Yılın birkaç hafta öncesine kadar, Noel kutlanan ülkelerde yoğun bir zencefil ve diğer çeşitli yoğun aromalı baharatların kullanıldığı, bol içki ve tatlının tüketildiği bir dönemdeydik. Sıcak şarap, baharat ve alkolü bünyesinde birleştirmiş şahane bir icattır mesela. Zevkle takip ettiğimiz Yummybooks da mevsime de uyarak bol zencefilli, pekmezli, kakuleli, ama aynı zamanda biralı bir kek yapmış. Karanlık ve yapışkan bu keki isterseniz Grimm Masalları'nı okurken, isterseniz masalları eleştirdiğiniz dost sohbetlerinde yiyebilirsiniz. Tarife geçmeden önce, Grimm Kardeşlerin kimi hatta çoğu masallarında yer alan şiddet ve dehşet öğelerine değinmesek olmaz. Bu konuyu her açıdan tartışan derli toplu The New Yorker makalesinden özetlemek gerekirse, Grimm Kardeşler masallarındaki temelinde zalimlik aslında onları bu masalları derledikleri sözel olarak nesilden nesile aktarılan halk hikayelerinden kaynaklanıyor. Grimm Kardeşler satışlarla tavırlarını değiştirmiş ve kitaplarının sonraki baskılarında birçok öğeyi değiştirmiş, kötü anneyi üvey anne yapmış, çocuklarını terk eden babalara pişmanlık duyguları atfetmişler. Bu açıdan bakınca açlık ve yemek temalarının bol bol kullanıldığı bu masallara yemeğe verdikleri önem açısından şaşmamak gerek. En nihayetinde özellikle tarıma dayalı toplumların en büyük mücadelesi iklimle ve hasatın durumuyla olan mücadele değil mi? Birçok yemek tarifinin arkasında kıtlık ya da bolluk koşulları var zaten. Sözü daha fazla uzatmadan tarife geçelim. Tarif içerdiği bira ve baharat miktarıyla küçüklere değil büyüklere hitap ediyor. Bu arada bu tarif size uymazsa fakat yine de baharatlı bir kek yapmak isterseniz sadece baharatları ve şeker yerine pekmezi en sevdiğiniz elmalı kek tarifine ekleyerek de şaşırtıcı sonuçlar elde edebilirsiniz. Biz daha birkaç gün önce yaptık, test ettik, onayladık. - 2 su bardağı un - ¼ çay kaşığı tuz - 1 ½ çay kaşığı kabartma tozu - 2 yemek kaşığı toz zencefil - 1 çay kaşığı toz tarçın - ¼ çay kaşığı muskat rendesi - ¼ çay kaşığı toz karanfil - 1/8 çay kaşığı kakule - 1/4 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber - 1/4çay kaşığı tuz - ½ çay kaşığı karbonat - 1 bardak siyah bira - 1 bardak pekmez - 3 yumurta - 1 bardak esmer şeker - 1 bardak şeker - 1 çay kaşığı vanilya özütü - ¾ bardak eritilmiş tereyağı Bütün kuru malzemeyi büyük bir kaba eleyin. Altı kalın bir tencereye pekmez ve birayı koyun, kaynama noktasına getirin ve ateşten alın. Karbonatı bu sıvı karışıma ekleyin ve çok az çırpın. Eritilmiş tereyağına, şekerleri ekleyin ve bir kapta mikserle karıştırın. Teker teker yumurtaları ekleyerek içine hava alması sağlayacak şekilde çırpın. Kuru malzemelerin bir kısmını ekleyin, sonra pekmez/bira karışımını biraz ekleyin, böyle böyle tüm malzemeler birbirine karışına kadar eklemeye devam edin. Ortaya çıkan karışımı iyi yağlanmış bir kek kalıbına boşaltın ve 40-50 dakika ya da saplanan kürdan temiz çıkana kadar pişirin. Fırından çıkardıktan sonra 10 dakika soğumasına izin verin ve ancak ondan sonra kalıbından çıkartın. Tarifi yazanlar yaban mersini şurubuyla çok iyi gittiğini yazmışlar. Bir bardak dondurulmuş yaban mersini, bir bardak şeker, bir bardak suyu beraber kaynatarak bir şurup yapılıyor, süzülüyor ve keki yerken üstüne dökülüyor. Ayrıca istenirse bir kaşık krema da kekin yanına ya da üstüne konulabiliyor. Belki başka dondurulmuş ya da taze meyvelerle şuruplar yapılabilir.


Tüm hayatı başarılarla dolu olsa da, çok saygıdeğer bir hayat sürmüş olsa da, bir kişinin ölmeden önceki son sözleri her zaman anlamlı olmayabiliyor. İngiltere eski başbakanı Winston Churchill'in Her şeyden sıkıldım ya da Oscar Wilde'ın Ya bu duvarkağıdını sökersiniz ya da ben artık giderim cümleleri gibi bazıları ise, ironik bir mana taşıyabiliyor. Pek çoğu sıra dışı kişilikler olan rock yıldızlarının son sözlerinin de, tıpkı kişilikleri gibi farklı ve etkileyici olması yönünde bir beklenti var. Ancak, Jeremy Simmonds tarafından hazırlanan Encyclopedia of Dead Rock Stars: Heroin, Handguns and Ham Sandwiches adlı kitapta belirtildiği gibi, bu her zaman mümkün olmuyor. Klinik psikolog Linda Blair, insanların son anlarında, hayatlarının son bulmak üzere olduğunun farkında olmaları durumunda, son sözlerinin daha anlamlı ve dinginlik içerir olacağını söylüyor. Eğer bunun farkında değillerse, o an olup bitenlerle ilgili sıradan cümleler sarf etmeleri büyük ihtimal. Do not go gentle into that good night, Rage, rage against the dying of the light. Though wise men at their end know dark is right, Do not go gentle into that good night. Their frail deeds might have danced in a green bay, Rage, rage against the dying of the light. Wild men who caught and sang the sun in flight, And learn, too late, they grieved it on its way, Do not go gentle into that good night. Blind eyes could blaze like meteors and be gay, Rage, rage against the dying of the light. And you, my father, there on the sad height, Curse, bless, me now with your fierce tears, I pray. Do not go gentle into that good night. Rage, rage against the dying of the light.


Geçtiğimiz yılın 5 Ocak günü, James Franco'nun ilk romanını Amazon Publishing yayımlıyor, Yazarların sesleri ve Dave Eggers'tan duş perdesi haberleriyle hayat buldu Koltukname. Bu bir yıl içinde hoşumuza giden, değerli bulduğumuz, rahatça ulaşılabilmesi gerektiğini düşündüğümüz tam 353 haber ve yorum paylaştık sizlerle. Bu, bizim için bir ısınma yılıydı aslında. Bölümlerimizi oturtmaya çalıştık, ne gibi yazı dizileri hazırlayabileceğimizi tartıştık, en önemlisi de özgün içerik üretmeye başladık. Defterimiz, ikinci yıl için birbirinden heyecanlı fikirler ve projelerle dolu! Bu kadar güzel kızın bir arada anıldığı bir yazıyı listeye almamak haksızlık olurdu. Özellikle eskilerden Carey Lowell, rüyalarımızı süslemiş Sophie Marceau ve yeni Bond kızlarından Eva Green'i hatırlatan bir yazı üzerinde, En sevdiklerim arasında mı? diye düşünmek gerçekten gereksiz. Cevaplara göre dallanan anketleri oldum olası sevmişimdir. Kendimi hangi süper kahraman olarak bulacağımı söyleyen bu ankete de elbette bayıldım. En sevdiğim süper kahraman Batman çıktığıma da ayrıca mutlu oldum. LEGO'yla büyümüş bir çocuk olarak, dahice hazırlanmış film sahnelerinin her birine kahkahalar attığımı itiraf ediyorum. Sapık, Modern Zamanlar, Amerikan Güzeli ve Şeytan için kurguladıkları sahneleri, eğer evde hala eski LEGO setlerim olsaydı bizzat yapmayı denerdim. Belki de Koltukname ekibiyle yolaşlığımı sağlayan bir etkendir John Fowles. Külliyatının tamamlanacağı haberini Koltukname'den almam da ayrıca güzel bir tesadüftü. Büyük ustanın Türkçe'deki en taze kitabını elime alabilme mutluluğunu müjdeleyen bu yazıyı da listeye almak zorundaydım. Koltukname çoğunlukla haber, bazen haber ve yorum, nadiren de olduğu gibi yorum yazılarından oluşuyor. Fakat bu nadir yorumlar da pek kıymetli oluyor. Yayıncılığın önemli konularından, özellikle de kopuşlarla dalganan memleketimizde dilde türlü reformlar sonrası daha da önemli sayılabilecek sadeleştirme konusu bu yazıda etraflıca tartışılmıştı. Türkçe edebiyat okumayı seven herkesin uğraması gereken bir başlık. Yine müzik haberleri arasında bence sivrilen ve sektöre toplu bir bakış atan bir yorum yazısı. Özellikle işin evrimine kısaca bakması açısından değerli. Sanat ve metalaşması zaten sabit bir mevzu, müzikteki dijital devrim bu konuyu çok acil bir şekilde gündeme getiriyor, Koltukname de takip ediyor. Koltukname'nin gittikçe sayılarını artırdığı özgün listelerinin içinde konusuyla sivrilen bir kitap listesi oldu. Özellikle şu mevsimde herkese tavsiye ediyorum. Ayrıca listedeki hiçbir kitabı hastayken okumayı tahayyül edemiyorsanız bile ben ne okuyorum yahu üzerine düşürtüyor. Şahsen ben listeye Ursula K. Le Guin ve Tolkien külliyatlarını eklemek istiyorum. Bu yazı ikilisine bayılmamın birçok sebebi var. Öncelikle pek dinlemediğim bir müzik hakkında zevkle okumam; ki iyi müzik yazıları aslında pek de dinlemediğimiz müzikler üzerine olur bence, buna rağmen okuyorsanız size bir şeyler anlatıyor gibi gelir bana hep. İkincisi memleketin içi ve dışına birbirleriyle ilişkisel bir şekilde birbirine bağlaması. Üçüncüsü müzik türünü sabitlemektense, ondaki değişimi anlatma çabası. Hip hop versiyonu da var, hatırlatmış olalım. Yukarıda bahsi geçen yemek siyaseti yazılarına önemli bir örnek. Hem genetiği değiştirilmiş hem de patentlendiğinden rüzgarla uçuşması bile yasaklanmış tohumlar ile telif tartışmalarıyla ön plana çıkan müzik endüstrisi arasındaki benzerliğe dikkat çekiyor. Devamı gelecek özgün çalışmalarımızdan biri: Televizyon dizilerinden esinlenerek yola çıkılan bir kitap listesi. The Big Bang Theory'yi sevenler neler okumalı, burada. Çağrışımlar gerçekten ilham verici. Downton Abbey başta olmak üzere başka başka dizilerin listeleri de yolda.


Nobel Ödülleri'nin arşivi, ancak ödül tarihinden 50 yıl sonra açılıyor. Nobel Edebiyat Ödülü yaklaştıkça kimin kazanacağına dair iddiaların artmasının en büyük sebebi de bu belki: Adayların kim olduğunu bile bilmememiz. 50 yıl gerçekten de uzun bir süre. Adaylar, aday olduklarını hiçbir zaman öğrenemeyebiliyorlar. Nitekim geçtiğimiz yıl 1961 yılının edebiyat ödülleriyle ilgili arşiv açıklandığında, J. R. R. Tolkien, C. S. Lewis tarafından aday gösterildiği Nobel'i ikincil derecedeki yazı kalitesi nedeniyle alamadığını 120. doğum gününde öğrenmiş bulunmuştu. Biz de Nobel Edebiyat Ödülleri'nin arşivlerini takip etmeyi sürdürüyoruz. 2 Ocak 2013 günü, 1962 yılının Nobel arşivleri açıldı. Ödül için adı geçen toplam 66 yazarlık listeden John Steinbeck, Robert Graves, Lawrence Durrell, Jean Anouilh ve Karen Blixen aday gösterildiği açıklandı. O yıl diğer yazarları sollayarak edebiyat ödülü kapan Steinbeck'in aslında favori aday olmadığı ortaya çıktı. 1943-45, 1949, 1958-61 yıllarında da aday gösterilmesine ve ödülü aldığında kurul tarafından gerçekçi ve hayal gücü kuvvetli yazıları, mizahı ince bir toplumsal algıyla birleştirdiği için övülen Steinbeck, aslında kötünün iyisi olarak seçilmiş. The Guardian'ın haberine göre, Nobel Ödülü için bariz bir aday bulunmuyor ve ödül kurulu hiç hoş olmayan bir konumda takılı kaldı, yazmış komite üyelerinden Henry Olsson. Graves, birkaç tane tarihi roman yazmasına rağmen aslında bir şair olarak tanındığından reddedilmiş. Blixen eylül ayında öldüğü için yarışa dahil edilememiş, Durrell'le Anouilh'in neden tercih edilmediğiyle ilgili ise yalnızca varsayımlarda bulunuluyor. Böyle Steinbeck eleme yoluyla seçilmiş denilebilir. Kurulun bu tercihi dönemin gazetelerinde epey eleştirilmiş. Bir İsveç gazetesi kararı akademinin en büyük hatalarından biri olarak nitelendirirken, The New York Times kurulun ödülü neden kısıtlı yeteneği en iyi kitaplarında bile ucuz felsefeciliğiyle iyice zayıflayan bir yazara verdiğini sormuş. Günümüzde Steinbeck'in eserleri çağdaş dünya edebiyatının klasiklerinden sayılıyor. Yazar yeni yılda Nobel'in yanı sıra sansür tartışmalarıyla da gündeme geldi. İzmir'de Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir komisyonun, ahlaki olmayan bölümler içerdiği gerekçesiyle Fareler ve İnsanlar'a sansür talebinde bulunması büyük yankı uyandırdı. Konuyla ilgili geçtiğimiz hafta epey yazılıp çizildi ama bizi en çok etkileyen Meltem Gürle'nin BirGün'deki Fareler ve İnsanlar başlıklı yazısı oldu.


Edebiyat camiası kedileri, sigaraları ve çeşitli alkol dolu kadehleriyle tanınır, diyebiliriz. Nitekim çoğu yazar fotoğraflarında bir elde sigara, bir elde kadeh, sağda solda muhtemelen birden fazla kedi görmüşlüğümüz vardır. Flavorwire'ın derlediği bu fotoğraf albümüyse ünlü yazarları tabiri caizse dağıtırken gösteriyor. Kimileri diğerlerinden daha sulu, kimileri daha ciddi, ama hepsi birbirinden eğlenceli!


