Sadece eserleriyle değil, yaşamı ve ruhuyla da romantik dönemin gerçek bir üyesi olan Johannes Brahms Hamburg'da doğdu. Brahms'ı bugünün gençleri yakın dönemde bir otomobil firmasının reklamıyla ve Carlos Santana'nın 1999 tarihli Supernatural albümündeki Love of My Life parçasıyla tanıyor olsa da, Brahms yıllar bouyunca ve elbette halen, aralarında Richard Wagner'in de bulunduğu çok sayıda büyük müzisyenin ilham kaynaklarından oldu. Özellikle 2 ve 5 no. lu Macar danslarını ve 3 no. lu senfonisini tanımayan kalmadı. Brahms'ın hayatını ve sanatını yönlendiren en önemli olay ise, dönemin şartlarına uygun şekilde yaşanan kırık bir aşk hikayesiydi. 1850'lerde tanıştığı meslektaşı Robert Schumann'la kısa zamanda bir dostluk kurmuştu. Bu arada da Robert Schumann'ın kendisinden on dört yaş büyük eşi Clara'ya ümitsizce tutulmuştu. Bu aşk öyle kuvvetliydi ki, Brahms hayatı boyunca evlenmedi ve ciddi ilişkiler yaşayamadı. Robert Schumann'ın intihar girişimi sonrası bir bakımevine yerleşmesinin ardından, Brahms Clara ve çocuklarıyla aynı evi paylaşmaya başlamıştı. Ancak kendisini müzik çevrelerine tanıtan ve ünlenmesini sağlayan yakın dostu Robert'ın biricik eşine hiç bir şekilde yaklaşmayı aklından geçirmiyordu. Kısa süre sonra Robert Schumann'ın hayatını kaybetmesi, birbirlerine tutkuyla aşık bu çifti daha özgür kılmış olsa da, asla bir ilişki yaşamadılar. Muhtemelen asla aynı yatağı paylaşmadılar. Dönemin Alman ahlak anlayışında cinsellik pek de anlayışla karşılanacak bir paylaşım sayılmazdı. Clara Schumann ve Johannes Brahms, hayatları boyunca bağlantıda kaldılar, tatillerini birlikte geçirdiler ama asla birlikte bir yaşama sahip olmadılar. Başkalarıyla da yakınlaşmaları oldu ancak bir şekilde birbirlerine bağlı oldular. Bu garip, tutku dolu aşk hikayesi, Brahms'ın tüm hayatını ve eserlerini etkiledi. Clara Schumann'ın 1896 yılındaki ölümünden çok kısa süre sonra, 1897'de hayata gözlerini yumduğunda, ardında büyük bir külliyat bırakmıştı. Brahms'ın ölümünden tam yarım yüzyıl sonra, Clara ve Johannes'in aşkı, beyazperde de, Song of Love adlı filmde anlatıldı. Filmde Clara Schumann'ı Katherine Hepburn, Johannes Brahms'ı Robert Walker canlandırmıştı. Osmanlı İmparatorluğu yıkılıp, onun küllerinden yokluklar içindeki Türkiye doğarken, yeni seküler cumhuriyetin radikal lideri Atatürk, ülkesinin yönünü batıya çevirmişti. Topyekün bir değişim geçirmekte olan toplumun kimlik arayışı da her alanda devam etmekteydi. Savaşlarda kaybedilmemiş yetenekli ve eğitimli az sayıdaki gencin, hem ülkenin kuruluşuna hem de kültürel kimlik arayışına katkı yapması gerekliydi. On dokuz yaşında müzik öğretmeni olarak göreve başlayan, ud ve piyano çalan, İngilizce ve Fransızca bilen Ahmet Adnan Saygun da o gençlerden biriydi. Yeteneği, devletin ilgisine mazhar olmasını ve 1928'de Fransa'ya eğitimine devam etmek üzere gönderilmesini sağladı. Müzik teorisi ve kontrpuan çalışmalarının ardından, 1931'de ülkesine geri döndüğünde, bizzat Atatürk tarafından batı standartlarında bir müzik eğitim müfredatının hazırlanmasıyla görevlendirildi. Çok geçmeden Riyaset-i Cumhur Orkestrası'nın şefliğine getirildi ve ilk Türk operası Özsoy'u besteledi. Çok üretken bir sanatçı olan Saygun, yıllar boyunca, aralarında 1946 tarihli Yunus Emre Oratoryosu gibi, çok ünlülerin de bulunduğu sayısız eser verdi. Yunus Emre Oratoryosu'nun Leopold Stokowski yönetimindeki NBC Senfoni Orkestrası tarafından Birleşmiş Milletler'de İngilizce olarak seslendirildiği 1958 yılında, Saygun, Jean Sibelius beste ödülünüe de layık görüldü. Türkiye'nin ilk Devlet Sanatçısı unvanına sahip olan Saygun, 1991'deki vefatına kadar çalışmalarına devam etti. Daha sonra Amerika'da başkan adayı olacak olan, dönemin Tennessee senatörü Al Gore'un eşi Tipper Gore, üç kadın arkadaşıyla Ebeveyn Müzik Kaynakları Merkezi adlı bir merkez kurdu. Bu kararı Prince'in Darling Nikki adlı ahlaksız parçasını dinledikten sonra vermişlerdi. Hedefleri, genel ahlakın korunabilmesi için albüm, konser ve filmlere derecelendirme getirilmesi, gerekiyorsa albüm ve video kasetlerin poşette satılmasını sağlamaktı. Darling Nikki, bu grubu provoke eden ilk parçaydı ancak etraf engellenmesi gereken müzik videoları ve albümleriyle doluydu. Judas Priest'in Eat Me Alive, AC/DC'nin Let Me Put My Love into You, Madonna'nın Dress You Up, W. A. S. P.'ın Animal, Cyndi Lauper'ın She Bop parçaları cinsel içerik taşımaları sebebiyle kara listeye alınmıştı. Ancak tehditler bunlarla sınırlı değildi. Mötley Crüe'den Bastard, Twisted Sister'dan We're Not Gonna Take It, Venom'un Possessed parçaları da şiddet taraftarıydı. Ancak tüm çabalarına rağmen elde edebildikleri tek şey, söz konusu albümlerin üzerine sert sözler içerdikleri yönünde bir etiket yapıştırılması oldu. 3 Mayıs 1989: Michael Jackson, kafasında bir peruk ve takma sakalla California'da Simi Valley'deki bir mücevherciye gitti ve kendisinden şüphelenen güvenliğin çağırdığı polis tarafından sorgulandı. 13 Mayıs 1992: Public Enemy üyeleri arasında yer alan Sister Souljah adlı bir rap müzisyeni, Washington Post gazetesindeki bir habere göre, Hep siyahlar siyahları öldürüyor, bir hafta sonu da beyazları öldürseler fena mı olur? mealinde bir demeç vermişti. Dönemin başkan adayı Bill Clinton, siyasi bir risk alarak bu söylemi eleştirmişti. Ancak kazançlı çıkan Clinton oldu. Sister Souljah, kendisine sert çıkan Clinton'ı ırkçılıkla suçlamış, bu durumu da siyahları üye kabul etmeyen bir golf kulününde golf oynamasıyla açıklamıştı ancak Clinton seçimi kazanmayı başarmıştı. 29 Mayıs 1987: Yine Michael Jackson, yine bir tuhaf hikaye. 1890 yılında ölen Fil Adam lakaplı John Merrick'in kalıntılarını satın almak isteyen Jackson, kemikler için 50.000 dolar ödemeyi önerdi. Jackson'ın menajeri, sanatçının Merrick'in anısına büyük saygısı olduğunu belirtti. Michael Jackson, Merrick'in kemiklerini saklayan Londra'daki hastaneyi, hayatı boyunca birden çok kez ziyaret etti.


AKP Global: 'Bir rüya gerçek oldu...' II adlı yazımızda topladık. Bu yazıyı artık güncellemeyeceğiz. We have transformed Amsterdam into a family-friendly city. We have brought peace to the city. We closed the Red Light District between 22.00-06.00. A dream has come true. We rebuilt the Berlin Wall. Berlin Wall is the symbol of the city and thanks to our rebuilding efforts it is now open to tourism. A dream has come true. We painted the pyramids and enhanced their tourism potential. Thanks to the My beautiful pyramid, my beautiful Cairo project, we painted the pyramids. A dream has come true. We fixed the Pisa Tower. The leaning tower was ruining the city's silhouette. As part of our urban transformation we fixed the leaning tower. A dream has come true. We have opened Sagra da Familia to religious service. The church which could not be finished for the last 131 years was finished in 13 months thanks to the Turkish Housing Development Administration. A dream has come true. We shaved off the top of the Torre Agbar. We transformed the nasty symbol of Barcelona and made it compatible with Catalan family structure. A dream has come true. Hyde Park has become the new business centre. Hyde Park was an unproductive space for many years. We turned it into a shopping mall. A dream has come true. We have saved Venice from rotting. We have improved the canals of Venice. We rebuilt the town with pavement stones. A dream has come true. We have transformed the Colosseum into a stadium. We repaired the Colosseum the walls of which had collapsed and in general very neglected. We have given Stadio Conquistatore to Rome Municipality Team. A dream has come true. We put an end to military tutelage in Vatican. For centuries Swiss soldiers were guarding the Vatican. We have transferred the guardianship to civilian security forces. A dream has come true. We put out Mount Fuji and it's now a zone of construction. Mount Fuji was a danger to men and to the environment. We sealed it off with cement. Its periphery is now open for development. A dream has come true. We wish a merry Holy Mirac Day to all the citizens of London. GÜNCELLEME (8 Haziran 2013): We turned the Acropolis of Athens into a vocational education center. We rebuilt the broken roof of the Acropolis. We have started ornamentation and ebru courses in the Vocational Education Center. A dream has come true.


Belki ilk günler, ikaz edilmiş basın kartellerinin söz birliği edip gizlemesi yüzünden duymamışsınızdır. Ama artık onlar bile sırt çeviremiyorlar olanlara: ülke tarihi günler geçiriyor. Herkesin, en azından mesaj alabilen herkesin paradigmaları değişiyor. Hep siyasetten uzak oldukları zannedilen gençlerin önderliğinde, yüzlerde gülümseme, yüreklerde umut yeşerten şeyler oluyor Türkiye'de. Bütün bunların fitili, ağaçların kurban edilmesine vicdanları elvermeyen birkaç kişinin direnmeye başlamasıyla ateşlendi. hele de gecenin 3'ünde tencere tavalarla sokaklara dökülecek kadar kendiliğinden, tonlarca gaz bombasına direnecek kadar inatçı, gazdan daha çok gözyaşartacak kadar şakacı, ölçüyü kaçırıp şiddet sergileyenleri yalnız bırakacak kadar barışçı, eylem yapılan bölgede çöpleri temizleyecek kadar zarif olması halinde, tüm bir dünyayı değiştirebildiği görüldü. Tarih, direnerek kaderlerini, dünyayı, geleceklerini değiştirenlerle dolu. Her birinden öğrenecek çok şey var. Ama dinleyecek de çok şey var. Pek çok büyük direniş ve mücadele, karakterine, ruhuna katkı veren şarkı ve marşları da beraberinde taşır. Tüm insanlık tarihinin belki de en iyi bilinen devrimlerinden, 1789 Fransız Devrimi de sembol bir şarkıya sahiptir: Ça Ira. Ça Ira, aslında bir tiyatro müzisyeni tarafından bestelenmiş, o yılların güncel ve sevilen bir bestesiydi. Giyotinin ucunda hayatını kaybedecek kraliçe Marie Antoinette'in de parçayı çok sevdiği rivayet edilir. Fransız Devrimi'nin hemen sonrasında düzenlenen şenliklerde, vatansever ve umut dolu sözleriyle devrimcilerin gayrı resmi marşı haline gelmişti. Bağımsız Birleşik Amerika'nın kurucularından Benjamin Franklin'in, bozuk Fransızcasıyla sarfettiği bir cümleden adını alan Ça Ira, Roger Waters tarafından, yaklaşık 20 yıllık bir çalışmadan sonra üç perdelik bir opera olarak günümüze taşınmıştı. Avrupa'da Fransız Devrimi gerçekleşmeden ve Ça Ira ortaya çıkmadan bir süre önce, 1773 yılında Boston Limanı'nda da tarihi bir gün yaşanmıştı. İngiltere ve Kuzey Amerika'daki 13 eyalet arasındaki gerilim, uzun zamandır devam ediyordu. İngiltere Kralı III. George ve onu destekleyen parlemento, Yedi Yıl Savaşı'nın bedelini yeni dünya kolonistlerinden alacağı vergilerle ödemeye karar vermiş ve deri, kağıt ve çay gibi ürünlere yüksek gümrük vergileri koymuştu. Çatışmalar ve gerilim sonunda 16 Aralık 1773 akşamı Boston Çay Partisi adıyla anılan olaya varmıştı. Mohawk yerlileri gibi kılık değiştirmiş protestocular, İngiltere'den gelen yaklaşık 45 ton çay yüklü üç geminin ambarlarını, kıyıdakilerin sevinç gösterileri arasında denize boşaltmışlardı. Tıpkı bizim etrafı temizleyen nazik eylemcilerimiz gibi de, kırdıkları kapı kilitler sebebiyle liman çalışanlarından da özür dilemeyi ihmal etmemişlerdi. Revolutionary Tea, tam da bu olayı anlatmak ve anmak üzere yazılmıştı. Şarkının sözlerinde, adada yaşayan zengin ve yaşlı bir kraliçe sözleriyle İngiltere'den ve ona diklenen kızından, yani Kuzey Amerika göçmenlerinden bahsediyordu. Parça, Boston Çay Partisi vakasından hemen sonra ortaya çıkmıştı ve ne sözlerini yazan ne de bestekarı tespit edilebilmişti. III. George, çay partisinden nasibini almış olabilir ama Rus Çarı II. Alexandr bu durumdan haberdar olmamış olsa gerek. 1861'de Avrupalı rakip devletlerle mücadele gücü kazanabilmek ve halkın devlete sadakatini artırmak için bir toprak reformuna gitmişti ve toprak sahiplerine bağlı yaşayan köylülerin bedelini ödemek kaydıyla kendi arazilerine sahip olmasına izin vermişti. Ancak toprak işçileri, büyük toprak sahiplerine, asla ödeyemeyecekleri büyük paraları ifa etmek ve yaşamalarına bile yetmeyecek arazilerle yetinmek zorunda kalmışlardı. Çar Babadan bekledikleri ilgiyi ve özgürlüğü alamayan işçiler, silahlanıp ayaklanma yolunu seçmişler ve ülkenin pek çok yerinde iki yıldan uzun sürecek bir isyana girişmişlerdi. V. Bogdanov tarafından bestelenmiş Dubinushka bu isyanın sembolü olmuş bir parçaydı. Haksızlık ve adaletsizliğe karşı ortak gücün nelere kadir olduğunu, insanların güçlerini birleştirmesi durumunda, meşe ağacından yapılmış sağlam bir sopa gibi, en büyük engelleri bile yıkıp geçeceğini anlatıyordu. Amerika tarihi çok sayıda direnişe ve mücadeleye sahnedir ve bunların hepsi de yeni dünyaya sonradan hakim olan beyazlara ait değildir. Eski dünyada, Rusya'da, Dubinushka nidaları yükseldikten aşağı yukarı çeyrek yüzyıl sonra, yeni kıtada bir dans, Amerikan yerlilerine umut oldu. 1889 yılının ilk günü, Wovoka adlı bir şaman, güneş tutulması sırasında bir sanrı gördüğü haberini müjdeledi. Sanrısında İsa peygamber, bir yerli olarak kendisine görünmüştü ve kendisine tüm Amerikan yerlilerini örgütlemesini ve hayalet dansı adı verilen bir dans sayesinde kötülüklerin yeryüzünden silineceğini, aşırı avlanma yüzünden soyu tükenmeye yüz tutan bufaloların ve diğer hayvanların ruhlarının geri döneceğini söylemişti. Kulaktan kulağa yayılan söylenti, Lakota kabilesine ulaştığında, hayalet dansı için özel yapılmış kıyafetlerin giyilmesi durumunda, dans edenlere kurşunun işlemeyeceği şeklini almıştı. Tükenmenin eşiğinde, köşeye kıstırılmış ve kıtlık içinde yaşayan yerliler arasında hayalet dansı büyük bir umut olmuştu. Ancak beyazlar bu durumdan hiç de hoşnut değildi. Büyük şef Oturan Boğa'nın tutuklanmak isterken öldürülmesiyle başlayan olaylar 29 Aralık 1890'da tarihin en acımasız, kanlı ve göz yaşartıcı katliamlarından Wounded Knee olayla sonlanmıştı.


