Brainpickings için hazırlanan aşağıdaki infografikte, yazarların uykudan kalkış saatleri ile edebi üretkenlikleri karşılaştırılıyor. Üretkenlikleri, yayımlanan kitap sayısıyla ölçülüyor. Aldıkları büyük ödüller de çalışmaya dahil edilmiş. Yazılan kitap sayısı biraz da yazarların ömürlerine bağlı ve yazarın hangi ödülü alabileceği hangi dönemde yaşadığıyla ilgili olduğundan, yazarların doğum ve ölüm tarihleri de verilmiş. İnfografiğin anahtarı sağ üst köşede. Şöyle ki: Ad-soyad ile doğum-ölüm tarihlerinin altında yer alan çizginin uzunluğu, ömürlerinin uzunluğuna tekabül ediyor. Orada küçük bir haç varsa, yazar intihar etmiş demek. Yazarın resmini çevreleyen halkanın rengi/renkleri, hangi ödülü/ödülleri aldığına işaret ediyor. Orada bir asteriks varsa, Nobel Ödülü olmadan önce yaşamış demek. Uyanış saatinin altındaki küçük çizgiler, kaç eseri olduğuna işaret ediyor. Yeşil, kurgu dışı; kırmızı, kurgu; mavi, şiir; sarı, diğerleri. Sıralama, yazarların uyanış saatlerine göre.


Sırma Köksal'ın 2003'te Radikal Kitap'ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname'de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle. Bir de diğer insanlar vardır. Onlar da zaten Oğlak'ın en iyi ihtimalle sinirlerini bozanlardır. Oğlak'ın huyu böyledir. Aslında Oğlak'ın sinirleri genellikle bozuktur. Sinirleri bozuk olduğu için en büyük kabusları yaratmakta ustalaşır, durum denk geldiğinde adını Edgar Allan Poe olarak değiştirir ve tüm insanlığa kasvetin büyüsünü, lezzetini tanıtır. Bu Oğlak'ın karanlık yanıdır, ruhsal krizlere, uyuşturucu ve alkol bağımlılığına da yatkındır bu yüzden. Ama bunu dile getirirken dramatik konuşmaz, Memleketim ve ailemle ilgili söyleyecek pek bir şeyim yok. Kötü adetler ve uzun yıllar beni birinden uzaklaştırdı, ötekine de yabancılaştırdı. Miras kalan zenginlik sıradan olmayan bir eğitim yapmamı olanaklı kıldı... gibisinden ayakları yere basan sözcüklerle girer lafa. Oğlak dünyevi bir burçtur da ondan. Kendine değerler atfetmektense değerlerini açıklığa kavuşturmayı ister. Hayat onu binbir çeşit zorlukla sınamadan rahat bırakmaz. Rahat bıraktığında da Oğlak geçmişin acılarından bir kişilik edinmiştir bile. Onlardan kopamaz. Rudyard Kipling sözgelimi çocukluğunda geçirdiği acı okul deneyimlerinden sonra bir ömür uykusuzluk çekmiştir. Üstelik ünlü şiirlerinden birinde de Unutmayalım diye! Unutmayalım diye! ısrarı sürdürür. Ama Oğlak yine de yıkılmaz. Acı çekmediğinden değil, bir Oğlak olduğu için yıkılmayı sosyal terbiyesine yakıştıramadığından. Tüm dünya yıkılsa bir tek Oğlak'ların ayakta kalacakları söylenir. Büyük olasılıkla doğrudur ama eksiktir, Oğlaklar dünya yıkıldığında ayakta kalmakla yetinmez onu yeniden kurarlar. Bunun için korkunun ve kabusun ustası gibi bilimkurgunun, fantezi edebiyatın, New Age akımların önde gelen ustaları, Isaac Asimov, J. R. R. Tolkien, Carlos Castenada hep Oğlak'tır. Tolkien'in kitabını başta oğlunu eğlendirmek için yazmaya başladığı söylenir. Doğrudur, Oğlak ailesine düşkündür. Ama mesele bundan ibaret değildir, Oğlak herşeyi ciddiye alır, abartarak ciddiye alır. Onun için de Yüzüklerin Efendisi basit bir aile içi mesele olmaktan çıkmıştır. Asimov ise değişimden yakınmaz, insanların ve alışkanlıklarının çağa ayak uyduracak kadar hızlı değişmeme olasılığından yakınır. Ve en çok hayatının alt üst olmasından çekinir. Çekindiği için de yalnızdır genellikle. İnsanları sevmediğinden değil, onları uzaktan daha iyi sevebildiğinden. Hem bu ona efsaneye dönüşme imkanı da verir. Castenada'nın kitapları yüzbinlerce satmış, onlarca dile çevrilmişti ama öldüğünde yalnızdı. Küçük bir haber olarak yer aldı ölümü gazetelerde ve dergilerde ama hala birçokları için efsane olmayı sürdürüyor. İnsanın gerçek ülkesinin çocukluk ve ilkgençlik olduğuna inanır, aşağı yukarı tüm kahramanları bu yaş grubundandır. Ve lafı uzatmayan duru bir anlatımı vardır. Oğlak boş yere konuşmayı sevmez. Deneyimin, doğru sessizlikte anlaşılabilir olduğuna inanır. Onun için Salinger'ın anlatarak anlatmadıkları sarsar bizi. Ama Oğlak herkeste karamsar bir izlenim bıraksa da karanlıkla eğlenen bir burçtur. Çelişkileri diğerlerine zaman zaman anlaşılmaz gelir. Eh, hangi burç hem İsa'yı hem Şeytan'ı üyeleri arasına katacak kadar tuhaf bir espri anlayışına sahiptir ki? Bu yüzden Cicero, Hiç kimse bir yıl daha yaşamayı ummayacak kadar yaşlı değildir, derken aslında köhne gözükenin içindeki yaşam arzusuna dikkat çekmekteydi. Yılın hemen sonunda ya da başında doğuvermek, ölüm ve kalım hakkında düşünmeyi gerektirir ne de olsa!


Geçtiğimiz günlerde, müzik dünyasına yönelik çalışmalarıyla tanınan ünlü tasarımcı Storm Thorgerson, 69 yaşında kanser sebebiyle yaşamını yitirdi. Görsel tasarım dehası olarak gösterilen Thorgerson'un yarım yüzyıla yaklaşan kariyeri böylece noktalanmış oldu. Thorgers'un ardından Pink Floyd resmi sitesi ve David Gilmour, Thorgerson'un kaybı için ayrı ayrı mesajlar yayınladılar. Thorgerson'u hatırlamak için 60'lara doğru bir yolculuk yapmak gerek. 1968 yılı Pink Floyd için büyük bir değişim yılıydı. Syd Barrett'ın bozulan ruh sağlığı sebebiyle, eski okul arkadaşı David Gilmour, konserlerde onun yerini alacaktı. Ancak bu değişim, sadece sahne performanslarıyla sınırlı kalmadı. Grubun fantastik ve ironik sözlerle bezeli uzay rock tarzındaki çizgisi de, çok yetenekli bir gitarist ve müzisyen olan Gilmour'un katılımıyla değişmeye başlamıştı. İlk albümü büyük sansasyon yaratmış grup, şimdi kurucusu ve isim babası Barrett'ın bir var bir yok haliyle, yeni bir albüm kaydetmekteydi. A Saucerful of Secrets adını alacak bu albümün kapağını, çocukluk arkadaşları Storm Thorgerson'un tasarlaması konusunda herhangi bir tartışma yaşanmamıştı. Aubrey Powell'la birlikte, Hipgnosis adı altında tasarımlar yapan Norveç kökenli Thorgerson için bu albüm, tıpkı Pink Floyd gibi, bir eşik olacaktı. Pink Floyd'un sürekli evrilen ve derinleşen müziğine, Thorgerson'un tasarımları adeta sihirli dokunuşlar gibiydi. A Saucerful of Secrets'la başlayan birliktelik, bir yıl sonraki Ummagumma albümüyle devam etmişti. Ummagumma, en az müziği kadar, Gigi müzikalinin plağı ve iç içe geçen bir fotoğrafın bulunduğu kapağıyla da tanınmıştı. Hemen ardında, Thorgerson, bir vicdan borcu olarak, Syd Barrett'ın solo albümü The Madcap Laughs ve aynı yıl (1970) çıkan yeni Pink Floyd albümü Atom Heart Mother'ın görsel sanat yönetmenliğini üstlendi. Tüm bu yenilikçi ve sıradışı işlere rağmen, Thorgerson'un en meşhur tasarımı, yayınlanmasından yaklaşık 31 yıl sonra bile (1630 hafta) halen Billboard listelerinde yer alan, 1973 tarihli The Dark Side of the Moon albümü olacaktı. Thorgerson, Hipgnosis'in albüm için yaptığı tasarımları grubun önüne koyduğunda, seçimin üç saniye sürdüğünü bizzat anılarında anlatır. Renk tayfında aslında olmayan mor rengin kullanılmış olmasına grup elemanları dikkat bile etmez. Arka kapakta da, fiziksel olarak mümkün olmayan biçimde, tayfı tersine çeviren ters bir pirizma vardır. Ama bu da dikkat çekmez ve tüm zamanların belki de en iyi bilinen albüm kapağı bu şekilde ortaya çıkar. Pink Floyd dışında, Thorgerson, yine çocukluk arkadaşı Roy Harper, Genesis, UFO, Bad Company, 10cc, AC/DC, Led Zeppelin, The Alan Parson's Project, Yes, Black Sabbath, Def Leppard, Rainbow, Audioslave gibi sayısız müziyenin ve grubun albümü için tasarımlar yaptı. Ancak o hep, çocukluk günlerinde Cambridge'de nehrin kenarında buluştuğu Pink Floyd üyelerinin albümleriyle bilindi. Fotoğraf sanatını süreal tarzda ve yenilikçi pek çok teknikle kullanmaları, fotoğrafları bilgisayarın olmadığı yıllarda manipüle etmelerini sağlayan yöntemler geliştirmeleri onları binlerce benzerleri arasında ayrıştırmıştı. Ama kimi zaman da, çılgın fikirlerini teknoloji olmaksızın gerçekleştirirdi. 1987 tarihli Pink Floyd albümü A Momentary Lapse of Reason için North Davon'daki Saunton Sands plajını iki gün kapatmış ve yüzlerce hastane yatağını kumsala döşemişti.


19. yüzyılın en önemli yazarlarından biri olan George Sand'dan, yüzyılın yine bir başka önemli yazarı, Gustave Flaubert'e bir mektup paylaşıyoruz sizlerle bu sefer de. Sand, müstearıyla, güçlü kişiliğiyle, fırtınalı hayatıyla ve dönemin en önemli sanatçı ve edebiyatçılarıyla kurduğu ilişkileriyle tanınan bir yazar. İnsan hayatı değişik ölçülerde hissedebilir, değişik ölçülerde anlayabilir, dolayısıyla çektiği acının derecesi de farklıdır. İnsan yaşadığı çağın ne kadar önündeyse, o kadar çok acı çeker... Edebiyatı fazla seviyorsun; o seni öldürecek ama sen insanların aptallığını yok edemeyeceksin. Acınası halin arttıkça daha çok seviyorum seni. Beni nasıl üzüyorsun, nasıl işkence ediyorsun bir bilsen! Zira yakındığın her şey aslında hayat ve bu hayat herhangi bir zamanda herhangi biri için daha iyi olmamış. İnsan hayatı değişik ölçülerde hissedebilir, değişik ölçülerde anlayabilir, dolayısıyla çektiği acının derecesi de farklıdır. İnsan yaşadığı çağın ne kadar önündeyse, o kadar çok acı çeker. Biz, güneşin güçlükle ve nadiren delip geçebildiği bulut dolu bir zeminin üzerinden gölge olarak gelip geçiyor, hiçbir zaman ulaşamadığımız bu güneşin ardından haykırıyoruz durmadan. Aslında bulutlarımızı dağıtmak bize düşüyor. Edebiyatı fazla seviyorsun; o seni öldürecek ama sen insanların aptallığını yok edemeyeceksin. Ben kendi adıma bu acınası aptallıktan nefret etmiyor, anaç gözlerle izlemeye devam ediyorum; çünkü bu çocukluk ve her çocukluk kutsaldır. Nasıl bir nefret da atfettin ona, nasıl da bir savaşa giriştin! Fazlasıyla bilgili ve fazlasıyla zekisin Cruchard'ım ama sanatın üzerinde de bir şey olduğunu, bilgeliği, sanatın en yüksek mertebesinde bile ifadesi olamadığı bilgeliği unutuyorsun. Bilgelik her şeyi içerir, güzeli, gerçeği, iyiyi, bundan dolayı da coşkuyu. Kendi dışımızda, içimizde olandan daha yüce bir şey görmeyi ve hayranlıkla seyrederek yavaş yavaş içselleştirmeyi öğretir bize bilgelik. Seni değiştirmeyi başaramayacağım, mutluluğu nasıl gördüğümü ve yakaladığımı da anlamanı sağlayamayacağım sanırım; yani hayatı nasıl olursa öyle kabullenmeyi! Seni değiştirebilecek ve kurtarabilecek biri varsa o da Hugo Baba'dır çünkü bir yanıyla büyük bir filozof, bir yanıyla da senin ihtiyaç duyduğun ve benim olamadığım büyük sanatçıdır Hugo Baba. Onu daha sık görmelisin. Sana iyi geleceğine inanıyorum: Ben, beni anlayabilmeni sağlayacak kadar fırtına barındırmıyorum içimde artık. O yıldırımını korumuş sanırım, üstelik yaşın verdiği bir yumuşaklık ve sakinlik de eklemiş üzerine. Gör onu, sık sık gör ve yaşadığın acıları anlat, o büyük acıları, seni fazlasıyla hırçınlığa sürüklediğini gördüğüm acıları. Ölüleri fazla düşünüyorsun, büyük bir huzura kavuştuklarına inanıyorsun. Hiç de huzurlu değiller. Onlar da bizim gibi, arayıştalar. Aramaya çalışıyorlar. Herkes iyi. Seni öpüyorum. İyileşemedim henüz ama eninde sonunda küçük kızlarımı yetiştirebilecek ve seni son nefesime dek sevmeyi sürdürebilecek kadar olsun yürüyebileceğimi umuyorum. Değerli satırlar bunlar; unutmamak için tekrar tekrar okumalı.


Çin'de, kimliği belirsiz bir sansür karşıtı grup, yuan banknotlarının üstüne karekod basıyor. Karekoda eşlik eden not: İnternetteki güvenlik duvarını aşmak için karekodunu tarayıp programı indirin. Söz konusu program, güvenlik duvarlarını yıkma hizmeti veren Freegate. Banknotlarda karekod uygulamasında, yasadışı bir dini mezhep olan Falun Gong'un imzası bulunduğu düşünülüyor. Falun Gong uzun bir süredir Çin'de sansür karşıtı teknolojileri yaygınlaştırmaya çalışıyor. Esas amaçları, kendi sansürlü internet sitelerine erişimi sağlayabilmek ve dinden ziyade sansürü kırmakla ilgilenen Çin internet kullanıcılarına mezheplerini tanıtabilmek. Banknotlara damgalanan karekodlar, Çin'de hükümet kanallarında bile haber yapıldı. Elbette arkasında Falun Gong'un bulunma ihtimalinden söz etmeden ve karekodları asla taranmaya çalışılmaması gereken reklamlar olarak tanımlayarak. Yine de internet kullanıcıları kodu tarayıp indirme konusunda azimli. Başkalarıysa gazetelerde çıkan karekodlu banknot fotoğraflarının kalitesinden şikayetçiydi. Gazeteci daha belirgin bir fotoğraf çekemez mi? Ekranımı o kadar uzun süre taramaya çalıştım ki, dedi bir kullanıcı.


