Müzikte kutsiyeti, uygulayıcılarının arasındaki kutsiyeti artıran, trans halinin coşkunluğunu aktaran ve saykodelyaya meyleden tarzıyla Thee Silver Mt Zion, dini değil kutsal olanı yansıtıyor. Sacred Harp müzisyenlerinden feyz alan, şarkı tarzı gospele yakın duran ve bedeni bir müzik aletine çeviren adanmışlık ile sunulan müzik. Basının Godspeed You! Black Emperor döneminden kalma klişesine sığınıp post rock diye etiketlemesinin önüne geçilmeli. Düpedüz punk rock. Basın toplantısında dizilecek Doğan Grubu gazetecileri ve modern musiki dergilerinin, sitelerinin yazı yazıcılarına son uyarımızdır, yapılan, hipster post rock'ınız değildir. Gezi İsyanı'na dair, muhtemeldir sinizm kokan, polislere nasıl kitap okuduk, elde gitarla müziğin birleştiriciliği mesajı verdik yollu övünmelerinizi şimdiden hayal ediyoruz. Oysa yaşananlar kan ve acıydı. Ölülerimiz var, karşınızda ise barikatlara çağıran müzisyenler, bu karanlık sularda dikkatli yüzmenizi dileriz. F! Thee Silver Mt. Zion yeni albümünde, 2012 noeli öncesinde hayatına son veren Brooklyn'li rap sanatçısı Capital Steez'i andığı şarkıya yer veriyor. Steez genç yaşında Kuzey Amerika müzik sahnesinde parladı. AmeriKKKan Korruption başlıklı ve sistemi kıyasıya eleştirdiği albümüyle, politik ve ezoterik göndermeleriyle dikkat çekmiş, semavi dinleri eleştiren sözleriyle tepki çekmişti. Grubun, son on yıllık söyleşilerinden ve fanzinlerde yer alan konuşmalarından derlemedir. Ölümlere, çevremizi saran ölülere karşı verilen tepkinin sessizlik olması... Bence dünyaya dair oldukça gerçekçi bakış açımız var, dünya berbat halde. Bu yüzden, yaşadığımız dünyayı yorumlarken kasıtlı biçimde naif değiliz. Mevcut durumun ciddiyetini inkar etmeye çabalamıyoruz. Bu nedenle şarkılarımızın çoğunun başlangıcında gidişatın en son durumu hakkında kısa açıklamalar oluyor ve hemen ardından genel umutsuzluğa karşı bir tür kişisel tepkiyi dışa vurmaya çalışıyoruz. Kıyamet yüklü bildirimler yapmıyoruz, sadece etrafımızdaki dünyayı yansıtıyoruz diye düşünüyorum. Evet. Dünya yok ediliyor. Doğası yok ediliyor ve liderlerin kararları ve şirketlerin liderlere arka çıkan kararları, hepsi dehşet verici. Dar kafalı birkaç açgözlü insan tarafından yönetiliyoruz ve birkaç kuşaktır bu şekildeyiz. Dünyanın görünümü bu gerçeğin yansımasıdır. Fakat yine de, hala insanların iyi olduğuna inanıyorum. Tiksindirici ve kötü insanlar var ve gücün yularlarından tutmuş gerçekten kötü nispetsiz sayıda insan var. Bu düşünceyi abartı bulmuyorum. Gerçekten genel durum böyle. Yine de insanlara inancım sürüyor. Bence insanlar iyidir ve çok kötü şartlar altında sıra dışı işler yaparlar. En kötü anlar insanlığın en iyi taraflarını ortaya çıkarabilir. Yaptığımız her şey en başta punk rock. Kuşkusuz bu terimi en geniş anlamıyla kullanıyoruz. Bana kalırsa bu terim tam da en geniş haliyle kullanıldığında anlam kazanıyor. Analog kayıt yapıyoruz. Stüdyomuz Hotel2Tango analog bir stüdyo. Fakat giderek daha çok insan gelip ProTools'da çalışıp eve gidip kendi miksajını yapmak istediğinden kendimizi daha çok proTools kullanırken görüyoruz ve bu durumdan nefret ediyoruz. Bütün Silver Mt. Zion kayıtları eski bir Neotek Series II konsoluyla analog kayıttır. Studer 2 inç 24-kanal makineye kaydediyoruz. Kayıtlarda bir kaç kaset geçişi var ama dijital fade out gibi mevzular yok. Canada'nın ilk harfi olan C, insanların ülkeye dair üstünkörü bakış açısını destekliyor. C ile yazılan Canada yurttaşları nazik insanlardır, aslında barışçıyızdır, silahlarımız yoktur ve kapılarımızı kitlemeyiz ve daha bir sürü saçmalık. Herhangi bir batı ükesi kadar zalimiz, o zaman ingilizcede C ile değil ilk harf K ile, Kanada diye yazılmalı. Sonuçta bu bir örnek sadece. İnsanların bu denemeyi fark edip etmemesi çok da önemli değil. Birkaç kişi fark ediyorsa bile çok güzel. İnsanlar nedense buna sinirleniyor. Godspeed zamanında da ünlemi değiştirdiğimizde öfkelenmişlerdi. Japon belgeselini on sekiz yaşındayken izlemiştim ve ünlem işaretinin yerini yanlış hatırlamışım. Farkedince doğru yerine aldık ve Vay şerefsizler, diye yorumlar geldi. Grubun adı Thee Silver Mt. Zion Memorial Orchestra ve gruptaki her üye değişikliğinde ismi de değiştiriyoruz. Bir süre Thee Silver Mt. Zion memorial Orchestra ve Tra-La-La Band olduk. daha sonra ikinci gitarcımız ve çellocumuz ardından davulcumuz gruptan ayrıldı. Yeni davulcumuzla beş kişi olalım dedik ismimizi de bu değişikliklerle yeniledik. Grup daha sözel ve gürültülü olduğundan, sahneyi birbirimizin yüzlerine bakacak şekilde kurup sahnede yarım daire çizerek yerleştik. Bilinçli bir tercihti. Dönüşüm daha fazla şarkı söylemenin ve kelimelerin olduğu bir hale bürünmek- kademeli ve doğal bir süreçti. Kelimeleri kullanmak, özellikle de hiç sözcükleri kullanmayan bir gruptan gelince, iyi hissettiriyor. Yaşamda kesinlikle sözcükleri çağıran anlar mevcut. Yazdığımız şarkıların yüzde doksanının iyimserlikle kotarıldığını söyleyebiliriz. Bir hayal kırıklığı, kayıp ya da üzüntü başlangıç noktasından çıkıp umut dolu bir neticeye dair çizgi çizmeye çalışıyorlar. Post-rock değiliz, insanlar neden böyle söylüyorlar anlamıyorum, biz bir punk-rock orkestrasıyız. Vic ise, düşüncemizi genişletti. Onunla çok hatıram var, neresinden başlasam bilemiyorum. Arkadaşım olan, artık yanımda olamayan kişiyi hatırlıyorum. Geleceğe dair ise, geçen on yıldan daha farklı düşünmüyorum. İnsanların yaşamlarını iyiliğe doğru yönlendiren kendiliğinden bir hareket göremiyorum. Müzik kendi kendine varolmuyor. Yeni ya da popüler diye adlandırdığımız musiki açıktır ki artık eskisi kadar önem vermeyen insanların ürünü. Zengin ve uzun bir tarih. Bunu söylerken tutucu göründüğümün ve bunu uzun zamandır birçok insanın dile getirdiğinin farkındayım ama giderek çok daha az sayıda insan müziğin ne olduğuna, çok eskiden, uzun uzun uzun uzun uzun tarihte neler olduğuna kafa yoruyor. Şarkılar da biraz bunun hakkında, biraz da, genellikle doğru zamanda doğru yerde olup diğerlerinin ulaşma şansı olmayanları kapma şansını elde etmiş insanlar hakkında. İnternet her şeyi kısa ve küçük forma çeviriyor. Web sayfalarının sürekli yeni içeriğe ihtiyacı var ve konu müzik gazeteciliğine geldiğinde ortaya sadece o an yeni olanı, şimdi ve şu anda neyin önemli olduğunu gösteren, boktan şeyler çıkıyor. İnsanların beyinleri haber sağlayıcılara dönmüş durumda, etrafta sadece bu durum olunca, herkes için hayal kırıklığı yaratıyor, bence, iki ya da üç cümleyle özetlenmeyecek fikirler de vardır. Yeni müziği keşfetme yollarım, arkadaşlarımın çektiği kasetler. Ayrıca Kanada'da üniversite radyoları bir sanayi haline gelmedi, oralarda müzik keşfedebiliyorsun. Ayrıca şu garip fanzinler de var. Bana kalırsa gerçekten sikko zeka ürünü, kariyerist dolandırıcı bu adamlar. Evet zekiler. Sikeyim, gerçekten zekiler. Beni sadece Bill Gates'in yaptığı şey ya da Oprah Winfrey'in kendi kitabını ayın kitabı seçmesi kadar ilgilendiriyorlar. İnsanların manyak paraları olduktan sonra yaptıkları ve söyledikleri kadar ilginç olabilirler ancak. İnsanlar zaten bir şekilde isterlerse ödüyor, istemezlerse ödemiyorlar. Ekonomi çökmüş halde. İklim değişimi gerçeği var. Çoğumuz aynı anda dünyanın birçok yerinde savaşmakta olan ülkelerin yurttaşı. Dünyanın suyu büyük miktarda azalıyor. Zenginler ve yoksullar arasındaki fark açılıyor. Fiziki dünya çürüyor. Birçoğumuz sanal varoluşlarımızla geçiriyoruz günlerimizi. Birçok açıdan müzik dünyası son yıllarda tüm bunlar yaşanmıyor gibi hareket etmeyi tercih ediyor. İçten içe her şeyle ilişkisizliği tercih eden bir dönem yaşanıyor gibi gözüküyor. Müzisyenler diye nitelenen bizler ise, konserlerimize gelenlere, albümlerimizi yasal ya da korsan indirmiş olsun tüm dinleyicilerimize, dünyaya katılıp bir taraf seçmeleri yönünde teşvik etmeye çalışıyoruz. Politik bir grup olduğumuz savıyla ya da çok basit veya didaktik konuştuğumuz savıyla çok yıpratıldık. Aslında öyle didaktik değiliz ve bazı şeyler oldukça basit. Bize göre, basit. İster günlük yaşamında ol, ister herhangi bir aktivizmin içinde yer al, bir tür değişimi dışavurmalısın. Bizim yaptığımız tamamen budur. Hepimiz kimin tarafında olduğumuzu seçmeliyiz. Saflar belirlendi. Kafanı ne kadar kuma gömdüğünün önemi yok. Karanlık günler geliyor. Bu yüzden insanlara hakkını verip mücadele edin demek istiyoruz, dostlarınızı sevin, ailenizi, kendinizi sevin, en azından bir şeyleri sevin. O kadar da karmaşık değil, anlamsız mı tüm bunlar? Naif değilim. Yaşama dair pragmatik yaklaşımım var. Devletin olanaklarını kullanıp bok gibi zenginleşenlerden bahsetmiyorum, Birinci Dünya ülkeleleri yurttaşlarının kalanından bahsediyorum. Dünyanın çoğunluğu tamamen ayrı bir konu. Nairobi'de Silver Mt. Zion plağı alanlar yok, biliyoruz. Kime konuşuyoruz o zaman? Temelde Birinci Dünya ülkelerinin çocuklarına konuşuyoruz. Tarihin gerçekten de Haydi barikata kardeşlerim, dedirttiği bir dönemde yaşamak isterdim. Böyle bir dönem yaşamıyoruz, biliyorum ancak geçmişte bir şarkımızda Haydi tekrar barikatlara, demiştik. O zaman sokaklarda binlerce insan, barikatlara akıyordu. Tarihin tam o anı geçti gitti. Bir şer habercisi değilim ama tüm belirtiler gösteriyor ki köşebaşında büyük dertler var. Öte yandan o köşedeki insanların en zor anlarda en muhteşem işler yapabileceklerini de biliyorum. İnsanoğlunun sonsuz bir iyilik yetkinliği var. Tam da o kriz anlarında en temel insani özelliklerimiz kendini ortaya çıkarır, bu nedenle, neler olacağını göreceğiz. Oğlumun doğumunun hemen ardından birkaç ay yaşamımda oldukça karanlık bir döneme girdim. Esrik biçimde mutlu ve tamamen sevgi dolu halde oğluma bakıp her şeyinden etkilendiğim halde, diğer yandan saatlerce ne olacak halimiz diye dertlendim. Jessica ile ben ne yaptık böyle? Böylesi korkunç bir ortama bebek getirdik. Ne anlamı var bunun? Bu duruma tepkim olabildiğince okumaktı. Kafamda dünyada korktuklarımın, yeteri kadar bilmediğim konuların bir listesini yaptım ve okuma listesi çıkardım. Sonrasında kendimi en kötüsüne göre senaryoya uygun koşullandırıp duruma uyum sağladığımı farz ettim. Yardımı oldu. Durum babalar için de garip. Oğlunuz olduğunda içinizde ilkel bir duygu beliriyor. Kafanızda bir düğme kapanıyor ve varoluşunuz temelde bebeğiniz korumaya dönüyor. Artık mağaralarda yaşamadığımızdan ve bir dağ aslanının gelip onu alması gibi bir tehlikenin düşük olması nedeniyle bu duygunun çıkış noktasını bulmak kolay değil. Beyninizin o tarafı kendisini besliyor. Hayatımda hiç denk gelmediğim bir travmaydı. Kesinlikle bir travmaydı. Sanırın tamamen şehirde yaşadığınız için çok da ihtiyacınız olmayan Bebeğini koru diye bağıran kafanızdaki o düğmeyi kapatmakla ilgiliydi. Peki ne yapıyorsunuz? Her şey bütünüyle soyut bir kimliğe bürünüyor ve işte günlük yaşamda düzeltmek için elinizden çok şey gelmeyen dünyanın durumu gibi meseleler nedeniyle kafayı yemeye başlıyorsunuz. Demek istediğim, çocuğumu iklim değişiminden koruyamam. Yapabileceğim ve anlamamın biraz süre aldığı konu, oğlumun benim aksine- biraz da olsa yiyecek nasıl yetiştirilir, kafanın üzerine bir çatı nasıl kurarsın gibi temel bazı bilgilerle büyümesini sağlamaya adamak. Böylesi özelliklerim olsun isterdim, kimbilir belki oğlumdan öğrenebilirim ve böylece sefil babasına göre daha az korku duyabilir. Müzisyenler korkaktır. Şahit olduğum bir gerçek bu. Tanıdığım her müzisyen bir korkak. Apokaliptik terimi Godspeed ve Montreal gruplarına dair çokça söyleniyor. Bir tür politik kıyametin başlangıcını yaşıyor gözükmemize rağmen açıkçası terim olarak müziğin kıyamete dair olduğundan emin değilim. Horses in the Sky ya da God Bless Our Dead Marines gibi şarkılar Başka ne yapabiliriz? demek gibi. Geçen yıllar içinde tüm şüphelerimiz politik şiddet ve ırkçı savaşlarla onaylanmış oldu. Gökyüzünde uçup insanların üzerine ölüm yağdıran makineler var ve biz bir şeyler söylemek zorundayız. Kayıp olanları ve çaresiz kalanları ve ezilmişleri. Tek başına kalanları ve umutsuzları ve zekileri.


