Kozmos. Kelimelerin ne denli güçlü olabileceğini bizlere fazlasıyla çarpıcı bir biçimde anlatabilen yegane kelimelerden biri. Bir kelime; karanlığı, aydınlığı, milyarlarca yılı, sessizliği, düzeni ve düzensizliği, doğumu ve ölümü, ölümün ardında bıraktığı güzellikleri, geride kalan güzellikler ile doğan yıldızları ve galaksileri, galaksilerden birinin bir köşesinde ölen yıldızın kalıntılarından doğan başka bir yıldızın sıcaklığı ve enerjisi ile hayat bulanları yani bizleri anlatabiliyor. İnsanlığın mütevazı hayatı, evrende bulunan milyarlarca galaksi arasından Samanyolu Galaksisi'nin bir kolunda başladı. Samanyolu'nun Avcı Kolu içerisinde bulunan; değil galaksi ile, Avcı Kolu ile kıyaslandığında dahi esamesi okunmayacak olan Güneş Sistemi içerisinde sürdürüyoruz yaşamlarımızı. Bu perspektiften baktığımızda içerisinde oldukça coşkulu hayat sürdürdüğümüz gezegenimizin, başka bir deyişle soluk mavi noktanın, bu destansı büyüklükteki kozmik okyanusta küçücük bir damla su olduğunun farkına varabiliyoruz. Bizler, içerisinde yaşadığımız o gizemli sistemin varlığını henüz fazla uzak olmayan bir geçmişte farkına vardık. Onu anlamaya yönelik adımlarımızı ise daha yeni yeni atmaya başladık. İnsanlık, şu an için yürümeyi öğrenmeye çalışan bir bebek gibi; kimi zaman cesurca, kimi zaman ise korkuyla daha fazla adım atmaya çalışıyor. Şu ana kadar derin bir arzu ve merak ile attığımız adımlar ise bizlere sistemimiz ve kendimiz hakkında oldukça etkileyici bilgiler edindirdi. İnsanın ömrü boyunca keşfedebileceğinden ve öğrenebileceğinden çok daha fazla gizem barındıran sistemimiz hakkında şu ana dek elde edilen bilgileri detaylar ile boğulmamış, okurlarını ileri okuma yapmaya teşvik edeceğini umduğum yazıya başlayalım. Alt başlıklar halinde sistemi anlatmaya çalışacağım. Umarım beğenirsiniz. Keşfedilişi: Henüz modern astronomi dönemine geçilmemişken sadece birkaç insan ve medeniyet Güneş Sistemi'nin işleyişini anlamaya yönelik adımlar attı. Sistem, sorgulanması ve araştırılması yasaklanmış bir alan gibiydi. Bu durum öylesine kötü bir hale bürünmüştü ki, çok da uzak olmayan bir geçmişte gökbilimsel sistemlerin büyük çoğunluğu, Dünya'nın sabit olduğu ve uzayda bilinen bütün gezegenlerin, yıldızların ve diğer gök cisimlerinin Dünya etrafında döndüğü düşüncesi kabul edilerek geliştirilmişti. Buna ek olarak insanlar, kendilerini çok mühim ve benzersiz kabul ettikleri dönemlerde; yaşadıkları gezegenin diğer gezegenlerden, yıldızlardan ve diğer oluşumlardan farklı ve kutsal olduğu görüşünü benimsediler. Tahmin edebileceğiniz üzere bu ve benzeri görüşler astronomi biliminin gelişmesine engel oldu. Fakat bilime inanan, otoriteye ve yaygın görüşün ne kadar güçlü olduğuna aldırış etmeyen cesur insanlar sayesinde, insanlık her gece büyülenerek izlediği gökyüzünün gizemlerinin kapısını geç de olsa aralayabildi. İlk ve Orta çağ dönemlerinde bazı Yunan, Arap ve Asyalı astronomlar evrenin Güneş merkezli bir sistem olduğunu belirttiler. Bu görüş kısaca, Dünya ve benzeri gezegenlerin Güneş etrafında döndüğünü kabul ediyordu. Yani gezegenimizin kutsal olmadığını, evrendeki her şeyin bizim etrafımızda dönmediğini ve özel olmadığımızı; aksine Dünya'nın diğer gezegenler gibi Güneş'in etrafında döndüğünü belirttiler. İleri sürülen bu fikirler, otoriteleri sarsacak gelişmelere yol açabileceğinden geniş çapta yankılanması biraz zaman aldı. Tam olarak yayılması ve kabul görmesi için Copernicus'un matematiksel bir ön görüş modeli geliştirmesi gerekiyordu. On altıncı yüzyıla gelindiğinde Copernicus tarafından geliştirilen model sayesinde Güneş merkezli sistem görüşü geniş kitlelere yayıldı. On yedinci yüzyıla gelindiğinde Galileo, Kepler ve Newton gibi bilim insanlarının geliştirdikleri fiziksel kuramlar Güneş merkezli sistem görüşünün yavaş yavaş kabul görmesine hatırı sayılır derecede katkı sağladı. Bu gelişmelere ek olarak kütle çekim kuvveti gibi teorilerin geliştirilmesi ise sistemin birer üyesi olan diğer gezegenlerin de Dünya ile aynı fiziksel yasalara sahip olduğunun fark edilmesini sağladı. Teleskobun icadı ve geniş çapta kullanılması astronomi biliminin gelişmesinde tek başına çok büyük bir rol oynadı. Bu konuya verilebilecek en iyi örnek sanıyorum ki Galileo olacaktır. 1610 yılında Galileo kendi teleskobuyla dikkatini çeken 3 küçük yıldızı gözlemlediğinde onlarda bir anormallik fark etti. Yıldızlar olması gerekenden daha garip biçimde hareket ediyorlardı. Gözlemlerine devam eden Galileo sonraları bu üç yıldızın Jüpiter'in yörüngesi etrafında döndüklerini fark etti. Böylece Galileo, Jüpiter'in en büyük üç uydusunu keşfetmiş oldu. Dördüncü büyük uyduyu keşfetmesi ise çok uzak olmayan bir tarihte gerçekleşti. Galileo, keşfettiği bu dört uyduya hocası Cosimo II De'Medici'nin şerefine Medici yıldızları denmesini istedi fakat kendinden sonra gelen astronomlar bu uyduları onları keşfedenin şerefine Galileo uyduları olarak adlandırılmasının en uygunu olacağını düşündüler. Bahsedilen bu uyduların isimleri; Io, Europa, Ganymede ve Callisto'dur. Bir başka örnek olan Christiaan Huygens ise 1645 yılında Satürn'ün çevresinde ince, düz ve ekliptik eğimli katı bir halka gözlemlediğini öne sürdü . Sonraları Huygens, kendisi tarafından tasarlanan elli kat mercek ile güçlendirilmiş teleskop kullanarak Satürn'ün uydusu olan Titan'ı keşfetti. Zamanla teleskop kullanımının giderek yayılması sonucu sistemin diğer üyeleri olan Uranüs ve Neptün gezegenleri ki bulunmalarında matematik biliminin de büyük katkısı vardır, ile birlikte Halley gibi kuyruklu yıldızlar ve asteroid kuşakları keşfedildi. On dokuzuncu yüzyılda üç farklı astronomun birbirinden bağımsız bir şekilde gerçekleştirdiği üç farklı gözlem, sistemin doğasını ve onun evrendeki yerini belirlemede fazlasıyla yardımcı oldu. Bu gözlemlerden ilki 1839 yılında Alman astronom Friedrich Bessel tarafından yapıldı. Bessel, Dünya'nın Güneş etrafındaki devinimi sırasında yıldızların pozisyonlarındaki gözlemlenebilen değişimi başarılı bir şekilde ölçebildi. Bu başarı Güneş sistemli merkez modelini kanıtlamakla kalmayıp Güneş ile diğer yıldızlar arasındaki mesafeyi de ölçebilmemizi sağladı. 1859 yılında Robert Bunsen ve Gustav Kirchhoff henüz icat edilmiş olan tayfölçeri kullanarak Güneş'in tayfsal imzasını incelediler . Bu iki bilim insanının yaptıkları çalışmanın sonucuda, Güneş'in yapısını oluşturan elementlerin gezegenimizde bulunan elementlerle aynı olduğunu; yani uzay ile Dünya'nın aynı elementlerden oluştuğunu kanıtladılar. Sonraları, İtalyan astronom olan Peder Angelo Secchi, Güneş'in tayfsal imzası ile gözlemlenebilen diğer yıldızların tayfsal imzalarını karşılaştırdı ve elde ettiği verilerin hemen hemen aynı olduklarını gördü. Secchi'nin yaptığı bu keşif Güneş'in ve evrende bulunan bütün yıldızların aynı materyallerden meydana geldiğini ispat etmiş oldu. Bu gelişmelerin dışında, yaptığı gözlemler sonucunda dış gezegenlerin yörüngelerinde bir uyuşmazlık olduğunu fark eden Amerikalı astronom Percival Lowell, Neptün'ün ötesinde henüz bilinmeyen başka bir gezegenin var olabileceğini düşündü. Lowell'in ölümünün ardından ona ithafen kurulan Lowell Rasathanesi'nde sürdürülen bir çalışma sonucunda, Clyde Tombaugh 1930 yılında şimdilerde cüce gezegen dediğimiz Plüton'u keşfetti. 1992 yılında Hawai Üniversitesi'nden astronom David C. Jewitt ve MIT'den astronom Jane Luu birlikte yürüttükleri çalışma neticesinde Neptün Ötesi Cisimlerini keşfettiler. Neptün Ötesi Cisim , Güneş Sistemi'nde bulunup ortalama yörüngesi Neptün gezegeninin ortalama yörüngesinden daha büyük olan gök cisimlerine verilen isimdir. Bu keşif, astronomlar tarafından Güneş Sistemi'nin sınırında olduğu tahmin edilen Kuiper Kuşağı'nın varlığını kanıtlamış oldu. Kuiper Kuşağı bölgesinde yapılan detaylı çalışmalar sonucunda yeni yüzyılın başlangıcında birçok keşif gerçekleştirildi. Mike Brown, Chad Trujillo, David Rabinowitz ve diğer astronomlarca sürdürülen çalışmalar sonucunda; Eris ve diğer Plütonumsu gezegenlerin keşfedilmesi bilim insanlarına Gezegenleri gezegen yapan koşul nedir? sorusunu sordurttu. Bu sorunun ana tema olarak alındığı Great Planet Debate adı verilen bir konferans sonucunda Uluslararası Gökbilim Federasyonu ilkeleri ve gezegenlerin belirlenmesi hakkında halihazırda var olan sözleşme değiştirildi. Evet, Plüton bu konferans sonrasında cüce gezegen kategorisine girdi. Yapısı ve Bileşimi: Otorite sahibi insanların inançlarını sorgulamanın, kendi düşüncelerinizi paylaşmanın şahsınız için çok tehlikeli olduğu dönemlerde inanılanın aksine Güneş, insanların onu fark etmesinin çok öncesinden beridir hep sistemin merkezindeydi. 4,5 milyar yıl kadar geçmişe gidersek eğer Güneş'in evrene gözünü açtığı anı yakalayabiliriz, bizler için her şeyin başladığı zamana. Bulunduğu bölgede kendinden daha büyük bir yıldızın ölmesi sonucu geride kalanlardan oluşan Güneş, yalnızlığı pek sevmemiş olsa gerek ki kendine milyarlarca yıl sürecek olan dostluklar edinmiş. Güneş, zaman içinde dostlarını zayıf noktalarından vurup zarar verse de dostları; milyonlarca yıldır yaptıkları şeye yani Güneş'in etrafında dönmeye devam etmişler. Güneş; dört kayasal gezegen , Mars ile Jüpiter arasında bulunan asteroid kuşağı, dört gaz devi ve kendisinden 30 ila 50 astronomik birim uzaklıkta geniş bir alana yayılmış küçük yığınlar tarafından çevrelenmektedir. Dış gezegenlerinde ötesinde ise yıldızımızdan 100.000 AU uzaklıkta olan, sistemimizin yıldızlararası maddeye sınırı olan Oort Bulutu bulunmaktadır. (1 AU = 149.597.871 km). Güneş, sistemin bilinen tüm ağırlığının %99,86 kadarını tek başına kaplıyor ve kütle çekim gücü; iç gezegenlerin, asteroid kuşaklarının, dış gezegenlerin ve daha da dışta bulunan yığınların tamamının uzaya savrulmasına engel oluyor. Sistemin kalan %0,14 ağırlığının %99 kadarı dört büyük gaz devi (Jüpiter ve Satürn ise o %99'luk kısmın %90'ını karşılıyor) tarafından doldurulurken, geride kalan %1 kadarlık ağırlık; dört kayasal gezegen, cüce gezegenler, uydular, asteroidler ve kuyruklu yıldızlar tarafından dolduruluyor. Sistemde bulunan çoğu gezegenin kendine ait ikincil bir sistemi var. Uydular. Bunlardan bize en yakın olanı; fazlaca kabul gören bir görüşe göre Mars boyutundaki bir cismin Dünya ile çarpışması sonucu oluşmuş olan, bizleri meteorlardan koruyan, geceleri yıldızımızın yokluğunda bizlere ışık ve estetik bir görüntü sağlayan, bazı canlılara yön bulma konusunda yardımcı olan ve insanlık olarak en samimi olduğumuz uydumuz, Ay. İç Güneş Sistemi bölgesinde bulunan gezegenlerin sahip olduğu uydu sayısı Dış Güneş Sistemi bölgesinde bulunan gezegenlere göre oldukça azdır. Dış sistemde bulunan gaz devlerinin çok sayıda uydularının bulunmasının yanı sıra onlara ayrı bir güzellik katan halkaları da vardır. Bu halkalar, sayıları gerçekten çok fazla olan ve genişlikleri en fazla bir kilometre kadar olan küçük parçacıkların bir araya gelerek adeta bir bütün gibi davranmaları sonucu oluşmaktadır. Sistemde bulunan neredeyse tüm maddelerin oluşmasında bir kaynak olarak rol almış Güneş'in %98 kadarı hidrojen ve helyum elementlerinden oluşmuştur. İç Güneş Sistemi içerisinde bulunan, kayasal gezegenler olarak da adlandırılan, gezegenler ise ağırlıklı olarak silikat, demir ve nikelden oluşmuştur. Mars ile Jüpiter arasında bulunan kuşaktan sonra gelen gaz devleri ise hidrojen, helyum, çeşitli gazlar, su, metan, amonyak, hidrojen sülfat ve buz halde bulunan karbondioksitten oluşmuştur. Güneş ile arasındaki mesafe oldukça fazla olan cisimler ise erime noktası çok düşük olan maddelerden oluşmuştur. Dev gezegenlerin uyduları ve daha önce de bahsettiğimiz Neptün ötesinde bulunan devasa çokluktaki cisimler ise gezegen oluşumu sırasında Güneş'in yakınlarında barınamayacak olan buzlu cisimlerin bir araya gelmesi ile oluşmuştur. Oluşumu ve Evrimi: Güneş'in oluşumu; evren için sıradan ve basit, milyarlarca yıl sonra yine evrenin yardımıyla gözlerini açacak olan meraklı canlılar için mucizevi bir olay. Evrende ölümün kesinlikle bir son olmadığının, yıldızların ihtişamlı hayatlarının sona ermesinin sadece bir başlangıç olduğunun kanıtıdır Güneş'in oluşum süreci. Uzayda bulunduğumuz bölgede , henüz Güneş oluşmamış iken hacim olarak yıldızımızdan daha büyük başka bir yıldız yer alıyordu. O yıldız hayatının sonuna geldiğinde bir süpernova gerçekleştirerek ardında kendinden kalan hidrojen, helyum ve o iki elemente oranla daha ağır yapıda olan diğer elementlerden oluşan büyükçe bir moleküler bulut bıraktı. Oluşan moleküler bulut, geniş bir merkezi çıkıntıya sahip olan dönen bir disk oluşturana kadar milyonlarca yıl süren bir çöküş yaşadı. Diskin dışında kalan kısım gezegenleri, merkez çıkıntı ise şimdilerde Güneş dediğimiz yıldızı oluşturacaktı. Merkez çıkıntı, sıcaklığı yükselene kadar kendi ağırlığı altında çökmeye devam etti ve böylece döteryum atomları kaynaşmaya başladı ve sonucunda termonükleer enerji kütle çekimine karşı gelmeye başladı. Bu yaşananlar çöküş hızını biraz yavaşlattı fakat sonucunda hidrojen elementinin helyuma dönüştüğü füzyonu gerçekleştiren ikinci aşamaya geçilmesini sağladı ve böylece Güneş'in mevcut evriminin ilk safhası başlamış oldu. Güneş'in çekirdeğinde bu olaylar gerçekleşirken yüzeyi de öylece oturup olanları izlemedi, olaylar gerçekleşirken yüzey oldukça aktif bir haldeydi ve bu aktiflik sonucunda oluşan çok güçlü bir rüzgar gezegenlerin oluşumuna katılmayan tozları ve gazları dışarıya doğru süpürdü. Oluşan bu T-Tauri rüzgarı aynı zamanda iç gezegenlerin atmosferlerini de temizleyerek onları çıplak kaya haline getirdi. İç gezegenlerde volkanik olarak aktif olanlar atmosferlerini volkanik aktivite sonucu açığa çıkan gazlar ile yeniden tamamlayabildiler. Başından sonuna kadar, süpernova sonrası oluşan moleküler buluttan Güneş ve gezegenlerin oluşması yüz milyon yıl kadar sürdü ve emin olun kozmik zaman için bu süre hiç de uzun değil. Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'ın oluşum sürecinde kaynama noktaları çok yüksek olan metaller ve silikatlardan oluştukları için Güneş'in yakınında kalabildiler. Ve Güneş oluşmadan önce moleküler bulut oluşturarak ölen yıldızın içeriğinde az sayıda metalik elementler olduğundan iç gezegenler oldukları hacimlerinden daha fazla büyüyemediler. Buna karşın dev gezegenler olarak adlandırdığımız Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün buzlu bileşiklerin katı kalabilmesi için yeterince soğuk olan noktalarda oluştular. Onları oluşturan buzlu bileşikler ve gazlar, kayasal gezegenleri oluşturan metalik elementlerden daha çeşitli olduğu için dev olarak adlandırılmayı hak ediyorlar. Gezegen olmayı başaramayan çeşitli artıklar ise Asteroid Kuşağı, Kuiper Kuşağı ve Oort Bulutu çevresinde toplanmış durumdalar. O artıklar zaman zaman dev gezegenlerin kütle çekim oyunlarına kanıp Güneş'e doğru yöneliyorlar. Ve tam olarak o anlarda tarih boyunca insanları ürkütmeyi, sevindirmeyi ve düşündürmeyi başaran gök taşları; dev gezegenlerin onları yanıltmasıyla Güneş'in o devasa kütle çekimine boyun eğip, ona yaklaştıkları her an buz hallerinin giderek erimesi sonucu ardında bir kuyruk bırakarak bizlere görsel şölen hazırlıyorlar. Kuyruklu yıldızlar bizlere dev gezegenlerin, Güneş'in destansı kütle çekim gücünün, gök taşlarının ve büyüleyici evrenin küçük bir armağanı, oldukça nadir görülmeleri de onlara başka bir güzellik katıyor. Güneş, var olan ihtişamını çekirdeğinde bulunan hidrojenin tamamını helyuma dönüştürene dek sürdürecektir. Bu demek oluyor ki, insanlık şu andan itibaren gezegenimize zarar vermeyi bırakırsa, onun yararına olan teknolojileri kullanırsa ve gezegenimizde önümüzde bulunan beş milyar yıl boyunca herhangi bir uzaysal ya da karasal tehdit yaşanmazsa bizler burada yaşamlarımızı beş milyar yıl kadar sürdürebileceğiz. Ütopyalar tam olarak bu yüzden asla ulaşılamayacak olan, en iyisi olarak tanımlanıyorlar. İnsanlık olarak bizler yüz binlerce yıl önce hayatta kalma güdüsüyle başladığımız serüvenimize; meraklı oluşumuzu, cesaretimizi, hatalarımızı, öğrenme yeteneğimizi ve zekamızı ekleyerek şu ana gelebildik. Bu açıdan bakıldığında gezegende yaşayan diğer canlılara göre oldukça başarılıyız ve bu yüzden onlar yerine insanlar gezegene hakim durumda. Fakat insanların bunca başarılı yanlarının dışında oldukça zayıf yönleri de var, kendi türlerinin sonunu getirmelerine neden olabilecek yönleri. İnsanlığın yarattığı ve ona zarar vermeye başlayan inanışlar, kurduğu başarısız ve onu yok eden düzen ve sistemler, insanlığın tarihindeki başarılı yönlerini artık tamamen gölgede bırakıyor. İnsanlık, içinde bulunduğu zaman diliminde o kadar çaresiz durumda ki şu anda yaşayabileceği tek gezegenin şu an için burası olduğunu umursamazca ona zarar vermeye devam ediyor. Tek düşündüğü şey daha fazla para kazanmak, siyasi yönden daha güçlü olmak ya da kendi çizdiği ülke sınırları içerisinde bulunan kara parçasını daha ileriye taşımak. Bunları yaparken insanlığın unuttuğu önemli bir nokta var; bu gezegen bir zamanlar fazlasıyla büyük tek bir kıta halinde idi. İnsanlığın geleceği; herhangi bir ülkenin kendi çatısı altındaki başarıları değildir, herhangi bir ideoloji ya da bilinmezlere karşı korku içinde sığındığı herhangi bir varlık da değildir. İnsanlığın geleceği, evrimin kendisine en büyük armağanı olan zekasını kullanmaktadır. Bizler günlük sorunlarımızla, gereksiz ideolojiler ile boğuşurken önemli gerçekleri unuttuk. Milyarlarca yıldır var olan bu gezegenin yine milyarlarca yıldır yaptığı gibi Güneş etrafında dönmesi