Koltukname'nin 1. yaşını kutlarken de değindiğimiz gibi, Yemek Kültürü bölümümüzde yemeğin ve elbette içkinin edebiyatla buluşmasına sık sık yer veriyoruz. Dün paylaştığımız, ellerinde kadehlerle dağıtan yazarlar albümünün yanı sıra, daha önce yazarların favori atıştırmalıklarını ve kokteyllerini de tarifler eşliğinde yayınlamıştık. Zaten edebiyat camiası da yeme-içme sevdasını dillendirmekten kaçınmaz. Paper and Salt, aşağıda bulacağınız, tam bir kış kokteyli olan tarifin, geçen sene yayımlanan ve polisiye yazarlardan tarifler içeren A Second Helping of Murder kitabında yer alan bir Poe ailesi tarifi olduğunu söylüyor. Türkçe yemek kitabı yayıncılarına buradan bu tür kitapları da çevirmeleri için bir kez daha çağrıda bulunuyoruz. Aslında bu tarifle kendinize Noel ve yılbaşı zamanlarının ünlü içkilerinden eggnog da yapmış olduğunuzu belirtmek isteriz. 1. Orta boy bir kapta yumurtaların sarılarını ve şekeri kıvamı yoğunlaşıp, rengi soluklaşına kadar çırpın. 2. Büyük bir kabı buzlu suyla doldurun. Küçük bir tencerede üç bardak sütü kısık ateşte ısıtın. Isıttığınız sütün bir bardağını yumurta sarıları ve şekerden oluşan karışıma yavaş yavaş çırparak dökün. Bunu tencerede kalan süte katın ve çok kısık ateşte kıvamı yoğunlaşana ve pişene kadar karıştırın. Ateşten alın ve hızlıca kremayı ekleyin. 3. Bütün bu karışımın olduğu tencereyi hazırlamış olduğu buzlu solu dolu kabın içine oturtun. Böylece ısısını kaybedecek. Arasıra karıştırın. Tamamen soğuduktan sonra brandy ve rom'u ayrıca da kalan 2 bardak soğuk sütü ekleyin. 4. Kokteylinizi bardaklara paylaştırın. Başka bir yerde ayırmış olduğunuz yumurta beyazlarını köpürüp biraz kıvam alana kadar mikserle çırpın. Sonra bu köpüğü içki bardaklarının üzerine istediğiniz kadar paylaştırın. En üste de biraz muskat rendesi serpin. Yazıyı bir soruyla kapatmak istiyoruz: Yemek-edebiyat ilişkisinde yalnızca yazarların mideleriyle mi haşır neşir olacağız? Son günlerde çok severek okuduğumuz, Okumanın Halleri adlı deneme kitabında Sırma Köksal, kitap okurken yedik içtiklerimize de bir bölüm ayırıyor, özellikle okumayla sigara ilişkisine de değiniyor. Köksal bize edebiyat camiasının yalnızca yazarlar ve yayıncılar değil, okurlardan da oluştuğunu hatırlatıyor. Gerçekten de bazı kitaplar okuru alkole, bazıları atıştırmalıklara, bazıları da boş boş tavana bakmaya itebiliyor. Örneğin bizce her Eliot şiiri alkole sürüklemeye meyillidir zaten meyilli olan bünyeyi. Gogol okumanın rakıdan şaşmayanları votkaya sürüklediğini duymuşluğumuz bile var.


Aralarında birçoklarına göre Türkçe şiirin en büyük isimlerinden olan Necip Fazıl'ın da olduğu bir grup yazarın örtülü ödenekten pay almak için Menderes yönetimine ve bizzat Menderes'e nasıl yalvardıklarını Habertürk'ün manşetleriyle öğrendik. Dolayısıyla aşağıda Habertürk'ten alıntılayacağımız ve bizce verilen alıntılardan en çarpıcısı olan paragrafı okurken, bunu sadece Necip Fazıl Kısakürek'in bir kişisel acizliği ya da iktidar zayıflığı okumak bizce yanlış olur. Elbette Necip Fazıl'ın bu üslubunda ona özgü bir şeyler var. Elbette Menderes'in yönetim tarzında da bu memlekete özgü tonlar mevcut. Necip Fazıl'ın şeker hastalığından yakınması ve artık sağlayacağı siyasi menfaatten değil de yaratacağı acındırma duygusundan medet umması insanı başka türlü etkiliyor. Fakat işte bu DP zihniyetindeki iktidarların ve bu iktidarlara imkan veren, bir yerde onları yaratan uluslararası siyasi yapının ve tali ve tali olmayan özelliklerinin bu memleketi aşan bir kısmı var. Yoksa sanatçıların tam tersi bir kampta; iktidara, işgalcilere, muhafazakarlara ve ırkçılara direnen kampta olabildiğini de İspanya İçsavaşı'ndan, II. Dünya Savaşı'ndan, nice sömürgecilik karşıtı mücadeleden ve kendi sol tarihimizin sayfalarından biliyoruz. Aşağıdaki paragraf çarpıcı, zira Kısakürek para karşılığında verecekleri hizmeti tam olarak anlatıyor. Reklam ve sair ihtiyaçlarım için 10 bin lira lütfedilirse... Ayda 6 bin lire tahsis olunursa... Akis, Kim, Form gibi mecmuacıklarla bütün muhalefet matbuatını saf fikirle çürütücü, muazzam bir içtimai ve edebi, ideoloji, bina edici kaalara ve yüreklere nüfuz edici bir mecmua kuracağıma emin olunabilir. Bu da olmazsa tam altı aydır bir tek yardım görmeyen beni vazife günüme kadar her ay muayyen ve mukarrer bir mikyas altında kurmaktan ve göz yaşları içende yalnız ibadet ve mücerret eserler kaleme almaya terk etmekten başka iş kalmaz. Bir kere konunun evrenselliğini ve yapısal kısmını tespit ettikten sonra, sorulacak daha özel bir soru var: Bazılarımız, severek okuduğu bu yazarları bu tür bilgilerin açığa çıkmasından sonra nereye koyacaklar? Aslında seçenekler gayet sınırlı denebilir. Bir pozisyon sanatı yalvarmalarından bağımsızdır pozisyonu. Fakat bilim ve siyaset arasındaki ilişki bile artık yadsınamaz derecede ortadayken sanat ve siyaset arasındaki ilişkiyi bağımsız kelimesiyle tarif etmek çok sorunlu. İkinci pozisyon bu ikisi bağımsız değildir, bu şairin siyaseti şiirini etkilemiştir ama ben çıkan sonucu beğeniyorum, ben gerisiyle ilgilenmiyorum, demektir. Bu da ben siyasetle ilgilenmiyorum pozisyonuyla aşağı yukarı denktir, aynı minvalde eleştirilebilir. Üçüncü bir pozisyon, ben bu şairi severdim/sevmezdim ama artık fark etmez, bu yaptıklarını öğrendikten sonra ben bunu okumam, demektir. Sevillaportakalı'nın fikri üçüncü pozisyonu seçmece uygulamak, bazı yazarlara bu yüzden başlamamak, bazılarını artık okumamak, ama bazılarını sineye çekerek, vicdan azapları içinde okumaya devam etmektir. Pozisyonumuz ne olursa olsun, bunları bilme hakkımızı, iktidarların neleri, ne tür ideolojik araçları kullanarak bize müdahale ettiğini öğrenme hakkımızı sonuna kadar korumalıyız. Daha fazlasını talep etmeliyiz, daha fazla arşivi açtırmalıyız. Menderes döneminin örtülü ödeneklerini nasıl kullandıklarını Peyami Safa'nın sesinden dinlemek, dinlerken konu üzerine bir defa daha düşünmek isterseniz, şuradaki videoya bir bakın. Bu esnada aynı zamanda tek parti iktidarının baskıcı rejimine karşı özgürlük vaad eden Türkiye sağının özgürlük anlayışını, günümüzün sansürleri ve kitap yasakları etrafında düşünebilir ve nereden nereye gelemediğimizi de acıyla görebiliriz.


Alman Zeit gazetesinin haberine göre, Münih Oda Orkestrası'nın müzisyenleri, beş gün boyunca Kuzey Kore'nin başkenti Pyongyang'ı ziyaret ettiler. Ziyeretlerinin sebebi, Pyongyang Konservatuvarı öğrencileriyle müzikal işbirliği yapmaktı. Dünyaya kapılarını kapatmış Kuzey Kore'nin nasıl bir müzikal iklime sahip olduğu başlangıçta herkes için muamma olsa da, Münih Oda Orkestrası'na bu ziyarette eşlik eden Nils Clauss'a göre, müziğin dili evrensel. Clauss'un bu buluşmaya ait izlenimlerinden ilki, Kuzey Koreli müzisyenlerin enstrumanlarının çok kötü durumda olması. Çoğu bakımsız ve üzerlerinde çatlak ya da kırıklar bulunuyor. Kuzey Koreli müzisyenlerin müzik aletlerine gerekli bakımı yapacak bilgi ve tecrübeleri de bulunmaması durumu daha da kötüye götürmüş. Bundan büyük üzüntü duyan Münih Orkestrası'nın çellisti, meslektaşına kendi çellosunu hediye etmiş. Müzisyenlerin müzikle olan ilişkisini tasvir ederken, Clauss, müziğin Kuzey Koreli müzisyenlerce bir özgürleşme ya da baskılardan kaçış yolu olarak görülmediğini, çünkü insanların bu sistemde yaşadığını ve farklı bir yaşamın var olabileceğini düşünmediklerini belirtiyor. Ancak yeni lider genç Kim Jong Un'un iktidara gelmesiyle ülkede bir değişimin olduğunu ve daha az baskıcı bir yönetim biçiminin uygulandığını da ekliyor. Ortak çalışma kapsamında, klasik batı müziğinin klasik ve modern örnekleri ile Kore halk şarkıları etüd edilmiş. Haydn, Mozart gibi bestecilerin eserlerinin Kuzey Koreli müzisyenler için de bildik olmalarına karşın, Polonyalı Witold Lutos awski gibi modern bestecilerin parçaları onlar için yeniymiş. Bu tür notalara ulaşmaları imkansız olduğundan, yeni eserlere büyük ilgi göstermişler. Ziyaret süresince Kuzey Koreli yetkililer, Münih Oda Orkestrası üyelerine siyasi propoganda yapmaktan da geri kalmamışlar ve özellikle büyük liderleri Kim Jong Il'in müzik yüksek okuluna gittiği dönemi en ince ayrıntılarıyla Alman müzisyenlere aktarmışlar. Bu anlatımlar esnasında uyuyakalan müziyenleri, refakatçileri Kuzey Koreli çevirmenlerce nazik şekilde uyarılmışlar.


Genelde modayla gayet havalı bir temas içinde olan bu dörtlüyü tuhaf kıyafetlerle yoğun seyirci gürültüsü içinde ve hatta Liverpool'a geri dönün! yuhalamaları altında seyretmek hakikaten ilginç bir deneyim. Lennon bir kadın rolü olan Thisbe'yi, McCartney Pyramus'u, Harrison Moonshine'ı ve Starr Lion'ı canlandırıyor. The Beatles Bible'dan öğrendiğimize göre McCartney sonraları bir kedisinin adını Thisbe koymuş. Videonun en başında seyircilerin Beatle'ların adlarını söyleyerek sizi çok seviyoruz diye şakıdıkları şarkı ise bizce oyun kadar eğlenceli.