Temmuz ayında Daft Punk, Get Lucky adını verdiği prezervatif markasını piyasaya sürdü. Fransız ikilinin prezervatif üreticisi Durex'le işbirliğinden doğan markanın hedefi, yeni kaydedilen Random Access Memories albümünü kutlamaktı. Ürünlerin ambalaj tasarımı, albümün kapağından esinlenenmiş ve pek çok ünlü DJ'e de paket paket eşantiyon gönderilmiş. Ünlü DJ'lerin gösterilerinde çok sayıda şişirilmiş balon görüyorsanız markasına dikkatle bakın. Mayıs ayında ortalık Jay-Z'nin zamanda yolculuk yapabildiği söylentisiyle çalkalandı. Bu iddianın ispatı olarak da, Sid Grossman adlı bir fotoğrafçı tarafından 1939 yılında Harlem'de çekilmiş bir fotoğraf kanıt gösterildi. Ancak iddiada yolculuğun yönü, yani Jay-Z'nin 1939'dan bugüne mi yoksa bugünden 1939'a mı gittiğiden bahsedilmiyordu. Bizce 1939'dan bugüne gelmiş olması daha büyük ihtimal, zira fotoğrafta Beyonce görülmüyor. Ozzy Osbourne'un bu listenin dışında kalması elbette düşünülemez. California'daki evinde, eşi Londra'da olduğu için yalnız ve aç bir gece geçiren Ozzy, jambonlu sandviç yapmaya kalkışınca listemize girdi. Sandviç yapma girişimi, itfaiyenin eve gelmesi ve çıkan küçük çaplı yangını söndürmesiyle sonuçlanmış. Ancak itfaiye, Ozzy'nin kaşlarının tütsülenmesine ve hızlı bir solaryum etkisine sahip olmasına engel olamamış. Futbol Brezilya'da da, Türkiye'de olduğu gibi, hak ettiğinden fazla bir mevkiye sahip. Red Hot Chilli Peppers bateristi Chad Smith, geçtiğimiz kasım bunu nahoş şekilde tecrübe etmek zorunda kaldı. Sahneye atılan bir Flamengo formasını alan Smith, havada yakaladığı formayla oldukça terlemiş kıçını silince olanlar oldu. İş, mektupla ölüm tehditleri almaya kadar varınca, Smith Flamengo taraftarlarına hitaben bir özür yayınlamak zorunda kaldı. Ağustos ayında, Michael Zuk adlı Kanadalı bir diş doktoru, müteveffa Beatles üyesi John Lennon'ın azı dişini açık artırmada (19,500 paunda) satın aldıktan sonra, kısa sürede Lennon'ın DNA zincirini çözümlemeyi umduğunu açıkladı. Zuk'un, Yakın gelecekte mamutları klonlayabileceklerini söyleyen biliminsanları, elbet Lennon'ı da klonlayacaktır mealindeki sözleri, Beatles'ın yeni bir albüm yapabilmesini düşleyen hayranları tarafından büyük bir hevesle karşılandı. Zuk'un kliniği, Beatles hayranı hastalarla dolup taşmakta. NME'nin 50 maddelik listesine buradan ulaşabilirsiniz.


Ocak ayı, Koltukname'de kedi ayına dönüştü. Önce erkek pozlarını taklit eden kediler, sonra pin-up kızlarının pozlarını taklit eden kediler ve şimdi de, Ayasofya'nın, hatta tüm Türkiye'nin en meşhur kedisi: Gli. Şaşılığıyla tanınan kedi Gli'nin, Obama'ya kendini sevdirmişliği bile var. Işıkların önünde yatmayı, turistlere boy boy poz vermeyi seviyor. Ayrıca tahminimizce Ayasofya'da girilmesi yasak ne kadar delik varsa bulup girmiş durumda. Üstelik tamamen kendisine ait bir Tumblr sitesi var. Kendisini, takipçilerimizden Füsun Aymergen'in ricası üzerine paylaşıyoruz. Herkese kedili günler dileriz.


Uzun bir aradan sonra Tanışınız: bölümümüzle yine karşınızdayız. Bugün paylaşmak istediğimiz siteyi, bir yaşam blog'u olarak tanıtabiliriz sanırım. Ondokuzseksensekiz, Gökçe'nin, 19,88 TL'ye yapılabilecek, sahip olunabilecek, tadılabilecek, gezip görülebilecek, yazarın deyimiyle, kısacası hayatınıza katıp keyif alabileceğiniz veya başkalarının hayatına katıp keyif verebileceğeniz herhangi bir şeyi ya da başka bir deyişle her şeyi paylaşabilmek için açtığı bir blog. Satış ya da pazarlama yok, gerçekten de blog yazarının sevdiği ve 19,88 TL'nin altında kalan her şeyi duyurduğu bir yer. Blog'un adı ve paylaşılacak şeylerin ücret sınırı da yazarın doğum tarihinden geliyor (1988). Yemekten kurslara, teknik destekten takı tokaya, telefon kılıflarından kırtasiye eşyalarına, yok yok. Mekanlar ve atölyeler İstanbul bazlı ama internetten yapılabilecek dolayısıyla başka şehirlerde de yararlanılabilecek alışverişler de içeriyor. Tüm yazıların altında kısa bir İngilizce özet bulunuyor. Aklımıza gelen tek keşke, yazıların türlere göre kategorilere ayrılması ya da etiketlenmesi özellikle paylaşımlar arttıkça belirli bir şeyler arayan okurun işine yarayacaktır bu. Ama şimdilik yazılara sırayla bakarak gezinebilirsiniz. Yeni yeni güzellikler keşfetmek için tavsiye ediyoruz.


Bookslut blog'u, çoğunlukla sıradanlığı kutladığını söyledikleri kitap ödülleriyle ilgili şikayet etmeyi bırakıp bir çözüm üretmeye karar vermiş. Melville House'un söyleşisinde söylenene göre 1963'te yayımlanan adaylar arasında Updike'ın kitabı da olacak. Çünkü mesele, The Centaur'un kötü olup olmamasından ziyade, aynı yıl içinde yayımlanan kitapların arasında Julio Cortazar'ın Seksek'inin, Muriel Spark'ın Girls of Slender Means'inin, Sylvia Plath'in Sırça Fanus'unun, Kurt Vonnegut'un Kedi Beşiği'nin ve Thomas Pynchon'ın V'sinin de bulunması.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Mia Farrow ve oğlu, Altın Küre Ödülleri'nde onur ödülü alan Woody Allen'a Twitter'da hakaret yağdırarak geçtiğimiz ay gündeme oturmuştu. Diane Keaton Allen adına ödülü kabul etmek için sahneye çıktığında Mia Farrow Dondurma alıp Girls izleme vakti geldi, derken, oğlu Ronan Farrow, Woody Allen anmasını kaçırdım bir kadının kendisini 7 yaşındayken taciz ettiğini alenen kabullenmesini Annie Hall'dan önceye mi sonrayı mı koydular? diye sordu. Allen'ın, karısının evlat edindiği kızıyla evlenmesi her ne kadar acayipliğini korusa da, bu taciz iddialarının hiçbir zaman kanıtlanmadığı, hatta çocuğun zorla konuşturulduğunun iddia edildiğini belirtmek gerek. Her halükarda Death and Taxes dergisinden Robyn Pennacchia çok makul bir soru soruyor: Bir çocuğu taciz ettiğine inandığı için Allen'a karşı bunca kin besleyen Farrow, on üç yaşındaki bir kıza tecavüz ettiği yüzde yüz bilinen Roman Polanski'yle kankalığını neden sürdürüyor? Farrow Polanski'ye Twitter üzerinden hakaret yağdırmamakla kalmıyor, kendisinin en yakın arkadaşı ve destekçilerinden. Çifte standartla ilgili ayrıntılar Pennacchia'nın yazısında. Metis Yayınları'nın internet sitesinde çok güzel bir köşe açıldı: Editörler kitapları anlatıyor. Özellikle de kitapları almadan/okumadan önce hakkında her şeyi bilmek isteyenlere önerilir. Yakında başlayacak! F Bağımsız Filmler Festivali'nin Gezi göndermeli reklam filmki internette en çok paylaşılan videolardan biriydi. En eğlenceli ödül töreninin Grammy'ler olduğuna kanaat getireceğiz. Nitekim en popüler müzisyenler tek şarkılık da olsa konserler veriyor, izleyicilerin de hepsi dans ediyor, daha ne olsun. Emmy'lerin favori performanslarından ve yine internetin sık paylaşılanlarından biri, elbette Daft Punk ve Pharrell'in Get Luckysi. Özgün hali burada. Hologramlı hali burada. Şarkının prezervatifi ise burada. Paul Auster, Türkiye'yle ve son çıkan anı kitabı, İç Dünyamdan Notlar'la ilgili görüşlerini Savaş Özbey'e anlatmış. Simpsonlar'ın bizzat yaratıcıları Matt Groening'in ailesinden esinlenildiğini biliyor muydunuz? Şahsen biz bilmiyorduk. Gorening'in kız kardeşlerinin adı Lisa ve Maggie, babasının adı da Homer imiş! Matt ile Lisa'nın küçüklüğünü içeren, babaları Homer tarafından çekilmiş video Bant Magazine'de. Koray Löker'den yayıncılık teknolojisi, LyX üzerine açıklayıcı bir yazı.


Sırma Köksal'ın 2003'te Radikal Kitap'ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname'de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle. Virginia Woolf, kadınların kendine ait bir odası olmasını söylerken de, romanlarında bilinçakımı tekniğini kullanırken de Kova'lık ediyordu aslında. Hem kadın haklarını, yani toplumsal bir tavrı destekliyordu hem de insanın düşüncelerinin akışını kurcalayıp duruyordu. Böylece yepyeni şeyler yapmaktaydı. Kova olmasa bunları yapar mıydı yapmaz mıydı, bilinmez ama böyle şeyleri başarıyla yapan insanlar genellikle Kova'dır. Bu burcun üyelerinin hayal güçleri pek zengindir. Hatta ayaklarının biraz havada olduğunu bile söylemek mümkündür, mesela ayakları yere basan, yani Kova olmayan bir Jules Verne Ay'a Yolculuk falan gibi şeyler yazmayı aklına getirmeyebilir, okul tatillerinin o kadar uzun, dünyanın etrafında fır fır dönmenin bu kadar kolay olmasını istemeyebilirdi. İstedi de ne oldu sanki, gerçekleştiklerini görebildi mi? Hayır; ama zaten Kovalar hayalleri tercih ederler, hem bencil de değildirler. Daha doğrusu onlar görünenlerin aslında başka şeyler olduğuna dair bir inanç taşırlar içlerinde. Francis Bacon, Denizden başka bir şey görmeyince kara yok sananlar beceriksiz kaşiflerdir, diye buyurmuştu. Hayır, Amerika'nın keşfinden bahsetmiyordu, Atlantis'ten söz ediyordu. Bir Kova'nın kara anlayışı budur. Harikalar Dünyası anlayışı da Alice'in düşleridir. Lewis Carrol da Kova'dır işin doğası gereği. Kovaların içinde güçlü bir insanlık sevgisi vardır ve genellikle insanlarla alışveriş halinde olmaktan mutlu olurlar, daha doğrusu onları eğitmekten ve onlar tarafından eğitilmekten. Bunun için Brecht epik tiyatroyu seçmişti. Burada insanlar hem oyuna dahil oluyorlardı hem de eğitiliyorlardı. Şapşahane bir durumdu aslında ama o sırada Nazizm iyice azıtınca Amerika'ya gitmek zorunda kaldı. Önemli değil, Kovalar ilkelerinin peşini bırakmazlar, nereye gerekirse oraya giderler icabında, hem de her kahre tahammülle. Lord Byron da sakat bacağına rağmen Yunanistan'ı kurtarmak için savaşa katılmaktan geri durmamıştı. Büyük ihtimalle yakınları Siz zahmet etmeseniz... diye onu nazikçe uyarmayı denemişlerdi ama bir Kova ne bir organizasyonun içinde bulunma fırsatını kaçırır ne de yanılsamalarını sürdürme fırsatını. Aslında Byron'ın kurtarmak istediği antik Yunan kültürüydü. O sırada insanlık on dokuzuncu yüzyıldaydı ama o yine de paganlıkta ısrar ediyordu Benim içimde pagan bir şeyler var, hiçbir şeyi reddetmiyorum ama her şeye kuşkuyla yaklaşıyorum demişti. Her şeye kuşkuyla yaklaşan Kovalardan biri de Charles Dickens'dı. Hayatımda kötü adamların insanın yüzüne bakamadıklarına dair bir yığın laf duydum. Bu bildik laflara güvenmeyin. Eğer işlerine yarayacaksa kötü adamlar da her zaman yüzünüze dürüstçe bakabilirler, diye yazarak bu konudaki fikirleri hakkında bir ipucu veriyordu. Ama yine de insanlar hakkında karamsar değildi, kitaplarından birinin adı Büyük Umutlar'dı, ayrıca meraklıydı da, Küçük Tuhaflıklar Dükkanı'da onun kaleminden çıkmıştı. Kova elinde, içinde yaşamı sürdürecek suyun ve bilgeliğin bulunduğu bir kova taşıyarak resmedilir ve zodyağın hayvan kılığına girmemiş insan kalmakta inat etmiş nadir burçlarından biridir. Bu yüzden de her koşulda fikirleri savurur, savunur, insanların üstüne boca eder, gerekirse ailesine de sırtını döner. Zengin bir ailenin çocuğu olan William Burroughs, yolundan döneceğine bunu yapıp hayatı boyunca parasızlık çekmişti. Para Kovalar için önemli değildir. Ama öğretilenleri öğrenmemekte direnen insanlar önemlidir. Kovalar onlardan nefret ederler. Bir Kova olan Strindberg'in birçok Kova özelliği taşıyan kahramanı Borg, Açık Deniz Kıyısında adlı romanda, küçük bir kıyı köyünde bir zaman kaldıktan sonra açık denize aşkla savrulur. Aklında Prometeus vardır doğal olarak. Zaten Burroughs da insanların aklında bir frengi virüsü kadar bile fikir olmadığından yakınırdı. Böyledir, Kovaların bilmiş bir yanları vardır, Gertrude Stein bir keresinde, Bugünlerde dahi olmak çok zor, uzun uzun bomboş oturmak gerekiyor, diye bildirmişti görüşlerini ama çevresindekilerin çoğu gerçek dahilerden oluşuyordu, duruma bakılırsa hiçbiri de pek boş durmamıştı. Ama Kovalar böyledir, etraflarını pek beğenmedikleri gibi, genel geçer değer yargılarıyla da başları hoş değildir. Colette de bir Kova'ydı ve öyle sakin, uslu hayatlardan hiç hoşlanmıyordu, bir kadını kır hayatı kadar hiçbir şeyin yaşlandıramayacağını söyleyen de oydu. Pek frapan olan hayatını kırda sürdürmesi de beklenemezdi zaten. Yeniliklere açıktı ve hep şaşırmak hoşuna gidiyordu. Altmış yaşımda hala şaşkın olduğuma üzülmeyin, çabucak yaşlanmayı engelleyen en emin yol şaşırmaktır, demişti. Kovalar şaşıra şaşıra yaşamaktan hoşlandıkları için yeni fikirleri savunurlar. Kova sularla haşır neşir olan bir burç olsa da aslında hava grubundandır ve dolayısıyla biraz uçarı ve asabidir. Fazla zorlanırlarsa sinirleri bozulabilir. Ama içlerindeki idealizmin ve insan sevgisinin ağır basması daha sık rastlanan bir durumdur aksi halde Çehov Kova olmazdı ya da Kova olurdu ama Çehov olmazdı. Çehov, Kova'ların iyi yürekli de olabileceklerinin en iyi kanıtıdır. Bir şeyin daha kanıtıdır, bazan sadık bir aşık da olabildiklerinin. Ama bu seyrek rastlanan bir durumdur. Sadakatsiz olduklarından değil, pek kolay bağlanamadıklarından, daha doğrusu diğerlerinden vazgeçemediklerinden. Gevezedirler ama mesela Çehov yazdığı hiçbir şeyi yeteri kadar kısa bulmayarak bir istisna oluşturur. Ümit Kıvanç ise oluşturmaz. Ama o da son zamanlarda roman yazmak yerine fikir yazılarına yönelmiştir çünkü bu daha eğiticidir. Büyük ihtimalle yazdığı her şeyi halkı eğitmek için yazan Ahmet Mithat da Kova'ydı ama Osmanlı'da o zamanlar daha kimse burçlara kafayı takmamıştı, takvim de başkaydı. Kıpır kıpır Kova günlerinin sonunda insanlar biraz dinlenmek istedikleri ve düşünceleri bırakıp düşlere dalmayı özledikleri için ise bir sonraki burç Balık'tır.