için içerisinde sadece birkaç yüz bin yıldır var olan misafirlere ihtiyacı yok, tam aksine o misafirlerin hayatta kalma eylemlerine devam edebilmeleri için o gezegene ihtiyacı var. Bizler şu anda var olan hızda zarar vermeye devam edersek bu kırılgan gezegene, sonumuzun gelmesi için beş milyar yıl kadar beklememiz gerekmeyecek. Güneş, çekirdeğinde bulunan hidrojenin tamamını helyuma dönüştürdüğünde Dünya ve diğer gezegenler milyarlarca yıldır yaptığı şeye; Güneş'in etrafında dönme eylemlerine devam edecekler fakat küçük farklılıklar olacak. Dünya biraz daha Venüs gezegenine benzeyecek, içerisinde canlılığa dair pek bir şey kalmayacak. Burada başlayan burada bitecek. Güneş, çekirdeğinde bulunan hidrojenini tamamen helyuma dönüştürdüğünde mevcut çapının yaklaşık olarak 260 katına kadar genişlemiş olacak. Bunun ardından artık yıldızımız kırmızı bir dev olacak, mevcut olan enerjisinden çok daha güçlü bir enerjiye sahip olan devimiz; Merkür ile Venüs gezegenlerini buharlaştıracak, yaşanabilir bölgeyi Mars yörüngesinin dışına kadar çekecek ve gezegenimizi kesin olarak yaşanılmaz hale sokacak. Sonrasında Güneş, çekirdeğinde bulunan helyumun füzyonu için yeterli sıcaklığa ulaştığında bir süreliğine helyum yakacak ve sonrasında nükleer reaksiyonları yavaş yavaş azalacak. Ömrünün sonlarına geldiğinde, dış katmanlarının tamamı uzaya karışacak ve geriye eski Güneş'in ağırlığının yarısına sahip olan ve boyut olarak ise Dünya kadar olan beyaz bir cüce yıldız bırakacak. Uzaya karışan dış katmanlar ise adeta bir tohum gibi; milyarlarca yıl önce kendi doğumunda kullanılan maddeler ve yenileri ile birlikte yıldızlararası ortama dönerek, başka bir gezegenimsi bulutsu oluşturacak. İç Güneş Sistemi: İç gezegenler; koca bir sistemin en mütevazı, kendilerine ve bizlere hayat veren yıldızımızın en yakın konukları. Atmosferden yoksun, gece ve gündüz döngüsü arasındaki sıcaklık farkı çok aşırı noktalarda olan Merkür, içerisinde adeta cehennemi yaşatan Venüs, barındırdığı hayat ile sistemin en kırılgan gezegenlerinden olan soluk mavi nokta ve yakın geçmişte kendisini oluşturduğumuz uzay araçları ile çokça rahatsız ettiğimiz Mars. Bu dört gezegen Güneş'in yakınlarında milyonlarca yıllık süreçte, kaynama noktası çok yüksek olan metalik elementler ve silikatların bir araya gelmesiyle oluştu. Gaz devlerinin aksine bu dört minik gezegen birbirlerine o kadar yakınlar ki, dördünün yörüngesinin tümünün yarıçapı Jüpiter ve Satürn'ün yörüngeleri arasındaki mesafeden daha düşük kalıyor. Bunun yanı sıra gaz devlerine göre daha yoğun bir halde olan iç gezegenlerden sadece Dünya ve Mars gezegenleri uyduya sahiptir ve ne yazık ki hiçbiri onlara estetiklik katacak olan halkalara sahip değildir. Kayasal gezegenler olarak da adlandırılabilen bu gezegenlerin kabuk ve manto kısımlarını silikatlar, çekirdek kısımlarını ise demir ve nikel oluşturmuştur. Merkür, manyetik alanı gezegenimizinkinin %1'i kadarı olan ve gün içinde yıldızımızın tüm ihtişamıyla bütün bir sisteme yaydığı ışınlarından gelen ısıyı yansıtmasına, ya da gece vaktinde gündüz aldığı ısıyı içerisinde tutmasına yarayan atmosfere sahip olmadığından; gece gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok yüksek olan bir gezegendir. Bütün bir sistemin neredeyse en yoğun gezegeni olan Merkür'ün hiç uydusu yoktur, Güneş ile olan ve bolca değişkenlik gösteren ilişkisine tek başına devam etmektedir. Venüs; aşk ve güzellik tanrıçası. Dışarıdan bakıldığında kendi de ismi gibi fazlasıyla alımlı olmasına rağmen gezegene biraz yaklaşıldığında Venüs'ün dışarıdakilere gösterdiğinin aksine oldukça tehlikeli bir yapıya sahip olduğu gerçeğini öğreniyoruz. Venüs, yıldızımıza olan uzaklık açısından ikinci sırada olmasına rağmen -Merkür gezegeninin bir atmosfere sahip olmayışının da etkisi var elbette- bütün sistemin en sıcak gezegenidir. Gezegenin bütün o ihtişamlı görüntüsünün altında adeta bir cehennem yatıyor. Dünya ile neredeyse aynı boyutlarda olan Venüs gezegeni kalın ve çok zehirli bir atmosfere sahip. Buna ek olarak gezegenin yüzeyinde sürekli olarak devam eden volkanik olaylar atmosferdeki karbondioksit seviyesini sürekli olarak arttırıyor. İçeriye giren ısı, atmosferdeki yoğun gazlar sebebiyle dışarıya çıkamadan soğuruluyor ve gezegende sera etkisi yaratıyor. Atmosferinin %96 kadarının karbondioksit, kalan kısmının ise azot ve diğer gazlardan oluşması ve atmosferde bulunan yoğun bulutların içeriğinde sülfürik asit, aşındırıcı bileşikler ve az miktarda su bulunması; o ortamda -bizim aşina olduğumuz türde- canlıların yaşamasına izin vermiyor. Basınç miktarı da oldukça fazla olduğundan buraya indirmeyi başardığımız uzay araçları belirli bir süre sonra büzülüp, sıcaklığın etkisiyle de erimektedir. Venüs, şu an için kendi gezegenimizin uzak geleceğinin bir hali olarak örnek gösterilebilir. Eğer ki bizler hali hazırda yapıldığı gibi büyük bir hızla devam eden karbon salınımını durdurmaz isek atmosferdeki zararlı gazların çoğalması durumu kaçınılmaz olacaktır. Gazların çoğalması durumunda gelen ısının o gazlar tarafından tutulması ise kırılgan gezegenimizde de bir sera etkisi yaratacak ve gezegende oksijene ihtiyaç duyan bütün canlılar için acı bir son yaşanacak. Soluk mavi nokta, dört kayasal gezegenden yaşam için gerekli olan sıvı suyu barındıran tek gezegen. Bizleri uzayın zararlı radyasyonundan ve Güneş'in zararlı ışınlarından koruyan atmosfere sahip. Diğer kayasal gezegenler gibi gezegenimiz de kayalık bir yüzeye, dağlara, kanyonlara ve metal bir çekirdeğe sahiptir. Carl Sagan bu gezegen için yaptığı bir konuşmada, Sevdiğimiz, tanıdığımız, adını duyduğumuz, yaşayan ve ölmüş olan herkes o nokta üzerinde bulunuyor. Tüm neşemizin ve kaderimizin toplamı, binlerce birbirini yalanlayan din, ideoloji ve iktisat öğretisi; insanlık tarihi boyunca yaşayan her avcı ve toplayıcı, her kahraman ve korkak, her medeniyet kurucusu ve yıkıcısı, her kral ve çitçi, her aşık çift, her anne ve baba, umut dolu çocuk, mucit, kaşif, ahlak hocası, yobaz siyasetçi, her süperstar, her yüce önder, her aziz ve günahkar onun üzerinde bir gün ışığı huzmesinin üzerinde asılı duran o toz zerresinde. Böbürlenmelerimiz, kendimize atfettiğimiz önem, evrende ayrıcalıklı bir konumumuz olduğu düşüncemiz; bütün bunların hepsi bu soluk ışık noktası tarafından yıkılıyor. Gezegenimiz, onu saran uzayın karanlığı içinde yalnız bir toz zerresi. Bu muazzam boşluk içindeki kaybolmuşluğumuzda, bizi bizden kurtarmak için yardım etmeye gelecek kimse yok. diyor. Carl Sagan'ın isteği üzerine 1999 yılında Voyager 1 isimli uzay aracının Güneş Sistemi'nden çıkmadan önce kameralarının son kez gezegenimize çevrilmesi üzerine çekilen fotoğrafın yine kendisi tarafından yorumlaması idi okuduğunuz o metin. Benim ve çok fazla insanın uzaya ve bilime merak salmasını sağlayan bir konuşma idi o. Gezegenimiz, ona ve gelecek nesillere katkı sağlayan, son derece kritik fikirler aşılayan birçok önemli insana ev sahipliği yaptı. Carl Sagan ise onlardan biri. Düşünceleri, arzuları, bilim ve onu yayma konusunda gösterdiği çaba ve isteği bizlere çok iyi bir örnek. Bizler o ve onun gibi insanların ardında bıraktığı mirası alıp geleceğe taşımalıyız, taşımalıyız ki insanlığın sahip ve muhtaç olduğu tek şey olan kırılgan gezegenimizin değeri daha çok anlaşılsın. O miras nesilden nesle aktarılmalı ki; var olan ideolojilerin, savaşların, inanışların her birinin işe yaradığı tek şeyin sadece kendi kendimizi yok etmek olduğu akıllara kazınsın. Dünya, üzerinde bulunan misafirlerinin tek yuvası; kirli zihinlerin oyunlarıyla onu kaybetmek demek bir ideolojinin çökmesi, bir savaşın kaybedilmesi, bir ülkenin diğerlerine göre daha geride kalması ya da birkaç insanın daha az para kazanması demek değil; bilinen tüm hayatın sonlanması demek. Daha önce de söylediğim gibi, gezegenimizin milyarlarca yıldır yaptığı şeye devam edebilmesi için içinde yüz binlerce yıldır yaşayan canlılara ihtiyacı yok. O canlıların hayatlarını sürdürebilmeleri için gezegenimize ihtiyacı var. Mars, kızıl gezegen. Şimdilerde insanlığın koloni kurmayı düşündüğü, gizemli bir geçmişe sahip gezegen. Kırmızı rengini yüzeyini oluşturan, demir bakımından oldukça zengin olan materyallerin oksitlenmesi sonucu alır. Fazla ışık kirliliği olmayan açık bir gecede eğer ki pozisyonu uygunsa onu kırmızı renkte görebilirsiniz, oldukça estetik bir görüntüsü vardır. Dünya ile kıyaslandığında biraz fazla küçük kalan Mars; dört bin kilometre uzunluğunda ve yedi kilometre derinliğinde dev bir kanyona ve 21 bin 229 metreye kadar yükselen bütün sistemin en büyük dağına sahiptir. Yüzeyinin çoğu kısmı eski ve kraterle ile doludur, bunların yanında henüz yeni oluşmuş bölgeleri de bünyesinde barındırır. Kutuplarında bulunan buzullar bahar ve yaz mevsimlerinde küçülür. Mars, gezegenimize göre daha az yoğundur ve daha küçük manyetik alan sahiptir. Daha küçük manyetik alana sahip olması da Mars'ın sıvı bir çekirdekten ziyade katı bir çekirdeğe sahip olduğunun göstergesidir. Zayıf olan manyetik alanı şu anda olduğu halin bir sebebi olarak görülebiliyor, Güneş tarafından yollanan zararlı ışınları yeteri kadar dışarı doğru savuramıyor. Gök bilimciler Mars'ın ince atmosfere sahip olmasından yola çıkarak orada bulunabilecek olan suyun sıvı formda olabileceğine, ancak bu zamana dek yavaşça uzaya buharlaştığına inanıyorlar. Mars, iç gezegenler arasından uyduya sahip olan ikinci gezegendir , uydularının adı; Phobos ve Deimos. Dış Güneş Sistemi: Ölen bir yıldızın ardında bıraktığı buzlu bileşiklerden ve gazlardan olabildiğine faydalanıp gittikçe devleşen dış gezegenler. İçerisine birkaç Dünya'yı sığdırabilecek boyutta olan ve yüzyıllardır devam eden bir fırtınaya ev sahipliği yapan en büyük gezegenimiz; Jüpiter, görenleri kendisine aşık ettirici güzelliğe sahip Satürn, sistemin aykırı üyesi Uranüs ve sistemin en son gezegeni olan Neptün. Dört gaz devi. Dış gezegenler, isimlerinin haklarını verir derecede büyükler . Gazlar ile sarmalanmış dış gezegenlerininin her bir üyesinin -her ne kadar sadece Satürn'ü bilsek de- halkaları ve iç gezegenlere kıyasla çok fazla sayıda uydusu vardır. Oldukça büyük olmalarına rağmen yalnızca iki tanesi ışık kirliliğinin pek güçlü olmadığı bölgelerde gözle görülür seviyededir: Jüpiter ve Satürn. Keşfedilmek için biraz bekleyen Uranüs ve Neptün ise fark edildikten sonra astronomlara sistemin aslında düşünülenden çok daha büyük olabileceğini kanıtladı ve sonraları daha dışa dönük araştırmalar yapıldı. Sistemin en büyüğü, Jüpiter. Kendi etrafındaki dönüşünü on saatte, Güneş çevresindeki dönüşünü ise on yıl içerisinde tamamlayan Jüpiter; hidrojen ve helyumdan oluşmuştur. Tahminlere göre Dünya boyutunda bir çekirdeğe sahiptir. Bu dev gezegen; onlarca uyduya, solgun halkalara ve dört yüz yıldan beridir devam eden bir fırtınanın sebep olduğu kırmızı bir lekeye sahiptir. Sistemin en güzeli, Satürn. Tahmin edebileceğiniz üzere, onu fazlasıyla güzelleştiren halka sistemiyle tanınmaktadır. Milyonlarca küçük parçanın muazzam bir birliktelik göstererek oluşturduğu, gezegeni çevreleyen halkanın yedi farklı ayrımı ve boşluğu vardır. Bu halkanın nasıl oluştuğu hala bir araştırma konusudur. Satürn gezegeninin de Jüpiter gibi çok sayıda uydusu vardır. Atmosferi çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşmuştur. Satürn, kendi etrafındaki dönüşünü 10,7 saatte, Güneş etrafındaki dönüşünü ise 29 yıl içerisinde tamamlar. Aykırı üye, Uranüs. Uranüs'ün kendisini diğer gezegenlerden ayıran eşsiz bir özelliği vardır; eksen eğikliğinin yaklaşık olarak 98 olması . Bu durum onun neredeyse yana yatık bir biçimde kendi etrafında dönmesini sağlamaktadır. Yazıda da bahsedildiği gibi bu durumu açıklamak için ortaya atılan teoriler mevcut fakat hala ikna edici değiller. Tek bildiğimiz şey; 1781 yılında William Herschel tarafından keşfedilen Uranüs diğerleri gibi değil. Gezegenin kendi etrafındaki dönüşü 17 saatte, Güneş etrafındaki dönüşü ise 84 yılda gerçekleşiyor. İçerisinde bulunan kayaç çekirdeği; helyum, metan, amonyak, hidrojen ve su kaplamaktadır. Uranüs de diğer gaz devleri gibi birden fazla uyduya ve bir halka sistemine sahiptir. En uzak ve son gezegen, Neptün. Göz ile görülmeyişi onun keşfinin biraz gecikmesine neden olmuştur. İçeriğinde; su, amonyak, metan, hidrojen ve helyum vardır ve Dünya ile aynı boyutta olan bir çekirdeğe sahiptir. Diğer gaz devleri gibi Neptün gezegeninin de birden fazla uydusu ve halkalı sistemi vardır. Voyager 2 isimli uzay aracı, Güneş Sistemi'nden çıkmadan önce 1989 yılında Uranüs ve Neptün gezegenlerini gözlemleyebilen ilk uzay aracı olmuştur. Neptün Ötesi Bölgesi: Sistemin son gezegeni olan Neptün'ün ötesine hakim olan, ağırlığını koyabilen bir gezegen yoktur. Neptün geçildiğinde artık gezegenlerin değil de, Kuiper Kuşağı olarak adlandırılan bölgede bulunan; çapı yüz kilometre kadar olan binlerce cismin hüküm sürdüğü bölgeye erişirsiniz. Cüce gezegenler, gezegen oluşumu sürecine katılamayanlar, artıklar. O cisimlerin boyutlarının küçük olması ve gezegenimize oldukça uzak olmaları kimyasal içeriklerinin belirlenmesini oldukça güçlendirmesine rağmen bölgenin keşfinden beridir sürdürülen spektrografik çalışmaları neticesinde bazı bilgiler edinebildik. Elde edilen bilgiler doğrultusunda, o bölgedeki cisimlerin genelinin metan gibi hafif hidrokarbonlardan, amonyak ve buz halindeki suyun bir arada olduğu halden oluştuğunu biliyoruz. Cüce gezegen Plüton dışında bu bölgenin adının anılmasını sağlayan birkaç cisim daha var. Bunlar; Quaoar, Makemake, Haumea, Orcus ve Eris. Bahsedilen cüce gezegenlerin her biri buzlu içerikler ile kaplı ve bazılarının uydusu bile var. Kuiper Kuşağı içerisinde bulunan cisimlerin uzaklığı gerçekten korkutucu boyutta fakat yeteri kadar sabırlı olursak o bölgeyi daha yakından tanımamıza engel olabilecek pek bir şey yok. Oort Bulutu ve Uzak Bölgeler: Oort Bulutu, yıldızımızdan 2.000 ila 5.000 AU (0,03 ışık yılı ila 0,08 ışık yılı) uzaklıkta başlayıp 50.000 AU boyunca uzanır. Bazı tahminler bu bölgenin en dış sınırlarının 100 bin ila 200 bin AU (1,58 ila 3,16 ışık yılı) uzaklığa kadar gittiğini söyler. Bulutun dış kısmı küresel, iç kısmı ise disk şeklindedir. Dış Oort Bulutu bölgesi, çapı bir kilometreyi geçen trilyonlarca nesneye ve aynı zamanda çapı 20 kilometreye kadar ulaşan milyarlarca nesneye ev sahipliği yapar. Şu an için bu bölgenin ağırlığını net olarak hesaplayamasak da, Halley kuyruklu yıldızının Oort Bulutu bölgesinde bulunan cisimleri temsil edecek nitelikte bir cisim olduğunu var sayarak ortaya bir şeyler çıkarabiliyoruz. Geçmiş kuyruklu yıldızlardan yapılan analizlere göre su, metan, etan, karbon monoksit, hidrojen siyanür ve amonyak gibi buzsu uçuculardan oluşan Oort Bulutu cisimleri; dışarıdan sistemimizi ziyaret edecek olanların ilk durağı, yalnızlığımızı paylaşma arzusuyla evrene gönderdiğimiz uzay araçlarının sistemimizden çıkmadan önceki son durağıdır. Son Sözler: Sevdiklerimiz ve sevmediklerimiz, benliğimiz, hislerimiz, duygularımız, hayallerimiz, rüyalarımız, unutamadıklarımız, sahip olduklarımız ve olamadıklarımız, dileklerimiz, arzularımız ve umutlarımız; kısaca var oluşumuz, epey uzak bir geçmişte yaşam döngüsünün son anlarına gelen bir yıldızın ölmesi ve başka bir yıldızın yeni bir döngüye başlayabilmesi için ardında bıraktıklarıyla meydana geldi. Evrenin bize armağanı olan benliğimizle bizler kozmosu izledik ve hakkında çeşitli efsaneler oluşturduk. Henüz ona dair bir şeyleri öğrenmeye çok uzak olduğumuz zamanlarda kozmos ve onun parçası olan büyüleyici cisimler bizler için kimi zaman bolluk kimi zaman ise felaket habercisi oldu. Merakımızın korkumuzu yendiği zaman geldiğinde ise bizler evrene karşı duyduğumuz o şiddetli merakı giderecek gelişmeler sonucunda onu keşfetmeye koyulduk. Evrende bulabildiklerimiz ve bulmayı umduklarımız bizleri şaşırttı ve her daim bir adım daha ileriye gitmemiz için bizleri adeta büyüledi. Bugün bizler, geliştirdiğimiz yüksek teknoloji sayesinde ürettiğimiz daha kapsamlı uzay araçlarıyla evreni daha iyi anlayabiliyoruz. İnsan olmanın bize vadettiği en önemli güdü olan merak ve keşfetme güdüsü bizlerin içinde yaşadıkça ve yıldızımız yaşam döngüsünü tamamlayıncaya dek -hatta belki tamamladıktan sonra bile- , evrene olan merakımız ve onu araştırmaya yönelik şiddetli arzumuz devam edecek. Ve inanıyorum ki, bir gün insanlık kendi türüne son verecek olan kötü fikirlerinden arındığında, kozmosu anlaması için önünde herhangi bir engel kalmayacak. Yaşadığımız gezegen, yaşadığımız hayatlar ve insan olabilmek fazlasıyla güzel. Bizler, küçük gezegenimizde kendi küçük yaşam döngümüzü kozmos için pek de uzun olmayan bir zaman diliminde tamamlayan canlılarız. O uzun olmayan zaman dilimine sığdırdıklarımız yaşam döngümüzün ne denli etkili olduğunu belirliyor. Kararlarımızın ve eylemlerimizin sonuçları bir şekilde başka birilerinin hayatını etkileyebiliyor. Ben ise bu yazıyı yazarak başka insanların da kendi geleceğine ilgi duymasını sağlayabilmeyi umdum. Bu nedenle yazıyı buraya kadar okuyanlara tüm kalbimle teşekkürlerimi iletiyorum. Umuyorum ki bu yazıyı okumak için ayırdığınız vakte değmiştir. Son olarak sizlere bu yazının hazırlanma aşamasında bana yardımcı olan bir şarkıyı iletmek istiyorum. Kendi yaşam döngünüzü gurur duyacağınız, mantıklı kararlar ile doldurmanız umuduyla, iyi dinlemeler. Galileo örneği için kaynak: Vikipedi Güneş oluşum evresi için kaynak: NASA Yazı içinde kullanılan detaylı bilgiler ve ileri okuma için kaynak: Universe Today