Gezi Parkı'nda kurulan Gezi Kütüphanesi'nin TOMA'larla dağıtılmasının ardından, Gezi Parkı Direnişi Duran Adam'ın teşvikiyle yeni bir eyleme sahne oluyor: Duran kitap kulübü. İnsanlar başta Taksim Meydanı olmak üzere İstanbul'un ve tüm Türkiye'nin sokaklarında durmakla kalmıyor, kimileri de dururken kitap okuyorlar. Londralı fotoğrafçı George Henton, Al Jazeera için Taksim meydanı'nda kitap okuyanları fotoğraflamış. Bizim gibi, birinin elinde ne zaman kitap görse ne olduğunu öğrenmek isteyenler için, direnişle olan bağlantısının dışında da harika bir çalışma bu.


20. yüzyıl, devrimlerin, değişimin ve direnişin hız kestiği bir dönem olmadı. Dünya döndükçe, insanlık da yeni hikayeler yazmaya devam etti. O hikayelerden biri de Meksika'da, Emiliano Zapata ve Pancho Villa olarak bilinen Arango Arambula ve Jose Doroteo tarafından yazıldı. 1876'dan 1911 yılına dek süren ve Porfiriato Dönemi olarak bilinen dönemde, Meksika, Porfirio Diaz adlı eski askerin yönetiminde kalmıştı. Diaz, Fransız istilasına karşı dövüşmüş yürekli bir askerdi ancak bir diktatöre dönüşmesi pek uzun sürmedi. Halkın üzerinde her tür baskıyı kuran Diaz'a karşı ayaklanmalar da böylece ülkenin her yanında kendiliğinden gelişti. Zapata'nın Zapatistas adı verilen gerilla ordusu ve Villa'nın Villistas adı verilan silahşörleri, mücadelenin önemli militer güçleri oldular. Villa ve Zapata'nın adamları arasında La Cucaracha adlı eski bir İspanyol halk şarkısı oldukça popülerdi. Sözleri değiştirilerek çok sayıda farklı versiyonu yapılan parça, aslında 15. yüzyılda İberik Yarımadası'ndaki son Müslümanlara yönelik mücadele döneminden kalmaydı. Louis Armstrong, The Gipsy Kings, Los Lobos gibi modern zamanların müzisyenleri de bu parçayı yorumlamışlardı. Meksika'ya bir halk şarkısını hediye eden İspanya, Almanya'dan bir direniş parçası ithal ederek boşluğu doldurmuştu. Rejim karşıtlarını ve muhalifleri çalışma kamplarından birinde, 1933 yılında Moorsoldatenlied adlı bir parça bestelenmişti. Daha sonra Ernst Busch tarafından düzenlemesi yapılacak bu parça, İspanya İçsavaşı'na katılan Alman gönüllüler tarafından İberya'ya taşınmıştı. Faşist Franco güçlerine karşı farklı ülkelerden gelen çok sayıda gönüllü, bu şarkıyı kendi dillerine çevirip memleketlerine götürmüş, 2. Dünya Savaşı boyunca Nazi'lere karşı direnişin de gayrıresmi marşı olmuştu. Aynı yıllarda yine faşist Mussolini iktidarına direnen İtalyan partizanları da Bella Ciao adlı parçayı bayrak edinmişlerdi. Pek çok benzeri gibi, eski bir halk şarkısı melodisi üzerine yeni sözler yazılarak faşizm karşıtı uluslararası bir marş haline gelmişti. Yunancadan Türkçeye, Sırpçadan Macarcaya sayısız dile çevrilen Bella Ciao, dünyanın en iyi bilinen direniş parçalarından biri olmuştu. Avrupa'dan çok uzakta, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde 1948 yılında yapılan seçimlerde, Alman, Fransız ve Hollanda kökenli beyazları temsil edep Ulusal Parti iktidara gelmişti. 1994 yılına kadar sürecek iktidarında bu parti, Apartheid bir rejimi yaşatmıştı. Vuyisile Mini, Güney Afrika'nın ünlü aktivistlerinden ve müzisyenlerinden biriydi. '50'li yılların sonunda bestelediği ve dönemin başbakanı H. F. Verwoerd'a yönelttiği Pasopa nansi 'ndondemnyama we Verwoerd adlı parçası, siyahlar arasında çok sevilmişti. Silahlı mücadeleyi seçen ve 1963 yılında tutuklanan Mini, bir yıl sonra idam edilse de, şarkısı ve mücadelesi unutulmadı. '60'ların sonunda Amerika Birleşik Devletleri, öğrenci olaylarıyla çalkalanmaktaydı. Özellikle Vietnam Savaşı sebebiyle güçlenen savaş karşıtı hareket, feministler, yeni yeni palazlanan çevreciler ve sivil hak savunucularıyla birleşip özellikle öğrenciler arasında yayılmıştı. Şöhretinin zirvesindeki Beatles üyesi John Lennon, yeni evlendiği Japon eşi Yoko Ono'yla tüm balaylarını Vietnam Savaşı'nı protesto amacıyla pek çok gazetecinin eşliğinde yatakta geçirmişler, bir yıl sonra, 1969'da Montreal'de aynı eylemi bir başka otel odasında tekrar ederlerken Give peace a chance adlı parçayı The Plastic Ono Band adlı grup olarak kaydetmişlerdi. 15 Ekim 1969 tarihinde ABD başkenti Washington D. C.'deki Vietnam Savaşı karşıtı büyük protestoda, ünlü aktivist ve müzisyen Pete Seeger tarafından yönetilen yarım milyon kişi parçayı bir ağızdan söylemişti. Lennon, protesto parçalarına 1972'de dönemin seksist anlayışını eleştirdiği Woman is the nigger of the world adlı eserini eklemişti. Some Time in New York City adlı albümde Attica Hapishanesi'ndeki ayaklanmalara adadığı Attica State, Kuzey İrlanda'da öldürülen göstericilere adadığı Sunday Bloody Sunday ve The Luck Of The Irish ve siyahi aktivist Angela Davis'i desteklemek için yazdığı Angela da bulunuyordu. Direniş Şarkıları'nın birinci bölümüne buradan ulaşabilirsiniz.


Design Observer'ın her yıl yaptığı 50 Books/50 Covers (50 Kitap/50 Kapak) yarışmasının 2012 sonuçları açıklandı. Otuz beş kişilik bir jüri tarafından seçilen kapakların arasında dizi kapağı çalışmalarının yanı sıra Geray Gencer'in Doğan Kitap için hazırladığı bir kapak da bulunmakta. 50 kapağın hepsini aşağıda görebilirsiniz. Tasarımcılar ve kitaplarla ilgili bilgi için buraya bakabilirsiniz. Biz en çok The Flame Alphabet, Shoplifting from American Apparel ve Melville House'un Neversink Library dizisini beğendik. Sizin görüşlerinizi de yorumlara bekliyoruz. Geçtiğimiz yılın en iyi 50 kapağına buradan ulaşabilirsiniz.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Gezi Parkı Direnişi'nde bilgisayar oyuncusu gençliğin en önlerde yer aldığı malumunuzdur. Doğal olarak direnişin kendisinin de bir bilgisayar oyununa dönüşmesi kaçınılmaz. Büyük savaş oyunları geliştirilene kadar ilgilenenler bu Tweet Atma Oyununa göz atabilirler. Gezi'yle ve direnişle meşgul olduğumuz şu günlerde uluslararası camiada edebiyat haberleri devam etmekte elbette. Daha önce aday adayı ve aday listelerine yer verdiğimiz IMPAC Dublin Edebiyat Ödülleri'nin 2013 sahibi belli oldu: City of Bohane adlı kitabıyla Kevin Barry. Kitabın Türkçede yayımlanacağına dair bir habere henüz ulaşamadık. Jane Austen'ın Gurur ve Önyargı adlı romanının meşhur karakteri, Bay Darcy, kısa bir televizyon dizisinde Colin Firth tarafından ölümsüzleştirilmişti. Şimdi, filmin ve elbette kitabın en sevilen bölümlerinden olan göl sahnesi, Hyde Park'taki göle konuşlandırılan bir heykelle ölümsüzleşirildi. Heykel, duruma göre, hayallerinizi ya da kabuslarınızı süsleyecek. Woody Allen'ın son filmi, Blue Jasmine Amerika'da ay sonunda, Türkiye'de ise 27 Eylül'de vizyona girecek. Ama Allen bir sonraki projesi için kolları sıvadı bile. Colin Firth, Emma Stone, Marcia Gay Harden, Jacki Weaver ve Eileen Atkins gibi isimleri bir araya getirecek olan ve 1920'lerde geçen filmin çekimleri Fransa'nın güneyinde başlamış bulunuyor. Kitap fetişisti olmak ya da olmamak... Kitaplara birer nesne olarak verdiğimiz değer, içindeki metinlerin önüne mi geçiyor? Peki ya, Italo Calvino'nun Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu romanındaki karakterlerden biri gibi, kitaplardan heykeller yapanlar? Onları böyle bir soruda nereye oturtmamız gerekiyor? Heykel çalışmaları ve konu üzerine yorumlar için sizi Page-Turner'a alalım. Okumaya başlanan kitap neden yarıda bırakılır? Goodreads, en çok yarım bırakılan kitapları ve yarım bırakılma gerekçelerini derlemiş. Bu vesileyle, Koltukname'nin şu sıralar hangi kitapları okuduğunu merak edenler için Goodreads hesabımızı da hatırlatmış olalım.


Büyük Altılı'dan biri olan Penguin, yalnızca bastığı kitaplarla değil, kapaklarının çeşitliliğiyle de bilinen bir yayınevi. Artık klasik sayılan eski turuncu-beyaz kapakları bir yana, Great Ideas ve Great Food gibi değişik dizilerinin, bir o kadar özgün kapak çalışmaları insana almayacağı kitabı aldıracak nitelikte. Özellikle de klasik yayınlarıyla dikkat çeken Penguin, bu alanda da Graphic Deluxe Editions, Threads, Drop Caps gibi farklı edisyonlarla farkını ortaya koyuyor ve okurda aynı kitapın bir de Penguin baskısını edinme arzusuna yol açıyor. Penguin yeni bir kapak projesi kapsamında, 10 tane çağdaş klasik eseri sokak sanatçılarına emanet etmiş. Don DeLillo'un Americana'sından Nick Cave'in Ve Eşek Meleği Gördü'süne, bu 10 kitabın çarpıcı yeni kapaklarını aşağıda görebilirsiniz. Sanatçılar hakkında daha fazla bilgi için bkz. The Guardian.


Büyüklü küçüklü çeşit çeşit rolünden tanıdığımız ve sevdiğimiz Julianne Moore, 2008 yılında Harper's Bazaar dergisine verdiği bir söyleşiyi takip eden fotoğraf albümünde, ünlü sanatçıların tabloları olarak poz vermiş. İnternet bu ya, fotoğraflar geçen yıl Tumblr'da yeniden ortaya çıktıktan sonra, bu yıl da bizim dikkatimizi çekti.


Gelmiş geçmiş en ilginç oyuncaklardan biri olsa gerek LEGO. Öncelikle, yetişkinlerin de severek oynadığı türden bir oyuncak. Ama dahası, sevenin delicesine sevdiği bir oyuncak. Koltukname'de daha önce LEGO çılgınlıklarına örneğin LEGO'lardan yapılan film sahneleri ve albüm kapakları yer vermiştik. Bugün, hepsinden daha etkileyici bulduğumuz bir çalışmayla karşınızdayız: LEGO'larla canlandırılmış Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb sahneleri. Böyle bir projeyi başarabildiğine göre XXxOPRIMExXX'te derviş sabrı olmalı gerçekten. Başka neler yapacağını görmeyi merakla bekliyoruz.


Türkçe edebiyatın önde gelen isimlerinden Leyla Erbil, dün hayatını kaybetti. 82 yaşındaki yazar bir süredir Balat Hastanesi'nde lösemi nedeniyle tedavi görüyordu. Leyla Erbil'in ilk öykü kitabı Hallaç (1961), rastlanmadıklığıyla kafamı hallaç pamuğuna çevirdi diyebilirim. Beckett'ten yapılan alıntı, Hiçbir şey hiç'ten daha gerçek değildir okura öykülerin dünyası hakkında önemli bir ipucu veriyordu ama yalnızca bir ipucu. 1960'larda Leyla Erbil'in kuşaktaşı sayılabilecek yazarların çoğu varoluşçuluk akımıyla tanışıktırlar; bunalım, saçma, hiçlik, bireyin bunaltısı, sıkça işledikleri temalardı. Erbil'in şaşırtıcılığıysa, bu temaları Batılı yazarlar gibi adı belirsiz bir ülkede, hatta düşsel bir mekanda yaşayan soyut kişiler aracılığıyla değil, bu ülkede yaşayan, çeşitli sınıflardan gelme somut bireylerin ağzından duyurmasıydı. Hallaç, alışıldık, aşınmış düşünce kalıplarına olduğu kadar beylik edebiyat kalıplarına da karşı çıkacak bir yazarın başkaldırı serüveninin başlangıcıydı. Gecede, yalnızca Leyla Erbil öyküsünün değil, Türk öykücülüğünün de bir kilometre taşı. Bu kitapta tarihsiz, kültürsüz, zamansız ve örgütsüz bir toplumda yaşayan bireylerin kimi zaman acıklı, kimi zaman ironik, kimi zaman düpedüz gülünç ifadelerini okuyorsunuz. Füsun Akatlı'nın deyişiyle kesik soluklu, söylenmeci, sayıklamacı, simgeci bir dille konuşan bu yeni öykü kahramanları, Leyla Erbil'in tavrını açık seçik ortaya koyuyorlar: Amacı okurunu eğitmek ya da ona göz kırpmak değil, onu hınzırca sorgulayarak toplumu ve kendisi üstüne düşünmesini sağlamak. Tuhaf Bir Kadın'a birbiriyle bağlantılı öykülerden bir derleme mi diyeceğiz, roman mı? Leyla Erbil'in ürünleri de kendisi kadar ele-avuca sığmaz olduğuna göre? Katı sosyalistler onu uçarı; bazı okurları onu katı Marksist; feministler onu fazla edebiyatçı, bazı edebiyatçılar onu koyu feminist bulabilirler. Tuhaf Bir Kadın, dikkatli okunduğunda bu sorular pekala yanıtlanabilir. Çünkü yazar, bu kere, sivri oklarını kendisine doğrultmuştur. Karanlığın Günü, Eski Sevgili'den kalan tortuları, yabancılaşmayı, toplumsal çalkantıları, bir dönemin ev-içlerine taşıyan bir roman. Yazının tamamı için bkz. Kitapla Direniş. Uyar'ın yalnızca Erbil'in öykücülüğüyle ilgili görüşlerini değil, genel olarak yazılarını, söyleşilerini ve denemelerini çok kapsamlı bir şekilde barındıran ve Handan İnci'nin hazırladığı Kitapla Direniş, Yapı Kredi Yayınları'nca 2011'de yayımlandı. Leyla Erbil'in kendi eserleri ise İş Bankası Kültür Yayınları'ndan basılmakta.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Yılın 29. haftasında ne yazık ki Türkçe edebiyatın önde gelen isimlerinden biri olan Leyla Erbil'i kaybettik. Tomris Uyar'ın, Erbil'in öykücülüğü hakkında görüşlerini okumak için buraya. Charles Dickens'la Dostoyevski'nin 1862 yılında tanıştığı iddiasının yalan olduğu ve birden fazla uyduruk isimle makaleler yazdığı ortaya çıkan akademisyen A. D. Harvey, The Guardian'dan Stephen Moss'la konuşmuş. Gerçekten ilginç bir kişilik Harvey, bu tür vakalarla ilgilenenler yazıya mutlaka göz atmalı. Bedenimiz ara sıra gerçekten garip hareketlerde bulunuyor: gülüyor, ağlıyor, hıçkırıyor, esniyor, gıdıklanıyor, vs. vs. Robert R. Provine, Ama neden? sorusundan yola çıkarak sıradan görünen bu büyüleyici fenomenleri, Curious Behavior adlı kitabında incelemiş. Brain Pickings'in Maria Popova'sı, kitabın en ilginç kısımlarının altını çiziyor. CTRL + ALT + DELETE, hayat kurtaran kısayollardan. Merak edenler için keşfinin tarihi burada. Heyecan verici bir haber: Family Guy, yeni sezonda Simpsons'a konuk oluyor. Ne tür bir macera yaşanacağı henüz bilinmese de karakterlerin kimlere nasıl tepki verdiğinin ayrıntıları açıklanmış. Ayrıntılar için bkz. Benedict Cumberbatch oyuncak maymun aracılığıyla Sherlock'un ölümden nasıl döndüğünü anlatıyor. Son olarak, paha biçilemez bir görüntü: F. Scott Fitzgerald, kadın giysileri içinde, tüm cazibesiyle objektife gülümsüyor! söyleyecek çok şey var, leyla erbil'den başlayan. fitzgerald'ı tanıyamadım bile! çok ilginç yahu.