Dijital çağın genç dahilerinden kabul edilen, aynı zamanda bu mecranın siyasetine de bulaşmaktan çekinmeyen Aaron Swartz (26) geçtiğimiz günlerde intihar etti. Depresyon geçmişi bulunan Swartz'un intiharında ABD savcılarının ona karşı açtığı soruşturmaların ve son olarak 30 sene hapsinin istenmesinin de rolü olduğunu neredeyse hiç kimse reddetmiyor. Eğer hayatta bir amacınız varsa, muhtemelen bir tür örgüte ihtiyaç duyacaksınız. Hayat bir lise sınavı değildir, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeniz gerekmez. Sonunda kendisinin 30 yıl hapsinin istenmesine yol açan eylemi, ünlü akademik makale veri tabanı JSTOR'dan paylaşmak üzere çok sayıda makaleyi MIT kampüsünden alması oldu. ABD savcısı amacı para kazanmak olmayan bu eylemi yine de çalmak olarak yorumladı. Kimin makalesi kimden çalınıyor çok merak ediyoruz doğrusu. Bilimsel makaleler terfi zamanlarında işe yaramak ve elbette mesleki faaliyetlerinin önemli bir kısmını oluşturmak dışında maddi olarak akademisyenin neredeyse hiçbir işine yaramazlar. Paranın çoğunluğunu kazanan, ne kar amacı gütmeyen JSTOR ne de yazan akademisyendir. Akademik yayın devlerinin kazancın çoğunluğunu ellerinde tuttuğu kesin. Eskiden mülkiyet yasalarının kurumsal olarak yerleştiği ilk zamanlarda halk daha önce kamusal olanın nasıl olup da girilmesi yasak özel araziye dönüştüğünü anlamakta zorluk çeker ve yasaları şimdi bizim cesaret edeceğimizden çok daha kolayca ve cesurca çiğnermiş. E. P. Thompson'ın İngiliz İşçi Sınıfının Oluşumu adlı kitabı bu dönemin İngiltere sayfasını çok renkli bir şekilde anlatır. Makalesini paylaşamayan akademisyen de bir zamanlar avlandığı topraklara şimdi girmesi yasaklanan köylünün yaşadığı saçmalık hissini yaşıyor mu acaba? Swartz bu saçmalığı sarmalayan çıkar ilişkilerinin farkındaymış gibi gözüküyor. Amerikan Adalet Bakanlığı'nın neden bu kadar hınçla onun üstüne geldiğini ve Obama hükümetinin tüm özgürlükç görünümünün altındaki baskıcı doğasını Wheeler'ın yukarıda bahsettiğimiz yazısında çok ayrıntılı olarak okumak mümkün. Swartz 2008 yılında bir manifesto yazmıştı. Türkçede bulamadığımız bu manifestoyu çevirelim istedik. Biz de interneti tartışmalıyız. Hele ki sadece bilgi mülkiyetinin, internetin kimin olduğunun değil, her türlü, dijital olsun olmasın, bilginin sansüre uğradığı bu memlekette daha fazla tartışmalıyız. Manifesto dijital olarak sunulan bilgiye erişimi olanlara, üniversitelerin şifrelerine sahip olanlara ve olmayanlara sistemin dışında kalanlara sesleniyor. Aşağıda manifestonun tamamının çevirisini bulabilirsiniz. Bilgi güçtür. Her güç gibi, bu gücü de kendilerinde tutmak isteyenler var. Dünyanın tüm bilimsel ve kültürel mirası, yüzyıllardır kitap ve dergilerde yayımlananlar, gittikçe dijitalleştiriliyor, sonra da bir avuç özel şirkette kilitli tutuluyorlar. Bilimlerin en ünlü araştırmalarını yayımlayan dergileri okumak mı istiyorsunuz? Reed Elsevier gibi yayıncılara inanılmaz paralar ödemek zorundasınız. Bunu değiştirmek için mücadele edenler var. Açık Erişim Hareketi biliminsanlarının telif haklarını başkalarına vermemeleri, aksine çalışmalarının herkesin erişebileceği şartlar altında internette yayınlanması için mücadele vermekte. Fakat en iyi ihtimal bile ancak bu çalışmaların gelecekte yayımlanacak yazılar için geçerli olmasını sağlayacak. Şimdiye kadar yapılmış her şey kaybedilecek. Bu ödemek için çok yüksek bir bedel. Akademisyenleri meslektaşlarının çalışmalarını okumak için para vermeye zorlamak? Kütüphaneleri olduğu gibi taramak fakat sadece Google'daki insanların okumasına izin vermek? Bilimsel makalelerin Birinci Dünya'nın elit üniversitelerinin mensupları tarafından okunabilmesi ama Güney'deki çocukların erişiminin yasaklanması? Bu korkunç ve kabul edilemez bir durum. Size katılıyorum ama ne yapabiliriz? Şirketler telif haklarını satın almışlar, çok para kazanıyorlar ve bu tamamen yasal. Onları durdurmak için yapabileceğimiz hiçbir şey yok. Çoğunun cevabı bu oluyor. Fakat yapabileceğimiz bir şey var, zaten yapılmakta olan bir şeyler var: Mücadele edebiliriz. Bu kaynaklara erişimi olanlar -öğrenciler, kütüphaneciler, biliminsanları- sizin bir ayrıcalığınız var. Bu bilgi zenginliğinden istediğiniz kadar beslenebiliyorsunuz. Dünyanın geri kalanı ise içeri bile alınmıyor. Ama bu ayrıcalığı kendinize tutmanız gerekmez. Hatta ahlaki olarak tutamazsınız. Bunu dünyayla paylaşmak sizin göreviniz. Zaten paylaşıyorsunuz da: Meslektaşlarınızla şifre değiştiriyorsunuz, arkadaşlarınız için makale indiriyorsunuz. Bu sırada sistemin dışında kalanlar da boş oturmuyorlar. Siz de deliklerden içeri girmeye, çitleri tırmanmaya, yayıncıların kilitli tuttuğu bilgileri özgürleştirmeye ve arkadaşlarınızla paylaşmaya çalışıyorsunuz. Fakat bütün bu eylemler karanlıkta, gizli bir şekilde gerçekleştiriliyor. Buna çalmak ya da korsan deniyor. Sanki bilgi servetini paylaşmak bir gemiyi yağmalayıp çalışanlarını öldürmekle aynı şeymiş gibi. Fakat paylaşmak ahlaksızca değildir. Tam tersi ahlaklı olan paylaşmaktır. Sadece aç gözlülükten gözü kör olmuş biri arkadaşına bir kopya göndermeyi reddedebilir. Büyük şirketler elbette aç gözlülükten kör olmuşlar. Onların altında çalıştıkları yasalar bunu gerektiriyor. Hissedarları başka herhangi bir yöne gittikleri takdirde isyan ederler. Satın aldıkları siyasetçiler onları destekliyorlar, kimin neyi kopyalayabileceğinin kararını, bu yetkiyi sadece onlara veren yasalar çıkartıyorlar. Adil olmayan yasaları takip etmekte adalet yoktur. Artık ışığa çıkmanın ve sivil itaatsizliğin büyük geleneği içerisinde kamusal kültürümüzü hedefleyen bu özel hırsızlığa karşı muhalefetimizi açıklamanın zamanıdır. Bilgiyi, nerede depolanırsa depolansın, almalı, kopyalamalı ve dünyayla paylaşmalıyız. Telif hakkı olmayanı arşivlemeliyiz. Gizli veri tabanları satın almalı ve onları internete koymalıyız. Bilimsel dergileri indirmeli ve dosya paylaşım ağlarına yüklemeliyiz. Gerilla Açık Erişim için mücadele etmeliyiz. Manifesto aslında 26 Temmuz 2011 tarihinde netdefteri tarafından Türkçeleştirilmiş. Uyarı için Özgür Uçkan'a teşekkür ederiz.


Geçmiş zaman olur kiye hoş geldiniz. Müzik tarihinin unutulmazlarını, dönüm noktalarını her ay sizlerle paylaşmayı planladığımız bu bölümün, geçtiğimiz yüzyıllarla ilgili ilginizi çekecek bilgiler içereceğini ve yakın geçmişten belki unutmuş olduğunuz grupları, parçaları hatırlatarak güzel anılarınızı depreştireceğini umuyoruz. Uzun saçları, sarkık bıyıkları, alametifarikası aksesuvarları, hızlı konuşması, güler yüzü ama belki de hepsinden çok herkesin gönlüne girmiş şarkılarıyla bilinen Barış Manço 2 Ocak 1943 yılında dünyaya geldi. II. Dünya Savaşı yıllarında doğan bu çocuğun Türkiye'nin müzik dünyasının en ağır taşlarından ve ülkenin en sevilen simalarından biri olacağını kimse tahmin etmemiş olsa gerek. Psychedelic'ten Anadolu rock'a kadar çok farklı alanlarda eserler veren Manço, rock müzik öğelerini cesurca kullanması ve şaşırtıcı ve derinlikli sözleriyle dönemdaşı müzisyenlerin çoğundan farklıydı. Bazen Nick the chopper gibi İngilizce sözlerle, bazen bir türlü kim olduğu anlaşılamayan Sarı Çimeli Mehmet Ağa ya da sofrasını anlata anlata bitiremediği Halil İbrahim'in hikayesiyle kafaları karıştırıyordu. Müziğiyle ilgisini toplamayı başaramadığı insanlar bile, büyük bir hızla konuşması, sürekli hareket halindeki elleri ve jestleriyle Barış Manço'yu sempatiyle karşılıyordu. Manço, müzisyenliği dışında televizyonda da en orijinal simalardan biri olmayı başarmıştı. 7'den 77'ye, Adam Olacak Çocuk, İkinci Kahvaltı, Dere Tepe Türkiye, Dönence gibi programlarıyla uzun yıllar önemli bir program yapımcısı ve ekran yüzüydü. Koreli otomotiv firması Daewoo'ya Türkiye'de ortak olup reklamlarında oynaması, Tansu Çiller döneminde DYP'den Kadıköy Belediye Başkanlığına adayı gösterilmesi, tatil köyü işletmeciliği, cumhurbaşkanlığına aday olma niyetiyle de akıllarda yer etmiş, Manço'nun 1999 yılında aramızdan ayrılmasından uzun süre sonrasında bile Barış Manço 81300 İstanbul adresindeki evine sevenlerinden mektup ve kartlar yağmaya devam etmişti. BBC yapımcısı Johnnie Stewart, Lüksemburg radyosunda dinlediği Teen and Twenty Disc Club adlı programdan etkilenerek, yeni bir müzik programı tasarlamıştı. Top of the Pops adını verdiği programın içeriği, bir önceki haftanın en çok satılan parçalarından oluşan bir listenin geri sayımla, sanatçıların sahnede playback yapması şeklinde çalınmasından ibaretti. Stewart'ın kurallarına göre, programda en son çalınacak parça, listenin 1 numarası olacaktı. 1 numaralı parça dışında hiçbir parça önceki haftanın listesinden olamazdı. En çok satanlar listesinde bir önceki haftaya göre düşüşte olan hiçbir parçanın yer almasına müsade yoktu. Onlarn yerine, listelere en iyi giriş yapanlar ve en iyi tırmananlar programa dahil edilmekteydi. Bu kurallar, programın başladığı 1964'ten 1997 yılına dek izlendi. Listenin oluşturulduğu En İyi 40 listesinin değişen yapısı, bu kuralların izlenmesini de zorlaştırmıştı. Yıllar boyunca, TOTP, İngiltere ve dünya müzik piyasasına adım atmak için büyük bir prestij kaynağı oldu. İlk programın konukları arasında I Wanna Be Your Manle Rolling Stones ve I Want to Hold Your Handle The Beatles bulunuyordu. 2006 yılının 24 Aralık günü, TOTP bir radyo programı olarak hayatını sürdürmeye devam etti. TOTP'de sahne almak bugün eskisi kadar büyük bir gurur kaynağı ve eşik atlama olarak görülmese de, halen İngiltere'nin en çok takip edilen müzik yayınlarından biri olmaya devam ediyor. Bob Geldof, bir BBC belgeselinde Etiyopyalı bir ailenin dramını görerek çok etkilenmişti. İngiltere'de adalı müzisyenlerle birlikte Afirka'daki açlar yararına kaydettiği Do They Know It's Christmas adlı parça, 3.5 milyon satışa ulaşmıştı. ABD'li Harry Belafonte de bunun bir benzerini Amerika'da yapmayı düşünmüş ve menajerleri aracılığıyla Lionel Richie, Michael Jackson ve yapımcı Quincy Jones'u projeye ikna etmişti. Richie ve Jackson, birkaç saatte yazdıkları bir parçayla çıkagelmişlerdi; 28 Ocak 1985'te, Amerikan Müzik Ödülleri'nin dağıtıldığı gün, 12 saatlik bir çalışma sonrası, 46 müzisyenden oluşan ekip parçayı kaydetmişti. Kayıtlara katılan müzisyenler arasında Lionel Richie, Stevie Wonder, Paul Simon, Kenny Rogers, James Ingram, Tina Turner, Billy Joel, Michael Jackson, Diana Ross, Dionne Warwick, Willie Nelson, Al Jarreau, Bruce Springsteen, Kenny Loggins, Steve Perry, Daryl Hall, Huey Lewis, Cyndi Lauper, Kim Carnes, Bob Dylan, ve Ray Charles da bulunmaktaydı. Tüm yıldızların egolarını kapıda bırakarak katıldığı proje, tüm dünyada yankı uyandırmış olsa da, kayıtlara katılan Cindy Lauper parçayı Pepsi reklam cıngılına bezetmekten geri durmamıştı. Parça, Bob Geldof'un aynı yıl organize edeceği Live Aid konserlerine giden yolun da habercisi olmuş, Türkiye'de de TRT'nin program arası boşlukları doldurmak için kullandığı klibiyle tanınmıştı. 27 ülkede, 145 kentte 140 milyondan fazla izleyiciye ulaşan, defalarca en iyi müzikal ödülünü alan ve 5 milyar dolardan fazla hasılat yapan bir müzikalin, tüm zamanların en önemli sahne eserlerinden biri olması da doğaldır. Fransız yazar Gaston Leroux'nun gotik esrarlı bir kitabına dayanan The Phantom of the Opera'in en önemli iki karakterinden biri, Christine Daae adlı güzel bir sopranoydu. Daae, Paris Opera Sahnesi'ni dehşete bürüyen ve Operadaki Hayalet olarak adlandırılan gizemli bir müzikal dahinin takıntısı haline gelmişti. Büyük usta Andrew Lloyd Webber'in bestelediği bu müthiş opera, ilk kez 1986'da Londra'da perdelerini açmıştı. Bugün, Les Miserables'dan sonra dünyanın en uzun süre oynanan ikinci operası unvanına sahip olmaya devam ediyor. Londra'daki açılıştan iki yıl sonra Antlantik'in diğer yakasına geçen The Phantom of the Opera, ilk başrol oyuncuları Michael Crawford ve Sarah Brightman'ı da Broadway'e taşımış, yıllar sonra yine Lloyd Webber'in bestelediği Cats müzikalinin elinden Broadway'in en uzun süre sahnelenen oyunu unvanını da almıştı. 2012 yılında 10.000 gösterisini sergileyerek, bu rakama ulaşan ilk müzikal de olmuştu. live aid hakkında yorum yapmadan duramayacağım: yardım için sahneye çıktıkları ülkelerin milli gelirleri kadar yıllık ve/veya albümlük gelirleri olan şarkıcılar doğrudan yardım yapmak yerine konser biletlerini satarak her nasıl oluyorsa hem yardımsever olabiliyorlar hem de popülerliklerine popülerlik katıyorlar. en fazla yaptıkları süs bitkisi seçer gibi çocuk evlat edinmek. takdir etmiyorum arkadaş!


İnternet devi Amazon'un bir iki yıl içinde Türkiye'de de açılacağı haberi 2012'de yayılmıştı. Koltukname'de az biraz değinmiştik: Amazon son yıllarda yalnızca satış politikalarıyla değil, bizzat yayıncılık yaparak da dünya devlerini tabiri caizse kışkırtıyor. Amazon. com. tr'nin Türkiye'deki yayın piyasasını, kitapçıların yanı sıra dağıtımcı ve yayıncıları da nasıl etkileyeceği merak konusu. Nitekim yalnızca internet üzerinden kitap satan bir başka şirket olarak kalmayacağı aşikar. Türkiye'nin en büyük online alışveriş dükkanlarından İdefix'in 2012'nin son günlerinde Doğan Online'a satılması da bu konudaki teorileri renklendiriyor.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Altın Küre Ödülleri geçtiğimiz hafta açıklandı. Bu muhafazakar ortamda yabancı düşmanlığı ve komplo teorileriyle öne çıkan Homeland'in ödül almasına şaşırmadık. Fakat Lena Dunham'ın diğer güçlü kadın komedyenlerin önüne geçip komedi/müzikal dalında en iyi kadın oyuncu ödülü almasına şaşırdık. Girls dizisine daha önce başlamadıysanız ama bu sezonu takip etmek istiyorsanız, konuyla ilgili yazımızı öneririz. Son dedikoduları ve neden Amerikan eğlence sektörünün Dunham'ın selülitlerini konuştuğunu merak ettiyseniz, Enough About Lena Dunham's Ass adlı yazıya bakabilirsiniz. Bize Girls'ün yanı sıra Six Feet Under gibi şahane yapımları sunan HBO'nun kült dizisi Bored to Death televizyon filmi oluyor. Yerimizde hoplayıp zıplamamıza neden olan bir haber! Geleceğe Dönüş'le Doctor Who birleşirse ne olur, hiç merak etmiş miydiniz? Yanıtı, Türkçe Bilimkurgu ve Fantastik'te. Üçüncü Polis'i okuyanlar, bir daha bisikletlere asla aynı gözle bakamayacaklarını çok iyi bilirler. O yüzden ağaç tarafından yutulan bu bisikletlerin bizi pek şaşırttığını söyleyemeyeceğiz. Yeterince sürtünmeyle her türlü atom alışverişi mümkündür. Üçüncü Polis'i daha okumadınız mı? Okuyun. Moğolistan'da çocuk olmak... Bozkırı romantik bulan şehirlilerden çocuk ve hayvan severlere herkesin gıptayla izleyeceği bir video. Bebeğin banyo suyundan içen keçi favorimiz. Kışın dibine düştüğümüz bugünlerde Bon Appetit sağ olsun çok mevsime uygun ama yine gurme bir tarif listesi yayımlamış. Ünlü şeflerden nezleye ilaç niyetine çorbalar, çaylar, hatta sorbe! Sorbe bize aralarında en fantastik gelendi. Sizinle paylaşmak istedik. İçinde konyak olan bu grip ilacı tam yetişkinlere göre. Sadece sıvı pektin bulmak lazım ki biz hafta sonu arıyor olacağız! Annelerimizin senelerce kışın dondurmadan uzak dur ya da hastayken soğuk yenmez uyarılarına tamamen karşı gelen bu sorbe fazla çekici. 1. Portakal suyu, limon suyu, şeker, bal ve zencefili orta boy bir tencerede karıştırın ve şeker eriye kadar karıştırarak kaynama noktasına getirin. Ateşten alın. 2. Pektin, acı biber ve burbonu katın. Başka bir kaba alın ve soğuyana kadar buzdolabında bekletin. 3. Sorbeyi çırpılmış krema kıvamına gelene kadar dondurucuda tutun. . 4. Sorbeyi bu kıvamı aldıktan sonra buzlukta uzun kalabilecek bir kaba boşaltın, üstüne fırında kullandığınız pişirme kağıdını koyun ve yüzeye kağıtla bastırın. Sonra da kapağını kapatın. En az 4 saat katı olana kadar buzlukta bekletin. Bu kıvamdayken de yiyebilirsiniz.