Kendi kaderimle pek ilgilenmiyorum. Çevrilmiş kitaplarımın başka ülkelerdeki yazgısı da beni o pek ilgilendirmiyor. Nihayetinde çevrilmiş bir kitap, farklı bir kitaptır. Asıl kitapla ilgisi yoktur. Çevirenin kitabıdır artık. Ben Alman dilinde yazıyorum. Ancak onların bir kopyasını alıp sever ya da sevmezsin. Kapakları kötüyse, kitap da sıkıcıdır. Sayfalarını çevirip bırakırsın, hepsi bu. Kendi çalışmanla, başlığı haricinde pek ilgisi yoktur, değil mi? Çünkü çeviri yapmak imkansızdır. İş müziğe geldiğinde yazılı notaları dünyanın herhangi bir yerinde çalabilirsiniz, ancak benim durumumda kitabım sadece Almancada çalınır. Benim orkestramla! İnsanların yazdıklarımı nasıl okuduklarıyla zerre ilgilenmiyorum. Allahtan telefonum artık pek çalmıyor. Avusturya'da edebiyata değer verilmemesidir. Romen-Slav ülkeler dediğimiz bölgelerde edebiyata değer veriliyor. Avusturya'da ise müzik değerli, tiyatro değerli, başka herhangi bir şeyin değeri yok. Her zaman böyleydi. Kağıt işçilerinin yarısından fazlasının ya bacağı yoktur ya da beş parmağı. Kağıt makineleri zalimdir. Her şey sonunda kaybedilir, her şey mezarlıkta son buluyor ne de olsa. Yapılacak bir şey yok. Ölüm herkesi alıyor ve son sadece bu. Erotizmi herkes biliyor, hakkında konuşacak bir şey yok. Herkesin kendince cinsellik anlayışı var. Şehirli olmanın içten gelen bir yanı var. Dış görünüşle ilgisi yok. Ama hayır. insanlık sadece aptalca düşüncelerle var olmuştur, yapacak bir şey yok. Aptallık için çare yok. Bu bir gerçek. Yayıncı ne demek? Sana soruyorum, nedir yayıncı? Serdiğimiz yatak örtüsüdür, fazlası değil. Ancak yatağı olmayan bir yayıncı nedir, bunu cevaplamak kolay değil. Nesneleri yayan biri, kafası karışık biri, oradan oraya koymuş ve neyi nereye koyduğunu artık bulamayan biri. Yayıncının açıklaması işte bu. Eşyaları karıştıran biri. Bir yayıncı kabul ettiği şeyleri ve taslakları birbirine karıştırır ve sonrasında da onları bulamaz. Ya beğenmiyordur artık ya da kafası karışmıştır. Her iki halde de uçmuştur artık her şey. Karışmıştır. Sonsuza dek. Tanıdığım tüm yayıncılar böyle. Hiçbiri de işleri karıştırmayacak denli iyi değil. Bir şeyler yayınlarlar ve sonra yayınladıkları ya sefil ya da bulunması imkansız olur. Thomas Bernhard'ın bir arkadaşı kafeye girip yan masaya oturur. Bernhard, Felaket bir gece geçirdim, der kadına, yine de birkaç saat uyumayı başarmıştır. Başka bir tanıdığı adam kafeye girip Bernhard ile selamlaşır. 1964 yılında Viyanalı bir sanatçı ile dayanışma için düzenledikleri galayı konuşurlar. Bernhard bir jandarma rolü oynamıştır. Hep müzikle içiçe biri oldum. Düzyazının müzikalite ile ilgisi vardır. Nefes almak kolay iş değildir. Bazı insanlar karınlarından nefes alırlar, bazıları ciğerlerinden. Şarkıcılar karınlarından alırlar yoksa şarkı söyleme imkanları yoktur. Nefesi karnınızdan beyninize transfer etmelisiniz. Aynı işlem. Orada birçok minik akciğeriniz var, belki birkaç milyon adet. Şu an için varlar en azından. Çökene kadar varlar. Baloncuklar patlayınca, akciğerleriniz de çöker. 90 yaşında hala akciğeri olan insanlar var. Henüz 12 yaşındayken akciğeri kalmayanlar da var. Öyle aptal gibi gezinirler. Çoğu insan böyledir aslında, %98 gibi bir oranda hatta belki yüzde bir daha fazla denebilir. Ne zaman biriyle konuşsanız, bir aptal gibi ama cana yakın konuşursunuz. Bir oyunbozan olmadığınızdan, insanlarla konuşmayı sürdürürsünüz, onlarla yemeğe filan çıkarsınız, iyi davranırsınız, nazik olursunuz ve temelde hepsi aptaldır, çünkü çabalamazlar. Kullanmadığınız her şey harcanır gider ve ölür. İnsanlar da beyinlerini değil sadece ağızlarını kullandıklarından, oldukça gelişmiş damaklara ve çenelere sahiptir ama beyinlerinin oldukları yerde hiçbir şey yoktur. Durum genelde böyledir. Ne denebilir ki? Aşk her zaman bir şeylerle ilgilidir. Ben kitaplarımdaki karakterler değilim. öyle olsaydım yüzlerce kez kendimi öldürüp sabah beşten akşam ona kadar kötücül biçimde vücuda gelirdim. Bir insanın kim olduğu tasvir edilemez. Sadece elinizde ne varsa onu anlatabilirsiniz. Bir oyunbozan olmadığınızdan, insanlarla konuşmayı sürdürürsünüz, onlarla yemeğe filan çıkarsınız, iyi davranırsınız, nazik olursunuz ve temelde hepsi aptaldır, çünkü çabalamazlar. Açın gazeteleri, hemen hemen hepsi Thomas Mann'dan bahsediyorlar. Şu anda otuz yıldır ölü adam ve tekrar tekrar tekrar ondan bahsediyorlar, sonsuza dek, dayanılmaz. Küçük burjuva bir yazar olmasına rağmen, solgun, sönük ve sadece küçük burjuvalar için yazan biri. Tasvir ettiği muhit ancak küçük burjuvaların ilgisini çeker. Keman çalan profesör, Lübeck'li bir aile, aman ne şirin. Fakat Wilhelm Raabe gibi birisi yok. Fakat önemli olan Thomas Mann'ın politik konularda akıttığı saçmalıklar, gerçekten. Kendisi tutucu ve tipik bir Alman küçük burjuvadır. Karısı da açgözlüydü. İşte bu benim için tipik bir Alman yazar birleşimidir. Arka planda her zaman bir kadın vardır, Mann ya da Zuckmayer olun, bu karakterler her aptal heykel, sergi ya da köprü açılışında hep devlet başkanının yanındadırlar. Yazarların ait oldukları yer orası mıdır? Bu adamlar her zaman devletle ve iktidardakilerle anlaşmalar yaparlar, sonunda da hep dirseklerinin üzerinde kalırlar. Tipik Alman yazarları. Uzun saç modaysa uzun saçlıdırlar, kısa saçsa kısa saç. Solcular hükümetse sola koşar, sağcılar iktidarsa bu kez o yöne koşar. Kişilikleri yoktur. Çoğunlukla, belki sadece genç ölenler, ayırabiliriz. 18 ya da 24 yaşında öldülerse o yaşta bir kişilik oluşturmak o kadar zor değildir, daha sonra zorlaşır. Gittikçe zayıflarsın. 25 yaşın altındayken, kimsenin bir çift pantolon dışında bir şeylere ihtiyaç duymadığı zamanlarda, bir yudum şarap ya da suyla kendini memnun ettiğin zamanlarda, bir kişiliğinin olması hiç de zor değil. Fakat sonra... Sonra hiçbirinin hiçbir şeyi kalmaz. 40 yaşına geldiklerinde hepsi siyasi partilere girmişlerdir, tamamen felç olmuşlardır. Sabahları içtikleri kahveyi devlet ödemektedir. Yattıkları yatakları, gittikleri tatilleri hep devlet ödemektedir. Kendilerine ait bir şeyleri yoktur artık. Heidegger beni beslemedi, neden beslesin ki? Fakat inanılmaz bir kişilikti. Ne ritm duygusu ne başka bir şeyi vardı. Birkaç yazarın üzerinden yaşadı, onları parçalayıp kullandı, son kırıntısına dek, onlar olmasa hali ne olurdu? Lichtung kelimesi Heidegger'den önce de vardı, 300-500 yıl önceden beri. Heidegger'de yeni bir şey yok, sığ, şişko. Başkasının meyvelerininin tümünü ahlaksızca yiyip kendisini tıka basa doyuran insanlara mükemel bir örnek kendisi. Allahtan yedikleri onu hasta etti ve çatladı, mide ağrısına tutuldu. Yaşamayı seviyorsanız, ölü olmayı istemezsiniz. Herkes yaşamayı da sever ayrıca, kendilerini öldürenler bile severler, sadece artık fırsatları yoktur. Belki. Sevgi/nefret? İnsan her iki yöne ayrılabilir. Yaşamınızdaki en iyi güdünüz olabilir bu. Sadece severseniz kaybolursunuz, sadece nefret ederseniz de kaybolursunuz. Yaşamayı seviyorsanız, benim sevdiğim gibi, siz de her şeyle bitmez tükenmez bir sevgi/nefret ilişkisiyle yaşamalısınız. Bir türden dengeleme eylemidir bu. Merhametlerine doğrudan yönelmek ölümcüldür. Yaşamayı seviyorsanız, ölü olmayı istemezsiniz. Herkes yaşamayı da sever ayrıca, kendilerini öldürenler bile severler, sadece artık fırsatları yoktur. Çünkü artık geri dönemezler, hala dönüyor, drama sürüyor, Dramma giocoso! Şuradaki aptal heykeltraş mesela. koşturup bağırıyor, aptal atını eyerleyip bir dolu anlamsız laf ediyor. Hepsi de basit mevzular, kısa süreli etkiler, öbür gün gitmiş oluyor. Günde beş kez gelir buraya, ben gelirken çıkmıştı şimdi yine geldi. Zavallı herif, kafasını traş ediyor, iki yıl sonra tamamen traş ediyor, sonra üç yıl uzatıyor. Zavallı. Anlamsız. Eğer bu çalışmanda belirirse sonsuza dek kalır, fakat sanırım durum heykeltraşlar için kolay değil. Kent yöneticilerinin kıçlarını yalamak zorundalar yoksa komsiyonlarını alamazlar, işlerini yapamazlar, oturma odalarında dökümlerini yapamazlar. Zor olan bu. Yazarlık kolay çünkü herhangi bir şeye ya da birine ihtiyacınız yok. Gözlem yapabilir, sonra da sonucuyla neyi arzu ediyorsanız yapabilirsiniz, sadece bir daktiloya ihtiyanız var, zor zamanlarda ise bir kalem sadece. Veya tükenmez kalem, bugünlerde birkaç şiline tükenmez kalemler alabiliyorsunuz. Naziler her yerde. İngiltere'de, Fransa'da ve Hırvatistan'da ve kimbilir başka nerede. İlgi çekici ve ilgi çekici olmayan insanlar var ve durum şu ki ilgi çekici olmayan insanlar çoğunluğu ele geçiriyor. Tarihten bağımsız bir durum bu. Nazi, ne olduğunu herkes biliyor. İsa, onun da ne olduğunu bilmeyen yok. Hıristiyan. Hıristiyan ya da Nazi de, sonunda ikisi de aynı tınıda ve her ikisi de tiksinti verici. Bunu yazanlara bir bakın. Zevksiz, tat duyguları olmayan, ne anlatacakları ya da okuyacakları konusunda fikirleri olmayan ilkel insanlar. Neyle uğraştıklarını bilmiyorlar. İşler ısınınca ceketlerini çıkarırlar, şişkin mideleri ve kemerleriyle ortalıkta terleyerek oturup tamamen bayağı biçimde şişe üzerine şişe devirip yalandan kardeşlik ayağı yaparlar cümbür cemaat. Sefil bir çetedir. Ne söylendiğini kim umursar... Faşist. O kelimeyi sevmem ama bana birçok şey söyleniyor. Komünist, faşist, anarşist, her şey. Pek sohbet etmem. Bence sohbet isteyen insanlar şüphelidir çünkü cevap veremeyecekleri belirli beklentileri çoğaltırlar. Bazı insanlar konuşmada iyidir. Konuşma söyleşiye döneceği sırada işler ürkütücü bir hal alır. Gökkubbenin altındaki her şey diye güzel bir deyiş var. Hepsi bir araya gelir ve birisi hafiften şu yana kımıldar, diğeri şöyle kımıldanır ve alt taraftan leş gibi kokan bok çıkar. Kim olduğu önemli değildir. Toplu konuşmalar vardır mesela, yüzlerce, kitaplar dolusu. Yayınevleri tamamen onlara bağlı yaşarlar. Anüsten çıkan bir şey gibi, kitap kapaklarına yayılırlar. Bu da bir konuşma değildi zaten. Her zaman: Konuşmayı dinlemektesindir ve tam o anda, duyan herkes zaten unutmuştur. Hiçtir zaten. Ünlü Nocturnes dizisi vardır. Bir filozof ve sözde filozof bir buçuk saat otururlar. Veya her ikisi de sözde filozoftur ve biri polo yaka kazak giymiştir, diğer ise kravat takmıştır. Hangisi olduğu önemli değil çünkü olay uydurma ve aptalcadır ve oturup sadece konuşurlar, saatlerce ve saatlerce. Süddeutsche Zeitung'un son otuz yıldır yayımladığı o kadar söyleşiye bakarsanız, kimsenin o konuşmalarda ve kitaplarda söylenen tek bir kelimeyi bile umursamadığını göreceksiniz. Sadece kağıt fabrikasındakiler umursayabilir, böylece anlamlı olacak yapacak bir şeyleri olabilir. Çünkü zaten berbat yaşamları vardır ve uzuvlarını kaybetmişlerdir, Kağıt işçilerinin yarısından fazlasının ya bir bacağı yoktur ya da beş parmağı. Kağıt makineleri zalimdir. En azından bunun bir anlamı vardır, aile ekstradan bir şeyler alabilir. İki kağıt fabrikasının yakınında yaşıyorum, dolayısıyla nasıl olduğunu biliyorum. On yıl içinde her şeyin ne kadar aptalca olduğunu göreceksiniz. Fakat hepsi sizin ilerlemenizi sağlayacak, yaşayacak bir şey verecek, yaşam bir sürü anlamsız şey içerir. Yaşam birbirini takip eden uzun bir anlamsızlıklar silsilesinden oluşur. Biraz anlam vardır ama çoğu anlamsızdır. Kim olduğu önemli değildir. Önemli, büyük, sözde büyük olan insanlar olun ya da benim gibi, Cioran gibi sıradan isimler, özdeyişçiler olun. Tamamen içler acısıdır ve hepsi sadece nihai sona gider. Evinde oturabilirsin, kitaplarını raflara dizip bakabilir, Üzücü diyebilirsin kendi kendine. Ancak yine de hiç durmadan leş gibi üretmeye devam edersin, sabahları bir fincan kahve içmek gibi bir alışkanlığa düşersin ya da çay. Çay daha iyidir çünkü daha az çalışırsın. Aynısı yazmaya da uyarlanabilir. Bağımlı olmuşsundur. Yazmak da uyuşturucudur. yazmamın ardındaki itici güç olabilir. Çünkü neredeyse tüm hayatım boyunca benimle oldu. Gördüğünüz gibi, bazı insanlar ciddi derecede hastadır fakat yaşamlarına devam ederler. Tüm bu insanlar için durum yararlıdır. Hastalık her zaman bir tür sermayedir. Her kurtulduğunuz hastalığın kendine özgü büyük bir hikayesi vardır çünkü bir başkasının benzer biçim ile sizin gürlemenizi çalma imkanı yoktur. Yine de buna güvenmemelisiniz çünkü bir kez kötü olacaktır. Önemli olmasa bile, artık fark edecek biçimde etrafta olmayacaksınızdır. Hastalık bankadaki para gibidir. Yaşlandıkça, her şey değişir. Bu yüzden konu değişikliğine de endişelenmeye gerek yoktur çünkü sahip olduğunuz tecrübeyle, doğal olacaktır. Aptal bir yazar, aptal bir ressam her zaman motifler peşinde koşar. Oysa ihtiyacı olan aslında kendisidir, kendi yaşamını takip etmektir. Her zaman aynı kalmayı ister ama her zaman aynısını yazamaz. Anahtar da buradadır, eğer bir anahtar varsa tabii. Ama örneğin birine pantolon satar gibi yaklaşırsanız konuya ve bundan geçim sağlamak üzere niyetlenirseniz, sonunda varacağınız nokta da odur. Teşekkürler. Niye? Herkes ölene dek yaşayacak. Asıl mevzu ikisi arasında olanlar. Ancak çoğu insan o kısımla ilgilenmiyor. Sadece onu yaşayan kişi dışında. Diğerleriyle ilgileniyor olsa da işin aslı herkes sadece kendisiyle ilgileniyor. Hepsi dolaylı çıkarlar için. Her yerde böyledir bu, her ne olursa olsun. İnsanlar sadece kendilerinin ilerlemesini ve devam etmelerini sağlayacak olan durumlarda yardıma koşar. Bir rahibe ya da keşiş olup zordakilere yardım ediyor olsanız bile, bu durum özellikle sizi berbat ve mizantropik kılıyor. İnandığım budur, inanç söz konusu olduğunda, böyleydi.


