Koltukname olarak edebiyat ile yemek arasındaki geçişleri keşfetmeyi, yazarlardan tarifleri çevirmeyi pek seviyoruz. Haftadan Kalanlar'da ise mutfakta aklımıza düşenleri paylaşıyoruz. Sinema ile yemek arasındaki tuhaf rastlantıları da paylaşmışlığımız var. Bugünün haberi ise bir HBO dizisinin yemek kitabının çıkıyor olması. Önümüzdeki hafta 5. sezonunun finali yayınlanacak popüler vampir ve tüm yaratıkların dizisi True Blood'ın sezon finalinin hemen ardından yemek kitabı satışa sunulacakmış. Kitabın adı True Blood: Eats, Drinks, and Bites from Bon Temps. Yemek blog'larına, yemek kitaplarına, yemek bazlı belgesellere ve televizyon programlarına, hatta yarışmalarına olan ilgi neredeyse True Blood gibi popüler dizilerle rekabet edecek düzeyde. Yıldız şefleri her gün televizyonda görmek mümkün. En tanınanlarından biri olan Anthony Bourdain'in senelerdir devam ettiği bir TV programı var ve aynı zamanda New Orleans'ta geçen HBO dizisi Treme'ye el atmış durumda. Anlaşılan o ki, diziler ve yemek programları rekabet etmek yerine işbirliği yapmaya karar vermiş. Game of Thrones tişörtleri kadar piyasaya yönelik olduğu çok belli olan bu tür bir girişimin Louisiana mutfağının otantik tadlarını tanıtma iddiası komik duruyor. Fakat zaten kimse bu iddialara kanıp da alacak değil bu kitabı. Treme'nin de 2013 Bahar aylarında yemek kitabının çıkacağını ve Anthony Bourdain'in bu işte parmağı olacağını da buradan haber vermiş olalım. Bu kitapları, Mutfak Sırları: Aşçılık Dünyasından Mahrem Maceralar adlı kitabını yıllar önce ilk çevrildiğinde okuduğumuz şefin hazırlayacağına gerçekten sevindiğimizi de itiraf edelim. Profesyonel bir mutfakta çalışmak nasıl bir şey olurdu diye heves edenlere şiddetle tavsiye ediyoruz. Biz okuduktan sonra kendimizi evin mutfağına kapattık. Otantikliğin konuya alakasız olduğu dizi-yemek kitabı eşleşmeleri de var elbette. True Blood, Treme, hatta The Sopranos Family Cookbook bu iddiayı taşırlarken, A Feast of Ice and Fire: The Official Game of Thrones Companion Cookbook iddiası ise Taht Oyunları'nın yazarı George R. R. Martin'in onayı ve ön sözüyle çıkıyor olması herhalde. Random House'ın sitesinden okuduğumuza göre burada hem otantik ortaçağ yemekleri hem de bu yemeklerin daha çağdaş yorumları olacakmış. Bu kitapta Duvar'da yenen kuzu etlerini, o kadar soğukta pek iyi gidebilecek sıcak şarabı, güneyin kremalı kuğularını, Dorne'un limonlu ördeğini ve denizler ötesinin kış keklerini bulmak mümkünmüş. Bütün malzemeleri bir kokteyl karıştırıcısında karıştırın. Uzun bir bardağa buz koyun ve içkiyi doldurun. Sonra istediğiniz kadar turşuyla süsleyebilirsiniz.


f-bomb: fuck kelimesinin mecazi kullanımı. aha moment: ani bir aydınlanma, ilham ya da içgörü anı. Daha eski, daha fiyakaları Oxford English Dictionary seksmsi sağlam repertuvarına geçen yaz ekleyerek mankini, OMG ve jeggings gibi kelimelerle birlikte Merriam-Webster'ı geçti. Oysa geçen yıl Merriam-Webster'a eklenenlerin arasında sosyal medya, tweet, bromance, cougar, ve fist pump, yani üçüncü sınıfların heceleme kurslarının programına çoktan alındığını varsayabileceğimiz kelimeler vardı.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşacağız. Haftasonu sinemaya gitmek istediğinden gösterimdeki filmlere bakıp sevinemeyenler hislerini paylaşacak bir haftalık sinema programı buldular. Bant Mag.'in belli ki çok başarılı olan bu sinema programını seyretmeden biz artık sinemaya gitmiyoruz. Örneğin bu haftaki programda Jason Bourne'a bir şaşkın Ramazan pidesi diyerek bizi bizden aldılar. Her filmin hakkını veren eğlenceli bir program. Suşi üzerine çok komik bir filmi ve bir de önemli bir belgeseli paylaşmak istiyoruz. Jiro Dreams of Sushi, çok ünlü bir suşi ustasının sanatını, işine olan tutkusunu ve kendisini takip eden oğluyla ilişkisine odaklanıyor. Belgeselin suşi hakkında çok da öğretici olacağını tahmin ediyoruz. Fragman burada izlenebilir. Buradaki kısa video ise yeni başlayanlar için suşi konulu fakat çok eğlenceli bir video. Japon geleneklerine de alaycı bir bakış söz konusu. Nama Khalil'in Foreign Policy'de yayımlanan Art and the Arab Awakening adlı yazısı Ortadoğu'da bugünün sokak sanatını derlemesi, rap sözlerini çevirmesi ve isimleri bir araya getirmek açısından anlamlı. Daha önce Koltukname'de özellikle Mısır'daki grafiti ve müzikle ilgili haberleri paylaşmıştık. Sokak mücadeleleri biçiminde ilerleyen isyanların eşlikçisi değil, kurucu öğelerinden biri oldu sokak sanatı. Hatta Mısır'daki El fan Midan sanat girişimi bir senesini devirdi. Khalil'in bu yazısı Arapların isyanına tarihselleştirmeden ve çok kalıplaşmış bir liberal sivil toplum anlayışıyla baktığı için Jadaliyya'da eleştirildi. Kirsten Scheid, Araplar sadece 2011'de değil, bütün 20. yüzyıl boyunca isyan ve devrim dediler, buna kurucu olduğu iddia edilen sanatın tanımı tam nedir ve neden sokak sanatı 'liberal' bir biçimde okunuyor? diye soruyor. Daha önce Nobel adaylarının, ödüllerin verildiği tarihten elli yıl sonra açıklandığını, bu yüzden J. R. R. Tolkien'in Nobel'i kaçırdığını 120. doğum gününde öğrendiğini yazmıştık. Elbette bu, Nobel dönemi yaklaştıkça bahislerin açılmasına engel olmuyor. Bu yıl da dünyanın en büyük bahis şirketi Ladbrokes, Nobel Edebiyat Ödülü'nün en güçlü adayının Haruki Murakami olduğunu açıklamış.


Kitap tanıtımı, reklamı meselesi gerçekten çağın ruhunu, okuma alışkanlıklarını yansıtıyor. Daha önce kitap fragmanlarından bahsetmiş, bir çizgi romanın fragmanını bu sayfalara taşımış, hatta bu hafta True Blood'ın yemek kitabının tanıtım klibi üzerine konuşmuştuk. Flavorwire çağdaş klasiklerin yıllar öncesinden kalmış reklamlarını paylaştı. Sadece grafikler değil, yazarların nasıl tanıtıldığını okumak da döneme dair önemli ayrıntılar sunuyor. Yazarlara yıldız muamelesi daha fazla yapılıyor gibi geldi. Örneğin Ernest Hemingway'in Güneş de Doğar kitabının reklamında, Hemingway'in güneşi de bu kitapla yükselecek mealinde cümleler geçiyor. Yine reklamların çoğunda yazarların bir resmi var gibi. Yazarın kendisinin ön plana çıkarılması hala bu alandaki reklamcılığın belli bir kısmı için geçerli denebilir. Şimdi de See the Glossary'den yine Kurt Vonnegut'ın 2BRO2B öyküsünün fragmanını izleyebilir ve nereden nereye diyebilirsiniz. Burada hikayenin gerçek bir fragmanı verilmiş. Türkiye'de kitap reklamcılığının tartışıldığı yazıları da biriktirmeye çalışacağız, gözünüze çarpanları paylaşırsanız pek seviniriz. Bunu pek beğendim diyenler See the Glossary'nin YouTube kanalından daha fazlasını seyredebilirler. Flavorwire'ın tüm seçkisi aşağıda. Biz en çok Truman Capote reklamını beğendik.


J. R. R. Tolkien Nobel'i alamamış olabilir, ama Yüzüklerin Efendisi üçlemesiyle okurların gönüllerinde taht kurduğu ve bir efsaneye dönüştüğü yadsınamaz. Peki, Tolkien'in edebiyat anlayışı Yüzüklerin Efendisi'ni nasıl biçimlendirmiş? Aynı hikaye farklı yazarlar tarafından yazılsaymış neyi andırırmış? Görünüşe göre Alison Brooks bu soruyu sormakla kalmamış, üstüne bir de farklı yazarları taklit ederek yanıtını bulmaya çalışmış. Frodo Baggins yüzüğe baktı. Yüzük yuvarlaktı. İyi bir yüzüktü. Yüzüğün ortasındaki delik de yuvarlaktı. Delik temiz ve saftı. Yüzüğün ortasındaki delikte, Frodo Baggins'e Shire'daki yüce gökleri anımsatan bir boşluk vardı; Shire'daki eski günlerinde babası onu kırlara götürür ve Frodo Baggings'in o zamanlar kandan nefret etmesine rağmen oralarda yürüyen küçük, tüylü yaratıkların kafalarını koparmayı öğretirdi; kan kokusu o günden bu yana ve sonsuza dek Frodo Baggins için boşluğun bir parçası olarak kaldı. Frodo Baggins artık yüzüğü parmağına takabilirdi. Kanın kokusu, delik ve boşluk onu hiçbir zaman bırakmayacaktı artık. Frodo Baggins Mordor'un kül yığınlarından oluşan tepelerine baktı ve purosunun külünü sonuna dek silkelemeyen Kübalı orku hatırladı. Ork purodan bir nefes çeker, sakin sakin içmeye devam eder ve külünü uzun gri parmağında, sert parmağında tutardı; kül, kolcular onu sopalarıyla ölümüne dövdükleri ana kadar dağılmadan dururdu. Kübalı mucho orktu. Frodo Baggins yüzüğe ve deliğe baktı, dağa açılan delikten gelen sülfür kokusunu içine çekti. Deliğin etrafında yanıp kavrulmuş çalılar vardı. Delik sanki Siyah Atlıların geldiği gece Prancing Pony'de olan yaşlı fahişenin göğüs çatalına benziyordu. Frodo Baggings çantasına elini attı, üzüm likörü dolu matarayı çıkardı, bir yudumla ağzını doldurdu ve likörü içti. Çok sürtüktü bu yaşlı fahişe. Frodo Baggins tekrar tükürebilirdi, bir kereliğine çok sert tükürdü. Yüzüğü çıkardı ve delikten aşağıya fırlattı.


Lord Byron: Sirke. Daniel Handler : Çiğ, soyulmamış havuç. Joyce Maynard: Misket limonlu buzdan dondurma. Michael Pollan: Su bardağında çay. Walt Whitman: İstridye ve et. Mary Roach: Neredeyse çiğ dana etli, erişteli çorba. Emily Dickinson: Kendi pişirdiği ekmek. F. Scott Fitzgerald: Konserve et ve elma.


Megadeth, heavy metal dünyasının önemli gruplarından biri. Grubun kurucusu ve lideri Dave Mustaine de saygıdeğer bir müzisyen olarak tanınmakta. Ancak Mustaine'in yakın geçmişe kadar bilinmeyen yönü ise, oldukça koyu bir cumhuriyetçi olması ve şu andaki ABD başkanı Obama'dan hiç hazzetmemesi. Blabbermouth sitesine göre, Mustaine, geçtiğimiz günlerde Kanada'da yayınlanan bir televizyon programında, Obama'nın doğum sertifikasının sahte olduğunu ve ABD başkanının Amerika dışında bir yerlerde doğduğundan emin olduğunu da ifade etmiş. Cumhuriyetçilere olan sevgisini geçtiğimiz şubat ayında bir müzik dergisine verdiği mülakatta da sergileyen ünlü müzisyen, cumhuriyetçilerin başkan adayı seçimine katılan Rick Santorum'u yere göğe konduramamış; diğer cumhuriyetçi aday adaylarına ise mesafeli durmuştu. Yine de herhangi bir cumhuriyetçiyi her şartta Obama'ya tercih edeceğini söylemekten de geri durmamıştı. Mustaine, komplo teorileriyle ünlü bir radyocu olan Alex Jones'la yaptığı söyleşide de Obama'ya yüklenmekten geri durmadı. O makama saygım var ve o benim başkanım ama kişilik olarak ondan tiksiniyorum, şeklinde konuştu. Michelle Obama'nın bir davette giydiği siyah üzerinde iki kırmızı üçgen bulunan elbisesi içinde ters dönmüş bir kara dul örümceği gibi göründüğünü söyleyen Mustaine, bunun bir sembol olduğunu, böyle bir davette, bunun gibi bir elbise giymenin tek amacının, bir mesaj iletmek olduğunu iddia etti. Mustaine'in son çıkışı, Singapur'da verdiği yakın tarihli bir konserde oldu. Konser sırasında mikrofonu alıp, son günlerde Amerika'da gerçekleşen silahlı saldırılar ve getirilmesi planlanan silah yasağı hakkındaki görüşlerini bildirdi. Mustaine'e göre Obama'nın tavrı, geçtiğimiz temmuz ayında son Batman filminin Colorado'daki galasında yaşanan katliamı hazırlamış. Mustaine, Amerika'nın yoluna bu şekilde devam etmesi halinde, kendine yaşayacak başka bir yer bulmayı düşüneceğini, çünkü ülkesinin giderek bir Nazi Amerika'sına dönüşmekte olduğunu söylemiş. Mustaine'in hararetle desteklediği cumhuriyetçilerin son iktidar döneminde 11 Eylül saldırıları gerçekleşmiş, Irak ve Afganistan işgalinde milyonlarca insan öldürülmüştü. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Bilimkurgu ve fantastik edebiyatın onca örneği arasından nasıl seçeceğim diyenlerin temel adreslerinden biri, bu alanda verilen prestijli edebiyat ödülleridir. Ödüllerin çok detaylı bir listesi burada bulunabilir. Bizim aklımıza hemen Nebula, Hugo, Arthur C. Clarke ve Philip K. Dick ödülleri geliyor. Özellikle aynı sene içinde bu ödüllerin birkaçını bir arada alanlar haliyle öne çıkan eserler oluyor. Örneğin Türkçeye de çevrilmiş China Mieville'in Şehir ve Şehir'i 2009 ve 2010'da, aralarında hem Nebula hem Hugo hem de Clarke bulunan yedi ödül aldı. Eskilerden örnek vermek gerekirse Ursula K. LeGuin'in bir daha bir daha okuduklarımızdan olan Mülksüzler'i de hem Hugo hem de Nebula ödüllerini kazananlardan olmuştur. Edebiyatta ödül konusu, genel olarak ödül meselesi çok tartışmalı elbette. Uzaktan bakınca bilimkurgu ve fantastik edebiyat ödülleri, nispeten okuyucuya yön verme açısından güçlü gözüküyor. İşte aklımızda bunlar olunca 2012 Hugo Ödülleri'nin açıklanmasına pek sevindik. Çoğu ödül alan eserin internette tamamına ya da bir kısmına ulaşabiliyor olmamıza daha da çok sevindik. Burada hem ödül kazananları görebilir hem de okumak için linkleri bulabilirsiniz. Biz seçici davranıp internette bulunabilenler üzerinde duracağız. Yine de roman dalında ödülü kazanan kitabın adını verelim: Among Others, yazarı Jo Walton. Hugo'nun yanı sıra 2012 Nebula ödülünü de almış. Kısa öykü dalında ise Ken Liu'nun The Paper Menagerie'si ödül almış. Hikayenin tamamının linkte açılan pdf dosyasında okuyabilirsiniz. Ayrıca Tor ve Asimov's SF siteleri öyküler okumak isteyenlere tavsiye edilebilir. Son olarak ilgimizi çeken iki dal Fanzine ve Grafik Öykü oldu. Fanzine dalında SF Signal bilimkurgu okuyacağım ama hangisini diye dert yananlara ve genel olarak bu mecradan haberdar olmak isteyenler için ideal. Grafik öykü Digger'dan şimdiye kadar altı sayı yayımlanmış. İlk sayısını internetten okumak mümkün. Bu yazıyı da Digger'dan bir sayfayla bitirelim. Bu arada Le Guin nelere kadir. Andre Gorz sevgili esinin hasta oldugunu ve hatta 5 yil omrunun kaldigini ogrendiginde, yillar sonra esine yazdigi son mektupta, neler hissettigini yaziyor Daima gelecegi dusunerek yasamak yerine, artik nihayet simdiki zamanimizi yasamak zorunda oldugumuzu dusundum. Birlesik Devletler'den getirdigim, Ursula Le Guin'in iki kitabini okudum. Bu kararimda beni yureklendirdiler. Andre Gorz, Son Mektup, Ayrinti Yayinlari, sy. 58.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşacağız. Türkiye'de ne yazık ki yalnızca korsan kitap değil, aynı zamanda korsan çeviri sıkıntısı yaşanmakta. Yayıncılar Birliği ve sektörün diğer önde gelenlerinin bildiğimiz kadarıyla çözüm bulmak için pek fazla uğraşmadığı bu sorunun örnekli bir açıklamasına, çevirmen Yiğit Yavuz'un blog'undan ulaşılabilinir. Yavuz gerçekten de önemli bir meseleye, son derece usturuplu bir dille değinmiş. Dizüstü bilgisayarlar ve akıllı cep telefonlarından sonra hayatın vazgeçilmezi olmaya iddialı tabletler, yalnızca kitap değil, gazetelerden dergilere, blog'lardan akademik makalelere, okunabilecek her türlü mecmuayı okumak için bire bir. Ne yazık ki uyumadan önce iki saat boyunca maruz kalınan tablet ışığının vücuttaki melatonin dengesiyle oynayarak uyku düzenini bozduğu ortaya çıkmış. Aman dikkat, diyelim, uyumadan birkaç saat önce elektronik oyuncaklarınızı kaldırın, yatakta keyif yapmak için de matbu kitaptan şaşmayın. Ama görünüşe göre Mısırlılar için bu hiç de kolay bir iş değil. Global Voices'ın haberine göre, Mısır İçişleri Bakanlığı, İskenderiye'deki Danyal Peygamber Sokağı'nda bulunan tarihi sahafları dün şafak vaktinde tabiri caizse talan etmiş. Fotoğraflar ve Mısırlıların tepkileri burada.


