Poesies I'in başlarında Anı bırakmayacağım arkamda, dediğini, yayıncısı Verboeckhoven'e, ölümünden dokuz ay, üç gün önce yazdığı 21 Şubat 1870 tarihli mektubunda, Biliyorsunuz, geçmişimi yadsıdım, diyerek bu kararını pekiştirdiğini siz de okuyacaksınız. Nitekim, Maldoror'un birinci şarkısının ilk baskısında adı geçen lise arkadaşı Georges Dazet'nin adını ikinci baskıda kaldırıp yerine hayvan adları koyarak bizi Tarbes Lisesi'ne ve özel yaşamının bir dönemine götürecek yolun önünü tıkamak istemiştir. On dokuzuncu yüzyılın sonu görecek kendi şairini diyerek sonsuzlaşmak, ölümsüzleşmek istediğini hiç de alçakgönüllü olmayan bir biçimde dile getiren ve arkasında anı bırakmak istemeyen, kısacık bir ömrü, üç dört yıllık bir edebi yaşamın geçmişini silmeye kalkışan bir bilinç: Uçurumla doruğun çelişkisi; uçurumla doruğun baş döndürücü çelişkin birliği. Ama, her şeye karşın geriye bir şeyler kaldı: İki ad, iki kitap, altı mektup ve ilk kez 1977 yılında yayınlanan bir tek fotoğraf. Ducasse'ın I. Şarkı'nın elyazmasını Ağustos 1868'de basımcı Balitout'ya teslim ettiği tahmin ediliyor. I. Şarkı'nın bu baskısı yazarın adı olmaksızın yayınlandı. Evariste Carrence'ın Bordeaux Şiir Yarışması'na katılan Şairlerden derleyerek Ocak 1869'da yayınladığı Parfums de l'ame adlı ortak kitapta ikinci kez ve gene imzasız olarak yayınlanan I. Şarkı'da bazı düzeltmeler yapıldığı görülüyor. Aynı metnin bazı değişikliklere uğramış kesin biçimi, aynı yılın yaz aylarında Les Chants de Maldoror I. II. III. IV. V. VI. başlığıyla yayınlanan tam metin içinde yer alacaktır. Lacroix ve Verboeckhoven adlı yayıncıların Brüksel'de yayınladıkları yapıtın yazarı olarak ilk kez Comte de Lautreamont adı görülmektedir. Ancak, şairin 27 Ekim 1869 tarihli mektubunda kabul ettiği anlaşmaya karşın, yayıncılar yapıtı depolarında tutacaklar ve yazar kitabının Paris kitapçılarında satışa çıktığını göremeden bu dünyadan göçüp gidecektir. İşin aslı şudur: Kitabın adı, Yurtdışında Basılmış, Yasak Yayınlar Bülteni 'nde yer aldığı için basımcılar korkmuş ve kitabı dağıtmamıştır. Bununla birlikte yazarın eline 10-20 nüsha geçmiştir. İçişleri Bakanlığı'na Nisan 1870 günü teslim edilen Poesies I ve Haziran 1870'de teslim edilen Poesies II'nin yazarı olarak Isidorc Ducasse görünmektedir. Birkaç ay sonra, 24 Kasım günü, 7 rue du Faubourg-Mont-marte adresinde ölecek ve ertesi gün geçici olarak, Montrnartre mezarlığına gömülecektir. Belirtilen tarihte öldüğü kesin, çünkü Seine ili tarafından düzenlenmiş ve yirmi dört yaşındaki Isidore Lucien Ducasse adlı edebiyatçının saat sekizde öldüğünü bildirir bir belge var. İlkin, 25 Kasım 1870 günü kuzey mezarlığının 35. bölümüne gömülen ceset, 20 Ocak 1871'de 49. bölüme aktarılacak ve nihayet kemikleri 1890 yılında Pantin kemikliğine taşınacaktır. Lacroix ve Verboeckhoven'in 1869 yılında bastığı, ama dağıtmayıp depoda sakladığı Maldorofun Şarkıları, Brüksel'deki _Ican-Baptiste Rozez kitabevi tarafından 1874 yılında satışa çıkartıldı, ama hiçbir başarı kazanmadı. Şarkılar, ölüm belgesi üzerinde Ducasse'ın doğum ve ölüırı tarihlerini saptayan ve onun bankacı Darasse'a yazdığı iki mektubu bulan Leon Genonceaux tarafından yeniden basıldı (1890), ama Lacroix-Rozez baskısı henüz tükenmemişti. 