Sizlerle daha önce, James Joyce'tan Janis Joplin'e, David Bowie'den Truman Capote'ye, birçok sanatçı, müzisyen ve yazarın eski pasaportlarını paylaşmıştık.


William Faulkner'ın varislerinin, Paris'te Gece Yarısı filminde geçen bir Faulkner alıntısı doğru kullanılmadığı için Woody Allen'a açtığı dava, Allen'ın lehine sonuçlandı. Requiem for a Nun adlı kitapta Faulkner, Geçmiş hiçbir zaman yok olmaz. Geçmiş, geçmişte bile kalmamıştır, diyor. Allen'ın filminde, 1920'lerin Paris'inde birçok ünlü yazarla tanışan ve Owen Wilson tarafından canlandırılıan ana karakter ise, Geçmiş yok olmadı. Hatta, geçmiş, geçmişte bile kalmadı. Bunu kim söyledi, biliyor musun? Faulkner. Ve haklıydı. Onunla da tanıştım. Bir akşam yemeği partisinde karşılaştım onunla, diyor. Dava, bu cümle yüzünden seyircilerin, Faulkner ile filmin dağıtımcısı Sony arasında bir ilişki olduğu yanılgısına kapılacağı iddiasıyla açılmıştı. ABD Bölge Yargıcı Judge Michael P. Mills, söz konusu kitabı ve filmi inceledikten sonra davayı reddetti. Mills, 17 sayfalık gerekçeli kararda, Bu davadaki asıl mevzu, bir romandaki tek bir cümlenin, bir Hollywood filminde kendi başına, yazara atıfta bulunarak alıntılanmasının bir telif hakkı ihlali sayılıp sayılamayacağı. Bu durumda, sayılamaz, dedi. Faulkner'ın telif haklarıla ilgilenen Lee Caplin, bunun ABD'deki tüm yazarlar için sorunlu bir karar olduğunu ve tüm dünyadaki yaratıcı insanlara zarar vereceğini düşündüklerini belirtti. Caplin, başka ne tür yasal yöntemlere başvurabileceklerini araştıracak.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Bir J. D. Salinger belgeseli yolda. Yakın zamanda fragmanı yayınlanan Salinger'ın, IMDb sayfasına göre Edward Norton'dan Danny DeVito'ya, bir yıldızlar geçidi olması da ayrıca ilginç. Acaba Salinger hiç röportaj vermediği, fotoğraf çektirtmediği, ortalıklarda görünmediği için yapımcılar ne yapacaklarını şaşırarak Hollywood'a mı yöneldi, yoksa bir bildikleri var mıydı? İzleyip göreceğiz. Malum, geçtiğimiz hafta Kate Middleton İngiltere'nin gelecek kralını doğurdu. The Guardian gibi sitelerde başka herhangi bir habere ulaşmak imkansızlaştı. Peki bu heyecanın arkasında ne yatıyor? 400 milyon dolarlık ekonomik hareketlilik. Yeni bir dergi geliyor: Monograf. Kendi deyimiyle, ilk sayısında edebiyat ve iktidar ilişkisini, siyasi gücün ötesinde, tarih boyunca etkileşim içine giren kültürlerin, toplumsal hayata yön veren inanç sistemlerinin, düşünce hareketlerinin etkileri üzerinden değerlendirmeyi amaçlıyor. Dergiye yazmak isterseniz, özgür ve özgün fikirlere dayalı metinlerinizi 15 Ekim'e kadar info@monografjournal. com adresine gönderebilirsiniz. Daha fazla bilgi için internet siteleri burada. İnternet sitesi demişken, Norgunk yayınevinin, uzun zamandır yalnızca neon bir ışıkla donatılmış internet sitesi nihayet yayına girmiş bulunuyor. Tıpkı yayınevinin kapakları gibi sade ve şık bir site olmuş. Onlar da biz de güle güle kullanalım. bana pek hoş gelmedi sevgili dickens!


Dün İstanbul'dan bir Roger Waters fırtınası esti geçti. Efsanevi The Wall turnesi kapsamında Türkiye'ye gelen Waters, Gezi'de hayatını kaybedenleri de andı. Konserin ilk yarısı boyunca duvar örüldü, örüldü, nihayet tamamlandı. Duvar tamamlanmadan önce, Another Brick in the Wallda çocuk korosu, devasa bir öğretmen kuklasını alt ettiler. Ardından, duvara Ethem Sarısülük, Ali İsmail Korkmaz, Mehmet Ayvalıtaş, Abdullah Cömert ve Mustafa Sarı'nın fotoğrafları yansıtıldı. Waters, Türkçe yaptığı konuşmada, Şarkılarımı devlet terörüne kurban gidenlere adıyorum, diyerek duvardaki resimlere işaret etti; ardından statta Her yer Taksim, her yer direniş sloganı atıldı. Arada, duvara kaybedilen sevdiklerimizin fotoğrafları ve kimlik bilgileri yansıtıldı. Aralarında Gezi'de ölenlerin yanı sıra, Hrant Dink ve Adnan Menderes de vardı. Bu bölümde duvara yansıtılan görsellerin, hayranların Facebook sayfasına yaptıkları taleplerden, taleplerin yoğunluğuna göre seçildiği söyleniyor. İkinci bölümde Waters Hey Youyu tamamen duvarın arkasında söyledi. Comfortably Numbda ise gitarist Dave Kilminster'la birlikte duvarın tepesine çıktı. Duvar nihayet, The Trialda Tear down the wall sözleriyle birlikte gerçekten de seyircilerin üstüne yıkıldı. Waters en sonda seyircilere teşekkür ederken bu konseri hiç unutmayacaklarına değindi. Bunun 191 ya da 192. konserleri olduğunu ama burada seyircilerin şovla, başka hiçbir yerde görmedikleri özel bir bağ kurduklarını belirtti. Gerçekten de ömrü hayatımızda görebileceğimiz en etkileyici şovlardan biriydi The Wall. Bir yandan sevinç ve heyecandan titreyerek, diğer yandan ölenlerimizi anarken gözlerimiz yaşararak izledik. Biz de Waters'a turnesi kapsamında bizi atlamadığı için teşekkür ediyoruz.


Geçtiğimiz hafta İstanbul'a gelen Roger Waters'ın The Wall gösterisi, Belçika'nın Werchter şehrindeki bir katılımcı tarafından, dünyadaki tüm kötülüğü sembolize eden domuzun üstünde Davut yıldızı bulunduğu gerekçesiyle eleştirildi. Belçika'daki Wall gösterisiyle ilgili internette yapılan kimi yorumlara yanıt verme ihtiyacı hissediyordum. Genelde bu tür saldırıları görmezden gelebiliyorum ama Haham Cooper'ın suçlamaları öyle uçuk ve yobazca ki bir yanıt vermek gerekiyor. Bu patlamanızı kışkırtıcı buluyorum, hiçbir şeye yardımı dokunamaz ve barış ile insanlar arasında anlaşmaya giden yolda ancak bir engel oluşturur. Ayrıca beni Yahudi karşıtı, Yahudi düşmanı ve Nazi yanlısı olmakla suçlamanızı şahsen büyük bir hakaret olarak kabul ediyorum. Gösteride aynı zamanda haç, ay yıldız, orak ve çekiç, Shell logosu, McDonald's logosu, dolar işareti ve Mercedes logosu da kullandığımı belirtmek isterim. 2). YAHUDİ DÜŞMANI MI? Birçok yakın Yahudi arkadaşım var, ilginçtir ki aralarından biri müteveffa Simon Wiesenthal'ın yeğeni. Böyle bir ilişkiye sahip olduğum için gurur duyuyorum; Simon Wiesenthal büyük bir adamdı. Ayrıca iki torunum var, onları caımdan çok seviyorum ve anneleri, gelinim Yahudi; dolayısıyla bana söylediklerine göre torunlarım da Yahudi oluyor. 3). NAZI Mİ? Yalnızca babam, Teğmen Eric Fletcher Waters, 18 Şubat 1944'te İtalya'da Nazilerle savaşırken ölmekle kalmadı ama aynı zamanda ben de savaş sonrası İngiltere'sinde yetiştim ve nasyonal sosyalizmle ilgili kapsamlı bir eğitim gördüm, bu felaket ideoloji adına gerçekleştirilen iğrenç suçların tüm korkunç ayrıntılarını öğrendim. Annemin arkadaşları Claudette ve Maria'yı hatırlıyorum, dövmelerini hatırlıyorum; onlar kurtulanlardandı, şanslı olanlardan. Annem hayatının geri kalanını siyasi olarak aktif geçirdi ki çocuklarının ve torunlarının, hatta siyah, beyaz, Yahudi olmayan, Yahudi, Latino, Uzakdoğulu, Müslüman, Hindu, Budist, et al, herkesin çocuklarının ve torunlarının tepelerinde Demokles'in kılıcı, Nazi öğretisi şeklinde asılı durmasın. Ben de kendi adıma, elimden geldiğince annemle babamın çizdiği yolda ilerlemeye çalıştım. Neredeyse yetmiş yaşında, babam ile annemin ve tüm yaptıklarının adına, Bayan Özgürlük'ü elimden geldiğince savunmaktan vazgeçmedim. Saçma bir şekilde saldırdığınız The Wall gösterisi için birçok şey söylenebilir. The Wall düşünceli, hayat dolu, evrensel, insancıl, sevgi dolu, savaş karşıtı, sömürge karşıtı, hukuka evrensel erişim yanlısı, özgürlük yanlısı, işbirliği yanlısı, diyalog yanlısı, barış yanlısı, otorite karşıtı, faşizm karşıtı, apartheid karşıtı, dogma karşıtı, ruhen uluslararası, müzikal ve hicivlidir. BDS'yi desteklediğim için sık sık İsrail yanlısı lobinin saldırısına uğraşmışımdır; bu meseleye şu an girmeyeceğim, ilgilenenler geçen yıl 29 Kasım'da Birleşmiş Milletler'de yaptığım konuşmaya ulaşabilirler. Ancak şunu söyleyeceğim, faal bir teokraside, dini sembolün devletin sembolü olarak karışması neredeyse kaçınılmazdır; İsrail devleti durumunda söz konusu olan, hem kendi sınırlarını hem de 1967'den bu yana işgal ettiği ve sömürgeleştirdiği toprakları Apartheid'la yöneten bir devlettir. Hoşunuza gitsin gitmesin, Davut yıldızı İsrail ile İsrail'in politikalarını temsil ediyor ve şiddet içermeyen tüm ve her tür protestoya konu olabilir. İsrail'in ırkçı iç ve dış politikalarını barışçıl bir şekilde protesto etmek YAHUDİ KARŞIKTLIĞI DEĞİLDİR. İsrail hükümetinin politikalarını eleştirdiğim için Müslüman Kardeşler'le aynı kefeye konulmam gerektiği görüşünüz çok gülünç ve şahsıma yapılmış bir başka hakarettir. Tüm yetişkin hayatım boyunca din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini savundum. Her The Wall gösterisinin arasında, bulunduğumuz ülkeden 20 gaziyi tanışmak, tokalaşmak, birbirimize iyi dileklerimizi iletmek ve anılarımızı paylaşmak için sahne arkasına davet ediyorum. Yaklaşık bir yıl önceki bir gösteride, yaşlı bir gazi, tahminimce Vietman döneminden bir gazi çıkışın önünde durup geçmeme engel oldu; elini uzattı, tuttum, sonra elimi bakmadan gözlerimin içine baktı ve Baban seninle gurur duyardı, dedi. Duvar size ve diğer tüm Haham Cooper'lara uzanıyor. Bakış açınızı biraz genişletebilmeniz için: Genç Alon'u böylesine rahatsız eden şişme domuz, Eylül 2010'dan bu yana her The Wall gösterisinde, yani yaklaşık 193 gösteride yer aldı ve ilk defa şikayet edildi. Ayrıca mevzubahis domuz kötülüğü temsil ediyor, özellikle de yolundan sapmış devletin kötülüğünü. Her gösterinin sonunda bu baskı sembolünü seyircilere armağan ediyoruz ve insanlar her zaman doğru olanı yapyorlar. Onu parçalıyorlar.