Efsanevi post-punk grubu Killing Joke, eylül ayında The Cult'la birlikte beş konserlik bir İngiltere turnesine çıkacağını belirtmişti. Ancak işler beklendiği gibi gitmedi ve konser mekanları oldukça küçük kulüpler olarak belirlenince Killing Joke lideri, nevi şahsına münhasır karakter Jaz Coleman, grubunun turneden çekildiğini ilan etti. Bu sırada, The Cult'a da verip veriştirmeyi ihmal etmedi. Ancak mevzu Coleman için kapanmamış olsa gerek, temmuz sonunda kendisi sırra kadem bastı. O günden beri kendisinden haber alınamıyor ve ulaşılamıyordu. Aslında endişelenmek için acele etmeye gerek olmayabilirdi, zira bu Coleman'ın ilk ortadan kayboluşu değil. 1982 yılında, kıyametin yaklaştığından endişe eden Coleman, İzlanda'ya kaçmış ve orada bir klasik müzik bestecisi olarak yaşamaya karar vermişti. Ancak 1982'de dünya yok olmayınca evine geri dönmüştü. Clashmusic sitesinin haberine göre, Coleman bulunmuş ve başına bir şey gelmemiş. Ancak bulunduğu yer biraz garip. Coleman, Büyük Sahra çölünde bulunmuş. Grup, bu iyi haberi Facebook üzerinden duyurmuş. Coleman, yalnız kalıp, Senfonik Nirvana adlı projesi kapsamında yazdığı kitabı bitirmek ve besteler yapmak için Batı Sahra bölgesine geldiğini söylemiş. Coleman'ın yeni projesi Nirvananın 2013 yılında Seattle'da canlı sahnelenmesi planlanıyor. Ancak yazdığı kitap ve yeni bestelerinden oluşan albümden müteşekkil paketin satışı önümüzdeki günlerde başlayacak. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Şimdiyse adı bilinmeyen New England'lı bir koleksiyoncu, Massachusetts eyaletinin Springfield şehrindeki bir satışta bulduğu dagerreyotipinin, Emily Dickinson ile arkadaşı Kate Scott Turner'ın 1859'da çekilmiş bir fotoğrafı olduğunu öne sürüyor. Dickinson Thomas Wentworth Higginson'a yazdığı bir mektupta başka hiçbir fotoğrafı olmadığını söylemişti ; ama elbette bu yalnızca koleksiyoncuların yeni bir fotoğraf bulma arzusunu kamçıladı. Daha önce de profesör ve koleksiyoncu Philip Gura aşağıdaki fotoğrafı bulmuş ve Dickinson'a ait olabileceğini söylemişti. Son bulunan fotoğraftı kadının, on altı yaşındaki Dickinson'la büyük bir benzerlik gösterdiği kanaatindeyiz. Sizin de düşüncelerinizi yorumlarda bekliyoruz. Fotoğrafları boş verip şiirlerine odaklanmak isteyen olursa, şairin Türkçede öne çıkan çevirilerini Oğlak Yayınları'nda ve İş Bankası Kültür Yayınları'nda bulabilirsiniz. İngilizcesini okuyacağım derseniz, internetten orijinallerinin birçoğuna ulaşmak için Maryland Üniversitesi Kadın Çalışmaları burada bir seçki sunmuş.


Tefrika yeni çağın internet mecrasında tekrar diriltilecekmiş. Boing Boing'de gördüğümüz haber bizi heyecanlandırdı ve yakın zamanda haber olan Amazon Kindle'ın yeni projesinin ne kadar destek görebileceği konusunda da bir fikir verdi. Fikir hem çok eski hem de yeni. Zamanın büyük klasikleri bildiğiniz üzere tefrika edilerek yayımlanmış ve sonra kitaplaşmışlar. Koltukname'de bol bol ele aldığımız Sherlock Holmes serisi bunun örneklerinden sadece biri. Tefrika yöntemi elbette memleket klasikleri için de kullanılmış. Hatta Tefrika diye bir site ve tefrika yarışması var. Şu sıralarda Kindle'ın yeni ürünleriyle ön plana çıkan Amazon da Kindle tefrikaları başlatmaya karar vermiş. Öncelikle Charles Dickens'ın Oliver Twist'i tefrika halinde Kindle kullanıcılarına sunulacakmış. Yanlış anlamadıysak bu ücretsiz olacak. Telifli eserlerdeyse esere ilk seferinde para ödenecek, sonraki hafta ve aylarda yayımlanacak parçalarıysa ücretsiz olacakmış ve doğrudan hesabınıza yüklenecekmiş. Bu sadece dijital olarak Kindle'da okunabilecek bir tefrika olacak. Bu haberin ardından ise Plympton'ın Kindle'ın bu tefrika olanağını kullanarak bölümler halinde roman okuma geleneğini canlandırmak, daha doğrusu dijital çağa yeniden uyarlamak hevesini okuduk, hazırladıkları videoyu izledik. Bize ilginç gelen sadece tefrika roman peşine düşmeleri değil, bunun yayıncılık halini bugünle nasıl ilişkilendirdikleri oldu. Videoda izlendiği gibi tefrikayı günümüzün TV dizileri çerçevesinde düşünüyorlar. Televizyonu tekrar dizilerle seyretmeye başladıklarını, bunun çekiciliğinin ise 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın bir kısmındaki tefrika romanın popülerliği ve sosyalliğiyle açıklıyorlar. Bir hikayenin devamını bekleme, bu hikayeyi bekleyen diğerleriyle konuşma, hatta belki de yazara ulaşmak ve devam eden hikayesiyle ilgili yorum yapma imkanı. . E-kitap formatıyla tekrar çok kolay ve çok interaktif bir şekilde canlandırılabilecek bir gelenek gerçekten. Projelerinin detaylarını buradan okuyabilirsiniz. Şu ana kadar üç romanın tefrikasına başlamışlar. Fiyatlarını görmek mümkün olmadı, zaten Amazon'da Avrupa'daki okuyucuya açık bile değildi. Romanlarla ilgili kısa bilgiler için de buraya bakabilirsiniz. Şimdilik yayımlanacak romanların edebiyattaki yerlerinin bir Dickens olacağı öngörülmüyor ve elbette bunun edebiyatın sadece dizi sürükleyiciliğinde bir ritimle yazılmış olanlarını destekleme, böylece bazı tür ve yaklaşımları daha da marjinalize etme tehlikesi mevcut. Öte yandan daha fazla yayınevinin katılımıyla gerçek bir edebiyat cümbüşüne de dönüşebilir. Okuyucuların ilgisi kadar büyük yayınevlerinin politikaları da belirleyici olacaktır, diye düşünüyoruz. Edebiyatın farklı mecraları üzerine düşünmekse her zaman keyifli.


ABD başkanlık seçimleri yaklaşmakta ve ABD kamuoyunu etkilemek üzere cumuriyetçiler ile demokratlar kıyasıya kapışmaktalar. Bilindiği üzere cumhuriyetçiler, Obama'nın karşısına, George W. Bush benzeri politikaları savunmakta olan Mitt Romney'yi çıkartmış durumda. Daha önce Megadeth'in lideri Dave Mustaine'in Obama ve Romney konusundaki görüşlerine yer vermiştik. Mitt Romney'nin sert ve sağcı politikaları, kendisini başkan yapacak kadar oyu toplar mı kestirilmez, ama kendisine İrlanda'dan bile muhalefet gelmiş durumda. Mitt Romney, cumhuriyetçilerin adayı olarak açıklandığı toplantıda, Thin Lizzy grubunun The Boys Are Back In Town adlı parçasının eşliğinde taraftarlarını selamlamıştı. Bu duruma itiraz, grubun 1986 yılında hayatını kaybetmiş olan solisti Phil Lynott'ın annesinden geldi. Lynott'ın annesi Philomena Lynott, eğer oğlu hayatta olsaydı, cumhuriyetçilerle, özellikle de onların koyu sağcı kanadıyla herhangi bir ilişki kurmayı reddedeceğini söyledi. Anne Lynott, Hot Press dergisine verdiği röportajda, cumhuriyetçilerin eşcinsellik karşıtı ve zenginlerin çıkarını kollayan tavrının, müteveffa oğlu tarafından kabullenilemez olduğunu, oğlunun hayattayken pek çok yakın eşcinsel arkadaşı olduğunu ve onlara farklı davranılmasına asla taraftar olmayacağını da sözlerine ekledi. Romney'nin, Thin Lizzy'nin müziğininden istifade etmesine, grubun pek çok hayranı da bozulmuş durumda. Obama'nın İrlanda kökenli olması sebebiyle, bu ülkede büyük sempati sahibi olması da, Romney'ye olan öfkenin artmasında büyük rol oynamış olsa gerek. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşacağız. Daha önce kokteyl seven yazarlardan, suratı karalanmış yazarlardan ve yarattıkları karakterlerle fazlasıyla içli dışlı olan yazarlardan söz etmiştik. Sıra, yarı çıplak yazarlarda. Türkiye'de kitap eklerinde ve edebi dergilerde yalnızca tanıtım yazıları yazıldığından, olumlu olsun olumsuz olsun, gerçek eleştiri bulunmadığından şikayet edilir. Görünüşe göre gerçek eleştirinin bulunduğu yerlerde de olumsuz eleştirilerin şekli şemalinden hem yazarlara hem de eleştirmenlere gına gelmiş ki, J. Robert Lennon, How to write a bad review başlıklı bir yazı kaleme almış. Instagram akıllı telefonu bulunanların vazgeçilmezi. Ee, bunlara zengin çocukları da dahil tabii. WordPress blog'u, Rich kids of Instagram, sizlerden daha çok paraya sahip zengin çocuklarının Instagram günlüklerini topluyor. Gerçekten insanı hayretler içinde bırakan bir manzara. Zengin çocukları Instagram'a pozlar verir de kediler aşağı kalır mı? İşte zengin kedilerin Instagram günlükleri.