Hep birlikte Güneş Sistemi'nin en sonundaki mavi gaz devine doğru bir yolculuğa çıkalım! Plüton, 2006 senesinde Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı kararla cüce gezegen olarak tanımlanmaya başlandı ve böylece Neptün, Güneş Sistemi'nin 8. ve son gezegeni haline geldi. Mavi rengini kırmızı ışığı absorbe eden metan gazından alan gezegenimiz, ismini de Roma deniz tanrısı olan Poseidon'dan alıyor. Güneş Sistemi'nde Dünya dışındaki tek mavi gezegen olmasıyla Dünya'ya görünüş olarak benziyor ancak -200 dereceleri bulan sıcaklığı ve gazdan oluşması nedeniyle yaşama elverişli bir gezegen değil. Kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 18 saat gibi kısa bir sürede tamamlamasının sebebi ise az yoğunluklu hidrojen, helyum ve metan gazlarından oluşuyor olması. Neptün, Güneş Sistemi'nin 4.en büyük ama 3.en ağır gezegeni olarak biliniyor. Komşusu Uranüs'ten daha küçük ama daha ağır oluşunun sebebi ise çekirdeğinin ağır kayalardan ve metallerden oluşuyor olması. Neptün'ü Dünya'mızla karşılaştırarak büyüklüğünü daha iyi anlayabiliriz: Neptün'ün genişliği Dünya'nın 4 katıyken ağırlığı Dünya'nınkinin 17 katı, Güneş'e uzaklığı Dünya'nınkinin 30 katı (30 Astronomik Birim). Plüton'un eliptik yörüngesi yüzünden, Neptün'ün Güneş etrafındaki yörüngesi bazen Plüton'dan bile daha geniş olabiliyor! Neptün, Güneş etrafındaki bir turunu 165 senede tamamlıyor, kendi etrafında bir turunu ise sadece 18 saatte tamamlamasının sebebi katı bir kütleden oluşmuyor olması. Neptün'e şu ana kadar sadece 1 uzay aracı gönderildi, hem de gözlemlenmesinden 143 sene sonra! Nasıl Keşfedildi? Soldan sağa: Le Verrier, Adams, Galle. 1612 senesinde Galileo, Neptün'ü gözlemlemeyi başardı ancak uzaklığı ve Güneş çevresindeki dönüşünün çok uzun sürmesinden dolayı, gökyüzünde sabit bir nokta olduğunu düşünerek Neptün'ü yıldız sandı! Eğer gözlemlerine devam etseydi, Güneş etrafında hareket ettiğini fark edebilirdi, ancak Neptün'ü uzak, sönük bir yıldız olarak tanımladı ve üzerine fazla uğraşmadı. 1781 yılında Uranüs'ün keşfinden sonra birçok astronom, bulunması gereken teorik konumu hesapladı. 20'den fazla hesaplama, Uranüs'ün hareketinin Newton'ın hareket yasalarına uygun olmadığını gösterdi. Bazı bilim insanları, Uranüs'ün arkasında bir gezegenin daha olduğu ve Uranüs'ün hareketini etkilediği fikrini ortaya attılar. 1843 yılında İngiliz matematikçi John Couch Adams, Uranüs'ün ötesindeki bu gizemli gezegenin hareketini hesaplamak için kolları sıvadı. 1845 yılında ise Fransız astronom Urbain-Jean-Joseph Le Verrier, Adams'tan habersiz olarak aynı çalışmayı yapmaya başladı. 1846 yılının ortalarına doğru ise ünlü astronom William Herschel'in oğlu John Herschel, bu hesaplamalardan yola çıkarak gözlemler yapma isteğini James Challis isimli astronoma söyledi. Cambridge Gözlemevi'nde çalışan James Challis, gökyüzünü detaylıca tarayarak gizemli gezegeni gözlemleme çalışmasına başladı. Bu çalışma çok uzun ve zahmetliydi, çünkü elinde taradığı bölgedeki yıldızların haritası yoktu. Yani gökyüzündeki hareketi çok yavaş olan Neptün, rahatlıkla yıldızlarla karıştırılabilirdi. Bu yüzden Challis, taradığı bölgedeki tüm yıldızların haritasını çıkardı ve geceler boyunca gözlemleyerek hareket edip etmediklerini gözlemledi. Bu sırada Fransız hükumeti, Le Verrier'in çalışmalarının zaman kaybı olduğunu iddia ederek ona kaynak yardımında bulunmadığından Le Verrier, Alman astronom Johann Gottfried Galle'ye çalışmalarından bahsetti. Yine 1846 yılında Galle ve asistanı d'Arrest, geceleri o bölgeyi izleyerek sonunda Neptün'ü gözlemlediler! Güneş Sistemi'nde yeni bir gezegen bulunması dünyada şok etkisi yarattı. Neptün'ü Fransız vatandaşı Le Verrier ve İngiliz vatandaşı Adams'tan hangisinin bulduğu uzun süre tartışıldı, hatta o dönemde zaten gergin olan Fransız-İngiliz ilişkilerinde de sorunlar yarattı. Günümüzde ise iki bilim insanı da, gözlemi yapan Galle de keşiflerinden ötürü hak ettikleri taktiri kazandılar. Sonra anlaşıldı ki Le Verrier ve Adams çok şanslıydılar, çünkü Neptün'ün bu konumu bir daha ancak 165 sene sonra gözlemlenebilecek bir olaydı! Yani Neptün eğer 1846'da gözlemlenememiş olsaydı, Güneş Sistemi'mizdeki son gezegenin varlığını belki de ancak 2011'de öğrenebilecektik. Neptün İsmi Nereden Çıktı? Keşfedilmesinden sonra Neptün'e ilk önce Uranüs'ün ötesindeki gezegen ya da Le Verrier'in Gezegeni dendi. Fransa hükumeti, her ne kadar önce Le Verrier'in çalışmalarını desteklememiş olsa da, Neptün keşfedildikten sonra bu başarının Fransa'ya ait olduğu ve gezegenin isminin Le Verrier konması gerektiği konusunda ısrarcıydı. Güneş Sistemi'ndeki Dünya hariç tüm gezegenlerin ismi Yunan ve Roma mitolojisinden geldiği için, yeni gezegenin de isminin bu geleneğe uygun olarak isimlendirilmesi gerektiği düşünüldü. Neptün'ü ilk gözlemleyen bilim insanı olan Galle, Roma mitolojisinde savaş ve barışı başlatma tanrısı olan Janus ismini önerdi. Neptün'ün mavi rengini de göz önünde bulundurarak Yunan mitolojisinde nehirlerin, ırmakların, denizlerin tanrısı olan Oceanus ismini öneren başka bilim insanları da oldu, ancak bu öneriler kabul edilmedi ve son söz hakkı Le Verrier'e verildi. Le Verrier ise Roma mitolojisinde denizlerin tanrısı olan Neptün ismini önerdi ve Neptün ismi kabul edildi. Uluslararası Astronomi Birliği'nin kurallarına göre, Neptün'ün yeni bulunan uydularına da Yunan ve Roma mitolojisinden isimler verilecekti. Neptün'ün Yüzeyi ve İç Yapısı Neptün'ün buz, metal ve kayalardan oluşan Dünya boyutlarındaki çekirdeğinin üzerindeki buz katmanı ise su, amonyak ve metandan oluşuyor. Buz katmanının kütlesi ise Dünya'nın 15 katı civarında ve bazı astronomlar tarafından su-amonyak okyanusu olarak da adlandırılıyor. Neptün'ün merkezindeki basıncın Dünya'dakinin 2 katı olduğu biliniyor. Neptün'ün yüzeyinden 7,000 kilometre derinlikte ise yüksek basıncın etkisiyle metanın elmasa dönüşüp dolu taneleri gibi Neptün'ün çekirdeğine doğru yağdığı tahmin ediliyor. Buz katmanının üzerinde ise atmosfer ve bulut tabakası bulunuyor. Neptün'ün yüzeyi katı olmadığı için, kendi etrafındaki dönüşü de birbiriyle senkronize olmuş halde değil. Kutuplara yakın bölgeleri kendi çevresindeki bir turunu 12 saatte atarken, ekvator bölgesi kendi çevresindeki bir turunu 18 saatte tamamlıyor. Neptün'ün Atmosferi Neptün'ün atmosferi, toplam ağırlığının sadece %5 kadarını oluşturuyor ve buna rağmen basıncı, Dünya'nın atmosfer basıncının 100,000 katı! Atmosfer çoğunlukla hidrojen, helyum ve çok az da metan gazından oluşuyor. Metan gazı atmosferin sadece %2'sini oluşturmasına rağmen, Neptün'e parlak mavi rengini veriyor. 1989 yılında Neptün'de oluşan Büyük Kara Leke, Voyager 2 uzay sondası tarafından keşfedildi. Üst atmosferinde saatte 2,000 kilometre hızlara ulaşan rüzgarların oluşturduğu leke, Ay'ın sığabileceği büyüklükteydi. Büyük Kara Leke, 1989'da Voyager 2 tarafından gözlemlendikten 5 sene sonra Hubble Uzay Teleskobu Neptün'e çevrildiğinde ise ortada yoktu! Bu da bize Neptün'deki fırtınaların kısa ömürlü olduğunu gösterdi. Neptün'deki fırtınalar, Güneş Sistemi'ndeki en hızlı fırtınalar olarak biliniyor. Karşılaştırma yapacak olursak, Dünya'daki en hızlı fırtınaların hızı saatte 400 kilometreye ulaşabiliyor. Peki neden en hızlı fırtınalar Neptün'ün yüzeyinde oluşuyor? Gaz devlerinin devasa kütleye sahip çekirdekleri oldukça sıcak, ve gaz yapılarından dolayı bu sıcaklık yüzeye doğru yayılıyor. Neptün'ün iç sıcaklığı atmosferine yayılıp bu hava olaylarını tetikliyor. Böylece Neptün, Güneş'ten Dünya'nın aldığının 900 katı daha az enerji almasına rağmen yüzeyinde aktif hava olayları gerçekleştirebiliyor. Neptün'ün stratosferinde karbon monoksit ve hidrojen siyanür bulunması ve sıcak çekirdeği nedeniyle Neptün'ün atmosferi, Uranüs'ten daha sıcak olarak ölçülüyor, hem de Neptün, Güneş'ten Uranüs'ün aldığının %40'ı kadar enerji almasına rağmen! Neptün'de Sıcaklık Neptün'ün eksen eğikliği, 28 derece ile Dünya'ya benzerlik gösteriyor (23 derece), bu da demek oluyor ki Neptün'de de mevsim geçişleri yaşanıyor! Ancak Güneş'ten uzaklığı sebebiyle bu mevsim geçişleri yaklaşık 40 sene içinde değişiyor. Eksen eğikliği, Neptün'ün güney kutbunun biraz daha sıcak olmasına yol açıyor (kuzey kutbu -214 dereceyken güney kutbu -212 derece). Çünkü güney kutup bölgesi şu sıralar Güneş'e doğru çevrilmiş durumda. Kuzey kutup bölgesi Güneş'e doğru döndüğünde ise kuzey kutbunda yaz yaşanacak. Tüm gaz devlerinde olduğu gibi, Neptün'ün de çekirdeğine doğru sıcaklığı artıyor. Hatta çekirdeğinde sıcaklık 7,000 dereceye ulaşabiliyor (Dünya'nın çekirdeğinin sıcaklığının 6,000 derece, Güneş'in yüzey sıcaklığının ise 5,500 derece olduğunu düşünerek karşılaştırma yapabiliriz). Neptün, Güneş'ten Uranüs'ün aldığı enerjinin %40 kadarını almasına ragmen, yüzeyleri hemen hemen aynı sıcaklıkta. Bunun nedeninin Neptün'ün sıcak çekirdeği ve stratosferindeki karbon monoksit ve hidrojen siyanür bulunması olduğu biliniyor. Çünkü Neptün, Güneş'ten aldığı enerjinin 2.6 katını çevresine yayıyor! Triton ve Diğer Küçük Uydular Neptün'ün 14 uydusunun olduğu biliniyor. Uydularının hepsi, isimlerini Yunan mitolojisinde Poseidon veya su ile ilgili tanrılardan alıyorlar. En büyükleri olan Triton'un, Güneş Sistemi'nin en soğuk yeri olduğu tahmin ediliyor. Kuiper Kuşağı'nda dolanan bir gezegenken Neptün'ün çekimine kapılarak yörüngesine girdiği düşünülen bu uydu, Güneş Sistemi'ndeki kendi gezegeninin yörüngesinin tersine doğru dönen tek büyük uydu. Bu, Triton'un uzaklardan gelerek Neptün'ün yörüngesine girmiş bir cüce gezegen olduğu iddiasını güçlendiriyor. Çünkü ters yörüngesi olan uyduların, başka bir yerlerden gezegenlerin çekim gücüne kapılmış ya da bir çarpışma yoluyla ters yöne dönmeye başlamış oldukları düşünülüyor. Triton, Güneş Sistemi'nde atmosferi olan 4 uydudan biri, ancak Güneş'ten çok uzak olması nedeniyle sıcaklığı -230 derece civarı; yani yaşama elverişli bir uydu değil. Triton, Neptün'ün uydularının toplam kütlesinin %99.5'ini oluşturuyor. Triton öyle kolay gözlemlenmişti ki, Neptün'ün keşfinden sadece 17 gün sonra bulundu! Plüton'un gezegenlikten çıkarılmasında da Triton'un payı var. Triton ve Plüton'un neredeyse aynı boyutta olmaları bunda rol oynamış bir keşif olarak biliniyor. Neptün'ün ikinci en büyük uydusu ise Voyager 2 uzay aracı tarafından keşfedilen Nereid. Nereid, Güneş Sistemi'ndeki en eliptik yörüngeye sahip uydu olarak tanınıyor. Örnek vermek gerekirse, eccentricity oranı Triton'da 0.0003 iken Nereid'te 0.7507 olarak hesaplanıyor. Nereid'in yörüngesi öyle eliptik ki, Neptün'e en uzak konumundayken Neptün'e uzaklığı, en yakın konumundan 7 kat daha fazla oluyor. Neptün'ün Triton dışındaki uyduları çok küçük, hatta küresel bir şekle sahip olacak kadar bile büyük olmayan, yani eğri büğrü şekillerde uyduları mevcut. Bazı uyduları ise, hem boyutları hem de Dünya'dan uzaklıkları sebebiyle uzun süre gözlemlenemedi. Mesela sadece 17 kilometre çapındaki Hippocamp uydusu ancak 2013 yılında keşfedilebildi! Hippocamp'ın ilginç bir özelliği var. İlk keşfedildiğinde NASA tarafından orada olmaması gereken uydu olarak tanımlandı! Çünkü yörüngesi, kendisinden kat kat büyük olan Proteus uydusuna çok yakındı, yani Hippocamp'ın Proteus'un yörüngesine kapılması gerekirdi. Bu yüzden Kuiper Kuşağı'ndan gelen asteroid yağmurlarıyla birlikte, Proteus'un parçalanıp Hippocamp'ı oluşturduğu tahmin ediliyor. Aslında Neptün'ün uydularının kaderini değiştiren şey, Triton uydusunun Kuiper Kuşağı'nda dolanırken Neptün'ün yörüngesine girmesi olarak biliniyor, çünkü diğer küçük uyduların Neptün yörüngesine girmesini sağlayan büyük bir etkenin de Triton'un varlığı olduğu düşünülüyor. Neptün'ün de Halkaları Var! Neptün hakkında fazla bilinmeyenlerden biri de Neptün'ün buzlardan oluşan halkaları! Halkaların varlığı ancak 1989 yılında Neptün'ü ziyarete giden Voyager 2 uzay aracı sayesinde keşfedildi. Halkalarının isimleri Neptün gezegeni üzerinde çalışmış bilim insanlarının anısına Galle, Le Verrier, Lassell, Arago ve Adams halkaları olarak adlandırılıyor. Yani sonunda Neptün üzerine çalışma yapan tüm bilim insanları hak ettikleri taktiri elde ettiler diyebiliriz! Halkaların en az %20'si tozdan oluşuyor. Geri kalanı ise küçük kaya parçacıklarından oluşan bu halkaları ayırt etmek çok zor; çünkü hem yoğunlukları az, hem de çok karanlıklar. Bazı astronomlar, halkaların Neptün'e göre çok genç olduğunu ve bir uydusunun parçalanmasıyla oluştuğunu düşünüyor. En dışarıdaki halka olan Adams halkası, en az genişliğe sahip (35 kilometre) olmasına rağmen en dikkat çekici halka olarak biliniyor. Nedeni ise halkanın normal kısımlarından daha parlak görünen yaylar! Bu yayların, Neptün'ün Galatea uydusunun çekimiyle oluşan toz yığınları olduğu biliniyor. Adams halkasının beş tane yayı var ve bu yayların üç tanesi Liberty, Equality, Fraternity olarak isimlendiriliyor. Voyager 2'nin Ziyareti Dünya'dan yapılan gözlemler, en iyi koşullarda bile hem Neptün'ün Dünya'dan ve Güneş'en uzaklığı nedeniyle, hem de Dünya'nın atmosferi nedeniyle çok zor oldu. Neptün'ün Güneş'e uzaklığı Dünya'nınkinin 30 katı olduğundan, yüzeyindeki aydınlanma Dünya'dakinden 1,000 kat daha azdı ve gezegen çok soluk görünüyordu. 1977 yılında aslında Satürn ve Jüpiter'i gözlemleme göreviyle fırlatılan Voyager 2 uzay aracı, Uranüs ve Neptün'e doğru da yol aldı ve Neptün'le etkileşime geçen ilk ve tek uzay aracı oldu. Voyager 2, 1989 yılında Neptün'ün yarıçapını, manyetik alanını hesaplamakla kalmayıp aynı zamanda Neptün'ün halkaları olduğunu doğruladı, Güneş Sistemi'ndeki en hızlı rüzgarları saptadı ve 6 tane yeni uydusunu keşfetti. Neptün, Voyager 2 uzay aracının son durağı olduğundan, bilim insanları risk almaktan çekinmediler ve Voyager 2'yi Neptün'e hiçbir gezegenin yüzeyine yaklaştırmadıkları kadar yaklaştırdılar. Voyager 2, Neptün'ün kuzey kutbuna 5,000 kilometre kadar yaklaştı, birkaç saat sonra ise en büyük uydusu Triton'un 40,000 kilometre yakınından geçerek bize Triton'un ilk fotoğraflarını getirdi.