Çevirmen hakları, yavaş yavaş daha sık dile getirilen bir konu haline geldi. Yayıncılık dünyasının korsanla mücadelesi ise zaten daha uzun bir süredir güncelliğini koruyor. Peki ya çalıntı çeviriler? Neden çevirmen hakkı ve korsanla mücadeleden söz açılıyor da, intihale pek değinilmiyor? İntihal yaparak başta çevirmenlerin emeğini sömüren, ardından piyasada haksız bir rekabet ortamı yaratan, nihayetinde de okuru aldatan yayınevlerini nasıl ayırt edebiliriz? Çalıntı çevirileri nasıl tanıyacağız? Her fırsatta bu sorunu dillendirmekle kalmayıp çözümü için somut adımlar da atan çevirmen Sabri Gürses, bize rehber niteliğinde bir liste hazırladı. Kendisine teşekkür ediyoruz. Gürses'in bu konuda diğer yorumlarını Çeviribilim'den takip edebilir, çevirileri ve diğer kitapları için Facebook sayfasına göz atabilirsiniz. Koltukname'nin telif hakları dosyasıysa burada. Çalıntı çevirileri tanımak için, ilk anda akla gelen yöntemler yeterince geçerli değil; fakat bazı temel kuşkular yararlı olabiliyor. 1. Ucuz, çok düşük fiyatlı kitaplar (2 TL ile 5 TL, hatta 10 TL arası olup hacimleriyle orantısız fiyata sahip olan kitaplar) kuşku uyandırıcıdır; çünkü çevirmene telif ödeyerek bu fiyata mal etmek zor bile değil imkansızdır. 2. Az duyulmuş, kitap tanıtım dergilerinde ismi görülmeyen yayınevlerinin kitapları kuşku uyandırıcıdır. Fakat ismi görünenlerin, bilinenlerin güvenilir olduğu anlamına gelmez bu. 4. Üzerinde çevirmen ismi olmayan, olsa bile, yayına hazırlayan gibi ifadeler yer alan kitaplar kuşku uyandırıcıdır; çevirmensiz yayına hazırlanan bir çeviri kitap mümkün değildir. 5. Genellikle çalıntı çeviri yayınlayan yayınevinde ünlü, bilinen çevirmen isimleri görünmez ya da birçok bilinmeyen isim arasında tek tük o isimler yer alır; bu önemli bir kuşku sebebidir. 6. Çalıntı çevirileri bir kitapçıdan kitap seçen okurun tanıması güç olacaktır. Kitapçıların elemesi öncelikli koşul. 7. Gazetelerin, kurumların dağıttığı kitaplardan olabildiğince uzak durmak gerekir. Gazetelerin dağıttığı klasik kitaplar arasında gerçek çeviri olan bugüne kadar hemen hiç çıkmadı. Gazete ve kurumlar toptan ve en ucuz fiyatla alım yapma eğiliminde olduğundan, köklü, çevirmenine düzgün telif ödeyen yayınevleriyle iş yapmamakta, hayali, çalıntı çeviriler ya da çok ucuz emekle elde edilmiş metin kullananlardan ürün almaktadır genellikle. Bunun dışında Notos Kitap, Say, Varlık, Merkez Kitap, Ötüken, Kırmızı Kedi gibi değişik örnekler yayımlayan yayınevleri var. Burada işin iyi ve gerçek olmasında temel ölçütlerden ve nedenlerden biri kuşkusuz yayınevinin gerçekten yayınevi olması, ciddi ve sorumluluk sahibi editörler çalıştırmasıdır. Örneğin İdefix'in kullanışlı internet sitesinde Dünya Edebiyatı kategorisini incelemek iyi bir alıştırma olabilir. Burada, bu adını andığımız yayınevleri dışında yine çokça klasik yayınlamış yayınevleri görülüyor, ama çevirmenlerine tıkladığımız zaman ya bu işe yakınlıkları olmadığı, ya farklı dillerden bir sürü klasik kitabın onların imzasıyla yayınlanmış olduğu, kitapların çok ucuz olduğu vb. dikkat çekiyor. Yani örneğin İdefix'in sisteminde gerçek olmayan çeviriler var ve bunları göz kararıyla ayırmak da mümkün. Örneğin Hacı Murat'ı 3,5 liraya mal etmeniz açıkça imkansızdır, bu fiyata gerçek bir çevirmenin çalışması mümkün değildir. Çevirmen imzasına tıkladığımızda çok sayıda, ucuz klasiğin karşımıza çıktığını görmek düşündürücüdür. 9. Bunun dışında yakın bir tarihte İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü'nden çeviribilimci Mehmet Şahin ve Derya Duman'la, TÜBİTAK destekli bir intihal-çalıntı çevirileri saptama çalışması başlattık. Burada bilgisayar destekli metin analiziyle, çalıntı çevirilerin kolayca saptanmasına ve daha kesin delilli olarak isimlerin açıklanmasına yönelik bir çalışmayı yürütüyoruz. 2 yıl sürecek olan bu proje için üç eserin piyasadaki örneklerini alıp metin taraması yoluyla bilgisayara aktarmaya başladık; çalışmanın sonunda çalıntı çevirileri ortadan kaldırmaya yönelik somut bir yöntem ortaya çıkarmak umudumuz. Bu da bize bir kuşkuyu, piyasada dolanan elektronik metinlerin çeşitli kişilere çok az sermayeyle yayınevi kurma, büyük şirketlerle iş yapabilme gibi olanaklar sağladığını somut bir örnekte doğrulama olanağı verdi. Bu çerçevede e-kitapların korunmasının da büyük önem taşıdığı anlaşılıyor. Çünkü çeviri hırsızlarının kitabı taratıp elektronik ortama aktarmak, dizdirmek gibi emek gerektiren çabalara bile girmediği, bazı elektronik metinlerin blok blok dolaştığı anlaşılıyor. Okurun iyi ve besleyici peynir seçmeyi, şık olduğu kadar dayanıklı giysi bulmayı bilmesi gibi, gerçek ve nitelikli çeviriyi tanımayı da öğrenmesi şart.


Geçtiğimiz haftalarda bir arkadaşımız bizimle Tolstoy'un tek video görüntülerini paylaştı. Eserlerini okuduğumuzda bambaşka bir çağa ait olduğunu hissettiğimiz, günlük hayattaki fotoğraflarını görmenin bile ilginç geldiği bu büyük yazarın hareket ettiğini izleyebilmek, kelimenin tek anlamıyla garip bir deneyimdi. Görüntülere geçmeden önce önemli bir not: Ahmet Hamdi Tanpınar'ın, Lütfi Akad'ın 1959 tarihli Zümrüt filminde figüran olarak rol aldığı söylenir. Akad'ın Selim İleri'ye aktardığı üzere, Tanpınar'ın Çolpan İlhan'ın güzelliğini görmek için sete uğradığı doğrudur fakat kamera karşısına geçip geçmediği hala bir tartışma konusu. Bu görüntüyü maalesef internette bulamadık. Bu iki bölümlük videoda, Tolstoy'u Yasnaya Polyana'da 80. doğum gününü kutlar ve gündelik hayatına devam ederken izliyoruz. Halide Edip Adıvar'ın Sultanahmet Mitingi'ndeki konuşması. Ses kaydı görüntünün üstüne sonradan eklenmiş gibi görünüyor ama Adıvar'ı 1:10'dan sonra görebilirsiniz. Mark Twain'in tek görüntüsü olan bu kayıt, 1909'da, Twain'in ölümünden bir yıl önce, Thomas Edison tarafından yazarın Connecticut'taki evinde çekiliyor. George Orwell, radyoda çalışmasına ve 50'lere kadar yaşamış olmasına rağmen tek bir ses kaydı ya da video görüntüsü bulunmayan bir yazar. Ta ki bu Pathe videosu keşfedilene kadar. Ünlülerin ünlü olmadan önceki hallerini gösteren videoda Orwell 50. saniyede, Eton Koleji'nde okul arkadaşlarıyla beraber yürürken, uzaktan görünüyor. Soldan dördüncü. 1941'de çekilen bu videoda, Anne Frank pencereden komşuları olan gelin ve damadı izliyor. 1927'de yapılan bu röportajda Sherlock Holmes'un yaratıcısı kendisine sık yönlendirilen iki soruyu yanıtlıyor: meşhur dedektifi nasıl yarattığı ve spiritüalizmi nasıl keşfettiği. Ve işte, en acı görüntülerden biri. Nietzsche, ölüm döşeğinde.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Et yemek ya da yememek. Yalnızca organik et yemek ya da hiç et yememek... Baraka'nın yönetmeni Ron Fricke'nin son belgeselinden alınan bu kısa parça konuyla ilgili düşüncelerinize yön verebilir. Film parçalarından kısa filmlere... Daha önce Tanışınız: köşemizde yer verdiğimiz Türkçe Bilimkurgu ve Fantastik'in kısa film arşivine mutlaka göz atmalısınız. Üstelik düzenli olarak güncelleniyor. Obama, Amazon'un Tenneessee'deki deposunu ziyaret etmiş ve internet devinin ülkeye bu kadar iş imkanı sunmasının ne kadar şahane olduğundan bahsetmiş. Amazon'un rekabetçi politikaları yüzünden birçok kitapçının kapandığından sadece geçtiğimiz yıl Amerika'da 42 bin kişinin işsiz kaldığını söyleyen Amerika Kitapçılar Birliği, elbette öfkeli. Ayrıntılar burada. Otomobiller teknolojinin sınırlarını zorlamaya devam ediyor. Yeni geliştirilen bir fikre göre, otomobiller bundan sonra birbirleriyle iletişim kurarsa trafik kazalarının ciddi ölçüde azalacağı umuluyor. Elbette bu wired in otomobillerle birlikte mahremiyetle ilgili soru işaretleri doğuyor. Haber, NBC News'da. Son olarak: Gelmiş geçmiş en ayrıntılı internet haritası. bu arada baraka ve samsara'yı es geçmemek lazım.


Uzun bir aradan sonra Koltukname'ye bir çizgi roman uyarlamasıyla geri dönüyor olmak çok güzel! Maalesef söz konusu uyarlama o kadar güzel değildi. Bu vesileyle fantastik çizgi roman / fantastik sinema ve siyaset konusunu biraz deşmek istiyoruz. Malum artık Hollywood'un yarısından fazlası uyarlama, onlarından yarısından fazlası fantastik edebiyat ya da çizgi roman uyarlaması oldu. Hobbit hakkında yazdıklarımız ve okunanların nasıl görselleştirildiğine dair bir tartışma için şuraya bakabilirsiniz. Popüler TV dizilerinden Game of Thrones tartışmaları için ise şuraya ve şuraya uğrayabilirsiniz. Daha Wolverine'e gitmeden Sol Gazetesi'nde Can Önen'in film eleştirisini okumuştuk. Yazının daha geniş halini Azizim Sanat Örgütü'nün e-dergisinde okuyabilirsiniz. Can Önen, Marvel karakterlerinin düzen karşıtı olmasalar da arada kaotik ya da anarşi yanlısı özellikler taşıyabildiklerini hatırlatıyor. Wolverine'in Marvel içinde önce bir yan karakter olarak ortaya çıkışını ve macerasının devamını aktarıyor. Argümanı ise Hollywood'un artık kısırlaşan piyasayı canlandırmak için uyarlamalara sarılması ve 3 boyutlu film çekeceğim diye çok boyutlu karakterleri tarihlerini de hiçe sayarak tek boyuta indirgemesi. İndirgendikleri tek boyut sadece aksiyon olsa, Hollywood fantastik edebiyattan elini çeksin demeyiz. Aksiyon da özellikle çizgi romana pek içkin bir öğe. Fakat Önen'in de vurguladığı gibi tek sorun basit aksiyonlarla para kazanma isteği değil, bir de orasına burasına, hatta son Wolverine'de olduğu gibi tam ortasına mülkiyet ilişkileri ve savaş gibi meseleleri yerleştirme biçimleri. Wolverine son filmde gerçekten kurttan kuzuya dönmüş. Japon bir holdingin mirasçılarını koruyor, bir yandan da Japonlara hayat ve ölüm gibi konularla nasıl başa çıkılacağı konusunda atasözü kıvamında dersler veriyor. Fakat filmin kendisi de bize sürekli Amerikalıların attığı atom bombasını hatırlatıyor. İnsanlık tarihinin bu kadar acı anlarından birinin bu kadar fütursuzca bir miras ve ölümsüzlük arzusu hikayesine meze edilmiş olması bize çok acı geldi. Tarihe ve siyasete bu kadar güdük ve bu kadar sadece Amerikan bir yerden bakmak istemeyenler için Wolverine çok zengin bir malzeme sunuyor. Hem hafızasız bir karakter hem de 20. yüzyılın bütün büyük anlarını yaşamış ve sağ kalmış. Onun meseleleri parça parça hatırlaması üzerinden çok farklı öyküler kurgulanabilir. Dünya tarihi ile kişisel tarihin kesişmelerinden çok seyirlik ama aynı zamanda konuk olduğu tarihsel ana farklı bir bakış üretebilen hikayeler yazılabilir.


Geçtiğimiz yıl, Tüyap İstanbul Kitap Fuarı'nı gezmek isteyen okurlar, o uzun ince yola düşmeden önce sevdikleri yayınevlerinin indirimlerinden haberdar olmak isteyebilir düşüncesiyle hazırladığımız indirim listesini, bugün fuarı bizzat gezerek güncellemiş bulunuyoruz. Bu yıl 32. düzenlenen fuarda indirimler ne artmış ne azalmış (yalnızca İletişim 30. yılına özel olarak %30 indirim uyguluyor), dolayısıyla listede çok büyük bir oynama olmadı ama listeye geçtiğimiz yıl gözümüzden kaçmış olan birçok yeni yayınevi eklendi.


32. Tüyap İstanbul Kitap Fuarı dün kapılarını açtı. Bu, hem satış, hem söyleşi ve okuma gibi etkinlikler, hem yerli-yabancı yayınevi ve ajans buluşmaları, hem onur konuğu, hem onur yazarı, hem tema, hem de daha neler neler içeren 9 günlük fuarı en etkin şekilde gezebilmeniz için sizlere aşağıdaki naçizane rehberi hazırladık. 1. Hangi gün ve saatte gideceğinize karar verin. Fuarın en ideal zamanı, hafta içi öğleden sonraları. Bu saatlerde öğrenci grupları da gelip gitmiş oluyor. Bu yüzden esnek bir programınız varsa hafta içi öğleden sonraları tercih edin. Birçok kimse gibi fuara ancak hafta sonu gidebiliyor ya da hafta sonu etkinliklerine katılmak istiyorsanız açılış saati olan 10'da orada olup en geç öğleden sonra 3 gibi çıkmayı hedefleyin. Böylece fuarı boşken gezebilir, dönüş yolunda da trafiğe kalmazsınız. Evet, fuar yolu uzun ve çetrefilli, İstanbul'da toplu taşıma çok çileli. Ama yazının amacını göz ardı etmeden şikayetleri bir kenara bırakıyor ve fuar alanına gidip gelmenin en kolay yolunun metrobüs olduğunu kabul ediyoruz. Elbette araba, aldığınız kitapların yükünü taşımayı çok kolaylaştırıyor; ancak Beylikdüzü'nün kabus gibi trafiğini unutmamalı. Artıları eksikleri tartıp karar vermek size kalmış ama iş çıkışı kalabalığını muhakkak göz önünde bulundurun. Ayrıca Bakırköy ve hafta içleri Mimar Sinan Üniversitesi'nden de ücretsiz servisler kalkıyor. Kasım ortası-sonu gibi gerçekleşen fuarın sıkıntılarından biri de dışarısı soğuk, içerisi sıcak sorunu. Bu yüzden tek, kalın bir parça yerine kat kat ince şeyler giymeye, çantanıza atabileceğiniz, kolunuza takabileceğiniz hırkalar, ceketler ve paltolar almaya çalışın. Çünkü içeri öyle sıcak, birazcık kalabalıklaşınca da öyle havasız oluyor ki, üstünüzdekini mutlaka çıkartmanız gerekecek. Benzer şekilde uzun saçlıysanız yanınızda mutlaka toka bulundurun. Uzun saatler ayakta kalacağınızı göz önünde bulundurarak rahat bir ayakkabı giyin. Poşetlerle boğuşmamak, alacağınız kitapları rahatça taşıyabilmek için sırt çantası ya da yandan askılı çantalar tercih edin. Bir diğer alternatif de, ihtiyaç duyduğunuzda kullanmak üzere çantanızın içine ekstra bez ya da muşamba çantalar koymak. Fuarda birden fazla kafeterya mevcut, fakat hepsi de astronomik rakamlardan satış yapıyorlar. Üstelik sattıkları yiyeceklerin iştah açıcı göründüğü pek söylenemez. Tavsiyemiz, yanınıza sandviç ve poğaça gibi doyurucu bir şeyler, ayrıca mandalina ve muz gibi atıştırmalıklar almanız. Ağırlık etmesin diye içeceğinizi birlikte götürmek istemezseniz Atrium adlı kafeteryada büyük bir karton bardak çay 2,5 TL. Sigara içmek/hava almak isteyenler için aynı mekanın masalı bahçe bölümü bulunduğunu da hemen not düşelim. Büyük ve labirent gibi fuar alanını minimum enerji sarf ederek gezmek için en önemli adım bu. Kimilerinin fuardan alacaklarının, katılacakları imza günlerinin listesi vardır. Bu şekilde nokta atışı yapanlardansanız, uğramak istediğiniz yayınevlerinin salonlarını ve stantlarını not etmeyi ihmal etmeyin, aynı yere iki kere girip çıkmamak için yayınevlerini salon salon gruplaştırın. Her yayınevinin neler çıkarttığını hızlıca da olsa görmek isteyenlerdenseniz, ya 2. salonun en sol ya da 3. salonun en sağ koridorundan başlayın ve stantların arasında kıvrılarak ilerleyin. Bu en büyük iki salonu bu şekilde gezdikten sonra aralarda kalan, başka yayınevlerinin, sahafların ve dergilerin olduğu diğer salonları gezebilirsiniz. Katılacağınız etkinliklerin yalnızca saatine değil, salonuna da dikkat etmeyi unutmayın. Özellikle yazar etkinliklerinde, oturacak yer bulabilmek için en az 15 dakika erken gidin. Öğle yemeğinizi biraz daha dolaşayım diye geciktirmeyin, yorulduğunuzda mola vermekten çekinmeyin. Dinlenmek eşittir mutlu bir fuar ziyareti. Hava almak isterseniz, yukarıda da yazdığımız gibi Atrium kafeteryasının hem masalar hem de banklar içeren bahçe bölümleri var. Üstelik kahveleri de hiç fena değil. Kitapların, dahası, kitapları yazan ve hazırlayanların arasındasınız, tadını çıkarın! Fuar, yalnızca alışveriş yapabileceğiniz değil, aynı zamanda sevdiğiniz yazarları, kitapları seçen ve hazırlayan editörlerle tanışabileceğiniz bir mekan. Bu fırsatı kaçırmayın. Unutmayın ki yayınevleri bu kitapları sizin için basıyorlar, onları okuduğunuzu, beğendiğinizi duymaktan memnun oluyorlar. Etkileşin! Ücretsiz dağıtılan güzellikleri atlamayın. Tüm gazetelerin kitap ekleri, SabitFikir dergisi, ayraçlar, kataloglar, hatta posterler ve rozetler bu küçük hediyelerden istemeye çekinmeyin.


