1895 yılı 21 eylülünde doğdum. Ryazan ili, Kuzminskaya kasabası, Konstantinov köyünde. Babam köylü Aleksandr Nikitiç Yesenin, annem Tatyana Fyorodovna. Çocukluğumu dedemin ve büyükannemin yanında, köyün Matovo adlı diğer bölümünde geçirdim. İlk anılarım üç-dört yaşlarımdaki o dönemlere ilişkindir. Köyleri dolaşan gezgin körler sık sık evimize toplanırlar, dinsel şarkılar, şiirler söylelerdi. Bana bakmak üzere tutulmuş olan yaşlı dadım masallar anlatırdı, köy çocuklarının dinledikleri ve bildikleri hep o aynı masalları. Dedem bana eski şarkılar söylerdi, o, öylesine ağır, hüzünlü olanları. Cumartesi ve Pazar günleri kutsal kitabı okur ve kutsal tarihi anlatırdı. Sokak yaşantım ise evdekine benzemezdi. Yaşıtlarım yaramaz çocuklardı. Birlikte yabancı bostanlara giderdik. İki-üç gün otlaklara kaçar, çobanlara katılır, göllerden avladığımız balıklarla beslenirdim. Eve döndüğümde ise genellikle paparayı yerdim. Ailemizde dedem, büyükannem ve dadımdan başka bir de saralı dayım vardı. Beni çok severdi, sık sık Oka'ya atları sulamaya giderdik, gecenin sessiz atmosferinde ay suda sarkar dururdu. Atlar su içerken, sanırdım ki neredeyse ayı da içiverecekler, ve ay dağılan halkalarla atların ağzından yüzerek kurtulunca sevinirdim. On iki yaşıma bastığımda köy okulundan alınarak öğretmen okuluna verildim. Ailem köy öğretmeni çıkmamı istiyordu. Onların bu umutları, ne mutlu bana ki, girmediğim enstitüye kadar gerçekleşmedi. Şiir yazmaya dokuz yaşında başladım., beş yaşımda okumayı öğretmişlerdi. Yaratım üzerinde en temelde köy koşmalarının etkisi vardır. Öğrenim dönemim, güçlü bir Slav kilise dilinden başka üzerimde hiçbir iz bırakmadı. Aldığımın hepsi bu. Gerisini Klemenov diye birinin yönetiminde öğrendim. Bana yeni edebiyatı o tanıttı ve klasiklerden niçin bir parça korkmak gerektiğini açıkladı. Şairler arasında en çok Lermontov'u ve Kolstov'u beğeniyordum. Puşkin'e daha sonra geçtim. 1913 yılında kayıtsız olarak Şanyavski Üniversitesi'ne devam etmeye başladım. Burada bir buçuk yıl geçirdikten sonra maddi dururmumun güçlüğü nedeniyle köyüme dönmek zorunda kaldım. Bu sırada ilk kitabım hazırdı, buradan bazı şiirleri Petersburg dergilerine yolladım, bir karşılık alamayınca kendim gittim. Gorodetski'yi aradım, beni oldukça güleryüzle karşıladı. O sıralar hemen bütün şairler onun evinde toplanıyorlardı. Bir süre benden söz edildi ve daha sonra şiirlerimi hemen hemen kapışırcasına yayımlamaya başladılar. O sıra, 1915 baharıydı, aynı yılın sonbaharında Klyuyev köye yolladığı bir telgrafla, kendisini ziyaret etmemi istedi. Benim için yayıncı Averyanov'u aradı ve birkaç ay sonra ilk kitabım, aslında 1915 Kasımında, ama 1916 tarihli olarak çıktı. Petersburg'da bulunuşumun ilk dönemlerinde sık sık Blok'la, İvavov Razumnik'le görüşüyordum. Daha sonra ise Andrey Belıy ile. Devrimin ilk ortamını bilinçli olmaktan çok kendiliğinden bir onayla karşıladım. 1917 yılında ilk evliliğimi Z. N. Rayh ile yaptım. 1918'de ondan ayrıldım, sonra da 1918-1921 döneminin tüm Rusları gibi yersiz yurtsuz yaşamım başladı. O yıllarda Türkistan'da, Kafkasya'da, İran'da, Kırım'da, Bessarabya'da, Orenburg steplerinde, Arhangelsk'te, Solovki'de bulundum. 1921 yılında A. Dunkan ile evlendim ve önce, İspanya dışında tüm Avrupa'yı dolaşarak, Amerika'ya gittim. Yurtdışı gezimden sonra ülkeme ve olaylara daha değişik gözle bakmaya başladım. Bizim biraz donuk göçebeliğimiz hoşuma gitmiyor. Uygarlığı seviyorum. Ama Amerika'yı da pek sevemiyorum. Amerika'dan yalnızca sanatın değil, genel olarak insanlığın tüm en iyi atılımlarının yittiğinin kokusu geliyor. Bugün Amerika'nın yolu tutulacak olsa, ben bizim gri göğümüzü ve görünümlerimizi yeğlemeye hazırım. Bir izba, hafifçe yere eğilmiş, çit, çitten uzun bir sırık fırlamış, uzakta bir tay kuyruğuyla yeli dövüyor. Bu, şimdilik ancal Rokfeller'ı ve Makkaormik'i üreten gökdelenler değil, aksine bizde Tolstoy'u, Dostoyevski'yi, Puşkin'i, Lermontov'u vb. yetiştirendir. Her şeyden once organik olanın açığa vurulmasını seviyorum. Sanat benim için bakışların giriftliği değil, kendimi anlatmak isterken kullandığım dilin en zorunlu sözü. Bu yüzden 1919 yılında bir yandan benim, diğer yandan Şedşeneviş'in kurduğu imajinizm akımı, Rus şiirini yeni bir algılama yatağına doğru çevirmiş olsa da, henüz hiç kimseye tam yetkinlik savlama hakkı vermemiştir. Şimdi her türlü okulu yadsıyorum. Sanıyorum, şair herhangi belirli okula bağlanamayabilir de. Bu, şairin ellerini ve ayaklarını bağlıyor. Ancak özgür bir sanatçı özgür söz doğurabilir. İşte, özgeçmişim kısa ve çizgisel olarak böyle. Kuşkusuz burada her şey söylenmiş değil. Ama kendime ilişkin bazı sonuçlar çıkarmak için şimdilik erken olduğunu düşünüyorum. Benim yaşamım ve yaratım henüz ileride.


Kara saçlı kız. Ortodoks güzelliğinin küt küt duvarı. Vuruyor ayaklarını yere sık frekanslı bir hırsla. Dans edecek o, tiyatroları şenlendirecek, güzel mi güzel. Oyunlardan ezberlerinden doğaçlamalarından, geceleri aniden karar verip, hızla toparlanan eşyalarla değiştirilen kentlerden, sarı saçlı şairin ardından hüzünle koşturmasından yıllar öncesinde bakmaya başlamış öyle üzgün. Öyle güzel! ki Yesenin'in derdi çekilecek gibi değil demişler midir? İkinci oğlunu verdiğinde Yesenin'e, kara saçlı oğluna bakıp renkli gözlü sarışın şair, boğulacak gibi olmuş ossaat. Çünkü Hiçbir Yesenin tarihte esmer olmamıştır! Olmuş ki çaresiz kapına gelen sevgilere sırtını dönmemişsin. Bir gülbahar kokusu gibi, zencefil parlaması gibi ince parmaklarının ucuyla dokunmuş oğlunun çenesine, çekingen. Vsevolod Meyerhold ile evlenen Zinaida, Meyerhold tiyatrosuyla toplumu güzelleştirdiğini düşünedursun, anti-sovyet propagandasıyla kocasının yerinde yeller eseceğini de iyi bilsin. Devir diktatörlerin aşklarının devri. Devir tek adamların ütopyaların çizgilerinden makasla kesecek gibi yaklaşıp, bir kartonu hızla yırtmalarının zamanı. Gizli polisler afillidir, sessizlerdir. Hele de yumurta yerken ve gazete okurken ve işkence ederken. 1939 temmuz ayının günlerinden birinde Zinaida, gülüşüne seyircilerin alkış kıyamet tiyatroyu yıktığı Zinaida, çocuklarını evden çıkarıp misafirlerini beklemeye koyulmuş. Sokaktaki lambaların yağlarından tedirginlik damlarken, Rusya'nın evlerinin merdivenlerinin ahşabı gıcırdarken ağır ağır çıkan paltolarla kabarmış, kabarmış erkekliklerini paltolarla gizleyen iki polisin kapıyı açmasına hiç şaşırmamışken, sen o polisler arka arkaya bıçaklarken, bir Stalinsevgisinincoşkusuyla yeryüzünün belki de en güzel kadını olma ihtimalini tüm ortodoks güzelliğinin inadına yahudi atalarının cılız seslerindeki esmerliğinde taşıyan Zinaida'nın iki gözünden de bıçaklarken, öylesine bayram ki o akşam galip gelen, öylesine mutlu ki o akşam yenmişler, öylesine kanlı ki o akşam Zinaida, inler durur artık sabaha kadar. Ne de olsa kaybedecek çok kan var.


Aktif kollektif üyelerinden CİNS ve RAD, LAKORMİS'le bir oluyor; komünal, bağımsız, manipüleci, dönüştürücü güçler birleşiyor, ortak paylaşım ve hareket ortamı genişliyor... Ah güzel İstanbul!


Mimarlığın kamusal bir mesele olduğu inancıyla 2001'de başlatılan IABR, bir uluslararası kentsel araştırma bienalidir. 2009'da dördüncüsü düzenlenen bienalin teması, çeşitliliğe ve farklara açık, canlı, toplumsal olarak sürdürülebilir, insanların yapıcı bir şekilde birbirleriyle, hem kültürel hem sosyal hem de ekonomik olarak, ilişki kurabildiği Açık Şehir üzerine kurulmuştur. Açık Şehir: Biraradalığı Tasarlamak başlığıyla Rotterdam Bienali, kentsel koşulların sürdürülebilirliği için mimarlar ve şehirciler nasıl gerçekçi katkılarda bulunabilir sorusuyla tasarımcıların gözünden toplumsal uyum konusunu merkeze alıyor. Bu sergi, Rotterdam'da yakın tarihte sona eren 4. Uluslararası Rotterdam Mimarlık Bienali'nden parçaları biraraya getiriyor ve aynı zamanda çeşitli konuşma, sunum ve tartışmalara ev sahipliği yapacak bir platform işlevi görüyor. Mimarlar, plancılar, sanatçılar ve aktivistlerden gelen eleştirel projeler ve konumlar Sığınma lüks tatil köylerinden aşırı kalabalık mülteci kamplarına kadar değişen mekanları ortaya koyarken güvenli bir bölgeyi veya zorla yerinden edilme kavramını ifade edebilir. Sığınma mekanları, kentten geri çekilme, davetsiz misafirleri dışarıda tutma veya içerdekileri koruma ve kontrol etme arzusu veya ihtiyacı için oluşturulmuştur. Toplumlarda koruyucu tecrit açıklık kadar gereklidir, ancak sığınma egemen olduğu zaman kent tehlike altındadır. Bu sergi, Türkiye'deki ve Ortadoğu'daki şehirlere odaklanarak, sığınma mekanlarına farklı açılardan yaklaşımlar sunmaktadır: kentliliğe yönelik önlenmesi veya sökülmesi gereken tehditler ve Açık Şehir'in iyileştirilmesi ve şekillendirilmesi gereken mahrem biçimleri olarak. Hollandalı sanatçı Bas Princen'in Türkiye ve Ortadoğu'daki kentsel değişime dair gözlemlerini yansıtan çalışmalarını sunmaktadır. Bu gözlemler İstanbul, Beyrut, Amman, Kahire ve Dubai şehirlerinin mekansal enflasyon ve sığınma icraatları açısından nasıl birer laboratuara dönüştüklerini, çok farklı biçimlerde gerçekleşse de bir yanda aşırı yoksulluk bir yanda zenginliğin nasıl kabuklarına çekildiklerini gösterir. Göçmen işçi kamplarından çöl ortasında korunaklı uydu kentlere, kaypak kent merkezi gökdelenlerinden kentsel yoksulluk adacıklarına bu kabuğuna çekilmenin ardındaki motivasyonlar ve süreçler, bu sayılan ürünleri kadar geniş bir alana yayılır. Mekanı üreten sosyal, ekonomik ve siyasi dinamikleri araştırmaktan ziyade sonucunda oluşan koşulların biçimsel ve mekansal özelliklerine odaklanmaktadır Princen. Ne kadar farklı süreçlerde oluşmuş olsalar da, mekansal birimlerin benzerliği şaşırtıcıdır en azından izole doğaları ve çevrelerine yabancılaşmış halleriyle.


Deniz Güvensoy, kuşatması altında olduğumuz ezici hipergerçekliği sürrealist resim dilini ve stratejilerini kullanarak ele alıyor! Bir taraftan yeni medya araçları ve ifade biçimlerinin geri plana doğru itilirken diğer taraftan da internetin dolaşım ağının kodlamalarına maruz kalan resim sanatı, kendi içinden yepyeni bir güç ve zenginlik ile her geçen gün genişleyen güncel sanat pratikleri içerisinde etkin yerini korumaya devam ediyor.


İstanbul Fotoğraf Merkezi içinde yer alan Leica Fotoğraf Galerisi'nde, 10 Haziran 07 Temmuz 2010 tarihleri arasında, Sergen Şehitoğlu'nun 1 başlıklı fotoğraf sergisi gerçekleştirilecektir. Sergen Şehitoğlu: 1980 yılında İstanbul'da doğdu. Saint Joseph Fransız Lisesi'nin ardından, Y. T. Ü Makina Mühendisliği'ni bitirdi. 2005 yılında Zenit marka analog makina ile başlayan fotoğraf ilgisi, 2006 yılında İFSAK'da aldığı fotoğraf eğitimi ile daha ciddi bir boyuta ulaştı. Bu temel eğitimin ardından İlkan Özdağ ile aile konulu fotoğraf sergisi çalışması, Orhan Cem Çetin ile su'ya dair adlı fotoğraf ve enstalasyon çalışması, Sebla Selin Ok ile stüdyo fotoğrafçılığı eğitimi, Murat Germen ile Mimari Fotoğraf eğitimi, Ahmet Polat ve Landon Nordeman ile portfolyo değerlendirme çalışmalarına katıldı. Halen profesyonel olarak mimari fotoğraf çekimleri yapmaktadır. 10 Haziran 7 Temmuz 2010 tarihleri arasında, İstanbul Fotoğraf Merkezi Leica Galeri'de, diasec baskılardan oluşan, edisyonlu ilk kişisel sergim gerçekleşecektir. 1 başlığı altında; birbirinden ayrılan ama aynı zamanda kesişen üç olgu: Dönüm, Gelmeden, Yeraltı adını taşıyan sergide, 1 adı ilk kişisel sergim olmasına yaptığı vurgunun dışında bir başlangıç olduğunu, bundan sonraki dönemlerde de bu yolculuğun devam edeceğini, fotoğrafları, sergileri takip edenler ve edemeyenler için sayısal bir kronoloji oluşturmayı hedeflemektedir. Dönüm Gelmeden Yeraltı kelimeleri, sergilenen fotoğrafların anlattıkları için bir ön hazırlık yapmakta, ama fotoğraflar hiçbir kelime veya alt metin ile sınırlandırılmayarak algılar serbest bırakılmaktadır. 'Yeraltı', fotoğrafların oluşum aşamasından kişinin kendi gizli sığınağına bir bağlantı niteliği taşımaktadır. Sergilenen fotoğraflar birbirine bağlı ama bağımsız, özgür, bir bütüne ait olmayan ama birbirini tamamlayan, kesin ifadeler taşımayan, anlatmak istediğini söylemeyen ama hissettiren, renk, ritim ve grafik öğelerini kullanan, insandan çok yalnızlığa yer veren ve her fotoğrafta bakana da yer açan bir anlayışla oluşturulmuştur. Böyle bir hissiyatla oluşturulan serginin belki de tek amacı, önünde durana sadece gördüğü şeyi anlatmak, belki de herkese farklı, ama bakana birşeyler söylemek: Fotoğraf şu an senin baktığın, anlatmak istediği senin anladığın, hissetmeni istediği tek şey var; hissettiğin. Diasec ile ilgili teknik bilgi: Diasec baskı tekniği, fotoğraf baskısının aluminyum ve plexiglass arasında, hava almadan sıkıştırılmasıyla oluşturulan bir tekniktir. Dünyada Leica Gallery: Frankfurt, Melbourne, New York, Sao Paulo, Solms, Tokyo, Viyana, İstanbul. Leica Galeri: Leica markasının oluşturulmasında mühendisler ve çalışanların emekleri kadar dünyaya bakışımızı değiştiren Tokyo ve Viyana'da açılan galerilere ilave olarak 1 Şubat 2007'da açılan Leica Galeri Leica fotoğrafçılarının da pay sahibi olduğunu bilen Leica, kültürel faaliyetlerinin bir parçası olarak Leica Galeri'lerin ilkini 1976 yılında Wetzlar'da açtı. Daha sonra Solms'a taşınan bu ilk Leica Galeri'nin ardından New York, Frankfurt, Melbourne, Sao Paulo, İstanbul ile bu sayı sekize ulaştı. Bundan böyle Leica Galeri İstanbul'da açılacak sergiler Leica galeri ağıyla bütün dünyada duyurulacak.