Google, pek çok kullanıcı için internete giriş kapısı. Bir arama motoru olarak yola çıkan Google, bünyesine eklediği işlevlerle bir imparatorluğa dönüştü. Şimdi müzik dünyasında da aktif bir rol oynamaya soyunuyor. The Guardian'ın haberine göre, geçtiğimiz günlerde Google, arama sonuçlarından yasadışı dosya paylaşımına katkı sağlayan siteleri çıkaracağını açıklamıştı. Bu hamlenin kanunlarla eşgüdüm sağlama dışında, Google'ın Apple'ın iTunes servisine ABD dışında da bir rakip olma hedefine de yönelik olduğu konuşuluyor. Google, henüz sadece ABD sınırları içinde sunduğu müzik sağlayıcı hizmetlerini dünya çapında yaygınlaştıracağını duyurmuştu. Ancak lisans ve telif haklarıyla ilgili sorunlar yüzünden, henüz bu amacına ulaşabilmiş değil. Google, film ve müzik endüstrisi tarafından uzun zamandır yasadışı paylaşımı engellememekle suçlanmaktaydı. Google, lisans ve telif hakları konusunda endüstri temsilcileriyle uzun zamandır müzakere etmekteydi. Anlaşılan, müzakereler bir uzlaşmaya dönüşmüş durumda. Bununla birlikte müzik endüstrisi, Google'dan lisanslı müzik ürünleri hakkında daha fazla bilginin arama sonuçlarında görünmesini talep ediyor. Ancak durumdan pek menun olmayanlar da var. Telif hakkı hırsızlığı karşıtı bir platformu temsil eden Eddie Levieten, Google'ın sadece paylaşım gruplarından yüksek hit alan siteleri sonuçlardan çıkartacağını, Google'ın yeni algoritmasının telif hakkı ihlali yaptığına dair bir bildirim almamış siteleri elemeyeceğini iddia ediyor. Bu tür bir bildirim yapılması için site adresinin Google'daki bir form aracılığıyla ihbar edilmesi ve değerlendirilmesi gerekiyor. Müzik endüstrisi uzmanları, Google'ın bu hamlesini kendi stratejisi uyarınca yaptığını ve dünya çapında sunmak istediği müzik hizmetine alt yapı oluşturmayı hedeflediğini söylüyorlar. Google'ın bu gibi politik pazarlıklarda çok güçlü bir konumda olması, yeni bir tekelleşmenin ve internetin dolaylı bir kontrolünün zeminini hazırlıyor olmasını da akıllara getiriyor. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Bilimkurgu ve Fantastik Edebiyat dünyası Türkçede üzerine bir şey okunacak en verimli mecra değil. Türkiye'de artık derneği bile olsa da, Türkçe ürünler yazılsa da, tanıtımı ve eleştirisi az olan bir mecra. Bugün size tanıtmak istediğimiz blog, sadece edebiyatta değil, Sinema, Anime, Korku ve Rol yapma oyunları bölümlerini de dahil ederek, çok kapsamlı bir şekilde konuyu ele alıyor. Hem tanıtım hem eleştiri yapıyor. Steampunk gibi Türkçede iyice az gördüğümüz türleri bile içeriyor. Blog'un adı zaten çok şey açıklıyor: Türkçe Bilimkurgu ve Fantastik: Türkçe Bilimkurgu, Fantastik ve Korku Eleştirileri. Blog'un kurucu editörü G. Mehmet Ay. Kendisi eleştiri ve tanıtımın yanı sıra öykü de yazıyor. Öykülerini burada bulabilirsiniz. Blog'a konuk yazarlar da katkıda bulunuyor. Yazarların ortaklaştığı nokta rol yapma oyunları ve bilimkurgu öyküleri tutkuları gibi geldi bize. Site bol güncelleniyor ve odaklandığı konu göze alındığında çok çeşitli haberlerle bilimkurgu ve fantastik türlerinin farklı yerlerinden tutanlara aynı anda hitap ediyor. Örneğin yakın zamandaki yazılarından Tim Burton'ın eski kısa filmlerinden Frankenweenie'yi yeniden çekeceğini öğrenebiliyor ve ilk görüntüleri bulabiliyorsunuz. Ya da yeni çıkan bir fantastik romanda büyünün sistematiği üzerine arayıp da bulamadığımız türden yorumlar yayımlanabiliyor. Masa üstü oyunlarını hazırlayanlar için ise pratik tavsiyeler ve zombilerle mücadele konuları ilgi çekici olabilir. Steampunk gibi gittikçe ilginç eserler çıkartan ve ödüllerde yer bulan bir türü de ele almış olması blog'un dikkat çekici özelliklerinden biri. Türkçeye çevrilmiş bir steampunk kitabının yazısını burada bulabilirsiniz. Yazıya bu blog'da bulduğumuz, anime severlerin gözdesi Kenshin'den sahnelerle ve Megadeth müziği eşliğinde yapılmış bir videoyla son verelim. Türkçe Bilimkurgu ve Fantastik'i türle tüm ilgilenenlere ve yeni yeni tanışmakta olanlara şiddetle tavsiye ediyoruz.


Poster sevdamıza, sanat akımlarının minimalist poster çalışmalarıyla devam ediyoruz. Daha önce minimalist masal, dizi, ressam vb. posterlerini görmüş ve çok sevmiştik, ama tüm sanat akımlarının, kendi başına bir sanat akımı olan minimalizm ekolünden örneklendirilmesini daha da ilginç bulduk. Bir gün, örneğin sürrealist sanat akımı posterleri gibi bir çalışmayla karşılaşır mıyız, diye merak içindeyiz. Fas kökenli Fransız tasarımcı Amahouo Outmane'ye ait bu posterleri biz şahane bir site olan Sanat Blog'da gördük. Onlar da bu vesileyle her bir akımın altına Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi'nden aldıkları tanımları yazmışlar, bizim de alıntılamamızı mazur göreceklerini umuyoruz. Dadaizm: Dada olarak da bilinir. Avrupa'nın bazı büyük kentlerinde de görülen Dadacılık ilk olarak 1915-16 da New York ve Zürich'te hemen hemen aynı zamanlarda ortaya çıkmıştır. Savaşın yarattığı karamsarlık ve umutsuzluk içinde geleceğe inançlarını tümüyle yitiren sanatçıların oluşturduğu bir akımdır. Her şeyin anlamsızlığını, gereksizliğini, vazgeçmişliği ve hiçliği vurgular. Bıkkınlık ve nefret duyguları içinde, yıkılanın yerine yapma isteği olmadan, olayların acı bir alayla ele alınmasıdır. De stijl: 1920 lerde tasarım, sanat ve mimarlık alanlarında etkili olan ilk önemli modern hareketlerden biri... Ressam, tasarımcı, yazar ve propagandacı Van Doesburg öncülüğünde gelişen ortak bir proje ya da girişim niteliğindedir... De Stijl, Hollandaca'da stil, tarz anlamının yanı sıra dikme, söve, destek anlamına da gelir. Dışavurumculuk: Ekspresyonizm ya da Anlatımcılık da denir. 20. yy'ın başlarında Avrupa'da ortaya çıkan sanat ve mimarlık akımı. Güzel sanatlarda Rönesans'tan beri hüküm sürmüş doğaya uygun betimleme anlayışından bir kopuş olan Dışavurumculuk'ta, sanatın asıl amacı, sanatçıın duygularını ve iç dünyasını, renk, çizgi, düzlem ve kütle aracılığıyla dışa vurmasıydı. Fovizm: 1900 lerin başında Paris'te Matisse öncülüğünde Braque, Camoin, Derain, Dongen, Dufy, Friesz, Manguin, Marquet, Puy, Rouault ve Vlaminck tarafından oluşturulan akım... 1903 ten başlayarak grup sergileri açan bu sanatçılara fauves adı 1905 te Güz Salonu'nda açtıkları bir sergide verilmiştir. Bu yapıtlar, doğalcı olmayan renkleri ve kaba sayılabilecek tekniğinden ötürü önceleri tepkiyle karşılanmış, ancak zamanla, sanat tarihçileri tarafından çağdaş akımların öncüleri olarak nitelendirilmiştir. Fütürizm: Gelecekçilik olarak da bilinir. Endüstrileşmeyle gelen teknoloji çağına geç bir giriş yapan İtalyanlar'ın ilerici sanat biçimleri arayışının bir ifadesi olarak tanımlanan akım. Marinetti'nin öncülüğünde Balla, Boccioni, Carra, Russolo ve Severini gibi ressamların çevresinde gelişmiştir... Bu dönemde Fransa, İngiltere ve Almanya'yla karşılaştırıldığında İtalya henüz oldukça geriydi. Bu nedenle dönüşümün hızlandırılması gerekiyordu. Ani değişikliklere yol açan bu hızlandırma sürecinin bir parçası da eski değerleri yok edip yeni koşulları yüceltmekti. Gelecekçilik böyle bir ortamda doğmuştu. Kinetik sanat: 1950 lerin önemli akımlarından biri. Bilim dünyasında 19. yüzyıl ortalarından beri kullanılan kinetik terimi, güzel sanatlarda ilk kez Gabo ve Pevsner'in hazırladığı Gerçekçi Bildirgede kullanılmış, ama hemen yaygınlık kazanmamış, uzun süre resim ve heykelde hareket yanılsaması dinamik terimiyle karşılanmıştır. 1950 lerde sanat terminolojisine giren terim o günden bugüne çok değişik üslup ve teknikleri kapsayacak biçimde kullanılmaktadır. Kübizm: 1908 de Paris'te Picasso ve Braque öncülüğünde oluşan akım. Bu iki sanatçının yapıtlarını, küplerden oluşan bireşimler olarak yorumlayan eleştirmen Louis Vuaxcelles akıma Kübizm adını vermiştir... Kübizm, cismin parçalara ayrılması ve yeniden değişik bir yorumla bir araya getirilmesi ilkesine dayanır. OP Sanat: 1960 larda Kinetik Sanat kapsamı içinde optik yanılsamaya dayalı anlatım biçimi. amacı görsel ikilikten yararlanarak retinayı güçlü biçimde etkilemek ve optik yanılsama yoluyla titreşim, yanıp sönme ve hareket duygusu yaratmaktır. Pop Sanat: 1950 ve 60 lı yıllarda önce İngiltere'de, ardından da ABD'de birbirinden bağımsız olarak ortaya çıkan ve kitle kültürünün imgelerini kullanan sanat akımı... Pop Sanat'ın İngiltere'de yerleşik kanılara bir tepki olarak ortaya çıktığı, ama ABD Pop Sanatı'nın ulaştığı yoğunluğa ve canlılığa ulaşamadığı düşünülür... Amerikalı Pop sanatçılar reklamcılık, dergi ve gazete resimleri, zevksiz her türlü ıvır zıvır, sıradan giysiler, yiyecekler, film yıldızları, model kızlar ve resimli romanlar gibi her türlü sıradan şeye ilgi duymuşlardır. Post İzlenimcilik: Ard İzlenimcilik. 1880 lerin ortasında Fransa'da İzlenimcilik akımı artık belli bir doyum noktasına ulaşmıştı... Terim ilk kez İngiliz eleştirmen R. Fry tarafından 1900 lerin başında Cezanne, Van Gogh ve Gauguin için kullanılmıştı... Daha çok İzlenimcilik sonrası yeni arayışların bir simgesiydi... Temelde izlenimci renk ve teknikleri yadsımamakla birlikte, İzlenimcilik'in renk ve ışık etkileriyle sınırlanan anlatım biçimlerine karşıydı. Post İzlenimciler'in amacı daha özgür bir anlatım diline ulaşmaktı. Rönesans: Sözcük genel anlamda, İtalya'da 15. yüzyılda başlayan ve 16. yüzyılda doruk noktasına ulaşan entelektüel bir etkinliği içermektedir. Rönesans terimi ilk kez 15. yüzyılda klasik öğretinin yeniden doğuşunu tanımlamak üzere kullanılmış, daha sonra Vasari'nin 1550 tarihli ünlü kitabında sanatların yeniden doğuşu anlamında ele alınmıştır. Terimin anlamının edebiyat ve sanat etkinliği olarak belli bir dönemi içermesi ve yaygınlaşması 18. yüzyılda başlamıştır. Soyut Dışavurumculuk: İvmesini büyük ölçüde Amerikalı soyut sanatçılar grubundan alan Soyut Dışavurumculuk, 1940 ların başında New York'ta oluşmaya başlamıştır. Akımın oluşmasında bir başka etken, 2. Dünya Savaşı'nın Avrupa'da yarattığı olumsuz etkilerden kaçan Ernst, Dali, Masson ve Matta gibi Gerçeküstücü sanatçıların o sırada dünyanın yeni sanat merkezi durumuna gelen New York'a gitmeleridir. Soyut Sanat: Renk, çizgi, kütle, ton gibi çeşitli biçim öğelerinin bilinen nesnelere benzemeyecek biçimde kullanımı sonucu ortaya çıkan geometrik veya amorf imgelerle oluşturulan düzenlemeler. Sürrealizm : Fransız şair Breton, 1922 de Eluard ve Aragon gibi başka şairlerle birlikte Dadacılar'dan ayrılmış ve bu akımın nihilist tavrına karşı, olumlu yönde yaratıcılığı savunan Gerçeküstücü sanatın ilkelerini oluşturmaya başlamıştır. Plastik sanatların dışında edebiyat, müzik ve sinema gibi öteki sanat dallarını da içeren Gerçeküstücülük, iki dünya savaşı arasında bir felsefe ve yaşam biçini de belirlemiştir. Breton, Freud'un özellikle düşler ve bilinçaltı kuramlarıyla yakından ilgiliydi. Yeni Gerçekçilik: ABD'de 1950 lerde Soyut Dışavurumculuk'a karşı oluşan Pop Sanat'a koşut olarak, Avrupa'da da 1960 ların başında, sanat eleştirmeni Pierre Restany, Klein ve Arman'ın kurduğu ve güncel gerçeği olduğu gibi işlemeye yönelik sanatçıların oluşturduğu topluluk. Yeni Gerçekçiler, Pop Sanat'a çok yakın olmakla birlikte tümüyle tüketim kültürünü konu alan Pop'un ötesinde kent kültürünün duygusal ve nesnel yönüne de ele almışlardır.


Yakından takip ettiğimiz Brain Pickings'te, Life dergisinin sanatçılar, siyasetçiler ve din adamlarıyla röportajlardan derlediği, Meaning of Life adlı bir kitaptan alıntılar yayımlandı. Aralarında Annie Dillard, Stephen Jay Gould, John Updike gibi isimler var. Aşağıda alıntılardan yaptığımız seçmece çevirileri bulabilirsiniz. Listemizde Charles Bukowski, Arthur C. Clarke ve John Cage var. Görsel ise Duane Michals'tan, başlığı The Human Condition. Hayatın anlamı başlığını okuyunca aklımıza hemen Terry Eagleton'ın The Meaning of Life: A Very Short Introduction adlı kitabı geldi. Eğer başlık ilginizi çekti ama cevaplar tatmin etmediyse, Eagleton'ın bu kitabı cevaptan çok soruyla ilgileniyor: Hayatın anlamı nedir? diye sormak aslında neyi sormaktır? Çağdaş felsefeyi bol bol ziyaret ederek ve dil ve anlam üzerine düşündürterek ilerleyen bir kitap. Şiddetle tavsiye ediyoruz. Eğer hayatın anlamını ararken vakit kaybedersek, yaşamak ya da oynamak için zamanımız kalmayabilir. Yaratıcıya inananlar için büyük soruların çoğunluğu cevaplanmış olur. Ama bizim gibi bir Tanrı formülünü kolayca kabul edemeyenler için büyük sorular taşa yazılı değildir. Yeni koşullara ve yeni keşiflere uyum sağlarız. Biz esnek oluruz. Aşk bir emir ya da inanç bir hüküm olmak zorunda değildir. Ben kendi kendimin Tanrı'sıyım. Biz kilisenin, devletin ve eğitim sistemimizin bize öğrettiklerini unutmak için buradayız. Önümüzdeki ihtimallere karşı bir kahkaha atmak ve bizi almaya gelen Ölüm'ü znagır zangır titretecek kadar iyi yaşamak için buradayız. Bütün bu bilge adam ve kadınlardan burada aynı ve farklı sebeplerden bulunduğumuzu dinlemek için buradayız.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşacağız. Bu kadar kitap, yayınevi, çeviri konuşurken kitapçılardan yeteri kadar bahsetmiyoruz aslında. Kitapçılarla ilgili çok farklı bir açıdan bir bakış için kitapçıda flört etmek başlıklı şu yazıya bakabilirsiniz. Tam bir Amerikan üslubuyla yedi kuralı bile belirlenmiş bu işin. Ne kadar bizim kitapçılara ya da bizim buralar uyar onu tartışabiliriz. Kitapla ilgili sık değinemediğimiz bir başka konu da edebiyat etkinlikleri. İstanbul'un edebiyat festivali İTEF yaklaşırken gideceğimiz etkinlikleri belirlemeye çalışıyoruz. Juan Gabriel Vasquez ile Etgar Keret kaçırmayacağımız yazarlardan. Vasquez'in son kitabı Süleyman Doğru'nun şahane çevirisiyle burada, Keret'in yeni ama eski öyküleri ise Avi Pardo'nun şahane çevirisiyle burada. 32. haftanın Haftadan Kalanlar köşesinde Muhteşem Gatsby filminin vizyon tarihinin sürpriz bir kararla ertelendiğini duyurmuştuk. Huffington Post'tan aldığımız bilgiye göre, vizyon tarihi Mayıs 2013 olarak kesinleşmiş. Neden ertelendiğine dair yeni bir açıklama yok. Hollywood'un uyarlama çılgınlığına kapıldığı bu günlerde kitaplardan şaşmak istemeyenler buraya ya da buraya buyurabilirler. Birimizin doğum günü olsaydı bu pastayı yapardık. Fırına girmiş elma ve baharatlarla krem peynirden kremasıyla hem farklı hem de doğum gününün gereklerinden uzaklaşmamış. Yapan olursa lütfen haber versin.