Reger'le Sanat Tarihi Müzesi'nde saat on bir buçukta sözleşmiş olmama karşın, uzun zamandan bu yana kararlaştırdığım üzere, onu bir kez olabildiğince uygun bir açıdan, tedirgin olmadan gözlemleyebilmek için saat on buçukta oradaydım, diye yazıyor Atzbacher. Onun, Bordone Salonu'nda Tintoretto'nun Beyaz Sakallı Adam'ının karşısında, kadife kaplı bankın üzerinde öğleden önceleri tutulmuş yeri olduğundan, ki dün bana orada Fırtına Sonatı'nı açıkladıktan sonra Füg Sanatı üzerine, Bach öncesinden Schumann sonrasına kadar diye adlandırarak verdiği konferansı sürdürdü ve bu arada giderek Bach'dan değil de daha çok Mozart'tan söz etme keyfine kapıldı, ben, Sebastiano Salonu'nda durmalıydım; hiç hoşlanmadığım halde Tiziano'ya tahammül etmek zorunda kalarak, Reger'i Tintoretto'nun Beyaz Sakallı Adam'ının önünde gözlemleyebilmek için, hem de ayakta durarak, ki bu kötü bir durum sayılmazdı, çünkü ben oturmaktan çok ayakta durmayı yeğlerim, özellikle de insanları gözlemlerken ve oldum olası insanları ayakta oturarak olduğundan daha iyi gözlemlemişimdir, Sebastiano Salonu'ndan Bordone Salonu'na bakarken en iyi görüş açısını kullanarak gerçekten de bankın arkalığının bile engelleyemediği Reger'in profilini, dün gece çıkan fırtınadan mutlaka etkilenmiş olarak siyah şapkasını başından hiç çıkartmadan oturduğu halde görebildim, yani Reger'in tamamen bana dönük olan sol profilini, böylece Reger'i bir kez hiç tedirgin edilmeden gözlemleme kararım başarılı olmuştu. Reger dizlerinin arasına sıkıştırılmış bastonuna dayanarak, bana göründüğüne göre tamamen Beyaz Sakallı Adam'ı seyretmeye yoğunlaşmış olduğundan, Reger'i gözlemlerken yakalanma korkum asla yoktu. Salon hizmetlisi Irrsigler, ki Reger'le onu otuz yılı aşkın bir ahbaplık bağlıyordu ve ben de onunla bugüne kadar iyi bir ilişki içindeydim, yaptığım bir el hareketiyle Reger'i bir kez olsun tedirgin edilmeden gözlemleme isteğimden haberdar olmuştu ve bir saat şaşmazlığı içinde her göründüğünde, sanki ben orada yokmuşum gibi davrandı, tıpkı o, yani Irrsigler, görevini yerine getirerek, girişin ücretsiz olduğu bu cumartesi günü anlaşılmaz derecede az olan galeri ziyaretçilerini, o bildik, ama onu tanımayanların sevimsiz buldukları biçimde kontrol ederken Reger orada değilmiş gibi davrandığı gibi. Irrsigler, bilindiği üzere tüm münasebetsizliklerle donanmış müze ziyaretçilerini ürkütmek için müzelerdeki bekçilerin kullandıkları usandırıcı bakışa sahip; onun ansızın ve hiç ses çıkartmadan herhangi bir salonun köşesinden çıkagelip kontrol yapması onu tanımayanlar için gerçekten mide bulandırıcı; gri, kötü dikilmiş, ama sonsuzluğa kadar alınyazısı olmuş üniforması, siyah, büyük düğmelerle iliklenmiş olmasına rağmen, cılız gövdesinden aşağıya tıpkı bir giysi askısından sarkar gibi sarkıyor ve aynı gri kumaştan dikilmiş başındaki armalı kasketiyle devlet tarafından görevlendirilmiş sanat yapıtları muhafızından çok, cezaevlerindeki gardiyanlara benziyor. Irrsigler, onu tanıdığımdan beri hep aynı solgunlukta, oysa hasta değil ve Reger onu onlarca yıldan beri otuz beş yıldır Sanat Tarihi Müzesi'nde görev yapan bir devlet ölüsü diye adlandırıyor. Otuz altı yıldan daha fazla bir zamandan beri Sanat Tarihi Müzesi'ne gelen Reger, Irrsigler'i göreve başladığı ilk günden beri tanıyor ve onunla tamamen dostça bir ilişki içinde bulunuyor. Bordone Salonu'ndaki bankı sonsuza kadar garantilemek için yalnızca ufak bir rüşvet vermem gerekti demişti Reger yıllar önce. Reger, Irrsigler'le otuz yıldan bu yana ikisi için alışkanlık haline gelen bir ilişkiye girdi. Reger Tintoretto'nun Beyaz Sakallı Adam'ıyla yalnız kalmak istediğinde, ki seyrek değildi bu, Irrsigler Bordone Salonu'nu ziyaretçilere kendiliğinden kapatır, sonra kendisi hemen koridorda dikilir ve kimseyi geçirmez. Reger'in bir el işareti yapması yeterlidir, Irrsigler Bordone Salonu'nu kapatır, Bordone Salonu'nda ayakta duran ziyaretçileri Bordone Salonu'ndan dışarıya çıkartmaktan çekinmez, Reger öyle istediği için. Irrsigler, Bruck an der Leitha'da marangozluk eğitimini tamamlamış, marangoz çıraklığını almadan hemen önce polis olmak için marangozluktan vazgeçmiş. Polis örgütü Irrsigler'i fiziksel zayıflıktan ötürü reddetmiş. Yirmidört yılından beri Sanat Tarihi Müzesi'nde bekçi olan bir dayısı, ona Sanat Tarihi Müzesi'ndeki, Irrsigler'in dediğine göre en az paralı, ama en emin işi bulmuş. Irrsigler polis örgütüne de, sırf polislik mesleğinde de giysi sorunu çözülür göründüğü için girmek istemiş. Yaşam boyu aynı giysinin içine girmek ve bu yaşam boyu giysiyi devlet sunduğu için kendi parasıyla ödemek zorunda kalmamak ona ideal görünmüş, onu Sanat Tarihi Müzesi'ne getiren dayısı da böyle düşündüğünden bu idealle ilgili olarak poliste ya da Sanat Tarihi Müzesi'nde işe girmesi açısından bir ayrım olmamış, gerçekten de polis daha fazla ödüyormuş, ama Sanat Tarihi Müzesi'ndeki iş buna karşılık polis hizmeti ile karşılaştırılamazmış, Sanat Tarihi Müzesi'ndeki işten daha çok sorumlu, ama aynı zamanda da daha kolay bir hizmeti Irrsigler düşünemezmiş. Polislik hizmeti her gün yaşamsal tehlike, Sanat Tarihi Müzesi'ndeki iş ise tehlikesizmiş, diyor Irrsigler. Mesleğindeki tekdüzeliği düşünmemek gerekirmiş, o bu tekdüzeliği seviyormuş. Günde kırkla elli kilometre arası yürüyormuş ki bu sağlığı için, örneğin polislik işinde ana meşgalenin sert bir büro koltuğunda ömür boyu oturmaktan oluşmasından çok daha yararlıymış. Normal insanlar yerine müze ziyaretçilerini daha severek izlermiş, çünkü müze ziyaretçileri ne de olsa sanat zevki olan, daha yüksek kişilermiş.


Son tiyatro oyunu Viyana'da sahneye konduktan sonra ülkesinde protesto gösterilerine ve sansüre neden olan Avusturyalı oyun yazarı ve romancı Thomas Bernhard, Salzburg yakınlarında Gmunden'deki evinde öldü. 58 yaşındaydı. Berhnard'ın -yarı- kardeşi Peter Fabjan, Thomas Bernhard'ın ölümünün cenazesi kaldırıldıktan sonra duyurulmasını istediğini belirtti. Bernhard'ın Heldenpkatz / Kahramanlar Meydanı isimli son oyunu, kamu görevlilerinin yanı sıra birçok insanı da öfkeye sürüklemişti. Oyunda Avusturyalılar Yahudi düşmanı olmakla itham ediliyordu. Kasım ayında, devlete ait Burgtheater'da ilk gösterimi yapılan oyunda dolaylı olarak eleştirilen Avusturya başkanı Kurt Waldheim, oyunu Avusturyalılara bir hakaret diye nitelemişti. Oyunda Nazilerin Avusturya'ya girdikleri 1938 yılında iltica eden Yahudi bir profesörün hikayesi anlatılıyordu. Profesör, yıllar sonra geri döner. Fakat intihar eder. Avusturyalıların 1938 yılından bu yana Yahudilere karşı tavırlarını aslında değiştirmediklerini görmüştür. Oyunla ilgili eleştiriler genel oalrak, devletin kendi eliyle Avusturya'yı eleştiren sanat çalışmalarına destek vermesinin doğru olup olmadığı üzerine odaklanmıştı. Heldenplatz'da bahsi geçen ihtiyar profesör, Burada eskide olduğundan daha fazla nazi var, diyordu. Oyunda ayrıca bir dizede, Çürümekte olan, birbirinden ayrılan ve Katolik Kilisesi ile kötücül bir ittifak içindeki politik partilerin yönettiği ülkede yaşayan 6,5 milyon aptaldan oluşan bir ulus sözü geçiyordu. Bernhard'ın çalışmalarının otoriteleri çılgına çevirmesi ilk kez olmuyor. 1973 yılında Die Beruehmten / Şöhretli isimli oyununu Salzburg Festivali'nden çekmişti. Nedeni ise, organizatiörlerin oyun sırasında Bernhard'ın ışıkları söndürme isteğini geri çevirmeleriydi. 1984 yılında ise polis Woodcutters /Odun Kırıcılar isimli romanı toplatmıştı, nedeni ise polise göre, kitapta herkes tarafından bilinen bir Viyanalı şahsiyete hakaret ediliyordu. Ölümünden iki gün önce, hastalık nedeniyle iyice güçten düşmüş Bernhard'ı kardeşi ve kişisel fizyoterapisti Dr. Peter Fabjan, Gmunden'den Salzburg'a arabayla götürür. Orada noter önünde vasiyetini günceller. Dr. Fabjan'ı tek mirasçısı ve yayıncısı Dr. Sieggried Unseld ile birlikte vasiyetini gerçekleştirecek kişi olarak belirler. Çalışmalarının tüm geliri erkek ve kızkardeşi arasında eşit pay edilecektir. Öleceği gün, aralarında bir düşes ve televizyon gazetecisi Krista Fleischmann da olan bazı arkadaşlarını arayıp veda eder. Akşamında ise en sevdiği barlardan birine uğrar. En sevdiği yemeği atıştırır, sevdiği şaraptan içer, son anlarında nihai tıbbi yardımda bulunacak kardeşine eşlik etsin diye yanına bir şişe alır çıkar. Gmudnen'deki dairede takip eden sabahın yedisinde ölür. Son anlarında kardeşi yanındadır. Cenazesi önceden, dikkatle planlanmıştır. Dr. Fabjan, üvey babasının katılmasına izin vermesi için ikna etmiştir. Grinzing mezarlığına, Frau Hede ve kocasının yanına gömülecektir. Ölümü, cenazesi gerçekleştikten bir gün sonra açıklanır. 16 Şubat tarihinde, ölümünden dört gün sonra, yerel bölge çalışanlarından biri Gmunden'deki evin garajına sessizce girip, cesedini Viyana'ya taşır. Bedeni mezarlığa getirilir getirilmez, planlanan zamandan bir saat önce, herhangi biri fark etmesin ya da katılmasın diye, apar topar cenazesi gerçekleşir. Beklendiği gibi ölümü, ülkede büyük ses getirir. Kendisi ise, Ölümümden sonra, hayattayken yayımladığım herhangi bir kitabın, bir şekilde bulunabilecek herhangi bir sayfanın ya da hangi formatta olursa olsun yazdığı herhangi bir şeyin tekrar üretime girmesini, basılmasını hatta Avusturya sınırları içinde alıntı dahi yapılmasını legal yayın hakları süresi içinde istemiyorum.