Buradaki canlandırılmış dalış simülasyonuna bakın ve Güneş Sistemi'nin gaz devi Jüpiter'in üst atmosferine dalın! Bu muhteşem animasyon, Jüpiter yörüngesinde dönen Juno uzay aracında bulunan JunoCam'dan alınmış fotoğraf datalarına ve mikrodalga radyometresine bakılarak yapıldı. Manzaranız güneydeki Jovian bulut tepelerinin yaklaşık 3,000 kilometre yukarısından başlayacak. İlerleyişinizi ise soldaki görüntüden takip edebilirsiniz. Jüpiterin meşhur Kızıl Leke'sine dalarken, yükseklik azaldıkça sıcaklığın azaldığını gözlemleyebilirsiniz. Aslında Juno uzay aracı, Güneş Sistemi'nin en büyük kasırgası olan Kızıl Leke'nin, Jüpiter'in atmosferinin 300 kilometre kadar içine girdiğini doğruluyor. Kıyaslama yapmanız için, Dünya'daki okyanusların en derin noktasının sadece 11 kilometre olduğunu belirtebiliriz. Ama korkmayın, içine düşerseniz kasırga sizi geri fırlatacaktır zaten! Telif Hakkı: NASA, JPL-Caltech, SwRI, MSSS, Gerald Eichstadt, Justin Cowart