Galeri Blanc, yaza İki Dönem başlığındaki karma sergisiyle giriyor. 2 Haziran 2 Ağustos tarihleri arasında gezilebilecek olan sergi, ismini iki farklı dönemin sanatçılarının bir araya gelmesiyle alıyor. Çağdaş Türk ressamlarından Ali Candaş, Hayati Misman ve Saim Dursun'un yapıtlarının yanı sıra sergide bir de dört akademili genç ressam ve bir heykeltraşın yapıtları yer alıyor. Kent manzaralarını ve sokaktaki günlük yaşamı kendi tarzıyla tualine aktaran Batuhan Yüce, Desen Halıçınarlı, Zeynep Özdemir, Nuray Özler ve organik form yorumlarıyla heykeltraş Ahu Aydemir bu sergide yer alan isimlerden.


Uzun yıllardır Türkiye çapında, finanstan tekstile, kültür-sanattan mimarlığa kadar, her biri kendi alanlarının öncü kurumları için tasarımlar oluşturan tasarımcı sanat yönetmeni Timuçin Unan, bu kez kendisini bir tasarım hali olarak sunuyor. Bir tasarımcının tasarım hallerini, biraz bilindik biraz da sıradışı bir yöntemle izleyiciye sunacak olan Timuçin Unan'ın ilk sergisi Çağla Çabaoğlu Art Gallery'de, 29 Mart'tan 29 Nisan'a kadar gezilebilir. Üst üste gelen katmanlarla oluşan yeni bir organizma, Timuçin Unan'ın işlerini ilk gördüğümde beni heyecanlandıran şeyin en yalın hali ile tanımı böyle bir şeydi sanırım. Şahit olanların dikkatini çektiğine eminim, bir grafik tasarımcının bilgisayarı ve ekranı ile olan ilişkisi birçok kullanıcıdan cok daha farklı bir ritimde işler. Kullanılan grafik tasarım programlarının kısa yolları üzerinden takip edilemeyecek hızda çalışan parmaklar, ekranda birbiri ardına açılan ve sağa sola itiştirilen pencereler, tasarım sırasında kolaylıkla bulunabilmesi icin önceden yapılan kategorize etme, kodlama çalışmaları. Hepsi bilgisayar ve tasarımcı arasında gözle görülemeyen bilgisayarın on/off düğmesi ile hayata geçen yoğun ışık huzmesini var eder ve tasarımcı çalıştığı sürece orada varlığını korur. İşte tam da bu sıradan bilgisayar kullanım sürecinde, tasarımcının kendini kullanıcı olmaktan çıkartıp neredeyse üzerinde çalıştığı 'başka' bir layer'a dönüştüğü anı temsil ediyor gibi Timuçin Unan'ın işleri.


İstanbul'dan Nancy Atakan bir Sahte Gerçeklik isimli enstalasyonu ile, İzmir'den İlke İlter yeni seri boya işleri ile, Mersin' den Juan Botella Lucas sünger heykelleri ile ve Ankara' dan Mehmet Ali Uysal ise tuval üzerine fotoğraf baskıları ile yer alacak. OUT OF CONTEXT isimli serginin teması genel anlamı yok sayarak anlam kaymasına yol açma, algıyı bozma üzerine kurulu. 1969 yılından beri Türkiye'de yaşayan Nancy Atakan'ı Pi Artworks geçtiğimiz sene açmış olduğu İnanıyorum/İnanmıyorum isimli kişisel sergisi ile ağırlamıştı. Sanatçı çalışmalarına katıldığı yerel ve uluslararası karma sergiler ve kurucusu olduğu bağımsız sanat mekanı İMÇ 5533 ile devam etmektedir. 1981 Ankara doğumlu olan İlke İlter'i 2007 yılında Pi Artworks'te açmış olduğu kişisel sergisi ile hatırlıyoruz. İzmir'de yaşayan sanatçı 2003 yılından bu yana Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde Araştırma Görevlisi olarak çalışmaktadır. 1976 Mersin doğumlu ve şu an Ankara'da yaşayan Heykeltraş Mehmet Ali Uysal 2003 yılından bu yana ODTÜ Güzel Sanatlar ve Müzik Bölümü'nde Araştırma Görevlisi olarak çalışmaktadır. Duvara kondurduğu mandalı ile hatırladığımız sanatçı son dönemde Fransa ve Almanya'da katılmış olduğu sergilerle çalışmalarına devam etmektedir. 1970 Madrid doğumlu olan ve 1998 yılından beri Türkiye'de yaşayan Heykeltraş Juan Botella Lucas Mersin Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. Sanatçının Pi Artworks'te açmış olduğu kişisel sergiler ise geçtiğimiz sezon %99 Sünger %70 Su ve 2008 yılında Aklını Oynatmalar isimli sergilerdir. Volkan Aslan Aynı Tişörtü Giyenler isimli video yerleştirmesi, 25 Şubat 20 Mart tarihleri arasında Pi Artworks Galeri 2'de. Volkan Aslan'ın AYNI TİŞÖRTÜ GİYENLER isimli videosu, kimlik duygusu üzerinden hareket eden, üzerinde Türk Bayrağı imgesi olan tisörtleri giyen insanlar ile yapılan söyleşiler ile temelleniyor. 2008'den bu yana, İtalya, Almanya ve Fransa' da sergiler açan Aslan bu sezon Depo' da yer alan İade-i Ziyaret, Manzara Perspectives' deki Bir Sahneleme Meselesi ve Istanbul 2010 Geçici Rahatsızlık sergilerinde yer aldı. Mart 2010 ayında Londra bir residency programına katılacak olan Aslan, 2010-11 sezonunda ise Almanya Münih şehrinde residency programlarına katılıyor. Sanatçının, bir merakın ardından başlayan bu görüntüleri, ulusal bir sembolün farklı coğrafyalarda farklı insanlar üzerinde nasıl bir duygu yarattığı sorusunun peşine düşerken kimi zaman bizi kurgu ve gerçeğin arasında bırakan bir video yerleştirmesine dönüşüyor. Farklı şehirlerde çektiği görüntüleri bir araya getirerek aynılık üzerinden farklılıklara doğru uzanan bir serüven sonucunda ortaya çıkan bu video çalışması kurgu, gerçek, aynılık, farklılık, ulus, millet... gibi kavramlar etrafında dolaşmaktadır.


Fotoğraf Geçidi: İstanbul 2010 projesinin yedinci sergisi Engin Güneysu'nun SOKAĞIN DİLİ : BİLDİĞİN İSTANBUL isimli çalışması. 06 Mart 2010 Cumartesi günü saat 18:00'deki kokteyl ile açılacak olan sergi, 1 yıl sürecek Fotoğraf Geçidi: İstanbul 2010 projesinin yedinci sergisi olacak. Serginin yayınlanacak olan kataloğu da aynı gün izleyicilere sunulacak. 1981 yılında Samsun'da doğdu. İlk fotoğraf makinesini 18 yaşında edindi. İzmir'de, Cena Reklam Ajansında fotoğraf editörü olarak profesyonel anlamdan başladığı fotoğrafçılığa şimdi İstanbul'da serbest fotoğrafçı olarak devam etmektedir. 2004 yılında Bodrum'un Kalbi dergisine ve aynı yıl içinde Çeşme Guide kitabına fotoğrafçılık yaptı. Samsun Eğitim Gönüllüleri Parkında, 2006-2007 yıllarında aralıklı olarak, çocuklara yönelik fotoğraf eğitimi verdi. 2006 yılında Samsun, 1. Sanat Sokağı Fotoğraf Sergisi; 2007 Ocak ayında 40 Kare karma fotoğraf sergisinde çalışmaları sergilendi. 2007 yılı Aralık ayında Samsun'da, Kıyılar isimli ilk kişisel sergisini gerçekleştirdi. 2008 yılı Uluslararası National Geograhic Fotoğraf Yarışması Türkiye ayağında, gezi kategorisinde, ikincilik ödülü aldı. Bununla birlikte eserleri birçok yarışmada ödül, derece, sergilemeye hak kazandı. Altıncısı düzenlenen UFAT Fotoğraf Günleri'nde genç fotoğrafçılar festivaline genç konuk fotoğrafçı olarak katıldı. İfsak 3. Genç Fotografçılar Festivali kapsamında 200 EVLER adlı sosyobelgesel fotoğraf projesi 23 Ekim 2010'da Taksim Piramid Sanat Galerisi'nde sergilendi. 8 Ocak 2010'da Acıbadem Bursa Hastanesi Sanat Galerisinde 200 Evler kişisel fotoğraf sergisini açtı. İki yıldır İstanbul'da yaşayan Engin Güneysu Bosphorus Sanat gazetesi fotoğraf editörlüğü, yanı sıra çeşitli dergiler için editoryal işler çekip serbest fotoğrafçılık yapmaktadır.


Şerif Gören'in 1976 yapımı Taksi Şoförü filmi güncel sanat tarafından yeniden yorumlanıyor ve Ardan Özmenoğlu'nun sanatsal uygulamalarına konu oluyor. Sergi 4 Mart 2 Nisan 2010 tarihleri arasında ALANistanbul'da! Ardan Özmenoğlu yerel kültürel ürünleri, elemanları veya yapıtları kendine has renkli ve çarpıcı ifade biçimleri ile çağdaş sanatın kodlamaları içinde yorumlayan bir sanatçı. Bu açıdan kendi öznel deneyimlerini ve etkileşimlerini özgürce seçilmeyerek kendi sanatsal üretim süreçlerine dahil etmekte ve yaratıcı bir şekilde kullanmaktadır. Mimari bir motiften, tarihsel bir olguya, popüler kültür içinde yer alan bir üründen, bir sinema yapıtına kadar kendisine dokunabilen bu şeyler onun çoğunlukla baskı tekniği kullanarak oluşturduğu yapıtlarında yeniden kodlanmakta ve güncel bir sanatsal söylemin parçası haline gelmekteler. Ardan Özmenoğlu çalışmalarını sergi mekanının tüm değişkenlerini ve kendisine sunduğu olanakları yani mekanın kendisine söylediklerini dikkate alan bir sanatçı. Bu açıdan işler mekanla farklı ilişkiler üretmekte, kimi zaman mekanın kendi dinamikleri ile biçimlenirken kimi zamanda çalışmaların kendileri mekanı yeniden üretmekteler. Taksi Şoförü sergisinde Ardan Özmenoğlu, ALANistanbul'u serginin bütünlüğüne uygun olarak, sanatının görsel olanaklarını mekanı oluşturan tüm unsurları kullanarak çok katmanlı algılamalara ve çağrışımlara açıyor.


Outlet//İhraç Fazlası Sanat, Hollanda'da yaşayan sanatçı Servet Koçyiğit'in Türkiye'deki ilk kapsamlı solo sergisine ev sahipliği yapıyor. 9. İstanbul Bienali'nden tanıdığımız sanatçının bugüne dek Türkiyeli izleyici karşısına çıkmamış video, fotoğraf ve enstalasyon çalışmaları, 2 Mart 10 Nisan arasında Outlet'te izlenebilir. 2005 yılından beri, her yıl, Türkiye'nin değişik bölgelerini dolaşarak işler üreten sanatçı, sanatın Türkiye'de İstanbul'a sıkışmışlığını açmaya çalışarak, ziyaret ettiği şehirlerde uzun vakit geçirmekte, orada yaşayan insanları da işlere katarak üretimler yapmaktadır. Galerinin giriş katında, sanatçının 12 yıla yayılan fotoğraf çalışmalarından bir seçkinin yanı sıra 2008'de insanlığın ortak mirası Hasankeyf'te ürettiği fotoğraf çalışmaları görülebilecek. Galerinin alt katında ise; sanatçının İstanbul'daki bu ilk kişisel sergisi için gerçekleştirdiği enstalasyonu ve 2004 yılında ürettiği şiirsel videosu To Die For izleyici karşısına çıkacak.