Çocukken kendimi asmaya çalıştım. Ama ip koptu. Yedi, sekiz yaşındayken. Daha sonra büyükbabamla yürüyüşe çıktım, o zamanlar Traustein'da yaşıyorduk, hiç durmadan yürüyüş yapardık, uygu hapları yutuyordum, sonra aniden kendimi kötü hissetmeye başladım, Eve dönmeliyim, dedim. Şehirden otuz kilometre uzaktaydık ve başladım koşmaya, eve kadar. Takip eden dört gün boyunca yataktan çıkamadım, hiç durmadan kustum, midemde bir şey kalmamıştı. O zaman da on yaşlarında olmalıyım. Çıngar çıkaran ve aileye uğursuzluk getirmekten başka bir işe yaramayan, ilgi manyağı kaprisli velet diye nitelendim. O düşünce her zaman var. Ama hevesim yok, şu an için hiç yok. Sanırım merak yüzünden. Tamamen merak duygusundan. Beni hayata bağlayan sadece merak duygusu sanırım. Neden sadece o? Diğer insanlar merak etmekle ilgilenmez, sadece yaşar gider. Yaşamın karşısına düşen bir hissiyatım yok. Yine de, kitaplarınızın intihara teşvik ettiğini düşünenler var. Evet. Ama kitaplarım tabii ki herhangi bir intihara neden olmuş değil. Fakat geçen gün, önceki gece, penceremde bir kadın belirdi, benimle konuşmak istediğini söyledi. Tabii ki, dedim. Konuşmak istediğiniz konu nedir? Tam da geberten nezle nedeniyle yatağıma uzanmıştım. Çok geç olmadan, dedi kadın. Kendini mi öldürmek istiyorsun? Hayır, dedi ve devam etti: Ama sen kendimi öldürmemi istiyorsun. Aklın başında değil, evine git, dedim. Hayır, içeri girmeliyim, dedi. Bu mümkün değil, ayakta duramıyorum yine uzanmalıyım, dedim. Kadın Dert etme dedi, Zaten kocam var, seninle yatma derdinde değilim. Bütün bunlar yatak odamın penceresinin hemen dışında oluyordu. Pencereyi kapamaya çalıştığımda parmağını araya koydu. Parmağını ezerim, dedim. Elini hemen çekti, pencereyi kapadım yatağa gittim. Bir süre sonra dışarıya göz attığımda, hala orada bahçede dikildiğini gördüm. Daha sonra nihayet gitti ve sonra bana bir mektup yazdı. Mektupta şu-şu tarihte Pazartesi gününe denk geliyordu- akşam sekizde mezarlıkta olacağını, en sevdiği nokta olan sağ kapıda bekleyeceğini söylüyordu. Randevu verdiği akşam evde bile olmayacaktım. Bir mektup daha yazdı. Bu kez on altı sayfa tutuyordu. Tüm yaşamını anlatmıştı. Kocasını, nasıl evlendiklerini, evlendiğinde ne kadar genç olduğunu, bunun gibi şeyler. Büyük ihtimalle mezarlıkta birlikte intihar etmemizi istiyordu. Diğer insanları tetikleyen nedenleri asla bilemezsiniz. Yazmanın anlamsızlığının bilincinde olmanıza rağmen üretkenliğiniz hayret verici. Yaşamın anlamsızlığından yola çıkıp yazıyorsunuz. Bazıları bunun sahtekarlık olduğunu düşünebilir. İnsan tam olarak nelerden emin olabilir? Sahte bile olsa, mevzunun özünü değiştirmiyor. Bir olguyu nasıl nitelediğinizin bir şeyi kesinlikle değiştirmediği çok açık. Herhangi bir olgunun varoluşuna dair bir şey bilmediğiniz çok açık. Sadece oturuyor ve elinizden geleni ardına koymuyorsunuz, sonra hepsi yine sona eriyor gidiyor. Tamam, ama o çabanın motivasyonu nedir? Nihayetinde yatağınızdan çıkıp yazı masanıza her şeyin tam bir anlamsızlık olduğu düşüncesine dalmış şekilde gidiyorsunuz. Bende sadece frenlenemeyen bir yazma isteği var. Birkaç hafta önce Stuttgart'taydım, bir Çehov oyununda Üç Kızkardeş. Kendi kendime bu benim oyunlarımdan biri olabilirdi dedim. Daha iyisini yapabilirdim, saha sıkı bir iş çıkarabilirdim, o anda yine yazma iştahı geldi. Ben kuşkusuz herhangi birinin üzüntü duyacağı biri değilim, çünkü güçlüyüm. Zayıf olan biri böylesi konuları yazamaz. O metinleri öyle dizmek için bilek gücü gerekir. Anlattığınız insanlar ve durumlar zayıfladıkça, siz güçlenmelisiniz, yoksa imkansız olur. Siz kendiniz zayıf düştükçe, kağıda döktükleriniz güçlenir, doğruluk kazanır ve zinde olur. Gerginliği seven ve hep sinirlenen Zuckmayer gibileri düşüyor aklıma, çıkar yolu Yerliler, Kızılderililer ya da soyguncu kabile reislerinde arayan ama aslında kendisi sadece bir yaprak kadar gerginleşebilen tipler... Öte yandan yazdıklarım kendi fiziksel durumumla da örtüşüyor. Döngüsel. Görünümüm iyiyse ve havam yerindeyse ve güçlü ve zindeysem, yazmam olur biter, çünkü yazmak için aslında hiç iştahım yoktur. Çok uzun zamandır aşık olmadım. Kendimi bütünüyle yakalı yirmi yıl oldu. Hayır. Sekse hiç ilgi duymadım. Zaten her durumda benim için imkansız bir durumdu. Hastalığım yüzünden tabii. Hepsinin doğal akışında gerçekleşebileceği zamanlar oldu tabii, öylesi durumların önüne geçemezdim ama mevzunun patlaması için hiç uygun durumda olmadım. Hala yaşıyor olmaktan mutluysanız, kendinizi bir sanatoryumdan diğerine sürüklüyorsanız, tabii ki öyle meselelere kendinizi veremiyorsunuz. O zaman tek düşünceniz oluyor: Ölmek istemiyorum. Ama bu düşünce bile ertesi gün size zıt gelebilir. Ama herkes bilir ki göz açıp kapayana dek bazı durumlarda kalırsınız ki, yaşam anlamını yitirir. Öyle bir ruh haline girersiniz. Sonra hemen ardından, aniden, daha önce olmadığı kadar canlanırsınız. Öldüremeyeceğimi. Olur mu olmaz mı bilemiyorum. Çünkü bir saat içinde işlerin ve insanların nasıl tamamen değişebileceğini o kadar sık gördüm ki. Hiçbir şey ya da insan o kadar dayanıklı değildir. Bazı muhteşem sistemler var, kesinliğinden eminsiniz, tamamen sımsıkı diyorsunuz, sonra bir bakıyorsun bir dakikada gidivermiş. Doğru rüzgarı bekliyor sadece. Bilmiyorum. Ama kolayca birisinin kendisine bakıp bilinci tümüyle berrak biçimde kendisini öldürebileceğini, kahvaltıda oturmuş Tamam, birazdan bileklerimi keseceğim, diyeceğini düşünüyorum. Dedemin erkek kardeşi tam olarak böyle yaptı. Bunu neden yaptığını belirten kısa, mantıklı ve açıklayıcı bir not yazdı. Düşünülemeyecek hiçbir şey yoktur çünkü herkes birbirinden tamamen farklıdır. Dünyada birbirine eş iki insan yok. Gerçekten hiç mi hiç gerek yok. Kendini öldürürken bana mektup yazarsın. Kesinlikle kendimi öldürmeyeceğim. Baştan beri anlatmaya çalıştığım buydu. Haydi ama. Böyle söyleyemezsin. Sekiz litre şarap içip kafayı bulan bir dostum vardı. Tam bir küçük burjuvaydı. Böyle küçük şirin şiirler ve berbat düzyazıları olan tam bir aptaldı. Bu küçük burjuvalarda her zaman olduğu gibi, üç karısı ve her birinden iki çocuğu vardı. Bu dev topluluğu ve satış yaptığı dükkanıyla çok mutluydu. Bu adam evine gitti. Karısının elbisesini üzerine geçirdi. Düğmelerini kapadı ve kendisini üzerinde karısının kıyafetiyle astı. Kırk beş yaşında ve geçmişinde en ufak bir bıkkınlık emaresi olmayan bir adamdı. Tabii bunu anlatarak tezimin doğruluğunu kanıtlamış oluyorsunuz. Çünkü o adam kendisini aynada boynunda bir ip ve üzerinde karısının kıyafetleriyle görmüş olsa, elinde olmadan gülecek ve kendisini öldüremeyecekti. Anlatmak istediğim, tam da o anın komikliği bunu yapmana engel olacaktır. Bu söylediğin doğru. Ne zaman bu konuda yazsam, sonu intihara giden mevzulardan bahsetmeyi kastediyorum, yazarken belirli şartları belirli biçimde açıkladığımı hissediyorum. Çünkü hiç kendimi öldürmedim, o işten paçayı sıyırdım. O zaman tabii ki, tam da o konuyu muhteşem anlatabilirsin. Farklı bir insan bunu yapamayabilir ya da hepsini anlatırken tahtaya çevirebilir... Ne düşünüyorsun? Aniden suratın değişti. Bir kez o anda kendini öldürmeyi ciddi biçimde düşünüp düşünmediğinizi merak ediyorum. Otobiyografinde ölümcül hastayken ve doktorlar senden umudu kesmişken yaşama döndüğün o boşluk anını anlatıyorsunuz. Tabii o durum birinin kendisini tamamen kendi elleriyle şekillendirmesinin dışında kalıyor. Yazdığımın tamamen gerçeği anlattığını kim bilebilir? Ben kendim dahi hep geri adım atan biriyim. Birçok yaşamı kendininkiymiş varsayıyorsun, biri diğerine benziyor zannediyorsun, aslında başkalarının yaşamı kadar farklılık ve bir kadar az miktarda da kendinle benzerlik var. Belli ki aynı anda hem doğru hem de yanlış. Tıpkı her şeyi aynı anda hem güzel hem de çirkin olması, hem ölü hem canlı olması, hem tatlı hem tatsız olması gibi. Önemli olan tek şey, aklının en çok neye yattığı. Bana kalırsa ölüm, sıra dışı bir olgu değil. Ölüm hakkında, bir başkasının akşam yemeği hakkında konuştuğu gibi konuşuyorum. Ben değil. Çünkü kendini normalin dışına atmak isteyen biri öncelikle kaybolmayı istemeli. Yanlış anlaşılma olmasın diye, çok dikkatli analiz yapmalısın. Açık ki konunun iki tarafı var. Zorlamak itip kakmaya döndüğünde, vazgeçme eğiliminde olan biri gidip saklanmayı deneyecektir. Konuşmayı, yemeyi, diğer insanlar gibi alıklaşmayı deneyecektir. Buraya taşındığımda ben de böyle yapmıştım. İki inek alıp sağacağım, dümdüz yaşayacağım ve lastik çizmelerle metal işçilerinin gömleklerinden giyeceğim, olabildiğince kirli, ufak ve yağlı olanlarından. Sonra sekiz hafta yıkanmayacağım, böylece olabildiğince buradaki insanlar gibi görüneceğim. Ama işler böyle yürümüyor, böyle kenara çekilemiyorsun çünkü bilinçli bir biçimde üretebileceğin bir şey değil. Hepsini denedim. Ta ki o yönde gitmekle zaman kaybettiğimi anlayana dek. Ayak basılmamış yoldan içindeki ve herkeste olduğu gibi tüm tuhaf, gaddar, berbat, gergin, garip şeylerle yürümek zorundasın. Yüz adet Hubertus paltosu arasına saklanıp bir bar masasında geri kalan herkesle otururken gülüşüp bir pazar sabahı iyi yapılmış erişte çorbası içip ya da bir Paskalya turtasını götürüp ferahlığın zirvesinde takılamazsın, işe yaramayacaktır. Farklısın, bizim bakış açımıza göre bütünüyle aynı gözüken o insanların hepsi ve her birinin aslında farklı olduğu gerçeği bir yana, sadece öyle olmaya çalışmıyorsun fakat tüm bunlara rağmen, onlar kendilerini oklavanın altına yuvarlıyorlar. Hepsi bir yana, tabii arada birkaç tane havaya biraz yükselen bataklık sazı var ve bu nedenle incinebilir ve korumasızlar. Tabii ki koyunotlarının arasında saklanacak kırmızı zambak ya da saraypatılar için absürd bir durum çünkü bir kırmızı zambak olmaktan gurur duymayı sürdürüp aşağıda diğerleriyle daha mutlu olabilirlerdi. Öte yandan, diğerlerinden daha soylu ve güzel olabilirdi ama aynı zamanda tamamen koyunotlarının arasına sığınmış olacaktı. Böylesi bir durumun ürkütücü ve korkutucu yanı, işe yaramayan tarafı bu. Her ne isen o olacaksın ve kalıbına en iyi şekilde oturacaksın. Çevremde herhangi bir süre olmasını istediğim ya da sabredebileceğim herhangi birini tanımıyorum. Yani kalıcı birliktelik imkansız bir durum. Örneğin, birinin benimle arka arkaya iki gün ve gece aynı evi paylaştığını düşünemiyorum. Seksen beş yaşındaki teyzem hariç. Ama o bile ancak belirli şartlar altında gerçekleşebiliyor, dolayısıyla bu durumun zor olmasının yanı sıra iş giderek groteskliğe yaklaşıyor ve bu sayede biraz çekilebilir oluyor. Böyle bir durum bile bir haftadan uzun zaman dayanmıyor. Bazen tabii ki aynı şeylerin ihtiyacını duyuyorsun, çevrende seninle olacak insanların, Brüksel, Viyana, Zürih ya da herhangi bir yerde, oldukça zor. Bir şehre taşınabilirim ama sağlık sorunları nedeniyle bunu yapamam, çünkü o şehirde tıkılır kalırım. Tabii kırsalda yaşamak üzere doğmuş biri değilim pek. Doğaya sıfır ilgim var. Ne bitkilerle ne kuşlarla ilgiliyim çünkü birini diğerinden ayırt edemem, bugün hala sıradan bir karakuş neye benzer bilmiyorum. Ama bir şeyi kesin biliyorum, bu soluk borumla şehirde uzun süre yaşayamam. Bu durumda kış gelince çiftlikten hemen hiç ayrılmıyorum, çünkü şehre gitmem demek kendimi öldürmem anlamına geliyor. O zaman iki olasılık beliriyor, her şeyin ilginç olduğu şehirde yok olacaksın ya da etrafta sinirlerini zıplatan bir kişiyle olacaksın. Bu çözümü olmayan bir problem. Demek istediğim bugünlerde ne isterseniz yayımlanır ve kimse söylediklerinize şaşırmaz. Onu bilemem. Mesela Die Zeit'a üç ay önce bir mektup yazdım, Kreisky'ye karşı doğaçlama gibi bir şeydi. Beş hafta masalarında tuttular sonra da bana bir yerden diğerine ilettiklerini bildiren mektuplar yazdılar sonra yazı hiç iz bırakmadan kayboldu gitti. Böylesi bir duruma Bayan Hintermüller'i bile katmak istemezsin. Söylemek istediğim ben de herkes kadar entrikalara ya da zararlara açığım. Bu insanlar Kreisky'nin kılına zarar gelmesin istiyorsa, çünkü kendisi o çevrede pek popülerdir ve biraz çılgın çocuk diye bilinir, benim de kendimi bilinen ironik damardan formüle etmem gerek olmayabilir, ne de olsa basılmayacaktır. O şirin, ahlaksız oportünistlerden oluşan Die Zeit editöryal kadrosuyla savaşmak tamamen aptallık olur. Hiçbir şekilde anlamlı olmazdı. O zaman tam da söylediğim gibi, hiç ayrım gözetmeden herkese küfrediyorsunuz ve belli ki kimse sizi artık ciddiye almayacak ve saldırılarınız amacına ulaşmayacak. Neden ulaşmasın? Amaçlanan hedefleri vardır ya da yoktur. Her durumda, saldıran kişi o kısmı umursamaz. Bu tabii ki tamamen aptalca bir soruydu. Yazdıklarımı okuyacak herhangi birini düşünmüyorum çünkü okuyacak herhangi biri zerre umurumda değil. Yazarken kendi keyfime bakıyorum, bana da böylesi yeterli. Daha iyi ve kendini vermiş yazmayı sürdürmeye çalışırsın, bir dansçının her zaman daha iyi dans etmeye çalışması gibi, ama tabii bu kendi kendine olacaktır, çünkü herkes, kim olursa olsun istisnasız herkes, tekrarlayarak mükemmelliğe yaklaşacaktır, aynen tenis oyuncusunun servisi gibi, bir yazar ya da yüzücü ya da oda hizmetlisi ya da gündelikçi olmak gibi. Kadın, beş yılın ardından her şeyi kırıp döküp temizlediğinden fazlasını bok ettiği ilk gününe göre daha iyi temizlik yapacaktır. Kesinlikle sizden yazmayı sona erdirmenizi istemiyorum. Sadece sizi anlayan ve çalışmanıza yarar sağlayacak birileriyle temas edebilirsiniz diyorum. En çok olabildiğince yalnız olduğumda istim üzerinde oluyorum, neye yol açarsa açsın, yol açtıkları da tabii aksaklıklardan başka bir şey değil, onları da hiç kafama takmıyorum. Başka kimsenin ilgisinin olmadığı şeyleri sevebiliyorum. Sizi Handke'yi burada üç gün yaşatmayı denemeye davet ediyorum, çığlık çığlığa kızına kaçar gider. Güçsüz, zayıf, küçük bir aile çocuğu o ve buna rağmen yalnızlıktan şikayet edip duruyor. Bu tipler tamamen yalnız olmaya dayanamayan kişilerdir. Çünkü aslında yalnız olmak oldukça çaba isteyen bir iştir. Bu çabayı göze almadan kimse benim gibi yazamayacaktır. Önemli ya da değil, bu günler tartışılır noktadadır. Handke'nin o şirin ufak kızı var. Bu beni hep kötü yola itiyor, çünkü her zaman ailenin ve benzerlerinin karşısında oldum, çünkü ailesi, çocuğu, savurgan kayak kıyafetleri ve benzeri çer çöpü Noel zamanı üzerine geçirmiş ve yanlarında çocuklarıyla St Moritz'deki lüks yayıncılarını ziyaret ediyorlar, bunları görünce dehşetten içim dışına çıkıyor, bir dakika önce burada olan, bir dakika sonra şuraya giden, kendilerini Amerika'ya davet ettirip ders veren, bir şey yazınca editörün odasına koşup iki gün sonra gazetede yayımlatanları görünce dehşete kapılıyorum. Takmıyorum, benzer şekilde davranmıyorum. Başkaları bundan rahatsız olup vazgeçebilir. Ama ben daha az umursamıyorum. Kurabiye kavanozunun kapağını tutmamı sağlayan bu güç. Çocuklu ailelerin canınızı neden sıktığını açabilir misiniz? Annelerin her yerde kulaklarının kesilmesi gerektiğini söylemiştiniz. Böyle söyledim çünkü insanlar dünyaya çocuk getirdiklerine inanarak yanılıyorlar. Bütün mevzu tümüyle işe yaramaz. Nihayetinde hepsi yetişkin olacak, çocuk değil. Terli, zalim, göbekli bir mal sahibi ya da soykırımcıyı doğruyorlar, yaptıkları şey bunlar, çocuklar değil. İnsanlar bebeklerinin olacağını söylüyor, aslında gerçekte seksen yaşında üzerlerine işeyecek, leş gibi kokacak, kör, topal ve gut hastalığından kıpırdayamayacak birini dünyaya getiriyorlar, dünyaya getirdikleri işte bu. Ama bunu görmüyorlar, o zaman doğa, üstün geliyor ve bütün bu boktan iş sürüp gidiyor. Ama tabii ki benim umurumda değil. Benim konumum bu noktada ancak gülünç olabilir. Papağan demek istemiyorum çünkü bu kelime çok cafcaflı duracak, o zaman yaygaracı küçük kuş diyelim. Bu küçük kuş biraz gürültü çıkarıyor, sonra ortadan kayboluyor, gidiyor. Orman büyük, karanlık. Ormanda bir baykuş bazen ciyak ciyak bağırıp diğerlerine huzur vermiyor. İşte ben oyum. Ve başka herhangi bir şey olmak için en ufak arzum yok. Otobiyografinizde imzanızın karakteristiğinin farklı olmadığını yazıyorsunuz. İşte olduğu gibi alınamayacak bir konu daha. Ben herhangi bir şeyden farksız değilim, ama her şeyden farksız da olmalıyım, çünkü başka türlü devam edemem. Bu konuda söylenebilecek yegane şey bu. On dokuz yaşımdan beri hayatımda hiç kuşkusuz en önemli insan hep o oldu. Neredeyse dayanılmaz buluyorum, ama göreceğiz. Yakında böyle olacak gibi görünüyor. Beni çığrımdan çıkarabilir. Dürüst olmak gerekirse, durum bu. Daha sonra tamamen bitebilirim, ama bir şey ancak bir kez olur diyebilirsiniz, çünkü kuşkusuz hiçbir şeyi tahmin edemeyiz. Teyzem öldüğünde, ölü olacak. O zaman ben de seni arayacağım, böylece sen dayım olacaksın. Bir yerden bir şekilde bir sütçü kız çıkagelir boşluğu doldurur. Hayır, tabii ki yerine konamayacak kimse yoktur. Başka şansım yok anlamıyor musun? Yaşamdan istediğim gibi keyif almak için, yalnız olmaktan başka şansım yok. İşin aslı başka insanlarla yakın olmak benim için ölümcül. Ama bu benim için üzgün hissetmeye bir neden değil. herkes kendi derdi için sadece kendini suçlamalı. Böylesi sorular seni hiçbir yere götürmez. Bir şarkıcıya sesin olmazsa ne yaparsın demek gibi. Ne cevap vermesini istersin? Sessizce şarkı söylerim mi desin? Şöyle olabilir, ne zaman bir şey yazsan, son olduğunu düşünürsün, tekrar yapamayacağını ve yapmak istemediğini. Ama beni başka hiçbir şey ilgilendirmiyor.