O birkaç özel anı yakalamak uğruna komik olmayan uzun saatlerine katlandığımız Saturday Night Live'ın incilerinden biridir Tina Fey. SNL sonrası yapımcılığını, yazarlığını ve başrolünü üstlendiği 30 Rock, yedi sezon sonunda bu yıl sona eriyor. Vulture, bu güzel diziyi uğurlamak adına bir süredir eğlenceli yazılara yer veriyor. Bunlardan sonuncusu, dizinin diva karakteri Jenna Maroney'nin Mickey Rourke'la olan aşkı üzerine. Yedi yıl boyunca Jenna Rourke'la ilişkisini ima eden şeyler söyleyip duruyordu ama ikiliyi hiç birlikte görmemiştik. Bu yüzden Vulture Kyle Hilton'dan en ateşli alıntıları resmetmesini istemiş. Sonuçlar, aşağıdaki gibi.


Bu karışım eski bir kütüphane koltuğuna oturup Hemingway, Shakespeare, Fitzgerald, Poe ve diğerlerinin sarı sayfalarını karıştırdığı hissini veriyor insana. Ölü Yazarlar karışımı çay demleyip en sevdiğiniz kitabınıza yumulma isteği uyandıracak. Ernest Hemingway: Tuzlu su, rom, hindistancevizi ve misket limonu, puro dumanı, İspanyol şarabı. F. Scott Fitzgerald: Cin, narenciye, meşe, altın tozuyla dolu şampanya bardağı şeklinde bir şişede. Jane Austen: Darjeeling çayı, kardelenler ve hercaimenekşeler, çimen. Dorothy Parker: Viski sour, vanilya, mandalina, beyaz miskotu. Edgar Allan Poe: Gelincikler, absent, sandalağacı ve küf. Flannery O'Connor: Kilise tütsüsü, sabun, vanilya, zencefil. Jack Kerouac: Sigara, ucuz bira, pasaklı gençlik, silhat, araba derisi. Bronte Kardeşler: Süpürgeotu, deniz havası, güveotu, çuhaçiçeği, siyah çay. Louisa May Alcott: İncir ağacı, kırmızı kuşüzümü, kan portakalı, kahve çekirdekleri. Lev Tolstoy: Votka, miskotu, siyah çay, tane karabiber, dağservisi. Sylvia Plath: Yeni yıkanmış çarşaflar, vanilya, nergisler, lavanta. Margaret Mitchell: Miskotu, manolya, çay, şeker, yeni açmış gardenyalar. Anne Sexton: Votka martini, tütün, sarı mineçiçeği, naneşekeri.


New York'ta 1971 yılının yaz aylarında üç kardeş ve birkaç arkadaşlarından oluşan bir grup müzisyen, Manhattan Fine Tone Stüdyosu'nda kayıt yapmaktalardı. Tek bir öğleden sonrada sekiz şarkı kaydetmişlerdi. Power-Fuerza adını alacak Latin rock tarzındaki albümleri, ilk ve tek ürünleri olacaktı. Power-Fuerza, bir Latin rock albümü de olsa, hip hop'a da hiç uzak değildi. Grubun adı Ghetto Brothers'dı ve yalın bir gerçeklik içermekteydi. Ghetto Brothers, yaşadıkları Bronx mahallesinde gerçekten bir varoş çetesiydi. Manhattan, gökdelenleriyle kapitalist dünyanın en önemli sembollerinden biriyken, Bronx adeta başka bir gezegendi. Yıkıntılar, boş arsalar, terk edilmiş dükkanlar, evsizlerin ısınmak için sokaklarda yaktığı ateşler, polisin uğramadığı sokaklar, %30'un üzerindeki işsizlik oranı, nüfusun yarısının sosyal yardımla geçinmesi, uyuşturucu, şiddet bu diğer gezegenin panoramasıydı. Özellikle güney Bronx, 11 binden fazla gencin oluşturduğu 100'den fazla çetenin savaş sahnesiydi. Ghetto Brothers da bu çetelerden biriydi. Çoğu üyesi Porto Rikolu göçmenlerdi. Liderleri Benjamin Benij Melendez, Beatles hayranı bir giteristti ve Los Junior Beatles adlı bir müzik grubuyla sokaklarda Beatles parçaları çalmaktaydı. Beatles etkileri, Power-Fuerza albümünde de hissediliyordu. Ama albüm bundan fazlaydı. İngiliz pop müziğini Amerikan batı yakasının hafifliği, siyasi mesajlar ve Karayip ritim ve armonileriyle harmanlamışlardı. Carlos Santana adını hiç duymamış olmalarına rağmen, onun izinde ilerlemekteydiler. Ghetto Brothers, siyasi olarak New York'un en eylemci ve progresif çetelerinden biriydi. Kadınlar çetenin eşit haklara sahip üyeleriydi ve en azından iç kurallarına göre uyuşturucu kullanımı yasaktı. Kara Panterler'in Siyah güzeldir sloganı benzeri bir Porto Rikoluluk bilinci ve farkındalığı yaratmak niyetindeydiler. Bir üyeleri, iki çete arasındaki bir sorunu çözmek için uğraşırken öldürüldüğünde, Ghetto Brothers bir ilk olarak intikam çağrısı yapmamıştı. Bunun yerine New York tarihine geçecek olan 7 Aralık 1971 Hoe Bulvarı barış buluşmasını düzenlediler. Bu buluşmadaki silah bırakma çağrısı, uzun soluklu olmasa da, çete savaşları açısından bir dönüm noktası olmuştu; çünkü Ghetto Brothers'ın artık her cuma organize ettiği sokak partileri, hip hop'ın ortaya çıkışında büyük bir rol oynayacaktı. Power-Fuerza albümü bütün bunlardan önce ortaya çıkmış, sadece New York'ta satışa sunulmuş ve unutulmuştu. Benij Melendez bile yıllarca bir örneğine sahip olmadı. Bugün orijinal kopyaları, yüzlerce dolara satılmakta. Neyse ki, Power-Fuerza, geçtiğimiz günlerde yeniden basıldı ve halen taze bir sese sahip bu albümü edinmek tekrar mümkün.


Aranızda duyanlar olmuştur, ünlü bisikletçi Lance Armstrong, televizyonda Oprah'ya kalbini açan ünlüler kervanına katılmıştı. Geçtiğimiz haftalarda bu televizyon söyleşisi daha ziyade Batı'da ufak çaplı bir skandal yaratmıştı. Bu söyleşide 2009 ve 2010 zaferleri hariç tüm yedi Fransa Bisiklet Turu'nda doping yaptığını itiraf eden Armstrong, bunun bir spor komplosu olmadığını, herkesin yaptığını, yarışmaya katılmanın ön koşulu gibi gördüğünü de eklemişti. Öğrendiğimize göre, yetkililer itiraf sonrası Armstrong'un peşini bırakmıyorlar, tam tersi üstüne gitmeye devam ediyorlar. Bu olayın tarihte gelmiş geçmiş en büyük doping skandalı olduğu kanaatindeler, zira sadece ilaç kullanmak değil, bunu senelerce bu kadar başarılı bir şekilde saklayabilmek Armstrong'a yardım edenleri de suçlu konumuna getiriyor. Tek kişilik bir iş değil yani doping. Atletizm neydi üzerine bizi düşüncelere sevk eden bu hikaye aynı zamanda televizyonda gelen itiraf dolayısıyla televizyon popüler kültürünün hep hatırlanacak bir parçası oldu. Hatta televizyon kültürünün başka önemli bir meselesi olan müzikleri canlı değil de kayıttan aktarma konusunda Beyonce'nin skandalıyla yan yana tartışıldı, neden hep hile yapıyoruz sorusunu sordurttu.


Herhalde en ilginç kimlik belgesi pasaport olsa gerek. Diğer belgelerden farklı olarak yalnızca şahsi bilgilerinizi değil, nerelere ne sıklıkta gittiğinizi, hatta en rahatsız şartlar altında çekilmiş fotoğraflarınızı da belgeliyor. Hele bir de Türkiye gibi, her ülkenin vize istediği bir ülkenin pasaportuna sahipseniz, sayfalarınız rahatlıkla dolup taşabiliyor. Başkalarının pasaportlarını karıştırmak da büyük zevk verir insana. Hele de ait olduğu dönem ya da ülke itibariyle kendimizinkinden biraz farklıysa... Flavorwire'ın derlemesi sayesinde şimdi Joyce'tan Fitzgerald'lara, sanatçı, müzisyen ve yazarların eski pasaportlarına göz atabiliyoruz.


Fitzgerald'ın Park Caddesi, No. 1307, Baltimore adresindeki satılık müstakil evinin fiyatı bu. Fitzgerald'lar Baltimore'da 1930'larda, Zelda'nın psikolojik tedavi görebilmesi için yaşıyordu. Fitzgerald'ın kendisi de bu sırada alkol sorunlarıyla boğuşuyordu. Tam da bu sorunlarını ve Zelda'yla ilişkilerini anlattığı, otobiyografik izler taşıyan romanı Buruktur Gece'yi de bu dönemde, bu evde yazmıştı. Çok fazla içtim ve bu beni kesinlikle yavaşlattı. Öte yandan, alkol olmadan bu dönemi nasıl atlatırdım, bilmiyorum.


Çocuklardan yetişkinlere büyük bir hayran kitlesi bulunan, türlü türlü çılgınlıklara neden olan LEGO, 55. kuruluş yıldönümünü kutluyor. Üstelik daha öncekilere taş çıkartacak bir reklam kampanyasıyla: LEGO bulmacalar.


Geçtiğimiz aralık ayında NASA, Voyager 1 uydusunun, Güneş Sistemi'nin dış bölgelerindeki yeni bir kuşağa girdiğini duyurdu. Voyager projesinin başındaki bilim insanı Ed Stone, tarihte insan yapımı bir nesnenin Güneş Sistemi'ni terk etmesine sadece sayılı günler kaldığını bildirdi. 35 yıldır uzayda durmadan yol alan bu küçük aracın üzerinde pek çok ölçüm aleti dışında, dünya dışı varlıklar için iliştirilmiş bir de hediye var: bir altın plak. Voyager, listesini burada görebileceğiniz 115 fotoğraftan başka, aralarında balinalarınınki de olduğu 56 farklı dilde selamlama mesajları, evrim temalı 12 dakikalık bir gürültü kaydı ve öpücük, dalga, kalp atışı, kahkaha seslerini içeren kayıtları da bulunduruyor. Ama NASA bilim insanları bununla da yetinmemişler ve Voyager'ın rastlayacağı dünya dışı varlıklara insanlığı anlatan 90 dakikalık bir müzik albümünü de bagaja koymuşlar. Voyager'a böyle bir albümün eklenmesi ünlü astronom Carl Sagan ve Frank Drake'in önerisiyle olmuş. Carl Sagan, yapımcı arkadaşı Timothy Ferris'ten Voyager için bir plak hazırlamasını istemiş. Ferris de soluğu arkadaşı John Lennon'ın yanında almış. Ancak Amerikalı yetkililerle arası hiç de iyi olmayan Lennon, teklifi reddetmiş. Bunun üzerine Ferris kolları bizzat sıvamış. İnsanlığı anlatmak gibi büyük bir kapsamı olan albüm için, tek bir yüzü 27 dakika müzik alabilen bir LP'nin yeterli olamayacağını hemen fark etmişler. Bunun için de dakikada 33 devir yapan plağı, 16 devir yapacak şekilde kaydetmişler ve kapasiteyi böylece iki katına çıkarmışlar. Albümde yer alacak parçaları seçmek de kolay olmamış. Üzerinde uzlaşılabilen az sayıda müzisyenden biri olan Bach, Brandenburg Konçertosu'yla albümün açılışını yapmış. Daha sonra Endonezya'nın Java adasından bir Gamelan örneği, Kongo yağmur ormanlarından Pigmelerin seslendirdiği bir türkü, Senegal'den ritimli bir parça, melankolik bir Bulgar havası, Navajo yerlilerinden bir ağıt, Çin'den 2500 yıllık bir halk şarkısı takip etmiş. Louis Armstrong'dan Melancholy Blues ve Chuck Berry'den Johnny B. Goode gibi örnekler de listeye eklenmiş.


24 Şubat, yani önümüzdeki pazar günü 85. Akademi Ödülleri, namı diğer Oscar'lar sahiplerini bulacak. Umut Işığım filminden Jennnifer Lawrence En İyi Kadın Oyuncu, Lincoln'dan Daniel Day-Lewis En İyi Erkek Oyuncu, Argo da En İyi Film için favoriler arasında. Will Ferrell ve ekibinin çalışması olan Funny or Die'ın takipçileri, Zach Galifianakis'in Between Two Ferns adlı şaka programını bilecektir. Galifianakis'in ünlü konuklarına rahatsız edici sorular sorduğu, kimi zaman aynı derecede rahatsız edici yanıtlar, kimi zamanlarsa şiddetli tepkiler aldığı program Oscar Özel bölümlerini yayınladı! İki bölümden oluşan Oscar Özel programına, sarhoş bir Anne Hathaway, ishalden bahseden bir Naomi Watts ve kavgacı bir Bradley Cooper damgasını vuruyor.