Geçen ay yaşanan şiddetli Güneş olayı Mars'ta küresel çapta ve yoğun bir aurorayı tetikledi. Güneş fırtınasından öncesi ve sonrası gösterilen bu gösterimler Mars'ta morötesi yayılımında ani bir artış gösteriyor, bu olay yaşanmadan önce MAVEN uzay aracı tarafından ölçülen değerin 25 katı. Sağda Güneş ışığının oluşturduğu hilal ile birlikte, MAVEN'in morötesi görüntüleme izgeçizeri, Mars'ın ışık almayan taraflarında mor tonlarla gösterilmiş. Mars'ta oluşan auroranın bu kadar geniş olmasının ise, Dünya'nın aksine, Mars'a gelen enerjik ve yüklü parçacıları sürükleyen güçlü bir manyetik alanın olmaması. Bu Güneş fırtınası sırasında gezegenin yüzeyindeki ışıma seviyesi, Curiosity'nin yüzeyde ölçtüğü tehlikeli seviyenin iki katıydı. MAVEN Mars'ın manyetik alanı olmamasından dolayı havayuvarının yok olup yok olmadığını araştırıyor. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: MAVEN, LASP, University of Colorado, NASA


''Bu resimde Güneş'e ne olmuş böyle?'' Bazen Güneş'e baktığımızda sanki onu büyük bir mercekten gözlemlemişiz gibi gelir. Fakat aslında olan şey, bir milyona yakın sayıda küçük buz kristallerinin mercek gibi gün ışığını kırmasıdır. Havada dolanan su tanecikleri soğuk hava koşullarında donarak; küçük, yassı, altıgen buz kristallerine dönüşebilirler. Bu kristaller yere çarparken, çoğu zaman düz yüzleri yere paraleldir. Bir gözlemci, gündoğumu ve gün batımı fark etmeksizin, bir anda kendisini düşen buz kristalleriyle aynı düzlemde bulabilir. Bu dizilim sırasında her bir buz kristali küçük birer mercek gibi davranıp Güneş ışığını bizim görüş alanımıza doğru kırabilir. Bu ''parhelya'' olarak adlandırdığımız olay, halk diline ''yalancı güneş'' diye geçmiştir. Aşağıdaki video, bir ay önce İsveç'in başkenti Stockholm'de bulunan Vemdalen Kayak Merkezi'nde çekilmiştir. Videoda ortada bulunan Güneş'in sağ ve sol taraflarında ise iki parlak yalancı güneş durmaktadır. Bununla beraber, videoda, havada bulunan buz kristallerinin gün ışığını kırmasıyla biri 22, bir diğeri de çok ender rastlanan ve sönük gözüken 46 derecelik açıyla kırılmış toplamda iki tane hale bulunmaktadır. Telif Hakkı: Hakan Hammar


Çoğu zaman yılın en iyi meteor yağmuru olan Perseid Meteor Yağmuru, gelecek haftanın sonlarına doğru doruğuna ulaşacak. Karanlık bir yerden açık gökyüzünü izleyen birisi, dakikada bir parlak bir meteor görebilecek. Aslında bu meteorlar, Swift-Tuttle Kuyruklu Yıldızı'ndan kopup Dünya'nın atmosferinde buharlaşana dek Güneş etrafında yörüngede dönen kaya parçalarıydı. Bu bileşik fotoğraf, geçen seneki meteor yağmuru sırasında Türkiye üzerinde görülen Perseidleri sergiliyor. En solda, yağmurun saçılma noktasının Kahraman takımyıldızına dek takip edilebileceği kadar meteor yakalanmış. Perseidler, 21 Ağustos'taki tam Güneş tutulması sırasında devam ediyor olacak. Bu da bazı şanslı astrofotoğrafçılara bir Perseid meteorunu gündüz fotoğraflamak için nadir bulunan bir fırsat sunacak.


Gelecekte yolcu uçakları neye benzeyecekler? İstenen ve çalışabilir özellikler üzerine beyin fırtınası yapmak için NASA tasarım yarışmalarına sponsor oluyor. Burada görülen bir sanatçının betimlediği, 2010'da önerilmiş bir konsept uçak. Bu geleceğe ait uçağın sesüstü hızlara ulaşması hatta büyük ihtimalle 20. yüzyılın sonlarında ticari olarak uçmuş sesüstü taşımacılık uçaklarının hızlarını bile aşması beklenebilir. Gürültünün azaltılması için ise geleceğin uçağı, motorların üzerine gerilmiş ve ters çevrilmiş bir V kanat ile çizilmiş. Bu yapı sinir bozan ses patlamasından çıkan sesi azaltmayı amaçlamış. Ek olarak, geleceğin uçaklarının çevremize olan etkilerinin nispeten az olması hedefleniyor. Benzer tasarım konseptlerini kullanan hava araçları 2030'a kadar işlevsel hale gelebilir.


Kanat şeklindeki uzantılarıyla birlikte kask şeklindeki kozmik bulut popüler olarak Thor'un kaskı olarak bilinir. Norveç tanrıları kadar görkemli; Thor'un kaskı yaklaşık 30 ışık yılı boyunca uzanmaktadır. Aslında kask, kabarcığın merkezinin yakınındaki mavi tonlu bölgedeki parlak yıldız molekül bulutunun hızlı bir rüzgarı ile şişirilmiş ve süpürülmüş yıldızlar arası bir kabarcık gibidir. Bu yıldız, Wolf-Rayet yıldızı, oldukça kütleli ve oldukça sıcak dev yıldızdır, kısaca erken süpernova evrim aşamasındadır.NGC 2359 olarak kataloglanan bu emisyon bulutsusu yaklaşık 12.000 ışık yılı uzaklıktaki Büyük Köpek takım yıldızı yönünde. Geniş bandlı ve dar bandlı filtre kullanılarak, bulutsunun filamentli gaz ve toz yapılarının çarpıcı detaylarını net görüntü şeklinde elde edildi. Mavi renk, bulutsunun oksijen atomlarından gelen güçlü emisyona dayanıyor.


Sevimli gezegenimizin hayranları bu kozmik bulutların sınırlarını tanımlayabilirler. Sol tarafta, karanlık tarafından sınırlandırılmış olan parlak emisyon, belirsizleştirilmiş toz şeritlerinin kıtasal bir şekle bürünmesiyle Kuzey Amerika Bulutsusu adına hakkını veren, NGC 7000 olarak kataloglandırılmış emisyon bölgesi bulunmakta. Sağa doğru bakıldığında, Kuzey Amerika'nın doğu kıyısının hemen ucunda, profilinin ima ettiği üzere Pelikan Bulutsusu IC 5070 bulunuyor. Bu iki parlak bulutsu birbirlerinden yaklaşık 1.500 ışık yılı uzaklıktalar, aynı büyük ve karmaşık yıldız oluşum bölgesine aitler ve daha popüler olan Avcı Bulutsusu'nun neredeyse yakınındalar. Bu uzaklıkta, 6 derecelik bir görüş alanı 150 ışık yılınını kapsardı. Bu ölçülü kozmik portre, parlak iyonizasyon ön cephesini ve atomik hidrojen gazından kaynaklı karakteristik kırmızı ışıldamayı vurgulamak için dar bantlı görüntüler kullanmıştır. Bu bulutsular dürbün kullanamadan karanlık bir noktadan görülebilirler. Kuğu takımyıldızından parlak Deneb'in kuzeydoğusuna bakmanız yeterli.


Perseus galaksi kümesi niçin belirli bir X-ışını renginde tuhaf bir şekilde parlıyor? Kimse emin değil, fakat tartışmalı bir hipotez bu X-ışınlarının karanlık maddenin uzun süredir aranan kimliğine dair bir ipucu olduğunu söylüyor. Bu gizemin merkezinde, yalnızca kümenin merkezinin epey dışında kalan alanlar gözlendiğinde aşırı düzeyde parlayan 3.5 Kilo-elektronvoltluk bir X-ışını rengi bulunuyor. Muhtemelen bir süper kütleli kara delikten oluşan merkezi doğrudan çevreleyen alanda ise 3.5 KeV'luk X-ışınları bulunmuyor. Epey tartışmalı bir çözüm önerisi olarak eşi benzeri görülmemiş bir şeyin varlığı öne sürülüyor; floresan karanlık madde . Bu parçacık karanlık madde formunun 3.5 KeV'luk X-ışınımını soğurması mümkün olabilir. FDM, eğer var ise, soğurduğu bu X-ışınlarını daha sonra kümenin her yanından yayarak bir yayılma çizgisi oluşturabilir. Fakat FDM kara deliği çevreleyen merkez bölge ile çakışır halde görüldüğünde daha fazla soğurma yapar ve bir soğurma çizgisi oluşturur. Perseus galaksi kümesinin fotoğraflarından oluşturulan görüntüde görünür ışık ve radyo dalgaları kırmızı, Dünya'nın etrafında dönen Chandra Gözlemevi'nden gönderilen X-ışınları mavi renk ile gösterilmiş. Görseli tam boyutta görmek için tıklayınız. Telif Hakkı & Görsel: X-ray: NASA/CXO/Oxford University/J. Conlon et al.; Radio: NRAO/AUI/NSF/Univ. of Montreal/Gendron-Marsolais et al.; Optical: NASA/ESA/IoA/A. Fabian et al.; DSS


Rengarenk yıldızlar dağın üzerinde, gökyüzünde, geniş açıda yaptıkları kavisli ilerleyişlerinden yıldız izi oluşturuyorlar... İran'ın kuzey dolaylarında yer alan Alborz Dağı'nda güney yönüne doğrultulan tripoda sabitlenen dijital kamera, gezegenimizin rotası boyunca birbirini izleyen pozlar çekti. Engebeli ufkun manzarasının altında, gezegenin güney kutbunda, yıldız izleri ortak merkez etrafında kavis oluşturur. Birçok kısa süreli pozlamanın birleştirilmesiyle oluşturulan bu fotoğrafta ayrıca şirin mi şirin renkli kareler ön plana çıkıyor. Mavimsi izler Güneş'imizden daha sıcak yıldızlardan, yeşilimsi sarımsı izler ise daha soğuk yıldızlardan kaynaklanmaktadır. Merkezin yakınlarında, oldukça pembemsi izler ise yıldız oluşum merkezi olan Avcı Bulutsusu tarafından izlenmektedir. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


İki olağandışı nokta Ülker yıldız kümesi yakınlarında hareket halindeler. Bir gecede sadece az bir miktar yer değiştiren bu noktalar şans eseri Güneş Sistemimizin birkaç ışık yılı mesafesindeki yıldız bölgesinde dolanan kuyruklu yıldızlardır. Sol arkadaki, buz buharlaştıran kilometrelerce uzunluktaki blokun gösterdiği ve yeşil ışıldayan karbonun baskın olduğu gaz tarafından sarılmış parlak püskül, kuyruklu yıldız C/2017 O1 ASAS-SN'dir. Bu ASAS-SN1 kuyruklu yıldızımız sağ aşağısına kuyruğuyla hafif bir gösteriş yapıyor. Fotoğrafın ortalarında bulunan C/2015 ER61 PanSTARRS adlı kuyruklu yıldız da buz buharlaştıran dev bir blok fakat bu blok diğer kuyruklu yıldızın aksine sağına doğru uzunca bir kuyruk gösteriyor. Sağ üstte ise parlak mavi yıldızlarının etraftaki yansıtıcı tozları aydınlatmasının da sayesinde göze batan açık yıldız kümesi Ülker bulunmaktadır. Yaklaşık iki hafta önce çekilen bu poz öylesine derin ki yıldızlararası tozların ipliksi dokusu bütün alan boyunca izlenebilir. Ülker yıldız kümesi çıplak gözle görülebilir fakat kuyruklu yıldızları görmek için dürbün gerekmektedir.


Bu fotoğrafta uzak gökadalar, Samanyolu'nun dikenli gibi gözüken yıldızlarının ötesinde uzanaduruyorlar. HD 14771'in merkezde olduğu bu görüntü, gökyüzünde Andromeda Takımyıldızı'nın kuzeyinde 1 derecelik alan kapsamaktadır. Sağda üstte görünen NGC 891 isimli sarmal gökadanın bir uçtan bir uca uzaklığı 100.000 ışık yılıdır ve neredeyse tamamen yandan görünmektedir. Yaklaşık 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 891, basık ve ince gökada diski ile gökadamız Samanyolu'na oldukça benzer. Gökadanın diski ve şişkin bölgesi koyu ve karanlık toz bulutları tarafından tam ortadan kesilir. Sol alt tarafta dağılmış olan gökadalar ise gökada kümesi Abell 347'nin üyeleridir. Bizden yaklaşık 240 milyon ışık yılı uzaklıkta olan Abell 347, bu görüntüde içerdiği büyük gökadalarını göstermektedir. NGC 891 ile fiziksel olarak neredeyse aynı büyüklüğe sahip olmalarına rağmen neredeyse 8 kat daha uzakta oldukları için Abell 347 gökadalarının görünen büyüklükleri NGC 891'in yaklaşık sekizde biri kadardır.


Gökyüzünde parıl parıl parıldayan birçok bulutsu ve yıldız kümesi astronom Charles Messier'in 18. yüzyılda hazırladığı Messier kataloğunun birer parçasıdır. Ayrıca Messier'in adı Ay'ın yüzeyinde bulunan olağanüstü iki kocaman kratere de verilmiştir. Fotoğrafta, Sea of Fertility veya Mare Fecunditatis olarak da bilinen bu fevkalade karanlığı görebilirsiniz. Sol tarafta 15x8 kilometre yer kaplayan Messier, sağ tarafta da 16x11 kilometre yer kaplayan Messier A bulunmaktadır. Kraterlerin uzun ince şekli, krater oluşumuna sebep olan çarpanın, soldan sağa doğru son derece sığ açılı bir yörüngede ilerlerken çarpması ile açıklayabiliriz. Fotoğrafın sağ tarafına bakarsanız, ayrıca sığ darbenin sebep olduğu ve krater boyunca uzanan parlak iki ışık demetini de görebilirsiniz. Bu fotoğraf kırmızı-mavi gözlüklerle incelemek için tasarlanmıştır. Krater çiftinin göze çarpan bu üç boyutlu resmi, Apollo 11'in görevi boyunca çektiği iki fotoğrafın (AS11-42-6304, AS11-42-6305) bilgisayar taraması ile bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Dünya'nın karanlık gölgesi, uzaya doğru uzanan bir koniye benziyor. Elbette Ay'ın bulunduğu mesafede, bu gölgenin dairesel kesit alanını görmek Ay tutulması zamanında çok daha kolay oluyor. Aslında birkaç fotoğrafın birleştirilmesiyle oluşturulmuş, Dünya'nın gölgesinin kırmızımsı bir renk aldığı bu telefotografik görsel, Dünya'nın karanlık tarafından 31 Ocak'ta çekilmiş. Gölgenin Ay'ın yörüngesi boyunca olan uzantısı yaklaşık 76 dakika süren tam tutulma aşamasının başlangıcının hemen öncesinde, tam ortasında ve bitişinden sonra çekilmiş üç karenin hizalanmasıyla gözler önüne serilmiş. Sağ üst köşede bulunan ve bize en yakın mesafedeki büyük yıldız kümelerinden olan M44, tutulmanın karanlık tam halinde daha rahat görülüyor. Praesepe veya Arı Kovanı Kümesi olarak da bilinen M44, yalnızca 600 ışık yılı ötede. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


1968'in Aralık ayında, Frank Borman, James Lovell ve William Anders, Dünya'dan Ay'a gitti ve geri döndü. Ay yörüngesindeyken gördükleri Mare Fecunditatis manzarasını Dünya'daki koltuğunuzun rahatlığında, üç boyutlu gözlüklerle kopyalamanız bu görsel sayesinde mümkün. Ön planda kalan büyük krater, Goclenius, yaklaşık 70 kilometre çapındaki lav kaplı yüzeyi uzun, dar oluklarla yarılmış. Kraterin duvarlarından ve merkezdeki tepeciklerinden geçen bu oluklar, muhtemelen kraterin kendisinden sonra oluşmuş. Arka plandaki düz yüzeyli iki büyük krater ise Colombo A ve Magelhaens. Magelhaens A, arka plandaki bozuk yüzeyli krater, yaklaşık 35 kilometrelik bir çapa sahip. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Fomalhaut'un çevresinde neden kocaman buzdan bir halka var? Geceleri kolaylıkla görülen bu ilginç yıldız bizden sadece 25 ışık yılı uzaklıkta olmasıyla beraber; Fomalhat'ın etrafında en az bir gezegen, Dagon, ve pek çok toz halkası dönmektedir. Fakat bunlardan en ilginci, 20 yıl önce keşfedilen, tüm bunların dışında kalan, içi keskin kenarlı olan bir halka. Atacama Büyük Milimetre-altı Dizisi tarafından yakın zamanda çekilen bir resim, Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen, Fomalhaut Sistemi'nin mavi renkte gösterildiği, bir resmin üstüne konulmuş; bu sayede pembe renkte gösterilen o dış halka tüm ayrıntıları ile birlikte ortaya bu resimde konmuş. Yaygın bir teoriye göre, bu halka buzlu kuyrukluyıldızların ve gezegenleri oluşturan nesneler olan gezegenimsilerin çarpışmasıyla oluşurken henüz keşfedilememiş gezegenlerin kütle çekim etkileriyle halkanın sınırları çizilmiş. Eğer bu doğruysa, Fomalhaut Sistemi'ndeki herhangi bir iç gezegen pek çok göktaşı ve kuyrukluyıldız tarafından taşlanıyor; bu derecede bir saldırı en son kendi Güneş Sistemi'mizde 4 milyar yıl önce yaşanan Geç Dönem Ağır Bombardımanı adlı bir dönemde oldu. Resmi tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: ALMA , M. MacGregor; NASA/ESA Hubble, P. Kalas; B. Saxton