Ekim ayında, Bay. Busch'a söz verdiğimden, Prose gibi kendine kapalı novellalarımı bastırmak değil, onun yerine Ungenach ile hemen hemen aynı uzunlukta Watten isimli tek parça bir düzyazı yayımlatmayı arzu ediyorum. Oyun, novella ve beni çok keyiflendirmiş ve doğal olarak neşelendirmiş BS'deki Verstörung sonrasında roman yayımlamak akıl işi mi sorusuna, ki roman mevcut yaşam gücümü bir arada tutmaktadır, kendi adıma çınlayan bir hayır ile cevaplamalıyım. Çalışmak için şu sıralar keyfim yerinde hissediyorum, en dev saçmalıklar dahi beni yıkmaya yetmez. Eğer inandığım bir şey varsa, hiçbir şeye inanmayan biri olarak, o da soğukkanlılıktır. Almanya'da akılsızlık salgını var, her zaman iyileşme sürecinde olan bir hastalık. Almanya'da ölümüne bir ciddiyet kol geziyor, ama saçma yani. Şu ana dek en doğal karşı çıkışlara rağmen bile kendi yolumu çizdiğimden ve tabii ki gelecekte de böyle yapacağımdan, yayınevini(1) bırakmak gibi en ufak bir niyetim yok. Kuşkusuz, şimdi çok daha etkileyici bir şey ortaya çıkartmalıyım. Somut deyimle, sanırım Mayıs ayı sonunda romanı kesin olarak öldürmüş olacağım. Tabii ki tüm mesele her zaman canavarı kesmektir. Ancak öyle boylu boyuna uzanıp kalabilir. Aslında paragöz değilim. Ama bunu zaten biliyorsunuz. Gerekliliklerim olduğu sürece paraya bakmam. İhtiyacım olandan fazlası beni ilgilendirmiyor. Sınırım bu. Huzur ve sessizliğe ihtiyacım var, huzur ve sessizliğe sahibim. Yayıneviniz en iyilerden biri ve umut ederim ki sadece yayıncılıkla uğraşmayı sürdürecektir. Biliyorsunuz, yaşamak, gezmek, iyi yemek yemek ilgimi çeker ve iyi yazarlar hariç kimseyi sevmem. Kalbümde bu yüzden bu denli az sevgi var. Kropotkin konusuna oldukça heyecanlandım!!! Bugünlerde sadece leş gibi kokan fareler yazıyor, iyi edebiyat kemirilip duruyor. İğrenç. Öğğhh. Bir daha bana yazarken mektubu lütfen ruhumun tüm derinliğiyle tiksindiğim Dostça selamlarla yerine İçtenlikle diye bitirin. Sizi ziyaret edeceğim kesin tarihi belirteceğim. Bugün söyleyemiyorum çünkü Günter Eich hastanede. 13 Ağustos 1969 tarihinde Adorno'nun cenazesi gerçekleşirken, ABD'de Charles Manson ve tarikatı Sharon Tate cinayetini gerçekleştirir. Unseld ve Bernhard daha sonra bir araya gelirler, yayın hakları iki yayınevinde olan Bernhard'ın durumunu netleştirirler, Bernhard, Suhrkamp Yayınları'ndan devam edecektir.


Kalem kutusunu çıkardı çantasından; bir silgi aradı, bir kalemtıraş, bir sevinç aradı; çantasına koydu kalem kutusunu. Küçük makyaj kutusunu çıkardı çantasından; bir ruj aradı, bir rimel, bir sevinç aradı; çantasına koydu küçük makyaj kutusunu. Bu kez, aklını koyacak bir kafa bulamadı bir daha, -aklını koyacak o kafayı. O da bırakıp kalabalığı arkasında, azgın bir köpeği gezdirir gibi gezdirdi onu, her yerden hiçbir yere,


3 Mart 7 Nisan 2011 tarihleri arasında, Ticaret Yolları isimli sergi ile farklı coğrafyalardan sanatçılar Pi Artworks Galeri 1 ve 2'ye misafir oluyor. Bu gezici sergi, sanatçıları Ticaret Yollarını; ticaret, hareketlilik ve çeviri üzerine söylemler geliştirmek için, eylemsel ve şiirsel bir çıkış noktası olarak düşünmeye davet ediyor. Farklı şehirlerde bulunan ticari galerilerde duraklayacak olan sergiye, Almanya İngiltere, İran, İsviçre, İtalya ve Türkiye'den sanatçılar katılıyor. Hareket ve değişim kavramları etrafında olgunlaşan uluslarası diyalogu ve evrimleşerek dile gelişini kayda geçirecek. Ticaret Yolu, uluslararası güncel durumu değerlendirmek için, hareketlilik ve kültürlerarası alış-verişin tarihsel bir modeli olarak öneriliyor. Ticaret Yolu, ulus-devletin sınırlarını ve küreselleşme talebini sınayan bir metafor olarak düşünülebilir. Sergi, güncel ticaretin gayri-maddileşerek bilgi ekonomisine yönelmesi; demiryolları, otoyollar ve boru hatları gibi fiziksel ağların, dijital ağlarla; fiziksel objelerin bilgiyle katmanlandığı durumu incelemeyi amaçlıyor. Appadurai'nin 'scapes' yani küresel manzaranın akıcı ve başıbozuk şekilleri tanımını, küresel hareketlilik etrafındaki bilgi, artan insan dolaşımı, kaynaklar ve bilginin hareketi ve akışlardan oluşan ağların yarattığı bir mekan algısı, coğrafyaları konumlarından ziyade birbiri ile ilişki içinde düşünme; bu dünyaya nasıl uyum sağlayabileceğimiz, haraket edebileceğimiz ve etkin olacağımız konusundaki yeni teşkilatlanmayı sunuyor.


Tim Larson'ın albüm haberine burada yer vermiştik. İlgimizi çeken bu karanlık ozan birkaç sorumuzu cevapladı. Sesiniz Johny Cash, Nick Cave, Micheal Gira, Mark Lanegan gibileriyle karşılaştırılıyor. Tok ve karanlık, dinleyicinin tüm dikkatini talep ediyor. Klasik müzik eğitimi aldınız ve albümleriniz country ile psychedelic arasında konumlanıyor, belli bir türde yer almıyor. Müziği kavrayışınızı öğrenmek isteriz. Önce bir kez dinlerim, sonra tabii ki daha karanlık tarafa doğru meylederim, ama bu tabii ki dinlerken dikkate aldığım tek yön değildir. İlk anda ben, avucuna alan genelde sözler ya da müziğin belirli kısmındaki melodilerdir. Eğer dinlediğim şey beni kendimle ve kendisiyle nasıl bağ kurduğumla ilgili düşünmeye itiyorsa, çoğunlukla artık dönüp tekrar tekrar dinleyeceğim demektir. Ayrıca garip sesler ya da kendine özgü akor yürüyüşlerini dinlemeyi seviyorum. Eskiden olduğu kadar şiir ya da düzyazıyla artık pek ilgilenmiyorum. Sözler tamamen kendi yaşamımdan yola çıkıyor. Belirli kişiler ya da konular hakkında düşünüp, onları evrensel bir bağlama yerleştirip yazma eğilimim var. Bazen son derece özel de olabiliyor. Örneğin I Follow Death isimli şarkı, The Chichago Tribune gazetesinde gece vardiyasında çalışan Peter Nickeas isimli muhabir hakkında. Şöyle söylenebilir, Rainer Marie Rilke'nin Genç Şaire Mektuplar ve Jens Peter Jacobsen'in Niels Lyhne kitapları hep elimin altındadır. Mark Eitzel en sevdiğim şarkıcı ve şarkı yazarlarından ve onun konserine açılış yapma şansına ermek çok mutluluk vericiydi. Sahnede sadece kendisi ve piyanosu vardı. Kendisinin çok samimi ve kişisel bir performansıydı. Ben ise eğlendirebildiğimi umuyorum ha ha ha. Liste günlük değişiyor, çünkü çok müzik dinliyorum. Eski Blues ve Country işleri çok seviyorum: John lee Hooker, Muddy Waters, Son House, Howlin' Wolf, Waylon Jennings, Hank Williams Sr., Sammi Smith. Klasik müzikte ise, Beethoven, Debussy, Mahler ve Shostakovich dinliyorum. Ayrıca çok fazla 80'ler ve 90'lardan Goth ve Death Rock dinliyorum. Angel Olsen- Burn Your Fire for No Witness.


Vietnam'da görev yapan bir grup askerin taşıdıkları ve aslında hayatları boyunca taşımak zorunda oldukları şeyler üzerine hayli etkileyici bir kitap. Uğur getirsin diye sevgilinin boyna dolanan külotlu çorabı, Sevgiler diye bitirilen ama hayal edildiği anlamda olmayan mektuplar, konserve açacakları, askeri ödeme belgeleri, baba tarafından hediye edilmiş olan resimli bir İncil, günlük, çizgi roman taşınan şeylerden bazıları. Bir de bunun savaş sonrası vicdani yükümlülüğü var. Birisinin hayatını elinden almakla ötekinin hayatını kurtaramamak eşit derecede yıkıcı olabiliyor. Sonra yazara düşen görev bunları tekrar yaşatmak için bir hikaye yazmak oluyor. Çünkü yazara göre öykülerin yaptığı daha önce bakmadığı şeylere bakıp geçmişi tekrar yaşatabilmesi. Ted Levander'i, Curt Lemon'u, Kiowa'yı ve Linda'yı. Kurgusu ve atmosferiyle bilindik savaş hikayelerinden ayrılan; korkuya, cesarete, dostluğa, savaşın her zamanki anlamsızlığına ve insanı yıllar sonra bile uykusundan uyandıran şeylere dair şahane bir kitap. Avi Pardo çevirisiyle okumak da ayrı bir güzellik. Olur olmadık her şeye el atan Hollywood tarafından filmleştirilmemesi ise şaşırtıcı. Yalnızca Song Tra Bong'un Yavuklusu bölümü 1998 yılında Thomas Michael Donnelly tarafından uyarlanıp A Soldier's Sweetheart adıyla filme alınmış.


Timurtaş Onan ve Stanko Abadzic iki ayrı ülkede doğan iki ayrı fotoğrafçı ama, tek bir ruh, tek bir sanat anlayışı. Her ikisi de, izinden yürüdükleri Henri Cartier Bresson, Robert Capa, Brassai ekolünün günümüzdeki en yetenekli temsilcilerinden. Fotoğraflarına baktığınız zaman her karenin size anlatmak istediği hikayeyi kolayca kavrayabiliyorsunuz. Her ikisi de ışığı mükemmel kullanıyor. Ve zamanlamaları müthiş. Onlar deklanşöre basmadan bir saniye önce veya bir saniye sonra fotoğraf oluşmamıştır. Fotoğrafın en büyük zorluğu dilsiz oluşudur. Fotoğrafta hareket ve ses yoktur, fotoğrafçının elinde tek bir kare vardır hikayesini anlatmak için. Deklanşöre öyle bir anda basması gerekir ki o karede bize anlatılmak istenen hikaye oluşsun. Hem de herkesin anlayabileceği bir biçimde. Bunun çok zor bir iş olduğunu söylememe bilmem gerek var mı? Ama hem Stanko'nun hem de Timurtaş'ın fotoğraflarında bunun mükemmel biçimde başarıldığını görürüz. Bunun yanı sıra her ikisi de fotoğrafı oluşturan lekeleri karenin içine en uygun biçimde yerleştirir. Her ikisinin fotoğrafları da o kadar hesaplı tasarlanmışlardır ki görüntüyü oluşturan elemanların yerindeki en küçük değişiklik fotoğrafın büyüsünün ve anlamının kaybolmasına sebep olur. Ben her ikisinin de fotoğraflarında bazen Bresson'u, bazen Capa'yı bazen Atget'i, bazen Doisneau'yu görüyorum. Beni şaşırtan noktalardan biri de karelerinden fışkıran yaşama sevinci. Onların fotoğraflarındaki insanlar insandır, içimizde birileridir ve zor durumda olsalar bile hayata gülen gözlerle, umutla bakarlar; tıpkı fotoğrafı çekenler gibi. Henry Cartier BressonFotoğraf çekmek insanın gözünü, aklını ve yüreğini aynı hizaya getirmesidir demişti. Bu güzel sergi Paris kökenli Magnum fotoğrafçılarının mirası olan büyük bir fotografik geleneğin iki önde gelen yorumcusunun çalışmalarından oluşmaktadır. Devamlı olarak uluslararası etkinliklere katılıp, sergiler açan Türkiyeli fotoğrafçı Timurtaş Onan ve Hırvatistanlı fotoğrafçı Stanko Abadzic bu projede işbirliği yaparak birbirlerinin şehirlerinden ilham aldılar. Timurtaş Onan Zagreb'i ve Stanko Abadzic İstanbul'u fotoğrafladı. Yapıtlarında ki, benzer duyarlılıklar, teknik beceri, ifade benzerlikleri, şehirler arasındaki ve yapıtlarındaki ince farklılıkların sonucu olarak; zıt, canlı ama benzeşen bir fotoğraf serisi oluşmaktadır. Güçlü geometrik yapı, aynı zamanda ışık ve gölge oyunları ikisininde karakteristik özelliğini oluşturmaktadır. Timurtaş Zagreb'in çarpıcı ifadesini sert bir beton yapıyı dev üçgen formlar ile verirken aynı zamanda ağaçların arasında kalmış yalnız bir adamın küçük figürü ile insan faktörünü mükemmel bir şekilde ortaya çıkarıyor. Yapıtlarındaki; hareket, mizah, yan yana dizilmiş merak uyandıran özellikler öyküyü anlatırken, bir yorum veya günün herhangi bir an'ı bunun ötesinde varoluşsallaşıyor. Bir çocuk arkasındaki binanın küp şeklindeki masif taşlarının önünde kaykay tahtasının üzerinde dramatik bir biçimde sıçrarken görüntüleniyor. İstanbul'un eski mahallelerinde iki küçük kız güneşli bir sokağın ortasında ağaçların gölgesinde görüntülenirken, diğer iki kız İstanbul'un karakteristik sıcak atmosferinde harap binaların ortasındaki küçük bir meydanda sohbet ediyorlar. Galata köprüsünün ve merdivenlerinin geometrik çerçevesinde Boğazın ışığı parlamakta. Timurtaş demir parmaklıklı kapının işlemelerinin arasından merdivenlerin yukarısında ve arkasında başka bir Zagreb'i, bir gizli bahçeyi meydana çıkarıyor. Stanko, yapım aşamasında bir binanın önünde harika bir şekilde parlayan çuvalları, müthiş bir kompozisyon ile görüntülüyor. Bu İstanbul Türkiye işte. Onların fotoğrafları usta işi; görüntüler dikkatle ve zekice sayısız olasılığın içinden süzülerek elde edilmiş. Bu özel anlarda yakalanmış konu ve ışık farklı bir dünyayı gözler önüne seriyor. Sergi mizahi, trajik, hüzünlü, şefkatli veya grotesk, güzel veya çirkin, karşı konulmaz duyarsızlık veya dayanılmaz empati imgeleri ile derin bir insani boyutu aktarıyor.