TV dizileri edebiyat göndermeleriyle, içinde geçtikleri dönemle, karakterlerin oynadıkları oyunlar, hatta yedikleri yemeklerle meraklı izleyiciyi okumaya sevk edebiliyorlar. Biz de meraklarımıza yenildik ve dizilerden yola çıkan okuma listeleri hazırlamaya karar verdik. Listeler dizilerle şahsi ilgilerimizin çekiştirdikleri yerlere gidiyorlar ve her zamanki gibi katkılarınıza açıklar. Downton Abbey son zamanların, Sherlock'la beraber en popüler İngiliz dizisi. Son olarak Noel Özel Bölümüyle bazılarını katıla katıla ağlatan, bazılarına da bu kadar da olmaz ki, dedirten dizi Titanik'in batışıyla (1912) açılıyor. Downton Abbey'de bölüm bölüm 20. yüzyılda ilerliyoruz ve aristokrasi, burjuvazi ile işçi sınıfının kendi gündelik yaşam kültürleriyle beraber önemli dönüşümlerini seyrediyoruz. Resimde de görüleceği üzerine aşağıdakiler yukarıdakiler ayrımı, belki tüm oyunculardan da daha fazla öne çıkan, kendi başına bir karakter. Burada aşağıdakiler bu malikanenin hizmetlileri, yukarıdakiler ise toprak sahibi soylular ve aralarına yavaş yavaş katılan burjuvalar. Diziye yabancı olanlar için kısa bir özet geçelim: Downton Abbey malikanesi, Grantham Kont ve Kontesi'nin makamı. Bu unvanların sahibi 20. yüzyılın başında Crawley ailesi. Fakat bekleneceği üzere en büyük derdi toprakların mirası olan bu aristokratik aile mevcut kontun sonrasında bu unvanı, dolayısıyla da topraklarında ve üstünde çalışanların hayatlarında söz sahibi olma ayrıcalığını kimin miras alacağının peşine düşüyor. Zira kontun erkek çocuğu yok, üç kızı var. İşte bu kızlardan birinin yapacağı evlilik tüm dengeleri değiştirebilir. Böylece senaryoya romantik bir hikaye göbeğinden eklenmiş oluyor. Fakat diziyi bu kadar popüler yapan herhalde ara ara bayağı kusurlu bulduğumuz senaryosundan ziyade oyunculukları. Özellikle de büyük anne rolündeki Maggie Smith'in inanılmaz oyunculuğu, her sezonu sürükleyebilecek şahanelikte. İngilizler ve sınıf denince akla gelen tek kitap. Hem tarih yazımında hem sınıf analizinde hem de İngiliz işçi sınıfının özgün ve yerel tarihine bakışıyla öne çıkan ve çok tartışma da yaratmış bu kitapta, kont ve konteslerin terzilerini, ayakkabıcılarını, bir zamanların makine kırıcılarını ve çok daha fazlasını çok zengin bir anlatımla okumak mümkün. Sınıfı durgun bir kategori olarak algılayan, sadece ajanların seyyaliyeti ve güç mücadelesinin güdümlü bir parçası olduğunu vazeden anlayışa karşı Thompson şarkılar, ilahiler, şiirler, yeminler, günlükler ve gazeteler vasıtasıyla tarihi canlandırır. Bir abbey'den diğerine, henüz I. Dünya Savaşı'nı yaşamamış, geleneklerinin tehdit altında olduğunu hissetmeyen, her şeyiyle 19. yüzyıla ait bir manastıra uzanıyoruz. Downton Abbey'nin başlangıçta içinde bulunduğu konumu anlamak için güzel bir kitap Northanger Manastırı. Mütevazı bir aileden gelen Catherine'in daha zengin bir ailenin oğluna talip olmasıyla gelişen olaylar, Austen'ın her zamanki gözlem gücü ve sivri diliyle birleşince ironi dolu bir roman çıkıyor ortaya. Amerikalı annenanne, Amerika'dan yeni demokrasi yorumlarıyla birlikte 1920'lerin ihtişamını da getiriyor babaanneyi dehşete düşüren kızlı erkekli partilerden, ev içi pikniklerden, çeşit çeşit eğlencelerden söz ediyor sürekli. Amerika'da I. Dünya Savaşı sonrası şatafatı deyince akla ilk gelen kitap Muhteşem Gatsby oluyor elbette. Yeni Dünya'da durumun anneannenin anlattığı kadar güllük gülistanlık da olmadığını, aristokrasi-burjuva ayrımının henüz tamamen ortadan kalkmış olmadığını da gösteriyor Gatsby. Son olarak, ne yazık ki henüz Türkçede bulunamayan bir kitap listemizde. İngiltere'nin en önemli yazarlarından Evelyn Waugh, 1934 tarihli romanı A Handful of Dust'ta Downton Abbey malikanesinin geleceğini gösteriyor: Tesisatı, ısıtması doğru dürüst çalışmayan, onlarca odasından yalnızca iki üç tanesi kullanılabilinen, hepi topu birkaç tane hizmetlisi kalmış, kısacası döküntü bir malikane; orada doğup büyüdüğü için eve tutkuyla bağlı olan bir adam ve bu ıssız zenginlikten sıkılan, sürekli Londra'ya eğlenmeye kaçan eşi. Waugh'nun Türkçe baskılarıyla ilgili heyecan verici duyumlar aldık, netleştirdiğimizde sizlerle de paylaşacağız.


Johann Hans Hölzel, 19 Şubat 1957 tarihinde Viyana'da doğdu. Erken yaşlarda müzikle yakın ilişki kurmuştu. Sokak müzisyeni olarak pek çok şehri, barları, kulüpleri dolaştı. 1998 yılında Dominik Cumhuriyeti gibi uzak bir diyarda, geçirdiği trafik kazasında hayatı son bulana dek, adı, Avusturya'nın modern zamanlardaki en önemli pop yıldızı olarak bellendi. Vatandaşı Mozart'ı andığı Rock Me Amadeus, Jeanny ya da Coming Home gibi parçalarıyla tam 75 altın plak kazanan Falco adını 80'li yıllara altın harflerle kazımıştı. O, Amerika kıtasının listelerinde 1 numaraya yükselen, Almanca şarkı söyleyen ilk müzisyendi. Çoğunluk onu beyaz-rap müziğin öncüllerinden saysa da, Falco, türlerden bağımsız bir çizgiye sahipti. Onu tanıyanlar, biraz kendini beğenmiş ve kendine odaklı, biraz da zor birisi olduğunu ifade etmektelerdi. Avusturya'da, ülkenin belki de yegane uluslararası başarıya ulaşan pop yıldızı olsa da, pek sevilmediği gerçekti. Falco da bir söyleşisinde kendisi için Uyumlu bir ortamda uyumsuz bir kişiliğim ifadesini kullanmıştı. Tanınmasını sağlayan ilk parçası Ganz Wien, başkentin uyuşturucu ortamını konu edinmişti ve radyolarda çalınması ivedilikle yasaklanmıştı. Bir sonraki hiti Der Komissar da aynı şekil de dikkatleri toplamıştı. 1985 yılında dünya çapında başarı kazanan Jeanny ise, cinsel bir istismarı öven nitelikteydi. Tüm tepkilere ve eleştirilere rağmen siyah deri ceketi ve briyantinli saçlarıyla bu serseri ruhlu adamın yükselişi önlenemedi. Fakat, Falco'nun yolunu tıkayan yine kendisi oldu. Uyuşturucu, alkol, ailevi sorunlar, 80'lerin sonunda onu büyük bir krize soktu. Artık albümleri 1 numara olmuyor, listeler onun parçaları tarafından işgal edilmiyordu. Giderek uzaklaşma isteği ile dolmuştu ve Karayipler'deki Dominik Cumhuriyeti'ni kendine yurt edindi. 1998 yılının bir gecesi, aracıyla bir otobüse çarptığında, kanında 1,5 promil alkol ve büyük miktarda marihuana vardı. Ölümünden kısa süre önce kaydettiği parçada Yaşamak için önce ölmem mi gerek? diye sormaktaydı, ironik olarak. Vatanında özlemini duyduğu saygı ve kabulü artık görmeye başlamıştı. Johan Hans Hölzl, hayranları tarafından bugün hala bir fenomen olarak görülmekte. Almanca şarkı söyleyen bir pop müzisyeninin, bu kadar büyük bir kabul görmesi sık rastlanan bir durum olmasa da, 80'lerin o eşsiz atmosferi her şeyi mümkün kılıyordu. Bu yüzden, Falco'nun ardından Jeannyyle birlikte gözyaşı dökenlerin sayısı halen hiç de az değil.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Mısır'da muhalefet de iktidar da direniyor. Direnirken kadına karşı şiddetin protesto edildiği bu haftada oralardan kadın düşmanı ilginç açıklamalar geliyor. Mısır başbakanı kırsal bölgelerdeki salgın hastalıkları kadınların çocuklarını emzirirken göğüslerini iyi temizlememelerine bağlamış. Zaten taciz ve tecavüzlerin tartışıldığı bir sene geçirdi Mısır, fakat şiddet durmuyor. Yine en çok öne çıkan olaylardan soyulup da sokak ortasında şiddet gören Hamada Saber'in hikayesi ve video için Arabist'e bakabilirsiniz. Aaron Swartz'ın ölümünü ve bilimsel çalışmaların dijital ortamda herkesin ulaşılabileceği açık erişim dahilinde olmasını daha önce tartıştık, İnternet kimin? diye sorduk. Bu ay okuduğumuz bir haber ise kafa karıştırıcı. Birleşik Krallık'ta hükümetin 2014 yılında kamu fonları kullanmış tüm araştırma ve projelerden çıkan rapor ve yayınların kamunun erişimine açma projesini akademisyenler protesto etmiş. Etraflıca düşünülmeden verilen aceleye getirilmiş bir karar olduğunu ve akademisyenlerin aleyhine olabilecek noktalar olduğunu öne sürüyorlar. Nasıl derseniz Jadaliyya'da devamını okuyabilirsiniz. Downton Abbey'den devşirdiğimiz kitap listesine girişmeden önce belki biraz dedikodu istersiniz. Büyükanne rolünde Maggi Smith neden dizinin hiçbir bölümünü izlemediğini burada anlatmış. Heyecan verici bir dizi haberi: Philip K. Dick'in Yüksek Şatodaki Adam adlı romanı, 4 bölümlük bir mini diziye uyarlanıyor. Amerikan bilimkurgu kanalı SyFy'da yayınlanacak olan dizinin başında, yine bir Philip K. Dick uyarlaması olan Blade Runner'ın yönetmeni Ridley Scott var. Diziyi bekleyene kadar sabırsızlananlar Dost Körpe çevirisiyle Metis'ten çıkan kitabı inceleyebilirler. Şu sıralar bilinen, bulunan ve satın alınabilecek fiyatları olan malzemelerle yemek yapma konusu üzerine düşünüyoruz. Sıradan patates püresi, yine sıradan sayılabilecek soğan ve peynir ikilisiyle başka bir şeye çevirme vaadini veren Karamelize Soğanlı ve Keçi Peynirli Patates Püresi tarifi ilgimizi çekti. Yine çok ucuz malzemelerle yapılıp işe götürülebilecek, hatta arkadaşa hediye edilebilecek yulaflı krakerleri de pazar günü denemeyi düşünüyoruz. Tarif ise pek sevdiğimiz, yemek bloğundan önce kendine sevgili, sonra da restoran edinmiş Orangette'den geliyor.


Son yıllarda çağdaş dünya edebiyatının hızla yükselen yıldızlarından biri Roberto Bolano. Özellikle de ölümünden sonra çıkan 2666'yla birlikte tüm eserleri İngilizcede teker teker yayımlanmaya başladı. Elbette İngilizce konuşan dünyanın ilgisi, çoğunlukla olduğu gibi uluslararası bir ilgilye dönüşüyor. Bolano'nun durumunda, iyi ki de öyle oldu, diyebiliriz sanırım. 2666'nın şanından önce Şilili yazarın üç kitabı Metis Yayınları'ndan çıkmıştı. 2666 ise, Zeynep Heyzen Ateş çevirisiyle, açıkçası yayın çizgisinin çok uzağında durduğu için şaşırtıcı bir biçimde Pegasus Yayınları'nca yayımlandı. 1. Öyküleri asla birer birer yazma. Bunu yapan kişi kendini son nefesini verdiği güne dek aynı öyküyle cebelleşirken bulabilir. 2. En iyisi öyküleri üçer üçer ya da beşer beşer yazmaktır. Eğer enerjine güveniyorsan dokuzar dokuzar ya da on beşer on beşer yaz. 3. Dikkat et: Onları ikişer ikişer yazmanın cazibesi birer birer yazmaya kalkışmak kadar tehlikelidir, zira içinde ikiz aynaların aynı kirli ve inatçı oyununu barındırır. 4. Quiraga'yi, Felisberto Hernandez'i, Borges'i okumak gerekir. Rulfo'yu, Monterroso'yu, Garcia Marquez'i okumak gerekir. Bu yapıtlara biraz saygısı olan bir öykü yazarı Cela'yi ya da Umbral'i asla okumayacaktır. Onların yerine Cortazar'i ya da Bioy Casares'i elbette ki okuyacaktır, ama Cela ve Umbral'i asla. 5. Tam olarak anlaşılmamış olabilir diye tekrar söylüyorum: Cela ve Umbral'in yanından bile geçmeyecektir. 6. Bir öykü yazarı yürekli olmalıdır, kabul etmesi hüzün verici ama gerçek bu. 7. Öykü yazarlarının Petrus Borel'i okumuş olmakla övünmeleri sık rastlanan bir durumdur. Ama gerçek şu ki, birçok öykü yazarı Petrus Borel'i taklit etmeye çalışmaktadır. Büyük hata: Aslında Petrus Borel'in giyim tarzını taklit etmeleri gerekirdi! Doğrusu Petrus Borel hakkında neredeyse hiçbir şey bilmezler. Tıpkı Gautier ya da Nerval hakkında bir şey bilmedikleri gibi. 8. Gelin bir anlaşma yapalım: Petrus Borel'i okuyun, Petrus Borel gibi giyinin, ama aynı zamanda da Marcel Schwob'u, özellikle de Marcel Schwob'u okuyun ve sonra Alfonso Reyes'e, ondan da Borges'e geçin. 9. Hiç kuşku yok ki Edgar Allan Poe'da hepimizi doyuracak kadar malzeme vardır. 10. Dokuzuncu madde üzerinde duşunun. İnsan dokuzuncu madde üzerinde düşünmeli; eğer mümkünse, diz çökerek. 11. Hararetle tavsiye edilecek kitaplar ve yazarlar: Longinus'un Yüce Üzerine'si; biyografisi Lord Brooke tarafından kaleme alınan talihsiz ve yürekli Philip Sidney'in soneleri; Edgar Lee Masters'ın Spoon River Antolojisi; Enrique Vila-Matas'in Örnek İntiharlar'ı. 12. Bu kitapları okuyun, ayrıca Çehov ve Raymond Carver'ı da okuyun; ikisinden biri bu yüzyılın çıkardığı en iyi öykü yazarıdır.