Koltukname'de daha önce, Elif Tanrıyar'ın Sabah Kitap için hazırladığı Bahar 2012 kitapları listesine yer vermiş, gördüğü ilgi karşısında kendimiz bir yaz kitapları listesi hazırlamak istemiştik. Ne yazık ki yayınevlerinden destek alamayınca hevesimiz kursağımızda kalmıştı. Elbette bu kitap listelerine küseceğimiz anlamına gelmiyor, hatta mevcutta özgün listeler hazırlama planlarımız devam etmekte. Ama bu sırada, bir okurumuzun isteği üzerine, yine Sabah Kitap'ta çıkan Sonbahar 2012 kitaplarını sayfamıza taşıyoruz. Yurtiçinde de, yurtdışında da kitap fuarı anlamına gelen sonbahar döneminde Türk yayınevleri Türkçe yazarlara eğilim göstermiş. Listede en çok transferler ilgi çekiyor. Latife Tekin İletişim Yayınları'na geçmiş, Mehmet Murat Some Sel Yayınları'na, Tuna Kiremitçi ise Kırmızı Kedi'ye. Klasiklerden Sait Faik'in kitapları ise artık İş Bankası'ndan çıkacakmış. Dünya edebiyatına gelirsek: Siren Yayınları Muriel Spark, Herta Müller gibi isimlerle listesinde Shirley Jackson'la başlayan çağdaş klasik havasını devam ettiriyor. İş Bankası'nın Hasan Ali Yücel Klasikleri'nden yeni bir kitap yayımlanmayışı da ilginç. Sel'in alternatif tarih kitapları dizisi heyecan verici, umarız Boredom: A Lively History ve Scapegoat: A History of Blaming Other People da dizideki yerini alır. Ayrıntı Yayınları'nda Daniel Alarcon'un romanı ile Mevlana'nın Mesnevi'sini heyecanla beklemekteyiz. Listenin yayınevlerine göre alfabetik sıralamasını aşağıda bulabilirsiniz. Her zaman olduğu gibi, çevirmen belirten yayınevlerine teşekkür ederiz. Monster, Room, In Between / Hubert Selby Jr. Save the Story serisi / Çocuklara dönük hazırlanmış, 10 önemli ve unutulmaması gereken öykünün, 10 önemli çağdaş yazar tarafından yeniden yazılmış ve yine önemli çağdaş çizerlece illüstrasyonlaştırılmış hali. Edebiyat dışı eserler arasında Kürt sorunu, Arap Baharı, polis ve adalet ilişkisi üzerine kitaplar önceliğe sahip. Cengiz Çandar, Mete Çubukçu ve İsmail Saymaz'ın yeni kitapları bu konulara odaklanacak. Emel Akal'ın kitabı ve Taner Akçam-Ümit Kurt'un hazırladıkları araştırma ise Osmanlı-Cumhuriyet dönemi tarih tartışmalarına yeni ktakılar yapacak. Sait Faik külliyatından: Son Kuşlar, Mahalle Kahvesi, Alemdağ'da Var Bir Yılan ile Seçme Hikayeler. Tanzimat Klasikleri / Yetkin isimler tarafından sadeleştirilen Türk klasikleri Selim İleri'nin önsözüyle yayımlanacak.


Gıda, sadece GDO konusuyla değil, tüm üretim ve tüketim ilişkileriyle birlikte siyasetin esas konularındandır. Bugünlerde bir şarkıyı yüzlerce kere kopyalayabilirsiniz ve ses kalitesinden ödün vermezsiniz. Benim bu tür bir kopyalamayla ilk karşılaşmam bir torrent sitesi değildi. Kopyalanmış bir CD de değildi. Bir domatesti. Tohumlar bitkilerin kendilerini çoğaltmalarının mekanizmalarıdır. Bir ayçiçeğinin çekirdeğini ıslak toprağa düşürün ve birden yenisinin çıktığını görürsünüz. Aslında bir ayçiçeğini kopyaladınız. Peki çiftçiler eğer bir önceki üründen tohumları saklayıp ekebiliyorlarsa neden tohum şirketlerinden satın alıyorlar? Monsanto büyük bir şirket. Çiftçilerin verimi artsın diye genetiği değiştirilmiş tohum satıyor. Bu tohumlardaki genler patentliler. Monsanto'nun izni olmadan bu tohumlardan saklamak ve yeniden ekmek yasak. Her sene yenisini almak zorundasınız. Rap dinleyicileri ve çiftçiler aslında satın aldıkları ürünleri çoğaltabilirler. Apple ve Monsanto kazançlarını korumak ve maksimize etmek için Rick Ross mp3'lerinin ve Roundup Ready pancarlarının kopyalanmasını engellemenin bir yolunu bulmalılar. Şirketler benzer yollar kullanıyorlar. İki şirket de satın aldığınızı kullanma biçimlerinizi kısıtlıyorlar. Ürünlerini alabilmek için tüketicilerin izlenmeye/gözetlenmeye razı olmaları gerekiyor. İki şirket de tüketicilerin satın aldıkları ürünle ilgili bilgilerini katı bir şekilde kısıtlıyorlar. Kayıt yapan bir müzisyen olarak bir şarkıya sahip olabileceğimden emin değilim. Tam olarak nelere benim diyebilirim bilmiyorum. Suyu özelleştirebilir misiniz? Şili ve Güney Afrika'da böyle düşünüyorlar ve bu konuda tartışıyorlar. Havaya sahip olabilir misiniz? Bir jeste? Bir fikre? Neyin mülkiyeti olabilir sorusu o kadar da saçma bir soru değil, ciddi ciddi düşünmemiz lazım. Şunu da hatırlayalım, tarihsel olarak neyin mülkiyeti olabilir sorusuna çok iyi cevaplar vermiş değiliz. İnsanlara bile sahip olmaya çalışmışlığımız var. Tüm mülkiyet modelimiz kopyalama teknolojisine uygun gibi gözükmüyor. Yeni modeller üzerine düşünmek lazım. Müziğini daha önce hiç dinlemediğimiz bir rapçiden gelen bu sözler çok ikna edici geldi bize.


Bu aralar Madonna'nın politikacılarla arası pek iyi değil. Daha önce, bir konserinde Fransız aşırı sağcılarının lideri Marie Le Pen'i alnında gamalı haçla gösteren bir video yayınlamıştı. Bu kez de Rus kadın müzik grubu Pussy Riot ve eşcinseller için söyledikleri, bazı Rus politikacıların tepkisini çekti. Daha önce Pussy Riot'un başına gelenleri aktarmıştık. Ancak Rusya'da baskılar bununla sınırlı değil. Petersburg'da mart ayında çıkan eşcinseller hakkındaki bir yasa uyarınca, eşcinsellik taraftarı olmak, duruma göre pedofiliyle denk olabilecek bir suç sayılmıştı. Madonna bu yasadan habersiz olsa gerek, geçtiğimiz günlerde Petersburg'da verdiği konser sırasında Pussy Riot grubunun özgürlüğünün geri verilmesini istemiş ve eşcinsel haklarının iade edilmesinin gerektiğini söylemişti. Başbakan vekili Dmitri Rogosin, bu sözlere sert tepki gösterdi. Rogosin, Madonna için Gençken o... olanlar, yaşlanınca herkese ahlak öğretirmiş. Ya boynundan haçı çıkar ya da kıçına bir don giy şeklinde sitem dolu bir Twitter mesajı yayınladı. Tepkiler, bu mesajla sınırlı kalmadı. Petersburg Meclisi Üyesi Witali Milonow, Madonna'nın para cezasına çarptırılması istedi. Milonow'a göre Madonna alenen eşcinsel propogandası yaptı ve bunu ispatlayacak hem video görüntüleri hem de görgü tanıkları mevcut. Bu asabi siyasetçi, konserden önce bizzat yazdığı blog'unda, Toplumumuzun, kötülük imparatorluğunun cehennemlik mutfağından akan bulaşık sularıyla kirlenmesine izin vermeyeceğiz ifadeleriyle, zaten Madonna'dan hiç hazzetmediğini belirtmişti. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Prozac Toplumu'nun yazarı Elizabeth Wurtzel, 2003'te, depresyonla başa çıkabilmeleri için gençlere bir kitap yazmak için 100.000 dolara anlaşmıştı. Penguin Wurtzel'in 33.000 dolarlık avansını (en az 7500 dolar faizle) geri vermesini istiyor. Blog yazarı Ana Marie Cox, 2006'ta bir sonraki siyasi eylemci neslinin komik bir incelemesini yazmak için anlaşmış ve 81.250 dolarlık avansı (ve en az 50.000 dolarlık faiz) için dava edilmiş durumda. Penguin sözleşmesinin toplamı 325.000 dolar ediyordu. The New Yorker dergisinde yazan Rebecca Mead, Penguin'in iddiasına göre yayınevine 20.000 dolar (ve en az 2000 faiz) borçlu. Mead 2003'te dergi yazılarını derlemek için 50.000 dolarlık bir anlaşma yapmıştı. Elbette kitap sözleşmeleri her iki tarafa da çeşitli sorumluluklar yüklüyor. Yine de yayıncılık, bire bir insan ilişkilerinin el üstünde tutulduğu, kurum-insan ilişkisine baskın geldiği bir alandır. Yayınevinin yazarlardan avansları geri istemeleri, hele hele dava açmaları gerçekten istisnai bir durumdur. Bu hem Türkiye'de hem de yurtdışında geçerli. Nitekim en büyük yazar temsilcilerinden biri olan Trident Media Group bünyesindeki Robert Gottlieb, Eğer Penguin bunu Trident'in yazarlarından birine yapsaydı onlara taslak göndermeyi hemen durdururduk, demiş. The New York Observer'a göre de yayıncılık sektörü daha çok bir sektör gibi davranmaya başladı yorumunu yapmış. Penguin'in dava açtığı tüm yazarların listesi, sözleşmelerinin ayrıntılarıyla birlikte burada. Diğer büyük yayıncıların Penguin'in izinden gitmeyeceğini, bu davaların modaya dönüşmeyeceğini umuyoruz.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşacağız. Eylül ayının son haftasında, ekimde Koltukname'de yer alacak sürprizlere hazırlandık. Daha önce Twitter ve Facebook'ta şu ipuçlarını vermiştik. Şimdi yeni bir ipucu ekliyoruz: Etgar Keret ve Shira Geffen imzalı bir kısa film. En yeni akademik skandallardan birini Emrah Göker'in tweet'iyle öğrendik. Belçikalı felsefe hocası Maarten Bourdy, akademik olarak hiçbir şey ifade etmeyen ama en moda postmodernle ilahiyat kırması sözcükleri serpiştirerek yazdığı, anlaşılan tek şeyin Darwin karşıtlığı olduğu bir yazıyı iki ilahiyat konferansına göndermiş. Ait olduğu üniversitenin adını bile uydurmuş. Elbette kabul edilmiş. Senelerce önce Sokal böyle bir sahta yazı ve akademik skandala imza atmıştı. Yazının özetini ve kısa bir tartışmayı burada bulabilirsiniz. Kolektif Kitap Freud ve Picasso'yla Hayali Söyleşiler dizisine başlamış. Burada Freud'u bir de böyle okumanın keyfiyle ilgili bir yazı bulabilirsiniz. Freud'un yazarı D. M. Thomas. Picasso'yu ise Neil Cox yazmış. Tahtadan bilgisayar klavyesi yapmışlar. Başka bir şekilde ifade etmek mümkün değil. Ceviz ve akçaağaç kullanmışlar. Üstelik oyuncak değil, bluetooth teknolojisiyle çalışıyormuş. Şaşkınlığımızı paylaşmak istedik. Havalar yavaş yavaş dönerken, tekrar evde eğlenme ve evde yeme içme gündemleri canlanıyor. Lebovitz'den bu ucuz ama farklı sos dizi sezonu açılmışken aradığınız sos olabilir. Bildiğimiz fasulyeyle yapılıyor.