Yüksek hızla oldukça hiperbolik bir yörüngeyi takip eden ve keskin bir virajla Güneş'in yanından geçen bu cisim A/2017 U1, yıldızlararası uzaydan geldiği bilinen ilk küçük kütle. Kuyruklu yıldızlara ait hiçbir aktivite göstermeyen bu asteroit benzeri yıldızlararası ziyaretçimiz, 28 Ekim'de Kanarya Adaları'ndaki William Herchel Teleskobu ile yakalandı. Bu 5 dakikalık pozlama ile çekilmiş görüdüğünüz fotoğrafın ortasındaki ışıklı nokta işte o. 4.2 metre çaplı devasa teleskobun hızla hareket eden A/2017 U1'i takip etmesinden dolayı soluk arka plan yıldızları çizgi çizgi görünüyor. Hareketli cismi ilk defa ,19 Ekim'de Pan-STARRS'ın gece gökyüzü araştırma verilerinde, astronom Rob Weryk fark etti. A/2017 şu anda bir daha geri gelmemek üzere Güneş Sistemi'nin dışına doğru geri dönüyor ve daha şimdiden Dünya'dan sadece büyük optik teleskoplar yardımı ile görülebilecek vaziyette. Her ne kadar yörüngesinden yola çıkılarak yıldızlararası bir kökeni olduğu düşünülmüş olsa da, cismin Samanyolu'nun yıldızları arasında ne kadar süre sürüklendiği hala bilinmiyor. Ancak yıldızlararası yolculuk hızının yaklaşık 26 km/s olduğunu biliyoruz. Kıyaslayacak olursak Voyager 1 uzay aracı yıldızlararası uzayda yaklaşık 17 km/s hız ile ilerliyor.


Hiç ayın doğuşunu izlediniz mi? Neredeyse Dolunay'ın net, açık bir ufuk üzerine yavaşça doğuşu çarpıcı bir görünüm olabilir. Etkileyici bir ay doğuşu 2013'ün başlarında Wellington, Yeni Zelanda'daki Victoria Dağı gözlem tepesinde görüntülendi. Detaylı bir planlamayla çalışkan bir astrofotoğrafçı, kamerasını yaklaşık 2 kilometre uzağa yerleştirdi ve gözlem tepesi üzerinden Ay'ın gece doğacağı yere doğrulttu. Bu tek çekim dizisi düzenlenmedi ve gerçek zamanlı gösteriliyor, yani bir time-lapse değil. Victoria Dağı gözlem tepesindeki insanlar da Dünya'nın en büyük uydusunun şafağına hayran hayran bakarken görülüyor. Sizin de bir ay doğuşunu görmeniz hiç zor değil: sadece yarısı gece olsa da bu her gün gerçekleşiyor. Her gün, bir önceki güne göre yaklaşık 50 dakika sonra Ay doğuyor, bir dolunay daima günbatımında yükseliyor. Bu gece günbatımında Ay tam evresindeyken, Dünya'ya çok yakın, alışılmıştan daha parlak ve büyük olacak; yani ay doğuşunu izlemek için iyi bir zaman. Video ve Telif Hakkı: Mark Gee; Müzik: Tenderness


Charles Messier'in kuyruklu yıldız olmayan ünlü şeyleri listesindeki ilk nebula olan Yengeç Nebulası, M1 olarak sınıflandırılmıştır. Yengeç Nebulası bir süpernova kalıntısıdır, yani kocaman bir yıldız patlamasının kalıntılarının genişleyerek oluşturduğu bir bulutsu. Yengeç'in bu şiddetli doğuşuna gökbilimciler 1054'te tanık oldu. Yaklaşık 10 ışıkyılı uzaklıkta olan bu bulutsu, günümüzde saniyede 1.000 kilometreyi bulan bir hızla genişlemeye devam etmektedir. Son on yıldaki genişlemesi, bu çarpıcı time lapse'te gösterilmektedir. 2008'den 2017'ye kadar her yıl, bir görüntü, Avusturya'daki uzaktan kontrol edilen bir gözlemevinden aynı teleskop ve kamera ile elde edildi. Time lapse'te birleştirilen 10 resim, toplam 32 saatte entegre edilen fotoğrafları içeriyor. Bu keskin, işlenmiş çerçeveler, inanılmaz bir hızla genişleyen Yengeç'in dinamik enerjik emisyonunu bile ortaya çıkarmaktadır. Yengeç Bulutsusu, Boğa Takımyıldızı'nın yaklaşık 6.500 ışıkyılı uzağında yer almaktadır. Tam boyutta izlemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Detlef Hartmann


2012'de alışılmışın dışında bir güneş tutulması meydana geldi. Tutulma olaylarında Güneş'i gölgeleyen genelde Ay'dır. O yıl, son derece ilginç bir şekilde bunu Venüs gerçekleştirdi. Tıpkı Ay ile gerçekleşen Güneş tutulmasında olduğu gibi, Venüs Güneş ile daha uyumlu hale geldikçe, Venüs'ün şekli git gide daha ince bir hilal haline geldi. Sonunda uyum mükemmel hale geldi ve Venüs'ün şekli görünmez oldu. Venüs'ün kara noktası ana yıldızımızı geçti. Bu durum teknik olarak, olağandışı bir büyüklükteki ateş çemberli Venüs halkalı güneş tutulması olarak sınıflandırılabilir. Tutulma esnasında Güneş, Güneş dinamikleri gözlem aracı tarafından ultraviyole ışınlarla üç farklı renkte çekilmiş, sağ tarafata bulunan karanlık bölge ise Güneş'in koronal deliğini gösteriyor. Saatler sonra, Venüs yörüngesinde ilerlemeye devam ettikçe ince bir hilal şekli yeniden belirdi. Venüs geçişi tekrar 2117'de gerçekleşecek. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: NASA/SDO & AIA, EVE, ve HMI takımları; Dijital Kompozisyon: Peter L. Dove


Bazen gökyüzü tam bir gösteriye dönüşebilir. Örneğin, 2010 yılının Eylül ayının başlarında, Ay ve Venüs Dünya çapındaki gökyüzü meraklılarına muhteşem bir manzara sağlayacak şekilde birbirine yaklaştı. Hatta bazı bölgelerde gökyüzü çok daha güzel görünüyordu. İspanya'da çekilmiş olan bu görselde, hilal şeklindeki Ay ve en sağdaki Venüs gezegeni, masmavi gökyüzü ve günbatımının birleşimi esnasında fotoğraflandı. Ön plandaki kara fırtına bulutları fotoğrafın alt tarafında görünürken, örs şeklindeki beyaz bulut yukarıda görünmektedir. Uçmakta olan bir kuş sürüsünden kaynaklanan siyah noktacıklar görüntüyü süslemektedir. Fakat bu fotoğraf çekildikten çok kısa süre sonra kuşlar geçip gitti, fırtına dindi ve Ay ile Venüs battı. Parlak Venüs bu ay (Mart 2018) tekrar gün batımından sonra görünür halde ve bugünden itibaren haftanın geri kalanında Merkür'e oldukça yakın görünecek. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Isaac Gutierrez Pascual


Etiyopya Kraliçesi'nin 'Ruh'unda yıldızlar oluşuyor. Daha ayrıntılı konuşmak gerekirse, Yunan mitolojisinde eskiden Nil Deltası'ndaki topraklarda bir zamanlar hüküm sürmüş bir kralın eşi olan Cassiopeia'dan ismini alan Kraliçe Takımyıldızı'nın içinde, Ruh Bulutsusu adında bir yıldız oluşum bölgesi barınıyor. Büyük bir radyo kaynağı olan W5 gibi içinde birçok açık yıldız kümesi bulunduran Ruh Bulutsusu'nun içindeki genç devasa yıldızlardan çıkan Güneş rüzgarları nedeniyle büyük boşaltılmış kabarcıklar oluşur. Bizden 6,500 ışık yılı uzaklıkta olan Ruh Bulutsusu 100 ışık yılı genişliğindedir ve çekilmiş fotoğraflarında çoğunlukla göksel komşusu Kalp Bulutsusu (IC 1805) onun yanında durur. Etkileyici ayrıntılarıyla öne çıkan bu görsel, gezegenimiz etrafında tur atan Herschel Uzay Gözlemevi tarafından birçok kızılötesi ışık bandında çekildi. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: ESA, Herschel Space Obs., NASA, JPL-Caltech


Arada sırada Dünya'nın ve Ay'ın aynı karede çıktığını görürüz. Çekilen fotoğraflardan sıradışılığı ile öne çıkan bir fotoğraf ise bundan tam 25 sene önce çekilmişti. Jüpiter'in çevresinde dönen Galileo uzay uydusu, evimiz ve Ay'ı merceğini yakınlaştırarak videoya çekti. Ardından, Galileo Dünya'nın Ay'a olan uzaklığının 15 katı kadar uzaklıktan, tek doğal uydumuzun evimizin önünden geçişini izledi. Bu video tarihi önemi olan renklendirilmiş 52 fotoğrafın birleşimiyle oluşmuştur. Her ne kadar Ay gezegenimize göre küçük kalsa da, Dünya ve Ay'ın büyüklük oranı, Güneş Sistemi'nde başka herhangi bir gezegenle uydusu arasında büyüklük oranından daha fazladır. Videoda sağda kalan Güneş ise her iki kürenin yarısına yakınını aydınlatıyor. Ayrıca videoda dönmekte olan Dünya'nın beyaz bulutlarını, masmavi okyanuslarını ve ten rengi kıtaları gözükmekte. Bu gece, Süper Dolunay gündoğumundan gün batımına kadar Dünya'nın her yerinden izlenebilecek. Telif Hakkı: NASA, JPL, Galileo Projesi, Gordan Ugarkovic


Güneydeki gökyüzünün cevheri olan Büyük Karina Bulutsusu, resmi ismiyle NGC 3372, gökadamızın en büyük yıldız oluşum bölgelerinden biri. Çıplak gözle gözlemlenebilen bulutsunun, Batı Avustralya'da bulunan Ballard Gölü'nün üzerinde durduğu bu fotoğraf 25 Aralık 2017'de çekilmiş. Görselde Samanyolu güney tarafındaki ufka doğru uzanıyor. Samanyolu'yla beraber ilerleyen Alpha ve Beta Centauri yıldızları ise tepenin hemen sağ yanındayken, güney haçı ve Kömür Çuvalı Bulutsusu da tepenin üstünde duruyor. 22 panelli bu kare, güney Samanyolu'nun bu bölgesinin güzelliğini daha yakından ortaya çıkarmak için kırpıldı. O kısa yaz gecesinde, bu karelerin çekilmesi için yıldız takip cihazlı kamera kullanıldı, fakat takip özelliği önplandaki ayışığını kaydedebilmek için kapatıldı. Görseli tam boyutta görmek için tıklayınız. Telif Hakkı: William Vrbasso


Kabarcık balona karşı! Kabarcık Bulutsusu NGC 7635, bulutsunun içinde sağda bulunan BD+602522 adlı mavi devasa yıldızdan çıkan Güneş rüzgarları tarafından itiliyor. Bulutsunun sağında ise dev ve kırmızı renkte bir moleküler bulut bulunuyor. Uzayın bu kısmında, durdurulamayan bir kuvvet yerinden oynamaz bir cisim ile ilginç bir şekilde karşılaşıyor. Bu bulut, kabarcığın patlamasını zaptediyor; kabarcığın merkezindeki yıldız tarafından sıcak ışınıma mağruz kalıyor. Bu ışınım moleküler bulutun yoğun bölgeleri ısıtarak parlamalarına sebep oluyor. Görseldeki 10 ışık yılı genişliğinde olan Kabarcık Bulutsusu, yıldızlar ve katmanlardan oluşan çok daha büyük ve karmaşık bir sistemin parçası. Kabarcık Bulutsusu, Kraliçe Takımyıldızı'na küçük bir teleskopla bakılarak gözlemlenebilir. Not: Cassiopeia, tarihi Yunan kaynaklarında Etiyopya olarak adlandırılmış bir bölgenin, günümüzdeki Etiyopya ülkesi de bu bölgenin içindedir, mitolojide kraliçesidir. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Göran Nilsson & The Liverpool Telescope


Daha önce hiç 'Hubble Ultra Derin Alan'ı duydunuz mu? Her neyse, yine de daha önce hiç bu şekilde duymamışsınızdır zaten; lütfen ibrenizi linkteki karede dolaştırın ve dinleyin! 2003-2004 yılında, çok uzağımızda bulunan soluk ışıklı gökadaların görülmesi için Hubble Uzay Teleskobu'nun, uzayın neredeyse bomboş bir kısmını uzun bir süre boyunca gözlemlemesiyle Hubble Ultra Derin Alan oluştu. Gökbilimin en bilinen görsellerinden olan HUDF burada çok canlı bir biçimde gösterilmiş. Ayrıca her bir gökcisminin bize olan uzaklıkları bilgisi de verilmiş. İbrenizi herhangi bir gökadaya götürdüğünüzde, onun yaklaşık kırmızıya kayma derecesini belirten bir nota çalıyor. Kırmızıya kaymanın, ışığın görünebilir ışık tayfında kırmızıya doğru kayması anlamına gelir. Bu doğa olayı, ses tayfındaki değişikliklere uygulandığında; daha uzakta olan mavi görünse bile kırmızıya doğru kayan gökadalara ibremizi doğrulttuğumuzda daha kalın bir ses/nota duyarız. Hubble Ultra Derin Alan'daki ortalama bir gökada bizden 10.6 milyar ışık yılı uzaklıktadır ve F notasına karşılık gelir. Sizin şu ana kadar bulabildiğiniz en uzak gökada hangisi? Bu Günün Gökbilim Görüntüsü , Ayın Gökbilim Sesi adlı bir sitenin yazısından esinlenerek oluşturulmuştur. Not: Sesler sadece bazı tarayıcılarda çalabilir. Çevirmenin Notu: Günün Gökbilim Görüntüsü'nü okuduktan sonra buraya tıklayarak yazıda geçen görsele ulaşabilir ve sonrasında uçsuz bucaksız evrenin bu küçük karesinde gezinebilirsiniz! Telif Hakkı: NASA, ESA, Hubble; Sonifikasyon: G. Salvesen ; Veri: M. Rafelski et al.


3 Temmuz'da Dünya'mız günöteye, yani Güneş etrafındaki eliptik yörüngesindeki en uzak noktaya vardı. Güneş'e en uzak bu gün, güney yarım kürede her yıl kış mevsimine denk gelir. İşte 2015'e ait bu birleştirilmiş günöte gündoğumu fotoğrafı Brisbane, Avustralya'nın silüetine karşı yakalanmış. Elbette, gezegenimizdeki mevsimleri Güneş'e olan uzaklık değil, Dünya'nın dönme ekseninin tutulumla, yani yörünge düzlemiyle yaptığı açı belirliyor. Tutulumun eğimi diye bilinen bu eğimin, dik yörünge düzlemiyle yaptığı açı yaklaşık olarak 23.4 derecedir. Dolayısıyla en uzak gündoğumu, Kuzey yarım kürede yaz hüküm sürerken, gezegenimizin Kuzey Kutbu'nun Güneş'e doğru eğilmesiyle kuzeydekiler daha uzun ve sıcak günlerin tadını çıkarırken gerçekleşiyor.