Hayır, normalde sabah sekiz, akşam beş çalışırım. Ama genellikle iş saatlerindeki yoğunluğumdan dolayı aksamış işlerim olur. Beşten sonra da onları halletmek için bir, bir buçuk saat işyerinde kalırım. Bir gece önce arkadaşlarla halı saha maçı yapmıştık. Malum hava berbattı. Terli bedenimi de rüzgardan ve soğuktan koruyamayınca üzerime bir kırgınlık çöktü. Aslında o gün işe hiç gitmeyecektim ama her Çarşamba günü haftalık imalat toplantımız olur. Katılmazlık edemezdim çünkü çeşitli aksaklıklar yüzünden zaten iki haftadır toplantı ertelenmişti. Zorlukla gittim. Öğleden sonra toplantı bitti bende arkadaşlara haber verip çıktım. İstirahat edersem kendime geleceğimi düşünmüştüm. İşyerinin mescidine uğradım. Öğle ezanı okunuyordu. Namazdan sonra park yerine gittim arabamı aldım ve direk eve gittim. Af edersiniz ama memur bey bu soru mu şimdi? Ben bir Müslüman'ım ve namazda bir Müslüman'ın gündelik ibadetidir. Neden kızdın ki bu soruya! Bizde Müslüman'ız ama namaz kılmıyoruz. Beni ilgilendirmez. İster kılın ister kılmayın. Ben kılıyorum. Dediğim gibi mescide uğradım, oradan eve gittim. Herhangi bir grupla ilişkim yok. Ben kendi halinde bir adamım. Zaten istesem bile bu yoğunlukla bir grupla ilişki kuramam. Herhangi bir sosyal ve kültürel faaliyete ayıracak zamanım yok. Ben burada politik görüşlerimi belirtmek istemiyorum ve zaten konu ile nasıl bir alaka kurdunuz anlamıyorum. Hem ben basit bir mühendisim. Kafam ağır dini ve politik meselelere çalışmaz. Sadece sorumlu olduğum ibadetlere düşkün bir adamım. Biz sonradan Müslüman olduk. Eşimle. Yani üniversite yıllarında! Araştırdık ve kendimize uygun bir yaşam ve inanç şekli olarak İslam'ı seçtik. Ailelerimizin İslami birer yaşantısı yoktur. Dolayısıyla bazı tutumlarımıza çok sert tepki verdiler. Eşim de bu yüzden örtünemedi. Ama örtünmeyi düşünüyor. Ya hayır yine Müslüman'dık ama dinimizi anlama ve yaşama gayretimiz yoktu. Yani nasıl desem... Müslüman olduk demeyeyim de anlayacağınız dindar insanlar olduk. Yahu ne eğitimi memur bey! Suriye'ye üniversite yıllarında kendisi Halep'li olan bir arkadaşımla gezmeye gittim. İki haftalık bir geziydi. Yunanistan'aysa şirketim aracılığı ile bir araştırma amacıyla gittim. Bir alışveriş merkezine monte edeceğimiz Çin malı yürüyen merdivenlerin reel kalitesini araştırdım. Üç günlük kısa bir iş gezisiydi. Soğukluk var evet memur bey ama biz kanlı bıçaklı değiliz. Ailem sonuçta onlar, farklı dini telakkilerimiz olsa da kan bağımız var. Onlar beni sever ben de onları. Konuşmanda acayip kelimeler kullanıyorsun telakki melakki. Ne demek bunlar. Neden böyle geri kelimeleri kullanıyorsun. Güncel kelimeler kullansana. Asıl siz bakınız. Bizler bu devletin memuru, halkın güvenliğinden sorumlu insanlarız ve sorgulamalarımıza öyle haydalı maydalı cevaplar veremezsiniz. Biz burada can sıkıntısından tutmuyoruz sizi. Okumuş bir insansınız, edebinizi takının lütfen. Özür dilerim memur bey ama öyle şeyler soruyorsunuz ki ne cevap vereceğimi şaşırıyorum. Konuyla alakasız sorular. Hem bana bir terörist muamelesi yapmanız hoşuma gitmiyor. Biz görevimizi yapıyoruz beyefendi ve sorgulama yapan kişi biziz, siz değilsiniz. Arabamı park edip bloğumuza doğru yürüdüm. Elimde çantam ve çantama sığmayan bazı ozalitler, dosyalar filan vardı. Görmüşsünüzdür, hani böyle projelerin üzerine çizilmiş olduğu çarşaf gibi kocaman kağıtlar vardır. Ona ozalit deriz. İşte bloğa girdim. Evim zaten girişin bir üstündeki katta. Bu yüzden asansör kullanmadım. Çünkü asansör gelene kadar çoktan ben katıma çıkmış oluyorum. Neyse kapıya varınca şok oldum çünkü güvenliğimiz için o kadar para ödeyerek taktırdığımız çelik kapının kilidi sökülmüş, kilidin etrafındaki çelik plakalar ise karton gibi eğilmişti. Kapı altı yedi santim aralı duruyordu. Birkaç saniye düşündüm. Çünkü hala içerdeyseler ve silahlılarsa karşılaşmamız tehlikeli olabilirdi. Ama bunu da umursayamazdım çünkü eşimin içerde tehlike altında olma ihtimali vardı. Bu yüzden hiçbir şeyi umursamadan içeri daldım. Ben lise ve üniversite yıllarımda kick boks yaptım memur bey. Biraz buna güvendim. Yani eğer silahsızlarsa hepsini haklayabilirdim. Oturduğumuz sitenin inşaatı henüz bittiğinden insanlar yeni yeni taşınıyor. Bazen evlerinin beğenmedikleri kısımlarını yeniden yaptırıyorlar. Yani taşınma ve tamir telaşından sürekli bir gürültü yoğunluğuna sahibiz. Bu yüzden insanların bu gürültüyü umursamaması yadırganmamalı memur bey. İçeri girdiğinizde ilk karşılaştığınız ne oldu. Görünürde hiçbir hareketlilik yoktu. Elimdekileri kapının önüne atıp koridoru geçtim. Salonun camları açıktı ve rüzgar perdeleri kabartmıştı. Bütün dolaplar çekmeceler açıktı. Sağıma bakınca yatak odamızın buzlu camının ardından gölgeler fark ettim. Orada olduklarını anlayınca mutfağa gidip eşimin et parçalamakta kullandığı satırı aldım. Yani acele ediyordum ama sessiz olmaya da dikkat ediyordum. Bıçağı alıp yatak odası kapısına geldim. Beni camın ardından fark etmesinler diye eğilmiştim. Kapının aralığından baktım. İki kişilerdi. Birisi aceleyle içleri tıka basa eşya dolu olan çekmeceleri karıştırıyordu. Diğeri de nereden bulmuşsa eşimin iç çamaşırlarını kucağına toplamış bir şeyler mırıldanıp gülüyordu. Olmaz mı? LCD televizyon yerinde yoktu. Birde çok değerli biblolar vardı arkadaşlarımın evlilik hediyeleri. Hem ben onları izlerken gördüm ki ellerindeki siyah bir torbaya buldukları ziynetleri dolduruyorlar. Beni çığırımdan çıkaran elinde eşimin çamaşırı olan alçağın fısıltısı oldu. Arkadaşına diyordu ki Keşke karı da burada olsaydı da üç parça eşya ile yetinmeseydik. Elimdeki satırın sapını sımsıkı kavradım ve bütün gücümle bağırarak içeri daldım. Nasıl bir gürültü çıkardıysam şok oldular. Elleri ayakları birbirine dolandı. Elimden bir kaza çıkmasın diye satırı garip bir refleksle yere bıraktım. Eşimin çamaşırları elinde olana öyle bir yumruk vurdum ki elmacık kemiği içeri çöktü. Diğeri elindekileri yere bırakıp belinden bir bıçak çıkardı. Ben bıçağı görünce adamın üzerine atıldım. Önce bıçağını tutan elini saf dışı bıraktım. Sonra Allah ne verdiyse vurmaya başladım. Bir anda içeriden eşimin sesi geldi, daha doğrusu çığlığı. Ona bir zarar gelir diye ayağa kalktım. İçeri koştum. Beni görünce sarılmak için üzerime yürümeye başladı. Çabuk dışarı çık, içerdeler, diye bağırdım. Şok olmuştu anlamadı. İçerdeki hırsızlar kalktılar. Ellerine bıçaklarını almışlardı ama üzerimize saldırmaya cesaret edemediler. Gözümüzün önünde yan yan hızla yürüyüp açık pencereden atladılar. Kaçtılar. Evim giriş katta olduğundan kaçmaları onlar için çok kolay oldu. Üst katta oturan bir hanıma oturmaya gitmiş. Ben bağırınca gürültümü duymuşlar. Aşağı inmişler. Bizimkisi kapının halini görünce can acısıyla içeri atılmış. Diğer kadınlarsa kendilerine zarar geleceğinden korkarak tekrar evlerine kaçmışlar. İki adamın kaçmasının üzerinden bir dakika geçmedi. Eşim bana sarılmış ağlıyordu. Bende şoktaydım ne diyeceğimi, ne yapacağımı bilemedim. Birde baktım ki her yanı dağılmış dış kapı aralandı. İçeri malum vatandaş girdi ve sanki o bizim evimizi değil de biz onun evini soymaya çalışıyormuşuz gibi şaşkınlaşmış bir öfkeyle kaşlarını çattı. Meğer bu kaçan diğerlerinin arkadaşıymış ve evden aldıkların aşağıdaki araca yüklüyormuş. Başka bir yükleme için tekrar eve çıkmış. Bunu sonradan öğrendim. İşte memur bey adam bu öfkeyle üzerime atılıp benle boğuşmaya başladı. Boğuşurken de seni gebertip karını da kaçıracam, kendime karı yapacam, anasını avradını..... gibi laflar ediyordu. Daha boğuşmamızın başında boşluklarını bulup ağzına burnuna yumruklarımı savurmaya başladım. Önüme yığıldı ama kan dolu ağzıyla hala beni tehdit ediyordu. Hem malım gitmişti, hem canım tehlikedeydi, hem de onuruma, şerefime sövüyordu. Ne yapacağım bilemedim. Doğrulmaya çalışırken dedi ki nasıl olsa birkaç ay yatar çıkarım. Karını elinden alıp kendime kapatma yapmazsam adam değilim dedi. Dayanamadım, karnına güçlü bir tekme attım. Biliyordum ki devlet bu adama doğru dürüst bir ceza vermeyecek. İçimden düşündüm İslam Devleti olsa bu adama ne yapardı diye. Hemen kafamda bir şimşek çaktı. Eşime dedim ki odadan satırı getir. Bir iki saniye içinde alıp geldi. Bu aşağılık adam iyice uyuşsun diye birkaç yumruk daha attım. Tüm komşular kapımıza doluşmaya başlamışlardı. İçlerinden bir çocuk abi annem polisi aradı, hırsızı kaçırma, dedi. Annen ambulansı da arasın, dedim. Zaten onu da aradı, dedi. Eşimin elindeki satırı aldım. Hırsız yarı baygındı. Tüm insanların gözü önünde sağ kolunu tuttum, yerdeki ahşap parke zemin üzerine yaydım. Nasıl vurdum satırı bende bilmiyorum. Adamın kolu beş altı santim öne fırladı. Adam bir çığlık attıysa da ardından bayıldı. Komşularım ve eşim ne yaptığıma bir anlam vermeye çalışırken de polis arkadaşlar geldiler. Sonrasını zaten biliyorsunuz.


Muhalefet: 1. Bir tutuma, bir görüşe, bir davranışa karşı olma durumu, aykırılık. 2. Karşı görüşte, tutumda olan kimseler topluluğu. 3. Demokraside iktidarın dışında olan parti veya partiler. muhalefet etmek: karşı davranışta bulunmak, karşı çıkmak. Bir görüşe, eyleme, düşünceye muhalif olmak, aykırı olmak, karşıt olmak tam olarak ne anlama geliyor? Biz toplum olarak kelimelerin şiddet ve çözümsüzlük yönündeki anlamlarını şişiren bir anlayışa sahibiz. Mesela meydan kavramının ya kelle kesilen ya kral devrilen yer olduğu anlayışına, yani meydan kelimesinin şiddetle nasıl yoğurulduğuna ve bu yorumun polis şiddetine olası katkısına daha önce değinmiştik. Benzer bir durum muhalif ve ondan türeyen muhalefet sözcüğü için de geçerli. Görünen o ki, özellikle siyasi alanda, muhalefetten ve muhalif olmaktan anladığımız, TDK'nın bize sunduğu anlamla aynı çizgide: itiraz etmek, karşı çıkmak, anlaşmamak, aykırı olmak. Bu tür bir karşıtlık her ne kadar ilk başta demokrasi açısından sağlıklı gözükse de, maalesef demokrasinin amacı olan çok sesliliğe ihanet ediyor. Çünkü karşıt olmanın, hayır demenin, itiraz etmenin, yani bizim anladığımız anlamda muhalif olmanın söylemsel veya toplumsal bir gücü yok. Bir sesin gücü, onun arkasında ona itici güç olan hikayenin kapsamlılığından ve söylemin tutarlılığından gelir. Böyle bir tanımı ölçüt koyarsak, ülkemizdeki yükselen tek sesliliğin sebeplerinden birini görmeye başlayabiliriz. Ses kelimesinin kültür, egemenlik, güç yapısı gibi kavramlarla olan ilişkisini, söylem kelimesinin Foucault sayesinde kazandığı postmodern anlama bağlayabiliriz. Söyleyiş, ifade, bildiri gibi anlamlandırmalara bakarsak, söylem kelimesinin postmodern kullanılışı TDK'ya uğramamış. O yüzden bu yazıda kullanılacağı şekilde söylem kelimesini şu şekilde tanımlayabiliriz: toplumsal düsturları kapsayan ve tekrarlanması sayesinde bahsedilen düsturları yayan, böylece içselleştirilen dilsel kalıp. Mesela, bir nezaketten sonra teşekkür edilmesi bu açıklamaya göre söylem tanımının içine giriyor. Toplumsal bir genel kuralı bu örnekte nezaket başlığı içinde toplanabilecek karşılıklı münasebet kuralını aile, oku, kitap, film, müzik vs gibi toplumsal muhabbetin olduğu, söylemlerin dolaşımda bulunduğu heryer tekrarlıyor. Biz de bu tekrarlamadan payımızı kanıksamak olarak alıyoruz. Bazı söylemler uzun süreler boyunca dokunulmadan dolaşımda kalabiliyor. Yaşlılara saygı duyulur, yalan söylemek ayıptır, parayla mutluluk satın alınmaz gibi söylemler toplumun işleyişini kolaylaştırdığı ve genel olarak kabul gören düsturlar olduğu için yüzyıllar boyunca nesillerden nesillere aktarılıyor. Fakat bazı söylemler zaman geçtikçe tartışmaya açılıyor. Erkek evin reisidir, kara ten rengine sahip olanlar daha aptaldır, güzel olanlar iyi insanlardır, eşcinsellik hastalıktır, kadınlar ev hanımı olmalıdır, fakirler çalışmadıkları için fakirdir gibi söylemler, tartışmaya açılanların bazıları. Bahsedilen tartışmaya açma ve yerleşmiş, egemen halini almış, fakat toplum için sorunlu hale gelmiş söylemlerin sorgulanmaya başlaması, bizi ses kavramı üzerinde durmaya savet ediyor. Egemen söylemlerin hepsi, bu mücadeleye sesli başlıyorlar. Her ne kadar hatalı olursa olsun bir argümanları, söylemin ortaya koyduğu bir mantığı var. Eleştirmek isteyenler için alenen yanlış olan egemen söylemin argümanı, gerek kültürün gerekse siyasi yapının güç basamaklarından faydalanıyor. Toplumun bir söylemi kabul etmiş olması başlı başına bir zorluk yaratıyor. Fakat buna ek olarak, egemen söylem günlük hayattaki davranışları etkileyerek ses buluyor. Ses gibi anlatması zor bir kavrama bir de karşı taraftan bakalım. Toplumda kimler susturulmuş durumda? Mesela sürekli öldürülmekte olan kadınlar. Tehdit altında olan, beraber olduğu insandan dayak yiyen, tehditler alan ve sonunda öldürülen kadınlar. Bu durumda kadınların sesi olmadığı ve karşılaştıkları herkes tarafından susturuldukları aşikar. Herşeyden önce erkek her zaman daha haklıdır egemen söylemi, içselleştirildiği takdirde, bir kadının ya dövülmesine rağmen erkekle beraber kalmasına, ya da zulüm görmesine rağmen etrafına şikayet edememesine yol açıyor. Polise veya devlete sığınmaya kalkarsa daha çok baskı altında kalacağını bilen kadınlardan bazıları, buna rağmen devletten, savcıdan veya polisten yardım istiyor. Fakat toplumumuzda kadına karşı ne kadar olumsuz ve güçsüzleştirici söylem varsa devlet mekanizmaları tarafından korunduğu için, tehdit altındaki kadına yardım edilmiyor ve her hafta en az bir kaç tane benzer cinayeti gazetelerde okuyoruz. Bu durumda kadın: erkeğe karşı koyamıyor; tehditten ve içselleştirilmiş güçsüzlükten etrafına şikayet edemiyor; cesaret edip polise, savcıya veya devlete gitse bile bu kurumlar erkek-egemen söylemi yaşatıyorlar. Neticede bu durumda olan bir kadın susturulmuş oluyor. Ses, tamamen güç ve güçlendirme ile ilgili bir kavramdır. Egemen söylem toplumda kabul gördüğü, kültür, siyasi, ekonomik ve yasal mekanizmalar tarafından desteklendiği için güçlü bir sese sahiptir. Fakat egemen söylemin aksi yönünde gitmeye çalışan bir karşı-söylem, ilk andan itibaren bütün bu etkilerin direncine karşı gelmek zorundadır. Mücadeleye susturulmuş başlar. Etkin bir karşı-söylem geliştirmek, o söyleme ses verebilmekle alakalıdır. Tek başına bir 'hayır' hiç bir zaman bir karşı-söylem olamaz ve bir gücü de yoktur. Bir karşı-söyleme güç verebilmek, herşeyden önce onu kültürün ve toplumun bir parçası haline getirebilmekle başlar. Fakat burada biraz durmamız lazım. Söylem, karşı-söylem ve ses kavramlarının, kültür kavramı ile organik bir ilişkisi vardır. Burada bir parantez açıp o ilişkiden bahsetmek çok önemlidir. Kültür kavramını tarih içerisinde birçok değişiklik geçirdi. Çok kısaca özetlemek gerekirse: 1800lü yılların sonunda kendilerinin üstün konumlarını tescil etmek isteyen Avrupalı bilim adamları, kültür kavramını toplumların bir hiyerarşisi şeklinde tanımladı. Tabii ki, barbar olarak nitelendirdikleri siyahilerin veya doğuluların kültürleri çok 'az'dı ve ideal olan bir Avrupa'lı gibi yaşamaktı. Daha sonra aynı çizgide üst kültür ve alt kültür ayrımları yapıldı. Buna göre insanlar kültür sahibi olabilirler, ve kültürlü olabilirlerdi. Tabii ki bu yine Avrupları gibi davranmayı öğrenmek, onların dinledikleri müzikten hoşlanmak ve yaptıklarını yapmaya çalışmaktan geçiyordu. Özellikle ikinci dünya savaşından sonra bu tür tanımlara ciddi itirazlar oldu. A. B. D.'li diplomatların 1950lerde diğer ülkelerin kültürlerini öğrenmeye çalışmaları ile başlayan delilik, kültür çalışmalarına başlı başına bir hayat verdi ve bugün kültür çalışmaları bambaşka bir noktada. Bugün kültürün iki temel tanımı var. Birinci tanım, kültürü öğrenilen yapılar olarak görüyor. Bu tanıma göre kültür, herhangi bir topluluğun geliştirdiği ve yeni üyelerine öğretebildiği bir arada yaşama şekli. Bu tanıma göre doktorluk da bir kültür, öğretmenlik de, çocuk parkının da bir kültürü var, dersliğin de, ülkenin de. Fakat söylem, karşı-söylem ve ses ile alakası olan kültür tanımları bunlar değil. Bu yazıda kullanılan kültür tanımı dil ile doğrudan alakalı. Bu tanıma göre kültür denilen yaşanan, hayata geçirilen söylemlerin toplamından ibaret. İnsanların arasında dolaşan söylemlerin hayat bulması, kültürün hayat bulması demek oluyor. Mesela Türkler yaşlılara saygı duyar söylemi davranışlarla, anmalarla, törenlerle vs. hayat bulduğu zaman, kültürün bir parçası haline gelmiş oluyor. Fakat güç ile ilgili konulara girdiğimiz zaman masumiyet çabuk bozuluyor. Bu tanımdan yola çıkmak bir kaç sonuç doğuruyor. - Herşeyden önce, kültür sürekli bir ikna etme anlamına geliyor. Hangi söylemin bir topluluk içerisinde dolaşımda olduğu, hangisinin hayata geçirilip geçirilmeyeceğine karar verilmesi, kültürün parçası olan insanların sürekli değişik yönlere birbirini ikna ettiğini gösteriyor. - Bu yüzden kültür sabit birşey olmaktan çıkıyor. Sürekli var olan ikna, değişim kavramını kültür kavramının değişmeyen bir parşası haline getiriyor. - Kültürün değişmesi, söylemlerin ve karşı-söylemlerin o topluluk içerisinde birbirlerine göreceli sahip oldukları sese bağlı oluyor. O topluluk içerisinde daha çok dolaşan, daha çok sese sahip olan söylem, o kültürü değiştirmiş oluyor. - Kültür denilen kavram güç mekanizmalarından uzak olarak görülemiyor. Hergün kullandığımız, hayata geçirdiğimiz anlamlar, bize güç mekanizmaları tarafından sunuluyor. Farkında olmasak da, sadece belli bir sese, yani güce, sahip söylemleri ve anlamları kullanıyoruz günlük hayatımızda. O yüzden, hangi söylemlere ve anlamara göre yaşamayı seçtiğimiz, kültürün yapısında var olan güç dengelerini koruduğumuzu mu, onların aksi yönünde gittiğimizi mi belirliyor. - Kültürün güç yapısını değiştirebilmek, karşı-söylemlerin bolluğuna ve seslerine kalıyor. Tekrar ve tekrar: hayır duruşu karşımıza güçsüz bir itiraz olarak çıkıyor. Karşı-söylemlerin bir sese kavuşabilmesinin arkasındaki en büyük itici güç anlatılar. Anlatılar, sese sahip olmayan insanların hikayeleri. Bu tür hikayelerin bilinmesi, karşı-söylemlerin içlerini dolduruyor. Mesela bir gazetede kadına karşı şiddeti protesto eden bir yazıyı okuyanlar büyük bir çoğunluk oluşturmayabiliyor. Fakat, 24 yaşına henüz girmiş Damla'nın hayalleri, umutları, yaşadıkları zorluklar ve üzüntüleri sonrasında en sevdiği insan tarafından nasıl dövülerek öldürüldüğünün anlatılması geniş bir okuyucu kitlesine hitap edebiliyor ve daha akılda kalıcı oluyor. Bu tür anlatıların radyo, dergi, kitap, televizyon, sinema ve tiyatro gibi değişik kanallardan sunulması, karşı-söylemin sesini mutlaka arttırıyor. Anlatılar, karşı-söylemlere hayat veriyor ve onları sadece birer hayır olmaktan kurtarıyor. Karşı-söylemler, anlatılar sayesinde güç kazandığı gibi, susturulmuş insanların hikayeleri, anlatılar sayesinde karşı-söylem yapısına giriyor, ses kazanıyor ve toplumsal değişimde önemli bir yer tutuyor. Tabii, anlatıların ve karşı-söylemlerin bir kültür içerisinde yaratabileceği meşruiyet krizini aşabilmesi için hem kendi içerisinde, hem de parçası olduğu kültürle kendisini tutarlı göstermesi gerekiyor. Anlatıların tutarlı olabilmeleri için, kahramanlarının kendi karakterleri çerçevesinde davranmaları birinci şart. Daha sonra içinde bulunduğu kültürün zaman anlayışına uyması, yaptığı ve söylediği şeylerin gerekçelerinin kültür tarafından kabul görüyor olması, bunun için de karakterini, davranışını ve söylemini o kültür içerisinde kabul gören bir temaya oturtması lazım. Bu tür bir anlamsal tutarlılığa sahip olmayan anlatılar, kendilerine yer yapamazlar. Bu durumda, sadece itiraz etmeye çalışan muhalefet anlayışının bir gücü olmadığı ve sadece kendi güveninirliğine zarar verdiği umarım ki daha da belli oldu. Gerçekten bir sonuç bekleyerek muhalefet olmak isteyen birinin, güç sahibine hayır, yanlışsın demesi, çoğu zaman birşeyi değiştirmiyor. Etkili bir muhalif olmak için, güç sahibinin sözünü beklemek yerine, dolaşımda olan egemen söylemleri tespit ederek onlara karşı-söylemler üretmek ve o karşı-söylemlere güç vermek için anlatılar bulmak, tutarlı bir biçimde yaymaya çalışmak gerekiyor. Bu tür bir muhalif anlayışının hem iyi, hem de çok iç açıcı olmayan sonuçları olabilir. Mesela, ülkemizdeki demokrasi sisteminin tek sesliğe gitmesi karşısında durması gereken muhalefetin, kendisini 'itiraz' anlamı etrafında çerçevelemiş TDK muhalefeti olduğu açık. Bununa beraber, karşı-söylem geliştirmek ve toplumda bunu anlatılarla yaymaya çalışmak siyasetin eline kalmak zorunda değil. Muhalif olmak isteyenler karşı-söylemler geliştirip, onlara ses vermeye çalışabilirler ki bazı belgeseller, filmler ve kitaplar bunu zaten başarı ile gerçekleştirmekte.