Açıklıyorum: Şarkı sözlerinin, sesinin ve albümlerinin tutkulu bir hayranıyım. Seni görmek için defalarca bilet aldım, yeniyetme zamanlarımda duygularımı ve düşüncelerimi şekillendirdin ve bugünkü sanatsal kaçamaklarım üzerinde de büyük etkin oldu. Benim için o kadar önemliydin ki, bir seferinde Almanya'da seninle tanışma şansım olmuştu ve beni görüp benden hoşlanmama ihtimalin olduğunu düşünüce bu şansı kullanmama kararını oracıkta vermiştim. İkinci olarak da: Gazetede hasta olduğunu okudum. Umarım hızla iyileşirsin. Ama okuduğum bir başka şey vardı, doktorlar turneye çıkmamanı salık vermişler ve sen de müzik yapmak istediğini ama hiçbir plak şirketinin ilgilenmediğini söylemişsin. Bunun üzerine düşündüm ve bir deney yapmaya karar verdim. Biliyorum Twitter kullanmıyorsun ama sanırım nasıl çalışır bilirsin. Turnenin iptal olduğunu anlatan haberin linkini hesabımdan paylaştım ve 850.000 civarındaki takipçime Kaçınız Morrissey'in yeni albümünü finanse etmek için 5 dolar vermeyi göze alırsınız? diye sordum. Sayamayacağım kadar çok yanıt aldım. Tartışıldın, hikayelerin anlatıldı, ben pek bir şey söylemedim. Tahmin edersin, şaşırtıcı olmayan şekilde, senden yana ve sana karşı olan çok söz söylendi. Yukardaki açık mektup, tam bir Morrissey hayranı olan şarkıcı Amanda Palmer'a ait. Palmer, Morrissey'in hiçbir plak şirketinden teklif almamasına, bu yüzden de 2009'dan beri albüm yapamıyor olmasına kendi imkanlarıyla çare aramakta. Tavizsiz bir vejeteryan olan Morrissey, konserlerinde et mamüllerinin satılmasına izin vermiyor olsa da, 20.000 kişilik salonları kapalı gişe doldurabilmekte. Bu potansiyeli küçümsememek gerektiğini söyleyen Palmer, bir kaç saatte 1400 kişinin vermeyi kabul ettiği toplam 7000 doların iyi bir gösterge olduğunu düşünüyor. Palmer, bu deneyi boşuna da yapmış değil. Daha önce 2012 yılında Theater of Evil adlı albümünü Kickstarter adlı kitle finansman sitesinden topladığı 1.2 milyon dolarla kaydetmişti. Geçen hafta aktör Zach Braff, yine Kickstarter sitesi üzerinden yaptığı kitle finansman çalışmasıyla yeni filminin bütçesini toplamıştı. Biz de daha önce benzer şekilde Kickstarter'dan toplanan paralarla çekilen Veronica Mars filminin haberini paylaşmıştık. Ancak 53 yaşındaki Morrissey, büyük bir plak şirketini arkasına almadan yeni bir albüm kaydetmeyeceğini açıklamıştı. Buna rağmen Palmer ümidini yitirmiş değil. Büyük bir plak şirketinin yapımcısı olacağı albümün bir turnesi olması kaçınılmaz. Oysa Morrissey'in sağlık durumu şu anda böyle bir turneye elvermiyor. Palmer'ın içten açık mektubunun tamamını Salon'dan okuyabilirsiniz. GÜNCELLEME (16.20): Yazıyı yazdığımız sıralarda ki bunun pek de kısa sayılmayacak bir süre olduğunu itiraf etmeliyiz Morrisey'in büyük bir plak şirketi ile anlaşması yoktu. Ancak dostlarımızdan aldığımız bilgilere göre, Morrissey Harvest ile anlaşmış ve 2014 yılında bir albüm yayınlayacak.


2010 yılında, Paris'te bir apartman dairesi keşfediliyor 1942'den bu yana içine hiç adım atılmamış bir daire. Dairenin sahibi Madam de Florian adında bir oyuncu. De Florian, II. Dünya Savaşı sırasında, sahip olduğu her şeyi ardında bırakarak Fransa'nın güneyine kaçıyor. Paris'e bir daha asla dönmüyor ama 91 yaşında ölene dek dairesinin aidatını ödemeye devam ediyor. Ancak de Florian'ın ölümünden sonra biri, bir mezatçı daireye giriyor ve 1942'den bu yana hiçbir şeye el değmediğini görüyor.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Monograf'ın yeni sayısı, Edebiyat ve İktidar yayında. Gelecek sayıya yazmak isteyenler için, konu Edebiyatta Görsellik Temsilleri. TOKİ sessiz sedasız bir fotoğraf yarışması yapmış. TOKİ binalarını, inşaatlarını en güzel yansıtanı ödüllendiren bir fotoğraf yarışması. Ortaya çıkanlar gerçekten içler acısı. Kanser gitgide artıyor mu, yoksa eskiden teşhis konulamadığı için mi bize öyle geliyor? Dünya Sağlık Örgütü'ne göre yanıt, ne yazık ki arttığı, üstelik artışının hızlanacağı. Bitter çikolata tutkumuz kakao fiyatlarının delice yükselmesine neden oluyormuş. Çikolatadan vazgeçemeyeceğimize göre, bir bittere iki sütlü çikolata yiyelim en iyisi. Daft Punk'ın maskesi düştü! O robot kasklarının altında neye benzediğini görmek isteyenler şu paparazi fotoğraflarına göz atabilirler.


Almanya'da bir doktor, House, MD dizisini izlediği için bir türlü teşhis konulamayan bir hastanın hayatını kurtardı. Bir sağlık merkezine ileri derece kalp yetmezliği, yüksek ateş, körlük, sağırlık ve lenf büyümesi bulgularıyla gelen 55 yaşındaki hastanın durumunun hızla kötüye gitmesi diğer doktorları şaşkına çevirirken, Doktor Juergen Schaefer söylediğine göre beş dakikada teşhisi koydu. Schaefer doğru teşhis için tıp bilgisinden değil, House bilgisinden yararlandı. Dizide aynı bulgularla gelen bir hastanın, kalça eklemi protezinden kobalt zehirlenmesi yaşadığını hatırlayan sıradışı doktor, gerçek hayatta da hastanın kalça eklemi protezinden kobalt zehirlenmesi yaşadığını teyit etti.


Ülkemizde de pek sevilen bir yarışma formatı olan Yetenek Sizsiniz programı, dünyanın en ücra köşelerinde bile düzenleniyor. Hatta yerel kanallar bile, Yetenek sizsiniz Çamlıhemşin gibi adlarla kendi yıldızlarını arayabiliyorlar. Ortalama TV izleyicilerinin bu kadar yüksek ilgisi varken Arap dünyasının da bu yarışmadan mahrum kalması düşünülemezdi. Çekimleri Lübnan'da gerçekleştirilen Arabs Got Talent adlı yarışma da Fas'tan Irak'a\ tüm Arap ülkelerinde en çok izlenen üç programdan biri olmayı başarmış durumda. Buraya kadar olan durumda bir sıradışılık söz konusu değil. Sıradışı olan, yarışmanın son üç kazanma adayı arasına, Arapçayı çat pat konuşan, 23 yaşındaki Boston'lı Jennifer Grout'un kalması. mezuniyeti sonrası Fas'a gitmeye karar vermiş ve bir yıl Marrakeş'te Berberi müziği üzerine eğitimi almış. Şimdilerde Paris'te metrolarda Arapça şarkılar söyleyerek hayatını kazanmaktaymış. Yarışmada Jennifer için işler başta, lisana hakim olmaması sebebiyle biraz zor olsa da, şarkıları büyük bir ustalıkla icra etmesi ve konuştuğundan çok daha iyi bir telaffuzla seslendirmesi, tüm izleyicileri etkilemiş. Özellikle, batılılar için oldukça yabancı olan ve fakat Ortadoğu müziklerinin karakteristik özelliği çeyrek tonlarda hiç zorlanmaması jüriden övgü almış. Ancak tüm bu beceri, Jennifer'ın yarışmayı kazanmasına yetmemiş. 18 yaşında tesettürlü bir rap şarkıcısı olan Majam Mahmud'u geride bıraksa da, Sima adlı dans grubu yarışmada en çok oyu alıp birinci olmuş.


Çağdaş klasik yazarların başında gelen iki isim: Henry Miller ve Anais Nin. 1932'de, Paris'te tanıştıktan sonra, evli olmalarına rağmen birlikte olmaya başlayan sevgililer. İkilinin uzun yıllar süren tutkulu aşk ilişkisi, aralarında yoğun bir mektuplaşmanın başlamasına neden olmuştu. Aşağıda bu mektuplaşmanın çarpıcı bir örneğini bulabilirsiniz: Miller'dan Nin'e, ilişkilerinin henüz başlarındayken yazılan bir aşk mektubu. Bir daha aklıselime kavuşabileceğimden emin değilim. Mantıklı davranalım. Bu bir Louveciennes evliliği oldu, yadsıyamazsın. Tenimde senden parçalarla ayrıldım yanından; bir kan okyanusunda, senin arı ama zehirli Endülüs kanının okyanusunda yürüyorum, yüzüyorum. Yaptığım, söylediğim, düşündüğüm her şey bu evlilik ekseninde dönüp duruyor. Seni evin hanımefendisi olarak gördüm, koyu tenli bir Mağripli, beyaz bedenli bir zenci, tüm bedeni her yanı gözden ibaret kadın, kadın, kadın. Senden uzakta yaşamaya nasıl devam edebileceğimi bilemiyorum. Bu ayrılıklar ölüm artık. Hugo geri dönünce ne hissettin? Ben hala orada mıydım? Onunlayken de benimle olduğun gibi olduğunu hayal edemiyorum. Sıkıştırılmış bacaklar. Kırılganlık. İhanet edenin tatlı boyun eğişi. Kuş uysallığı. Benimle tekrar kadın oldun. Neredeyse dehşete kapılmıştım. Otuz yaşında değilsin bin yaşındasın adeta. Hala mutfaktan zencilere özgü o hafif sesinle şarkı söylediğini işitiyorum. Armonisiz, tekdüze bir Küba ağıtı söylüyorsun. Mutfaktayken mutlu olduğunu ve pişirdiğin yemeğin birlikte yediklerimizden daha iyi olduğunu biliyorum. Sık sık tenini yaktığın halde hiç sızlanmadığını biliyorum. Binlerce gözle bezenmiş, Tanrıça Indra'ya yaraşır elbisenle çevremde dolanıp dururken, yemek salonunda öylece otururken ne büyük bir mutluluk ne büyük bir huzur yaşıyordum. Hayat ve edebiyat iç içe geçmiş, aşksa dinamosu, sen bukalemun ruhunla bana bin türlü aşk sunuyorsun, hala burada, hala sağlam. İçinden geçtiğimiz fırtına ne olursa olsun, neredeyse her yerde kendimizi evimizde hissediyoruz. Her sabah görevimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. Sen kendine olan güvenin günbegün artarak, istediğin zengin hayatını yaşıyorsun ve güvenin arttıkça beni daha çok istiyor, bana daha çok ihtiyaç hissediyorsun. Senin daha boğuk, daha genizden artık, gözlerin daha kara, kanın daha yoğun, bedenin daha dolgun. Şehvet dolu bir kölelik, zorbalık dolu bir ihtiyaç. Görülmedik düzeyde bilinçli, ölçüsüz bir zalimlik. Deneyimin sınırsız hazzı.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Kadınla erkek rollerini değişerek kadın olmanın nasıl bir his olduğunu aktarmaya çalışan bu Fransız kısa filmi gerçekten çarpıcı. Kısa film demişken, Türkçe Bilimkurgu ve Fantastik'in Kısa Film sayfasını şiddetle öneriyoruz. Animasyonlardan maceraya, her türlü kısa filmi bulabilirsiniz. Özellikle miskin pazar günleri için ideal. Simpsons'dan bir kesit yedi farklı dilde! Özellikle Bereket Denizi dörtlemesiyle tanınan Yukio Mişima'dan ender bir söyleşi görüntüsü, üstelik İngilizce. Bereket Denizi'ni tamamladığının ertesi günü seppuku yapan Mişima söyleşide ulusalcı görüşlerini açıklıyor. Sait Faik Abasıyanık'ın, uzun zamandır Birtakım İnsanlar adıyla satılan romanı, nihayet sansürlenen kısımları yeniden eklenerek, özgün adıyla, Medarı Maişet Motoru olarak İş Bankası Yayınları'nca yayımlandı. Siren Yayınları'ndan sonra Labirent Yayınları da Grooveshark'ta! Daha önce edebi müzik listelerinden bir iki kere bahsetmiştik, tahmin edersiniz ki yayınevlerinin müzik seçkileri oluşturmalarını bayılıyoruz. Son olarak, Goodreads'deki En İyi Türkçe Klasikler listemize bekleriz. hepsi, ama en çok da mişima söyleşisi için teşekkürler!