Galeri, Beyoğlu'nda Timurtaş Onan'ın Terk edilmiş / Abandoned adlı çalışmasıyla açılış sergisini gerçekleştirdi. Sergi 2 şubat 14 mart tarihleri arasında ziyaretçileri ağırlayacak. Çalışmalarına 1980 yılında başlayan, yurt içi ve yurt dışında birçok etkinliğe katılmış, fotoğraf sanatçısı Timurtaş Onan; İstanbul'un önemli tarihi ve kültürel değere sahip iki büyük tersanesi Haliç ve Camiialtı'nın kentsel dönüşümün mega etkileri öncesi suskun halini Terk edilmiş / Abandoned sergisinde çarpıcı bir dille anlatıyor. Fotoğrafçı Timurtaş Onan, bu yerlerde taptaze bir ilham bulmuş kendine. Terk Edilmiş, daha önceki çalışmalarının hem devamı hem de onlara bir veda niteliğinde... İstanbul'da mekanlar ve insanlar üzerine önceki çalışmalarıyla tanınan sanatçı Terk Edilmişte, o eşsiz atmosferi çok az bilinen bir yeri keşfe çıkmış. Eskiden beri form ve ışığa önem veren bir fotoğrafçı olarak Terk Edilmişte Onan, bu hassasiyetini ön plana çıkarmış. Daima kendine özgü yerlerin ruhunu yakalama yeteneği olan fotoğrafçı bu kezTerk Edilmiş ile eski tersanelerin atmosferini keşfe çıkmış. Derlemedeki anlatımlar çağrışımlarıyla bizi bu yer hakkında meraklandırırken, görüntüler form, çizgiler ve ışık haline bürünmüş bir meditasyondan daha fazlasını sunuyor. Fotoğraflar bizi gölgenin biçimle, ışığın yüzey ve açılarla olan etkileşimi üzerinde düşündürüyor. Tüm bunlar, görüntülere gerçekliği bilinen yerlere ve eşyalara dayanmayan türde kompozisyonlar ve soyutluk kazandırıyor. Bu fotoğraflar, sanatçının sevdiği heykel ve soyut resim gibi diğer sanat formlarının yakın akrabaları. Sanatçı, bu yerlerde bakış açısını ve anlatım ustalığını sergiliyor. Bu ıssızlık da bir güzellik var, bu duyulmamış ıssız yerler formlar ve dokular insanı çeldiren bir şeyler barındırıyor. Fotoğraflar, izleyiciyi düşünmeye ve büyülenmeye, huşu ve merak içine çekerek hayal gücü ve fantazilerini uyarmaya ve böylece içsel dünyalarına ayna tutmaya davet ediyor. Dönüp arkamıza baktığımızda, dünya farklı görünecektir. Fotoğraf sanatçısı ve yönetmen Timurtaş Onan, İstanbul'da doğdu. Fotoğraf çalışmalarına 1980 yılında başladı. 25 yıldır profesyonel olarak çalışan Timurtaş Onan, bugüne kadar yurtiçi ve yurtdışında birçok etkinliğe katıldı, sergiler açtı. 40 ın üzerinde ödülü var, ulusal ve uluslararası yarışmalarda jüri üyesi olarak yer aldı. 2011 Alman sanatçı Horst Hamann ile birlikte Beyoğlu looks Mannheim-Mannheim looks Mannheim Mannheim Stadt Gallery. Brünsbüttel Stadt gallery /Athens month of photography kapsamında Atina Artower Clio Gallery. Festivali mansiyon ve PAM Kısa Film Festivali-en iyi 2. belgesel ödüllerini kazanmıştır), Geziyi Hatırlamak 2014 8. İstanbul Uluslararası Mimarlık ve Kent filmleri Festivali Belgesel Dalı Birincilik Ödülü.


Çalışmalarına 1980 yılında başlayan, yurtiçi ve yurtdışında birçok etkinliğe katılmış, ulusal ve uluslararası yarışmalarda jüri üyeliği yamış olan fotoğraf sanatçısı Timurtaş Onan; İstanbul'un kullanılmayan ve düşük kapasitede kullanılan iki tersanesini Terk edilmiş / Abandoned sergisinde çarpıcı bir dille anlatıyor. Sergi 20.05.-28.06.2014 tarihleri arasında Merhart Galeri'de sanat severlerle buluşuyor. Fotoğrafçı Timurtaş Onan, bu yerlerde taptaze bir ilham bulmuş kendine. Terk Edilmiş, daha önceki çalışmalarının hem devamı hem de onlara bir veda niteliğinde... İstanbul'da mekanlar ve insanlar üzerine önceki çalışmalarıyla tanınan sanatçı Terk Edilmişte, o eşsiz atmosferi çok az bilinen bir yeri keşfe çıkmış. Eskiden beri form ve ışığa önem veren bir fotoğrafçı olarak Terk Edilmişte Onan, bu hassasiyetini ön plana çıkarmış. Daima kendine özgü yerlerin ruhunu yakalama yeteneği olan fotoğrafçı bu kezTerk Edilmiş ile eski tersanelerin atmosferini keşfe çıkmış. Derlemedeki anlatımlar çağrışımlarıyla bizi bu yer hakkında meraklandırırken, görüntüler form, çizgiler ve ışık haline bürünmüş bir meditasyondan daha fazlasını sunuyor. Fotoğraflar bizi gölgenin biçimle, ışığın yüzey ve açılarla olan etkileşimi üzerinde düşündürüyor. Tüm bunlar, görüntülere gerçekliği bilinen yerlere ve eşyalara dayanmayan türde kompozisyonlar ve soyutluk kazandırıyor. Bu fotoğraflar, sanatçının sevdiği heykel ve soyut resim gibi diğer sanat formlarının yakın akrabaları. Sanatçı, bu yerlerde bakış açısını ve anlatım ustalığını sergiliyor. Bu ıssızlık da bir güzellik var, bu duyulmamış ıssız yerler formlar ve dokular insanı çeldiren bir şeyler barındırıyor. Fotoğraflar, izleyiciyi düşünmeye ve büyülenmeye, huşu ve merak içine çekerek hayal gücü ve fantazilerini uyarmaya ve böylece içsel dünyalarına ayna tutmaya davet ediyor. Dönüp arkamıza baktığımızda, dünya farklı görünecektir.


2000 yılında kurulan The Kilimanjaro Darkjazz Ensemble sessiz filmlere müzik yapmayı amaçlayan bir proje şeklinde yola çıktı. Fikir ilk duyulduğunda pek de orijinal gelmiyor aslında. Charles Mingus aynısını 1963 yılında yapmıştı zaten. Utrecht Güzel Sanatlar okulundan arkadaş olan Jason Köhnen ve Gideon Kiers, hem görsel hem de işitsel akademik bilgilerini Murnau'nun Nosferatu'su ya da Langs'ın Metropolis'i gibi, sinemanın klasik ilk dönem örneklerine uyarlamaya başladılar. 2004 yılında aralarına çello ve trombon virtüözleri katılınca, takip eden yılda TKDE grupla aynı isimli ilk albümlerini çıkarmış oldu. Tıpkı isimlerindeki gibi, cazın daha karanlık yorumuyla, modern rock müzikte yaygın olarak kullanılmaya devam eden enstrümantal ve uzun şarkı formatını uygulayarak, özgün ve avangart bir tarza yöneldiler. Konserleri ve albümü destekleyen görsellerin sinema ile bağı doğal olarak güçlü seyrediyor. Canlı çalarken analog tavra yakın durup, keman, gitar, bas kullanımıyla görkemli bir orkestra yaratılıyor. Öte yandan, dinleyiciyi aynı zamanda izleyici konumuna da yükseltip, sahnede elektronik tınılarla performanslarında sinematik bir atmosfer yaratıyorlar. Grubun ikinci albümü ise 2009 yılında çıktı. Here Be Dragons isimli çalışmada egzotik funk tınılarıyla bilinen Kava Kon'un Palace of The Tiger Women/ Kaplan kadınlar sarayı şarkısına yaptıkları miks ve şarkının videosu ile böylesi detaylı müzik yapan bir ekibe göre isimlerini iyice duyurmuş oldular. Şarkının videosundaki görünüm, bir müzik klibi gibi değil de, gizemli ülkelerin ya da bilinmeyen uygarlıkların keşfedildiği macera filmlerinden bir bölüm gibiydi. Ekip böylece, gerçekten var olmayan filmlere müzik yapmaya başlamış oldu. Bir yandan da Goya ya da Picasso gibi sevdikleri ressamlar için görsel müzik yapmaya başladılar. TKDE, üçüncü albümü From The Stairwell'i ocak ayında yayımladı. Albüm notlarında filmlere olan düşkünlüklerine vurgu yapan grup, ruh hali diye adlandırdıkları şarkılarının her birinin kısa film gibi düşünülmesinin olası olduğunu söylüyor. Her bir şarkı, ayrı bir ruh halini yansıtan kısa filmler gibi algılanmalı. Her bir şarkıda, ruh hallerini birer merdiven gibi kullanıp bir başka ruh haline ulaşmaya çalışıyorlar. Grubun iki as elemanından biri olan ve The Kilimanjaro Darkjazz Ensemble görsellerini planlayan ve şarkılardaki elektronik manipülasyonları gerçekleştiren Jason Köhnen, müziklerinde dinleyeni doğrudan başka bir ortamdaymış hissiyatı veren ses yapısının örülmesindeki baş aktör. Bong-ra isimli alter egosu ile 90'lı yılların ikinci yarısından itibaren breakcore olarak da bilinen ve tempoya dayanan şarkılarıyla endüstriyel müzik camiasında ilgi görüyordu. The Mount Fuji Doomjazz Corporation isimli yan gruplarıyla, daha çok sesleri bozup gerçekleştirdikleri ve sadece doğaçlama çalışmalar yaptıkları caz nağmelerine de takılan grup, asıl olarak TKDE'yi sürdürmeye devam ediyor. Yakın zamanda artık tamamen bağımsız müzik yapmak istedikleri için, gelecek albümlerini dinleyicileriyle ortak hareket edip yayınlayacaklarını açıkladılar. Yeni tınılara açık olanlar, filmlerden ressamlara, Indiana Jonesvari maceracıların görüntülerinden avangart ses oyunlarına kadar tümüyle ilginç bir müzik yapan bu gruptan çok keyif alabilir.


1923 doğumlu Tiraje Dikmen, 1949 yılında Fransız hükümetinden aldığı bursla Paris'e gitmişti. İlk kişisel sergisini 1956 yılında, Ernst, Miro ve Arp'ın eserlerini düzenli olarak sergileyen Galerie Edouard Loeb'da açan sanatçı 1964'te gerçeküstücülük tarihinin en önemli sergilerinden sayılan Gerçeküstücülük/Kökenler/Tarih/Yakınlıklar'a davet edilmişti. İlk, orta ve lise öğrenimini Işık Lisesi'nde tamamladı. Olgunluk Sınavını Galatasaray Lisesi'nde verdi. Prof. Neumark, Rustov ve Kessler gibi yabancı bilim adamlarının ders verdiği İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun oldu. Doktora tezinin Prof. Kessler yönetiminde tamamladı. 1946-1949 yılları arasında İstanbul'da Kadın İşçilerin Çalışma Koşulları başlığını taşıyan bu araştırma için Cibali, Eyüp, Tophane ve Üsküdar semtlerinde geniş kapsamlı anketler yaptı. Aynı dönemde İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde Fransız ressam Leopold Levy'nin atölyesinde resim çalışmalarına başladı. 1949'da Fransız hükümetinin verdiği bir burs ile Paris'e gitti. Aix-en-Provence'de henüz müzeye dönüştürülmemiş olan Cezanne'ın atölyesinde çalışma olanağı buldu. Fransız Dışişleri Bakanlığı Kültürel İlişkiler Müdürlüğü'nün önerisiyle 1949-1954 yılları arasında Louvre Müzesi'nin çeşitli bölümlerinde müzecilik stajları yaptı. Yine aynı yıllarda Ecole du Louvreun sanat tarihi ve müzecilik bölümlerinde okudu. Jean Cassou ve Germain Bazin'den dersler aldı. 1955'de G. H. Riviere'in yönettiği Musee des Arts et Traditions Populaires'de staj yaptı. 1956'da Paris'te ilk sergisini Miro, Max Ernst ve Arp gibi sanatçıların yapıtlarını da sergileyen Galerie Edouard Loeb'da açtı. Max Ernst desenlerden oluşan bu sergiden koleksiyonu için bir yapıt satın aldı. 1960'da Edouard Loeb Galerisi'nde ikinci sergisini açtı. Patrick Waldberg'in yağlıboyalardan oluşan bu sergiyle ilgili yazısı yazarın Mercure de France'tan yayımlanan Mains et Merveilles/Peintres et Sculpteurs de Notre Temps başlıklı kitabının Tiraje'ye ayrılan bölümünde yer aldı. 1961'de İstanbul'da Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde yapılan Paris'te Türk Sanatçıları başlıklı sergiye katıldı. 1963'de Paris'te Musee d'Art Moderne'de düzenlenen Çağdaş Türk Sanatı sergisine katıldı. Bu sergi daha sonra Brüksel, Viyana ve Roma'da da tekrarlandı. Bu yıllarda Tiraje Paris'te Giacometti, Braque, Derain, Chagall, Yves Bonnefoy, Blaise Cendrars, Tristan Tzara, Georges Duthuit, Charles Estienne ve Jacques Lassaigne gibi çeşitli sanatçı ve yazarlarla tanıştı. 1964 yılında ise Galerie Charpentier'de düzenlenen ve gerçeküstücü sanatın kapsamlı bir biçimde tanıtıldığı Surrealisme/Sources/Histoire/Affinites sergisine katıldı. Yine aynı yıl Paris'te Galerie Birtschansky'de bir sergi açtı. 1970'de Galeri I'de Türkiye'deki ilk kişisel sergisini gerçekleştirdi. Tiraje Dikmen 1 Eylül'de dünyaya veda etti. T. D.: İnsan tek kutuplu olmayabiliyor! Ayrı kutuplardan apayrı olayları, aynı heyecenla yaşayabiliyor. Sözünü ettiğiniz resimler, yaşadığım olayların yarattığı Heyecan'ın yoğunluğu ve şiddeti ölçüsünde, dışa yansıyan soyut biçimleri. Tabii yansıma, dış görüntünün aynen yansıması değil, arkasında olanın, bellekte biçimlenmiş haliyle yansıması. Soyut bir yansıma. Bir kuşa bakıp bir timsah görebiliyorsunuz! Denize bakıp 'yaratıklar'ı görebiliyorsunuz!