Günbatımında gelirim demişti. Eyvah, yine gündoğumuna kadar konuşur muhakkak. diye düşünmüş ama gelmesen... diyememiştim, bin yıllık arkadaşım sonuçta. Onu ilkokulda çarpım tablosunu ezberlerken ya da lise döneminde ilk aşkını kapan sınıf arkadaşına duyduğu nefreti haykırırken de dinlemişliğim vardı. Öteden beri çok konuşurdu. Öğrencilik zamanımızda bir dakikalık saygı duruşunda bile sessiz kalamaz, kendince bir şeyler mırıldanırdı. Bir keresinde ne mırıldandığını sorduğumda, saniyeleri geriye doğru saydığını söylemişti. Altmış, elli dokuz, elli sekiz... diye geriye doğru sayıyormuş meğer. Çok şaşırmıştım. O an anlamalıydım bir tuhaflık olduğunu ama çocukluğuna, çocukluğumuza vermiştim. Eskiden de çok konuşurdu tamam da, son birkaç yıldır iyice azıtmıştı. Sırf bu yüzden çevresinde benden başka hiç kimse kalmamıştı. Aslında o da gevezeliğinden iyice bunalmış olacak ki bir keresinde bu özelliğinden kurtulmak için benden yardım istemişti. Bir gece yalnız başına evinde iken o kadar çok konuşmuş ki, sabaha doğru dışarı çıkmak isteyen kedisi bir daha geri gelmemiş. Gerçi ona göre kediciğin başına bir şey gelmese muhakkak eve dönermiş ama bence öyle değil. Kedicik kaçıp canını kurtarmış işte. Ona böyle söyleyememiştim tabi. Günbatımında geldi. Merdivenlerden çıkarken konuşmaya başlamıştı bile. O, akşam yemeğinde durmaksızın konuşuyor, sadece kısa aralıklarla ağzına attığı lokmayı çiğnemek için susuyor; ben ne dediğini anlamadan otomatik bir şekilde başımı ona hak veriyormuşçasına aşağı yukarı sallıyordum. Birkaç saat sonra onu dinlemekten zihnim o kadar bunalmış ki, karşımda durmaksızın hareket eden bir ağzın silik görüntüsünü izlemeye ve giderek uzaklaşan bir uğultu sesi duymaya başlamıştım. Aniden keskin, acı bir çığlıkla kendime geldim. Karşımda kendini yerden yere atarak bağırmaya ve ağlamaya başladığını fark ettim. Uğultu, tekrar anlamlı sözcüklere dönüştü. Harfler yan yana dizilip anlama büründüler. Sen de beni dinlemiyorsun diyerek ağlıyordu. Çekilmez, beş para etmez insanın biriyim. Ölsem, kimsenin umurunda olmaz. Üstelik benden kurtulduğuna sevinir herkes. demiş, ben de ona hak verip kafamı sallamışım. Bu ani duygu değişimine şaşırmış olsam da bunun üzerinde fazlaca düşünme gereği duymadan, teklifini sevinçle kabul ettim. Arkadaşım birdenbire çantasını alıp, gitmeye karar verdi. Gece yarısı olduğunu, bu saatte çıkarsa onun için endişeleneceğimi söylediysem de dinlemedi. Kedisini arayacakmış. Engel olamadım. Ardında bıraktığı sessizlikten büyük bir mutluluk duyduğumu itiraf etmeliyim. Kediyi düşündüm. Nereye gitmiş olabilirdi? Kesin, en yakındaki mezarlığa atmıştır kendini. Yaşayanların gürültüsünden sonra, yaşamayanların sessiz huzurunu içine çekip bir mezar taşına kıvrılmıştır belki. Hemen iyi bir psikolog bulmak için araştırmalarıma başladım. Sıradan biri değil, işini en iyi yapan kişiyi bulmalıydım. Bu sadece arkadaşımın değil, benim de sorunumdu. Ve onun kurtulması demek, benim de kurtulmam demekti. İşte bu meşhur psikologu o zaman keşfettim. Adam hakkında efsanevi söylemler vardı. İnternet üzerinden ulaştığım bilgilerde kimisi adamın çatlağın teki olduğunu iddia ediyor, kimi de sıra dışı vakalara uyguladığı sıra dışı yöntemlerle mucizevi sonuçlar elde ettiğini savunuyordu. Eh, arkadaşım da sıra dışı bir vaka olduğuna göre, bu enteresan adamdan randevu almaya karar verdim. Bu adamın çok garip terapi yöntemleri varmış ancak, tedavi yöntemini kabul edip harfiyen uygulayan danışanları yüzde yüz iyileşiyorlarmış. O halde doğru iz üzerindeydim. Çok uğraşmama rağmen ancak beş hafta sonrasında yer bulup randevu alabildim. Nihayet randevu günü gelip çattı. Muayenehaneye gitmek üzere yola koyulduk. Arkadaşım yol boyunca susmadı. Bana teşekkür edip duruyor, bu sefer kesinlikle iyileşeceğini söylüyordu. Randevu saati geldiğinde arkadaşım heyecanla içeri girdi. Uzun zaman merak içinde kapının açılmasını bekledim. Nihayet, bizimki yüzünde şaşkın bir tebessümle dışarı çıktı. Ben merakla yüzüne bakıp görüşmenin nasıl geçtiğine dair bir açıklama beklerken o sakince söze girip, her zaman gittiğimiz yere, sahildeki çay bahçesine gitmek istediğini söyledi. Yol boyunca ısrarla sormama rağmen, görüşmenin nasıl geçtiği konusunda hiçbir bilgi vermedi. Yalnız bir ara bu psikologun hayatında gördüğü en çatlak insan olduğunu söyleyip hızla konuyu değiştirdi. Sahildeki çay bahçesine gittik. İlk çaylarımızı içtik. Bu süre zarfında da susmamasına rağmen, konuyu bir türlü istediğim mevzuya getirmiyordu. İkinci çaylarımızı aldığımızda nihayet konuya girdi. Neymiş bu uygulaman gereken şey? diye merakla sordum. Gözlerimin içine dikkatle bakarak konuşmaya başladı. Şaka yapıyorsun değil mi? diye sordum. 'Niye şaşırıyorsunuz ki, sırf sert sessizleri kullanarak yaşayan insanlar var. Hatta biri de benim hastam.' diyerek ciddi bir ifade takındı sonra bir süre şaşkınlıktan fal taşı gibi açılmış gözlerime bakıp 'işte bu şakaydı' diye bağırarak garip bir kahkaha attı. dedi. Kimmiş o hastası, fıstıkçı Şahap olmasın? dedim. Kusura bakma da, asıl tedaviye ihtiyacı olan bu adam valla. Hepsi benim yüzümden, bu zırdeliye seni ben yönlendirdim. Özür dilerim diyerek çaresizce gözlerimi arkadaşımın gözlerine diktim. Onun gözlerinde ise garip, belli belirsiz bir pırıltı vardı. Yok canım, ben senin gibi düşünmüyorum. İlk duyduğumda bana da çok saçma gelmişti ama sonra düşündüm de, neden olmasın... diyerek gülümsedi. Saçmalama, bu çatlak adamı ciddiye alacak değilsin herhalde? diye telaşla sordum. Niye olmasın, en azından deneyebilirim. diyerek sustu. Yüzüne yerleştirdiği garip tebessümle denizi izlemeye koyuldu. O gün, arkadaşımın sesini duyduğum son gündü. Gerçekten de sesli harfleri bir daha hiç kullanmadı. Sonra her şey bir biçimde yoluna girdi.