Rus punk rock grubu Pussy Riot'ın başına geleneleri ve kendilerine verilen destekleri önceki haberlerimizden takip etmiş olabilirsiniz. Geçtiğimiz günlerde Pussy Riot'a verilen desteklere bir yenisi eklendi. The Telegraph'daki habere göre, Uluslararası Af Örgütü, eski Beatles üyesi John Lennon ve dul eşi Yoko Ono adına her yıl dağıtılan barış ödülünün Pussy Riot grubuna verileceğini ilan etti. Ödülün bu yıl, aralarında 2003 yılında Refah'taki Filistin yanlısı bir direnişte bir İsrail buldozerinin altında hayatını kaybeden Amerikalı aktivist Rachel Corrie'nin de olduğu beş isim arasında paylaşılacağı da açıklandı. Geçtiğimiz cuma günü New York'ta Yoko Ono'nun da katılımıyla yapılan törende Pussy Riot grubunu, hapisteki üyesi Nadia Tolokonnikova'nın eşi Pyotr Verzilov ve küçük kızı temsil etti. Tüm ödül kazananların katılacağı törense, 9 Ekim'de İzlanda'nın başkenti Reykjavik'de düzenlenecek. Ono, Pussy Riot'ın üç kadın üyesinin bir hiç uğruna hapiste tutulmasının korkunç bir durum olduğunu, grubun eyleminin sadece ifade özgürlüğünü savunduğunu söyledi. Eşi hapiste tutulan Verzilov, Ono'ya teşekkür ederken, uluslararası kamuoyundan Rusya üzerindeki baskının artırılmasını istedi. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Sonbahar 2012 kitapları haberimizde, özgün kitap listeleri hazırlamayı planladığımızı belirtmiştik. Ve şimdi, her ay devam etmeyi umduğumuz bir liste çalışmasıyla karşınızdayız: Akademik alanda yeni yayımlanan kitaplar. Listede, sadece akademisyenlere hitap etmeyen ama kurmaca ya da anı da olmayan tarih, sanat tarihi, felsefe, siyaset, sanat ve edebiyat üzerine çalışmalardan seçkiler yaptık. Son bir iki ayda bu alanlarda listeye almak istediğimiz ve yeni kitaplar basan yayınevlerine yer verdik. Bir sonraki ay listeye giren yayınevleri farklılaşabilir elbette. Bu listenin hazırlığında kendi kişisel yönelimlerimiz de rol oynadığı açık. Bu listeyle, tüm yeni çıkanların haberini vermektense, bir seçme sunarak daha önce belki de aklımıza düşmemiş ya da düşüp de unuttuğumuz konularda okuma yapmak üzerine teşvik etmeyi umuyoruz. Kitap listelerinin en çok romanlardan, bazen de anılardan oluştuğu memleketimizde belki başkaları da daha fazla ve daha sürekli bir biçimde kurmaca olmayan eserlerin listelerine girişir diye de bir hayalimiz var. Gözden kaçırdıklarımızı, bu aylarda şahane kitap basıp da fark etmediklerimizi lütfen yorumla ya da e-postayla bize hatırlatın. Liste tekrarladıkça ve hep beraber kullandıkça gelişecek. Bir hayalimiz de bu. Bir sonraki listeyi kasım başında yapacağız. Sonbahar aylarının daha da verimli olacağını düşünsek de ağustos ve eylül de gayet iyi geçmiş. Mutluluk saplantısı üzerine yazılmış bir eser. Felsefe kökenli Fransız yazarın daha önce Polanski tarafından filmi çekilmiş bir öyküsü de bulunuyor. Bruckner'le tanışmak için iyi bir başlangıç olabilir. Dört bölümlük kitapta birbirinden farklı yazar ve araştırmacılar Flanör Felsefesi'ni, Modern Zamanda ve Medyada Flanör'ü, Edebi/Sanatsal Düşüncede Flanör'ü ve Görsel Flanör'ü örneklerle açıklıyorlar. Jean Genet, Toulousa Lautrec, George Sand'dan Amerikan bağımsız sinemasındaki flanör örneklerine ve Gus Van Sant filmlerindeki gezginlere, internetteki sörfün flanör düşünceyle olan bağlantısından kinik flanörlere kadar flanörlük ve flanör düşünceye dair cümle kavram inceleniyor. Okunması şart bir inceleme. Tanıtım Bülteninden anladığımız kadarıyla dilimize pek az çevrilen bu edebiyatın sadece tarihi değil bazı örnekleri özellikle şiirler de çevrilerek sunuluyor. Foucault'nun İran Devrimiyle ilgili yorumları İran Devrimi tartışmalarında hep bir yer tutmuştur ama pek etraflıca da konuşulmaz nedense. Şimdi bu tartışmayı geniş bir şekilde hem de bir uzmanın elinden Türkçe okumak mümkün. Devrimlerde taraf tutmak üzerine düşünenleri otuz sene öncesinden kavrayacak bir tartışma. Elinizdeki kitap, okura, 1937-1938 yıllarında Dersim'de yapılan katliamı bizzat yaşayanların tanıklıklarını sunuyor. Devlet ve siyasete dair bir etnografi, çok alışık olmadığımız bir mecrada antropolojik yöntemler. Özellikle disiplinlerarası dertleri olanlar için bu ayın en ilgi çekici sosyal bilim kitaplarından. Cem Sultan: Rönesans Avrupası'nda Tutsak bir Şehzade / John Freely / Çev. Püren Özgören. John Freely, Cem Sultan'ın yaşam öyküsünü, Osmanlı ve Rönesans'ın eşiğinde tarihini de fona alarak, renkli ve akıcı bir anlatımla sunuyor okurlarına. Cumhuriyet tarihinin, Türkiye modernleşmesinin tarihinin feminist bir okuması. Türkiye'de cinsiyet ve cinsiyetsizleştirmeye dair bir tarihin yeniden yazımı. İlkel Asiler /Eric Hobsbawm / Çev. Uygur Kocabaşoğlu. İlkel Asiler, köylü isyanlarından binyılcı hareketlere, mafia'ya, İspanyol anarşizminin isyancılığı ile köylü tasavvurlarına, İtalyan fasci'leri ile komünist hareketin ilişkisine, şehirlerde güruhların ayaklanmalarına ve 20. yüzyılın komünist işçi kalkışmalarına bakarak isyanın, eşkıyalığın tarihini ele alıyor. Türkiye'de dindarlığa alandan, derinlemesine mülakatlardan süzülmüş sosyolojik bir bakış. Son olarak Hayatın Anlamı'nı sorguladığı kitabını tavsiye ettiğimiz yazarın esas uzmanlık alanı denebilecek bu kitabı da şiddetle tavsiye ediyoruz. Edebiyatı biçim, siyaset, ideoloji, bilinç ve endüstri ürünü olarak inceleyen güçlü bir Eagleton yorumu. Kitapta amacımız, çocukların iyi olma hali yaklaşımı çerçevesinde yaşam hakkı başta olmak üzere tüm haklarını sağlamanın toplumun en temel görevi olduğu fikrini vurgulamak. Giderek Cumhuriyet tarihi alanında çalışanların evlerinde bulunması gereken kitap sayılarını arttıran İş Bankası Yayınları'ndan hem Osmanlıca hem günümüz Türkçesiyle çok önemli metinler. Disiplinlerarası bir çalışma ortamında Jacques Derrida, Bernhard Waldenfels, Gabriella Baptist, Önay Sözer, Stefanos Yerasimos ve Doğan Kuban'ın katılımıyla ortaya çıkan Pera Peras Poros, bir sınırlar ve geçitler kenti olan İstanbul'dan hareketle, kendi evinde olmayı, yabancılığı ve konukseverliği yeniden tanımlama denemesine girişiyor. Bir Freud biyografisi, hele ki döneminin ruhuyla harmanlanıp yazıldıysa her mevsimin kitabı olabilir, diye düşünüyoruz. Mekandan Taşan Edebiyat'ta 19. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar olan zaman aralığında İstanbul'daki edebiyat, mahfilleri ortaya, çıkarılmış ve buradaki edebi faaliyetler çeşitli açılardan incelenmiştir. İstanbul'un sanat ve edebiyatın merkezindeki yerini belgeleriyle ve İlmi bir titizlikle ortaya çıkaran bu eser, edebi hafızanın mayalandığı yerleri göstermesi bakımından da zevkli okumalar sunmaktadır. Kapı Yayınları'nın Ahmet Hamdi Tanpınar dizisi kapsamında yayımladığı bu kitaplar, Türk edebiyatının usta ismini farklı açılardan ele alıyorlar. Diğer büyük yazarlarımız için de benzer bilimsel çalışmaların önünü açacaklarını umuyoruz. Bugünün paramparça sınırlarındaki ulus devletleri anlamak için geriye dönmek gerekiyor. Reşat Kasaba geriye dönüp yazmakta kesinlikle bir duayen. Uluslararası ilişkiler alanında farklı bir okuma yapmak isteyenler için. Türkiye'nin Batı'yla tarihini Japonya gibi örnekleri de dahil ederek tartışan yazar hem kuramsal hem de tarihsel tartışmalara katkı koyuyor. Bir sabah kalkıp da bugün yeni, tamamen farklı bir şeyler okumak istiyorum diyenlere bilim tarihi ve bilim kitaplarını şiddetle tavsiye ediyoruz. Sınıfta yaptığı çılgın deneylerle hem öğrencilere hem de derslerini internette takip eden geniş kitleye son derece eğlenceli ve aydınlatıcı deneyimler yaşatan Lewin, Fizik Aşkına'da okurlarına da aynı fırsatı sunuyor. Bulut Kuramı: Resim Tarihi için Bir Katkı / Hubert Damisch / Çev. E. Burak Şaman. Sanat göstergebiliminin temel eserlerinden olan kitap Fransızcadan çevrilmiş. Adını resim tarihinde izin sürdüğü bulut göstereninden alıyormuş. Türkiye sineması üzerine çok farklı açılardan yazılmış denemeler derlenmiş. Yazarlar arasında Feride Çiçekoğlu da var, Mesut Yeğen de, Fatih Özgüven de. Necmeddin Sahir Sılan Arşivi yayın dizisinin devamı olan bu kitapta yine dönem raporları sunuluyor. İlhan Tekeli Toplu Eserleri serisinden çıkan kitap usta akademisyenin kent tarihiyle ilgili yazılarını biraraya getirmiş. Her şeyin tarihini yazabileceğini inandığımız Akçura bu sefer matbaacılığa el atmış. Türkiye'de basının, yayınevlerinin ve genel olarak kitapların tarihiyle ilgilenen herkese hitab edecek bir kitap olmuş. Tarih Vakfı, YKY ve BASEV işbirliğiyle hazırlanmış. Arap Baharı ne kadar bahar, ne kadarı halk ayaklanması ne kadarı müdahale gibi günümüzün kritik konularını soldan bir bakışla ele alan ve çeviri olmayan nadir kitaplardan. Türkiye'de bazı mimarlık derslerinde bahsi geçtiğini bildiğimiz bu metnin çevrilmiş olması bizi sevindirdi. Yem Yayınları sadece mimarlara değil tasarım ve kent kültürüyle ilgili okumak isteyen daha geniş kesimlere hitap ediyor diye düşünüyoruz.


Eric Hobsbawm 1 Ekim 2012 günü hayatını kaybetti. 95 yaşını bu sene kutlamıştı. Kendisi 20. yüzyılın, Aşırılıklar Çağı'nın önde gelen tarihçilerinden, siyasetten uzak durmayı erdem sayabilen günümüz akademisinin en siyasi kişiliklerinden ve ayrıca en azından İngiltere'nin en bilinen kamusal aydınlarındandı. Komünist Parti üyeliğinden caz merakına, hayatının tüm öğeleri mesleği, mesleği hayatının tamamına yansımıştı. Bu bağlamda teknik akademisyen değildi ve çok zengin bir yelpaze yazdı ve konuştu. Arkasında ciddi bir külliyat bıraktı. Bu külliyatı anlamlandırmak için de son yıllarında bir otobiyografiyi, Tuhaf Zamanlar'ı, yine neredeyse 20. yüzyıl Avrupa tarihiyle iç içe bir şekilde yayımlamıştı. Hobsbawm deyince aklımıza sadece Tarih nedir? sorusu gelmiyor, aynı zamanda Avrupa'da sol, Avrupa'da faşizm, Avrupa'da milliyetçilik ve gelenekler geliyor, asiler, eşkıyalar, devrimciler ve cazcılar, sıra dışı insanlar geliyor. 20. yüzyıl dediysek de, Hobsbawm odağı her zaman devrim ve değişim olan tarihçilerden olduğundan 21. yüzyılı okumak için de uğraştı, Yeni Yüzyılın Eşiğinde'yi de yazdı. Geleneklerin farkındaydı ama icat edildiklerinide biliyordu, bu yüzden de son yüzyılda nelerin icat edildiğinin en iyi hesabını verebilecek tanıklardandı. Zaten Avrupa tarihini Devrimler Çağı'ndan başlayarak yazmıştı. Tarih seven fakat henüz Hobsbawm'la tanışmamış okuyucuya söyleceğimiz tek şey okunacak çok fazla eseri olduğu ve bu bağlamda Hobsbawm kadar üretken bir yazarın az bulunacağı. Kuram ve yöntem üzerine düşünmeyi sevenlere Tarih Üzerine'yi öneriyoruz. Avrupa tarihi için elbette Devrimler Çağı'ndan başlanabilir. Anı sevenlere Tuhaf Zamanlar'ı şiddetle tavsiye ediyoruz. Milliyetçilik okumalarında hem Milletler ve Milliyetçilik hem de Geleneğin İcadı çok önemli bir yer tutuyor. Elbette tarihin resmiyetinde silik çıkanları okumak için asilere, devrimcilere ve cazcılara bakmak için kalan tüm eserleri tavsiye edilebilir. Ayrıca İngiltere'nin sol tartışmalarına sahne olan dergilerinde inanılmaz sayıda yazıları vardır. Konuşmaları dersleri de önümüzdeki sene ara ara yayımlanacaktır tahminimiz. Arkasından yazılan güzel yazılara rastladıkça sosyal medyadan paylaşacağız. Tahminimiz bu hafta sonu gazetelerde bol bol Hobsbawm yazısı olacağı. Bu kadar dolu ve üretken geçen bir hayatın ardından üzülmek mümkün değil. Okumamak ise hiç mümkün değil!