Mamoru Samuragochi, uzun süre Asya'nın klasik müzikteki harika çocuğu olarak tanınmaktaydı. Geçtiğimiz günlerde 50 yaşına basan Japonya'nın Beethoven'ı lakaplı Samuragochi'nin bir itirafı, müzik dünyasında büyük şaşkınlık yarattı. Kısmi işitme engelli olan Japon müzisyen, eserlerinin bir hayalet besteciye ait olduğunu açıkladı. Hem de son 20 yıldır. Samuragochi, hayranlarını kandırdığı için en derin üzüntülere gark olduğunu avukatı aracılığıyla belirtti. Avukatı Samuragochi'nin günahlarının bağışlanması için bir yol ve bunlara bir açıklama olmadığını sözlerine ekledi. Japon müzisyenin, bu duruma sebep olarak giderek kötüleşen işitme duyusu sebebiyle, eserlerinin en az yarısında bir başka sanatçıdan yardım aldığı da böylece ortaya çıktı. Bu hayalet müzisyenin adının Takashi Niigaki olduğu da iddialar arasında. Samuragochi, 90'lı yılların ortasında bazı meşhur video oyunlarına bestelediği müziklerle tanınmıştı. 35 yaşındayken işitme duyusunu kaybetse de, çalışmalarına devam etti ve Hiroşima atom bombası kurbanlarına ithaf ettiği Senfoni No. 1, Hiroshima adlı eseriyle adını duyurdu. 2011 yılında bölgedeki tsunami felaketinde de bu eser, hayatta kalma çabalarının sembolü haline geldi. Samuragochi'nin itirafı, Japonya'da tam bir şok yaratmış durumda. Geçtiğimiz sene Samuragochi için geniş bir belgesel hazırlayan NHK radyo kanalı, itiraflardan sonra dinleyicilerinden yaptıkları hatalı gazetecilik için özür diledi. Müzisyenin albümlerini yayınlayan Nippon Columbia plak şirketi de, hayal kırıklığına uğradıklarını ve kızgın olduklarını kamuoyuna açıkladı. Şirketin sözcüsüne göre, ortalamada 3000 baskı satan klasik müzik albümleri türünde Samuragochi'nin Hiroshima senfonisi 180.000 adetle rekorları altüst etmiş olsa da, şirket albümü piyasadan çekmeye ve müzisyene dava açmaya karar vermiş. Olay Japonya'yı öyle derinden sarmış durumda ki, kış olimpiyatlarında artistik patinaj dalında madalya umudu olan Daisuke Takahashi bile durumdan etkilenmiş halde. Gösterisini Samuragochi'nin bestesi eşliğinde sunacak olan Takahashi, bir son dakika değişikliğine gitmesinin mümkün olmadığını, ancak kendisi ve ekibinden hiç kimsenin bu sahtekarlıktan haberdar olmadığını, yoksa mutlaka başka bir müziği tercih edeceğini açıkladı.


Sırma Köksal'ın 2003'te Radikal Kitap'ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname'de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle. Bütün ömrünü dere tepe zıplamaya adamış olan Jack Kerouac, İnsanın bütün ömrü bir yabancı ülkedir, demişti. Bunu ancak bir Balık söyleyebilirdi çünkü insan karada, Balık suda yaşar, yani Kerouac kendini hep yaban ellerde hissetmekte haklıdır. Balık ters yöne doğru yol almaya çalışan iki balıkla temsil edilir. Victor Hugo, İnsanlık tek kutuplu bir daire değil, iki kutuplu bir elipstir, diyerek bu durumu çok güzel dile getirmiştir. Elipsin bir kutbunda gerçekler, diğer kutbunda ise idealler vardır, yani düşler, hayaller. Balık elipsin ikinci kutbunda salınır, hayalperesttir, duygusaldır, düşçüdür, imgelemi geniştir. W. H. Auden duruma açıklık getirmek için düşçülüğü imgelerin yendiği bir sofraya benzetir. Bu sofrada bazıları ağzının tadını bilir bazıları ise pisboğazdır. Birçokları ise imgelerini pişirmeden konserve kutularından bir lokmada, düşünmeden, tadını almadan yalayıp yutarlar. Balıklar ise sindire sindire, tadını çıkartarak yerler, mizah duyguları gelişmiştir. Nitekim Lale Müldür, Depresyon Efendisi adlı yazısıyla depresyonun bile nasıl tadını çıkarttığını anlatmıştı. Balık olmayanlar ile Balıkların ruh kardeşi Oğlak olmayanlar pek anlamamıştı espriyi ama bu zaten Balığın kaderidir. Balığı kendi bile zor anlar. Balık olgunluktan ve sabırdan yanadır ama kapıda bekleyen Koç, zodyağın ilk burcu, insan ruhunun en genç evresidir. Dokuz aylık bekleme sürelerine bile zor dayanmış, sahne almak için tepişip durmaktadırlar.


Severek takip ettiğimiz, birçok haberini de paylaştığımız Flavorwire sitesi yine güzel bir derlemeyle karşımızda: edebiyata damgasını vurmuş yazarların kendi eserlerini okuması. Sevdiğimiz yazarın çoğuyla hiç yüz yüze gelemeyeceğimiz için yaptıklarını belirttikleri çalışmadan, çağdaş da olsa klasikleşmiş yazarların videolarını biz de sizlerle sunuyoruz. Flavorwire'ın yaptığı seçkinin ötesinde yazarların seslerini duymak isteyenler, The Rodgers and Hammerstein Archives of Recorded Sound'a göz atabilir. New York Public Library'nin arşivi, yazarların yalnızca kendi çalışmalarını değil, başka ünlü edebi eserleri okumalarını da içeriyor.


Crave Sidney Uluslararası Yemek Festivali, çeşitli güzelliklere vesile olmayı sürdürüyor. Daha önce festival kapsamında yapılan ve yemeğin sanatla ilgisini irdeleyen sergiden çalışmalara yer vermiştik. Şimdi de festivalin reklam kampanyasıyla karşınızdayız. Hindistan; körili tavuk, pilav, cheera toran ve papadum wafer. Brezilya; muz yaprağı, lime, ananas ve passion fruit. Çin; dragon fruit ve star fruit. ABD; hot dog, ketçap ve hardal. Lübnan; lavaş ekmeği, domates ve maydanoz. Fransa; rokfor, brie peyniri ve üzüm salkımı. İspanya; chorizo sucuğu ve paella pilavı. Tayland; tatlı-acı sos, hindistancevizi ve öavi yengeç. İsviçre; şarküteri etleri ve emmantel peyniri.


Üzgünüz... Çok üzgünüz... Daha üç ay olmamıştı onu şehr-i İstanbul'da sahnede kanlı canlı izleyip dakikalarca ayakta alkışlayalı. Onu son kez izleyeceğimizi bilmeden bir sınava gider gibi hazırlanmış, eksi albümleri hatırlamış, kimisi doğduğumuz yıllardan bile yaşlı konser kayıtlarını hızla elden geçirmiştik. Şimdi ölümünün ardından konuşuyor olmak bizi derin kederlere boğuyor. Paco de Lucia, sadece yetenekli bir müzisyen, eşsiz bir gitarist, dev bir flamenko üstadı değil, tek başına çığır açan bir önderdi. Portekizli annesi Lucia'yı onurlandırmak için kendine seçtiği lakabıyla, 60'ların başında müzik sahnesine çıkmıştı. Öyle bir aileden geliyordu ki, flamenko, günlük hayatın doğal bir parçasıydı. O yıllarda klasik flamenkonun genç ve tutkulu bir icracısıydı ama çok gecikmeden dünyada müzikle ilgilenen herkesin tanıyacağı Entre dos Aguas geldi. İki suyun arasındaki bu rumba, bir fenomen olan Fuente y caudal albümünün açılışıydı. Paco de Lucia'nın alameti farikası haline gelen bu parça, sadece Latin müziğinde ve Latin dünyasında değil, pop müzik dinlenen tüm dünyada bir hit olmuştu. Dahası birkaç gün öncesine kadar da konserlerinin vazgeçilmez parçası olmaya devam etmişti. Çocuk yaşlarda tanışıp hem dost hem yoldaşlık ettiği küçük karides Camaron'la bir yandan klasik flamenko okulunu izlerken, diğer yandan mükemmelleştirdiği parmak tekniklerinden faydalanarak caz yörüngesinde arayışlara başlamıştı. 1976 tarihli Almoriama, hem Endülüs coğrafyasında yadırganmayacak Arap hem de de Lucia'nın arayışlarının sonucu derin caz etkilerini yansıtıyordu. Nuevo flamenco adı verilen, flamenkoda modern enstrümanlardan da faydalanıp daha zengin ve yeni bir sound arayışının ürünü olarak ortaya çıkan müzik türü, neredeyse tek başına Paco de Lucia tarafından 70'lerin sonunda böylece harmanlanıyordu. Al Di Meola, John McLaughlin, Larry Coryell gibi müzisyenlerle ortak çalışmalara girişmesi de gecikmedi. 1981 yılındaki Friday Night in San Fransisco albümü, onu bir süperstar mertebesine çıkarmıştı. Paco'nun 15 yılda geliştirdiği kariyerinin, flamenko müziği üzerindeki etkisi akıl almazdı. Kişisel meraklarından ve arayışlarından başlayan denemeler, koca bir genç müzisyen neslinin ufuklarını açmıştı. Flamenko armoni sisteminin genişletişmesi, bas gitar ya da afrika vurmalıları gibi yeni enstrümanların tüm tepkilere rağmen dahil edilmesi, geleneksel yorumlara caz yaklaşımlarının eklenmesi, yenilik arayışındakilere yol göstermekteydi. Tomatito, Gerardo Nunez, Vicente Amigo gibi yeni müzisyenler, Paco de Lucia'nın çizgisini bir ekole dönüştürecek akımın en bilinen üyeleri oldular. 90'ların sonuna gelindiğinde, Paco, Meksika'ya yerleşip daha sakin bir hayata geçiş yapmıştı. Ama müzikal arayışlarına devam ediyor, örneğin ağız armonikasını müziğine hiç de yadırganmayacak şekilde ekliyordu. Büyük caz müzisyeni Chick Corea'nın katılımıyla kaydettiği, müzik camiasında adeta deprem yaratan ve Endülüslü bir Arap gitariste ithaf ettiği Zyrab albümü, o yılların en önemli çalışmalarından oldu. De Lucia 2000'lerde daha çok canlı performanslara yönelmiş, ülkemizi de defalarca ziyaret etmişti. Eğer onu sahnede izleme ayrıcalığına sahip olduysanız, bunu unutmanız imkansızdır. Sahnedeki tevazusu, diğer müzisyenlere tanıdığı özgürlük ve verdiği güven, konserlerini eşsiz bir deneyime dönüştürürdü. Bir gitar tanrısı olarak bilinen Eric Clapton bile, de Lucia'yı bir mucit, eşsiz bir teknisyen, dev bir gitar üstadı olarak betimlemişti. Bizler içinse, de Lucia, belki de dünyanın geri kalanına göre daha da anlamlı. Arap-İslam, Akdeniz ve İberik coğrafyalarının muhteşem bir karışımını, en üst düzeyde bize sunan Paco de Lucia'yı, belki de bir inip bir çıkan duygusal tansiyonumuz sebebiyle, bizden iyi anlayan birileri dünya üzerinde yoktur. Bu büyük ustanın her eserini saygıdeğer bulsak da, kendisiyle tanışmak isteyenler için küçük bir giriş listesini aşağıda vermeyi bir borç biliyoruz. Eğer bu listeye gerçekten ihtiyaç duyuyorsanız, hızla açığı kapatmanızı tavsiye ederiz.


Geçtiğimiz günlerde internet, Geleceğe Dönüş filmlerinin havada uçan kaykayı, hoverboard'ların gerçekten üretildiğine dair bir videoyla sarsıldı. Dün itibariyle neredeyse 4 milyon kişi tarafından izlenen ve Tony Hawk, Billy Zane, Terrel Owens, Christopher Lloyd ile Moby gibi ünlüleri hoverboard'u kullanırken gösteren video gerçekten insanı hayrete düşürüyordu. Ünlüler videoda yer almakla kalmıyor, Twitter hesaplarında hoverboard'u övüyorlardı da. Bu ileri teknoloji ürünlerini MIT'li bilim insanlarının ürettikleri söyleniyordu. Elbette her zaman olduğu gibi şüpheciler de eksik değildi. Ne yazık ki bu sefer komplo teoricileri haklı çıkmış gibi görünüyor. Hoverboard'lar gerçek değil. Üçüncüsü, uçan kaykayları üreten HUVr Tech adlı şirketin internet sitesinde, Bu internet sitesinde ürünlerin yer alması, bu ürünlerin ya da hizmetlerin herhangi bir zaman satışa çıkarılacağı anlamına gelmiyor, gibi bir açıklama bulunması. Biedenharn daha sonra bu satırları portfolyosundan kaldırdı ama internetin hızlı kullanıcıları cache'sini ve resmini almıştı bile. Reklamı yapan şirket ise... Will Ferrel'ın sahibi olduğu Funny or Die sitesi. Peki neden? Henüz bilinmiyor. Funny or Die'dan herhangi bir açıklama gelmiş değil. Ama videoda özgün filmin oyuncularından hem Christopher Lloyd hem de Billy Zane'in bulunması, Geleceğe Dönüş 4'ün viral bir reklam kampanyası olabileceği kanaatini güçlendiriyor.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nün İngilizce kapağının macerası internete dönedursun, Tanpınar'ın Garip şiirini taklit ettiği karalamaları bulundu. Üstelik Mina Urgan hocasının şiirlerini Ankara'ya, Orhan Veli'ye yollamış. Edebiyat camiasındaki bu eski ilişkiler ağı insana gerçekten de tuhaf geliyor. Dün Dünya Kadınlar Günü'ydü. Kadınlar Taksim Meydanı'na alınmadı; polis kalkanları mora boyandı. Kültür, sanat, siyaset, vb. alanlarında etkili kadınların hayatlarını merak edenlere Everest Yayınları'nın Unutulmayan Kadınlar dizisini tavsiye ediyoruz. Son olarak, dolmakalem meraklılarına geliyor: Kartuş takma sorunu.