Ankara Basın davalarına bakan Toplu Asliye Ceza Mahkemesinin 1971/122 sayılı ve 5.7.1973 tarihli talimatına atfen müstehcen neşriyat suçundan sanık Sevgi Soysal tarafından kaleme alınan Yürümek adlı kitabın incelenmesi ve bahse konu kitapta 426. maddede yazılı müstehcen mahiyet bulunup bulunmadığı hususunda bilirkişi sıfatıyla mütalaamızın tespiti istenildiğinden gerekli incelemeler yapıldı. 17.6.1971 tarihli iddianamede sanık tarafından kaleme alınan kitabın 89. sayfasında başlayıp 91. sayfasında sona eren kısımda geçen ve kitabın kişilerinden birisi tarafından anlatılan eşekle cinsi temas sahnesi ele alınmak suretiyle bu kısım TCK 427. maddeye aykırı nitelikte bulunduğu beyan edilmiş ve sanığın 426. ve 427. maddeler gereğince cezalandırılması istenilmiştir. Böylece heyetimize tetkiki için sunulan kitapta yer alan bu kısmın TCK'nun 426. maddeyi ihlal eder şekilde müstehcen olup olmadığını tespit görevi verilmiş bulunulmaktadır. Kitabın bu kısmında bir toplantıda bulunan kişilerden birisi bir nevi güldürücü hikaye olarak eşekle nasıl cinsi münasebette bulunduğunu tafsilatıyla anlatmaktadır. İncelenen kitabın tümüyle bir edebi eser niteliğinde bulunduğu hususunda şüphe yoktur. Eserin gerek konusu gerek yazış tarzı değindiği meseleler yönünden edebi değeri haiz olduğunu tespit etmek gerekir. Yazarının kendisine göre bir tür ve üslubu olduğu ve bu üslubun toplumda yer alan bazı grupların hoşuna gitmeyeceği de açıktır. Yazar kişiliği belirtmek için ona 89 ve 91. sayfalarda yer alan hikayeyi anlattırmaktadır. Bu nevi kişiler arasında dost sohbetlerinde, içki alemlerinde anlatılması da mümkündür. Bu sebeple belirli kesimlere dahil kişilikleri tebarüz ettirmek amacını güden böyle bir eserde sözü geçen hikayeye yer verilmesi fonksiyonel nitelikte sayılabilir. Malum olduğu üzere müstehcenliğin en başta gelen şartına göre yazılan veya resmedilen şeyin, şehveti tahrik edici nitelikte bulunması ve bu bakımdan topluma müşterek ar ve haya duygularını incitecek nitelikte olması lazımdır. Bir eşekle cinsi münasebette bulunurken ne gibi şeyler yapılması gerektiğini, bu husustaki tekniği gösteren bir yazı ise şüphesiz toplumdaki insanların şehvet duygularını tahrik eylemez. Her halde müstehcenlik ölçüsü bakımından mütalaa edildiğinde 89-91. sayfalarda yer alan ve mahiyeten toplumumuzun genel olarak nezahet duygularına aykırı nitelikte bulunan bu kısmın müstehcen telakkisine hukuken imkan bulunmadığını söylemek gerekir. Malum olduğu üzere müstehcenliğin en başta gelen şartına gore yazılan veya resmedilen şeyin, şehveti tahrik edici nitelikte bulunması ve bu bakımdan topluma müşterek ar ve haya duygularını incitecek nitelikte olması lazımdır. Bir eşekle cinsi münasebette bulunurken ne gibi şeyler yapılması gerektiğini, bu husustaki tekniği gösteren bir yazı ise şüphesiz toplumdaki insanların şehvet duygularını tahrik eylemez. Bir eylemin 426. maddeyi ihlal eder telakki edilmesi için sadece nezahete aykırı olması yeterli değildir. Ayrıca, yukarıda belirtildiği gibi, şehvet duygularını tahrik edici nitelik taşıması ve bu maksatla kaleme alınmış bulunması da lazımdır. Bu maksadın varlığı ise eylemin icrası tarzından anlaşılır. Tümüyle edebi bir eserde yer alan böylece nezahate aykırı bir kısmın, bir iki sayfanın o eseri, halkın cinsi tecessüslerini uyandırarak, cezbederek sattırmak için kitaba ithal edilmiş bulunduğu söylenemez. Müstehcenliğin esas unsurlarından birisi ise, hareketin sürümü sağlamak maksadıyla yapılmış olmasıdır. Yukarıda verilen izahattan anlaşılacağı üzere inceleme konusu eserde geçen belirli kısmın TCK 426. ve 427. maddeleri ihlal eder şekilde müstehcen nitelik taşımadığı hususunda mütalaayı ihtiva eden işbu rapor saygıyla sunulur.


Hatırladın mı beni, sevgili katilim? Hani, kucağında çocuğuyla otogardan aldığın; eve götürüp bir yudum su boğazından akarken çekip vurduğun yeğenin. Benim! Güvenip ardından evine, şehrine gelen. Öldüresiye dövüp, çuval gibi otobüs durağına bıraktığın ve ardından yalnızca birkaç gün dayanabilen sevgilin. Benim ben, hani kendimi korkudan asamadığım için infazını bir hastane odasında tamamladığın kardeşin. Karnındaki yatakta sarıp sarmaladığı kadar kucağında sahip çıkamadığı 'ümidini' istemeye istemeye gözden çıkaran... Hatırladın mı beni, sevgili katilim? Hadi, yor biraz o tatlı hafızanı. Benim ben! Hani çok gençtim, senin kadar... Pembe tonların hakim olduğu aklıma ev sahipliği yapan başımı, gövdesinden ayırıp bir bavula sığdırdığın! Bir çöp konteynırına bırakmıştın en son beni, öyle kaçar gibi yanılmıyorsam! Vedalaşacak 'yüzümüz' yoktu artık hayatta... Evine giderken yol boyunca omzunda duran başım, bir taksinin bagajında yapmıştı dönüşünü. İkiye ayrılmıştım, ayırmıştın, ayrılmıştık... Şimdi bir köy mezarlığında 'başıma' gelenleri izledikçe; hepsinin canı cehenneme diyorum: Adaletin, kelimenin, kaderin... Benim canım katilim! Tanıdın işte, oyun yapma! Benim ben, dünyanın hıncını alırcasına dövdüğün, ırzına geçtiğin, küfür ettiğin, kumarda kaybettiğin, üç otuz paraya peşkeş çektiğin, parça parça ettiğin; aklını, kalbini, onurunu, hayatını yağmaladığın. Namlunun ucunda, kör bıçağın kıyısında duran kaypak namusunu leşiyle temizlemeye yeltendiğin hani. Çok güvendiğim, sevdiğim ellerin kan ve ter kokuyordu en son, öyle mi hala? Geçti mi titremesi mesela? Parmakların kelebeğin kanadıydı o an hatırladığım kadarıyla; boynuma uzanan. Sonrası... Sonrası kopuk işte bende de. Nefret kokusuydu hatırladığım en son, tenimden canımla çıkıp, beni serdiğin yeri saran. Ve ölüm korkusuydu... Temiz mi şimdi geleceğin geçmişin gibi, emin misin? Barut kokuyordur bildiğim ya da paslı kan... Temiz midir şimdi? Yok, hiç sanmam. Tek bir yumrukla vurup, parça parça etmiştin kalbimi... Camla, jiletle, bıçakla, sigarayla tenime bıraktığın izleri, hayata duyduğun hıncı benim üzerimden nasıl da gerçekleştirdin! Gevşek bir ağzın küfrü fütursuzca savurması gibiydi senin için her şey! Öyle basitti ki... İktidar mıydı aşk mı, karşılığında canımı istediğin; evlat hakkı mıydı, kardeş kıskançlığı mı bana hayatımla ödettiğin? Nasihat mıydı yoksa diğer kadınlara? Bilemedim, bilemezdim ki sevgili katilim... Ben sana gelirken, güvenmiştim. Sevgili katilim, var gücümle çivisini çıkardığım dünyayı, ellerinle onarmaya çalışırken gösterdiğin o muazzam çabanın ardından sen benim hikayemin de kahramanısın. Onların nezdinde çok koyu bir lekeyi bu namussuz hayattan silip çıkarma cesaretini gösterdiğin için de seni ayrıca tebrik ederim. Merak etme ben ismimi ve resmimi pembe ya da siyah pankartta taşıyan bir feminist de değilim hümanist de. Benim hikayemin de, ismimin de, resmimin de rengi yok... 'Tecavüzü, evlilik de çözer, gelin öldürmeyelim' mesajını vererek işin düzeleceğini sanan adalet anlayışının savunucularından ya da dünyaya tersten bakanlardan hiç değilim. Hele hele çürük zihniyetini aklında değil 'arkasında' saklayanlardan hiç hiç değil. Ben kimseden yana değilim, ben kimsenin yanında değilim, ben kendi toprağımda hüküm sürüyorum artık. Beni nereye atarsan at; toprak, deniz hatta istersen yak! Karşılığını verecek evren tüm bedenimin. Senin izlerini taşıyan tenimden, parçaladığın vücudumdan çiçekler çıkacak, böcekleri, kuşları besleyeceğim özümle. Yaktın ya mesela en har ateşte, esemem okunmasın diye, soluduğunuz havaya karıştım, genzinizde ciğerlerinizde yer açtım kendime, oyun oynadım, girip çıktım, yakından baktım içinize. Denize attın, balıkları besledim bütün varlığımla ve hiç olmadığı kadar arındı tenim. Hepinizin haberi olsun hala 'hayattayım, hayatınızdayım'. Çünkü cesedimi; o eve, o otobüs durağına, o çöp konteynırına, ardından geldiğim şehirde bir kaldırıma, yol kenarına, denize, dağa taşa bıraktın sevgili katilim. Paslı kan ve barut kokusunu... Temizlemeye çalıştığın dünyaya bir leş bıraktın farkında değilsin. Didik didik ediyor herkes beni. Gazeteler, televizyonlar bir parça koparıyor, adalet bir parça, seni kahraman yapan kadınlar ve adamlar bir parça... Kokuyor orada nefretim farkında değilsin. Ben aslında sandığın gibi ölmedim. Sen temizlemeye, temizlenmeye çalışırken daha çok kirlendin. Biliyorum, söz konusu ben değildim hatta hiç fark etmezdi senin için ben ya da bir başkası... Nihayetinde kadın soyuyuz işte hepimiz aynı... Okumuşu, okumamışı, çalışanı, karın tokluğuna yaşayanı. Nihayetinde kadın işte, yarım aklını taşıyan kellesi her daim koltuğunun altında. Her daim bir duvak hayaline asılı. Senin için fark eder miydi itiraf et! Kim olsa yerimde aynı şeyi yapardın, çünkü sen bu dünyanın yarattığı şuursuz bir kahramansın. Bu dünya derken beni gönderdiğin yer değil elbette beni sildiğin yer kabuğu sözünü ettiğim. Ben ne kız çocuğu olabildim sayende ne de kadın... Camı çatlak bir çerçevede yamuk yumuk vesikalık bir fotoğraftım. Varlığıma bile tahammül edilmezmiş, seninle birlikte onu anladım. Gücümün mertebesi, kapladığım yer, attığım adım bile dünyayı kirletecek kadarmış. Sağolasın, beni ellerinle ayıkladın!


Roterdam, Hollanda'da yaşayan ve çalışmalarını sürdüren Cindy Jansen Arnhem'de ve Milano'da görsel sanatlar programını bitirdikten sonra Binger Filmlab tarafından düzenlenen uluslararası senaryo yazarları ve yönetmenlerinin düzenledıği programa katıldı. Jansen şimdiye dek birçok uluslararası solo ve grup sergilerde yer almış, fotoğraf ve video'larını sergilemiştir. Çalışmalarında sıradan olan ve sıra dışı olanla, tanınabilir ve belirsiz noktalar arasında geçiş bölgesi yaratmayı amaçlayan Jansen, tekinsizlik üzerinden bir oyunlar oynar. İşleri kendi estetik değerlerine sahip olduğu gibi, gerçek anlamlarını ancak öznelliğin filtresinden geçtikten sonra elde ederler. Sevgiyle serisinde Cindy Jansen, saplantılı ve nevrotik bir dünyanın ötesinde, ikircikli bir dünya resmediyor; sapkın ritüelleri, acı, teslimiyet ve aşkınlık gibi daha küresel temalara dönüştürüyor. Jansen'in son dönem işleri insan bedeninin sadomazoşist ritüellerini tanımlarken bunların ötesinde, ihlal, şehvet ve dinginlik barındıran durgun ve hareketli imgelerden oluşuyor. Seyircinin tepkisiyle birlikte daha geniş ve sosyolojik bir çerçeve yaratarak, çağdaş ahlak ve etik kurallarını sorgulayan bir alan açıyor.


18 Mart'ta Salt Beyoğlu ikinci kattaki sergi alanında prömiyeri gerçekleşecek ve 4 Nisan'a kadar Salt Beyoğlu'nda performansların devam edeceği 'Afrika Dansı', gösterisi; video film, enstellasyon, sergi, performans ve dans gösterilerinden oluşan çok disiiplinli deneysel bir sanat işi. Sevim Burak'ın Afrika Dansı öyküsünden ve aynı adlı kitapta yer alan diğer hikayelerinden yararlanarak bir sahne metni oluşturuldu. Bu disiplinlerarası proje, farklı disiplinlerde üretilen tekst katmanlarının birbirine konuşması, birbirini tamamlaması fikri gösterinin yapısını belirledi. Afrika Dansıgösterisi, aynen Sevim Burak'ın yazdığı metinde olduğu gibi ayakta kalmak ve ısrarla üretmek ve böylelikle varolma direnişi fikri üzerine kuruldu. 30 yıl önce aramızdan ayrılan yazarı ürettiği 'metin' anlayışından, sahne estetiğimizi kurgularken aynı zamanda da, kendisini saygıyla anarken, ülkemizde yaşayan göçmen Afrikalılar da, onun ve şimdi de bizim 'ayakta kalmak' için ürettiğimiz direniş biçimimizin -bu işin- bir anlamda ruhu olacaklar. Teşekkürler: Elfe Uluç, THE WORKS, Objects of Desire, Karaca Borar,


C. A. M 16 Şubat- Mart tarihleri arasında Sevim Sancaktar'ın Transformer başlıklı sergisine ev sahipliği yapıyor. Sancaktar, Transformer'da İstanbul ve çevresindeki şehirlerin trafolarına çizilmiş duvar resimlerini yakın plan fotoğraflayarak yanılsamalar yakalıyor. Hem bir dönemin göstergesi hem de kentsel tarihin çarpık yansıması, sanatsal bir ifade olarak mimari unsurlar olmakla kalmayıp adeta şehrin sosyal ve kültürel bir portresini çiziyor. Temasının yanıltıcı ve estetik işlevi ile oynayıp gerçekliğin üç boyutluluk esasını da bir kenara atarak yeni bir yanılsama yaratıyor. İmgelerin tekrarı, gerçek hayata dair öğelerin görünmesi, kübün farklı yüzeylerini yan yana getirerek yakalanan hacimlerle oyun, zaman-uzamsal detaylarin ortadan yok olmasi, Sancaktar'ın gerçek ve kurgu arasında keşfettiği algı karışıklığına işaret eden birkaç ipucu.


Mim Kemal Oke Cad. Erenler Apt.


Sivil İtaatsizlik eylemleri ve kavramı, devletin ve hükümetin baba, dolayısıyla itaat edilmesi gereken bir figür olarak yaşamın kamusal / özel her alanına sızdığı Türkiye'de çok yeni. Cogito'da bir sivil itaatsizlik sayısı hazırlamamızın bir nedeni de, kavramın ve sivil itaatsizlik eylemlerinin çok yüzeysel ele alınmasıydı. Tam da seçimler öncesinde hazırlamaya başladık sayıyı; tarihi, alımlanışı, geleceği ve potansiyeli üzerine çeşitli makalelere yer verdik. Türkiye'de sivil itaatsizlik eylemleri yeterince ses getirmiyor çünkü anaakım medyada birer anomali gibi öne çıkarılıyorlar. Bu nedenle muhatabı olmayan eylemler gibi, karikatürleştirilerek sunuluyor eylemler. Doğrudan sivil itaatsizlikle ilgili olmasa da, Esra Arsan'ın Yeni Perspektifler bölümünde yayımlanan Türkiye medyasında sansür ve otosansür araştırması üzerine makalesi bu soruna ayna tutuyor zaten. Yurttaşların taleplerini, sorunlarını bildirmesinin, sesini yükseltmenin en mubah yollarından biri sivil itaatsizlik, vatandaşın medyası internet ise hem örgütlenme hem de sesini duyurma mecrası ama önce örgütlenmeyi öğrenmek gerekiyor.


Toplumun günlük yaşam döngüsünde gerçek boyutta bir karşılığı olmayan ancak tuvalin sınırları içinde kendi hikayesi etrafında kurgulanan bir gerçeklik. Hipergerçek bir anlayışla ifade bulan kent silüetleri, tasarımın yeniden tasarımıyla hacim kazanan çelik yapılar ve büyük şehirlerin baş döndürücü karışıklığı içinde taştan ve etten vücut bulan insan karakterler. 'Vertigo', dünyaca ünlü ya da inşa edildiği kentin tarihsel ve sosyal yapısında önemli yer tutan mimari yapıların, varlık nedenlerinin ötesine geçerek, sanatçı- izleyici- sanat eseri üçgeninde etkileşimsel bir sürecin gerçekliğe dönüşmesine tanıklık ediyor. Seydi Murat Koç'un akrilik ve yağlı boya ile hayata geçirdiği resimlerinde zemini oluşturan öğeler, ya üst üste bindirilerek ya da birbirine eklenerek yeniden tasarlanan mimari yapılar ve eklektik bir izdüşümle bütününden ayrılan kent silüetlerini içerir. Bu bağlamda sanatçının yeniden kurguladığı mimari düzen, gerçek ötesi bir gerçekliğe tutunarak simülasyon fikri ile örtüşmektedir. Kentin tarihi dokusu, günün teknoloji ve tasarım anlayışını yansıtan çağdaş mimari yapılar ile grift bir birliktelik sergilerken; sanatçı geçmişin yaşanmışlık ve bilgi birikimi ile gelecek fikrini şimdinin anında imliyor. Cagla Cabaoglu Gallery'de ilk kişisel sergisini açacak olan Seydi Murat Koç, bu sergide 'Yerden Yüksek' ismini verdiği çalışmalarından birinci ve ikinci dönem işleri izleyiciyle paylaşacak.