Caux-sur-Montreux yakınlarında kayak yaparken geçirdiği bir kaza sonrası komaya giren Claude Nobs, hayat mücadelesini kaybetti. 76 yaşındaki Montreux Caz Festivali'nin yaratıcısı, ardında tarihe geçmiş, geleneksel bir sanat etkinliği bırakarak veda etti. Nobs, 60'lı yıllarda, yerel turizm bürosunun yöneticisiyken konserler organize etmekteydi. Bu işi daha büyütüp bir festival haline getirme fikrini o yıllarda edindi. 1967'de, Genfer Gölü'nün kenarındaki bu küçük kasabadaki ilk festival, Keith Jarrett ve Jack DeJohnette gibi sanatçıların katılımıyla gerçekleşti. Sadece büyük bir katılım sağlanmamış, festival hemen caz dünyasının ikonik bir olayı haline gelmişti. Nobs, festivali saf bir caz kavramına sıkıştırmak yerine daha geniş bir kapsamı tercih etmişti. Böylece 70'lerde Led Zeppelin ve Soft Machine gibi rock grupları da, aralarında Herbie Hancock ve Dizzy Gillespie gibi isimlerin bulunduğu caz müzisyenlerinin yanında sahne aldılar. Bunlara Brezilyalı Gilberto Gil, Elis Regina ve hip hop müzisyenleri Wu-Tang Clan de eklendi. Model tren koleksiyoncusu Nobs, ömrü boyunca bu türler ötesi festivalin ruhu ve motoru oldu. Nobs'un ardından festivalin internet sayfasında, Seni tanıyan bizler için, sen hep var olanı sorgulayan kişi olarak kalacaksın. Biz sana bir işin neden yapılamaz göründüğünü açıklamaya çalışırken, sen bize hep, 'Neden olmasın!' sorusunu sorardın, mesajı yayınlandı. Çalışma arkadaşları, Tam da tarzın olduğu üzere, tıpkı müzikte olduğu gibi hayatta da her stüdyo çalışmasının sonuncusu olabileceğini hatırlatmak üzere, bize bir sürpriz yaparak aramızdan ayrıldın, ifadesiyle ona veda ettiler. Nobs'u tüm dünyaya tanıtansa, ironik şekilde caz değil, bir rock parçası olmuştu. Deep Purple, Smoke on the Water adlı parçasında Funky Claude was running in and out / Pulling kids out the ground satırlarıyla Nobs'u ölümsüzleştirmişti. Şarkı, 1971 yılında Montreux'daki bir Frank Zappa konserinde yangın çıkması sonrası, Funky Claude lakablı Nobs'un salonu boşaltmasını anlatmaktaydı.


Yunanistan'da krizin patlak vermesinin ardından neredeyse üç sene geçti. Yunan halkının geniş kesimleri, krize tasarruf tedbirleri ve IMF paketleriyle müdahale etmek isteyen hükümete öfkesini sokakta gösterdi, bazı zamanlarda çok da yaratıcı oldular. Bu üç sene zarfında gelen giden hükümetler, Almanların akıl göstermeleri, seçimler ve sağcıların seçim sandıklarındaki yükselişleri, gidişatı temelde değiştirmedi. Kriz derinleşti, insanlar yoksullaştı. Sonunda Yunanistan kendisini insani bir krizin içinde buldu. Sendikaların ve sol partilerin örgütlü mücadele çağrıları yankı buldu, geniş ve ses getiren grevler yapıldı. Fakat hayatın gündelik akışının çok ciddi bir biçimde bozulması ve insanların gıda alamamalarıyla birlikte daha spontane gelişen çözümler de ortaya çıktı. Aşağıda seyredebileceğiniz belgeselden öğreniyoruz ki, şu anda Yunanistan'da yirmi kadar para kullanmayan değiştokuş sistemi var. İnsanlar hükümeti, yasalarını ve bankalarını devre dışı bırakarak kendilerine geçici de olsa alternatif bir sistem yaratmaya çalışıyorlar. Bu alternatiflerden biri sayılan patates hareketinin özü Mısır'dan ithal edilen patates yerine kendi patateslerinin satılmasını isteyen yerli üreticinin sözünü hükümete dinletememesi sonucu, fiyatını istediği gibi belirleyerek düşürmesi ve daha da düşürmesi. Belgeselde anlatıldığı gibi, insanlar mahalle ve şehir bazında örgütlenerek başka bir hayat kurmaya çalışıyorlar. Bu siyasi bir örgütlenmeye de gittiğinde herhalde eski Yunanistan'dan eser kalmayacak. Bir zamanların Akdeniz diyeti modasının merkezi olan, zeytinyağı ve defne yaprağı kokulu Yunanistan mutfağı, kriz nedeniyle sadece patates yemeği artırmamış, aynı zamanda kendini ucuz işlenmiş gıdalara bırakmış; hazır yiyecekler cüzdanlara daha çok uyuyormuş. Aşağıdaki belgesel meselenin işlenmiş işlenmemiş gıda ayrımını çoktan geçtiğini, gıdalarını çöpten bulmak istemedikleri için insanların intihar ettiğini gösteriyor. Rüyası sorulunca, Hayatta kalmak istiyorum, diyor bir adam, çocuğunun canı çikolata çektiğinde ona bir parça çikolata verebilmek istiyor. Avrupa aynı haftalarda at eti skandalıyla sarsılıyor. Food Politics bloğunun ve kitabının yazarı Marion Nestle bu skandalın nasıl da siyasetin konusu olduğunu özetlemiş, haberleri derlemiş toplamış. Sonuçta kuzey Avrupa'nın, yaşam standartları gittikçe düşen orta sınıfların ucuz et talebini karşılamak için nasıl da at eti ticaretine girdiği konuşuluyor. Guardian'daki şu yazıda neden artan hayat pahalılığı karşısında ilk tasarruf edilen yerin gıda kalemi olduğunu ve bunun nelere yol açtığını okuyabilirsiniz. Neden at eti karıştırılmış diye aklınıza düşerse şurada, yine AB'nin bir kararı sonucu Romanya'da at arabalarının yasaklandığını, böylece çok sayıda atın başı boş bir şekilde ortada kaldığını, çoğunun da sonunda mezbahalara gittiğini okuyabilirsiniz. İşte Yunanistan'a ne yapması gerektiğini söyleyen ve mevcut durumda hala hatasını kabul etmeyen aynı bu AB. Belgesel Ross Domoney'nin görüntüleri ve Dr. Dimitris Dalakoglou'nun araştırmaları oluşturmuş. 15 dakika civarında. Altyazılarını başka bir dosya olarak edinebilirsek Türkçeye çevirmek de istiyoruz.


Sinemaseverler mayısta vizyona girecek olan, başrolünde Leonardo DiCaprio'nun bulunduğu yeni Muhteşem Gatsby filmini bekleyedururken, biz Koltukname olarak Gatsby'nin yaratıcısı Fitzgerald'la ilgili çeşitli haberleri okurlarımıza sunmaya devam ediyoruz. Bugünkü paylaşımımız ise haberden ziyade bir test! Yılın başında, Muhteşem Gatsby'nin müziklerinin bir parçasını Jay-Z'nin yazacağı duyurulmuştu. Vulture, bunun isabetli bir karar olduğu görüşünde. Jay-Z'nin şarkılarıyla Fitzgerald'ın klasiklerinin birçok ortak noktası olduğunu vurgulayan Vulture yazarı Margaret Lyons, örnek olarak ikisinin de eserlerinde mücadeleye, cinsiyet rollerine, toplumsal sorunlara, zenginliğin ihtişamına ve tuzaklarına, Amerikan hayalinin çekiciliğine, ayrıca partilere, arabalara ve modaya yer vermesini gösteriyor. Jay-Z'nin şarkı sözleriyle Fitzgerald'ın cümlelerinin birbirine gerçekten de ne kadar çok benzediğini kanıtlamak için bir test hazırlamış Vulture. Bakalım siz Jay-Z ile Jay G'yi birbirinden ayırabilecek misiniz. Yanıtlar yazının altında. Tüm Gatsby alıntıları Püren Özgören çevirisinden alınmıştır.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Gündüz Vassaf, Change. org'dan yola çıkarak imza kampanyalarının eylemsizliğini irdeliyor. Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa'sının biricik olmadığı teyit edildi. Bu sefer kesinlikle gülümsüyor! Son olarak Koltukname saflarından bir haber: Bu hafta BüyükKeyif'le kısa bir telefon görüşmesi yaptık, kim olduğumuzdan, neler yapmaya çalıştığımızdan bahsettik.


Geçmiş zaman olur kiye hoş geldiniz. Müzik tarihinin unutulmazlarını, dönüm noktalarını her ay sizlerle paylaşmayı planladığımız bu bölümün, geçtiğimiz yüzyıllarla ilgili ilginizi çekecek bilgiler içereceğini ve yakın geçmişten belki unutmuş olduğunuz grupları, parçaları hatırlatarak güzel anılarınızı depreştireceğini umuyoruz. 1894 yılında doğan John Turner Layton, zamanı için oldukça sıradışı bir müzisyendi. Bunun sebebi ise siyahi olmasıydı. Pek çok Broadway gösterisi için söz yazarı arkadaşı Henry Creamer'la eserler hazırlamaktalardı ve kendilerine Amerikan müzik piyasasında bir yer edinmeyi başarmışlardı. İsimlerini sağlamlaştıran ise, 1918 yılında yazıp besteledikleri, dönemin nispeten neşeli şarkı sözlerinden münezzeh havası ve zamanının ötesindeki meldoik yapısıyla After You've Gone olmuştu. Parça o kadar başarılı olmuştu ki, 1937 yılına kadar on farklı versiyonu listelerde boy göstermiş, Louis Armstrong, Benny Goodman ve Lionel Hampton gibi sanatçılar da parçayı seslendirmişti. Emprovizasyona müsait yapısı, aralarında Wynton Marsalis'in de bulunduğu modern caz müzisyenleri tarafından da sıklıkla tercih edilmesine yol açtı. Ancak parçanın en başarılı versiyonunu Marion Harris 1919 yılında kaydetmiş ve listelerde 1 numaraya yerleşmitşi. Marion Harris, geniş kesimlerce caz ve blues söyleyen ilk beyaz müzisyen olarak kabul edilmiş, söylediği parçalar 1930 yılına kadar 43 kez 1 numaraya oturmuştu. After You've Gone, son olarak 2004 tarihli The Aviator filminde kullanılmıştı. 1950'lerin sonunda Buddy Holly, The Big Bopper lakaplı J. P. Richardson ve Ritchie Valens dönemin en önemli rock müzisyenleri arasında gösterilmektelerdi. Buddy Holly That'll Be the Day ve unutulmaz Peggy Sueyla büyük başarı yakalamış; Valens, daha on yedi yaşında doğrudan listelere 2 numaradan giren Donna ve bugün bile iyi bilinen La Bambayı kaydetmişti. Richardson ise Chantilly Lacele tanınmıştı. Aynı zamanda arkadaş da olan bu üç kafadar, 1959 yılının başında üç hafta sürecek, orta Amerika'yı kapsayan Kış Dans Partileri adlı bir turne düzenlemişlerdi. 2 Şubat'ta Iowa'da verdikleri konserden sonra Buddy Holly, ısıtması olmayan turne otobüsünden bıktığını belirterek otelde biraz daha zaman geçirmiş ve ekibi bir sonraki durakta, uçakla gelerek yakalayacağını söylemişti. Orkestradan diğer iki arkadaşı da Holly'ye katılacaklarını belirtmişti. Bu fikri beğenen Valens ve Richardson, diğer iki arkadaşlarını yerlerini kendilerine vermeleri için ikna etmiş, böylece üçlü, rahat bir yolculuk yapmak üzere 3 Şubat'ta, uçaktaki koltuklarına oturmuşlardı. Ancak 3 Şubat saat 13.00'da, pilot Roger Peterson yönetimindeki uçak, havalandıktan kısa bir süre sonra, havaalanının on kilometre ilerisinde düşmüştü. Pilotaj hatası ve kötü hava koşulları sebebiyle meydana gelen kazadan sağ kurtulan olmamıştı. Pilot Peterson'ın bu tür hava koşullarında uçmak için kullanması gerekli olan uçuş aletlerine dair sertifikaya sahip olmadığı açıklanmıştı. Valens'e uçaktaki yerini bir yazı tura atışı sonrası bırakan orkestra elemanı Waylon Jennings, Buddy Holly'ye şaka yollu Umarım o uçak düşer, demiş ve bu sözünden dolayı son nefesine kadar vicdan azabı içinde yaşamıştı. Don McLean de, 1972 yılındaki büyük hiti American Pie parçasında bu trajediyi müziğin öldüğü gün olarak anmıştı. 1975 yılı, Türkiye için sıkıntılı bir dönemi ifade ediyordu. Kıbrıs Barış Harekatı sonrası ABD Türkiye'ye silah ambargosu uygulamaktaydı. Daha sonra KKTC'ye dönüşecek Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin kuruluşu, uluslarası arenada Türkiye'yi yalnızlaştırmıştı. Bülent Ecevit'in hükümet kurma görevini kabul etmemesiyle zirve yapan iç siyasetteki istikrarsızlık, ülkenin huzursuz günler geçirmesine sebep olmaktaydı. Bu tatsız günlerde Türkiye, ilginç bir hamleyle İsveç'te düzenlenen 20. Eurovision Şarkı Yarışması'na katılma kararı aldı. Batıyla arası Kıbrıs Harekatı sebebiyle oldukça bozuk olan Türkiye'de toplum yarışmaya odaklanmış, ilerde de olacağı gibi yarışmayı bir gurur meselesi haline getirmişti. Batı tarafından sürekli aşağılandığını düşünen Türkiye için bu yarışma, kaybedilen bir maçın rövanşı gibiydi. Ama yoğun ilgi gören ve aylar süren seçmeler bir karmaşayla başlamıştı. Posta yoluyla oyların gönderilmesine dayalı halk oylaması ve TRT jürisi farklı seçimlere sahipti. Halkın tercihi Ali Rıza Binboğa'nın Yarınlar Senin parçası olurken, TRT jürisi Semiha Yankı'nın daha batılı bit tınıya sahip Kemal Ebcioğlu tarafından bestelenmiş Seninle Bir Dakikasıydı. Her iki oylamanın ortalaması alınınca da Cici Kızlar'ın Delisin parçası birinci gelmekteydi. İşin içinden çıkılamayınca kura çekilmesine karar verildi ve kurayı çeken Cici Kız Bilgen Belgün, birinciliği Semiha Yankı'ya verdi. On yedi yaşındaki Semiha Yankı, hiç de fena olmayan parçayı başarıyla seslendirse sonuç büyük bir hüsran olmuştu. Sadece Monaco'dan alınan 3 puan, Türkiye'yi 19 yarışmacının arasında sonuncu yapmış ve bütün ülkeyi şoka sokmuştu. Tarışmalar, durumun müsebbibinin tespitini yapmak üzere alevlenmiş, Semiha Yankı'nın üzerindeki kıyafet bile sonunculuğun nedenleri arasında sayılmıştı. Ancak bu ilk Eurovision travması, en kötüsü değildi. Türkiye daha uzun yıllar, azimle katıldığı yarışmadan puansız ve sonuncu ayrılacak, yarışmada halk oylarının telefonla alınacağı yıllara kadar müspet bir sonuç almakta çok başarılı olamayacaktı. Steely Dan, 70'lerin en önemli caz-rock gruplarından biriydi. Donald Fagen ve Walter Becker önderliğinde, geleneksel pop tınıları ile caz arasında arayışlarıyla bilinmektelerdi. Rolling Stone dergisi onları 70'lerin kusursuz müzikal anti-kahramanları olarak tanımlamıştı. Steely Dan, Do It Again, Dirty Work, Bodhisattva gibi görkemli eserler bestelemiş, ancak 1980 yılındaki Gaucho albümü sonrası, grup elemanları kişisel, müzikal ve yasal anlaşmazlıklar yaşadıktan sonra çalışmalarını durduklarını duyurmuşlardı. 1993 yılına dek, Fagen ve Becker, Steely Dan olarak sahneye çıkmamışlardı ancak Citizen Steely Dan adlı derleme albümün yayınından sonra yaklaşık bir buçuk yıl sürecek bir turne düzenlemişlerdi. Ancak yeni bir stüdyo albümünün kaydedilmesi için hayranlarının bir beş yıl daha beklemesi gerekti. 2000 yılına gelindiğinde, artık 70'lerin siyasi ve toplumsal atmosferi bulunmuyordu. Dünya farklı bir gezegendi ve deneyesel, araştırmacı caz tınılı pop şarkıları yerine Britney Spears, Spice Girls, Eminem gibi daha kolay tüketilebilen müzisyenlerin eserleri seviliyordu. 90'ların sonunda 20 yıl öncesinden kendisine yer edinmeyi başaran tek isim, güncel müzisyenlerle düetler içeren Supernatural albümüyle Carlos Santana'ydı. Two Against Nature yayınlandığında, muhtemelen kimse bu kadar büyük bir başarıyı beklemiyordu. Ancak albüm, öyle olumlu eleştiriler aldı ve beğenildi ki, yılın albümü kategorisi de dahil olmak üzere dört Grammy Ödülü kazandı. Bu alandaki rakipleri The Marshall Mathers LP ile ortalığı kasıp kavuran Eminem ve OK Computer sonrası yeni albümüm Kid A'yle Radiohead'di. Ek olarak, Two Against Nature iki kez de platinyum plak kazandı.