Woody Allen, son filmi Blue Jasmine'nin içine sigara karşıtı uyarılar koymak istendiğinden filmin Hindistan'daki gösterimine izin vermedi. Hint Sağlık Bakanlığı, filmin yalnızca başında değil, karakterlerin her sigara içtikleri sahneye sigara karşıtı kamu spotları konulmasını zorunlu kılıyor. Allen, sözleşmesine göre filmde yapılacak değişiklikleri reddetme ve filmi vizyondan çekme hakkına sahip.


Başlıkta bahsi geçen roman, Yabancı. Çağdaş Fransız klasiklerinin öncülerinden sayılan Albert Camus, bu en çok tanınan romanına noktayı koyduğunda, müstakbel eşi Francine Faure'a bir mektup yazıyor. Özel bir mektup bu: Yalnızca romanın kaleme alınış sürecini değil, öncesini, Camus'nün içinde var olduğu tüm iki yılı gözler önüne seriyor. Yabancı'da insanı en çok sarsan öğelerden biri olan gerilimi yazarın nasıl bizzat tecrübe ettiğini anlatıyor, karşılığında okur tepkileriyle ilgili endişelerinden söz ediyor. Gece vakti yazıyorum sana. Romanımı az önce bitirdim ve uyumayı düşünemeyecek kadar gerginim. Şüphesiz henüz bitmedi çalışmam. Yeniden elden geçirmem, eklemem, tekrar yazmam gereken şeyler var. Fakat esas olarak bitirdim ve son cümleyi yazdım. Elyazmaları önümde duruyor; oldukça fazla çaba ve iradeye mal olduklarını düşünüyorum romanı var etmek, asıl ikliminden uzaklaşmamak için birçok farklı düşünceyi, farklı arzuyu kurban etmek zorunda kaldım. Zaman zaman bazı cümleler, bazı duygular, olaylar şimşek gibi gelip geçiyordu aklımdan. Yaptığımdan dolayı ürkütücü bir gurur içindeydim. Fakat zaman zaman da, döküntüler ve beceriksizlikten başka bir şey göremiyordum içinde. Bu öykünün içine fazla girdim. Şimdi bu kağıtları çekmeceme kaldıracak, yeni denemem üzerine çalışmaya başlayacağım. On beş gün içinde tüm bu duygulardan sıyrılıp tekrar çalışırım bu roman üzerine. Daha sonra okutacağım. Bu konuda da fazla gecikmek istemiyorum çünkü aslında iki yıldan beri içimde taşıyorum bu romanı. Yazarkenki halimden gördüğüm kadarıyla da zaten içimde yazılıp bitmiş halde duruyormuş. İki aydan beri gündüzlerimi ve gecelerimin bir kısmını üzerinde çalışarak geçirdim. Tuhaf ama gazete almak için dışarı çıkıyor, çıkarken de bir cümleyi yarıda bırakıyor, geri döndüğümde hiç zorlanmadan, mükemmel bir akıcılıkla devam ediyor, cümleyi tamamlıyordum. Daha önce hiçbir şeyi böyle bir kesintisizlik, böyle bir kolaylıkla yazmamıştım. Şu aralar iyi uyuyamıyorum, hatta uykusuzluk çekiyorum. Uyandığımda hemen aklıma bunun gibi, dikte edilirmişçesine yazıvereceğim eserler geliyor. Artık projelerimle ve evrenle ilgili her şeyi çok daha açık algıladığımdan, bunları yazıya dökmek istiyorum. Bu akşam tükenmiş haldeyim. Bu aralar Paris'te çalışmanın beni fazla yorup yormadığını soruyorum kendime. Fakat aslında bu roman da bir o kadar sorumlusu bu durumun çünkü bana kolay gibi görünen ama aslında beni tüketen kesintisiz bir çalışma gerektirdi. Çarşamba. Bu mektup iğrenç ve okunmayacak halde. Yine de gönderiyorum sana. Dün doğru düzgün yazamayacak kadar gergindim.


Dokunma, taş olursun tehditlerinin gerçekleştiği yer: Tanzanya. Tanzanya'daki Natron Gölü civarında ölen hayvanların bedeni taşa benzer bir görünüm alıyor. Sebebi, gölün pH ölçüsünün istikrarlı bir şekilde 9 ile 10,5 arasında kalması bu aşırı bazlılık, hayvanların sonsuza dek bir heykel misali korunmasına yol açıyor. Bilimsel olmasına bilimsel bir fenomen belki ama gerçeklerin insana gerçeküstü geldiği anlardan da biri. Hayvranları envai çeşit kuş ve yarasa tesadüfen, kuzey Tanzanya'daki Natron Gölü'nün kıyısına vurmuş şekilde buldum. Kimse tam olarak nasıl öldüklerini bilmiyor ama anlaşılan göl yüzeyinin aşırı derecedeki yansıtıcı yapısı kafalarını karıştırıyor ve çerçevesiz camlara çarpan kuşlar gibi göle çarpıyorlar. Su aşırı yüksek seviyelerde sodyum karbonat ve tuz bulunuyor; söz konusu olan öyle yüksek seviyeler ki Kodak film kutularımdaki mürekkep saniyeler içinde yok olur. Sodyum karbonatla tuz, hayvanların kireçlenmesine, kururken de mükemmel bir şekilde korunmasına yol açıyor. Bu hayvanları kıyıda bulduğum gibi aldıktan sonra canlı konumlara yerleştirdim, bir nevi tekrar hayata döndürdüm. Bir kez daha canlandılar, ölümden sonra yeniden yaşadılar. Düzeltme (5 Mayıs 2014): 3 Aralık 2013 tarihinde yayımlanan yazıda, göle değen hayvanların taşa dönüştüğü yazıyordu. Twitter'dan gelen uyarılar doğrultusunda, hayvanların öldükten sonra bedenlerinin keskinleştiğini öğrendik ve haberi bu şekilde düzelttik.


Büyük yayınevlerini birleşmeye, küçük yayınevlerini kapanmaya, bağımsız kitapçıları iflasa sürükleyen, kötülerin kötüsü sayılan Amazon'dan yeni bir kabus: Gökler, insansız hava araçlarıyla dolacak. Amazon'un CEO'su Jeff Bezos, geçtiğimiz günlerde 60 Minutes programında, Amazon Prime servisinin geliştirilmiş hali olan Amazon Prime Air hizmeti kapsamında, minik helikopterlere benzeyen insansız hava araçlarıyla siparişleri, verildikleri andan 30 dakika içerisinde müşterilerinin kapısına ulaştıracağını açıkladı. Amazon Prime Air'in 2015 yılında başlaması öngörülüyor.


2004 yılında Belçika'da kurulan Mimi Vakfı, muhteşem bir projeye imza atmış. Vakıf, 20 kanser hastasını sürpriz bir saç-makyaj yapımı için fotoğraf stüdyosuna çağırıyor ve onlardan, ekibin çalışma süresi boyunca gözlerini kapalı tutmalarını rica ediyor. Bu süre zarfında da tabiri caizse fotoğraf objelerine yapmadıklarını bırakmıyor. Tek taraflı camların önüne oturtulan hastaların, gözlerini açıp da kostümlerini görünce verdikleri tepkiler fotoğraflanıyor. Amaç, bir an için bile olsa hastalıklarını unutmalarını sağlamak.


Her kar taneciğinin özel, hepsinin birbirinden farklı olduğu öğretilir bize. Kuşkusuz bir bildikleri vardır da konuşuyorlardır, diye düşünürüz ama kanıt olarak yılbaşına özgü hediye paketlerinden fazlasını da görmemişizdir. İşte Rus fotoğrafçı Alexey Kljatov, bize bu kanıtı sunuyor. Kljatov, kendi balkonunda kurduğu düzenekle kar tanelerini fotoğraflıyor. Evet, kar tanecikleri gerçekten biricikmiş, diyebiliyoruz. En ilginci ise, yukarıda bahsi geçen hediye paketi formatının dışına çıkan, silindir, vb. şekillerdeki taneler.


Adıyla ve yazdıklarıyla sadizm kavramına esin kaynağı olan Marquis de Sade, neredeyse eserleri kadar renkli bir hayat sürmüştür. Lacoste'deki kalesinde fahişelerle, kadın ve erkek hizmetkarlarla, hatta baldızıyla birlikte şehvet tutkusunu tatmin etmeye çalışmış, fiziksel taciz suçlamalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Kısa süreli tutuklamalardan sonra İtalya'ya kaçan de Sade, 1777 yılında, çoktan vefat etmiş annesinin ölüm döşeğinde olduğu yalanıyla kandırılarak Paris'e getirilir ve kayınvaldesinin de yardımıyla tutuklanır. 74 yıllık yaşamının yaklaşık 32 yılını çeşitli hapishaneler ve akıl hastanelerinde geçiren de Sade, işte bu mahkumiyeti sırasında karısında aşağıdaki etkileyici mektubu yazar. Yayıncıların ve çevirmenlerin düzenli olarak müstehcen ve toplumun ahlakını bozan eserler yayımlamaktan yargılandığı bir ülkede aslında herkesin okuması gereken bir mektup bu. Yalnızca saf ve katıksız bir şehvet düşkünlüğünden suçlu sayılırım, doğalarından gelen o mizaç ve tutkunun düzeyine bağlı olarak, tüm erkekler tarafından farklı oranlarda hayata geçirilen şehvet düşkünlüğünden. Herkesin hataları vardır, karşılaştırma yapmayalım: Cellatlarım da benden farksızdır belki. Evet, itiraf ediyorum, şehvet düşkünüyüm ben. Bu konuda kurgulanabilecek ne varsa kurguladım zihnimde ama uygulamaya dökmedim şüphesiz hayal ettiklerimin tamamını ve asla da dökmeyeceğim. Şehvet düşkünüyüm ama suçlu ya da katil değilim. Savunmamı kendimi temize çıkarma yönünde yapmaya zorlanıyorum. Oysa beni böylesine haksızca mahkum edenler, kendi rezilliklerini dengelemeyi bile beceremiyorlar. Oysa benim rezilliklerim kadar da iyiliğim vardır. Şehvet düşkünüyüm ama mahallenizde yaşayan üç aile, beş yıl boyunca benim sadakalarım sayesinde hayatta kaldı, çok büyük bir yoksulluktan kurtardım onları. Şehvet düşkünüyüm ama hem albayı hem de alayındaki arkadaşları tarafından ölüme terk edilmiş bir savaş kaçağını kurtaran da ben oldum. Şehvet düşküyüm ama Evry'de, tüm ailenizin gözleri önünde, hayatımı tehlikeye atmak pahasına, kendimi altına atmayı göze alarak kurtardım atların çektiği o yük arabasının tekerleri altında ezilmekten bir çocuğu. Şehvet düşkünüyüm ama karımın sağlığını hiçbir zaman tehlikeye sokmadım. Çocukların kaderini olumsuz etkileyecek şehvet oyunlarıyla asla ilgim olmadı: Mirasımdan mahrum kalmalarına ya da en azından bir kısmını kaybetmelerine neden olacak biçimde kumar oynadım mı herhangi bir zaman? Başka harcamalarla mahvolmalarına neden oldum mu? Kontrolüm altında olduğu sürece, servetimi kötü yönettim mi? Başka bir deyişle, bugün yüreğimin dolu olduğu söylenen karanlıkları ele veren bir şey yaptım mı gençliğimde? Sevmem gereken her şeyi sevmedim mi? Kıymetli olan her şeye itina etmedim mi? Babamı sevmedim mi? Anneme kötü mü davrandım? Son nefesini vereceği sırada, ona olan bağlılığımın son kanıtlarını sergileyecekken, sizin anneniz değil miydi beni dört yıldan beri çürüdüğüm bu korkunç hapishaneye kapattıran? Dolayısıyla, incelesinler beni en küçük yaşımdan itibaren. Yanınızda iki kişi var benim hayatıma şahit olmuş: Amblet ve Madam de Saint-Germain. Sonra gençliğime göz atmak isteyenler, tamamını gözlerinin önünde geçirdiğim Marki de Poyanne'a başvurabilir. Evlendiğim yaşa kadar uzananlar, yaptığımı varsaydıkları vahşiliklere ve bana mal edilen suçları ifşa ederken sözünü ettikleri bazı kötü eylemlerime asla kanıt olmadığını görecek, danıştıkları kişilerden öğreneceklerdir. Oysa olmalıydı; sizin de bildiğiniz gibi, suçta kademe kademe ilerlenir. Bu kadar masum bir çocukluk ve gençlikten tasavvur edilebilecek en korkunç zulümlere nasıl geçmiş olabilirim birdenbire? Hayır, buna inanmıyorsunuz aslında. Bugün beni bu kadar zalimce baskı altında tutan sizler, siz de inanmıyorsunuz buna: İntikam ruhunuzu baştan çıkardı, körlemesine teslim oldunuz bu duyguya ama yüreğiniz benim yüreğimi tanıyor, sizden daha iyi yargılıyor ve aslında masum olduğunu gayet iyi biliyor. Bir gün buna ikna olduğunuzu görmekten mutluluk duyacağım ama itirafınız yaşadığım ıstırapları telafi etmeyecek ve daha az acı çekmiş olmayacağım... Neyse, aklanmak istiyorum ve beni buradan çıkardıkları zaman aklanmış olacağım. Katil olsaydım, buradan çıkmam da pek mümkün olmazdı ama değilim ve eğer değilsem, fazla ceza çekmişim demektir ve bunun nedenini sorma hakkım da olacak. Oldukça uzun bir mektup oldu değil mi? Fakat kendime borçluydum bunu; acı dolu dört yılın yarattığı sıkışma duygusuyla söz vermiştim kendime. İçimdeki acı tükendi. İşte böyle. Veda mektubuna benzedi bu mektup; öyle ki sizi bir kez daha kollarıma alma tesellisine kavuşamadan ansızın geliverirse ölüm, son nefesimi verirken, bu mektupta dile getirdiğim duygularımı, size olan saygısını mezara kadar beraberinde götüren kıskanç bir ruhun son sözleri olarak göndermiş olacağım. Sıradışılığımı affedin. Özellikle peşinden koşulmuş ya da ruhi bir şey değildir: Yalnızca mizaç ve hakikat görmelisiniz içinde. Mektubun elinize geçmesi için başlangıçtaki birkaç ismi siliyorum ve size ulaştırılmasını ısrarla rica ediyorum. Bana ayrıntılı bir cevap vermenizi beklemiyorum ama bu büyük mektubumu alıp almadığınızı bildirin yeter. Bu adı vereceğim bu mektuba; evet, bu adı vereceğim. İçindeki duyguları size aktarmak istediğimde, siz de okuyacaksınız bunu... Beni işitiyor musunuz, sevgili dostum? Bunu okuyacak ve sizi mezara kadar sevecek bu adamın kanıyla imzalamak istediğini göreceksiniz.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Vogue dergisi Kate Moss ve Chiwetel Ejiofor'u moda çekimi için İstanbul'a getirirse sizce hangi mekanları tercih eder? Bugün 12'de Kadıköy'de şehrine sahip çık diye buluşacakların korumaya çalıştığı, hükümetin ise tahrip ettiği yerleri yani tarihi mekanları. 3D yazıcılar hayal gücünün ve teknolojinin sınırlarını yeterince zorlamıyormuş gibi, şimdi de 3D kalem çıktı! 2 boyutlu yazı yazmak mı, ne banal. Kitap fragmanlarının üstadının Gary Shteyngart olduğunu sanırım artık hepimiz kabullenmek durumundayız. Daha önce Süper Acıklı Gerçek Bir Aşk Hikayesi'nin ünlülerle dolu fragmanı ve çeşitli videolarıyla bizi eğlendiren Shteyngart, yeni anı kitabının son fragmanıylaysa artık gerçekten yazarlıktan oyunculuğa terfi ediyor. Aşağıda izleyebileceğiniz videoda James Franco yazarımızın kocası, Jonathan Franzen ise terapisti.