Türkiye'de de, diğer birçok tek tanrılı dinin devlet üzerinde hakim olduğu ülkedeki gibi, toplumun belirli unsurları, devletin ve erk sahiplerinin işine gelmediği zamanlarda şeytanla özdeşleştirilmiştir. Yeniçeriler günlük kazançlarına isyan ettiklerinde iblis olmuşlardı, Özbekler Dervişleri Tekkesi bazı gazete yazarlarına göre Illimunati Türkiye şubesi, mason, yahudi ve aynı zamanda satanistlerdi, yezidiler ve zerdüştler hatta yakın zamanda Türk basınına göre Sarkozy bile şeytan ilan edilmişti. ABD zamanında Sovyetleri The Evil Empire/Şeytani İmparatorluk diye nitelerken, İran da ABD'yi uzun yıllardır şeytan diye nitelemektedir. Sadece politik alanda değil, pop kültürde, hatta başarılı olan kitaplar filmler için şeytanın işi derken, bu türden başarılı yapıtları üretenler de şeytanın ya uşağıydı ya da kendisiyle anlaşma yapmışlardı. 1920'li yıllarda caz için şeytanın müziği dediler. Robert Johnson'ın ruhunu şeytana satıp blues yaptığını söylediler. Anti-hristiyan sözleri nedeniyle 1980'ler sonu, 90'lar ve 2000'lerin ilk on yılında black metal camiası eyleme de geçirdiği hristiyanlık nefretiyle sürekli şeytan ile özdeşleştirildiler. Türkiye'de de tarihe Engin Ardıç vakası olarak geçen provakatif köşe yazısı sonucunda, siyah giyen ve heavy metal dinleyen gençliğin toplu biçimde 1990'lar başlangıcında ve sonunda olmak üzere iki kez toplu bir kovuşturmaya gittiklerini, kitlesel gözaltılar yaşandığı hala mağdurlarının hafızalarındaki yerini korumaktadır. Satanist imgesinin özellikle doğu toplumları için bakıldığında ABD'den ithal olduğunu söylememiz gereklidir. Bizde satanist/şeytancı/pagan diye aşağılama amaçlı kullanım aslında yaygın değildir. Anadolu'da, müslümanlıkta daha çok iblis tercih edilir. Ancak devletin önde gelen temsilcisi satanist'i, tercih ettiyse, söylemi sahiplenmenin mahsuru olmayacağını düşünebiliriz. ABD'de 1980'ler ve 90'larda ülkenin her yerinde satanistlerin geceleri toplanıp ayinler yaptıklarına inanılıyordu. Toplum bu ayinlerde tecavüzler olduğunu, çocuk ve gençlerin kandırıldığını, işkence edildiğini düşünüyordu. Gizli örgütler bebekleri kurban ediyordu. Kurbanların kanları içiliyor ve hatta etleri yeniyordu. Televizyonlara çıkan modern zaman mesihleri tanrı varsa şeytan da vardır, tanrı için çalışanlar olduğu gibi şeytan için de çalışanlar vardır, mücadele etmek gerekir, diyordu. Toplumun dini inançlarına, ahlaki kurallar silsilesine, devletin varlığına ve teminatına yönelik bağlılığına karşı, ötekileştirme kavramı olarak satanizmin görevini yerine getirdiği söylenebilir. İşin ilginç yanı tüm bu yönlendirici propagandaya rağmen toplumun genel ahlak kurallarını kabullenmiş, vatanına bağlılığını her fırsatta tekrarlayan kitlelerin üçüncü sayfa haberlerindeki zenginlik ve kurban bayramı gibi dini yükümlülüklerinde akıtılan kanla denizlerin yıkanmasıdır. Hristiyan inanç skalasında tanrı melek ve insanlara seçme şansı veriyor gözükür. Meleklerin en büyüğü şeytan ise tanrıya tapınmayı reddederek kendi tanrılığını açıklar. . İlginçtir, şeytanın tanrıya isyanının detaylarına girilmez. Nedenler fazla sorgulanmaz. Daha çok bu isyana karşı tanrının öfkesi, dehşetinin tasvirleri gelir. Tanrının diğer adımı ise, insana tövbe ve şeytan yolundan dönme seçeneği sunarken, düşmüş meleklere bu hak tanınmaz. Onların artık geri dönüşü yoktur. Tanrının insanların ve meleklerin serbest iradelerine karşılık bu davranış farklılığı da dikkat çekicidir. Şeytan kültünün devlet vasıtasıyla toplum üzerinde bir korku imgesi olarak kullanılmasında, sosyal katmanlar arasında büyüyen dengesiz uçurumun yarattığı stres ve toplumsal güvensizlik hissinin payı büyüktür. Şeytan kültünün devlet vasıtasıyla toplum üzerinde bir korku imgesi olarak kullanılmasında, sosyal katmanlar arasında büyüyen dengesiz uçurumun yarattığı stres ve toplumsal güvensizlik hissinin payı büyüktür. ABD için Sovyetler şeytaniydi demiştik, her an kafalarına atom bombası yiyebilirlerdi. Sonrasında Bin Laden, Saddam ve Kaddafi şeytan oldu. İran için Bush şeytaniydi. Türkiye Cumhuriyeti'nin başbakanı için Kürt siyasi akımında yer alanlar zerdüşt/ateşe tapan/şeytani imgelere sahipti. Bülent Arınç için, kendisine uygun gelen eğitimi almayanlar, ülkeyi zarara uğratanlar satanisttir. En eskiye gidersek, Kitabı Mukaddes'te de belirtildiği gibi, İsa'ya muhalefet edenlerin babaları şeytandı. İşin ilginç yanı, özellikle Türkiye'de şeytan kültünü bir tehdit ve korku unsuru olarak kullanan devlet adamlarının söylemlerinde tamamen Batı kaynaklı şeytan folklorunun temaları kullanılıyor. Bir hayalgücü eksikliği midir yoksa beslendikleri kaynaklar itibariyle böyle bir semantik tercih mi kullanmaktadırlar, bunu en iyi kendileri bilir. Türkiye'de, toplumun baskın algısının dışında yer alanların satanist diye etiketlenmesinin tarihi 1960'lı yıllarda hipilerin basın tarafından şeytani bulunmasıyla başlar. Ancak kolluk kuvvetlerini sokaklarda insan aramaya çıkaran asıl fitil, liberal yazar diye bilinen Engin Ardıç'ın ünlü yazısıyla başlamıştı. Sonrasında bazı 3. sayfa haberlerine konu olan cinayetlerin ardından, hem liberal, hem kemalist hem de islami basın ortak bir paydada birleşti. Bu toplumsal birliktelik, satanistlerin dış görünüşlerinden anlaşılabileceğinden yola çıkıyordu. Uzun saçlı, siyah giyinen ve çoğunlukla heavy metal dinleyen gençlik ya şeytanın yoluna grimişti ya da bu kötü yola düşmek üzereydi. Milliyet/Hürriyet gibi gazeteler, satanistleri dış görünümleriyle fark edilebilmeleri için yaftalarken, Zaman/Milli Gazete/Yeni Şafak çizgisinde tüm bu listelere ek olarak, materyalist eğitim sisteminin ve yeteri kadar islami eğitim almayanların satanizme yöneldiği vurgulanıyordu. 1990'lı yıllar sonu ve 2000'li yıllar başlangıcı böylesi bir toplu gözaltı hareketleriyle geçti. Bugün hala etrafınıza biraz dikkat ederseniz, yolda GBT için durdurulan insanların dış görünüşlerindeki ortak paydayı farkedebilirsiniz.


Seyyar Sahne sizi Oğuz Atay'ın aynı isimli romanından uyarladığı yeni gösterisi Tehlikeli Oyunlar a bekliyor! Oğuz Atay'ın, Tutunamayanları bitirdikten kısa bir süre sonra yazdığı Tehlikeli Oyunlar romanı, Seyyar Sahne tarafından sekiz aylık yoğun bir çalışma sürecinin ardından seyirci karşısına çıkarılıyor. Son birkaç yıldır hatırat (Ben, Pierre Riviere...-2006), kutsal metin (Eski Ahit Vaiz 2007) ve mesnevi (Kuşlar Meclisi 2008) gibi tiyatro dışı metin türlerinin dramatik olanaklarını araştıran grup, bu kez bir romanı tek kişilik bir oyun olarak sahneliyor. Tehlikeli Oyunlar, Hikmet Benol karakterinin varoluş mücadelesi üzerinde şekillenen ve diyalogtan monoloğa, ben-anlatıcıdan tanrısal-anlatıcıya, mektuplardan günlüklere ve şiirlere, didaskalilerden kaleydoskopik görüntüler oluşturan bilinç-akışlarına kadar birçok yazın tekniği ve türüyle anlatım olanaklarının sınırlarının zorlandığı uzun soluklu bir romandır. Seyyar Sahne uzunca bir süredir, hareket, ses ve nefesin objektif çözümlemeleri ve bu analizler yoluyla icrasını temel alan oyunculuk çalışmaları yürütmektedir. Tehlikeli Oyunlar bu araştırma ve çalışmaların doğal bir uzantısı olarak da görülebilir. Oyuncu Erdem Şenocak'a süreç boyunca metin düzenlemesi, sahneleme ve oyunculuk tekniğine ilişkin önerilerde bulunanlar Celal Mordeniz ve Oğuz Arıcı'dır. Oğuz Atay'ın Tehlikeli Oyunlar romanını sahneye taşımanın çılgınca bir girişim olduğunu düşünmemek elde değil. Gösterinin tek bir oyuncu tarafından sırtlanıyor olması da şüphesiz bu düşünceyi destekliyor. Ancak Seyyar Sahne'nin sahnelemesi, ne kadar iddialı ve çılgınca olursa olsun, böyle bir girişimin son derece yerinde olduğunu gösteriyor bize.