Guns N' Roses dağıldıktan sonra ne yapsa tutmayan Rose, kendisiyle özdeşleşmiş düz saçları ve bandanasından vazgeçip gulyabani olmaya karar verince radara yakalanmış. Artık obez, çirkin, başarısız ve fakat çok zengin bir müzisyenden fazlası olmayan Axl Rose için Daha kötüsü var mı? sorusunun cevabı hep Evet. Bu saç stiline sahip olduğu dönem, Stewart'ın geçmişindeki kara bir leke olsa da, garip biçimde bir efsaneye dönüşmüş. Üstelik bu saçı çok seksi bulduklarını söyleyen kadınların sayısı sosyal medyada çığ gibi artmış durumda. Kadınların en azından bir kısmını anlamak imkansız. En kötü bilmem neler listelerine mutlaka tepeden girmeyi başaran Cyrus, kuaförünü soranlara gülüp geçiyor. Zira Cyrus'ın bir kuaförü yok, ama bunu zaten anlamışsınızdır. Cyrus, birliğine katılmış acemi asker tıraşını muhtemelen kendisi yapıyor. Bir zamanlar kızların yüreklerini hoplatan George Michael, eşcinsel olduğunu açıkladığında epey büyük bir kitlenin hayalleri yıkılmıştı. Ama doğrusu bu saçla erkek ya da kadın, birilerini etkilemiş olması bile mucize. Jon Bon Jovi bir dönem National Geographic'in Afrika aslanları belgeselinden fırlamış gibi dolaşmaktaydı. Fakat onu suçlamak mümkün değil. 80'lerin rock dünyasının kuralları acımasızdı. Eğer siz de müzik tarihindeki ünlü saç stillerine topluca bir göz atmak isterseniz, Pop Chart Lab adlı tasarım grubunun sitesine göz atabilirsiniz. Grup, 1954'ten günümüze kadar çok sayıda ünlü müzisyenin saç stilini bir araya topladıkları bir poster hazırlamış. Poster'i edinmek isterseniz, buradan sipariş verebilirsiniz.


Antoine de Saint-Exupery, kimliği bilinmeyen yirmi üç yaşındaki bir küçük kıza yazdığı mektupta, onunla randevusuna haber bile vermeden gelmediği için kadına sitem eder. Öyle derinden yaralanmıştır ki, Küçük Prens ölmüştür artık. Şimdiden, sabahın beşinden uyuyacağım saate kadar tek başıma olacağım çünkü tüm dostlarıma yorgun olduğumu, kimseyi görmek istemediğimi söyledim. Bunca uzun bir zaman ayırmaya özen gösterdiğim küçük kız, gelmeyeceğini bildirmek için telefon etme zahmetine bile katlanmadı. Bir başkasına bana bu kadar acı yaşatma gücü verdiğime göre, egoizmimin o kadar da büyük olmadığını keşfediyorum melankoliyle. Küçük kız, bu gücün verilebileceği kadar sevecendi. Bu gücü kullandığını görmekse hüzün verici. Peri masalları böyledir. Bir sabah uyanır insan. Bir peri masalından başka bir şey değildi... dedikten sonra gülümser kendi kendine. Fakat aslında gülümsemez içinde bir yerlerde. Peri masallarının hayatın tek gerçeği olduğunu bilir aslında. Bekleyiş. Hafif adımlar. Sonra beyaz çakıl taşlarının üzerindeki otların arasında akan bir dere gibi üşüterek akıp giden saatler. Önemi olmayan ama aslında çok önemli gülümsemeler, sözcükler. Yüreğin müziği dinlenir: Dinlemeyi bilenler için nasıl da güzeldir, güzeldir... Tabii ki çok şey ister insan. Tüm meyveleri, tüm çiçekleri toplamak ister. Tüm kırların kokusunu içine çekmek ister ama oyun oynar. Oyun mudur bu? Hiçbir zaman bilinmez nerede başlar oyun, nerede biter ama sevecendir insan, onu bilir. Ve mutlu olur. İçimde ilkbaharımın yerini alan bu iklimi hiç sevmedim: hayal kırıklığı, kuraklık, kin karışımı bir iklim. Hayalini kuracak bir şeyimin kalmadığı bu bomboş zamanın içinde süzülüyorum. En acı verici olan da, Gereği var mıydı... diye sorup durduğum bu hüzün. Bir haber vermeyi bile düşünmeyen biri için bu hüzne gerek var mı gerçekten? Şüphesiz hayır. Fakat o zaman hüzün bile kalmayacak, her şey daha da üzücü olacak. Bugün Küçük Prens yok artık, bir daha da olmayacak. Küçük Prens öldü. Ya da belki de, iyiden iyiye şüpheci oldu. Şüpheci bir Küçük Prens, Küçük Prens değildir artık. Ona yaptıklarınızı görmenizi istiyorum. Mektup da olmayacak artık, telefon da, bir işaret de. Pek ihtiyatlı davranmadım, azıcık da olsa acı çekebileceğimi düşünmüyordum zira. Fakat işte gül koparayım derken gül ağacıyla yaraladım kendimi.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Biraz eski ama zamansız sayılacak bir haber: The Los Angeles County Museum of Art, 20.000 sanat eserini, indirilebilecek şekilde dijital ortama taşımış. Bu, müzedeki eserlerin çeyreğini oluşturuyor. Yine de elbette en önemli nokta, eserlerin bedavaya indirilebilecek olması. Open Culture'ın, müzeyle ilgili ayrıntılar da içeren haberi burada. Müzenin sayfası ise burada. Zezine yeni sayısıyla ekranlarda! Uzun zamandır beklediğimiz üçüncü sayının teması Zanaat, rengi sarı, içeriği şahane. Zezine'in Koltukname yazıları burada. İstanbul'un kedileriyle ilgili belgesel çekilmiş. Sokakta kedi sevmeye doyamayan İstanbullular ve İstanbullu olmayıp da şehrin kedilerini merak edenler için. Fragman burada. Yeni kitap haberi: Will Self'in son romanı, Şemsiye, Sıla Okur çevirisiyle Sel'den çıktı. Koltukname Self'i geçtiğimiz yılın Londra Kitap Fuarı'nda dinleme fırsatına sahip olmuştu. Ayrıntılar burada. Yazarın diğer kitapları burada. Yeni filminde David Foster Wallace'ı canlandıran Jason Segel'ın ünlü yazara ne kadar benzediğini görmek isteyenler şu fotoğrafla videoya göz atabilir. Wallace'ın kitaplarını Türkçe okumak isteyenler buraya. Nişan yüzüğü barbarca bir uygulama mı? Shannon Rupp öyle iddia ediyor. İletişim Yayınları'nın internet sitesi yenilenmiş. Son olarak, Tom Waits şarkılarında geçen tüm şehirlerin işaretlendiği bir harita. Dünyevi Zevkler Bahçesi'nin Bahar Malik'i aracılığıyla.


Hayatı, John Steinbeck ve Louis Begley romanlarının bir karışımı gibiydi. 1919'da New York'ta bir keman öğretmeninin oğlu olarak doğmuştu. Müzik, içinde öyle büyük bir tutkuydu ki, Harvard'daki sosyoloji eğitimini yarım bırakıp kendini tarihi folk şarkılarına ve güney eyaletlerinin blues müziğine adamıştı. Amerikan entelektüelleri siyahlardan nigger diye bahsederken, o, ırk ayrımcılığına ve her tür yabancılaştırmaya karşı türkülerini neredeyse bir ömür söyledi. Onu televizyonlarda son olarak 18 Ocak 2009 tarihinde, ilk siyahi ABD Başkanı Barack Obama'nın görevi devralışında düzenlenen halk konserinde izlemiştik. Ve Pete Seeger, tek başına yazdığı bir tarih hüviyetindeki yaşamına, bu yılki Grammy ödüllerinin dağıtılmasından birkaç saat sonra nokta koydu. Seeger, neredeyse yüzyıla dayanan ömrü boyunca, hep ezilenlerin, işçilerin, çiftçilerin, emeğiyle zor şartlarda yaşamını sürdürenlerin öykülerini anlattı. Ama Seeger'ın hayatının bir müzik yıldızınınki gibi geçtiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. 1949 yılında Woody Guthrie'yle The Almanac Singers adlı grubu oluştururken, aynı yıl Peoples Song adlı ilk folk müziği sanatçıları sendikasını da kurmuştu. Komünist partisinin bir sempatizanı ve yarı üyesi olarak başkan McCarthy'nin kara listesine girmesi uzun sürmedi. Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi tarafından ifadeye çağrıldı ve 10 yıl hapse mahkum edildi. Bir yıllık mahkumiyet sonrası özgür kalsa da, bu olay sonrası anaakım medya Seeger'ı yıllarca görmezden geldi. Seeger'i cümle aleme gerçekten tanıtan, yeni folk müziği sanatçılarının ikinci kuşağı oldu. Bu kuşaktan Peter, Paul & Mary, If I Had a Hammerla dünya çapında üne kavuşmuşlardı. Seeger tarafından düzenlenmiş bir Gospel örneği olan We Shall Overcome, dönem gençliğinin marşı olmuştu. Modern müzisyenler üzerinde etkisi öyle büyüktü ki, Joan Baez'den Bob Dylan'a, Billy Bragg'dan 2006'da We Shall Overcome: The Seeger Sessions adlı bir albüm çıkaran Springsteen'e kadar sayısız büyük isim ona saygı duruşunda bulunmak için sıraya girdi. Tüm bunlar olurken Seeger, savaş karşıtlığına, sivil hakların savunuculuğuna, doğa katliamlarına karşı çıkmaya, ırkçılıkla aktif mücadeleye hiç ara vermedi. Clearwater adlı çevre örgütünün kurucularından oldu, George W. Bush'un savaş yanlısı politikalarına karşı kampanya yürüttü, Uluslararası Af Örgütü'nü desteklemek için çalıştı ve kapitalizm karşıtı bir hareket olan Wall Street İşgali'ne destek verdi. Ölene kadar bir kendisini bir komünist olarak tanımlasa da, Stalin'in uygulamaları sebebiyle Sovyetler Birliği'ne hep mesafeli durdu. Artık Amerika'nın en eski sol sesi, sadece kayıtlardan dinlenebilir olacak.


Daha önce bıyık altından gülme ustası olarak tanımladığımız Mark Twain, Papaz Charles D. Crane'e yazdığı aşağıdaki mektupta, papazın ricası üzerine bir kız bir de oğlan çocuğu için kitap önerilerinde bulunuyor. Ayrıca en sevdiği on iki yazarı sıralaması istenen Twain, tam da kendinden beklenecek komik bir yanıtla, bunun evlilikten bile daha büyük bir sorumluluk olduğunu belirtiyor. Twain'in çocuklara yaptığı öneriler oldukça ağır şey eserler. Buradan çocuklara her zaman yetişkin muamellesi yaptığını bir kez daha anlayabiliriz galiba. Mark Twain Project'ten Neda Salem'e göre, Twain'in en sevdiği kitaplar arasında saydığı kendi eseri, BB, muhtemelen 1601 adlı Elizabeth Çağı taşlaması. Neden BB olarak andığı bilinmiyor. Twain'in, yangından insan kurtaran genç centilmenlere, ayrıca hırsızlara yazdığı notları okumak isterseniz buraya, ender görüntülerinden birini görmek isterseniz de buraya buyurabilirsiniz. Çalınan Taç, Tom Sawyer'ın Maceraları ve Seçme Öyküler adlı eserlerine İş Bankası Kültür Yayınları'ndan, Adem'le Havva'nın Güncesi ve Bir Cinayet, Bir Sır ve Bir Evlilik'e de Yapı Kredi Yayınları'ndan ulaşabilirsiniz. Ayrıca Tom Sawyer'ın Maceraları'nın Desen Yayınları'ndan çıkan çok hoş bir çizgi romanı mevcut. Twain'le ilgili daha farklı bir çalışma için de Joyce Carol Oates'un, beş farklı Amerikalı yazarın son günlerini hayal ettiği Vahşi Geceler!'ini öneririz. = 2. Kız için de aynıları geçerli, yalnızca Crusoe yerine Tennyson gelecek. 3 no. yu bu kadar ani bir şekilde yanıtlayamam. İnsan on iki yazar seçeceği zaman, iyi günde kötü günde, babalarla annelerini terk edip yalnızca ama yalnızca onlara, ölüm ayırana dek onlara sarılacağı zaman korkunç bir sorumlulukla karşı karşıya kalıyor; sıradan bir şahısla, boşanılabilecek bir kadınla yapılan evlilik, laubalilik dolu bir törene dönüşüyor. Bunlardan eminim; diğer üçünü de ekleyebilirdim ama hata yapmamak için hakkımı birkaç yıl açık tutmak istiyorum.


Virginia Woolf, paltosunun cebine taşlar doldurup evinin yanındaki ırmağa girdiğinde elli dokuz yaşındaydı. Hayatı boyunca faklı farklı dönemlerde akıl hastalığıyla boğuşan Woolf, bu döngüyü daha fazla sürdüremeyeceğini hissetmişti. İntiharından önce kocası Leonard Woolf'a yazdığı veda mektubunda bunu açıkça ortaya koyuyor. Trajik bir hayatın hazin sonunu okuyoruz bu mektupta. Yeniden delirmekte olduğumdan şüphem yok: Böyle korkunç bir dönemi bir kez daha kaldıramayacağımızı hissediyorum. Aynı zamanda, bu kez toparlanmayı başaramayacağımı da seziyorum. Yeniden sesler işitmeye başladım ve dikkatimi toplayamıyorum. Bu durumda bana en doğru görünen şeyi yapıyorum. Bana olabilecek en büyük mutluluğu yaşattın. Benim için başka kimsenin olamayacağı insan oldun. İki varlığın bu korkunç hastalık gelene kadar olduğumuzdan daha mutlu olabileceğini sanmıyorum. Daha fazla mücadele edemeyeceğim. Senin hayatını da ziyan ettiğimi biliyorum. Ben olmasam çalışabilirdin. Çalışacaksın da, biliyorum. Görüyorsun, doğru dürüst yazmayı bile başaramıyorum. Okuyamıyorum. Söylemek istediğim, hayattaki tüm mutluluğumu sana borçlu olduğum. Bana karşı her zaman tam bir sabır timsali oldun ve inanılmaz iyiydin. Sana bunları söylememe gerek yok herkes biliyor zaten. Beni kurtarabilecek biri olsaydı, o sen olurdun. Hiçbir şeyden senin iyiliğinden olduğu kadar emin olmadım. Hayatını ziyan etmeye daha fazla devam edemem. Kimselerin bizden daha mutlu olabileceğini sanmıyorum.