2013'ten memlekete Gezi Direnişi kalacak ümidindeyiz. Gezi'nin izi kitaplarda görülmeye başladı bile. Memleketin yazar-çizerleri fotoğraf kitaplardan söyleşilere, resimli tarih kitaplarından kuramsal çalışmalara kadar Gezi'yle uğraştı. Henüz hepsini almadık, kesinlikle henüz hepsini okumadık. Ama 2014 yılında hepsi teker teker elimizden geçecek. Bu kadar önemli bir direnişin kitaplarının bu kadar hızlı çıkması bazılarında kitapların niteliğine dair soru işaretleri yaratmış olabilir. Bu mesele, Burada yayıncıların fırsatçılığı mı söz konusu? sorusu altında tartışıldı. Bizce bu yanlış bir soru. Yayıncılar elbette yayın fırsatlarını gözetecekler, bu konuda bazen fazla fırsatçı, bazen daha az fırsatçı olacak. Soru, bu kadar hızlı yazılan metinlerin doğası, okunurluluğu, niteliği olmalı. Buradan bakınca yelpazede her kalite mevcut. Bazen nitelik anın kendisinden doğabilir, sonradan yapılan analizlerde retrospektif bakış çok hakimken, anında yazılanlar anı daha iyi kapsayabilirler; iki yıl sonrasının değil, o günün samimi tartışmalarını aktarabilirler. Kitapların niteliğinin tartışılmasının daha doğru olduğu kanısındayız. Gezi listelerinde kolektif kitaplara tek yazarlı kitaplar kadar rastlanıyor. Bu da farklı bir seçki. İçinde Badiou ve Zizek'den yazılar bulabilirsiniz. Zizek'in yazısını okumadık ama geçtiğimiz senelerde, Osmanlı bağlamında Türkiye ve hatta Arap Ayaklanmaları döneminde Ortadoğu değerlendirmelerinin oryantalizme yakınsamalarıyla içimize fenalık getirdiğini itiraf etmeliyiz. Felsefeci-siyaset ilişkisi çok lazım bir ilişki, nitekim Badio ve Zizek'in beraber çıkardıkları Philosophy in the Present çalışmaları bu minvalde önemliydi. Fakat her siyasi coğrafya herkesin harcı değil. Bu yüzden Gezi'yle ilgili yazdıklarını özellikle Badiou'yu merak ediyoruz, Zizek'den ise biraz korkuyoruz. İngiliz Marksist tarihçi Eric Hobsbawm hayatının büyük bölümünün geçtiği, büyük siyasal ve sosyal altüst oluşların damgasını vurduğu 20. yüzyılı 'enteresan zamanlar' diye, 'aşırılıklar çağı' olarak nitelendirmişti. Biz de zaferlerin ve yenilgilerin birarada geldiği yeni 'enteresan zamanlar'a Gezi Direnişi'yle birlikte dahil olduk. İşte sizlere sunduğumzu bu ilk sayılabilecek rapor, Gezi Parkı gerçeğini insan hakları hukuku ve siyasilerin bu süreç içindeki söylemlerini esas alarak Ne? sorusunu değil, Nasıl? sorusunu sorarak, cevaplarını da tartışmayı hedefliyor. Bir söyleşi kitap. Hem İstanbul'dan hem de farklı şehirlerden direnişe katılanlarla derinlemesine görüşmeler. Kimle yan yanaydım sorusuna uzun bir cevap. Müge İplikçi 2013 Mayısı'nın son günlerinde Taksim Gezi Parkı'nda başlayan ve ardından Türkiye'nin birçok bölgesine yayılan direniş çerçevesinde, gençlerle yaptığı söyleşileri bir araya getirdi. Biz Orada Mutluyduk direniş potansiyelinin yanı sıra, bu gençlerin nasıl bir dünyayı özleyip, nasıl bir kent ya da yeryüzü hayal ettiklerini de gösteren, Gezi'nin ruhu kadar coşkulu bir çalışma. Daha geniş ve zamansal ayrımlar da yapan bir liste için buraya bakabilirsiniz. Egoist Okur ise Gezi sürecini anlamak için ilgili olabilecek çalışmaları bir araya getirmiş. Bir de akademik yayınlara bir ek olarak Gezi Ruhu ve Politik Teori'nin adını ve linkini geçirmiş olalım. Koltukname'deki diğer akademik kitap listelerimiz için bkz.


Önce şu bilinsin, sitemlerimizi kendisine iletmek farz oldu. Gözlerimiz yollardaydı. 2004'teki Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus sonrası yine ironi dolu Dig Lazarus, Dig!!!'den sonra, Grinderman, Jesse James gibiler yandan kaynak yapınca, beş yıl beklemek zorunda kaldık. Ortada yeni bir Bad Seeds albümü var ve hava daha az karmaşık, daha dingin. Çetenin has elemanı Warren Ellis'ten zaman zaman gördüğümüz çılgınlıklarına rastlamak olası değil. Bu haliyle The Lyre of Orpheus'tan çok The Boatman's Call'a daha yakın. Ama elbette yine karanlık, yine özgün ve yine davetkar. Cave birşeyler ürettiğinde, ona kayıtsız kalmak imkansız. New Model Army, gönül bağımız olan gruplardan. Ama bunu da boşuna elde etmiş değiller. Punk ruhunu yaşatan az sayıda gurup kaldı zaten, bu yüzden onlardan ilgiyi eksik etmemek gerek. Between Dog and Wolf yine tipik sayılabilecek bir NMA albümü. Tanıdık sound, bildik vokaller, güzel davullar. Bu albümden bir hit, büyük bir single çıkması söz konusu değil; zaten NMA de bunun derdinde değil. Bunu bekleyenler Emre Aydın ya da ne bileyim, Hadisa albümünü tercih edebilirler, oralara zaten hiç girmiyoruz. Albümü beğenmek ya da beğenmemek olası. Ama New Model Army'den vazgeçmek mümkün değil. Bu ses hep genç ya da bize gençliklerimizi hatırlatıyor. Tıpkı hep gönüllerin şampiyonu Pearl Jam gibi. Yani her halukarda ölümüne New Model Army. Gönüllerin sultanı Morrissey'yle kanlı bıçaklı olmasa bizleri daha da mutlu edecek olan Johnny Marr, sessiz sedasız ilk albümünü yayınladı. Jools Holland olmasa epey geç farkedecektik bu güzide kasacı albümü. Sound'un biraz eski moda olduğunu kabul etmek gerekiyor. 90'lara geri gitmek gibi bir parça. Ama buna kim itiraz edebilir? 90'larda ilk gençliğini yaşayan ve hasbelkader mutlu olup 2000'lerde iş hayatına, evliliğe, ekonomik kriz ve topyekün mutsuzluğa mahkum olanların 90'lara geri dönme fırsatını tepmesi olası değil. The Smiths sevenlerin bu albümü sevme ihtimalini hesaplamak aritmetik olarak imkansız. The Messenger'da The Right Thing Right ve New Town Velocity gibi çok sıkı parçalar var ki, herkesin dikkatini zaten çekecektir. Ama siz Johnny Marr kim, diye soruyorsanız, filmi iyice başa sarıp 90'ları da pas geçin ve önce The Smiths'le işe başlayın, böylesi herkes için daha iyi olacaktır. Hem belki hayatınız değişir, sabah işe gitmekten vazgeçersiniz filan. Ne varsa bu İngilizlerde var, diyenlerdenseniz, itiraz edecek değiliz. Tıkanan anaakım müziğe yeni bir yol açma işini hep onlar üstleniyor ve neredeyse pop kültürünün doğuşundan beri de kolayca altından kalkıyorlar. Beatles, Pink Floyd, The Who, Genesis'i yetiştiren bu topraklar, yeni mahsüller vermeye devam ediyor. Kart sesleriyle sarkaç gibi salınarak Ahmet Kaya türküleri çığıran bizim pop starvari yıldızlarımız gibi, Rebecca Ferguson da bir yarışmadan müzik piyasasına transfer olmuş. Oysa o bir kaybeden. Yarışmada 2. olsa da, sıradışı sesi, kendi şarkılarını yazıp bestelemesi hemen dikkat çekmiş. İlk albümü Heaven, ki eşsiz Glitter & Goldu da içermekteydi, 2011'de çıkmıştı. Yeni albümünü de 2013 sonunda dinleyebildik. Bu yeteneli genç hanımın yelpazesi oldukça geniş. R&B'den pop rock'a uzanan, yer yer Amerikan etkisi hissedilen bir ikinci albüm. Rebecca belli ki gelişimine devam ediyor ve sadece bir şarkıcı değil, aynı zamanda bir müzisyen de. Paloma Faith sonrası adadan çıkıp dikkatimizi bu kadar celbeden ikinci kadın Rebecca. Charles Bradley'yi henüz keşfetmediyseniz suç sizde değil. Çünkü ilk albümünü 63 yaşında yapabilmiş, Amerikan imparatorluğunun kaybedenlerinden biri Bradley. Yıllarını sokaklarda, metro istasyonlarında geçirmiş. Karın tokluğuna ayak işlerinde çalışmış, babasını hiç bilmemiş, annesinden çocukken ayrılmış. Şehirden şehre göçüp sefalet içinde yaşarken, bir yandan şarkılar da söylemiş ama müzik ona 90'lara kadar para kazandırmamış. Şimdi, iki yıl aradan sonra ikinci albümüyle karşımızda. Onu gördüğünüzde James Brown'u hatırlamanız çok doğal. Onun mimiklerini bile taklit ettiğini bizzat Bradley itiraf ediyor. Ama Brown ne kadar eğlenceli, ne kadar enerji doluysa, Bradley o kadar hüzün ve duygu dolu. Bu sıradışı sesi duyduğunuzda yüreğinizin titrememesi çok zor. Bradley bir soul yıldızı, Brown gibi bir sex machine değil. O sahneden kendini tutamayıp, tıpkı aşağıdaki videonun sonunda olduğu gibi dinleyicilerine göz yaşları içinde sarılmak isteyen, basit ama yüklü bir duygu insanı. Mesajları açık, soruları basit. Bu hüzünlü sesi dinlemekten mutsuz olmayacaksınız, garanti veriyoruz. Son olarak, kendisini geçtiğimiz ekimde Babylon'da konuk ettiğimizi hatırlatalım.


Her ne kadar yönetmeni Alfonso Cuaron'u sevsek de ve çoğumuz hiç değilse Harry Potter ve Azkaban Tutsağı'ndan ve Children of Men'den ya da bambaşka bir grup Y Tu Mama Tambien'den, belki bir grup üç filmden birden tanısak da, Yerçekimi'ni sevmeyi beklemiyorduk. Sandra Bullock ve George Clooney ne kadar orijinal bir iş yapmış olabilir ki, diyorduk. Zaten filmin insanı etkileyen ve uzay üzerine değil de dünya üzerine, yaşadığımız hayatların ritmi üzerine düşündürten kısmı oyunculara rağmen ortaya çıkmış bizce. Biraz kapalı, biraz daraltan bir film, tıpkı memleket kışı gibi. Bir de sonunda Amerikan filmi numarası çekilmeseymiş şaşırmanın ötesine geçip beğenecektik de. Daha önce Yasak Bölge 9'u bilimkurgu camiasına kazandırmış, epik olmayan, karakter işleyen, üstelik de toplumsal meselelere siyasi bir bakış açısı geliştirebilecekmiş gibi duran Neill Blomkamp'tan çok siyasi bir konuda çok boş bir film. Bütün film boyunca hayatta kalmak için onuru dahil her şeyi feda eden kahramanımızın son kahramanlığını açıklayacak bir sağduyu biz bulamadık. Hevesle bekledik, hayalkırıklığına uğradık. Bu iki kahramana dayanan bu seneki iki film de açıkçası bir sonrakilerini seyretmeyi tercih etmeyeceğimiz kadar kötüydü. Wolverine'le ilgili dertlerimizi ve siyasetsizliğini şurada şikayet konusu etmiştik. Thor ise kötü aksiyon dolu, Natalie Portman'ın başka dünyalardan gelenleri zıplaya zıplaya ışınladığı bir saçmalıktı. Kaçıranlar üzülmesinler. Oda müziğine ve bir dörtlünün uzun süren müzik maceralarına veda edişlerine bakan filmin oyuncu listesi inanılmaz. Philip Seymour Hoffman, Catherine Keener, Christopher Walken diye gidiyor. New York'ta geçen Son Konser, müzik ve ilişkiler üzerine düşünmek isteyenler için kaçırılmaması gereken bir yapım. DVD'si alınası, keşke sinemada seyretseydim dedirten bir film. American Horror Story, Koltukname gibi korku filmlerinden korkanların dahi cesaretini toplayıp izlemesi gereken, Six Feet Under'dan sonra belki de gelmiş geçmiş en iyi dram dizisi. Antoloji olarak tanımlanan dizi, her sezon sil baştan yeni bir hikaye anlatıyor. Geçen yılın muhteşem akıl hastanesi sezonundan sonra, 2013'te New Orleanslı cadılarla beraberiz. Jessica Lange, Sarah Paulson, Kathy Bates, Francey Conroy ve geri kalan herkesin şahane performansları, ama elbette en önemlisi Ryan Murphy ile Brad Falchuk'un sarsıcı senaryosu, American Horror Story'nin ufak bir hileyle film listesine alınmasını kaçınılmaz kılıyor.