Bütün dolunaylar aynı mıdır sizce? Tahmin edeceğiniz gibi cevap evet değil. Ufak farkları görmek için 12 dolunayın olduğu bu ardışık Ay resimlerini inceleyebilirsiniz. Sol üstten sağ alta, görüntüler Kasım 2016'dan Ekim 2017'ye kadar olan her kavuşum ayını Pakistan'dan göstermiş. Peş peşe gelen dolunaylar hep aynı ölçekte gösterilmiş; ünlü Ay yanılsamasının aksine boyutlarda algılanan farklılıklar burada gerçek olarak görülüyor. Boyutlardaki bu değişimin sebebi Ay'ın önemli ölçüdeki dairesel olmayan yörüngesinden kaynaklı. Çünkü, Ay'ın Dünya'ya olan uzaklığı değişiklikler göstermekte. Acaba Ağustos 2017'nin görüntüsünde bir sorun mu olmuş? Dünya'nın gölgesi Ağustos 2017'nin dolunayının altına çentik atmış, kısmi bir Ay tutulması olmuş. Yani görüntü sağlam. Bazı abartılmış renklendirmeler dışında, yakından incelendiğinde Ay bir dolunaydan diğerine geçerken hafiften yalpaladığı için görünümde çok ince değişiklikler göze çarpabilir. Bu etki Ay sallantısı olarak bilinir. Bir ay boyunca Ay'ın görünen bütün hallerindeki farklılıkları öne çıkaran bu videoda Ay sallantısını görmek daha kolay ve dramatik olmuş.


Ufukta neler oluyor? Guatemala'da bir ıspanak tarlasının ötesinde, ufukta, yalnızca ağaçlar değil, Volcan de Fuego adı verilen büyük bir yanardağ da görülüyor. Volkanın üzerindeki kırmızı parıltı da sıcacık lav. Ama muhtemelen gözleriniz ufkun sol üstünde yer alan ve mavi yuvarlak ışıltı oluşturan yere gidecektir. Görmüş olduğunuz yuvarlak, diğer renklerin Ay'ın çevresinde bir araya gelerek oluşturduğu Corona'dır. Corona'nın oluşumuna hem ışık kaynağındaki kırınım hem de Dünya atmosferindeki su damlacıkları sebep olmaktadır. Sağ üstte, bulutların aralık bırakıp gökyüzünü görebildiğimiz yerde, yıldızların yanı sıra volkan tepesinin çok yukarısında Satürn'ü de görebilirsiniz. Volcan de Fuego sık sık düşük seviyeli volkan aktivitelerine maruz kalsa da, astrofotoğrafçımız Eylül ayının sonlarına doğru yakaladığı bu fotoğrafta etkileyici bir lav püskürmesini de kaydedebildiği için kendini şanslı sayıyor. Resmi tam boyutta görmek için tıklayınız.


Son zamanlarda, parlak Jüpiter ve daha soluk Mars, sabah kuşu gök gözlemcileri için bulması epey kolay gök cisimleri. 7 Ocak gün doğumunun hemen öncesinde bu iki gezegen, doğu semalarında, ufkun yakınlarında, yalnızca ¼ derecelik bir mesafeyle, kavuşma konumuna gelmiş olacaklar. Bu görünür mesafe, yaklaşık olarak bir Dolunay'ın açısal çapının yarısına denk gelecek kadar büyük. Yükseklerde uçan bir uçağın kanadının üzerinden, 5 Ocak sabahı erkenden çekilmiş olan fotoğrafta, Jüpiter , Mars ve onlarla hizalı duran, Terazi takımyıldızının baş yıldızı Zubenelgenubi görünüyor. Aşağıdaki ışıklar ise, Orta Avrupa'da, Çek Cumhuriyeti'ndeki Prag civarından geliyor. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Kuyrukluyıldızların kuyrukları nereden gelir? Bir kuyrukluyıldızın kuyruğunu oluşturan püskürtünün kuyrukluyıldızın çekirdeğinde belirli bir kaynağı yoktur. Fakat geçen sene Avrupa Uzay Ajansı'nın Rosetta uzay aracı, 67P/Churyumov-Gerasimenko Kuyrukluyıldızı'nından çıkan püskürtüyü gözlemlemekle kalmayıp, aynı zamanda tam içinden geçti. Fotoğrafta görüldüğü üzere parlak bir gaz bulutu, bir ucu 10 metre yüksekliğindeki bir yamaçla çevrili küçük bir dairesel çukurdan çıkıyor. Rosetta'nın elde ettiği bilgilerin incelenmesi sonucu bu püskürtülerin tozdan ve su buzundan oluştuğu ortaya çıktı. Kuyrukluyıldızın sıradan zemini, gaz bulutunun gözenekli yüzeyin ta derinliklerindeki bir olaydan kaynaklandığına işaret ediyor. Bu fotoğraf geçen temmuzda, Rosetta'nın 67P Kuyrukluyıldızı'nın yüzeyine çarptırılarak görevine son verilmesinden iki ay önce çekildi. Telif Hakkı: ESA, Rosetta, MPS, OSIRIS; UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA


Bu bazılarına, kötü bir arıyı barındıran bir arı kovanı gibi görünebilir. Gerçekte bu Hubble görüntüsü, Herbig-Haro 666 'nın içindeki, iki ışık yılı uzunluktaki bir kozmik toz sütununu yakalıyor. Bu yapı, galaksimizin en büyük yıldız oluşum bölgelerinin biri olan gökyüzünün güneylerinde, yaklaşık 7500 ışık yılı uzaklıkta parlayan Carina Nebulası'nın içinde yatıyor. Sütunun katmanlı ana hattı; rüzgarlarla ve Carina'nın genç, sıcak, büyük ve hatta bazıları hala nebulanın içinde oluşmakta olan yıldızların ışımaları tarafından şekillendiriliyor. Kızıl ötesi ışığın içindeki tozdan görüntü, hala gizli bir bebek yıldızdan dışarı doğru patlayan iki dar, enerjik jeti daha iyi belli ediyor. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Domingo Pestana


Uzay boşluğunda hak ettiğini bulamayan muhteşem efsanelerden biri de iptir. İpler -uzun halatlar- uyduları sabitlemeyi, elektrik üretmeyi ve kolay ulaşıma imkan sağlamayı vadederler. Muhtemelen uzay iplerinden en iddialı görünüşe sahip olanı; zemini, yere eş zamanlı yörüngeye bağlayacak şekilde oluşturulan ipin bulunduğu ve Arthur C. Clarke tarafından popüler hale getirilen uzay asansörüdür. Tek sorun dayanıklılıktır kopmayacak uzun ve kullanışlı bir ip oluşturmak zordur. Ekteki fotoğraf, İple Bağlı Uydu Sistemi 1'in (İBUS-1) uzay aracı Atlantis tarafından 1992 yılında uzayda konumlandırılması sırasında çekilmiştir. Test edilen diğer ipler gibi, İBUS-1 de çıkarılan birçok değerli derse rağmen vaadini yerine getirmekte başarısız olmuştur. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: TSS-1, STS-46 Mürettebatı, NASA


NGC 474 Galaksi'sinde neler oluyor? Daha az derin olan resimlerdeki gibi eliptik bir galaksinin özelliksiz görünüşü göz önünde bulundurulunca çoklu emisyon tabakaları ilginç bir şekilde karmaşık ve beklenmedik görünüyor. Bu kabukların sebebi bilinmiyor, ancak galaktik gelgitlerin geçen milyar yılda birkaç tane küçük galaksinin emilmesi sonucu oluşan enkazla ilişkilenmiş olması mümkün. Alternatif olarak, NGC 474'ün hemen üstündeki spiral galaksi ile olan çarpışmalar galaktik dev içinden dalgalanan yoğunluk dalgaları oluşturduğu için kabuklar bir göletteki dalgalanmalara benzetilebilir. Gerçek sebebe bakmaksızın, buradaki görsel en azından birkaç tane eliptik galaksinin yakın geçmişte oluştuğunu ve çoğu büyük galaksinin dışındaki halelerin gerçekten pürüzsüz olmadığını ve yakındaki daha küçük olan galaksiler ile sık etkileşimleri sonucu oluşan karışıklıkları olduğu hakkındaki ortak görüşü destekliyor. Samanyolu'nun halesi bu beklenmedik karışıklığa örnek olarak gösterilebilir. NGC 474, 250,000 ışık yılı genişliği kapsar ve Balık Takımyıldızı'ndan 100 milyon ışık yılı uzaklıktadır. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: CFHT, Coelum, MegaCam, J.-C. Cuillandre & G. A. Anselmi


Öyle bir dönemde yaşıyoruz ki, Ay'ın görünür boyutu, Güneş diskini ucu ucuna kapatmaya yetiyor ve bu sayede tam Güneş tutulması olayını gözlemleyebiliyoruz. Ancak Ay, yavaş yavaş Dünya'dan uzaklaşmakta. Ölçümlere göre, gelgit sürtünmesi yüzünden bize olan uzaklığı yılda yaklaşık 3.8 santimetre artıyor. Bu da demek oluyor ki bir gün, 600 milyon yıl sonra, Ay o kadar uzakta olacak ki, diskinin küçüklüğü yüzünden bir daha asla Güneş'i tam olarak kapatamayacak. İşte o zaman, tutulma namına gezegenimizden görülebilecek en iyi şey olsa olsa ufak Ay'ın silüetini çevreleyen bir alev diski olacak. Elbette 100 milyon yıl önce, Ay daha yakındı ve dolayısıyla daha büyük görünüyordu. Yani, dinozorlar çağında tam Güneş tutulmaları daha sık yaşanıyordu. Ancak Wyoming'deki Casper Üniversitesi'nde bulunan Tate Jeolojik Müzesi'nin önünde çekilmiş bu fotoğraftaki dinozor bir günümüz tam tutulmasıyla poz veriyor. Bu fotoğraf, görkemli 21 Ağustos Birleşik Devletler tutulması sırasında otomatik ayara alınmış bir kameranın altına yerleştirilmesiyle çekilmiş.


Prag'ın merkezinde bina büyüklüğünde bir saat bulunmaktadır. Burda gün boyunca, her saat başı çalan çanın ortaya çıkardığı gösteriyi izlemek için bir kalabalık toplanır. Prag Astronomik Saati'nin dışı etkileyici bir şekilde karışıktır çünkü sadece Güneş'e bağlı zamanı değil, aynı zamanda yıldızlara bağlı zamanı , ekvator da dahil olmak üzere farklı enlemlerde Güneş'in doğuş ve batış zamanlarını, Ay'ın evresini ve çok daha fazlasını göstermektedir. Saat, 1410 yılında çalışmaya başladı ve içindeki parçaları birçok kez modernleştirilmesine rağmen orijinal parçaları değiştirilmedi. Saatin altında neredeyse saatle aynı boyutta fakat yılda yalnızca bir kez dönen bir güneş takvimi bulunmaktadır. Prag Astronomik Saati'nin resimdeki hali 2009 Mart'ında bir sabahın erken saatlerinde, etrafında kimse yokken fotoğraflandı. Prag Astronomik Saati ve arkasındaki Eski Şehir Kulesi bugünlerde tekrardan yenilenmekte ve saatin Haziran 2018'de tekrardan çalıştırılması beklenmekte.


Andromeda Gökadası'nı saran o kırmızı bulutlar da ne? M31 adı verilen bu gökada, gökbilimcilerce pek çok kez Dünya'dan resmi çekilmiştir. Bizim gökadamıza en yakın olan bu büyük sarmal gökada; karanlık toz şeritleri, sarımtırak merkezi ve sarmal kollarında yer edinmiş parlak mavi yıldızları ile bize tanıdık bir manzara sunar. İyi ışıklandırılmış , geniş ve dar bantlı, komşu gökadamızı gözler önüne sunan bu görüntü, bizlere iyonlaşmış hidrojen gazlarının oluşturduğu sönük kırmızımsı bulutlar ile alışılmadık görüntüler de sunuyor. Bu iyonlaşmış hidrojen gaz bulutları, aslında manzaranın önünde kalmaktadır; yani kendi gökadamız olan Samanyolu'nun içinde. Bu gaz bulutlarının, gökadamızın düzleminin yüzlerce ışık yılı uzağına yayılan yıldızlararası saçak bulutları ile bir ilişkisi olduğu tahmin ediliyor. Resmi tam boyutta görmek için tıklayınız. Telif Hakkı: Daniel Lopez / IAC


31 Ocak'ta, art arda gerçekleşecek üç Ay tutulmasının ilk örneği olan tutulma, gece yavaşça gerçekleşerek Dünya'dan keyifle izlendi. Bu heyecan verici time-lapse görüntü, Kuzey Çin'deki Hebei Eyaletinde üç saatten uzun süren pozlamayla çekildi. Fotoğraf, tripoda sabitlenmiş bir kamerayla Dolunay gece gökyüzünde kayarken çekildi. Tutulmanın hemen öncesinde ve sonrasında çok parlak olan Ay'ın papyon şeklindeki izi, 1 saat 16 dakika süren tutulmanın koyu renkli evresinde daralıp kırmızı bir renk aldı. Uzakta arka planda, gök ekvatorunun yukarısındaki ve altındaki iç içe geçmiş kavisli yıldızların renkli izlerini görebiliyoruz. Fotoğrafı tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı ve Fotoğraf: Haitong Yu


Bütün yıldızlar nereye kayboldu? Astronomlarca gökyüzünde bir delik olarak düşünülen bu koyu bölge şimdilerde bir karanlık molekül bulutu olarak biliniyor. Burada, toz ve moleküler gazın yüksek yoğunluğu ile arka plandaki yıldızlardan yayılan görülebilir tüm ışığı pratikte bloke etmiş. Esrarengiz koyu çevre de molekül bulutunun iç bölgelerinin evrenin en soğuk ve izole yerlerinden bazıları olmasına yardım etmiş. Bu koyu soğurma bulutsularından en kayda değer olanlarından birisi ise burada resmedilen, Yılancı takımyıldızı tarafında olan bir bulut, Barnard 68. Merkezinde hiçbir yıldızın görülebilir olmaması Barnard 68'in nispeten yakın olduğuna işaret ediyor; ölçümler Barnard 68'i 500 ışık yılı uzağa koyarken uzunluğunun yarım ışık yılı olduğunu gösteriyor. Barnard 68 gibi molekül bulutlarının nasıl oluştukları hala tam olarak bilinmiyor, fakat söz konusu bulutların kendileri yeni yıldızların oluştuğu muhtemel yerler olabilir. Öyle ki, Barnard 68'in kendisi muhtemelen içe çökebileceği ve yeni bir yıldız sistemi oluşturabileceği bulundu. Kızıl ötesi ışıkta bulutun içinden doğruca bakabilmek mümkün.


Hubble'ın Değişken Bulutsusu'na ne sebep oluyor ? Bu alışılmadık bulutsu görüntüsü, birkaç haftada belirgin ölçüde değişebiliyor. 200 yıl kadar önce keşfedilen ve sonradan NGC 2661 olarak kataloglanan bu olağan dışı bulutsu, onu geçen yüzyılın başında inceleyen Edwin Hubble'ın adını taşıyor. Buna uygun olarak bu görüntü, başka bir Hubble ile gerçekleştirildi: Uzay Teleskobu. Hubble'ın Değişken Bulutsusu gazdan ve R Monocerotis yıldızından yayılan ince tozdan oluşan yansıtıcı bulutsudur. Sönük bulutsu yaklaşık 1 ışık yılı boyunca uzanmaktadır ve Unicorn takımyıldızı yönünde yaklaşık 2500 ışık yılı uzaklıktadır. Hubble'ın Değişken Bulutsusu için önde gelen değişkenlik açıklaması, opak tozun yoğun düğümlerinin R Mon'e yakın olmasını ve hareketli gölgeleri bulutsunun geri kalanında görülen yansıtıcı toz üzerine döktüğünü ileri sürer.