2000 yılında Mimar Sinan Üniversitesi Sosyoloji bölümüne başladığımda, iskelenin hemen yanındaki o izbe binada karşıma çıkan en acayip insanlardan biriydi Sezgin. Şu an özel bir üniversiteye dönüşüp gıcır gıcır bir hal alan binanın, o günlerde o yıkık dökük haliyle, yukarı çıkınca denizle karşı karşıya gelinen küçük terasına kim bilir kaç kişi sıkışır ve hummalı muhabbetlere dalardı. Biz orada bol bol sinema konuştuk, birbirimize CD'ler doldurup değiş tokuş ettik, henüz Marx okumamışken Foucault'ya inandık, anti-psikiyatri tartıştık, yöntemi bilmeden yönteme hayır dedik, Orhan Gencebay arabeskini analiz ettik ama içimizde hep bir punk olma hevesi vardı. Belki de punk olamayacak kadar romantiktik. Sezgin'se mohikan saçları ve radikal bir punk tavrıyla aramıza daldı. Bizden birkaç yaş büyüktü, sosyolojide master yapıyordu. Kosova'dan geliyordu ama yolu İstanbul'dan önce Samsun'dan geçmişti. Her işi büyük tutkuyla yapar ve tüm ayrıntılarıyla bizlerle paylaşırdı. 20 yıldan fazladır devam eden dostluğumuzda, birlikte yaptığımız birkaç güzel projenin ötesinde hem sanatsal hem de politik duruşumuzu birlikte harmanlayan uzun bir yol var. Sezgin Boynik'i, Tolga Güldallı ile birlikte kaleme aldıkları Türkiye'de Punk ve Yeraltı Kaynaklarının Kesintili Tarihi 1978-1999 kitabından1 tanıyanlar olacaktır. Şu an Helsinki'de yayınlanan RABRAB2 adlı teorik güncel sanat dergisi kurucusu ve editörü. Önümüzdeki dönemde Rabrab'dan kimi seçme yazılar Fütüristika'da yer alacak. Ben Yugoslavya'yı ucundan yakaladım. Politik bilincim oluşmaya başlayacağı zaman, Yugoslavya tüm dünyanın konuştuğu bir iç savaş girdabına girmişti. Zaten tüm seksenler boyunca benim ait olduğum jenerasyon artan milliyetçilik ve anti-komünist söylem ile yetişti... yani düşünebileceğin en gerici ve en karanlık fikirlerle. Son on senedir Yugoslavya ile ilgili kapsamlı tarihsel araştırmalar yapıyorum, şimdi bu konuda söyleyecek o kadar çok şeyim var ki nereden başlayacağımı bilmiyorum. Yakında Yugoslavya'da konkret ve görsel şiir üzerine hazırladığım bir antoloji yayımlanacak. Bir başka sefer bu konuda konuşuruz. Teyzem Türkiye'de olduğu için çocukluğumdan beri Türkiye'ye geliyordum, yani buraları iyi biliyordum. Kosova'da savaş çıkınca Türkiye'nin verdiği bir bursa başvurdum. 1996 yılıydı, bursu kazanıp Türkiye'ye geldim. Çok az para vardı ama Kosovalı öğrencileri Türkiye'deki üniversitelere yerleştiriyorlardı. Yurt, paso ve kantinde öğle yemeği parası, bir de 50 Alman markı değerinde harçlık veriyorlardı. Ben Ankara'da felsefe okumak istedim, Ulus Baker'le çalışmak istiyordum. Ama bana oranın mümkün olmadığını, buna en yakın bölümün Samsun'daki psikoloji bölümü olduğunu söyleyip oraya yerleştirdiler. Öyle gittim Samsun'a işte, ismini bile duymamıştım. Biz Samsun'da Çapa Çürek diye bir punk müzik grubu kurduk. Kardeşim ve kuzenimin de olduğu, birkaç arkadaşla birlikte daha çok doğaçlama, punk-noise müzik yapıyorduk. ÖDP'nin sahibi olduğu bir radyoda DJ'lik yapıyordum. Noise müzik çalıyordum, İstanbul ve başka yerlerden aldığım kasetlerle hazırlıyordum programı. O dönemde Doğa Demiray, İbrahim Can Koç, Ahmet Kilisli ve daha hatırlamadığım bir sürü marjinal kişiyle beraber Şuurlu Bir Şey adında, 2 sayısı çıkan bir fanzin yaptık. Bu fanzin için Samsun'daki ilginç insanlarla röportajlar yapıyordum. Çok plak topluyordum o dönem, bu yüzden de plakçıları çok sık geziyordum. Plakçı demeyelim, hurdacılardı, plakçı yoktu orada... Hurdacılardan biri bana terzi Cemal Kuru'ya gitmemi önerdi, onda binden fazla plak olduğunu söyledi. Buluştum onunla, dindar biriydi. Plaklara tapıyordu, resmen fetiş halindeydi. Kırılmış plakları çöplerden toplayıp kendi elleriyle onarıyordu, o derece... Bir yandan da bir sürü ilahi kasetleri vardı. Onunla bir söyleşi yaptım mesela ve bu çok beğenildi. Her soruya cevap vermeden önce ayağa kalkıyordu. Çok ilginç biriydi. Samsun ilginç bir yerdi, eskiden çok modernmiş. Sonradan yobazlaşınca arada kalan çok insan vardı. Solcu ve Kürt arkadaşların hepsi dayak yedi sırayla. Bana da sataştılar, ama ben Kosovalı olduğum için daha dikkatli davranıyorlardı. O zaman Kosova'da savaş olduğu için bana kimse dokunmuyordu. Hatta beni kolluyorlardı. Birkaç kere beni kenara çekti ülkücüler, Reis meis böyle bir şeyler dediler, Sen ne yapıyorsun o solcularla, onların hepsi terörist, dediler. Ben dinlemiyorum tabii o zaman. En aktif yer TKP'ydi, hatta o zaman SİP'ti ismi, Sosyalist İktidar Partisi. Benim bir arkadaşım orada rock dinleme günleri yapıyordu, o yüzden partiye gidiyordum. Ben o zamanlar anarşisttim, komünistleri sevmiyordum. Zaten duvarda Stalin resmini görünce irkilmiştim, onu hatırlıyorum. Yugoslavya'dan gelen bizler için Stalin en büyük düşmandı. Türkçe basılan Tito kitapları getiriyordum Kosova'dan. Kimsenin umurunda değildi. İşte böyle bir atmosferde politize oluyorduk. Yani her şey bizi postmodernizm batağına itiyordu; biz ise olabildiğince punk bilinciyle direniyorduk. İstanbul'a geldiğim zaman çok tanıdığım yoktu, sadece şimdiki Deform Müzik'ten arkadaşları tanıyordum. Samsun'da yaşarken İstanbul'a geldiğim zamanlarda tanıştığım Ünver Şahin, Anabala Pasajı'nda takılıyordu. Zen dahil birçok grupta çalan saksafoncu Bülent Tangay'la bir seferinde orada karşılaşmıştık. Aksak Maboul ve Etron Fou Leloublan gruplarını istiyordum. Kimsenin bildiği yoktu bunları... Halbuki Şuurlu Bir Şey dergisinin ilk sayısında bunlar hakkında yazı basmıştık. Bende bir kaseti vardı. Kosova'da müzik kültürü çok gelişmişti. Millet sürekli kaset, plak topluyordu. Oradan getirdiğim bir birikimim vardı. Daha sonra iste Bülent ile Etron Fou Leloublan sayesinde arkadaş olduk, onda plakları vardı. Rock-in-Opposition ve avant-gard punk, ne varsa dinliyordu Bülent. Saksafon çalıyordu. Bülent çok önemli biri benim için. Daha sonra bastığımız Punk kitabında Murat Ertel'den Bülent hakkında yazı yazmasını istedik. Bu Bülent hakkında okuyabileceğiniz tek yazıdır; Can Yücel'in Bülent hakkında yazdığı şiiri saymazsak... Bir de Ünver Şahin benim için çok önemliydi. Japon noise, new wave, no wave kasetleri kaydedip Samsun'a yolluyordu, otobüse verip yolluyordu kasetleri... İstanbul'a gelmeden önce tanıdığım tek arkadaşlarım bunlardı. Aslında ben İstanbul'a Mimar Sinan Üniversitesi'nden sosyolog Ali Akay için geldim. Bir kere, 99'da sanırım, İstanbul'a gelmiştim kısa süreliğine. İstiklal Caddesi'nde yürürken yolda Ali Akay'la karşılaştım. Elimde Şuurlu Bir Şey vardı. Ona, Sen Ali Akay mısın?, diye sordum. Evet, dedi. Bak, ben bu fanzini yapıyorum, seneye de senin öğrencin olacağım, dedim, fanzini verdim ve gittim. Sonra hakikaten de bir sene sonra Mimar Sinan Sosyoloji Master'ına başladım ve öğrencisi oldum. İstanbul'da o yıllarda bir hostelde yaşıyordum. Aylığı 80 dolardı. Anabala Pasajı'nda, biraz da Atlas Pasajı'nda takılırdım. Fanzinlerle yine ilgilendim. Kısa sürede İstanbul'da tanımadığım kalmadı. İstanbul'da güncel sanat yeni yeni yükselişe geçmişti. İlk başlarda ondan nefret ettim, pek alakam yoktu. Sadece içki içmek için gidiyordum sergi açılışlarına. Bir tek Platform'a gidiyordum, orada çok iyi kitaplar vardı. Oraya gidip gelen birçok kişiyle tanıştım. Orası bana iyi geldi. Master tezim Situasyonistler üzerine çok sıkı çalıştım, yaklaşımım da o dönem Situasyonistler'le ilgilenenlerden çok daha farklı ve radikaldi. Bir gün Situasyonistler üzerine konuşma yapan oldukça iyi tanınan bir sanatçı ve sanat eleştirmeninin konuşması sırasında bir çıkışım olmuştu. Konuşmacı çok sinirlendi ve elindeki kağıtları fırlatarak konuşmayı yarıda kesti. Bu olay sayesinde güncel sanatçı Halil Altındere'yle tanıştım, sonra çok iyi arkadaşım oldu. Halil beni herkesle tanıştırdı ve Art-ist güncel sanat dergisine dahil etti. İşte güncel sanata punk tavırla adım atmış oldum. Halil o sırada Art-İst için NSK üzerine bir sayı hazırlıyordu, ben oraya uzun bir yazı verdim. Kongrede yaptığım sunum da Situasyonistler ve NSK üzerineydi. Gösterinin karşı-stratejileri gibi bir başlığı vardı. Sonra benden Situasyonistler sayısını yapmamı istedi. Yalnız yapmak istediğimi söyledim, diğerlerinin yaklaşımını pek beğenmiyordum. Çağdaş sanatın Situasyonistlerin düşmanı olduğunu savunuyordum ve Türkiye'deki sanat ortamında benimle aynı fikirde birini bulmak imkansızdı. Birçok sanat eleştirmeni abuk sabuk işlerde Situasyonist yön buluyordu ve böyle yapan kişilerle çalışmayacağımı söylemiştim. Derginin yazılarının seçimlerinde çok titiz davrandım. Sanatçılar ve sanat yazarları bunu kolay sindiremediler. Bir sanatçı Situasyonistler sayısının editörü olmam üzerine Kosova'nın köylüsü bu sayıyı mı çıkaracak? diye olay çıkarmıştı hatta... Art-İst'tin kadrosunda bulunan bir isim Situasyonistler sayısını benim yapacağımı duyunca dergiden ayrıldı. Art-İst'i o zaman herkes çok önemsiyordu, sanki Documenta'nın küratörüymüşsün gibi muamele görüyordun. Çok önemli bir şeydi. Tamam, işte şimdi başardın, anlamına geliyordu oraya yazmak. Situasyonistler sayısı çok iyi oldu, çok iyi yazılar var. O dergide Situasyonistlerin en önemli isimlerinin yazdığı, hiçbir yerde olmayan, yıllar sonra October dergisinde yayınlanan yazılar var. Punk da aslında tam Situasyonist ruhuydu. Onların duruşu o kadar güçlü ki, onları ya kabul edeceksin ya da anti-Situasyonist olacaksın. Elbette yanlışlıkları da var ama eleştirel düşünceye büyük katkıları var. İtalyalı Wu Ming var mesela, bugünkü en önemli temsilcileri arasında. Çağdaş sanat ve Situasyonist Enternasyonal arasında ayrım yapmak lazım. Situasyonistleri örnek alıp Situasyonist arşiviyle, formuyla uğraşanlar, sanat enstalasyonu, videolar yapanlar var, bu ayrı. Bunların arasında iyi olanlar da var, berbat olanlar da var. 2003-2004 yıllarındaki durumdan bahsediyorum elbette. Şimdi çok gelişti, etkili oldu. Situasyonistler o dönemde mimarlık, birleştirici kentsellik, psikocoğrafya gibi konularla ilgileniyordu, onların da devamı gelmedi. Çünkü mimarlığın fonksiyonel olması lazım, başka unsurlara da bağlı mimarlık. Bir de Situasyonistleri politik bir bağlamda ele alanlar da var. Fransa'da İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra en radikal anti-kolonyal duruşu olan gruplardan. Grubun içinde Arap, Müslüman kökenli radikal teorisyenler var. Mustafa Hayati, Muhammed Dahou, Abdulhafid Katib, Cezayirli, Faslı, Filistinli isimler. Bunları süs gibi almamışlar aralarına. Mesela Mustafa Hayati hala aktif, inanılmaz. Bir sözlük projesi vardı: Dictionary of Captive Words, İngilizcesi. Şiirsel, politik bir sözlük, taslağın teorisi... Mustafa Hayati Strasbourg skandalını çıkaran adam. Öğrenci hayatının sefaletini yazdı. Filistin Özgürlük Hareketi'nin daha radikal bir fraksiyonuna katılınca Situasyonistlerden ayrılıyor. Abdulhafid Katip 1958'de Paris'te pazarın kurulduğu merkezdeki Les Halles'in psikocoğrafya analizini yapıyor. Bunu yaparken hapse atılıyor, çünkü siyahların Paris'te 1958'de akşam 8'den sonra dışarı çıkmaları yasak. Fransa o zaman çok faşist bir yer. Araplar, Afrikalılar Situasyonistler grubuna teorisyen, sanatçı, entelektüel olarak katılıyorlar, süs bitkisi değiller. Politik duruş böyle bir şey. Gianfranco Sanguinetti de önemli bir isim mesela. Raoul Vaneigem ayrı bir konu, bunlara çalışanlar ve sanat projelerine dahil edenler iyi şeyler çıkardı. Ralph Rumney İngiliz, o da tamamen ayrı bir konu. Pegeen Guggenheim ile evli, İngiliz anarşist ve junky yazar Alexander Trocchi ile beraber çalışan biri. London Psychogeography Association'ın tek üyesi. İşte böyle garip bir grup Situasyonistler. Her neyse, bir de Marksist sanat sosyal tarihinin önemli temsilcisi, T. J. Clark da bu gruptan. Nicholson-Smith de var, aynı zamanda Henri Lefebvre ve bir sürü yazarı İngilizceye çeviren adam. Çok ciddi bir akım, onları sadece Constant Nieuwenhuys, Asger Jorn, Pinot-Gallizio gibi isimlerden ibaret görenler var, onlar asıl meseleyi kaçırıyor. Situasyonistlerde asıl olay mimari projeler değil, politik projeler. Benim Situasyonislere yaklaşımım da bu duruşa dayalıydı. Aslında Guy Debord'un yaklaşımı kendisine Situasyonist deyip bu işin ekmeğini yiyenlerden çok farklı. Kendilerine Situasyonist deyip bienallerde sergiler, önemli galerilerde enstalasyonlar yaptı birçok isim. Daha 1960'lardan bahsediyorum. Amerika'daki farklı üniversitelere yaranmaya çalışanlar, Situasyonist fikirlerini popülarize etmeye çalışanlar... Popülerize etmek aynı zamanda basitleştirmek anlamına geliyor. Guy Debord böyle bir yaklaşımdan uzakta. Sergileri reddediyor. Arka kapıdan girmeyi reddediyor. Asger Jorn ve diğer İskandinav Situasyonistler hep oraya buraya dalmışlar. Eklektik bir tavır var yani. Amerikalılar da öyle... Almanların SPUR grubu, hepsi sanat olayına girmiş. Hollandalılar, Danimarkalılar da hepsi galerilere yamanıyorlar. Guy Debord, Ya hep ya hiç diyor, bu yüzden de hep yalnız kalmış. Lenin'in Birinci Dünya Savaşı arifesindeki yalnızlığına benzeyen bir yalnızlık bu. Debord'u aslında anarşist Leninist olarak tarif edebiliriz. Teorik kitabı Gösteri Toplumu ve radikal deneysel filmleri olmasa Guy Debord bu kadar bilinmezdi. O çevrede onun kadar iyi film yapan yok. Çok paranoyak biri Debord, biri yanlışlık yaparsa hiç affetmiyor. Situasyonist duruşundan hiçbir zaman ödün vermediği için bu kadar kült bir figür. İntihar ederek hayatına son veriyor. Hiyerarşik bir durum varmış kesinlikle ki adını bu kadar çok duyuyoruz. Debord kurucusu sonuçta, 1957'de kurulunca Situasyonistler grubuna birçok kişi dahil olmuştu ama bitince iki kişi kalmış: Guy Debord ve Gianfranco Sanguinetti. Sanguinetti ilk başta yoktu, sonradan katıldı. Arada Rene Vienet, Alice Becker-Ho, Michele Bernstein, Raoul Vaneigem, Attila Kotanyi, Jorgen Nash, J. V Martin katıldı... başlarda bu isimler yoktu. Meşaleyi taşıyansa Debord'du. Nagehan, bu sorduğun soru çok önemli. Ve şu an akademi içinde bile Situasyonistler ve Debord'un estetik ve sanat hakkındaki görüşleri üzerine epey ciddi yayınlar çıkmaya başlıyor. Tutarlı ve sistematik bir Situasyonist teoriden bahsetmemiz imkansız; akla ilk gelen Debord'un Gösteri Toplumu. Politika, güncel hayat çelişkileri, modernizasyon, tüketim toplumu, devrimler, temporalite, teknoloji, vesaire konularla alakalı olmasına rağmen, kitabı bir kültür incelemeleri çalışması olarak göremeyiz. Daha çok bir manifesto gibi okunmalı. Bu açıdan bakıldığında, Situasyonistlerde politik ve estetik arasındaki ilişkiyi kendi özgül bakışıyla anlamamız gerektiğini düşünüyorum. Çoğu zaman unutulan bir gerçek şudur ki, Debord'un Gösteri Toplumu'nu yazarken asıl etkilendiği kitap, Georg Lukacs'ın Tarih ve Sınıf Bilinci'dir. Bu kitabın Türkçe çevirisi var, Belge Yayınları'ndan. Bu, gerçekten de çok ilginç bir kitap. Rosa Luxemburg ve Lenin gibi çağdaş devrimci militanları inceleyen Lukacs, işçi sınıfının devrimci ve objektif bilincini öznel kategoriler ile anlamamız gerektiğini öneriyor. Bir de bunu yaparken, Lukacs sanat teorisi kavramlarını da kullanıyor. Debord'un yapmak istediği aslında İkinci Dünya Savaşı sonrası bir Tarih ve Sınıf Bilinci eseri yazmaktı. Parti disiplininden uzak, obskurantist avant-garde, yarı-punk bir herifin yapabildiği kadar yapmış işte. Bahsettiğin mektubun yazarı Akexander Brener. Halil'in arkadaşı ve Stedelijk Müzesi'ndeki Kazimir Malevich resmine dolar işareti spreyleyen, Manifesta'ya Fuck the Neoliberalist Multiculturalist Art System Now sloganıyla saldıran, Zizek, Groys gibi ünlüleri tokatlayan bir sanat anarşisti; tam anlamıyla bir estetik terörist. Şimdi ilginç bir şey anlatacağım: Situasyonistler sayısından sonra Halil, Brener ve onunla beraber takılan Barbara Schurz'u İstanbul'a davet etti. Alfredo Bonanno ve İsyankar Teori üzerine bir sayı hazırladılar, Art-İst dergisinin özel sayısı. Bonanno, 2005'ten beri 4 kere daha hapse girmiş, uzun bir dönem hapiste yatan İtalyan bir anarşist, direkt eylem çağrısı yapan bir militan. Tabii ki böyle bir radikalliği sanat çerçevesinde devam ettirmek imkansızdı ve bu sayıdan sonra Art-İst dergisi U dönüşü yapıp, eski haline geri döndü; bienal eleştirileri, sanatçı röportajları, sergi analizleri falan, yani bilindik normal seyrine döndü... ve ardından tamamen söndü. Bizden bu özel S. E. sayısı için bir yazı yazmamızı istediniz. Fakat bu olanaksız. Kesinlikle olanaksız. Olanaksız çünkü şu anda aşırı ağır ekonomik, entelektüel, duygusal ve fiziksel koşullar içinde var olmaktayız. Bir evimiz yok, yemeğimiz yok, paramız yok ve bu durumu değiştirmek için bir umudumuz yok. Fakat daha da önemlisi, bir sanat dergisi için S. E. ile ilgili bir yazı yazmayı utanç verici buluyoruz. Biz, bunun ahlaksızca ve genel kafa karışıklığını ve ilgisizliği körükleyecek bir hareket olduğunu düşünüyoruz. Brüksel Polisinin 1869'da ünlü Enternasyonal altınlarını ele geçirdiğini sanmasının hikayesini biliyor musunuz? Bu altınların varlığı, kapitalistleri uyutmuyordu. Hikaye şöyle: Polis karanlık bir köşede duran kocaman ve sağlam bir kutuya el koyar. Fakat polisler kutuyu açınca sadece kömür bulur. Kapkara kömür. Altın yoktu. Polisin Enternasyonal'e ait altının düşman eli değdiği anda kömüre dönüşeceğinden haberi yoktu. Aynı şey S. E. için de geçerli: Sanat sistemi tarafından ellenince bütün entelektüel ve duygusal coşkunluk toza dönüşüyor: ne harika bir yazgı! Situasyonistlerin ilan ettiği gibi: güncel sanat felç olmuş bir karnaval. Başka bir deyişle: gösteriş ve ölü zaman. Buna karşılık S. E. doluluğu, gerçek şenliği, yani devrimi, kendini gerçekleştirmeyi, katılımı sevdi. Ve sanat sistemi S. E.'nin fikirlerini rekupere etmeye çalıştığında onların devrimci anlamını öldürmeyi amaçlar. Güncel sanat çevresini S. E. ile birleştirmek bu yüzden olanaksız. Her anlamda olanaksız! S. E.'nin hazırlanış şekli şöyleydi: kültürel, politik, ekonomik ve sosyal her cephede planlı taciz. Debord'un dediği gibi: güncel sanatçılar Çernobil'den bile daha kötü. Şimdi bu taciz stratejisine her zamankinden de çok ihtiyaç var. Fakat bunu anlayabilecek sanatçılar nerde? Yok böyle birileri. Bu yüzden Situasyonist Enternasyonal hakkında bir sanat dergisi hazırlamak saçmalık. Size tavsiye edebileceğimiz tek şey derginizi devrimci bir teorik silaha çevirmek, eğer yapabilirseniz. O zaman S. E.'nin fikirleriyle çalışabilirsiniz. - Sezgin Boynik ve Tolga Güldallı'nın editörlüğünde çıkartılmış, Türkiye'deki punk rock kültürünü irdeleyen 2007 basımı kitap, Türkiye'de punk kültürünün tarihçesini, punk gruplarının deneyim ve hikayelerini, toplumun bu müziğe bakış açısını, punk kültürü hakkındaki afiş ve fotoğraflar ve bu dönemin gruplarının şarkılarının derlenmiş olduğu bir müzik CD'sini içerir. Kitap, Tampon, Headbangers, Noisy Mob ve gibi grupların yanı sıra, punktan etkilenmiş daha ana akım Rashit, Athena ve Baba Zula gibi gruplar hakkında da bilgi içermektedir. Kitap hakkında detaylar içeren site. - RABRAB PRESS: 2014 yılından beri yayınlanan, Helsinki merkezli teorik güncel sanat dergisi. Rabrab websitesi - OEI Press