George Orwell'in kurgusal kitapları Türkçede Can ile İthaki damgasıyla çıkıyor. Ama gazete yazıları, eleştirileri ve mektuplarının tamamı dört devasa cilt eden yazarın kurgu dışı metinlerini nedense iki yayınevi de basmıyordu. Sel Yayınları, geniş külliyatın en bilindik metinlerini içeren iki kitapla, Kitaplar ve Sigaralar ile Neden Yazıyorum'la bu hazineye bir giriş yapmış bulundu. Çok da iyi oldu. Hukukun, estetik algısının, değer yargılarının, hatta tarihin her gün yeni baştan yaratıldığı yalan bir ülkede Sayru Usman, anlamaya çalışan bir zavallı. Mel'un son yılların en önemli kitaplarından biri. Yıllar geçtikçe daha çok hatırlanacağına şüphemiz yok. Komplo teorileri, kovalamacalar, gizli örgütler... Polisiye ile gençlik kitaplarından izler... Dahası, bir kitap meraklısını sevince boğacak edebiyat göndermeleri... Marisha Pessl'in bu ilk romanında yok yok. Sayfa sayısı gözünüzü korkutmasın, romana bir daldınız mı içinden bir daha çıkamayacaksınız. Pek sevdiğimiz Julian Barnes'ın, 2011 yılında Man Booker Ödülü'nü alan son romanı, 2013'te Türkçe okurlarıyla buluştu. Bir Son Duygusu, Belleği, belleğin insana oynadığı oyunları irdeleyen, dokunaklı bir kitap. Kendisi küçük, etkisi büyük romanlardan. Barnes'ın hissettiği son duygusunun romancılığının sonu anlamına gelmeyeceğini umuyoruz. Filmler, diziler derken son yıllarda kitapçılar da Sherlock Holmes öyküleriyle dolup taşmaya başladı. Bir kısmı, kitap isimlerinin bile uydurulmuş olduğu, göz ardı edilmesi gereken baskılarken, Can ve İş Bankası gibi yayınevlerinden çıkanları dikkate değer. Ama bu yıl Everest'ten çıkan Açıklamalı Notlarıyla Sherlock Holmes, baskı ve edisyonuyla gerçekten takdire şayan. Özel kağıt, renkli baskı ve özgün çizimleriyle insana kitapları sevdiren bir kitap. Kitabın ismindeki soruya verilecek teolojik ya da felsefi çok sayıda cevap olabilir. Herkes için doyurucu bir yanıt bulmak pek olası değil. Zaten tek ve mutlak bir yanıtın olması da düşünülemez. Yazarımız da bu yanıtların neler olduğunu ararken, günümüzün önemli filozof ve bilim adamlarına sohbet amaçlı ziyaretler yapmayı, bizi de yanında götürmeyi tercih ediyor. Sorunun yöneltildiği kişilerden, zaman zaman oldukça sıradışı, mesela evrenin bir bilim deneyinden ibaret olabileceği gibi yanıtlar gelmiş. Kitabın sonunda net bir cevap almayı umuyorsanız, hayal kırıklığına uğrayabilirsiniz. Zaten bu arayıştaysanız, bakmanız gereken kitabın kutsal sıfatlı olması daha doğru olur.


Yıl sonu, beraberinde listeleri de getirir. Şirketlerin bütçe hesaplarından bireylerin yeni yıl kararlarına, geride bırakılan on iki ay değerlendirilir, gelecek on iki ay için hazırlık yapılır. Edebiyat severler için yıl sonu listelerinin gözdeleri, kuşkusuz kitaba dair olanlardır. Öne çıkan kitaplar, en iyi kitaplar, 5'ten 10'dan 50'den 100'e kadar sıralanan kitaplar, bizim sevdiklerimiz, sizin seçtikleriniz... Zaten yıl boyunca, plaj kitaplarından şömine başı kitaplarına, hasta yatağında okunacaklardan ters takla atarken okunacaklara kadar, türlü türlü liste yapılmıştır. Kitap listelerinin sonu yoktur sonunun olmasına gerek de yoktur. Kimi zamanlar bizim Yıldan Geri Kalanlar yahut Radikal Kitap'ın Yılın 100 Kitabında olduğu gibi ekip içi yapılan bir seçkidir söz konusu olan. Lakin diğer zamanlar, işin içine danışılan adlar girer. Şu kadar kişiye sorulmuştur. Verdikleri yanıtlar şöyledir. Şu kadar kişiye sorulduktan sonra seçkilerinin ortalaması, bu ortalamanın da karekökü alınmış, birkaç karate numarasının ardından aşağıdaki şekle büründürülmüştür. 1 Ocak 2013'ten bu yana toplamda 23 ödül, 4 tane de liste inceledik. Çalışmaya başladığımızda çok daha fazla listeyle karşılaşmayı bekliyorduk bu yılki rakamın bu kadar düşük olması, belki Gezi Direnişi sırasında gündelik hayatın askıya alınmasına bağlanabilir. Her halükarda, jüriler ile seçici kurullar arasındaki bu rakamsal dengesizlik, iki ayrı döküm almamıza yol açtı. Biz böyle bir çalışmaya gerek duyulduğunu, ortaya çıkan rakamların ilginç olabileceğini, konuyla ilgili tartışmalara farklı bir boyut kazandırabileceğini düşündük. Belki de yanılmışızdır. Kararı, yarın ve ertesi gün yayınlayacağımız verileri inceledikten sonra vereceğinizi umuyoruz. Verileri, herhangi bir yorum katmadan sunacağız. Takdir size kalmış. Koltukname ailesi olarak size sağlık, neşe, sanat, kitap ve elbette liste dolu bir yıl diliyoruz. Sonnot: Genel olarak listelerle ilgili güzel bir yazı için Siren'in Sesi'ne göz atabilirsiniz. Metin Celal de köşesinde yıl sonu listelerine değinmişti.


2013'ün öne çıkan seçici kurul üyeleri yazımız için buraya, bu çalışmanın açıklaması içinse buraya bakabilirsiniz. Dünkü yazımıza istinaden, yılın ilk günü, 2013 boyunca, 23 edebiyat ödülünde, birden fazla jüri üyeliği yapmış isimlerle karşınızdayız. Listenin başında 12 kere jüri üyeliği yapmış olan Doğan Hızlan yer alıyor. Hızlan'ı, 5 kere jüri üyeliği yapan Hilmi Yavuz ile 4 kere jüri üyeliği yapan Cevat Çapan, Egemen Berköz, Metin Celal ve Refik Durbaş izliyor. 3 kere jüri üyeliği yapanlar Cemil Kavukçu, Enver Ercan, Eray Canberk, Faruk Şüyün, Nursel Duruel, Selim İleri, Semih Gümüş, Turgay Fişekçi, Turhan Günay ve Ülkü Tamer'den oluşuyor. 2 kere jüri üyeliği yapanların listesi ise şöyle: Adnan Binyazar, Ali Cengizkan, Emin Özdemir, Erendiz Atasü, Feyza Hepçilingirler, Güven Turan, Handan İnci, İhsan Yılmaz, İlknur Özdemir, İnci Aral, Leyla Şahin, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Murat Gülsoy, Müge İplikçi, Müslüm Çelik, Osman Şahin, Prof. Dr. Abdullah Uçman, Sennur Sezer, Sevin Okyay ve Tahsin Yücel.


2013'ün öne çıkan jüri üyeleri yazımız için buraya, bu çalışmanın açıklaması içinse buraya bakabilirsiniz. İki gün önceki yazımıza istinaden, 2013 yılı boyunca, 3 farklı mecmuada yapılan kitapla alakalı 4 listede, birden fazla seçici kurul üyeliği yapmış isimlerle karşınızdayız. 2013'te, kitap, yazar ya da yayıncı listelerine 3 kere katkıda bulunmuş olanlar Cem Erciyes, Cemil Kavukçu ve Sibel Oral. Onları, 2 kere katkıda bulunanlar izliyor: A. Ömer Türkeş, Adnan Binyazar, Ali Çolak, Altay Öktem, Asuman Kafaoğlu-Büke, Ayşe Çavdar, Behçet Çelik, Burcu Aktaş, Çağlayan Çevik, Derviş Şentekin, Enver Ercan, Feyza Hepçilingirler, Gülenay Börekçi, Hakan Bıçakçı, Hande Öğüt, Haydar Ergülen, Kaya Genç, küçük İskender, Lal Laleş, Murat Yalçın, Müren Beykan, Onat Bahadır, Semih Gümüş, Sırma Köksal, Tanıl Bora, Turgut Çeviker ve Yekta Kopan.


Kurt Cobain öleli neredeyse 20 yıl oldu. Genç yaşında intiharı seçen rock yıldızının ölmeden önceki fotoğraflarını görmüş olanlar, yüzündeki mutsuz, depresif, uyuşturucudan medet uman umutsuz hali anımsayacaktır. Oysa, ailesi tarafından ilk kez basına verilen çocukluk fotoğraflarında Cobain, her şeyden önce mutlu bir çocuk gibi görünüyor. Cobain'in biyografisini yazan Charles R. Cross'a göre de, küçük Kurt'ün çocukluğu, oldukça güzel geçmiş. Muhtemelen fitili ateşleyen anne babasının daha sonra gerçekleşen boşanması olsa gerek. Zira bu olaydan sonra, ruhundaki fırtınaları, odasının duvarlarına annemden de, babamdan da nefret ediyorum yazarak göstermiş. Cobain'in annesi Wendy O'Connor, ortaya yeni çıkarttığı fotoğraflarla ilgili şu ana kadar herhangi bir açıklama yapmasa da, basının bu fotoğraflara erişme zamanı manidar. Çok kısa bir zaman önce Wendy O'Connor, Cobain'in fotoğraflarda görülen dönemini geçirdiği, 1923 yılında inşa edilmiş evlerini satılığa çıkarmış durumda. Hem de Cobain'in odasındaki yatağı bile dahil. Fiyat 500.000 Amerikan doları. Sıkı bir tamirat görmesi gereken evin piyasa değeri ise 67.000 Amerikan doları olarak belirlenmiş. Ev, ABD.'nin kuzeybatısındaki Seattle'ın iki saat kadar dışında. Aile adına konuşan Cobain'in kız kardeşi, evi satılığa çıkarmaktaki amaçlarının, evi bir Cobain müzesi olarak düzenleyecek birisinin satın almasına olanak vermek olduğunu açıkladı. Cobain 27 yıllık kısa hayatı boyunca toplan yirmi evde yaşadı. Her bir evin ortalama değerini göz önünde bulundurunca, arkasında bıraktığı çöpün bile büyük bir miras olduğunu düşünmemek elde değil. Oysa Cobain'i hayatının baharında intihara sürükleyen sebeplerden biri de, bu dünyevi olgularla başa çıkamamasıydı.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Veronica Mars filminin vizyon tarihi belli oldu! Dizinin tüm hayranları gibi biz de, filmin Kickstarter'da toplanan parayla çekileceğini duyunca pek sevinmiştik. Türkiye'de ne zaman gösterime gireceği henüz bilinmese de, Amerika vizyon tarihinin 14 Mart olarak belirlenmesine de bir o kadar heyecanlandık. Fragman burada. Tim Burton ve Doctor Who sevenlerin hoşune gidecek bir sentez. Listelerle ilgili şurada kısa bir yorum yapmış, ama esasında Siren'in Sesi ve Metin Celal'in konuyla ilgili yazılarına bağlantı vermiştik. Gözümüzden kaçmış, geç de olsa paylaşalım: Elif Batuman'dan yıl sonu listeleri üzerine bir liste.


İlgimizi çeken, önemli bulduğumuz, Türkçede eksikliğini hissettiğimiz kültür, sanat ve edebiyat haberlerini paylaşmak için 5 Ocak 2012'de kurduk Koltukname'yi. İlk yılımız düşe kalka, etrafı yoklaya yoklaya kimliğimizi biçimlendirmek ve blog denilen bu mecrayı keşfetmekle geçti. Anladık ki haberleri yalnızca kopyalayıp yapıştırmak, başka dildeki alıntıları yarım yamalak bir internet Türkçesiyle sunmak, kaynaklarımıza karşı saygısızca davranmak, kısacası hazıra konmak istemiyoruz. İsteğimiz, hedefimiz, başka yerde karşımıza çıkmamış haberleri paylaşmak, başka yerde karşımıza çıkan haberleriyse yeni bir bakış açışıyla sunmak, farklı mecralar arasında bağlantılar kurmak, gitgide daha çok özgün içerik üretmek, sormak soruşturmak ve hem internet hem de sokak bağlamında daha sosyal olmak. Bu kapsamda geçtiğimiz yıl içinde akademik kitap listeleri çıkardık, T. S. Eliot'tan esinlenen bir tarif yaptık, müzik tarihini hatırladık, Tüyap İstanbul Kitap Fuarı'nı en etkin şekilde gezme rehberi hazırladık, Türkiye'nin odak ülke olduğu Londra Kitap Fuarı'na katıldık, 2013 yılı içinde öne çıkan jüri ve seçici kurul üyelerini sıraladık, BüyükKeyif'le telefon görüşmesi yaptık. İkinci yaşımızı, daha az yayın yaptığımız bu geçen yıl içerisinde bizi takip etmeyi bırakmayan siz sevgili okurlarımıza bir hediye sunarak kutlamak istedik. Bu yazının altına çarşamba gününe kadar yorum bırakan okurlarımızdan birine, aşağıdakilerden istediği bir kitabı göndereceğiz. Başlıklar, 2013'ten Kalanlar // Kitap ve Gezi Kitaplığı listelerimizdendir, kitaplarla ilgili düşüncelerimizi bu bağlantılardan okuyabilirsiniz.


2014'te fantazi rol yapma oyunlarının en eskilerinden hala da en ünlüsü Dungeons&Dragons'ın 40. yılı kutlanıyor olacak. Milyonlarca takipçi şirketin çıkardığı maceraların peşindeyken kutlanmak doğru terim oluyor. Bu kutlamaların bir parçası olarak Dungeons&Dragons: A Documentary çekilmekteymiş. Fragman belgeselin tam olarak ne anlatacağı konusunda bayağı iyi bir fikir veriyor. Gerçekten de D&D'nin hem oyun mekaniği hem de edebiyattan devşirdiği mitolojik karakterlerle hikayeleri kullanma biçimi D&D oyuncularından çok daha geniş bir kitleyi etkiledi. Sadece rol yapma oyunlarını değil, başka oyun mecralarını da değiştirdi. Son vardığı noktalardan biri ise World of Warcraft gibi online oynanan oyunlar oldu. Aslında bir tek kağıt, kalem ve üç beş arkadaşla oynanan bu oyun milyonlarca dolarlık bir oyun sanayisinin temeline yerleşti. Ayrıca fantazi rol yapma oyunları sadece D&D'yle sınırlı kalmadı. Şu sıralar çok beğenilen başka bir şirket de Paizo. Hem küçük maceralar hem epik oyunları var. Bugünlerde şirketin Super Star yarışmasının oylamaları devam etmekte. Paizo her sene sonunda oyuncuları kendi mucizevi eşyalarını tasarlamaya davet ediyor. Sonrada başkalarının yazdıklarına oy verebiliyorsunuz. Bahsedilen eşyalar, kelebekler çağıran paltolardan geleceği gören kürelere kadar değişiyor, bu oyunları oynayan, senaryoları takip edenlerin hayal güçlerini yansıtıyor. Üstelik yarışmada ilk otuz ikiye kalanlar bir sonraki aşamaya geçiyor, en son yazdıkları oyun senaryolarıyla yarışıyorlar. Kazanan senaryo yayımlanıyor. D&D'yi de, diğer tüm benzer şirketleri de aslında oyun senaryoları yayımlayan yayınevleri gibi düşünebiliriz. Birkaç oyundan sonra farklı yazarların üsluplarını ayırt etmek ve kendi zevkinizi geliştirmek kaçınılmaz oluyor. Oynamayıp sadece okuyanları bile tanıyoruz. Bu noktada bu yayın mecrasının ayakta kalmasını sağlayan pahalı bilgisayar oyunları değil, şahane kapak tasarımları, özenli çizimler ve keyifle okunan senaryolar oluyor. Elbette tüm bunlar sadece yazarlar ve çizerlerle değil, editörlerin de yoğun katkılarıyla mümkün. Bu sene Paizo'nun yarışmasına biz de katıldık, editörlerin notlarını ciddiye alarak 300 kelime yazmaya çalıştık. Saatler sürdüğünü itiraf etmek zorundayız. Bizce D&D'nin 40. yıldönümünü kutlamak bu oyunların yayıncılık damarını hatırlamak demek. Oyunların can damarı hala edebiyat. Zaten Paizo da internet sitesinde bedava hikayeler yayınlıyor. Belki konuya çekingen yaklaşanlar buradan bir giriş yapmak isteyebilirler.