Göklerdeki en parlak bulutsulardan birinin ismi ne olmalı? 1878'de keşfedilen NGC 7027 bulutsusu, arka bahçenizdeki teleskop ile Kuğu takımyıldızının yakınlarında görülebilir. Orada yalnızca hayal meyal görülen bir leke olduğundan, nadiren bir isimle anılır. Ancak Dünya'nın etrafında dönen Hubble Uzay Teleskobu'ndan gelen görüntülerinde bulutsunun harika ayrıntıları ortaya çıkıyor. NGC 7027'nin Hubble görüntüleri incelendiğinde bulutsunun bir gezegenimsi bulutsu olduğu anlaşıldı. 600 yıl önce genişlemeye başlamış, Güneş'in üç katı gibi alışılmadık ölçüde büyük kütleye sahip bir gaz ve toz bulutundan oluşuyor. NGC 7027'nin renklendirilmiş, detaylı, katmanlı ve tozlu görüntüsü, gök meraklılarına gayri resmi bir isim için fikirler verebilir. Yastık Bulutsusu başlıca önerilerden biri, ancak örneğin bir APOD tartışma forumunda yeni önerilerde bulunmaktan çekinmeyin. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Hubble, NASA, ESA; İşleme & Lisans: Judy Schmidt


Bu sıradışı dağ nereden geldi? Ahuna Mons Mars'la Jüpiter arasındaki ana asteroit kuşağında dolanan ve Güneş Sistemimizdeki bilinen, en büyük asteroit olan Ceres'teki en büyük dağ. Ahuna Mons insanlığın daha önce gördüğü hiçbir şeye benzemiyor. Birincisi, dağın yamaçları eski kraterlerle değil, genç dikey şeritlerle süslenmiş durumda. Bir hipoteze göre Ahuna Mons, cüce gezegenin diğer tarafındaki büyük bir çarpışmanın, sismik dalgalarının o bölgeye odaklanmasıyla genleşmesi sonucu oluşmuş bir buz yanardağıdır. Parlak şeritler yansıtıcı tuz bakımından zengin olabilir ve bu nedenle de Ceres'in ünlü parlak noktalarında da görülebilen, yakın zamanda meydana çıkan diğer materyallere benzemektedir. Belirtilen çift katlı dijital fotoğraf geçen yıl robotik Dawn görevi tarafından çekilen, Ceres'in yüzey haritalarından düzenlenmiştir.


Büyük ve güzel spiral galaksi NGC 1055, Yunan mitolojisinde deniz canavarı şeklinde tasvir edilen Cetus takımyıldızı yönünde sadece 60 milyon ışık yılı uzaklıktaki küçük bir galaksi grubunun önemli bir üyesidir. Galaksinin açıklığı hemen hemen 100.000 ışık yılıdır ve bu da onu, Samanyolu Galaksisi'nden biraz daha büyük yapmaktadır. NGC 1055'in kozmik yakın çekim fotoğrafının ön planındaki rengarenk yıldızlar, aslında bizim galaksimizde bulunuyor. Fakat pembemsi yıldız oluşum bölgeleri, toz bulutu şeritleri boyunca uzak galaksinin ince diskine dağılmış durumdadır. Arka plandaki daha da küçük uzak galaksilerinin üzerinde, NGC 1055'in diskinin ve merkezi topağının etrafını kaplayan kutuyu andıran halesini görebilirsiniz. Hale, dar ve soluk yapılarla kaplıdır. Bu yapılar, iri NGC 1055'in yaklaşık 10 milyar yıl önce parçaladığı bir uydu galaksinin dağılmış enkazı olabilir.


Bu yıldız tozu kompozisyonu, kuzey semalarında 8 derece kadar bir alanı kaplıyor. Mozaikli görüş alanı; Koç Takımyıldızı'na ve gökadamız Samanyolu'nun düzlemine doğru kalırken, tanıdık Pleiades yıldız kümesinin de batısında kalıyor. Uzak göğün hemen sağ tarafında kalan mavimsi Epsilon Arietis, yaklaşık 330 ışık yılı ötede, çıplak gözle de görülebilen bir yıldız. Tahminen yaklaşık olarak 1000 ışık yılı uzaktaki tozlu bulutsular LBN762, LBN753 ve LBN743, soldan sağa alabildiğine uzanırken yıldız ışığını yansıtıyorlar. Bulundukları uzaklıkta, bu kozmik resim aşağı yukarı 140 ışık yılı genişliğe sahip. Büyük bir molekül bulutunun kenarında, bulutsuların karanlık iç kısımları; daha yeni oluşmuş yıldızlar, genç yıldız cisimleri veya ön yıldızları, meraklı optik teleskoplardan gizleyebilir. Özkütleçekiminden ötürü çöküş halinde olan bu ön yıldızlar, molekül bulutunun içine gömülü haldeki yoğun çekirdeklerin etrafında oluşur.


Kozmik boyuttaki şiddetin bir örneği olarak, inanılmaz bir eliptik gökada olan NGC 1316 yaklaşık 75 milyon ışık yılı uzaklıkta, güney arımküredeki takımyıldızlardan biri olan Fornax takımyıldızı doğrultusunda bulunuyor. Yıldızdan gelen ışığı inceleyen astronomlar devasa bir gökadanın, hemen yukarıda görünen küçük bir komşusu olan NGC 1317 ile çarpışması sonucu etrafa dağılan yıldız iplikleri ve çekirdekleri oluştuğunu tahmin ettiler. Bu çarpışma sırasında oluşan ışığın Dünya'ya ulaşması 1000 milyon yıl alırdı. Görüntünün merkezine doğru görünen NGC 1316 ve NGC 1317 100.000 ışık yılının ardından ayrılmış gibi görünüyor. Ayrıca karmaşık toz iplikleri de, NGC1316'nın uzak geçmişteki gökadaların birleşmesinin sonucunda oluştuğunu gösteriyor. Fornax gökada kümesinin kenarında bulunmuş olan NGC1316 Fornax A olarak da bilinir. Görsel olarak da en parlaklardan biri olan Fornax, gökada kümeleri arasında en en güçlü ve büyük radyo dalga kaynaklarındandır. Yaydığı radyo emisyonu o kadar büyüktür ki teleskopların ölçüm alanında çok daha büyüktür, gökyüzünde bir kaç derecelik bir alan kaplar.


Panik yapmayın! Bu yalnızca Starman , uzay giysisi giymiş bir manken. 6 Şubat'ta Falcon Heavy roketi tarafından fırlatılmış yükün çekilen son fotoğrafında, Güneş'in aydınlattığı Dünya kesidi arka planda küçülürken Starman, bir Tesla Roadster'ın direksiyonunda rahatça oturuyor. Uluslararası olarak 2018-017A olarak bilinen Roadster ve Starman, uzayda Mars'ın yörüngesinin de ötesine doğru hareket etmekte. Başarılı Falcon Heavy roketi çalışan en güçlü roket olmayı başarırken, Roadster Dünya'dan ayrılan dört arabadan biri. Diğer üçü, tarihsel olarak daha güçlü olsa da, tekrar kullanılamayan Saturn 5 roketleriyle Ay'a yollanmıştı. Yine de Starman'in Roadster'ı muhtemelen bu dördünün içinde sokakta kullanılabilecek olan tek araç. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Bu haftasonu, yıllık Perseid Meteor Yağmuru'nun doruğuna yaklaşırken, göktaşları yağacak. Parlak ve renkli Perseid Yağmuru göktaşları, Dünya'nın Swift-Tuttle Kuyrukluyıldızı'nın yörüngesinden süpürdüğü tozdan oluşuyorlar. Şafak öncesi açık gökyüzünde ufuğun üstünden, Perseus'taki bir saçılma noktasından kendilerine yol çiziyorlar. Ağustos'un küçülen şişkin Ay'ından yayılan ışığa rağmen, bu yılki Perseidler zevkli geçecek, özellikle de şehir ışıklarından uzakta açık bir alan ve bu anı paylaşacak iyi arkadaşlar bulabilirseniz. Bu bileşik görüntüde kullanılan kareler, 2016 meteor yağmurundaki parlak Perseid göktaşlarını, Samanyolu boyunca yıldızlı bir arkaplanda, merkezin hemen üstündeki soluk Andromeda Gökadası eşliğinde sergileniyor. Önplanda, bir Slovakya köyü olan Vrchtepla'nın yukarısındaki bir tepede, her yaştan astronom toplanmış.


Peçe Bulutsusu'nun bir parçası olan, şoka uğramış, parlak gazın karman çorman görünen filamanları, Kuğu takımyıldızı yönünde Dünya'nın gökyüzüne yayılmış durumdadır. Peçe Bulutsusu büyük bir süpernova kalıntısıdır, yani büyük bir yıldızın ölüm patlamasından doğan genişleyen bir bulutsu. Süpernova patlamasından gelen ışık, yaklaşık 5000 yıl önce Dünya'ya ulaştı. Bu felakette ortaya çıkan yıldızlararası şok dalgaları uzayda gezinerek yıldızlararası maddeyi harekete geçiriyor. Parlayan filamentler, daha çok bir çarşaftaki hareketli uzun dalgalanmalara benziyor; iyonize olmuş parlak hidrojen atomlarının kırmızılığı ve mavinin tonlarında oksijeni rahatlıkla seçebiliyoruz. Cadı Süpürgesi Bulutsusu veya Kuğu İlmiği olarak da bilinen Peçe Bulutsusu gökyüzünde 3 derece, yani dolunayın yaklaşık 6 katı kadar yer kaplıyor. Bu, bulutsunun 1500 ışıkyılı uzaklıkta olduğu göz önünde bulundurulursa 70 ışıkyılı genişliğinde olduğu anlamına geliyor. Bu fotoğrafta ise, gerçek büyüklüğünün üçte birinden azını görebiliyoruz. Harvard Üniversitesi Gözlemevi yöneticisinin Pickering'in Üçgeni olarak da tanımladığı bu filament kompleksi, NGC 6979 ismiyle kataloglanmıştır. Ayrıca bulutsuyu keşfeden astronom Williamina Fleming tarafından Fleming Üçgen İplikçiği olarak adlandırılmıştır. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Fotoğraf ve Telif Hakkı: Sara Wager


Eğer bir aurora görürseniz kollarınızı kaldırın! Bu talimatlara göre iki gece çoğunlukla bulutlarla geçti çoğunlukla. Ama üçüncü gece tekrar aynı zirvelere dönüldüğünde, gökyüzü yalnızca açılmamıştı aynı zamanda muhteşem bir aurora şöleniyle aydınlanmıştı. Kollar havada yükseldi, sabır ve tecrübe işe yaradı ve bu yaratıcı görüntü üç ayrı pozun birleşimi olarak yakalandı. Fotoğraftaki ortam Norveç'in kuzeyindeki Lofoten adalarında bulunan Svolvear kasabasına yakın olan Austnesfjorden fjord'un zirvesidir ve fotoğraf 2014'ün başlarında çekilmiştir. Güneş'imiz Solar Minimum periyoduna yaklaşmasına ve artık önceye nazaran daha az yüzey aktifliği göstermesine rağmen yukarı koronadaki delikler son birkaç ayda bize güzel aurora şölenleri sağlamıştır. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız. Telif Hakkı: Max Rive


Büyük ve çarpıcı biçimli bu kozmik bulut, gökyüzünde yaklaşık 7 derece -veya 14 dolunay- kadar yer kaplar ve güneydeki Ara takımyıldızına doğru uzanmaktadır. Görüntülemesi zor olan bu filamanlı hayaletimsi şekil, RCW 114 ismiyle sınflandırılmış ve bu teleskopik mozaikte, iyonize olmuş hidrojen atomlarının belirgin kırmızımsı emisyonu sayesinde görüntülenmiştir. Aslında, RCW 114 bir süpernova kalıntısı olarak kabul edilmiştir. Muazzam büyüklükte bir yıldızın ölüm patlamasından ortaya çıkan ve hala genişleyen şok dalgalarından üretilen geniş emisyon filamentleri, çevresindeki gök cisimlerini süpürmekte. Tutarlı tahminler, uzaklığının 600 ışıkyılını aştığını ve yaklaşık 100 ışıkyılı kadar bir çapa sahip olduğunu gösteriyor. RCW 114'ü yaratan süpernova patlamasından gelen ışık, yaklaşık 20.000 yıl önce Dünya'ya ulaşmıştı. Kısa süre önce, yıldız çekirdeğinin çökmüş kalıntıları olarak bir nötron yıldızı veya pulsar tespit edilmiştir. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Batan güneşe ne oldu? Bir tutulma! 2009'un başlarında Ay, Güneş'i kısmi olarak gölgeledi ve bu durum Afrika, Avustralya ve Asya'nın bazı kesimlerinden görülebildi. Mall of Asia'nın dalgakıranından çekilen fotoğraf, Filipinler'deki Manila Körfezi'nin üzerinde kısmen tutulmuş batan Güneş'i kapsamaktadır. Ön planda silüet halinde rıhtımlar görülmektedir. Tutulma avcıları ve iyi konumlanmış gökyüzü meraklıları ateşten halkalar, videolar ve tutulma gölge dizilimi de dahil yılın tek halkalı güneş tutulmasının daha birçok ilginç ve artistik görüntüsünü yakaladılar. Perşembe günü, Güneş'in parçaları tekrar kısmen Ay tarafından gölgelencek ve bazıları Güneş'in kısmi bir tutulması olarak görülebilecek. Ama perşembe günkü tutulma sadece Güney Amerika ve Antartika bölgelerinden görülebilecek. Görseli tam boyutta görüntülemek için tıklayınız.


Eğer güneşimiz NGC 362 Galaksisi'nin merkezinde olsaydı, gece gökyüzü parlak yıldızların bulunduğu bir mücehver kutusu gibi ışıldardı. Yüzlerce yıldız bir çok renkte, Sirius'tan daha parlak parlardı. Bu yıldızlar nefes kesen takımyıldız ve karmaşık folklorun bir parçası haline gelebilecek olmasına rağmen, gezegenlerin yerlilerinin büyük evrenin ötesini görmeleri ve anlamaları zor olurdu. NGC 362, Saman Yolu Galaksisi'ndeki sayısı sadece 170 olan küresel yıldız kümelerinden bir tanesi. Bu yıldız kümesi daha genç olan küresellerden bir tanesi, Galaksimiz'den bir süre sonra oluşmuş olması mümkün. NGC 362 Küçük Macellan Bulutu'nun hemen önünde ve bilinen en parlak ikinci küresel kümenin (47 Tucanae) açısal olarak yakınında çıplak gözle görülebilir. Buradaki fotoğraf Hubble Uzay Teleskopu tarafından bazı küresel kümelerin merkezinin yakınındaki iri yıldızların nasıl bir durumda olacağını daha iyi anlamak için çekilmiştir. Telif hakkı: Hubble WFC3, NASA, ESA, J. Heyl, I. Caiazzo, & Javiera Parada


Ay genellikle hafif gri tonlarında görülür. Ancak Ay'ın dolunaya yakın haldeyken çekilmiş yüksek çözünürlüklü bu fotoğrafında; ufak, ölçülebilir renk değişiklikleri, çok renkli bir manzara yaratmış. Renklerdeki farklılıklar, Ay yüzeyinin mineral yapısındaki gerçek değişikliklerden kaynaklanıyor. Titanyumun bol bulunduğu yerlerde mavi bir yansıma varken, daha turuncumsu veya mor renkler, titanyum ve demirden nispeten yoksun bölgelere işaret ediyor. Karenin merkezinin hemen altındaysa, Mare Vaporum olarak da bilinen Buhar Denizi, tam üzerindeki Montes Apenninus kavisiyle bulunuyor. Sol üst tarafta görülebilen 83 km çaplı karanlık zemin ise, Yağmurlar Denizi'nin içinde yatan Arşimet krateri. Apennine yayının üstündeki boşluğun yakınlarında ise, Apollo 15'in iniş yaptığı alan var. Uzay araçlarından çekilmiş renkli benzer görsellerin, Apollo görevlerinden getirilmiş Ay taşı örnekleriyle de karşılaştırılmasıyla, Ay'ın yüzeysel yapısını keşfetmek için çalışmalar yapılıyor.