Malum, geçtiğimiz pazar Oscar'lar dağıtıldı. Törenin genel olarak pek heyecan verici olduğu söylenemezdi: Sunucu Seth MacFarlane ırkçı şakalarıyla eleştirilirken, ödülleri alan isimlerde de herhangi büyük bir sürpriz yaşanmadı. Geceye damgasını vuranın Daniel Day-Lewis'in esprileri olduğunu düşüneneler de var. En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü üç kere kazanan ilk oyuncu olan Day-Lewis'in konuşmasını buradan izleyebilirsiniz. 12 bin dolar değerindeki bu tatil, arzu eden adayları ya Kertenkele Adası'na ya da El Questro Homestead'e götürüyor. 5000 dolar değerindeki bu operasyon, Hollywood'un vampir takıntısından esinlenilmiş. Vampire Facelift, kendi kanınızdan alınan plazmalarla cildinizdeki kolajenleri yeniliyor. 1800 dolar değerindeki bu hediye, Heathrow Havaalanı işkencesini çekenlerin bir numaları kıskançlık ürünü olacaktır. Normalde kraliyet ailesine ve diplomatlara has bu VIP servisinde konukların terminale, check-in kuyruklarına, pasaport sıralarına, kontrole girmesi gerekmiyor, bir limuzinle hop diye uçaklarına götürülüyorlar. 1400 dolar değerindeki bu hediyeyle Hollywood kürdan inceliğindeki vücutlardan vazgeçmeyeceğini gösteriyor. Live In Fitness Enterprise'taki bir haftalık kampta özel antreman koçunuzla günde yedi saat çalışıyor, üstüne harika yemekler yiyor, dilerseniz spa'ya gidiyor ve dilerseniz yemek kurslarına katılabiliyorsunuz. 2000 dolar değerindeki bu tatil, paketteki kıskanacağımız ikinci hediye. The Koloa Landing at Poipo Beach adlı beş yıldızlı otelin iki odalı lüks villasında beş gecelik bir tatil... Çünkü 12 bin dolarlık bir Avustralya tatili hiçbir zaman yeterli değildir. 7400 dolar değerindeki bu iç tasarım danışmanlığı, evde Oscar'ını koyacak yer arayanlara da, evin Oscar'sızlığını gizlemek isteyenlere de ideal. Danışmanlık, Los Angeles'lı Seyie Designs tarafından sunuluyor. 600 dolar değerindeki bu hediye, ölümsüz bir vampire benzemek için yüz gerdirmek istemeyenlere hitap ediyor. Santa Monica'daki üstat Heather Lousbury'nin Coldplay, Tori Spelling ve Carmen Electra gibi ünlüleri tedavi ettiği söyleniyor. 411,96 dolar değerindeki bu hediyede adaylar The Essential Guide to the Dukan Diet adlı kitabın yanı sıra Dr. Pierre Dukan'ın önerdiği yiyeceklerden de alıyorlar. Cambridge Düşesi Kate Middleton'ın da düğün öncesi Dukan Dieti uygulayarak zayıfladığı tahmin ediliyor.


Daha önce Türkçede de yayımlanacağı müjdesini verdiğimiz kapsamlı Sherlock Holmes edisyonunun editörü Leslie S. Klinger, Sherlock Holmes ve Dr. John H. Watson karakterlerinin artık telif hakları korumasında olmadıklarını kanıtlamak amacıyla Sir Arthur Conan Doyle'ın varislerine dava açmış bulunuyor. Conan Doyle varisleri yayıneviyle iletişime geçtiler... ve eğer kendilerine lisans ücreti ödenmezse, kitabımızın büyük dağıtımcılara satılmamasını sağlayacaklarını ima ettiler. Yayıncımız elbette kaygılanmıştı, bu konu çözülmeden kitabı basamayacaklarını söylediler... Conan Doyle'ın Holmes öykülerinden bir kısmının Amerika'da hala telif haklarıyla korunmakta olduğu doğrudur. Ama Conan Doyle'ın yazdığı öykülerden bir çoğu artık telif hakları kapsamında değildir. Holmes, Watson ve diğer karakterler şu an telifsiz olan bu elli öyküde iyice oturtulmuştur. Bu Amerikan yasalarında, isteyen herkesin Holmes ve Watson'lı hikayeler yazabileceği anlamına gelmelidir. Telif haklarının edebiyat, müzik, hatta yemek alanlarındaki işleyişlerine Koltukname'de epeyce yer verdik, vermeye de devam edeceğiz. Edebiyat ve Türkiye özelinde, günümüzde kabul edilen Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre, yazarların teliflerinin kalkması için ölümlerinin üzerinden 70 yıl geçmiş olması gerekiyor. Bu durumda Sir Arthur Conan Doyle'ın tüm eserlerinin, haliyle yaratmış olduğu karakterlerin, telif hakkı 2000 yılında doldu. Ancak Amerika'da işler çok daha karışık. 1978'den önce yayımlanan eserlerin telif hakları yayımlanışlarının 28. yılında yenilendiği takdirde, 95 yıl uzuyor! Şu an bu şartların geçerli olduğu bir Holmes öykü kitabı var: The Case-Book of Sherlock Holmes. Toplam elli altı Holmes öyküsünden on ikisini içeren bu kitaptaki öykülerden yalnızca onu, 2022'ye kadar telif kapsamında olacak. Varisler, bunun Holmes karakterini de telif kapsamına almaya yeterli olduğu görüşünde. GÜNCELLEME (2 Nisan 2013): GÜNCELLEME (2 Nisan 2013): Açıklamalı Notlarıyla Sherlock Holmes, uzun bir rötardan sonra nihayet yayımlandı. Kitabı uygun fiyatlara bulmak için KitapMetre'ye göz atabilirsiniz.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Özellikle Platonov çevirileriyle tanınan ödüllü çevirmen Günay Çetao Kızılırmak, hem kendi şiirlerini hem de Rusçadan çevirdiği başka şiirleri içeren bir bloğun sahibiymiş. Biz bu keşfin heyecanı içindeyiz, meraklısına tavsiye ediyoruz. David Bowie'nin The Stars adlı son single'ının Tilda Swinton'lı klibi internette fıldır fıldır dönmekte. Bir de bizden gelsin. Bu hafta Sherlock'un resimli, açıklamalı dipnotlu özel bir edisyonunun ilk cildinin nihayet Türkçede çıkacağını müjdelemiştik. Kitabın kapağını yanda görebilirsiniz. Önümüzdeki hafta heyecan verici edebiyat haberleri devam ediyor olacak. Ayrıca Koltukname ailesi olarak başka başka müjdelerimiz de var. Takibe devam!


Müjdemizi isteriz! Koltukname ekibinden Sevillaportakalı, bir kız annesi olmaya hazırlanıyor. Koltukname bebeğinin mayıs ayında gelmesi bekleniyor. Sevillaportakalı bu süre zarfında sayfalarımızda biraz daha seyrek görünebilir, okurlarımıza ve Yemek Kültürü takipçilerimize anlayışları için şimdiden teşekkür ederiz.


Her filmi arasında en az beş yıllık bir mola vermeyi seven usta yönetmen Paul Thomas Anderson, anlaşılan bu sefer soluklanmaya ihtiyaç duymamış. Son filmi The Master 2012 yılında vizyona giren yönetmenin 2013 projesi hazır bile: Thomas Pynchon'ın, aynı adlı romanından uyarlanacak olan Inherent Vice. Bakınız'ın haberine göre, New York Times'la yaptığı söyleşide Anderson, elinde halihazırda bir senaryo bulunduğunu ve filmin, Upton Sinclair'in Oil! adlı romanından uyarlanan There Will Be Blood'dan daha sadık bir çalışma olacağını açıklamış. Şu an için filmde rol alacağı kesinleşen tek oyuncu, The Master'da Anderson'la birlikte çalışan Joaquin Phoenix. Romanın yazarı Pynchon'ın sürece dahil olup olmayacağı henüz bilinmiyor. Aslında kameralardan ve gazetecilerden J. D. Salinger'vari köşe bucak kaçan Pynchon hakkında zaten postmodern Amerikan edebiyatının en önemli ve şimdiden klasikleşmiş isimlerinden biri olduğu dışında pek bir şey bilinmiyor. Yazarın eserlerinin bir gün Türkçeye çevrilip çevrilmeyeceği de bugüne kadar büyük bir muammaydı. Bugüne kadar! İşte yılın bize göre ilk, belki de en bomba edebiyat haberi: V (1963), The Crying of Lot 49 (1966), Gravity's Rainbow (1973) ve Inherent Vice (2009), İthaki Yayınları tarafından yayımlanacak. The Crying of Lot 49 ve Inherent Vice Feride Evren Sezer, Gravity's Rainbow ise Nurcan Başer çevirileriyle buluşacak okurlarla. Kitapların Türkçe adları henüz belli değil. Ne yazık ki Pynchon severlerin ve meraklılarının biraz daha sabretmesi gerekiyor. Yayınevi editörü Yankı Enki, kesin bir tarih veremese de The Crying of Lot 49'nın şu an yayına hazırlanmakta olduğunu söyledi; ancak diğer kitaplar hala çeviri sürecinde. Zaten yazarın Türkiye'de bugüne dek yayımlanmamış olmasının temelinde de çeviri güçlüğü yattığını tahmin ediyoruz. Her halükarda, İthaki baskılarını merakla beklemekteyiz. Yazarın toplamda yedi romanı, bir de öykü kitabı bulunuyor. İthaki'nin listesinde bulunmayan romanlar, Vineland (1990), Mason & Dixon (1997) ve Against the Day (2006). Ayrıca eylülde, The Bleeding Edge adında yeni bir kitabının yayımlanacağı duyuruldu.