Kitap satın almayı severiz. Hatta bazen kitap satın almayı, onları okumaktan daha fazla sevdiğimizi düşündüğümüz olur. Kitaplığımızda ya da yatağımızın yanında yükselen ve bir kısmı alınır alınmaz okunan, geri kalanı ise ya birkaç yıl sonra okunacak ya da bir arkadaşa ödünç verilecek kitap yığınlarımız olmuştur. Okumak için sıraya koymuş olduğumuz kitaplar ile, günler sonra okuyup bitirmiş ve hakkında bir şeyler söylemeye başlamış olduğumuz kitapların birbirinden farklı olduğunu da birçok defa görmüşüzdür. Belli başlı özellikleriyle bir okur portresidir bu: okudukları, okuyamadıkları, sevdikleri ve sevmedikleri hakkında söz etmekten hoşlanan bir okur. Nick Hornby, Believer'daki köşesinde, bir okur olarak kitapları değerlendiriyor. Satın alınanlar ve okunanlar listelerinden yola çıkarak, deneme türüne yakın bir yerde duran -aslında pek de duramayan- canlı, mizahi yazılarla okuru sürüklüyor. Shakespeare Para İçin Yazdı, 2009 yılında Sel Yayıncılık'tan çıkan bir kitap (ingilizce orijinali ise 2008 tarihli) ve Nick Hornby'nin bahsi geçen dergideki köşesinden seçilmiş yazılardan oluşuyor. Yazarın gerçekten keyfiyetten ve müthiş zevk alarak yazdığını sanki okumaya başlamadan önce yazar yanınıza gelip Evet kesinlikle öyle yaptım demiş gibi içten hissedebiliyorsunuz. Fanatik Arsenal Taraftarı Nick Hornby, Dünya Kupası'nda köşesini biraz ihmal etmiş. - Field Notes From A Catastrophe Elizabeth Kolbert - The Case Of Mr. Crump Ludwig Lewishon


Kendinle kalmanın korkutucu bir yanı olduğunun altını çiziyor tüm dünya, kaçınılması gereken, zararlı, utanç verici eylemsizlik haline işaret ediyor, kendini koruman gerekli diyor ve bunu kültürel farkların belirsizleştiği zamanımızda güçlendiğini, bundan korunamayacağımızı, sessizliğin, kişselliğin, mahremiyetin temel unsurları diye nitelenebilecek görünmezlik ve dokunulmazlık kıstaslarının yasalarla korunduğunu vurgulayıp, kanunların ötesinde çabalara ihtiyacımızın olmadığını, zorlamanın, bireysel alanlar yaratıp kenara çekilmenin, hayatlarımızda gizlenmesi gereken detaylara sahip olduğumuz şüphelerini ortaya çıkaracağını belirtip uyarıyor: Her söylediğimizi herkes duymalı, suretler akıllı telefonlarda verilecek anlık efektler haricinde belirgin, isimlerimiz, adreslerimiz, günlük hayatımızı nasıl geçirdiğimiz, hayatımızı nasıl kazandığımız ve vatandaşlık numaraları sorulduğunda tok ve gür ses tonuyla ivedilikle söylenmeli, bir an duraksarsanız, toplumsal yaşamdaki varlığınızda belirecek kuşku soruları sorma yetkisini yine adli ve tüketici yasalardan almış kolluk kuvvetlerinin ya da telefonla satış operatörlerinin keskin dikkatinden kaçmayacaktır ve duraksamanızın neden olduğu o açıklanamaz, ağırlaşan ve yavaşlayan zamandaki sessiz anın hemen ardından kendinizi tanıtmanız zorunluluğunu dayatacak yetkiliye annenizin kızlık soyadının birinci ve üçüncü harflerini yaşamda en büyük mutluluğunuz o cevabı vermekte yattığını ispatlarcasına coşkuyla söyleyebilmelisiniz ki üzerinizde hızla yoğunlaşan soru işaretleri bulutunu savurup, cevabınızdaki harflerin ivedelikle girdiği sistemde alışkanlıklarınızın, tüketiminizin, olası bir içkili gecede yaşanan tartışmada bar çıkışında, bir alışveriş merkezine durgun yüz ifadesiyle girip çantanızı teslim ettiğiniz kapısında, yerel yönetimden izin alınarak gerçekleşmiş gösteride ya da trafik ışığında düşünceli ifadeyle dikilirken düzenin o ihtişamlı, evrensel, sonsuz büyüklükteki veri deposunu oluşturan ve sayısız kılcal damar gibi hepimizi birbirimize bağlayan trilyonlarca byte genişliğindeki sunucuların belleğinin medarı iftiharı güvenlik kameralarının dondurduğu renksiz, flu görüntünüzle eşleşip, kendinize saklamaya yeltendiğiniz temel varoluş bilgilerinizin olmadığını belirtme şansı geri çevrilmesin. Kadınların tek başına yaşamalarına izin verilmeyen Orta Çağ'da kişisel alan yaratmak için en uygun mekanlar yüzyıllar boyu manastırlardı ve buralarda dahi rahibelerin tümüyle yalıtılmış yaşam sürmelerine olanak yoktu. Hristiyan öğretisi ne ormanlarda, ne çatısı olan yerlerde kendinle kalmanın yasak olduğunu, kötülüğün ve iblisin özgürce dolaştığı tek başınalıkta, insan zayıflamış kaldığından, kişiye zuhur edeceğini söylüyordu. Bugün ise, dinin şeytandan korumaya dönük o mecburi kabul isteyen kurallar manzumesinin ötesinde, karşı koymanın beden ve akıl sınırlarını zorlayan kimliksel açıklığımızı ve ulaşabilirliğimizi gösteren cevaplarla gündelik hayat dahilinde hemen her adımda düzenli biçimde masumiyetimizi ispata davet ediliyoruz. Akıllara durgunluk veren ummana dalma cesareti göstermiş, korkusuz, düzeneği rahatsız etmeme güvencesini veren yurttaşlar topluluğunun yarattığı huzur duygusu öylesine paha biçilmez ki, hayatlarımız, bir kenara atılmış, kurulmaya çaba gösterilmemiş saatin aniden ve geri dönülemez biçimde, hiç beklemediğiniz anda çalışıp yanlış da olsa zamanı göstermeye başladığı andan itibaren yaşayıp, öncesini yok sayıp, yapılacakları yapıp, gerisini o devasa sunucuların dinginlik veren mırıltılarındaki güvenli huzura kendimizi bırakmamızı isteyen sesler güvenliğimiz için her konuşmayı ve her anı kayda alıyor. Adeta mekanik ve matematiksel bir cennette yaşamaktayız. Yaşamadığını bildiğimiz ama bir yerlerde çok sayıda isimle yaşadığından emin olduğumuz Judith Shakespeare'i hatırlamak, Virginia Woolf'un kurduğu ve koruduğu evrenindeki önemi duygusallığından sıyrılıp hakikat diye algılamaya yol verir. Kurmaca yazabilmek için verilen o sonsuz savaşın kahramanlarındandı. William'ın ihtişamı, başarısı, uygarlık yıkılsa ve tarih silinse tümüyle yeniden oluşturulabilecek dünyanın temel tasviri sayılabilecek dizelerinin yanında, yaratıcılığının mecrasını bulamayıp sıkıntı sularında yüzer. William Shakespeare'in dehası kızkardeşi Judith'de yoktur çünkü sadece erkeklerde mevcuttur. Babası tarafından dövülür. Yazdıklarını saklamak zorunda kalır. Tiyatro oyuncusu olma şansı yoktur kadınlara yasaktır. Yaşı geçkindir ve Woolf'un belirttiği, üretmek için temel iki gereksinimden yoksundur: Ekonomik özgürlük ve mahremiyet. İlkini zorla evlendirildiğinde bile elde edemez, toplumsal düzen izin vermeyecektir, ikincisini elde etmenin yolunu bulur, kendini öldürür. Arada bağ var mıdır bilinmez ancak asırlar sonra Morrisey, bir The Smith şarkısına Shakespeare'in Kızkardeşi adını verir. Şarkıda ebeveynlerinden uzaklaşmak isteyen cinsiyetsiz biri uzaklaşmak ve kendisiyle kalmak hakkını yakarmaktadır. Gerçekten, aile ilk kalabalığımızdır. Paylaşımın yüceltildiği kalabalığın arasında kendi benzerinin, kendinden olanın davranış kodlarına dahil edildiğin, alanının temel mekanı diye bedeninle sınırlandırıldığın o çoklu ortamda törpülenmek ve şekillendirilmeye direnmek arasında gider gelirsin. Modernite tek kalmak isteyen insanı bir hasta, kimi zaman acuze kimi zaman ucube, tutunamamış, odasında tek başına ölüp gidecek, kırılganlıkları ve zayıflıklarıyla gereği kadar çabalamayan biri diye tasvir eder; öte yandan hareketsizleşen, sanal dünyaya yönelen pasifliğe, kolay yönetilir bulduğundan, şehvetle omuz verir, müstehcen durumlara dair temel yaraların kabuğunu nokta atışı estetik tavırla kaşıyanlar ortak hafızanın dışına atılmıştır, fakat gazeteler, internet siteleri, filmler, haberler, dergiler, bütün görsel ve metinsel çağrılar, kimin kiminle hangi dar alanda yekpare cinsiyete mazhar olduğunu göstermek üzerine oldukça popüler biçimde kurgular hayatın içeriğini. Türkiye'de ise kendin olmak lanetlenirken, mahremiyet geniş bir kabullenme çapıyla ve engin hassasiyetle müstehcenlik adına koruma altındadır: Hemen her lokantada, her çay bahçesinde kimi konferanslarda, tabelayla ayrılmamış kısımlarında dahi parklarda hep beraber kendilerini yaşayan kadınların rahat hissettikleri, seslerini yükseltip zaman zaman şarkılar söyledikleri, bedenlerinin görünür olmasının nispeten dert edilmediği yerler şeklinde genişlemiştir. Şehir ve kitlesel uyum, müstehcenliğin önünü keserken, yanında kadın olmayan erkeklerin bulunmaması gereken durumlar yaratmakta beis görmemiş, kamusal alandaki kadınların bedenlerini cinsiyet kavramına çabucak girecek her türlü temastan, görmekten ve kokusunu almaktan olasılıkların korkusuyla uzaklaştırmış ve bir anlamda cinselliği koruma rejimi kurmuştur. Aynı hezeyan, diken üstünde yaşayan insanlar bütün korkularıyla kamusal paylaşım alanlarından evlerine çekildiğinde de sürmektedir: Kalabalık üretim ve tüketim döngüsünde artık ihtiyaç duyulmayan tüm nesnelerini, çöplerini bir an önce evlerinden uzaklaştırmak için kapı önüne koyarlar ve böylece kendilerini tüm çıplaklığıyla anlatan, mahremiyetlerini ortalığa seren artık gereksiz, değerini yitirmiş her maddeyi, duyguyu aceleyle torbalara doldurup uzaklaştırmak ister. Oysa aynı insanlar, hepimiz, bir zamanlar, artık hatırlamak istemediğimiz tarihlerde, birkaç yüzyıl önce, belki birkaç on yıl önce, akşamın ağır karanlığının yavaşça ve direnmeye fırsat vermeden bastırdığı köylerdeki, kırsallardaki evlerimizde, el yordamıyla sevişirken ve sıçarken, artıklarımızı, boklarımızı, mahremiyetimizi evlerin hemen yanına kazılmış çukurlara gönderiyorduk, şimdi, yaşamı büyük bir aile gibi paylaşmak zorunda bırakıldığımız dairelerimizde düzenin o ihtişamlı, evrensel, sonsuz büyüklükteki ve sayısız kılcal damar gibi hepimizi birbirimize bağlayan ortaklaştırılmış mükemmel lağım sistemlerine gönderiyorsak ihtiyaç duymadıklarımızı, boklarımız böylesine birbirine karışmaktayken gerçekten korumaya çabaladığımız şaşalı mahremiyetimiz mi? Bildiğim sadece, Judith Shakespeare'in çok özel bir kadın olduğudur.


Konstantin and Yuri Shamanov, Rusya'dan uzay çağı sanatçıları, kardeşler. Yuri Gagarin'in uzaya çıktığı gün doğmuşlar. Kendilerine göre, doğumları, uzaya çıkmaktan daha önemli bir mucize. İkilinin Good News! isimli sergisi, ağırlıklı olarak Rus sanatçıların eserlerine yer veren Londra merkezli Orel Art isimli mekanda, geçen yılın sonlarına doğru görüldü. 1960'lı, 70'li yıllarda Sovyet döneminde büyümüşler. Batı nefretine odaklanmış bir sanat eğitimi aldıklarını söylüyorlar. Batılı domuzları, çürümüş genital organlarını filan çizerdik, devrimci işi yapardık diyorlar. 90'lı yıllarn başında ise Chameleon isimli, yetim çocuklar için performanslar ve sanat aktiviteleri düzenleyen bir grup kurmuşlar. Çalışmalarının Rus avangart ya da konstruktivist etkileri olduğunu söylüyorlar. Kardeşlerden Konstantin, Roman Abromovic ile birlikte askerlik yaptıklarını, Abromovic'in askerde petrol içtiğini ve sigara tellendirince saçını tutuşturduğunu anlatıyor. Askerlik sonrasında yollarını ayıran kardeşlerden Yuri önce bir uzay istasyonund açalışırken sonrasında tiyatro tasarımcılığı yapmaya başlamış. Konstantin ise bulabildiği her şeyi alıp satan bir tüccar olarak devam etmiş. 90'lı yıllarda birlikte sanat yapmaya karar vermelerine kadar yaşamları böyle ilerlemiş.