Tiyatro Yankı 2014-2015 tiyatro sezonunu 18 Ekim'de B 26'YA İKİ ŞİŞE VOTKA oyunu ile açıyor. İnsan ya! İnsan! İnsan istiyorum! Ha sen, ha öteki!... Belki de gerçekten fark etmiyor kiminle, nerede randevulaştığımız. Çağımızın özgürlük anlayışıyla uzlaşamayan, kendini eve hapsetmeyi güvenli sanan bir sanal seyyah: Yiğit. Kaderine mahkum iki ayrı dünyanın hapislik ve özgürlük tantanasıdır bu oyun.


cenaze haberini alır almaz mustabeyin evine doğru yola çıktık. son zamanlardaki en sevdiğim alışkanlığımdı bu. hem bilmemne köyü yardımlaşma ve dayanışma dernekleri cenaze sonrası tavuklu pilav ve ayran dağıtıyorlardı. mustabeyin ölümünden dokuz yıl sonra eşi de yoğunbakımda sinyali kesmiş. çocuklara, hayvanlara, bitkilere, eşyalara ve hatta yetişkinlere anlayamayacakları şeyleri göstermekten, anlatmaktan büyük haz alıyorum. bir gün ben bunu duymuştum, -kaynağı belirsiz- hissediyorum, -alakasız- anlıyorum diyebilme ihtimalleri, of aman allahım. dörtyaşındaya da ölümü anlattım. çocuğum cenaze var, sen de gelmek ister misin? cenaze ne demek? ölü. dedenin olduğu mezarlık var ya hani, onun gibi bir mezarlığa koyarız ölüleri. gelirim. evin önüne geldik. kalabalık oluşturuldu. cenaze getirildi. iki demir sandalye üstüne tabut kondu. başımız sağ olsun, dostlarınız sağ olsun. yarış yapalım mı? şimdi olmaz sessizce beklemeliyiz. ama durunca çok canım sıkılıyo. sen de haklısın. gel biraz ileride koşalım ama bağırmak, kahkaha atmak yok. tamam. istediğini verirseniz kuralları sorgulamıyor. sen kazandın, aferin benim oğluma. yeter yoruldum, gel kucağıma duralım azıcık. dua dua dua, iyi biliriz. dua dua dua, helal olsun. cami yakın. tabutu kaldırın. tobut ne? yeşil örtülü tahta. cami avlusunun dışında beyaz parke taşlarına tek ayak üstünde basarak yarıştık. yine sen kazandın oğlum. orada da iyi biliriz. helal olsun. ölü severlere sınırsız konfor. mezarlık da yakın. tobutu kaldırın. karnın acıkmıştır, gel hadi tavuklu pilav kuyruğuna girelim. yarış! hayvanı herhangi bir uzvundan yakaladığında ve evine soktuğunda, o da halına sıçtığında, artık maymunluğunu iddia edemezsin. sevişmek dışında insanlığını da iddia etmek, bir o kadar plates. kabala kabala, bir iki, bir iki kavala sokak, sarışaban, posta kodu yerinde yok. evi yakıldı selanikte. biz ahırda koyun, keçi, eşeğimizin yanı başında yatıyorduk zaten. kılımız kıpırdamadı yahut samanlardan görülmedi. postane ne demek? mektubunu küçük kız vasıtasıyla elime ver. sen şehre evlen, ben askere gideyim. küçük kız büyüsün, askerden döneyim dört yıl sonra, ben eski küçük kızla evleneyim. bir taş bulmuştuk adı mermer sanırım, kazdığımız kuyunun üstüne oturttuk. çevresine tahtalar diktik, tepesine kiremit bile kondurduk. 100 numara. ahırdan çıkıp karanlıkta sıkışıp, işedik sıçtık. inciraltı, dut yahut kiremit altı, üstü toprak, ateş, su, döktük kaynaktan. kafayı kaldıramadık, haber olamadık bayraktan. savaş çıkarmış yine ipneler. yaşasın kral, hükümdar, padişah, sultan, han, hamam, külhan yandık. kayıkla kaçtık. sıtma sazlık ova balçık. dağa vurduk. sene bilmem kaç. okurken kaçırılanlar, kimi uykudan kimi uykuya! ... yaşadığımız evler lanetli. bu evde benden önce pis, talihsiz filmler çevirmişler. senin evde de olmuştur üç beş kötücül hikaye. problem bizde değil, eşyanın tabiatına ve uyduk hazır olan imana, bekleme yapma anne diye başlar. tarlaya giderken radyo dinlemek günahtı bilirim. anne ben dayım oldum. köyden kız alamadık, istanbullara dadandık diye devam eder. içki masasına oturmuş üstü çıplak, amcasına küfrediyor. neymiş tarlaları satıp yemişmiş. kendi memleketinde kebapçı açamadığına da kederliymiş. neymiş doğudan gelip buralarda evler, arabalar kazanıyorlarmış. olamadığı için tüm dünyaya kinli, hinli mendebur. eskilerin küçüğüne sataşır, kendine: ne zaman kurtuldun sol elindeki taharet kokusundan? asılmaya başladığında mı? tuvalet kağıdı yoktuhenüz, bilirim. ilkgençlik yılları karanlık ve kanıtsızdır o dönem. ne atsan, nereye atsan denk gelir o koca kara deliğe. kara delik yolu düz gider. böyle güzel durma biçimi mi olur! hepsi iç içe geçmiştir. anne radyo kadar, amca içki masası kadar eşyadır. tarla kendi kadar bereketli ya da çoraktır. nakıs, topal çolaktır. tabiat; insana kinli, hinli mendeburdur. örtünmüştür, çıplaktır. insan kadar kederdir.


Çeşitli yönetmenlerin bir araya geldiği, aynı şehri fon alan ortak projeler oluyor. Paris je t'aime aklıma ilk gelen. Devamı şeklinde nitelendirebileceğimiz New York, I Love You yapıldı sonra. İlkinde yirmi, ikincisinde ondan fazla yönetmen vardı. Daha çok, şehir güzellemesi niteliğindeydi bu filmler. Sırasını bekleyenler var bir de. Jerusalem, I Love You; Shanghai, I Love You, Rio, eu te amo; Moskva, ya lyublyu tebya imdb sayesinde haberdar olduklarım. Yapım aşamasında olan başka varsa bilmiyorum. Bir ara, Emrah Yücel'in öncülüğünde hayata geçirileceğinden söz edilen bir proje vardı İstanbul ile ilgili ama sonra ne oldu, hiç bilmiyorum. Tokyo! filmi, ilk iki örneğe oranla daha ağır başlı bir yapım. Kariyerlerinin başlarında böyle bir işe kalkışan yapımcıları özellikle tebrik etmek gerekiyor. Fakat devamında da pek fazla işe kalkışmamışlar. Sinemanın çok içinde olmayan ya da olamayan kişileri, az ama öz film yapmış olan sinemacılardan seçmişler sanırım. Aynı on yıllık zaman diliminde dünyaya gelmiş olan Leos Carax, Michel Gondry ve Bong Joon Ho bu projenin yönetmenleri. Film, Gondry'nin çektiği Interior Design ile açılıp Bong'un Shaking Tokyo'su ile kapanıyor. Carax'ın Merde'si ton açısından birbirine daha benzer bu iki filmin tam ortasında duruyor. Kent insanının yabancılaşmasını ve giderek toplumdan soyutlanışını değişim, anarşi ve reenkarnasyon ekseninde anlatıyor, Tokyo!. Interior Design, Michel Gondry'nin aşina olduğumuz tarzının tüm özelliklerini içinde barındıran, yaratıcı ve oyuncaklı sahnelerin bulunduğu, önceki filmlerine de selam yolladığı hoş bir film. Sinemacı olma gayretindeki erkek karakter Akira'dır. Kadın karakter Hiroko'nun ise belli bir işi yoktur. Erkek arkadaşı tarafından tutkusuz olmakla, çocukluk arkadaşı tarafından da aylaklıkla suçlanır. İş arama girişimlerinden birinde, hediye paketi yapmayı bile beceremeyerek onca kişi arasında işe alınmayan tek kişi olur. Tokyo'nun günlük koşuşturmacası içinde ayrı düşen çiftimiz pek vakit ayıramazlar birbirlerine. Akira tüm gün hediye paketi yapmakla uğraşırken, Hiroko da bütçelerine uygun kiralık ev arar durur. Ancak Tokyo gibi bir kentte iki gıdımlık odalar bile ateş pahasıdır. Kendilerini idame ettiremeyip, yanında kaldıkları arkadaşlarına da rahatsızlık vermenin huzursuzluğuyla günleri geride bırakırken Akira'nın şansı, çektiği filmin bazı kişilerin dikkatlerini çekmesiyle döner gibi olur. En azından çabalıyordur Akira. Hiroko'da ise hala tık yoktur. Tutkusuz ve aylaktır ne de olsa. Arabasına bile sahip çıkamaz. Kendi ayakları üzerinde durmayı bir türlü beceremez ve bir sabah, içinde ufak bir boşlukla uyanır. Hiroko o sabah uyandığında sandalyeye dönüşmüş olduğunu görür! İşe yarar hale gelmiştir artık. Oturakları kırılmış otobüs durağındaki yaşlı teyzenin dinlenmesine yardımcı olur. Daha sonra bir müzisyen tarafından sahiplenilip eve alınır. Artık bir evi vardır ve hem kendisine hem de etrafındakilere faydası dokunuyordur. İşe yarıyor olmanın haklı gururuyla yaşar durur orada. Akira rolündeki Ryo Kase'yi, Gus Van Sant'ın Restless'ından hatırlayabiliriz. Hiroko rolündeki Ayako Fujitani ise genç yaşta başladığı kariyerinde pek az işte yer almış. Aktüel kamera kullanımı, oyuncaklı dünyası, amatör ve çocuk ruhlu karakterleriyle diğerlerinden keskin çizgilerle ayıramayacağımız bir Gondry filmi Interior Design. Leos Carax'ın Pola X'ten dokuz yıl sonra çektiği filminin isim babası Merde, kent insanının önem verdiği her şeyi taciz eder. Öncelikle düzeni bozar. Sonra hırsızlık yapar. İnsanların ellerindeki şeylere saldırır. Para, telefon, sigara; hiç fark etmez, ne bulursa alır yer, yırtar, atar, işe yaramaz hale getirir. Yürüyüşü, görüntüsü ve neden olduğu şeylerle Japon kültüründe yarım yüzyıldan fazla mazisi bulunan canavar Godzilla'ya benzemektedir Merde. Yaşamakta olduğu kanalizasyonda bulduğu el bombalarını şehrin orta yerinde sağa sola saçarak katliama neden olur. Yakalanmasının ardından Japon hükümeti göç yasalarında düzenlemeye gider. İnsanlar da görüntü itibariyle Merde'yi anımsatanlara saldırıda bulunur. Peki, kimdir bu Merde? Kendisinin, yıllar önce kaybolan oğlu olduğunu iddia edenler de vardır. Macar yapımı bir çocuk pornosunda görüldüğünü söyleyenler de. Kendisiyle aynı dili konuşan üç kişiden biri olan Bay Voland avukatlığını üstlenir Merde'nin. Akli dengesinin yerinde olmadığını öne sürerek savunur onu. Merde ise Japonlardan nefret ettiğini söyler. Ayrıca gözlerinin de tıpkı kadın organına benzediğini. Kendisini, Tanrı'nın gönderdiğini anlatır. Tanrı, onu hep nefret ettiği insanların arasına gönderirmiş. Son olarak da annesinin azize olduğunu söyler. Ve sizler onun ırzına geçtiniz. Ve ben sizin çocuğunuzum. Yeşil takımı ve kirli bedeniyle doğayı temsil etmektedir Merde. Kirletilip ırzına geçilmiş doğayı. Teknoloji ve makineleşmede lider olan kentlerin birinden intikam alıyor böylece Merde. Bunu da insanların gömdüğü ve basit bir mekanik düzeneğe sahip olan el bombalarıyla yapıyor. Filmlerinde, Amerika'ya ve sinemasına göndermelerde bulunan Carax, burada da bu tavrından ödün vermiyor. Yakalandıktan sonra haberlerde, Amerikan hükümetinin El-Kaide kamplarından birinde Merde'ye ait bir görüntü bulduğundan söz ediliyor. Ayrıca Merde'yi sorgulayan avukata Modern teröristler bile kendilerini kurbanlarıyla birlikte havaya uçuracak kadar onurlular dedirtiyor. Bunu 11 Eylül saldırılarına yapılan bir atıf şeklinde yorumlayabiliriz sanırım. Filmin sonunda, 5 dolarlık banknotun üzerinde Lincoln'ün Merde'ye uyarlanmış fotoğrafını görüyoruz. Son olarak da yok olmadan önce baktığı son yer havalandırma deliği oluyor. Amerikan yapımı filmlerde kaçmak için sıklıkla başvurulan yerlerden biri yani. Finalde Merde'nin sıradaki macerasının Amerika'da gerçekleşeceğini öğreniyoruz. Tanrı beni hep nefret ettiğim insanların arasına gönderir her şeyi açıklıyor zaten. Yabancı dilde filmlerin yönetmeni yabancı dilde film izlemeyi sevmeyen Amerika'ya ve sinemasına giydirebildiği kadar giydiriyor. Merde rolünde Carax'ın kadim dostu Denis Lavant olması, gereken neyse o olarak seyir zevkini arttırıyor. Bay Voland rolündeki Jean-François Balmer ile karşılıklı döktürdükleri ve ilgiyle izlettikleri sahneler ise oyun gücü olarak çok şey katıyor filme. Tokyo!'nun son bölümü olan Shaking Tokyo bir Bong Joon-ho filmi. Daha önce, Salinui chueok ve Gwoemul filmleriyle şanı okyanusun öte taraflarına ulaşmış olan Bong'a ait bu bölüm, bana kalırsa filmin en iyi bölümüdür. Dünyanın en kalabalık şehrinde vuku bulan Asyalı kardeşlerimize has bir yalnızlık öyküsü anlatılıyor bu bölümde. On yıldır evden çıkmadığını ve bir hikikomori olduğunu söyler kahramanımız. Elini eteğini çekmiştir sosyal yaşamdan. Sürekli evdedir, acıkınca yiyecek stoklarını tüketir, cumartesi günleri pizza söyler, kitaplar okur, yer, içer, yatar, kalkar, bazen de tuvalette uyuyakalır. O kadar hikikomoridir ki gezi kitapları okuduğunda evini özler! Zaten bu durağanlığı da hayatındaki tek hareket olarak yorumlar. Babasından gelen parayla geçinir. Postacıyla ve pizzacıyla göz teması kurmaz. Asıl hikayemiz de temas kurduğunda başlar. Her zamanki erkek dağıtıcılardan birini beklerken bir kadınla karşılaşır bu sefer. Yıllar sonra kurduğu ilk göz temasında Tokyo sallanır. Bu sallantı esnasında bayılan pizzacının kolunda Üzüntü, Histeri, Baş Ağrısı yazan düğmeler vardır! Bacağında da bir Power tuşu. Bu tuşa basarak pizzacıyı uyandırır kahramanımız. Sonra da onun kendisi gibi bir hikikomori olmak üzere eve kapandığını öğrenir patronundan. İki gün boyunca hiçbir şey yapamayınca derdinin ne olduğunu anlar. Bir hikikomori başka bir hikikomoriyi görmek istiyorsa yapacağı tek bir şey vardır: Dışarı çıkmak! Sallantının yarattığı korkuyla nasıl ki kendimizi dışarı atıyorsak, aşk da on bir yıllık hikikomorikliğimizden vazgeçirebiliyor bizi. İnsanın kendine gelmesi için silkinmesi gerektiğine dair bir metafor deprem. İnsana ait duyguların en yoğun şekilde hissedildiği anlardan biri aynı zamanda. Tıpkı aşk gibi. Dışarı çıktığında hiçbir insanla karşılaşmıyor kahramanımız. Dağıtım yapan pizzacı bile bir robot. Yolları, bir tek deprem olduğunda insanlarla doluşmuşken buluyoruz. Depremde yuvalarını terk eden karıncalar gibi aynı. Dünyanın en kalabalık şehrinde yalnız kalmışların, dışlanmış ya da kendilerini soyutlamış veya soyutlamak zorunda kalmışların hikayesi Shaking Tokyo.