Polisiye seviyoruz. Polisiye okumayı da polisiye yazarları hakkında okumayı da çok seviyoruz. Agatha Christie ilk okuduğumuz polisiye yazarıdır ve tahminimizce memleketteki çoğu okur için aynı şey söylenebilir. Son okuduğumuz olmadı ama. Patricia Highsmith'in yeri ayrıdır mesela. Ripley serisi olsun, diğer romanları olsun, büyük klasiklere benzetilmesi boş yere değil... İyi bir polisiye yazarıyla ilgili çok şey anlatır. Yazarın insanlara bakışı, yazarın sınıfı, yazarın kente, sokaklara, suça ve masumiyete bakışı. Yine iyi bir polisiye serisi tutarlıdır, aynı detektif ya da Ripley'de olduğu gibi aynı suçlu bütün seride karşımıza çıkar, tanıdık, bilindik bir karakter olur, hikayeye bir devamlılık hakimdir. Üstünde Açgözlü Olma yazan büyük bir fincandan krema içerdi ama bu yazana itaat ettiği de yoktu. Kremanın en sevdiği hali de Devon kaymağı imiş. Sanırız Christie'nin zamanında daha ziyade mandralardan alınan kaymak bölgenin çay saatinin vazgeçilmezlerindenmiş. Ara sıra doğrudan kaşıkla yese de sıcak çöreklerin üstüne sürmek ayrı bir keyfiymiş. Paper and Salt'ın verdiği tarifte Devon kaymağının tarifi de verilmiş fakat memleketimizde çeşit çeşit kaymak varken biz sizi kremadan kaymak yapmakla uğraştırmak istemeyiz. Onun için tarifin ilk kısmına en sevdiğiniz kaymağı alın demenin yeterli olacağına inanıyoruz. Gelelim çöreklere. Christie'nin yetiştirdiği incir ağaçlarından toplanan incirler çöreğin içinde, portakala eşlik ediyorlar. Hala mevsimi sayılabilir incirlerin. Yoksa başka bir meyve de kullanılabilir. Aslında kışın pişmiş ayva eklenirse şahane olabilir. Zira biz Devon değil de memleket çay saatinde tatlı ayvaya kaymağı pek yakıştırırız. 1. Fırını 215 dereceye ısıtın. Bir fırın tepsisine yağlı kağıt serin. 2. Uygun bir kapta yumurta, yoğurt ve portakal rendesini karışacak kadar çırpın. 3. Biraz daha büyük bir kapta un, şeker, kabartma tozu, karbonat, kakule ve tuzu karıştırın. Tereyağını ellerinizle una yedirin, biraz irice kum taneleri gibi olacak. İnciri de ekleyip hafifçe karıştırın. 4. Yumurtalı karışımı unlu karışıma ekleyin ve bir araya gelecekleri kadar karıştırın, fazla karıştırmamaya gayret edin. Hafifçe unlanmış tezgahta bu karışımı en fazla bir ya da iki kere yoğurarak bir yuvarlak yapın. Sonra bu yuvarlağı bastırarak 1 santimden biraz fazla olacak bir kalınlıkta bir diske dönüştürün. Sonra da yuvarlak kurabiye kalıbıyla ya da bıçakla 8 parçaya bölün. Hazırladığınız tepsiye yerleştirin. 5. 13-15 dakika rengi çok hafif dönene kadar pişirin. Sonra soğutacağınız ızgara zemine alın ve ılıkken Christie'nin öğrettiği üzere inanılmaz fazla kaymakla beraber yiyin. Tarifteki ölçüler Amerikan su bardağı ve çay kaşığı ölçüleri. Bunların ne farkı benim kafam karıştı diyenlere Cafe Fernando'nun Ölçüler sayfasını şiddetle öneriyoruz. Daha düzgün anlatmak mümkün olmadığından üstüne ekleyecek bir şeyimiz gerçekten yok.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Geçen hafta İTEF haftasıydı. Koltukname olarak etkinliklere katılmakla kalmayıp, bir de röportaj gerçekleştirdik. Bu ayki yeni konuk yazarımız, Aykut Ertuğrul, bizler için Etgar Keret'le görüştü. Haber çok yakında sayfalarımızda yer alacak, bu sırada Ertuğrul'un Keret görüşünü merak edenler, Nimrod Çıldırışları hakkında Sabit Fikir'e yazdığı inceleme yazısına bir göz atabilirler. Junot Diaz, bu yıl John D. ve Catherine T. MacArthur Vakfı'nın 500 bin dolarlık deha bursunun sahiplerinden biri olmuş. Sırf yazmaya devam edebilsin diye... Eh, bize de ancak okumak düşer. Bu Haftadan Kalanlar bölümümüzde edebiyat ağırlığını sürdürüyor. Fark ettiniz mi bilemiyoruz, ama bu hafta Amerika'da Yasaklı Kitaplar Haftası'ydı. Düzenlenen çeşitli etkinliklerden favorimiz, John Waters'ın San Francisco'daki bağımsız kitapçı, City Lights'ta D. H. Lawrence'ın Lady Chatterley'in Sevgilisi'nden, Grinin Elli Tonu'nun kahramanlarının bile yüzünü kızartacak bir bölüm okuması. Kağıt İnsanlar'ı gördünüz mü? Salvador Plascencia'nın, kağıdın sınırlarını zorlayan kitabı bu ay Begüm Güzel çevirisiyle Siren Yayınları'ndan çıktı. Flavorwire, kağıdın şerefine, benzer şekilde sayfada oyunlar oynayan kitapların bir listesini çıkartmış. Bir göz atmanızı tavsiye ediyoruz. Kağıt İnsanlar'dan da edinmeyi unutmayın!


Yaz ayları, Türkçe yayıncılıkta durgun geçer. Çıkan kitap sayısı azalır, sonbaharda başlayacak fuar dönemi için enerji toplanır. Ama vatandaş tatilde okuyacak kitap arayışında olsa gerek ki, kitap ekleri ve gazeteler şezlong kitapları listeleriyle dolup taşar: yeni çıkanlar, tazeliğini koruyanlar, yazarların önerdikleri, eleştirmenlerin önerdikleri, kitap eki editörlerinin önerdikleri... Nedense kolay kitap arayışındadır insanlar, çok satanlar daha da çok satar, listelerde hoş, hafif, akıcı gibi özellikler ön plana çıkarılır. Eylülün başında grip olup güz aylarına hastalıklı bir giriş yaptığımızda, hasta yatağında okunacak kitaplar listesi arandık durduk. Hangi yazarlara, hangi kitaplara yönelmeliydik? Ama nafile, öyle bir liste yoktu. Flannery O'Connor, İsmet Özel ve Edgar Allan Poe'ya gitti elimiz ama kasvetli satırlara maruz kalan bünye daha da zayıf düşerken, bir yerlerde yanlış yaptığımızı hissettik ister istemez. Hastalığı üstümüzden attıktan sonra aslında çözümün basit olduğunu fark ettik: Bu soruyu, işi bir şekilde kitap yapmak olanlara yöneltecektik. Yönelttik de. İşte huzurlarınızda, yazar, çevirmen ve editörlerden, hasta yatağında okunacak kitaplar. Sevgili Koltukname, ben kendi deneyimlerimle yanıtlamak istiyorum. Özellikle mızmız nezlelerde, griplerde ilaçlardan fazla Hüseyin Rahmi'nin ve Salah Birsel'in eserlerinin yararını gördüm. Hem hapşır, hem gül, hem sevinç, mutluluk duy. Salık veririm. Genelde hasta yatağımda kitap okumam çünkü yatıyorsam okuyamayacak kadar hastayımdır, bol bol uyurum, okuyabileceksem, zaten ayaktayımdır. Birkaç büyük ameliyat ve hastalık geçirdim. Ne okudum acaba, diye düşünüyorum. Hasta yatağımda okumak için özel bir seçimim oldu mu? Hayır. Örneğin normalde tercih etmediğim, akıl yormamı gerektirmeyen kitaplar okumak istedim mi? Hayır. Okumuşsam ayaktayken neler okuyorsam onları okumuşumdur. Bence hastayken bambaşka şeyler okuyup zihni hastalıktan uzaklaştırmak en güzeli. Bu yüzden de listenin en başında her okurun mutlaka okumalıyım deyip bir türlü fırsat bulamadığı kitaplar yer alır doğal olarak. Kendi çevirdiğim kitaplardan eğer nezlesiz, başı ağırlaştırmayan bir hastalık, mesela uzun süreli ortopedik bir arızaysa Proust'u öneririm. Gripte kesinlikle Don Quijote. Genelde klasikler benim tercihim, çağdaşlardan da edebi değeri olan kitapları seçmeli, çünkü çoğumuz hastayken tahammülsüz oluruz, çalakalem yazılıp şu veya bu nedenle çok satanlar listelerine girmiş kitapların sinirimizi bozma ihtimali yüksektir. Türkçelerini okumadığım, çevirileri hakkında bilgi sahibi olmadığım ama hararetle tavsiye edebileceğim yazarların başında Haruki Murakami var, bütün kitapları. Piyasada hala bulunuyor mu bilmiyorum ama Jhumpa Lahiri'nin Dert Yorumcusu. Peyami Safa'dan Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Yalnızız. Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Huzur, Mahur Beste. Liste sonsuza kadar olmasa da epey uzayabilir, ama bunlar benim listemin vazgeçilmezleri. Tabii herkesin kendi zevkine göre polisiyeler de hastalık için birebir. İnsan hastayken illa da kitap okumak istiyorsa eğer ki bu ülkede sağlıklıyken bile pek istenilen bir şey değil ve okuyabilecek hali de varsa önce Virginia Woolf'un On Being Ill adlı denemesini okumalı ki kendine bir yol çizebilsin. Woolf, hastalığın kendi başına bir durum olduğunu, insanın algısının tamamen değiştirip başkalaştırdığını anlatır, örnek olarak da hakkında onca şey yazılmış olan Shakespeare'in ancak hastalıkta yeniden ve doğrudan okunabileceğini söyler. Öyle güzel bir denemedir ki, insan hafifçe hasta olup gözü korkarak okumuş olduğu kitapları yeniden okumak ister. Ama hastayken Woolf okunur mu? Hayır. Hastayken okumak için Woolf çok şiddetlidir bence. İnsan diri olmalıdır onu okurken. Ama Yanardağın Altında gibi girdaplandıkça girdaplanan kitapları da okumamalıdır, nefesi daralabilir. Ama neden bir Thomas Hardy, neden bir Balzac olmasın? Tabii ki Dostoyevski değil ama bir Turgenyev mesela? Başka zamanların başka tempolu kitapları. Sizin de bugünde olmamanızı anlayışla karşılayacak acelesiz kitaplar. Hikayeyi hikaye ederek anlatan romanlar. Galiba hastayken en iyi okumalar onlardır. İşi garantiye almak için yeniden okumak hatta. Ne okursanız okuyun ama, hastayken yapılmayacak tek şey, hazır vakit bulmuşken entelektüel merakla birikmiş kitapları ele almaktır bence. Daha bu girişimle elime alıp da hasta halimle bitirmiş olduğum bir kitap olmadı. Hepsi yarım kaldı ve iyileşir iyileşmez de bir daha ele alınmadan rafların arasında kayboldular. Keşke bekleselerdi, belki başka bir zamanda olsa bitirirdim. Hasta yatağında kişinin okuyacağı kitap, müsekkin niteliğinde olmalıdır zannımca, ki hastanın acılarını, sıkıntısını hafifletsin; hem de moralini düzeltsin. Böyle bir durumda hasta, kendisine en iyi gelecek müsekkini bilir zaten. Etkisini defalarca denediği, sınadığı yazarları tercih edecektir dolayısıyla. Bazen, çok sevilen ama tekrar okuma fırsatı bulunamamış bir kitabı raftan indirme vesilesi de olabilir, hastalık zamanları. Yahut sizi asla hayal kırıklığına uğratmayacağından emin olduğunuz bir yazarın, henüz okumadığınız bir kitabı... Benim için Steinbeck öyledir mesela; en dar zamanlarımda imdadıma yetişir. Onun kitaplarını birkaç yıl arayla, ömrümün değişik çağlarında defalarca okumak isterdim, her defasında farklı tatlar almak için. Böyle yazarlar olmalı, bedenin değilse de ruhun ilacı. Aşağıdaki kitapları kişinin ilaç alırsa bir hafta, ilaç almazsa yedi gün istirahatten sonra üzerinden attığı; hafif ateş, bitkinlik ve bunlardan kaynaklanan hassas algı durumunu göz önünde bulundurarak sıraladım. Tüm listeler gibi bu da tamamen öznel ve eksik günlük rutininden kopmuş kişinin ateşin de etkisiyle içinde bulunduğu, sanrılara açık ruh halinde bilhassa güzel gideceklerini düşündüğüm kitaplardan bazılarını içeriyor. Gribe, soğukalgınlığına hacet yok aslında; bahsi geçen kitaplar her zaman, her ruh hali için önerilir. Bir ölçek Pennac ölümden gayrı her derde devadır derler bizim oralarda; Vonnegut iştah açar ya da kapatır ya da bilmiyorum. Sanırım her bünyede etkisi farklı, denemeden bilemeyeceksiniz. Spencer Holst'un Kedilerin Dili nöbetli hastalık geçirenler için harika seçimdir; nöbetler arası zihin kısa öykü. Tamam biraz tekinsiz belki biraz fazla Şili ama Vahşi Hafiyeler, Roberto Bolano; o koca kitap bittiğinde hala yataktaysanız, bir an önce doktorunuza başvurunuz. Nasıl, zaten mi başvurdunuz; doktorunuzu değiştirin. Bir an önce! Bir Holst hikayesi süresince. İyileştiniz mi, harika; şimdi elinizdeki kitabı yavaşça yere bırakın. Okunacaklara gelince; eğer zihnen salim durumdaysak da yatağa çivilenmişsek Kayıp Zamanın İzinde ciltleri ve Büyülü Dağ çok iyi iki seçenek. Paçavra hastalığı nevinden rahatsızlıklarda ise benim ilk tercihim Çehov'un ilk dönem öyküleri olur. Dakika başına düşen hapşırık sayısı azaldıkça Taşralıya ve hatta Bozkıra kadar uzanabiliriz. Yine Dino Buzzati'nin öyküleri ve Michael Ende'nin Bitmeyecek Öykü'sü de bu mecburi yatak mesaisini çekilir hale getirebilir. Sadece Türk edebiyatı okumak istiyorsak Haldun Taner ve Memduh Şevket kitaplarını neden daha önceden kolay ulaşabileceğimiz bir rafa koymadığımıza hayıflanabiliriz. İlk aklıma gelen, okuma yazmayı henüz öğrendiğim zamanlarda Diyarbakır'da İrfan isimli bir doktorun muayenehanesinde bademcik ameliyatı olduktan sonra iyileşmek için bizim bahçeli evde yattığım uzun günler oldu. Zihnim eğer benzer iki zamanı anakroniyle bitiştirmiyorsa, epeyce eprimiş bir kitaptan Hz. Ali Cenknameleri okuduğumu hatırlıyorum. Bir zaman sonra niyeyse o kitabın Hacı Bektaş'tan geldiğine ikna oldum. Yarı baygın olduğum ve yiyemediğim yemeklerin kokularıyla imtihan edildiğimi düşündüğüm o süreç, beni kandırdığını gene çok sonra anlayacağım doktor İrfan'ın Ağlamadın, aslan gibi kalktın masadan. İlk defa görüyorum böylesini, deyişiyle, Şer Alinin aslanlığını niyeyse kafamda yan yana tutuyor. Sonra hasta yatağında okunacak kitaplar, ben hasta yattıkça değişti ve başkalaştı elbette ama uzun nekahete ilişkin aklımdaki ilk anı, bu olmalı. Bu defa lisedeyim. Lise 1'in on beş tatilinde, hastalığa benzer bir hal ile balkonundan Mardin'in şu meşhur görüntüsünün karşımda durduğu kış günlerinde Kelepir Kitabevi'nden alınmış, Gendaş baskısı Bir Gün Tek Başına'yı okuyorum. Neredeyse yataktan hiç kalkmadan, yemeğe bile takatimin olmadığı, aslında kitabın bütün takatimi aldığını düşündüğüm o çok gençlik günleri. Yıllar sonra İstanbul'da Türkali'yle tanışacak ve benimle epey şehir, epey ev dolaşmış o nüshayı, çantamdan bulduğum ve mürekkebi biraz akan o kalemle imzalatacağım. Gene lisenin son zamanları. Hasta yatağında olan ben değilim, dedem. Diyarbakırlıların fakulte diye kya vurgu yaparak telaffuz ettiği, şehrin o zamanlar epey dışında sayılan üniversite hastanesinde yatan dedem için, birçok insan refakat etmek gayretiyle orada bulunuyoruz. Ofis'in İstasyon tarafından girilince hemen sağ yanında kalan Avesta Kitabevi'nden, gene Avesta Yayınları etiketli incecik Romantik Korno'yu buluyorum. Hastanenin muhtelif yerlerinde kitabı birkaç defa okuyorum, okudukça daha çok seviyorum. Sonra uzun yollarda, elim hep, içinde Defterin Sahibi olan o kitaba gidiyor. O nüshadan Akif Kurtuluş'a söz ettim ama nedense imzalatmak aklımdan geçmedi. Son hastalık mesaisinde, bu defa İstanbul'da ve gene İstanbul'dan alınmış Parçalı Ham'ı okumaya gayret ettim. Gayret, çünkü çetin ceviz şiirler. Şiiriyetten kaçan, şairane olmayan, zor şiirler Güntan'ın parçalı hamla seçtiği şiirler. Hasta yatağı için, insan belki daha ferah şeyler düşünüyor ilk bakışta. Fakat, buraya yazarken fark ettim ki pek ferah şeyler seçmemişim. Evvelinde, gene hasta yatağında İsmet Özel okumaya gayret ettiğimi de anımsıyorum. Ama en yakın ve taze hasta yatağı kitabım Güntan'ınki. İyileştiğimde de okumaya devam ettim. Gayretim bakidir.