Altındanmışcasına titreşen her şey ve bu inanılmaz yumuşak ışık. Son yıllarda Lou ve ben burada birlikte çok zaman geçirdik, ve her ikimizde şehir çocukları olsak da, Lou'ya onu hastaneden çıkarıp eve getirmeye söz vermiştim. O bir Tai Chi ustasıydı ve son günlerini burada, mutlu, güzelliklerle, güçle ve doğanın yumuşaklığıyla çevrelenmiş şekilde geçirdi. yalnızca havada hareket eden müzisyen elleriyle tekrar etti. ve eminim, onun dünyadaki acı ve güzellikler üzerine yazdığı şarkıları, pek çok insanın içini, onun yaşamdan aldığı keyifle dolduracak. Yaşasın bize kalan, aramızda dolaşan ve üzerimize yağan güzellik! 66 yaşındaki Anderson, 1982 yılındaki uluslararası başarı kazanacak ilk albümü Big Science'ı kaydetmeden önce, 70'li yıllardan itibaren New York sanat ve müzik çevrelerinde boy göstermekteydi. Müzisyen, film yapımcısı, yazar, sayısız performans yaratıcısı Anderson, zamanımızın büyük kültür figürlerinden biri olarak görülmekte. Anderson 90'lı yılların başından itibaren hayat arkadaşı Reed'le birlikte müzik çalışmaları da yapmaktaydı.


Koltukname olarak türlerin iç içe geçmiş hallerine bayılıyor, o türden bu türe farklı farklı geçişler hayal ediyoruz. Peri Masalları, bu tür geçişliliğin kendisini konu eden bir tasarım/mimari/öykü yarışması. Yarışmanın görevi şu: Bir gün Banallik Cadısı mimarlığın üstüne bir lanet göndermiş ve biz şimdi Yaratıcılık büyüsüyle mimarlığı tekrar, eskisi gibi hikaye anlatan, insanların dünyayla ilgili dertlerini çözen konumuna getirmek zorundayız. Çünkü Peri Masalları yarışması, her mimari tasarımın, daha doğrusu her esaslı mimari tasarımın da bir hikaye barındırdığı, gerilime, kahramanlara ve büyüye sahip olduğu düşüncesinden yola çıkıyor. Yok olan yerde bir şey var etmek gerçekten de mimarlığın kilit meselelerindendir. İnsanların dünyayla ilişkileri düzenlemek de mimarinin esasıdır zaten. Tıpkı dünya ile anlamlar-duygular arasındaki bağlantıları düzenleyen hikayeler gibi. Örneklerle açıklamak gerekirse, yarışmayı düzenleyenlerin mimari tarihinindeki bu tarz hikayelerden yaptıkları seçkiye bakılabilir. Biz Rem Koolhaas'ın Londra Duvarı fikrine bayıldık. Berlin Duvarı'nı Londra'da inşa edersek ne olur? Bir şehir iyi ve kötü diye ayrılırsa mekanın başına ne gelir, o mekanda yaşayan insanlara ne olur? Bu gibi sorulara kışkırtıcı cevaplar sunuyor Koolhaas. Yarışmaya katılmak için beş görsel ve 750 kelime civarı bir öykü göndermek gerekiyor. Yarışma birinciye 1250, ikinciye 600, üçüncüye 400 dolar veriyor, ayrıca dereceye giren herkesin öyküsü Blank Space dergisinde yayımlanıyor. Maalesef son katılım tarih pek yakın: 17 Ocak. Yine de şansını denemek isteyenlere, peri masallarını ve mekanları düşünmeyi sevenlere, hem yazarlara hem de çizerlere duyurulur.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. İhsan Oktay Anar'dan yeni bir roman geliyor! Galiz Kahraman, 17 Ocak'ta kitapçılarda olacak, yazarın sevenlerine duyurulur. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın büyük romanı, Saatleri Ayarlama Enstitüsü artık Penguin Classics damgasıyla İngilizcede. Çevirmenler Alexander Dawe ile Maureen Freely. Kitabın içini dışını görmek için Penguin Classics'in Instagram hesabına bakabilirsiniz. Kitapla ilgili New York Times eleştirisi ise burada. Anar ve Tanpınar'dan Elif Şafak'a geçmek gerekirse... Arkitera sitesi Mimar Gözüyle Elif Şafak'ın Son Romanı adlı bir yazı yayınlamış. Mehmet Berksan'ın kaleme aldığı eleştiri yalnızca Şafak'ın romanındaki hataları görmek için değil, dönemle ilgili doğruları öğrenmek için de iyi bir kaynak. Haftanın bombası: Can Yayınları'nın beyaz kapakları değişiyor. Bunun yanı sıra yayınevinin logosu ve yayın çizgisi de güncelleniyor. Değişiklikleri anlatan etkileyici video burada. Can Öz'ün değişimle ilgili verdiği söyleşi burada. Yeni tasarımların sahibi Lom Tasarım ise burada.


Gisele d'Estoc, 19. yüzyıl Fransa'sının gizemlerinden biridir. Bu takma adın, dönemin kadın yazarlarından birine ait olduğu düşünülüyor ama terör eylemlerinde parmağı bulunduğu iddia edilen, kadınlarla düellolar yapan, erkek kılığına giren bu sansasyonel kadının asla var olmadığını savunanlar da yok değil. Gerçekten yaşadığını varsayacağımız Gisele d'Estoc, aynı zamanda ünlü yazar Guy de Maupassant'ın sevgilisi olarak biliniyor. Erkek kılığına girip Maupassant'a kadınlar seçtiği söylenen d'Estoc, belli ki tanışmalarının ardından yazara karşı derin bir ilgi duymuş. Nitekim Birsel Uzma'nın bizler için bulup çevirdiği mektupta, d'Estoc'un arzusu üzerine Maupassant kendisini anlatıyor. Çıkan sonuç, gerçekten de Maupassant'dan bekleneceği gibi etkileyici. Aşk ilişkileriyle ilgili düşüncelerini, asosyalliğini ve ne kadar inkar etse de romantikliğini ortaya koyan bir mektup. Size kendimle ilgili ayrıntılardan söz etmemi istiyorsunuz. Hata ediyorsunuz çünkü hoşunuza gideceklerini hiç sanmıyorum. Şehvet düşkünü ve sapkın olanlar dışında, kadınların beğeneceği biri olmadığımı daha önce söylemiştim size. Diğerleriyse en çok on beş gün içinde bıkar benden. Ne yaparsınız! Siz her türlü inanca sahipsiniz, başka bir deyişle tamamiyle safsınız; oysa hiçbir inancım yok benim. Olabilecek en hayal kırıklığı yaratan ve en hayal kırıklığı yaşamış erkeğim; en az duygusal ve en az şairane bir de. Aşkımı dinler arasında sayıyor, dinleri insanlığın içine düştüğü en büyük aptallıklardan biri olarak görüyorum. Ne zaman iki sevgili görsem, kapıldıkları budalalık beni rahatsız ediyor. Seni seviyorum, sana tapıyorum, canım, ruhum, hayatım, vs. Üstelik tüm bunlar yalnızca farklı cinsiyetlerden oldukları için. Irkıma, doğama ve insan oluşuma dair her türlü içgüdüyü taşıyorum. Dolayısıyla kadını seviyor, bedenimin tabi olduğu, aynı zamanda hayvanları da hakimiyeti altında tutan kanuna boyun eğiyorum; ama ben bu hayvanlara göre daha üstün bir varlığım, onlar gibi davranmak yerine, cinsel eğilimlerime zarafet katmanın yollarını arıyor, hayallerle süslüyor, git gide daha rafine hale getiriyorum, demek daha kolay olmaz mıydı? Ben de medeniyetle yozlaştım; gizlemiyorum bunu. Güzelliğin her türünü seviyor, tapıyorum hepsine. Durmaksızın tatmin etmenin yollarını aradığım duyulara sahibim. Üstelik coşkulu bir oburum, yemek için yiyen, sağlıklı besinlerle eşsiz duyumlara ulaşmak için sürekli yiyen bir obur, aşkın değişik lezzetlerini, hafif aromalarını, uçucu kokularını hissetmeye doyamayan bir bağımlıyım. Bende doğa duygusu olduğunu söylediniz? Bu benim biraz da kır tanrısı olmamdan ileri geliyor sanırım. Evet, ben kır tanrısıyım, hem de tepeden tırnağa. Köyde aylarca tek başıma kalırım. Gece, suyun üzerinde, tek başına, gece boyunca, gündüz, ormanda ya da bağlarda, yakıcı güneşin altında ve tek başına, gün boyunca. Toprağın melankolisi hüzün vermez bana: Ben şafakların, öğle vakitlerinin, alacakaranlıkların, gecelerin yankılandırdığı duyguların aracısıyım. Tek başıma yaşarım, haftalar boyu hiçbir duygu gereksinimi duymadan iyi yaşar giderim mutluluk içinde. Fakat kadın bedenini de severim, çimenleri, nehirleri, denizleri sevdiğim gibi aşkla hem de. Tekrar ediyorum, kır tanrısıyım ben. Topluma karıştığımda, sosyete davetlerinde, vasat sohbetlerde, giysilerin çirkinliğinde, davranışlardaki yanlışlarda beni çileden çıkaran da budur belki. Bir davette, tüm içgüdülerimle, tüm düşüncelerimle, tüm duyarlılığımla, tüm mantığımla acı çekiyorum. Doğal düşüncelerim kabul edilmiş, alışılmış, saygı duyulan ve genele yayılmış bakış açısıyla bakıldığında şaşkınlık yaratıyor! Her türlü toplantıdan iğreniyorum. Bir balo sekiz gün iç sıkıntısına neden oluyor bende. Hayatımda ne tek bir at yarışına ne bir revü ne bir ulusal bayrama katıldım. Yavan, ürkek, boş olan her şeyden nefret ederim. Bu nedenle madam, sizinle Opera'daki bir baloda karşılaşmamış olmayı tercih ederdim! Venedik'e gelince, orası bir şiirdir ve bilirsiniz onu da hemen hemen hiç sevmem. Bu durumda, birbirimizi tanımadan, nereye gittiğini bilmediğimiz bir yere doğru yola çıkmış olmuyor muyuz? Ne için? Daha ilk dakikadan birbirimizden nefret edersek ya? Sonuçta mümkün bu! Üstelik, söylediğinizden, bana hissettirdiğinizden daha iyi tanıdığınızı sanıyorum beni ve gördüğünüz gibi bunu sorun etmiyorum: Yine de kendi kendime benimle dalga geçen bir arkadaş olup olmadığınızı sormadan edemiyorum! O kadar çok şaka yaptım ki bugüne kadar, bana da yapılması mümkündür. Sonuçta böyle bir şaka güzel olur. Zaten kamuoyunun düşüncesi beni hiç ilgilendirmediğinden, gülünç duruma düşmekten asla endişelenmem. Sohbet etmek mi istiyorsunuz? Olur. Nerede? Siz seçin. Hatta isterseniz kaçırın beni. İmdat! diye bağırmayacağım. Aslında ben sizin evinize gelemeyeceğime göre, neden istediğiniz gün ve saatte kalkıp öylece birdenbire benim evime gelmiyorsunuz. İsyankar duyguları zafere kavuşturmak için mekanik koltuğum yok artık. Beni ziyarete gelen kadınlara tecavüz etmiyorum inanın. Nana'nın prömiyerinde olacak mısınız? Ben prömiyerlere hiç gitmem ama buna katılacağım. Sanırım perşembe günü olacak. Neyse madam, emirlerinizi bekliyorum. Bana biraz, hatta birazın da ötesinde kendinizden söz edin. Nadir parçalar ilginçtir. Beni neden görmek istersiniz, ben de herkese benziyorum ve üstelik hoşsohbet de değilim. GUY DE MAUPASSANT 83, rue Dulong. Mektubum karalamalarla dolu. Pek hoş bir durum değil. Kusuruma bakmayın, çok hızlı yazıyorum ve temize çekecek vaktim de yok.


iTunes internet mağazasının açıldığı günden beri ABD'deki müzik indirme sayısı ilk kez geriledi. Pazar araştırmaları yapan Nielsen SoundScan adlı şirketin bildirdiğine göre, müzik indirme adedi, 2013 yılında 1,34 milyar adetten 1,26 milyara düştü. Bu, %5,7'lik bir pazar daralmasına işaret etmekte. Albüm indirmelerinde ise önemsenecek bir değişim yok: 2012'de 117,7 milyon adet olarak gerçekleşen satışlar, 2013'te 117,6 adet olarak kayıtlara geçmiş. Sektörü tanıyanlar, streaming olarak adlandırılan yeni hizmet türünün bu konudaki en önemli sebep olduğunu belirtiyorlar. Streaming hizmetine abone olan kullanıcılar, ortalama 10 Amerikan doları aylık ücret karşılığında, indirmeden sınırsız müzik dinleme hakkını satın alıyorlar. Böylece geniş depolama alanına sahip olması gerekmeyen internet bağlantılı müzik çalarlar ya da PC veya telefon aracılığıyla on demand, yani talep üzerine, müzik dinlemek mümkün oluyor. Peki halen kanlı canlı CD alan kaldı mı, diye soracak olursanız, cevap evet. Ancak CD satışlarında hepsinden daha büyük bir gerileme var. ABD'de 2013'teki CD satışları, bir önceki yıla göre %14,5 düşerek 165,4 milyona gerilemiş. Plak satışlarında ise yaklaşık %30 artış var. Toplam plak satışı 6 milyon adede ulaşmış durumda. İnternetten müzik satın alan tüketicilerin davranışları, teknolojinin ve altyapının gelişimiyle değişiklik gösteriyorlar. İnternet hızı arttıkça ve mobil internet bağlantısı artık sıradan bir hizmet haline gelince, tüketiciler müziği indirmek yerine streaming hizmetini tercih etmeye başlıyorlar. Bir başka önemli gösterge de, tüketicilerin bir albümün tamamını satın almak yerine, artık çok daha cüzi bir tutar karşılığında, öndinleme de yaptıktan sonra istedikleri şarkıları tek tek satın almaları. Uzun süre koleksiyoncuları ve meraklıları dışında ihmal edilen plaklarsa tekrar popüler hale gelmekte. Sevenleri tarafından tınısı eşsiz bulunan plaklar, son dönemde müzikseverlerce yeniden keşfedilmiş durumda. Billboard'un haberine göre, ABD pazarındaki daralmaya rağmen 1 milyon satış rakamını geçen albüm indirmeleri, 10'dan 13'e yükselmiş. Bu barajı geçen parça adedi ise 2013'te 106. En çok indirilen parça ise, 6,5 milyon adetle, itiraf ediyoruz, hiç beklemediğimiz şekilde Robin Thicke'nin Blurred Linesı olmuş.