Sırma Köksal'ın 2003'te Radikal Kitap'ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname'de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle. Koç, zodyağın ilk burcudur, şuursuzdur. Burçların baştan aşağı bir hurafe olduğunu savunan aydınlanmacı kafalıların çoğu da zaten Koç'tur. Burçlara inanmadıkları gibi, burçların, insanların yüzüne söylemenin pek hoş kaçmayacağı gerçekleri genelleyerek söylemenin bir yolu olduğunu da kabul etmezler. Zaten genellikle hiçbir şeyi kabul etmezler. İnatçıdırlar. Bildiklerinden şaşmamak anlamında değil, bilmediklerini kabul etmemek konusunda. Bildiklerini okurlar. Yalnızca kendilerininkini. Mesela Descartes'ın adı Renee idi, ailesi, arkadaşları binlerce kez ona bu adla seslenmişti ama o ikna olmadı, varlığına inanmak için kendi düşüncelerine güvendi ve Düşünüyorum, öyleyse varım, dedi. Doğruydu, düşünüyordu, Koç olmak düşünmeyi engellemez ama sık sık fikir değiştirmeye neden olur. Bakınız Erdal Öz aynı kitabı bir hafta içinde iki kere raflara koydu, kaldırdı. Son durumun ne olduğunu kimse hatırlamıyor ama önemli değil, Koç da zaten hafızasıyla tanınmaz. Bazen o kadar hafızasız davranır ki insan onun kötü niyetli olduğuna bile inanabilir. Ama bir Koç nadiren kötü niyetli olur. Ancak o kafasının karışık olmadığını, onun yerine iyi bir karışım oluşturduğunu savunur. En azından Tennessee Williams durumu böyle dile getirmişti. Henry James ise kahramanlarından birini tanımlarken, Ufacık fırsatlara büyük hataları sığdırabilmek gibi karşılığı olmayan bir yeteneğe sahipti, der. Koç olduğu için portresini çizdiği hanım da bir türlü hatalarından ders almayı bilmezdi ve hep yeniden başlayacak, yeni bir hataya daha atılacak gücü kendinde bulurdu. Koç genellikle asabidir. İncir çekirdeğini doldurmayan şeylerden hır çıkartabilir. Öfkesi aslında saman alevi gibidir. Koçlar genellikle yangını çıkartanın kendileri olduğunu unutup hoplaya zıplaya yardıma gelirler. Çünkü Koçlar böyle ateşli ilişkileri severler, ayrıca da ateş grubundandırlar. Böyle şeylerde tuhaf, tutkulu bir yan bulurlar. Buyrun size Pınar Kür'ün Bitmeyen Aşk'ı. Bu kitapta hırdan gürden geçilmeyen bir aşk anlatılıyordu, öyle ki yazarın kendi bile, Bıkkınlık verdi bu hikaye, diyordu romanın sonunda. Aslında Koçlar birçok şeyden derhal bıkkınlık getirirler. Onun için Beckett hayatın trajedisini Godot'yu beklemek olarak düşünmüştü. Aşk da Koçların başlarına dert ettikleri işlerdendir. Marguerite Duras, en sevdiği erkeklerin en fazla aldattıkları olduğunu yazmıştı. Koç şuursuz olabilir ama hiç değilse açıksözlüdür. Hem ne beklediklerini tam olarak bilmezler hem ordan oraya hoplayıp zıplamanın daha tutkulu olduğuna inanırlar hem de aşka aşıktırlar. Bir de üstelik meraklıdırlar. Bunun böyle olamayacağını onlara anlatmaya kalktığınızda ise hüzün yaparlar, işi hayatın katılığına verirler. Andersen işi, yaşamöyküsünün adını Hayatımın Şiirsiz Masalı koymaya kadar vardırmıştı. Koçlar başarısızlıklarının bile başında muzaffer bir komutan edasıyla dikilirler. Ya da gerçeğin ateşli düşlerle kıyaslandığında değersiz göründüğünü, bu nedenle de kolayca reddedilebileceğini söylerler. Bunu Emile Durkheim söylemişti. Koç bireyselliğe inanır. Biraz da onun için her şeyi bir de kendisi denemekten çekinmez. Ama hırslı olduğu için illa sonuç almak ister. Alamadığında işi kulağını kesmeye kadar vardırır ama Van Gogh ressamdı. Bilinen yazıları sadece kardeşi Theo'ya yazdığı mektuplardı. Onları da dilimize Pınar Kür çevirmişti. Koç'un Koç'tan öte dostu olmaz. Aşkta kırılmış bir Koç hayatın büyüsünü yitirdiğine inanan bir insan haline gelir. Cahide Birgül, Gölgeler Çekildiğinde adlı romanında sıkkın sıkkın hamburger yiyen biri haline gelen bir kadını anlatır ama iş oraya varana dek aynı kadın kapalı kapıları az zorlamamıştır. Koç kapıları zorlar, genellikle de kapalı olanları. Böylesi ona daha fazla heyecan verir. Anatole France gerçekten aşık olanların bunu oturup yazmayacaklarını söylemişti. Beckett ise mutsuzluktan daha eğlenceli bir şey olmadığını iddia etmişti. Bu durumda hayat eğlenceli demek oluyor ki... Ama olabilir, neden olmasın, mesela Ümit Ünal, Kuyruk adlı romanındaki kara mizahla hepimizi eğlendirmeyi başarmıştı. Marguerite Duras, erkekleri sevebilmek için çok meraklıları olmak gerektiğini, aksi takdirde erkeklerin dayanılmaz olduklarını yazmıştı. Aynı durum Koçlar için de geçerlidir. Sevecek kadar dostluk kurmadığınızda dayanılmazdırlar ama sevmeye karar verdiğinizde bayağı da tahammül edilebilir olurlar. En azından duruma el koymaya hazır Boğalardan önce onların neşesinin kıymetini bilmekte fayda var.


Geçtiğimiz yıllarda, The New Yorker dergisinin vakti zamanında reddettiği bir F. Scott Fitzgerald öyküsünü aradan 76 yıl geçtikten sonra yayımlayacağını duyurmuştuk. Şimdi de Kibrit İçin Teşekkür Ederim adlı bu öyküyü, İskenderiye Dörtlüsü; Tüfek, Mikrop ve Çelik gibi kitapların yanı sıra Fitzgerald'ın Caz Çağı Öyküleri ve Uçarı Kızlar ve Filozoflar'ının usta çevirmeni Ülker İnce'nin bize özel yaptığı çeviriyle sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Kibrit İçin Teşekkür Ederimi dilerseniz aşağıda okuyabilir, dilerseniz bu bağlantıdan PDF olarak indirebilirsiniz. Bayan Hanson kırk yaşlarında, hafifçe solmuş, güzel bir kadındı, Chicago dışında bir yerlere giderek korse ve jartiyer satardı. Yıllar yılı egemenlik alanı içine giren yerler arasında Toledo, Lima, Springfield, Columbus, Indianapolis, Forte Wayne olagelmişti; Iowa-Kansas-Missouri hattına kayışı onun için bir üst dereceye terfi anlamına geliyordu çünkü firması Ohio'nun batı bölgesinde kök salmış bir firmaydı. Sigara içmek bazen onun için çok önemliydi. Çok çalışıyordu, sigaranın dinlendirmek gibi bir etkisi vardı, psikolojik olarak rahatlatmak gibi. Duldu, akşamları mektup yazacak yakın akrabaları yoktu, haftada bir filmden fazlası gözlerine dokunuyordu, sonuçta sigara içmek, yollarda geçen bir günün uzun sürmüş cümlesinin sonuna konan önemli bir noktalama işaretiydi. Bu yeni hat üzerinde ilk yolculuğunun son haftası Kansas City'ye denk geldi. Ağustos ortasıydı, onca yeni müşterinin arasında kendini biraz yalnız hissediyordu, o yüzden bir firmanın dış kabul masasında Chicago'da tanıdığı bir kadın görünce sevindi. Geldiğinin haber verilmesini istemeden önce oturdu, sohbet sırasında görüşeceği kişiyle ilgili biraz bilgi edindi. Ama ikinci durağında Bayan Hanson onlardan birine rastladı. Hoş bir genç adama benziyordu, gelgelelim Hanson bir sigara çıkarıp hafif hafif başparmak tırnağına vurmaya başlayınca genç adamın gözlerini sigaraya öyle bir dikişi vardı ki, sigarayı çantasına geri koymak zorunda kaldı. Adam onu öğle yemeğine götürmeyi önererek ödüllendirdi, önemlice bir sipariş de verdi. Daha sonra kızı illa bir sonraki randevusuna götüreceğim diye tutturdu, oysa kız o boş zamanda kendine bir otel peylemek ve tuvalette birkaç nefes sigara tüttürmek istiyordu. Beklemekle geçen günlerdi bu günler herkes çok meşguldü, geç kalıyordu, sonunda boy gösteren müşteriler de ya başka insanların kendi isteklerine düşkünlüklerinden hoşlanmayan ince ve sert suratlı erkekler oluyorlardı ya da isteyerek veya istemeyerek bu erkeklerin düşüncelerine kendilerini adamış kadınlar. Ta kahvaltıdan beri sigara içmediğini hatırladı, iş açısından çok verimli geçmiş bile olsa bütün ziyaretlerinden sonra hissettiği belli belirsiz mutsuzluğun nedeninin bu olduğunu fark etti birden. Kendi kendineyse şöyle düşünüyordu: Sigaradan üç nefes çekebilsem eski moda balina kemiği bile satabilirim. Ziyaret etmesi gereken bir tek dükkan kalmıştı ama randevusuna yarım saat vardı. Tam da oteline gidilecek zamandı ama ortalıkta taksi göremediği için sokakta yürüyor ve düşünüyordu: Belki de sigara içmeyi bırakmalıyım. Bir ilaç bağımlısı olmak üzereyim. Kiliseye yöneldi; giriş holü karanlıktı, yanında taşıdığı çantasında kibrit aradı ama bulamadı. İçeri gireyim de içerdeki mumlardan birinden yakayım, diye düşündü. Kilisenin orta sağınının karanlığını bir köşede kıvılcımlanan bir ışık bozuyordu. Kız oturulacak yerler arasındaki koridordan o beyaz bulanıklığa doğru yürüdü, o ışığın mum ışığı olmadığını gördü, zaten sönmek üzereydi yaşlı bir adam sonuncu kandili söndürüyordu. Adam sonuncuyu söndürdü. Artık katedralde hiç ışık kalmamıştı, ta tepedeki elektrikli şamdanla kutsal ekmek ve şarabın önünde hiç söndürülmeden yanan lamba dışında. Adam kilise eşyalarının saklandığı odaya girdi. Bayan Hanson diz çöktü ve dua etti. Çoktandır dua etmemişti. Kim için ve ne için dua edeceğini pek bilmezdi, bu yüzden işvereni için dua etti, Des Moines'daki, Kansas City'deki müşterileri için dua etti. Dua etmeyi bitirince dizlerinin üzerinde doğruldu. İki metre kadar yukarıdaki bir duvar oyuğunda Kutsal Meryem imgesi kendisine bakıyordu. Dalgın dalgın kendisi de ona baktı. Daha sonra dizlerinin üzerinden kalktı, yorgunluktan kilise sırasının bir köşesine yığıldı kaldı. Mucize adlı oyundaki gibi Bakire Meryem'in aşağıya indiğini hayal etti, kendisinin yerine geçip kendisinin yerine korse ve jartiyer sattığını, kendisi gibi yorulduğunu. Daha sonra Bayan Hanson birkaç dakika uyuklamış olsa gerekti. Farklı bir şey olmuş duygusuyla uyandı, havada tütsü kokusuna benzemeyen tanıdık bir koku vardı, parmakları da yanıyordu. Sonra parmaklarının arasındaki sigaranın tüttüğünü gördü yanıyordu. Düşünemeyecek kadar uyku sersemiydi, sigara sönmesin diye bir nefes çekti. Sonra yarı karanlıkta, o belli belirsiz duvar oyuğundaki Bakire Meryem'e baktı. Bu kadarı yetmezmiş gibisine geldi, bunun üzerine diz çöktü; parmaklarının arasındaki sigarının dumanı buklelenerek yükseliyordu. Kibrit için çok çok teşekkür ederim, dedi.


Geçtiğimiz yıllarda, Steinbeck'in oğluna aşk tavsiyeleri verdiği bir mektubu çevirirken, yazarların mektuplaşmalarının, güncelerinin, anılarının Türkçeye çok az çevrildiğinden yakınmıştık. İthaki Yayınları, sanki bu şikayetimizi duymuş gibi, yeni bir diziye başladı: Kalem ve Yaşam. İthaki Yayınları olarak, yıllardır eserlerini okuyup takipçisi olduğumuz yazarların masalarına, odalarına, günlüklerine, mektuplarına, anılarına, yaşamöykülerine sızma fikriyle, yeni bir diziye, Kalem & Yaşam'a başladık. Edebiyatın mahrem odalarına yapacağımız ziyaretlerin ilki için Bram Stoker'ı seçtik ve onun Kayıp Günlük'ünü yayımladık. Başlangıç için günlüklerle, mektuplarla, notlarla kurgulanan bir roman olan Dracula'nın yazarı Bram Stoker'dan daha iyi bir seçim olamazdı herhalde. Stoker'ın kayıp olan günlüğü, bir süre önce torununun oğlununun evinde, evet, doğru tahmin ettiniz, tozlu tavan arasında bulunmuş. Günlüğü yayına hazırlayanlar Dacre Stoker ile Elizabeth Miller, Türkçeye çeviren ise Uğur Ceyhan. Kalem ve Yaşam dizisinin başka bir güzel haberi de, Thomas Wright'ın kaleme aldığı, Oscar'ın Kitapları adlı eşsiz eser. Oscar Wilde'ın kütüphanesinden hareketle, yazarın yaşamına doğru kitaplararası bir yolculuğa çıkacağımız Oscar'ın Kitapları, her kitap kurdunun başucunda tutacağı türden bir çalışma. Dizi, mektuplaşmalar, günceler ve yazarların yaşamlarından başka türlü kesitler arasında güzel bir denge tutturacağa benziyor. Zaten her halükarda böyle bir girişimde bulunduğu için İthaki'yi kutlamamız gerekiyor. Dizinin devamını heyecanla beklerken sabırsızlananlar Henry Miller'ın Anais Nin'e yazdığı tutkulu aşk mektuplarından birini buradan okuyabilirler. Daha daha mektuplarla yazarlardan tavsiyeleri de kaçırmayın.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. Christopher Walken'ın 50 farklı filmdeki dansları bir arada. Başlık zaten yeterince açıklayıcı. Nick Hornby'yle Will Self'in bu yıl yeni kitaplarının yayımlanacağı duyuruldu. Biz de Twitter üzerinden Sel Yayıncılık'a haber verme cürettinde bulunduk. Uzun yıllardır beklenen bir yazar nihayet Türkçede: Thomas Pynchon, 49 Numaralı Parçanın Nidası'yla İthaki Yayınları'ndan çıktı. Yazarın diğer eserleri ne zaman yayımlanacak, hangi kitabı kim tarafından sinemaya uyarlanacak gibi soruların yanıtı için şu haberimize göz atabilirsiniz. Gezi Tanıklığı belgeseli, Word Press Photo tarafından online belgeseller dalında birincilik ödülüne layık görüldü. İngiltere Yayıncılar Birliği'nin 2014 Mükemmellik Ödülleri adayları arasında Türkiye'den de üç isim var. Kate Moss'la Johnny Depp'in New York'taki eski dairelerini merak edenler buraya. Daire ayda 19 bin dolara (yaklaşık 40 bin 500 TL) kiraya veriliyor. Hollanda'da 22 yaşında bir kadına 3D yazıcılarla çıkış alınan bir kafatası nakli yapılmış.