Ölümsüzlük üzerine çok düşünülmüş olacak ki, bir tema olarak; ölümsüzlük dünya edebiyatında özellikle mitik ve gotik edebiyat alanlarında sıkça karşımıza çıkmakta, günümüzde de halen daha var olan popülaritesini korumaya devam ettirmektedir. Ölümsüzlüğün yolunun mucitlik ve günümüz zamanı ile kesiştiği noktada sahneye çıkan mistisizm çoğu zaman aynı eseri tekrar tekrar okuma hissiyatı uyandırıyor. Bu eserlerden bir tanesi de Amerikalı yazar Tom Robbins'in 1984 yılında yazmış olduğu, dilimize Parfümün Dansı olarak çevrilmiş olan Jitterburg Perfume isimli romanı. Dümdüz anlatıların postmodern dönem ile birlikte yerle bir edildiği noktada sahneye bol geçişli, bol zaman kargaşalı ama bir o kadar da ahenk için de olan, düzlüğün aksine inadına iniş çıkışlı bir anlatı stili ortaya çıkıyor. Parfümün Dansı bu bağlamada okuyucuyu ilkönce 8. yüzyıla götürüyor. Güçlü bir kral olan Alobar'ın aşık olduğu kadın Kudra ile ölümsüzlük arayışı için çıktığı yolda, mitolojiden yakinen tanıdığımız Pan adlı tanrı ile karşılaşmaları romanın başladığı nokta oluyor. Rüyalar ülkesi Amerika'yı rota için kendilerine seçerlerken, Pan'ın orada kendine inanan insanlar bulabileceği umudunu besliyorlar. İnsanoğlunun körü körüne inanmakta artık zorluk çektiği, sorgulamaktan kaçınmadığı ve yavaştan da kanmamaya başlaması Pan'ın ait olduğu yerde işlevsizleşmesine yol açarken bir yandan da okuyucuda varolan tanrı figürü yerle bir ediliyor. Alışılagelmiş, kafalarda devamlı olarak Adonis vari, estetik ve güç timsali formda bir tablo uyandıran tanrı betimlemelerinin aksine, yarı keçi olan Pan ve kendisinin sahip olduğu kötü kokusu romana başlığını veren önemli bir unsur. Kudra'nın sahip olduğu ölümsüzlük ile yüz yıllardır süren hayatı boyunca edindiği bütün bilgileri kullanarak Pan'ın kokusunu gizleyecek bir parfüm üretmesi de bir diğer önemli nokta. 8. yüzyıldan günümüze geçişler içeren roman tek bir mekana sabit kalmayarak Fransa'dan, New Orleans'dan ve Seattle'dan da kesitler sunuyor, burada bulunan önemli parfüm üreticilerinin mükemmel parfümü yapma yolunda yaşadıkları olaylar 8. yüzyılda ikamet eden Alobar, Pan ve Kudra ile kesişiyor. Parfümün Dansı'nda tarihsel üst kurmaca ve tarihsel fantezi türlerinin görülmesinin yanında mitolojik kişi ve olayların kullanıldığı ve bunların günümüz insanları ve atmosferi kesiştirilip okuyucuya sunulduğu bir roman. Anlatı, geçmişi ve günümüzü bir araya getirerek tarihsel olayları çağımıza şimdi yaşanmaktaymışçasına sunmakta, bu unsur da böylece romanın türünü postmodern olarak adlandırabileceğimizin de bir göstergesi olmaktadır. Tüm bunların yanında, romanda, aşk, şehvet ve kokunun insana ve insanın dürtülerine etkisi üzerine Freudyan bir takım çıkarımlar yapmakta mümkün.


Ama bir zahmet ansiklopediye mi bakarsınız, gugıl'dan mı ararsınız, şu William Wunt'un Almanya'da ilk psikoloji deneyhanesini hangi ihtiyaç için kurduğunu, psikolojinin bir bilim olarak doğduğu süreci bir inceleyin. Tamam, bizim tarihimizi öyle kurban olunası devrimler de şekillendirmedi, şiddetin, hatta sapıkça bir şiddetin Türk halkının ortak bilinçaltında işlene işlene bir gurur vesilesi haline getirildiğini biliyoruz. Sonuçta tarihçileri Kuyucu Murat hayranı, gazetecilerinin iyi okullardan mezun angut, akademisyenlerinin Türkçe cümle kuramadığı, köylerinde amcalarına dayılarına bok yedirilmiş, dört tane darbe görmüş, başörtülü olduğu için kalçasına tekme yemiş, -ki 4 metre kadar uzağımda oldu, bizzat gördüm-, kendilerini yenen takımın taraftarının Maçka parkında ırzına geçmiş bireylerden müteşekkil bir toplumun çıldırmadan durması beklenemez ki, şükür yaratana, neşvü nemalarına kavuştuk milletçe gururluyuz. Türk toplumu son on yıldır kişisel bütün tutumlarının, yaşam felsefesinin, televizyon eliyle belirlendiği bir toplum... Bir vatandaş günde on saat eşşek gibi çalışır ki bu eşekliğin karşısında aldığı ücret asgari düzeyde yaşayabileceği yani amiyane tabirle gebermeden sağ kalacağı bir ücrettir. Kuruyemiş gibi, çikolata gibi, gezip tozma gibi lüksler ne haddine. Eve geldiğinde tüm kasları tutulmuştur, bütün zihinsel faaliyetleri durur, aklında yarın çekeceği çilelerden ve gelecek kaygısından başka bir şey yoktur. Biyolojik yeterliliğini ispatlamak için doğurduğu çocukların gürültüsü ve beslendiği medya kültürüyle kendisine sürekli baskı yapan yakın akrabalardan başka bir çevresi yoktur. Aydınları onun semtindeki bir kahveye bile uğramazlar, aydınları dört gün sonra bu garibanın oy vereceği parti başkanlarıyla bir yemekte ya da İstanbullu homoseksüel şairlerden herhangi biriyle edebiyat muhabbetindedir. Bu zavallı asgari yaşam düzeyine mahkum vatandaşa televizyondan başka bir eğlence kalmamıştır. Yorgunluktan cinsel hayatı bile kalmamış (Bir ankette okumuştum Tr'deki kadınların %75'i hayatlarında orgazm dahi yaşamamışlar... Hemen altında Türkler'in iktidarsızlığını bahane etmeye çalışıyorlardı. Günde eşşekler gibi 10 saat çalışın bakalım iktidar kalıyor mu?), yaşamsal zenginliğe, estetiğe muhtaç bu yaratığa televizyondan başka bir keyif aracı sunulmamıştır. Evet artık, fesat evindedir. Bu fesatla dimağını şekillendirir. Hadi cinsel sapkınlığı geçelim, tüketim kültürünü geçelim, apolitizasyonu geçelim... O türküleri yazan bir toplumun çocukları böylesine katil bir ruha nasıl büründüler? Öncelikle televizyon, bünyesinde barındırdığı mutlak şiddetle, şiddeti toplumun günlük görüngesi içerisinde olağan bir eylem bütünlüğü olarak gösterdi. Yani komşumuzun kızının ırzına geçmek ya da arabamıza çarpan adamın kalbine bıçak saplamak olağan birer gündelik davranış gibi algılandı. Kişi bireyliğe cinsel gücüyle, parasıyla, kas gücüyle, hışmıyla, kafasını puştluğa çalıştırabilmesiyle menkul bir yolculuk olarak algıladı. Beyinsizlik, kaba kuvvet ve çok yiyip çok sıçabilme kudreti medya tarafından pohpohlanan birer yapıcı güç haline geldi. Devletin de bu konuda herhangi bir biliçsel yaptırımı olmayınca sevgili medyamız ticari değeri olan her şeyi toplumun gözüne sokmaktan haz aldı. Zaten İstanbullu ruhu, İstanbul'un ticari ruhu da ticarette etiği yadırgıyordu. Böylece; gidin yüzde on beşi homoseksüel olan Fransa'da, bekaret yaşının dokuz olduğu Hollanda'da bile televizyonlarda bu kadar çıplak kadını bir anda göremezsiniz. Bugün Türk kanallarını izleyin, en şirin yaratıklar ipneler, orospular ve kredi kartlarıdır Bugün önümüzde daha çok yiyemediği için, daha çok çalamadığı için, Aşkı Memnu'daki kart horoz gibi onsekizlik dilberleri düzemediği için dellenen, bu deliliğini bir süre kredi kartlarıyla engelleyen ama sonunda dostuyla birleşip oğlunu geberten, komşusunun kızını sobada yakan, ailesinden 8 kişinin kafasına sıkan, sapıtan, manyayan, beyninin, ruhunun ırzına geçilmiş bir sapıklar sürüsü var.


Galiçya'da tuhaf analog seslerle çalışan ekiple konuştuk. Mon: Evde her zaman müzik vardı. Çocukken plakları karıştırırken, şarkı söylerken ya da elimdeki enstrümanla şarkı yapmaya çalışırken anılarım var. Ben de müzikal bir aileden geliyorum. Babam ve akrabalarım nesilden nesile uzanan müzisyenler, ancak ben onlarınkinden büyük ölçüde farklı olan kendi yolumu çiziyorum. Etkilerimle ilgili olarak, her zaman farklı tarzlarda oldum. Bir sanatçının ait olabileceği belirli tarzdan ziyade, benim için en önemli şey aktarabildikleri duygu. Tüm zamanların en sevdiğim, neredeyse hayatımı değiştiren kayıtlar, Nico'nun Desertshore ve The End isimli çalışmaları. unavena: Bu konuda nadiren soru soruluyor bana, bu soruyu sevdim, çünkü Ultratumba'nın anahtar kavramlarından biri buydu. Bence annelik deneyimi yaşanan dehşet hissiyle zenginleşiyor. Birincisi, çünkü korku sizi anında kendi ebeveynlerinizin yerine koyuyor. Bir anne, bir baba olarak, kendi çocukluğunu tekrar yaşamak zorunda kalırsın. O kozmik alanı işgal edersin. Bu benim için büyük bir endişe kaynağı oldu. Çocuğumun mutlu ve bağımsız bir yaşam sürmesi için 'aile katliamının' nihayetinde gerekli olduğunu fark ettim ayrıca, bu yüzden koşulsuz olarak onun yanında olmalıyım, ama aynı zamanda zamanı geldiğinde onunla birlikte olmamayı da öğrenmeliyim. Bu fikri de oldukça acımasız bulabiliriz, ama böyle. Ayrıca, çocuk yetiştirme deneyimi milyonlarca minik endişeyle dolu, kendimi sürekli bir aşırı uyanıklık durumunda bulduğum, vahşi ama çok canlı bir durum: görülebilenleri zar zor görmek, duyulabilenleri zar zor duymak. Sonra günlük işler, yıkama, yemek pişirme, beyninizin artık sadece un ve şeker gibi ufak hesaplamalar için bir tür otomatik 'hesap makinesi' olduğu hissi var. Her zaman bir kadın için çocuk doğurma deneyiminin nasıl olduğunu hayal ettim. Bu fantezi sözlerimize çok net bir şekilde girdi, Ultratumba'ya kadar sözler de zaten açıkça ebeveyn olma gerçeği etrafında dönüyordu. Yine de söylemeliyim ki bu duyguları şiirsel olarak parçalara ayırma ve bu korkuları ve ağıtları kayıtlara kaydetmek, deneyimin kendisiyle gelen hayal kırıklığını önlemenin bir yolu oldu. Kesinlikle dengeyi yeniden kazanmama yardım etti. Şimdi oldukça huzurlu bir yerdeyim ve bunun sonsuza dek en özel ve duygusal albümümüz olacağını biliyorum. Mon Analog, zamanla içimde büyüyen bir ses türü. Başlangıçta, ya parasızlık nedeniyle ya da sadece rahatsız edici ve külfetli hissettirdiği için, aklımda olan bir şey değildi. İlk analog synth hayatıma girene ve farkı fark etmeye başlayana dek. Sıcaklığı, sesin gücü ve kalitesi ve özellikle kendimi ifade etmem için bana verdiği alan. Ayrıca, ürettiği nüanslar ve küçük kusurların yanı sıra yaratıcı bir şekilde üstesinden gelmeniz gereken risk ve belirli sınırlamalar da var. Müziğimi % 100 dijital bir ekipmanla ulaşamayacağım yerlere götürebilecek muazzam bir güç analog. Yine de, diğer teknoloji türlerinin kullanımından tamamen vazgeçilmesi gerektiğini düşünmüyorum. Aslında, şu anda üretilen birçok synth ve pedal aslında dijital ve analog nitelikleri birleştiren hibrit çözümler, ki bu benim çok ilginç bulduğum bir şey. Synth'lerin geleceğinin hem dijital hem de analog olması gerektiğini düşünüyorum. Mon Sahip olduğum her yeni parçanın özel olduğunu ve mevcut teçhizatın kalanına farklı bir boyut ekleyebileceğini düşünüyorum, bu yüzden birini diğerine tercih etmek zor. Mecbur kalsaydım Dreadbox'tan Nyx ve Abyssi seçerdim. Kişiliklerini tanımlayacak ve her ikisinin de sizi getirebileceği rahatsız edici yerleri tanımlayacak sözcükleri bulamam. Pedallarla ilgili olarak, şu anki favorim, çalış tarzım için mükemmel olan Meris Polymoon. unavena Metne gelince her zaman doğal olarak ortaya çıkıyor gibi görünüyor. Albümlerimizin konseptini, fikirleri ifade etmenin bir yolunu görmemizi ve onları hem müzikal hem şiirsel olarak hayata geçirmemizi sağlayacak zihinsel duruma ulaşana dek uzun uzadıya tartışmayı seviyoruz. unavena Benim için sözlerle ilgili temel şey, belirli bir müzikaliteye sahip olması gerektiği. Konuşulabildiğini ve bir anlam değil, bir duygu taşıdığını hissetmeliyim. Teknik olarak kafiye, yapı ya da tekrarlar umurumda değil. Sözlerimizin yaratılış şekli ve muhtemelen konuşma şekli, dilin doğal olmayan, yabancı bir ortam olduğu bir 'melankolik konuşma' hali ile daha fazla ilgili. Bu yüzden çoğu zaman ses düşmeleriyle, tekrarlarla, gerçeküstü çağrışımlarla, yanlış telaffuz edilmiş kelimelerle dolu. unavena Galiçya şüphesiz Ultratumba'nın arka planı evet. Her ne kadar etrafımdaki dış, görünür Galiçya olmasa da. Daha ziyade bu ülkenin deneyimi ve benim 'iç coğrafyamda' nasıl dönüştüğü. Benimki kırsal Galiçya, karanlık, hepsi batıl inançlar, din, baskı ve aile içindeki şiddet tarafından muştulanmış detaylar. Bunların hepsi yazdıklarımıza ve Ultratumba için tasavvur ettiğimiz görüntülere sızan unsurlar.