgarsız bir bölgede bulunuyor ve çok seyrek olarak rüzgar çıkıyor. Bu arada, diğer Mars robotu Opportunity, 800 metre çapındaki Victoria Krateri'nde, 30 metre aşağıda kaya katmanlarını incelemeye devam ediyor. Opportunity, 3 belirgin katmanın bulunduğu kayada, 2. katmanda incelemelerini sürdürürken, verileri değerlendirmeye başlayan bilim insanları, en alt katmanın diğerlerine oranla eskiden daha ıslak olduğunu düşündüklerini belirtiyorlar. NASA, Spirit ve Opportunity'nin görev süresini geçen ay 5. kez uzatmıştı. Kızıl Gezegen'in zorlu koşullarında küresel kum fırtınalarını atlatan ve bataryaları tamamen boşalmadan hayatta kalmayı başaran robot kaşifler böylece, 2009 yılı boyunca da görevlerini sürdürecekler. Şimdiye dek Opportunity, 12 kilometreye yakın yol katetti, 94 binden fazla görüntüyü Dünya'ya geçti, Spirit de 7 kilometreden fazla yol katetti ve 102 binden fazla görüntü geçti.