Diktatör kelimesi, malumunuz olan sebeplerle son dönemde ülkemizde çok sık telaffuz edilmekte. Ama kim diktatör, kim değil tartışmalarını dar ve kısır çerçevelere hapsetmeye de pek meğilliyiz. Özgürlüğün ve iletişimin bu kadar kolay ve çok yönlü olduğu bir zamanda diktatör olmak için ille de Hitler'e denk eylemlere imza atmak zorunlu değil. Dünya üzerinde demokratik rejimler olduğunu iddia edip de gizli bir diktatörlük olan ya da hiç de demokratik olmadıklarını zaten beyan edip açık bir diktatörlük olan çok sayıda ülke var. En özgürlükçü, en çevreci, en demokratik yöneticiler olduklarını söyleyip vatanadaşlarına ölüm dahil her tür şiddeti uygulayanlar elbette en tehlikelileri. Koyun postuna bürünmüş kurtların etrafında ise envai çevreden insanlar bulmak mümkün. Buna müzisyenler de dahil. Hem de hiç beklemeyeceğiniz isimler bile. Geçtiğimiz yılın yaz aylarında, Kazakistan'ın başkenti Almatı'da, rap müzisyeni Kanye West, çok seçkin konuklara ev sahipliği yapan bir otelde sahne aldı. 1991'den beri ortalam %90 oy oranıyla devlet başkanı seçilen Nursultan Nazarbayev'in yeğeninin nikahı sebebiyle düzenlenen gece için West'e ödenen tutarın 3 milyon dolar civarında olduğu gayriresmi kaynaklarca belirtilmişti. Nazarbayev, ülkenin doğal kaynaklarının gelirini hesaplarına aktarmakla ve sistemli işkence uygulamak gibi sayısız insan hakları ihlali yapmakla suçlanmakta. Müzisyen olmasa da anmadan geçmeyelim, West'in eşi ünlü televizyon yıldızı Kim Kardashian da evlenmeden önce Bahreyn şeyhine aşık olduğunu ve Bahreyn'i her Amerikalının ziyaret etmesi gerektiğini Twitter'da paylaşmıştı. Kardashian'ın Bahreyn ziyareti, insan hakları karnesi dehşet verici olan ABD müttefiki Bahreyn rejiminin, en azından ABD kamuoyunda itibarını yükseltmeyi başarmıştı. Oysa Kardashian'ın ziyaretinden üç hafta önce, özgürlük talebiyle protesto gösterisi yaparken polis tarafından yaralanan eylemcileri tedavi eden doktorlar mahkum edilmişti. Yine geçtiğimiz yıl, batılı yıldızlara konukseverlik gösteren bir başka Orta Asya ülkesi Türkmenistan'da da Jennifer Lopez sahne aldı. İnsan Hakları İzleme Örgütü raporuna göre dünyanın en baskıcı rejimlerinden biri olan Türkmenistan'ın devlet başkanı Kurbankulu Verdimuhammedov'un, doğum günü onuruna düzenlenen bu özel gece için J. Lo'ya 1 milyon dolar ödediği belirtilmişti. Lopez sahnede bir de jest yaparak Verdimuhammedov'a İyi ki doğdun bay başkan şarkısı da söylemişti. Lopez daha sonra Türkmenistan'daki durumu bilmediğini, yoksa bu teklifi kabul etmeyeceğini ve bu yüzden özür dilediğini söylese de, parayı geri iade etmedi. Türkmenistan'ın komşusu Özbekistan'ın da özgürlükçü ve demokratik bir rejime sahip olduğu söylenemez. Devlet başkanı İslam Kerimov hakkında, muhaliflerini haşlamak, protestocuların boğazını kestirmek, çocukları köle işçiler olarak çalıştırmak gibi suçlamakar bulunmakta. Bir zamanlar dünyanın en büyük göllerinden biri olan Aral Gölü de, Kerimov döneminde hacminin %80'ini kaybetmiş durumda. Ama bu durum Sting için pek anlamlı olmasa gerek. Ya da 1 ila 2 milyon pound arası bir rakam, konunun önemini yitirmesi için yeterli oluyor. Zira Sting, 2010 yılında Kerimov'un kızı tarafından düzenlenen festivalde başkan onuruna bir konser vermişti. Çeçenistan'da Putin'e yakın genç bir lider olan Ramazan Kadirov, 35. doğum günününü hayranı olduğu Jean-Claude Van Damme ve neden orada olduğunu anlamak zor olan iki Oscar ödüllü aktrist Hilary Swank'in katılımıyla gerçekleşen bir partiyle kutlamıştı. Partide ünlü keman virtüözü Vanessa Mae de, nispeten düşük bir bedelle, 500 bin dolar karşılığı sahne almıştı. Mae'den sonra sahneyi devralan Seal'ın da altı haneli bir ücrete razı olduğu haberler arasındaydı. Seal gecenin sonunda Çeçen halkı için şarkı söylemekten mutlu olduğunu ifade etmişti. Nelly Furtado, 2007 yılında, bir başka kıtadaki bir başka diktatör için, o günlerde sonunun kestirilmesi herhalde imkansız olan Muammer Kaddafi için İtalya'da sahne almıştı. Furtado'nun tarifesi de Lopez'inkiyle hemen hemen aynıydı ve o da daha sonra pişman olduğunu ve bu parayı hayır işlerinde kullamak istediğini Twitter'dan açıklamıştı. Furtado hangi hayır işlerine kullandı bilinmez ama Kaddafi ailesi için sanatını icra eden tek o değildi. Müziğe ilgileri yüksek olduğu belli olan Kaddafilere, farklı zamanlarda Usher, Mariah Carey, Beyonce, Jose Carreras, Lionel Richie özel konserler vermişler ve ücretlerini de ziyadesiyle almışlardı. Parayı sevdiği bilinen isimlerden biri olan Julio Iglesias, 2012'de Ekvator Ginesi'nde sahne almıştı. Kadife sesli Iglesias, şarkılarını her birinin değeri milyon dolarlarla ölçülen otomobillerden oluşan geniş bir koleksiyona sahip Teodoro Obiang Nguema Mangue'nın oğlu için söylemişti.


Rehberimiz, Dünyada görülüp gezilecek, yaşanıp tadılacak o kadar çok yer, kültür ve yemek var ki! diyenler için geliyor. Herhangi bir seyahat rehberine göz gezdirdiğinizde size, havalimanından şehir merkezine gidiş yolunu veya görülmesi gereken belli başlı turistik alanları gösterebilir; fakat sizi yerli halka karıştırmaz. Gidemeyenler için seyahat rehberiyle klasik anlamda seyahat rehberlerinin gözden kaçırdığı ve şehre esas havasını veren detayları paylaşmayı hedefliyoruz. Bu vesileyle ilk lokasyonumuz için Marsilya'yı seçtik. Bunun sebebi Marsilya'nın özel bir anlamı ve dünyanın görülmemişliklerinden daha güzel bir yer olduğu için değil; ama Google Haritalar'ın herhalde en işlevsel özelliği bizi Marsilya'da gece turuna çıkardığı içindir. Google'ın Gece Yürüyüşü'nü deneyimlemenizi tavsiye ediyoruz, zira burada bahsetmediğimiz ufak detayları kaçırmanızı istemeyiz. Gece Yürüyüşü: Marsilya'da konuşmacı olan arkadaşın ses tonunun kasten seçilip seçilmediği bilinmemekle birlikte geziye ayrı bir hava kattığı inkar edilemez. Cours Lieutaud'da başlayan turumuz, pit stop'lardaki farklı görsel ve işitsel, interaktif paylaşımlarla şenleniyor. Göze ilk çarpan ise neredeyse tüm binaların grafitilere bezenmiş olduğu. Ülkemizdeki durumun aksine, bu sokak sanatının üzerinin örtülmesi veya temizlenmesi gibi bir ihtiyaç olmasa gerek ki dünyaca ünlü grafiti sanatçılarının eserleriyle karşılaşıyoruz. Tur boyunca geçilen dar ve girift sokaklar ise mistik havasıyla siyah-beyaz filmler için ideal birer sahne oluşturuyor. Fransa'dan geçip de caz dinlememek olur mu? Hemen durup bir çift müzisyene kulak kabartıyoruz. Öncesinde ise bir sokak müzisyeniyle kulakların pası atılıyor. Google rehberliğinde Marsilya'da en çok hoşuma giden, yolda yürürken karşılaştığımız bir kedi ile mutfağına daldığımız yerel restoran. Restoran şefi, ayak üzeri kendi spesiyalini tanıtıyor bize. Marsilya'nın bir Akdeniz şehri olması dolayısıyla yemek kültürü de ağırlıklı olarak balık ve deniz ürünlerinden oluşmaktadır. Haliyle yöresel bir yemek olan bouillabaisse de bir balık yahnisidir. Marsilya Limanı'ndan gelen kılçıklı kayabalığından yapılan bu lezzet, çoğunlukla çeşitli kabuklu deniz ürünleri eşliğinde pişirilir. Ekmek dilimleri ve rouille sosuyla gelen bouillabaisse'i geleneksel olarak esas balık servisi izler. Son olarak önemsiz bilgilere bir yenisi daha eklemek isteriz. Olur da plazadaki kurumsal şirketinizden veya patronunuzdan izin koparıp gidebilirseniz ki ben tam olarak da bu durumdayım Marsilya sabununa ismini vermiş zeytinyağı sabunlarından almayı unutmayın, deriz. 600 yıllık Savon de Marseille, ayrıca XIV. Louis tarafından coğrafi işaret kapsamında korunmuştur. Yani Savon de Marseille ismi yalnızca Marsilya ve çevresinde üretilen zeytinyağı bazlı sabunlar için kullanılabilmektedir ve günümüzde sadece beş tane üreticisi bulunmaktadır. Marsilya'yla başlayan Gidemeyenler için seyahat rehberimiz her ay başka bir istikametle devam edecek. Bizden ayrılmayın. Hasbelkader avukat olmuş olan ezkilinc, plazalardan acısını gezerek, yiyerek, içerek çıkarmayı hedeflemektedir.


Yeni bir HBO dizisi! Üstelik Lost'un yapımcısından! Justin Theroux ve Liv Tyler'lı The Leftovers Amerika'da 15 Haziran'da ekranlarda. Fragmanı burada. Tembeller için pratik sayfa çevirici. Kolektif Kitap editörü Evrim Öncül, Grafik Kanon'u anlatıyor. Bizim de daha önce haberini paylaştığımız Grafik Kanon, deli işi projelerden biri. Henüz açıklanmamış bir başka deli işi proje haberini de yakında sizlerle paylaşacağız. David Sedaris Yunancada da komik midir? Çeviri üzerine hoş bir deneme. Kedi nüfusunun insan nüfusunu aştığı bir ada hayal edebiliyor musunuz? Çünkü Japonya'da var. Mehmet Güleryüz'den sanatın geçiciliği ve kalıcılığı, hafızanın gücü ve müzelerle galerilerin gereksizliği üzerine, bir müzedeki eserinin bilgi kartından indirilen bir video. Ve nihayet, üçüncü ve son Hobbit filminin adını merak edenleri buraya alalım.


Sırma Köksal'ın 2003'te Radikal Kitap'ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname'de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle. Herkes Boğa'yı inatçı olarak bilir; ama bu bilgi eksiktir. Boğa sabit burçtur, sebatlıdır, inatçılık da sebatkar davrandığı konulardan sadece biridir. Annem Ayhan Bozfırat da Boğa'ydı, beni zorlu bir gebeliğin ardından, iki gün süren doğum sancıları sonucunda ölümü göze alarak doğurmuştu. Boğa güzel şeyleri sever ve onlara sahip olmak ister ama kıskançtır da. Bu nedenle Anita Loos, erkeklerin güzel sarışınlara meraklı olup onların bavullarını taşımalarına yardım ettiklerini görünce, tepesi atıp sarışınların aptallığını kendine temel alan bir kitap yazmıştır: Erkekler Sarışınları Sever. Boğa'nın gözü bazen böyle kararır, gerçekleri gözden kaçırır, Anita Loos Boğa'ydı ama sarışın değildi. Aslında Boğa'nın mizah duygusu başkalarının açıklarını iyi yakalamaktan geçer. Murathan Mungan'ın o çok eğlenceli kitabı Yüksek Topuklar da bir dolu kadın modeliyle dalga geçiyordu. Ama Boğa estetik olmakta da sebatlıdır, bu nedenle alaycılığından bile mizah dolu bir edebiyat yapıtı çıkartmayı başarır. Zaten Angela Carter da Komedi başkalarının başına gelen felakettir, diyerek Boğa'nın mizah anlayışını içtenlikle itiraf etmiştir. Boğa başkalarına güler, kendine değil. Yüksek Topuklar'ın başarısı kahramanın kendine de gülmesinden kaynaklanıyordu. Kahraman doğal olarak Mungan'ın kendisi değildi. Boğa kendine gülmez ama göz önünde olmayı sever. Boğa'nın tahammül edemediği şey ise kendinden daha iyi olunmasıdır. Bu nedenle Nabokov her fırsatta Dostoyevski'ye hakaret eder. Aradaki fark çok açıktır: Dostoyevski dehadır, Nabokov değildir, Boğa'dır. Boğa eleştiriye gelemez, öfkelenir, saldırganlaşır. Nabokov kitabı hakkında yazı yazmış olan Sartre'a da Ahmak bir komünist eleştirmen, demişti bir keresinde. Nabokov, tekrar tekrar bir Boğa'dır; tutucudur; dünyayı sadece kendi öfkeleri ve keyiflerinin gözünden görür; dünyevi zevklere, özellikle de cinselliğe düşkündür; en bilinen kitabı Lolita'dır. Boğa bazen insanın tahammül sınırlarını zorlar. Nabokov da! Ama Boğa'nın hakkından Boğa gelir, Karl Marx da, Lenin de Boğa'ydı. Boğa toplumsal statüye düşkündür. Toplumsal düzeni değiştirirken bile bazı şeyleri sorgulamaktan kaçınabilir. Freud psikanalizle dünyanın altını üstüne getirirken, kadınların geçmişlerine dair anlattıkları taciz anılarını, onların penis kıskançlıklarına yormuştu, toplumda yaygın olan aile içi cinsel tacizi pek sorgulamamıştı. Boğa kendisi kıskanç olduğu için, başkalarının da kendini kıskandığını sanır. Ayrıca Boğa geçmişe de düşkündür. Geçmiş onun için bozulmuş bir dünyanın eski güzelliğidir. Onu özler. Selim İleri sık sık bizi çocukluğunun İstanbul'una götürür. Ama burada da elbiseler, parfümler, çiçekler öne çıkar. Daha önce de söylediğim gibi, Boğa güzel şeyleri sever, onlara sahip olmak ister. İleri, annesinin elbiselerinin çok şık olamamasından ötürü hala acı çeker. Boğa aşık olduğunda çok verici olur. Ama verirken de sahip olmak istemektedir. Onun için sevdiği insanın geçmişini kurcalayıp durur, sonunda başına bela gelirse de buradan gelir zaten. Mehmet Bilal'in Üçüncü Tekil Şahıs adlı romanında Erhan'ın başına gelenlerde bunun da payı vardır. Boğa başkalarının hayatını didiklemeyi, dedikoduyu pek sever. Fırsat buldukça kendi de yapar. Hatta fırsat yaratır. Shakespeare'in oyunlarında da dedikodu pek boldur. Bir dolu insan birbirini çekiştirip durur. Ama Shakespeare burçların sınırlarını aşar.