Aykut Ertuğrul'un, İTEF kapsamında bir kez daha İstanbul'a gelen Etgar Keret'le Koltukname için röportaj yaptığını duyurmuştuk. Haftaya yayınlayacağımız röportajdaki sorulardan biri de, genç yazarlara tavsiyelerde bulunacak olsa, ilk maddenin ne olacağıydı. Bu vesileyle, Keret'in zaten Rookie dergisi için Yazarlara On Kural hazırladığını öğrendik. Kuraldan çok hayat felsefesini andıran bu on tavsiyeyi, Ertuğrul'un röportajından önce, yazarın, her gün bir doz Keret'e ihtiyaç duyan takipçileri için çeviriyoruz. Aşağıdaki listeyi George Orwell'in altın kurallarıyla kıyaslamak isteyenler de buraya buyurabilirer. Keret'in Avi Pardo çevirisiyle yayımlanan kitapları da buradan. Yazarlar yazma sürecinin ne kadar zor ve acı verici olduğunu söylemeyi çok severler. Yalan söylüyorlar. İnsanlar, hayatlarını gerçekten hoşlandıkları bir şey yaparak kazandıklarını kabul etmek istemezler. Yazmak başka bir hayat yaşamanın yoludur. Bir sürü farklı hayat yaşamanın. Asla olmadığınız ama içlerinde tamamen sizi barındıran sayısız insanların hayatını. Oturup bir sayfayla yüzleşmeye çalıştığınız başaramasanız bile her seferde hayatınızın ufkunu genişletebilme fırsatına sahip olduğunuz şükran duyun. Bu eğlencelidir. Harikadır. Fiyakalıdır. Ve kimsenin sizi aksine inandırmasına izin vermeyin. Bir karakterin gerçek olabilmesi için dünyada en az bir insanın, o karakterden hoşlansa da hoşlanmasa da onu sevebilmesi, anlayabilmesi gerekir. Yarattığınız karakterlerin anası babası sizsiniz. Eğer onları siz sevemezseniz kimse sevemez. 3. Yazarken kimseye hiçbir şey borçlu değilsinizdir. Gerçek hayatta, uslu durmazsanız hapse ya da akıl hatanesine düşebilirsiniz; ama yazıda her şey serbesttir. Eğer öykünüzde çekici bulduğunuz bir karakter varsa, onu öpün. Öykünüzde nefret ettiğiniz bir halı varsa, salonun orta yerinde ateşe verin onu. İş yazmaya geldiğinde, klavyenin tek bir tuşuyla gezegenleri yok edebilir, uygarlıkları yeryüzünden silebilirsiniz ve bir saat sonra alt kattaki teyzeyle koridorda karşılaştığınızda size yine de selam verir. Başlangıç, kekin, kek kabına değmiş olan yanık kenarı gibidir. Başlamak için ihtiyacınız olabilir ama yenilebilir sayılmaz. Merak, büyük bir güçtür. Onu elden bırakmayın. Bir öykü ya da bir bölüm yazarken durumun ve karakterlerinizin motivasyonlarının hakimiyetini elinizde tutun ama kurgudaki sürpriz gelişmelere şaşırmaya da devam edin. 6. Bir şeyi hiçbir zaman sırf adetten olduğu için kullanmayın. Paragraflar, çift tırnaklar, sayfayı çevirdiğiniz halde adı değişmemiş olan karakterler: Bunlar yalnızca size hizmet için var olan kurallardır. Eğer işinize yaramıyorsa boş verin gitsin. Bir kural sırf okuduğunuz her kitapta işe yaraması, sizin kitabınızda da işe yarayacağı anlamına gelmez. Eğer Nabokov gibi yazmaya kalkışırsanız dünyada bunu sizden iyi başaran en az bir kişi olacaktır. Ama kendi tarzınızda yazmaya gelince, kendiniz olma konusunda dünya şampiyonu her zaman siz olacaksınız. 8. Yazarken odada mutlaka yalnız olun. Kafelerde yazmak kulağa romantik de gelse, etrafınızda insanların olması, siz farkında bile olmadan boyun eğmenize neden olacaktır. Kimse yokken kendi kendinize konuşabilir, hatta farkına varmadan burnunuzu bile karıştırabilirsiniz. Yazı yazmak da burun karıştırmaya benzeyebilir bazen; etrafınızda birileri varken eylem tabiiliğini kaybeder. 9. Yazdıklarınızı seven insanların sizi teşvik etmesine izin verin. Ve geri kalan herkesi görmezden gelin. Yazdığınız şey onlara göre değilmiş. Boş verin. Dünyada başka bir sürü yazar var. Eğer yeterince ararlarsa, eninde sonunda kendi beklentilerini karşılayacak bir yazar bulurlar. 10. Herkesin fikrini alın ama kimseye kulak asmayın. Yazmak dünyadaki en mahrem alanlardan biridir. Kimsenin size kahveyi şekerli mi sütlü mü sevdiğinizi öğretemeyeceği gibi, nasıl yazacağınızı da başkasından öğrenemezsiniz. Biri size doğru gelen, rahat gelen bir tavsiyede bulunursa kullanın. Biri size doğru gelen ama rahat gelmeyen bir tavsiye verirse üzerinde bir saniye bile durmayın. Başka birine iyi gelebilir, ama size değil.


Savaş gündemiyle geçen bu günlerde, savaşın yarattığı onca etkiden birinin de dezenformasyon olduğunu hatırlamak önemli. Halkların barış için yürümesini önlemek ve konuyla ilgili kendi kararlarını verebilmelerini engellemek karar vericilerin çıkarına işliyor. Maalesef sürekli yeniden ateş alanına dönüşen Ortadoğu'yu takip etmek, sadece habere ulaşmak bile zorlu bir zihin jimnastiği gerektiriyor. Hele bir de bir duruşu olan yorum yazıları okumak isterseniz iyice zorlanıyorsunuz. Bu amaçla maalesef şimdilik İngilizce okuyanlara hitap edebilecek bir liste hazırlamak ve bizim sık kullanılanlarımızda yer alan blog'ları, siteleri paylaşmak istedik. Çoğunun siyasi görüşüne ya da görüşlerine katılmıyoruz ama en azından okuduğumuza güvendiklerimizi buraya aktardık. Diğer listelerimiz gibi bu da nihai bir liste olmaktan çok uzaktır ve her zaman katkılarınıza açıktır. Şu sıralar en sık kullandıklarımızdan denebilir. Daha önce Zezine'in ilk dosyasında tartıştığı e-dergilere iyi bir örnek. Zira kendini de e-dergi diye adlandırıyor. Arap dünyasında ve Ortadoğu'da olanları buradan ve buradan olmayan farklı bakışlarla tartışıyor. Hem akademik hem de akademinin sınırında duran katkılar okumak mümkün. Özellikle 2011-2012 Arap ayaklanmaları sırasında farklı habercilik ve farklı yorumlarıyla dikkat çekti. Farktan kastımız örneğin bu ayaklanmalarla ilgili Batı medyasında dolaşımda olan bilgilerin nereden ve nasıl geldiğine, nasıl üretildiğine değindi. Cinsiyet çalışmalarını, daha antropolojik yaklaşımları ve daha önce değindiğimiz Batı medyasında çıkan Arap dünyasında kadından nefret mi ediliyor? gibi tartışmalı konulara cesurca girdi, halkların birbirlerine sevgisi üzerinden de ukalalık yapılabileceğini İsrail İran'ı seviyor kampanyası çerçevesinde hatırlattı. Yorumlara çok ihtiyacınız olmasa bile Jadaliyya'nın bir başka servisinden faydalanabilirsiniz. Medyada farklı başlıklar altındaki dosyaları haftalık ya da aylık olarak bir araya getiriyor: Bu hafta Mısır'la ilgili İngilizce ve Arapça basında çıkanlar gibi. Böylece de bir internet arşivine katkıda bulunmuş oluyor. Anlaşıldığı üzere şiddetle tavsiye ediyoruz. Siyasi görüşlerine çok daha az katıldığımız ama özellikle Batı'da Ortadoğu'yla ilgili konuşulanları çok hızlı ve kısa bir şekilde özetleyen ve tartışmaların yine Batı içindeki farklı taraflarını bir seferde sunan bir site. Farklı yazarlar katkıda bulunsa da esas sorumlusu Issandr El Amani. Bir güzelliği Arap dünyasında ya da daha az bir şekilde İran'da dolaşımda olan popüler konulardan, fıkralardan da haberdar etmesi. Daha ziyade ne okusam diye bakılacak bir blog. Kaliforniya Eyalet Üniversitesi ve Berkeley'de hoca olan As'ad AbuKhalil'in blog'u, Angry Arab, en çok Levant haberleri ve yorumları içiyor. Kendisi Lübnanlı olduğundan Lübnan ağırlıkta ama elbette Suriye ve Filistin, İsrail de bolca tartışılıyor. Özellikle Batı medyasına karşı eleştirel bir ses için okunabilir. Karikatür ve şiir de içeriyor ve bu bağlamda çevirilmedikçe bilemediğimiz bir tarafını da yansıtıyor Ortadoğu'nun. YouTube'da konuşmalarını ve katıldığı televizyon programlarını da görmek mümkün. Batılı bir profesörün yine Batı'dan yazdığı bir blog olmasına ve çoğu siyasi duruşuna tamamen zıt düşmemize rağmen buraya ekliyoruz, zira tarihsel belge, hikaye sunması ve bazı zorlu konularda veriler bulması açısından zengin bir blog. Örneğin tüm yaptırımlara karşı ve tüm enflasyona rağmen İran ekonomisinin neden çökmediği ya da Kahire'nin eski görüntüleri. Yine Arap dünyasından haberler, bu sefer vatandaş gazeteciliği ekolünden bir yaklaşım. Muhteşem eski fotoğraflar, yeni eski karşılaştırmaları ve başka yerde bulamayacağınız müzikler, örneğin darbukasız Ortadoğu perküsyon şovu. Mısır'da sokak sanatıyla ilgili de iki blog tavsiye edebiliriz. Biri ünlü grafiti sanatçısı Ganzeer'in kişisel blog'u. Hem kendi işlerini hem de giriştiklerini kolektif projeleri takip etmek mümkün. Suze In The City ise Kahire'de sokak sanatının şahane fotoğrafıyla dolu, üstüne bir de bu sanatla ilgili iç içe olan siyasi tartışmaları da aktarıyor. Kahire'de mimari ve kent kültürüyle ilgili olarak Cairo Observer'ı şiddetle öneririz. Kent planlarından fotoğraflara, mahalle analizlerine kadar neden İstanbul için böyle bir blog dedirten bir site. Genel olarak Ortadoğu'da sanat ve kültürle ilgili basılı bir dergi olan Bidoun'un internet sitesi de takip edilebilir.