Yemek kültürüyle olan ilişkimizi bizi takip edenler artık biliyor. Sadece yemeyi, pişirmeyi, tarif okumayı değil, aynı zamanda yemeğin ve mutfak kültürünün edebiyatla, televizyonla, görsel sanatlarla ilişkisine bakmayı da çok seviyoruz. Bugün de Türkçede yemek tarifi değil de yemek üzerine, yemek kültürü, siyaseti, sosyolojisi üzerine okumak isteyenlerle paylaşmak için bir liste başlatmak istiyoruz. Başlangıç, diyoruz; zira her yeni liste gibi eksik ve sürekli güncellenmeye muhtaç olacak. Elbette yorumlarınızla da büyüyecek. Listede yalnızca Türkçe kitaplara yer verdik; çünkü başka dilleri de kapsayan bir liste hem imkansız oranda büyüyecek hem de Koltukname'nin Türkçe internete katkıda bulunma çabasına özel bir yardımı dokunmayacaktı. Yabancı yayınevlerinin kataloglarında gezindiğimizde özellikle yemek sosyolojisi ve yemek siyaseti alanının hızla genişlediğini görüyoruz. Dileğimiz hem bu külliyat çevrilsin hem de Türkçe eserler yazılsın, Türkiye'de de akademide yemek kürsüleri olsun! Büyük, özenle basılmış, bol resimli bir kitap. Aslında bir derleme. On bölümden oluşuyor. Doğrudan kronolojik bir tarihi takip etmektense hem kronolojik hem tematik düzenlenmiş. İçinde Proust da var, modern tüketicinin ortaya çıkışı da. Yemek üzerine oradan buradan ilginç bir şeyler okumak istiyorum ama bunlar da dedikodu değil, tarihçi çalışması olsun diyorsanız, şiddetle tavsiye ediyoruz. Bir defada değil, seneler içinde bitirilecek bir kitap. Yazarın aynı zamanda Everest Yayınları'ndan İmge Tan çevirisiyle yayımlanan, Doğu'nun Armağanı: Baharatın Yolculuğu adlı bir kitabı bulunmakta. Fast-food yayılıyor, Amerikan köftesi memleketi sardı gibi sohbetlerde bol bol geçen ve çoğunlukla doğru olan gözlemlerinizin altını doldurmak için bir fırsat bu kitap. Temelde tarih boyunca mutfakların coğrafyalara yayılma biçimlerini tartışıyor. Merak edene hemen söyleyelim, Osmanlı mutfağı, hatta Osmanlı fast-food'u da bu tartışmaya dahil. Ailesi bu meslekte olan yazar, akademisyen olmayı tercih ettiyse de çok uzağa gidememiş. Belki bir mevsime yayılacak esaslı bir okuma. Kitap ne yazık ki tükenmiş ama yukarıdaki linkten sahaflardaki kopyaların peşine düşebilirsiniz. Bir televizyon yıldızı olmadan önce çıkan bu kitap bir yıldız şefin bu sektöre girişini, hem maddi hem manevi acılarını, yemek yemeyi, pişirmeyi ve çok acımasız bir sektörde ayakta kalma çabasını anlatıyor. Bu anı kitabı çok hızlı bir okuma, oldukça sürükleyici. Fakat bunu okuduktan sonra hala bir restoranda çalışmak, bir restoran açmak ya da bir restoranda yemek yemek dışında herhangi bir şey yapmak istiyorsanız çok azimlisiniz demektir. Yemek sosyolojisine giriş niteliğinde bir kitap. Henüz edinip okuyamadık ama en popüler yemek kültürü konularına akademik bir yaklaşım gibi gözüküyor. İçindekiler arasında diyet ve vücut imgesi, şeker tüketimi gibi konular bulunuyor. Çatalımızı sapladığımız şeyin ne olduğunu, bize neler olduğunu görmekten çekinmeyenlere açık bir davet. Tabaklarınızı ve midelerinizi doldururken bu sayfalarda yazanları göz ardı edemeyeceksiniz. Mutfak üzerine ilk okuduğumuz kitaplardan. Richard Tapper, İran konusunda uzman bir antropolog, Sami Zubaida, Ortadoğu üzerine çalışan bir sosyolog. Zubaida ayrıca geçtiğimiz senelerde Birkbeck Üniversitesi'nde başka hocalarla beraber Yemek Siyaseti adlı bir ders tasarlayıp vermeye başladı. Kitaba gelirsek, bu coğrafyanın en temel mutfak geyiklerinden olan baklava Türklerin mi Arapların mı, kan şöyle akıtılınca mı helaldir, böyle mi, bizim köyün çeşmesinin suyu bambaşka, ah o eski sular kalmadı gibi temaları antropoloji ve sosyoloji çerçevesine alarak hem zevkle hem de kendi tarihselliği içerisinde tartışıyor. Akademik dil çok baskın değil; geniş coğrafyanın, komşuların yemek kültürlerini de merak eden, yemek üzerine meyhane sofrasında başka laflar etmek isteyen herkese tavsiye ederiz. Ekmek tarifinden çok öte bir kitap. Mayanın tarihini, bu topraklardaki farklı kültürlerin tarihiyle birlikte anlatıyor, sonra da iyice Anadolu'ya odaklanıyor. Geçen yaz yaptık gördük: Çok keyifli bir yaz okuması. Hele hava ne çok soğuk ne de çok sıcaksa, örneğin aylardan haziran ise, açık havada kitap okurken kabaran hamuru beklemek de başka bir zevk. Deniz Gürsoy kitapları artık set oldu öyle satılıyor. Çaydan baharata, çorbadan köfteye çeşitlilik inanılmaz. Fakat bizim gözümüzde mutfak kitapları alanında çok nadir kendine yer bulan, halbuki günlük yemeklerimizde inatla yerini kaybetmeyen çorbanın kıymeti başka. Burada bu memlekette yapılmış her türlü çorbanın tarifini, hatta bazılarının birkaç farklı tariflerini bulabilirsiniz. Yemek yapmaya yeni başlayanlara da, kırk yıldır yapanlara da inanılmaz bir yerel zenginlik sunuyor. Yemek ve yemek yapmayi seven biri olarak koltukname'ninyemek üzerine, yemek kültürü, siyaseti, sosyolojisi üzerine okumak isteyenlerle paylaşmak için bir liste başlatmak istiyoruz sadece kitap listesi cikarmasi guzel bir ugras. ek olarak yazilmamis basilmamis yeme yeme kulturu siyaseti ve sosyolojisi uzerine yazilar yazmak isterdim.


Three Percent adlı bloğun, Amerika'da yayımlanan dünya edebiyatı eserlerine dikkat çekme amacıyla 2007'den beri edebiyat ve şiir alanında verdiği En İyi Çeviri Ödülü'nün 2013 aday adayları açıklandı. Three Percent, adını Amerika'da bir yılda yayımlanan kitapların yalnızca %3'ünün çeviri eser olmasından alıyor. Rochester Üniversitesi'nin çeviri programının bir parçası olan Three Percent, bugüne dek yazılmış en iyi kitapların hepsinin İngilizce olmadığını, İngilizce konuşan dünyanın da yabancı edebiyat eserlerine ulaşabilmesi gerektiğini söylüyor. Amaçları, çağdaş dünya edebiyatıyla ilgilenen okur, editör ve çevirmenlerin uğrak adresi olmak. 2013'ün aday adayı listesi aşağıdaki gibi. Türkçede yayımlanmış eser ve yazarları not düştük. En İyi Çeviri Ödülü, 2011 yılından beri Amazon tarafından finanse edilmekte. Amazon'un verdiği 25 bin dolar, ödülü kazanan yazar ve çevirmenler arasında 5000'er dolar olarak bölüştürülmekte. Bu sponsorluk açıklandığında, Amazon'la yıllardır kapışan butik yayınevi Melville House, herkesin ücretsiz katılabildiği ödülden çekileceğini açıklamış, edebiyat ödülü için Amazon'dan para almanın, tıbbi araştırmacıların sigara şirketlerinden para almasına benzediğini söylemişti. Bu yüzden listede Mahmoud Dowlatabadi'nin The Colonel adlı kitabını görmek bizi oldukça şaşırttı. Ne yazık ki henüz konuyla ilgili bir açıklamaya ulaşamadık. Ödülü bu yıl çevreleyen bir başka skandalvari olaysa, bir diğer önemli yayınevinin, Dalkey Archive Press'in ödüle katılmayacağını açıklaması oldu. Adını Flann O'Brien'ın romanından alan İrlandalı Dalkey Archive Press, çeviri edebiyata ağırlık vermesiyle tanınıyor. Bu yüzden geçtiğimiz yılın sonlarına doğru yarışmadan çekileceklerini açıklaması büyük bir sürpriz olmuştu. Gerekçe olarak kitap yollama masraflarını gösterip, Zaten bugüne kadar hiç kazanmadık, diye de not düşmeleri ise epey tepki toplamıştı. Ama anlaşılan kararlarından vazgeçip kitapların PDF'leriyle ödüle katılmışlar. Aday adaylarıyla ilgili olarak ilk dikkatimizi çeken, ne kadar çeşitli dillerden çeviri yapıldığı. Türkiye'de yayımlanan kitapların %50'ye yakın bir oranı çeviri olsa da, bunların bir avuç dilden çevrildiği acı bir gerçek. Nitekim bu, listedeki yazarlara Türkçede ne kadar az ulaşabildiğimizden de anlaşılıyor. Tabii ödülün en çarpıcı yanı, hem yazara hem çevirmene verilen para ödülü. Ödülün Amazon tarafından sponsor edildiği tartışması bir yana, Türkiye'de bu şekilde tartışmalı bir sponsorluk yapacak kimse de bulunmuyor. Anlaşılan İKSV, Eczacıbaşı gibi kültür organizasyonları edebiyatla ilgilenmeye başlamadıkça da bulunamayacak. Türkiye'deki tartışmalı ödüller için buraya bakabilirsiniz.


Bugünkü Haftanın Eğlencesi, bir okurumuzun ricası üzerine geliyor: Ünlü yazarların ex-libris'leri. Latince...'nın kitaplarından anlamına gelen ex-libris, kitapların girişine basılan isim damgalarından çok daha öteye gitmiş, başlı başına bir sanat türüne dönüşmüştür. Resimler, şekiller, süslemeler... estetik bir araç olmanın yanı sıra ex-libris sahibinin kişiliğini de yansıtırlar. Yazarların ex-libris'lerini biz bulduk, onlardan kişiliklerine dair çıkarımlar yapmayı da size bırakıyoruz.


Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaletinin küçük kasabası Wacken, her yıl bir heavy metal festivaline ev sahipliği yapıyor. Festival zaman içinde popülerleştikçe, ziyaretçilerinin de sayısı arttı ve dünyanın her yanından heavy metal severler, bu bir zamanların sakin kasabasına akın etmeye başladılar. Wacken sakinleri, başta bu işe pek ses çıkartmasalar da, işler büyüdükçe huzursuzlanmaya ve özellikle birkaç gün süren festivalin gürültüsünden şikayet etmeye başladılar. Ve sonunda, geçtiğimiz günlerde durum mahkemeye intikal etti. Ancak Schleswig İdari Mahkemesi'ne açılan dava, mahkemenin karar vermesine gerek kalmadan düştü; zira Der Spiegel'in haberine göre, davalı ve davacı, duruşmadan önce çözüm konusunda anlaştılar. Wacken sakinlerini temsil eden avukat Jens-Ulrich Kannieß, gürültünün ortalamada 70 desibeli geçmesi durumunda, organizatörlerin ilçenin yardım derneğine 1000 avro ceza ödemesi konusunda uzlaşmaya vardıklarını açıkladı. 70 desibel, yatak odası penceresinin önünde çalışmakta olan bir çim biçme makinesinin gürültüsüne denk gelmekte. Dernek, kendisine ödenen cezaları sosyal düzenlemeler alanında harcayabilecek. Gürültü ölçümleri ise, resmi olarak ölçüm yapma yetkisine sahip bir kurum tarafından, festival boyunca düzenli olarak gerçekleştirilecek. Festivalin düzenlemesine izin veren yetkili yerel kurum, ender oluşan istisnai durumlarda gürültü sınırının 70 desibelden 90 desibele çıkartılabileceği maddesini işlettiğini belirtmişti. Ancak Wacken sınırlarında yaşayan iki farklı kişi, gürültünün 90 desibelden de yüksek olduğunu belirterek mahkemeye başvurmuşlardı. Festival organzatörleri, bunun doğru olamayacağını iddia ettiler ve aksi ispatlanırsa bu cezayı ödemeye razı olduklarını belirttiler. Organizatörlerden Thomas Jensen, Aslında bugüne kadar nasılsa gene öyle olacak; festivalin bu sebeple lekelenmesi riski olsaydı, böyle bir karşılaştırmayı zaten kabul etmezdik, şeklinde konuştu. Açık havada gerçekleşen Wacken Festivali'ne 2013'te 75 bin heavy metal severin katılması bekleniyor. Yaklaşık 100 grubun sahne alacağı festival, 120 desibellik ses seviyesiyle ağustos ayının ilk haftası başlayacak. Festival biletlerinin satışı ise aylar öncesinden tamamlanmakta.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Haftanın başında, Thomas Pynchon'ın nihayet Türkçede yayımlanacağını duyurduk. Bu haber üzerine Twitter'da aldığımız duyumlara göre, Tom McCarthy'nin C'si Kaya Genç çevirisiyle Notos Kitap'tan, Remainder'ı da Jaguar Yayınları'ndan çıkacak. Anlaşılan dünya edebiyatı konusunda Türkçe okurlarını heyecanlı bir yıl bekliyor. 2012'nin öne çıkan çeviri kitaplarından biri de Ulysses'in Armağan Ekici çevirisiydi. Ekici, kitabın çeviri süreciyle ilgili açıklayıcı bir yazı yazmış. Kitabı okuyan okumayan herkese tavsiye ediyoruz bu aydınlatıcı yazıyı, kaçırılmamalı. Radiohead'in solisti Thom Yorke'un yeni klibindeki dans hareketleri epey tartışıldı. Dalga geçenleri kınıyor, Yorke gibi dans etmek isteyenleri bu rehbere yönlendirebilmekten büyük mutluluk duyuyoruz. İki hafta önce BüyükKeyif'le keyifli bir telefon görüşmesi yapmıştık. Bu yavaş yaşama kılavuzu, bu hafta sevgili konuk yazarlarımızdan, Ankara'nın en fiyakalı e-dergisi, Zezine'le görüşmüş. Bir BüyükKeyif paylaşımı daha: Sitenin 8 Mart Emekçi Kadınlar Günü için hazırladığı dosyaya biz de minik bir katkıda bulunduk. İşte, Rakı masası için 10 mükemmel şarkı.


Vladimir Nabokov'un Dostoyevski'den pek hazzetmediğini biliyorduk. Lakin, geçtiğimiz günlerde İletişim Yayınları'ndan, Yiğit Yavuz, Fatih Özgüven ve Ayşe Nihal Akbulut çevirisiyle çıkan Rus Edebiyatı Dersleri bizi yine de afallattı. Nabokov'un 1948-58 yılları arasında ABD'de çeşitli üniversitelerde verdiği derslerin notlarından oluşan kitapta, önemli Rus yazarlar, eser eser gidilerek ele alınmış. Tolstoy, Gogol, Turgenyev, Çehov, Gorki ve elbette Dostoyevski. Nabokov derse, Dostoyevski'yi madara etmek için sabırsızlanıyorum, diyerek başlayınca ister istemez biz de sabırsızlandık ve ilginç bulduğumuz tespitleri sizler için not ettik. Dostoyevski'nin zevksizliği, Freud öncesi kompleksler içinde çekilen acılarla tekdüze biçimde uğraşması, insan vakarının trajik bahtsızlıkları içinde yuvarlanıp durması bütün bunları takdir etmek zordur. Bütün karakterlerin günahın içinden gelerek İsa'yı bulmalarından, yahut Rus yazarı İvan Bunin'in dobra dobra söylediği gibi, İsa'nın her tarafa dökülüp saçılmasından hoşlanmıyorum. Nasıl ki müzik kulağım yoksa, Dostoyevski'nin Peygamberi'ni duyacak kulağım da yok maalesef. Bir, Tolstoy; iki, Gogol; üç, Çehov; dört, Turgenyev. Bu biraz öğrencilere not vermek gibi bir şey; herhalde Dostoyevski ile Saltikov da, aldıkları kötü notları konuşmak için kapımda bekleşiyorlardır. Jean-Paul Sartre'ın, Nabokov'a laf atmak için onu Dostoyevski taklitçisi olarak suçlamasının Nabokov'a nasıl ağır geldiğini şimdi daha iyi anlıyoruz. Nabokov da derslerinden birinde Sartre'ı aynı şeyle suçlamış. Kavga etmeyin n'olur, biz üçünüzü de seviyoruz, diyesimiz geliyor.