Onu hatırlatmak için sıraladığımız şarkıların listesi daha uzar gider, bu kadarla yetinmek daha iyi olacak. Çünkü Kate Bush, 80'lerin tamamı ve 90'ların ilk kısmı boyunca sayısız liste başına imza atmış; dolayısıyla Kate Bush denince akan suların durması şaşırtıcı değil. Hatta bizim de dahil olduğumuz bir kesim için daha da fazlası söz konusu. O bir çığır açıcı, zarafetin müzikteki izdüşümü, n'eylerse güzel eyleri. İşte o Kate Bush, 35 yıl sonra ilk kez İngiltere'de 22 konserlik bir turne yapacağını ilan etti. Bush'un müzik dünyasına girişi, 70'lerin ortasında David Gilmour üstadın, kendisine iletilen bir demoyu dinlemesiyle gerçekleşmişti. Gilmour, daha reşit olmayan bu kızın kayıtlarını dinler dinlemez yeni bir çılgın elmasla karşı karşıya olduğunu anlamış olsa gerek, hemen daha düzgün kayıtlar yapması için Bush'a destek vermiş ve o zamanlar Pink Floyd'un da bağlı olduğu EMI'ın kapılarını açmış. Bazılarını henüz 13 yaşındayken yazdığı parçalardan oluşan ilk albümünü The Kick Inside, 1978'de, Bush 19 yaşındayken çıkmış ve albümün ilk hiti Wuthering Heights, İngiltere listelerinin tepesine oturuvermiş. Sonrası çorap söküğü gibi gelmiş zaten. Birbiri ardına albümler, ardı arkası kesilmeyen liste başı parçalar, sıradışı videolar, Eric Clapton, Jeff Beck, David Gilmour, Prince gibi müzisyenlerle yapılan ortak çalışmalar, bu soprano sesli kadını en büyüklerin arasına sokmuş. Müziğini, pop ve rock arasında renkli bir kolaj olarak tanımlamış, yıllar geçerken de bu çizgisinden hiç vazgeçmemiş. Bush, 1993'teki Red Shoes albümü sonrası, müziğie epey uzun bir ara vermişti. Sağlık sorunları, aşırı kilo almış olduğu, ruhsal bazı rahatsızlıklarla mücadele ettiği gibi söylentiler yayılsa da, 2005'te Aerial piyasaya çıktığında hepsi unutuldu. Bush'un 12 yıllık dönüşü muhteşem olmuştu. 55 yaşındaki Bush'un sahnelere dönüşünün de muhteşem olması pek olası. Bush, geçtiğimiz günlerde Londra'da 22 konserlik bir sahne takvimini resmi internet sitesinden duyurmuştu. Konserlerin 35 yıl önce, sahnede son canlı performansını sergilediği yer olan Hammersmith Odeon'da gerçekleşeceğini de eklemişti. Biletler 28 Mart sabahı saat dokuz buçukta internet üzerinden satışa çıktı ve toplam 14 dakika 50 saniyede tükendiler. Bu ilgi Kate Bush'u da epey şaşıtmış olacak, durumu sitesinde, Bu ilgiye gerçekten çok şaşırdım, herkese çok teşekkürler, yılın ilerleyen zamanında hepinizle buluşmak üzere şeklinde yorumladı. Biletlere yönelik bu yüksek talep, 2014'ün en hızlı satış yapan kadın müzisyeni unvanını Beyonce'den Bush'a geçirmiş durumda. Bush'un 2014 turnesi kapsamındaki ilk konseri 26 Ağustos tarihinde, sonuncusu ise 1 Ekim'de. Eğer şanslı hayranlardansanız, 49£ ile 135£, yani yaklaşık 180 TL ile 500 TL arasında değişen fiyatlarla bu turneye bilet almış olmalısınız. Yok eğer talihsizseniz ve fakat bu konserlerden birine katılmamanız durumunda gözünüz açık gidecekse, cüzdanınızdan yüklü bir miktarı feda etmeniz gerekiyor. Örneğin, 3 Eylül Çarşamba günkü konserin asgari satış bedeli viagogo sitesinde şu anda 6.300£, yani 23.000 TL civarında.


Haftadan Kalanlar adlı bölümümüze hoş geldiniz. Adından da anlaşılabileceği üzere, bu köşede haftadan kalanları, okuyup da blog yazısına uzamayanları, bir tweet'e sığmayanları, bir arada daha mı güzel dururlar dediklerimizi sizlerle paylaşıyoruz. 1950'den günümüze pit stopların akıl almaz gelişimi. Galiba teknolojinin yanı sıra kurallar da değişmiş. İthaki Yayınları'nın yeni dizisi Kalem ve Yaşam kapsamında yayımlanan Jack Kerouac ve Allen Ginsberg: Mektuplar kitabından daha önce bahsetmiştik. Kitabın çevirmeni Seda Ersavcı, çeviri süreciyle ilgili bir yazı yazmış. Meraklı okurlar kaçırmasın. Russel Crowe'un, Çanakkale Savaşı sonrası oğullarını aramak için Türkiye'ye gelen Avustralyalı bir adamın hikayesini anlattığı, yönetmen olarak ilk uzun metrajlı filmi The Water Divider'ın ilk tanıtım filmi çıktı. Black Keys, yeni albümlerinin ilk single'ı, Fever için acayip bir klip yayınladı. İzledikçe terleyebilirsiniz.


Sizin için New York ne olursa olsun, bu eşsiz şehrin dünya kültüründe özel bir yer tuttuğu yadsınamaz. Bu, elbette edebiyat alanını da kapsıyor. Flavorwire sitesi, New York'ta yaşamanın nasıl bir deneyim olduğunu en güzel ifade eden yirmi beş romanı derlemiş. Bu romanların hepsi de New York'tan bağımsız olarak muhteşemler, o yüzden şehirle ilgilenmeyenlerin de mutlaka okumaları tavisye edilir. Her zaman olduğu gibi Türkçede bulabileceğiniz romanlara bağlantılar verdik. Kitapların arasından okuduklarınız var mı? Varsa nasıl buldunuz? Yorumlarınızı bekliyoruz. Kahramanımız Jen Fain bu çılgın şehirde delicesine koştururken yanı başındaymışsınız gibi hissettiren, muhteşem bir roman. New York'ta yaşayan insanların o kadar azı New York doğumlu ki... Peki ya oralı olmayan bu insanlar Amerika'nın en garip şehri hakkında ne düşünüyor? Bu sorunun yanıtını arayan roman, hep New York'ta geçmese de şehre dair karşılaşabileceğiniz en güzel betimlemeleri içeriyor. Teknik olarak bir novella sayılsa da, Katip Bartleby, gelmiş geçmiş en muhteşem Wall Street hikayelerinden birini anlatıyor. Mary McCarthy, New York'a taşınan üniversite arkadaşı kızların neler yaşadığını Girls dizisi başlamadan çok önce anlatmıştı. Bu işi ondan iyi yapabilen de henüz çıkmadı. New York Şehri'nin bir parçası olmayan ama New York'tan ayrı da düşünülemeyen Long Island'da geçen bu roman, şehrin dışına çıkınca insanın kendini nasıl başka bir dünyada bulduğunu anlatıyor. Brooklyn'in bugünkü gibi havalı bir yere dönüşmeden önceki halini anlatıyor bu roman. Belki de tüm listedeki en New York'lu kitap. Wharton'ın klasiği günümüz New York'unu o kadar andırıyor ki, güncelliğini hiçbir zaman yitirmiyor. Günümüzde Brooklyn'e ve Brooklyn'de yaşayan yazarlara eleştirel bir bakışla yaklaşmaya cesaret edebilen ender bir eser. 60'ların ve 70'lerin New York'unda gay gece hayatını anlatan bu romanın karakterleri gerçek hayattan fırlamış gibi. İnsanların evlerinden kalkıp tamamen yeni bir kimlikte New York'a taşındıkları söylenir hep. Capote bu hikayeyi unutulmaz bir klasiğe dönüştürmüştü. Evet, belki Sophie's Choice deyince akla ilk gelen şey Auschwitz oluyor. Ama kitabın aynı zamanda Stingo'yla, kendini Flatbush, Brooklyn'de Yahudilerin arasında bulan yazar adayıyla da ilgili olduğunu unutmamak gerek. New York'a belli hayallerle taşınırsınız ama çoğunlukla gerçeklerle karşı karşıya kalırsınız. Egan, bu olguyu birçok yazardan daha iyi anladığını kanıtlıyor. İnsanlar New York'un artık ne kadar güvenli bir yer olduğundan bahsediyorlar hep ama Wire dizisinin yazarı Price'ın bu romanı şehrin tam da en tehlikeli yanını anlatıyor. 1970'lerin ortasında, aşağı Manhattan'da geçen bu roman şimdiden bir modern klasik sayılıyor. Büyük Buhran ve II. Dünya Savaşı sırasında Brooklyn'e alışmaya çalışan göçmenlerin anlatıldığı bu roman, göçmenler hakkındaki en büyük Amerikan romanı olarak kabul görüyor. New York'ta yaşıyor ve boğucu bir işte çalışıyorsunuz. Elbette West'in muhteşem novella'sı bundan fazlasını anlatıyor ama gündelik olarak üzgün insanlarla karşı karşıya kalmak hepimizin anlayabileceği bir durum. New York'lular maziden konuşmayı sever. DeLillo'nun üçüncü romanındaki rock yıldızı Bucky Wunderlick, bizi Manhattan'ın bir zamanlar unutulmuş bir bölgesine götürüyor bugün ancak maaşı altı basamaklı olanların oturabileceği bir bölgeye. Şehrin tüm ihtişamı ve zenginliği tepe taklak edilip gözlerimizin önünde parçalanıyor testereyle bu kitapta. Fitzgerald ve New York deyince akla ilk gelen roman Muhteşem Gatsby olabilir. Oysa, The Beautiful and Damned, şehre dışarıdan gelip şehir tarafından yutulan bir yazarın kitabı. Gatsby Fitzgerald'ın Amerikan romanı olabilir, ama şüphesiz bu onun New York romanı. Yayımlandığında bir sansasyon yaratan bu roman, Greenwich Village'de yaşayan insanların hayatlarını ve aşklarını anlatıyor. Bu romanda yer alan hikayelerin yazarın bizzat başından geçen, gerçek hikayeler olmadığına inanmakta zorlanacaksınız. Epey bir liseli genci yazar olmak için New York'a taşınmaya ikna eden roman. Çılgınca partilere gidilen 20'li yaşlarla oturaklı bir hayat sürülen 40'lı yaşların arasında kalan o eşsiz dönemi, 30'ları anlatıyor bu roman.


Son haftaların karanlık gündeminden sonra, Nuri Bilge Ceylan'ın 67. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye Ödülü'nü almasıyla birlikte biz de kültür sanat haberlerine geri dönüyoruz. Dediğimiz gibi, Nuri Bilge Ceylan dün 67. Cannes Film Festivali'de Kış Uykusu'yla Altın Palmiye Ödülü'ne layık görüldü. Kendisini tebrik ediyor, filmin vizyona girmesini sabırsızlıkla bekliyoruz. Sabırsızlıkla beklediğimiz bu ve diğer filmlerin fragmanları: Kış Uykusu, Mood Indigo, Magic in the Moonlight, Wish I Was Here. Cannes demişken, Ingmar Bergman'ın bu büyük festivalle ilgili düşüncelerini de hatırlayalım. Üstat festivali, et pazarı ve ruhsal utanç kaynağı olarak tanımlamıştı. Dövme yapılma anı, ileri derece yavaş çekimde. Heyecan verici bir yeni kitap haberi: Sevgi Soysal'ın gazete yazıları, Türkiye'nin Kalbi, Kabul Günleri adlı kitapta İpek Şahbenderoğlu tarafından derlendi ve yazarın tüm eserlerini yayımlayan İletişim Yayınları'ndan bu ay çıktı. Son olarak, ileride heyecan verici yeni kitap haberine dönüşecek bir haber: Emrah Serbest yeni romanını tamamlayıp yayınevine teslim etti.


Alaa Wardi'nin dış görünümüne bakıldığında, Londra, Paris, Köln ya da New York'ta rastlayabileceğiniz gençlerden bir farkı olmadığını düşünebilirsiniz. Hatta onun gece kulüplerinde sahne alan bir DJ olduğunu da tahayyül etmeniz zor değil. Gerçekten de, Alaa her gün sahne alıyor. Ama gerçek bir kulüp ya da sahnede değil, YouTube'da. Tanınmış güncel parçaların espirili ve akapella versiyonlarını yayınladığı kanalı, 10 milyondan fazla kez izlenmiş bir fenomene dönüşmüş durumda. İran asıllı olan Wardi, Riyad'da doğmuş ve büyümüş. Muhafazakar Suudi Arabistan'da onun gibi sanatçıların topluma açık gösteri ve konserler düzenlemesi pek olası görülmüyor. Bunu farkeden Wardi de, 2011 yılında, kendi bestelediği bir parça için ilk videosunu evdeki bilgisayarının karşısında kaydetmiş. Sonra bir tane daha ve bir tane daha. Her denemesinde parçalarını biraz daha geliştirmiş. Sesiyle ya da kendi çaldığı enstrümanlarla ekler yapmış. Batı ülkelerinde yaratıcı, sanatsal ama yalnızca mütevazı bulunabilecek bu girişimiler, Arap dünyası için oldukça devrimci sonuçlar yaratmış. Arapça akapella müzik, o güne kadar geniş kitlelerde bilinmeyen bir durum olduğundan, Wardi'nin videoları büyük ilgi çekmiş. Daha önce Arap müzisyenler YouTube üzerinden akapella videolar yayınlamış olsa da, bunlar hep İngilizceymiş. Wardi'nin ikinci videosu Arap pop müzik dünyasının süperstarı Lübnanlı Nancy Ajram'ın bilinen bir parçasının kaydı olmuş. Video öyle büyük bir ilgi toplamış ki, parçanın orijinalinden daha fazla dinlenir hale gelmiş. Daha sonra Cezayirli Khaled'in parçalarını yorumlayarak, hemen tüm Araplar tarafından bilinir hale gelmiş. Geçen yıl meşhur Bollywood parçalarına yaptığı yorumlarla artık Hintli hayranlar da edinmiş. 2013 Ekim ayında iki Arap komedyenle birlikte kaydettiği, ünlü Bob Marley parçası No Woman, No Cry üzerine yazdığı No Woman, No Drive, Suudi Arabistan'da büyük ilgi görmüş. Suudi Arap kadınların otomobil kullanmasına yönelik yasağa karşı olan muhalifler, parçayı marşları haline getirmişler. Wardi, sert Suudi Arabistan yasaları ve siyasi ortam sebebiyle parçası hakkında muhalif olmaktan çok esprili yorumunu yapmayı tercih etse de, benzer parçalar yapmaya devam edeceğini söylemekten geri durmuyor. 29 milyonluk Suudi Arabistan nüfusunun yarısı 25 yaşın, %75'i ise 30 yaşın altında. Bu genç toplumun, devlet tarafından kontrol edilen ve sansürlenen klasik medyalara ilgisi giderek düşmekte. Bu durum, Suudi Arabistan'ı dünyanın en aktif YouTube kullanıcı kitlesi haline getirdi. Suudi Araplar tarafından YouTube üzerinden yayınlanan programların hit sayıları 200 milyonlarla ifade edilmekte.