Dünya eşsiz ve muhteşem doğasıyla, yaşamaları birbirine bağlı pek çok canlı türüne ev sahipliği yapmaya inatla devam ediyor. İnsanlık bu büyük ekosisteme karşı elinden geleni yapsa da, henüz yok etmeyi başarabilmiş değil. Bu ekosistem o kadar zengin ki, biliminsanları halen yeni canlı türleri keşfetmeyi ve onları kayıt altına almayı başarıyor. Kayıt altına alırken de bir yeni canlı türüne isim babalığı da yapıyor. Bu konuda canlıyı bir yönüyle benzettikleri ya da hayranı oldukları bir müzisyenin isminden faydalananların sayısı da hiç az değil. Kulağa onur verici gibi gelse de, bir kurbağaya, bir yabanarısına, bir sineğe ya da bir kan parazitine adının verilmesi herkes için iyi gelmeyebilir. Aşağıda adları müzisyenlerden alınmış 10 farklı canlı türünün listesi var, karar sizin. Preseucoila imallshookupis, adını, Elvis Presley'nin 1957 yılındaki büyük hiti All Shook Uptan alan bir tür. Ama neden ve ne yönden kralın adının kendisine verildiği belli değil. Myrmekiaphila neilyoungi, 2007 yılında Alabama'da keşfedilen yeni bir örümcek türünün adı. Türü ilk bulan araştırmacı, isimlendirme için hayranı olduğu büyük aktivist ve folk rock müzisyeni Young'ın adını seçmiş. Young'ın durumdan haberi olduğunu düşündüğünü belirtip, buna rağmen sanatçıdan herhangi bir tepki gelmediğinden yakınmayı da ihmal etmemiş. Zanzibar'da araştırma yapan deniz biyologları, 2004 yılında keşfettikleri yeni tesbihböceği türüne Cirolana mercuryi adını vermişler. Zanzibar'da bulunan yeni türe, Zanzibar doğumlu en ünlü müzisyen olan Freddy Mercury'nin isminin verilmesi pek şaşırtıcı değil. Bowie, 1972 yılında The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars albümünü kaydederken, örümcek camiasına katkılarından dolayı adının bir türe verileceğini tahmin etmemiş olsa gerek. Ama Alman araştırmacı Peter Jager, Malezya'da keşfettiği örümceğe onun adını vermekte tereddüt etmemiş. Jager, ünlülerin isimlerini soyu tükenen türlere vermenin, konuya dikkat çekeceği kanaatindeymiş. Jerry Garcia, 1997 yılında bir hamamböceği olarak reenkarne olmayı ister miydi bilinmez, ama Cryptocercus garciai türünün her bir örneğine küçük bir Garcia örneği olarak bakmak mümkün. Garcia'nın ölümünden iki yıl sonra, ABD'nin kuzey doğusunda, çürümüş ağaç kalıntılarında yaşamını sürdüren yeni bir hamamböceği türü keşfedilmiş ve adı bu türe verilmiş. Bu ismin verilmesinin nedeni nasılı blinmese de, keşfedenlerin Garcia'dan ya iğrendiği ya da kendisini çok sevdiği kesin. Gnathia marleyi, efsane reggae müzisyeni Bob Marley'nin adını alan kan emici bir parazit. Böyle söyleyince, Marley'den hiç hazzetmeyen birisi tarafından adlandırılmış olduğunu düşünenbilirsiniz. Oysa durum tam aksi. Daha geçen hafta keşfedilen türe bu adı veren deniz biyoloğu Paul Sikkel, bu türün Karayip Denizi'ndeki balıkların kanını emerek beslenen gerçek bir mucizevi canlı olduğunu söylemiş. Sikkel için Marley de bir mucizeymiş ve ona olan sevgi ve hayranlığını böyle ifade etmek istemiş. Ayrıca, her ikisinin de gerçek birer Karayipli olduğunu da eklemiş. Cenova'da yaşayan ve Frank Zappa hayranı İtalyan bir biyolog olan Ferdinando Boero, 1982 yılında yeni bir denizanası türü keşfetmiş. Tanışma ümidiyle de, Zappa'ya bir mektup yazıp, adını bir denizanası türüne vermek istediğini belirtmiş. Zappa'dan aldığı yanıt çok netmiş: Hayatta, benim adımla anılacak bir denizanası türü olmasından daha çok isteyeceğim hiçbir şey olamaz. Böylece yeni türe Phialella zappai adı verilmiş. Zappa, Cenova'daki ilk konserini Boero ve Phialella zappai'ye adamış. Sting, 90'larda kendini yağmur ormanlarının korunmasına adadığında, bu çabalarının karşılığı olarak, Kolombiya'nın kuzeyinde keşfedilen bir ağaç kurbağasına adı verildi. Sting'in bunu ilk duyduğunda Milyonlarca canlı arasında kurbağayı mı seçmişler? dediği ama resmi olarak itiraz edemediği, bu yeni kurbağa türüne Dendropsophus Stingi adının böylece verildiği rivayetler arasında. Hindistan'da keşfedilen bir fırıldakböceği türüne Roy Orbison adının verildiği, 2008 yılında müzisyen için düzenlenen bir anma konseri sırasında açıklanmıştı. Orbison'ın dul eşi Barbara durumu daha önce hiç bu kadar onurlanmamıştım derken sanki biraz abartmış. Orbison'ın ismini böcek türü için uygun gören araştırmacı Quentin Wheeler, daha önce keşfettiği türlere de Darth Vader, George W. Bush, Dick Cheney, Donald Rumsfeld gibi karakterlerin ismini vermişti. Araştırmacı eğer evli ve çocuk sahibiyse, mahdum ve kerimelerinin isimlerini öğrenmeyi çok isterdik. Yirmi dört yaşındaki Avusturalyalı araştırmacı Bryan Lessard, aslında 1981 yılında keşfedilen ama 2011'e dek isimlendirilmesi unutlan bir atsineği türüne Beyonce'nin adını, Scaptia beyonceae vermiş. Bryan Lessard, bu sineğin sarı renkli ve büyük poposunu, hayranı olduğu Beyonce'ninkine benzetmiş. Ancak Beyonce'nin poposunun sarı olması, doğanın bir mucizesi söz konusu değilse, mümkün değil. Optimusminimus, kendini gezdirmekten yorulup ruhunu gezdirmeyi tercih eden, asgari müşterekler arayışında, tembel bir hoş seda düşkünüdür.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Amerika'nın en önemli kitap ödüllerinden National Book Ödülü'nün 2012 adayları açıklandı. Edebiyat listesindeki beş yazardan üçünü Türkçede okuyabiliyoruz: Geçtiğimi hafta 500 bin dolarlık deha bursunun sahiplerinden biri olduğunu duyurduğumuz Junot Diaz, Dave Eggers ve Louise Edrich. Bakalım tüm aday kitaplara ileride Türkçede ulaşabilecek miyiz. Edebiyat dışı ve şiir dallarını da içeren tüm liste burada. Kitap fiyatlarının, özellikle de belirli yayınevlerinin kitap fiyatlarının gerçekten çok yüksek olduğu tartışılmaz. Bu durumda elbette büyük bir kesim indirimli satış yapan internet sitelerini tercih ediyor. Siz de onlardan biriyseniz, Serdar Kuzuloğlu'nun Radikal için hazırladığı, internet kitapçılarının fiyat karşılaştırma listesine mutlaka bir göz atmalısınız. Ayrıca arama motoruna girdiğiniz her kitap için tam da bu karşılaştırma işini yapan Kitap Metre sitesi hayat kurtarabiliyor. En ucuz fiyatların D&R'ın sitesinden çıkması bizi gerçekten şaşırttı. Evde kendimizin yapabileceği atıştırmalıklardan daha önce bahsetmiştik. Bu sefer bir sonbahar favorimizle karşınızdayız. Elmadan yapılan incecik, çıtır ve tarçınlı cipsler. Şurada detaylı bir tarif var. Ama hiçbir tarife bakmadan yaptığımız ve çocuk yaşlı herkesin bayıldığı göz kararı tarif şöyle: Elmaları mümkünse robotun dilimle aparatıyla mümkün olduğu kadar ince dilimlere ayırın. Kağıt kadar olmasın ama karton da olmasın. Küçük bir kasede çok az şeker ve tarçını karıştırın. Elmaları yağlı kağıt serdiğiniz fırın tepsisine çok üst üste gelmeyecek şekilde dizin. Sonra şekerli tarçınlı karışımdan çok az serpiştirin. 180-200 derece fırında elmaların kalınlığına göre değişecek şekilde 45 dakika ila 1 saat arası pişirin. Fırından ilk çıktıklarında yumuşak olacaklar, biraz soğudukça daha çıtır bir hale gelecekler. Sonra bazı yörelerimizde şimdiden zorunlu hale gelen battaniyenin altında yiyin ya da kese kağıdına koyup eş dostla paylaşın. Haftaya da biraz daha deneyerek geliştireceğimiz çıtır nohut patlağı tarifini vereceğiz.


Bir restoranda yemek yiyorsan ve masanın karşısında oturan adam çatalını senin değil de kendi tabağındakini yemeği yemek için kullanıyorsa şükran duy! ETGAR KERET: Ee, yazmaya zorunlu askerlik sırasında başladım. Çok kötü bir askerdim. Ana eğitim sırasında cezalandırıldığımdan üsten ayrılamıyordum ve herkes gittikten sonra tek başıma kalıyordum. Çok sıkılmıştım ve Kafka'nın Dönüşüm ve Diğer Öyküleri'ni buldum. Okumaya başladım ve çok büyük bir rahatlama hissettim. Çünkü insanlık tarihinde benden daha gergin ve boktan durumda bir insan olduğunu fark ettim. İsrail'de yazarlar geleneksel olarak papaz, öğretmen ya da eğitmen gibi görülürler, saygı duyulan kişilerdir. Bu yüzden hiçbir zaman yazar olabileceğime inanmamıştım çünkü yanıt için başvurulacak biri değilim, bende hiç yanıt yok. Ama Kafka'yı keşfettikten sonra bir yazar olarak yanıtlara sahip olmak gerekmediğini, bazen yalnızca bir soru yöneltmenin ya da okurlarla zayıflıklarınızı ve korkularınızı paylaşmanın yeterli olduğunu anladım. Sanırım yazmaya ilk başladığımda beni etkileyen diğer yazarlardan biri de Kurt Vonnegut'ydu, Amerikan yazar; çünkü bence mizahı çok güçlü bir biçimde kullanıyordu. Çünkü mizah çoğunlukla insana bir rahatlama sağlar ve Vonnegut'da mizah, duygusal derinliğin bir başka biçim bulma şekliydi. Okuduğunuzda komik geliyordu ama güldüğünüzde kendinizi daha iyi hissetmiyordunuz. Bence mizahın, Bashevis Singer, Sholom Aleichem, hatta Woody Allen gibi Yahudi diaspora yazarları tarafından kullanılma biçimiyle, ki bu çok farklı bir mizah türü, Yahudi mizahı çok sıcaktır, empati gösterir, yakınlarınıza duygularınızı ifade etme biçimidir, yani ikisinin, Vonnegut tarzı mizahla Yahudi mizahının karışımı, bu ikisini bir araya getirebilirsem bunun iyi olacağını düşündüm. AE: Allen daha bir havai, entel... Sizin tarzınız Vonnegut'ya yakın, ayakları yere basan, daha toplumsal. Bilekkesenler gösterime girdiğinde Village Voice'da hakkınızda, İsrail'in Woody Allen'ı diye bir yorum yapılmış. Bence Allen ile sizin en başta humour anlayışlarınız farklı. EK: Bence çok farklı. Bence her şeyden önce Woody Allen kendini bir komedyen olarak görüyor ve onun için amaç şaka yapmak. Bendeyse mizah asla amacın kendisi değil. Mizah, bir darbeyi yumuşatmanın bir yolu. Yani sana yumruk atmak istiyorsam öne bir şaka koyuyorum, anlıyorsun ya, sana o kadar sert gelmesin diye. Yani, sanırım bunu daha önce de söyledim, bence mizah arabadaki hava yastığı gibi. Yani onu ancak gerekli olduğunda kullanıyorsun. Her zaman değil. Yalnızca bir tehlike olduğunda. Yani bunun temelde Allen'dan farklı olduğunu düşünüyorum. Ayrıca bence Woody Allen mizahında daha şüpheci, daha gerçekçi bir şeyler var; bense her zaman mizahı ve genel olarak yazmayı sevgiyle, bağlantıyla ilişkilendiriyorum. Benim için yazmak temelde iyimser bir şey, gerçekler acı ve zor bile olsa. EK: Hayır, aslında İsrail'de politik öyküler yazmamakla suçlandım. EK: Çünkü İsrail'de politik kelimesi bir tür sorunsal bakış açısıyla özdeşleştirilir. Amos Oz ya da David Grossman gibi İsrailli yazarlar belli bir siyasi partiden ve onların planlarından yanadırlar. Cenevre Girişimi'nden yanayız, bunu yapmalıyız falan derler. İsrailli okurlar için de soyut olanlar şeyler politik sayılmaz. EK: Kesinlikle. Orduda olduğunda uyum sağlamak istiyorsun; şahsen dikkat çekmek, herhangi bir şekilde farklı görünmek istemiyorsun. Çünkü herhangi bir özgünlük bir zayıflığa dönüşüp sana karşı kullanılabilinir. Ana eğitimde tüm erleri yan yana dizdiklerinde, astsubay tuvaletleri temizleyecek birini ararken senin için en iyisi seni kesinlikle hatırlamamasıdır, onun üzerinde herhangi bir izlenim bırakmamış olmandır. Ama eğer çok şişkoysan, çok kısaysan, çok uzunsan ya da kızıl saçlıysan o zaman, Pışt, şişko, git tuvaleti temizle, Pışt, güdük, git tuvaleti temizle, der çünkü tüm bölüğün kalabalığın arasında sivriliyorsun. Bu yüzden özgünlüğünü gizlemeyi öğreniyorsun. Benim için de askerdeyken yazmak neredeyse bir itiraf kaleme almak, Ben herkes gibiymişim gibi görünüyorum ama aslında değilim, demekti. EK: Öncelikle şunu söylemeliyim: İsrail'de ordunun çok olumlu bir sosyal işlevi var çünkü ülkenin sosyal sınıflara ayrılmış bir topluma dönüşmesine engel oluyor. Çünkü zenginsen de, başkanın çocuğuysan da, çok fakirsen de fark etmiyor, neticede aynı şeyi yapıyor olacaksın. Yani toplumun doğasında öyle bir şey var ki, herkes birbirini askerlikten, ihtiyatlık hizmetinden tanıyor çünkü ihtiyatlık hizmetini sonra yirmi yıl boyunca yapıyorsunuz. Yani içinde insanların diğer sınıflardan ayrılamayacağı bir toplum yaratıyor. AE: Toplumun orta ve alt tabakası için düşününce aynı şey bizim için de geçerli. EK: İsrail'de aynı zamanda erler daha düşük sınıflardan gelen insanlar. Amerika'daki gibi, West Point'e gittiğin zamanki gibi değil. Bu yüzden çoğu zaman eğer zengin bir aileden geliyorsan büyük ihtimalle komutanın daha düşük sınıftan gelen biri olacak. AE: Askerliği bitirelim, sizin için de sıkıcı muhtemelen. Tesadüf öykülerinizde önemli bir yer kaplıyor. Tesadüfen mucizeler oluyor, tesadüfen gerçeküstü olaylar gerçekleşiyor; her şey yolunda giderken minik bir tesadüf, her şeyi değiştiriyor. Daha garibi tüm bu olağanüstülükler karşısında karakterleriniz genellikle kayıtsız kalıyorlar. Yani aslında bunun olması normalmiş gibi. Bu yönüyle Marquez'i, hatta biraz da Buzzati'nin öykülerini andırıyor öyküleriniz. Masallarla aranız nasıldı? Marquez'inki kadar açık olmasa da masalların öykücülüğünüze bir katkısı varmış gibi görünüyor. EK: Öncelikle, bence karakterlerimin olağanüstülüğün karşısında normal davranmasının sebebi, benim kendi hayatımda, insanların sıradan bulduğu birçok şeyi sıradışı bulmam. Yani tüm hayatım boyunca Tamam, bu çok çok garip ama kimse bir şey demiyor o zaman ben de demeyeceğim, demeyi öğrendim. Dün döviz bürosuna gittim. Önde plastik bir pencere vardı ve arkasında güzel bir kız oturuyordu. Önünde 50 avro çıkarttım, aldı, aşağı koydu ve kendi kendime, Ya şimdi dönüp de 'Size yardımcı olabilir miyim beyefendi?' dese? diye düşündüm. Çünkü yapabilirdi, arada plastik cam vardı. Yani benim için toplumsal yapının işleme biçimi gidiyorsun, para veriyorsun, geri veriyorlar karımla sokağa çıktığımda daha büyük bir adamın gelip beni dövmemesi, karıma tecavüz etmemesi gerçeği bana inanılmaz geliyor; ben de o olağanüstülüğe alıştım. AE: O döviz bürosunda bir anda her şey bir mafya alışverişine dönseydi bir Keret öyküsü olabilirdi, evet. EK: Annem de babam da Holokost'tan kurtuldular. Ve o deneyim, insanlığın en felaket hali... Annem annesini de, babasını da, erkek kardeşini de kaybetti; annesi gözlerinin önünde öldürülmüştü. Ve bana her zaman, Etrafındaki dünyaya bakarken, bunun her zaman kutuda bir yiyecek aldığında yazan o servis teklifi gibi olduğunu düşün, derdi. Gördüklerin, etrafındaki hayat bir seçenektir, ontolojik bir gerçek değildir, her an değişebilir. Bir restoranda yemek yiyorsan ve masanın karşısında oturan adam çatalını senin değil de kendi tabağındakini yemeği yemek için kullanıyorsa şükran duy, derdi bana. Senin yemeğini yiyeceğinden korkma ama yemediği için minnettar ol. Çünkü ana değeri bu değil. Masal sorusuna da gelirsek şunu söyleyebiliriz: Masallarla modern yazı arasındaki mekanizmada şöyle bir fark var. Modern yazı bir tür özdeşleşmeye dayanıyor. Bir karakter var ve onunla yakınlık kuruyorsun. Masallardaysa benim gördüğüm kadarıyla karakterler genelde çoklu bir organizma, bir karınca şehri gibi. Çoğunlukla insan psikolojisinin derinliğine sahip olmuyorlar ama belli bir duyguyu dillendiriyorlar. Rüyalara çok benziyorlar; yani masallarda bir karakter grubu gördüğünde Bu adam bana benziyor, demiyorsun, Bu durum içimde duygusal bir tepkimeye yol açıyor, diyorsun. Ve bir yazar olarak bu mekanizma bana yakın geliyor. The Village Voice'un yazısına buradan ulaşabilirsiniz.