1870 yılında yayınlanan Poesies I ve II'nin, 1891 yulında Remy de Gourmont tarafından Ulusal Kitaplık'ta bulununcaya kadar, yirmi bir yıllık bir dönemde herhangi bir yerde izine rastlamıyoruz. Leon Genonceaux'nun yayınından sonra, bu sırada Ulusal Kitaplık'ta çalışmakta olan Remy de Gourmont, Isidore Ducasse'ın yapıtı üzerine yaptığı araştırmaları Mercure de France'ın Şubat 1891 sayısında yayınladı. Birçok değerli bibliyografik bilgiyi ona borçluyuz. Bundan yirmi sekiz yıl sonra Andre Breton Ulusal Kitaplık'a gidecek (1919), birinci ve ikinci kitabı eliyle kopya edecek ve bunlar Litterature dergisinin nisan ve mayıs sayılarında yayınlanacaktır. Poesies I ve II tek kitap olarak 1920 yılında, Philippe Soupault'nun önsözüyle Au Sans-Pareil'de yayınlandı. Sonuç olarak, Isidore Ducasse/Comte de Lautreamont'un ve yapıtlarının okurla gerçek tanışmasının 1920'den itibaren, yani ölümünden elli yıl sonra gerçekleştiğini söyleyebiliriz. Isidore Ducasse'a ilişkin ve çoğu hala varsayımdan öteye gitmeyen birkaç bilginin toplanması için tam yüz yıl gerekti. Şarkılar'ın üçüncü yayıncısı L. Genonceaux'nun, ilk yayıncı Lacroix'nın tanıklığına dayanarak verdiği bilgiye göre, Isidore Ducasse Paris'e Politeknik Okulu'nda ya da Madencilik Okulu'nda okumaya gelmişti. 1867 yılında, 23, rue Notre-Dame-Des-Vistoires adresinde bulunan otele yerleşmişti Güney Amerika'dan gelir gelmez. Esmer, uzun boylu, tüysüz, sinirli, düzenli ve çalışkan bir delikanlıydı. Ancak geceleri ve piyanosunun başında yazardı. Cümlelerini yüksek sesle tekrarlayarak müzik eşliğinde kurardı. Gecenin herhangi bir saatinde başlayan çalışmalardan, yataklarından fırlayarak uyanan öteki otel müşterileri şikayetçiymiş. Isidore Duccasse'ın ölümünden yirmi yıl sonra yayınlanan bu satırların doğruluğunu kanıtlamak olanaksız. Buna karşın Gomez de la Serna'nın (1925), Andre Malraux'un (1920), Philippe Soupault'nun (1946) bu kaynaktan yararlandıkları görülür. Lespes'ın verdiği bilgiye göre, Gustave Hinstin'in belagat dersine büyük ilgi gösterirmiş Ducasse; Racine ve Corneille'i ve özellikle de Sofokles'in Kral Oidipus'unu severmiş; Edgar Poe ve Theophile Gautier'ye hayranmış. Birinde kendisine garip ritimli, karanlık düşünceli birkaç şiir göstermiş. Ducasse Latin koşuğundan tiksinirdi diyor Lespes. Okul belgelerinden, lise birinci sınıfta aritmetik, geometri ve resim derslerinde sınıf birincisi, Latinceden Fransızcaya çeviride beşinci, Fransızcadan Latinceye çeviride dördüncü, dilbilgisi dersinde dördüncü olduğu anlaşılıyor. Sınıf onur listesinde üçüncüymüş. Öteki sınıflarda da aşağı yukarı aynı düzeyi tutturduğu görülüyor. Fen derslerine, özellikle de biyolojiye yatkınlığına Şarkılar'da sık sık tanık olacağız. Bu alanlardaki bilgilerini bir şiirsel metne geçirmekten alaylı bir kıvanç duyuyor gibidir. Isidore Ducasse'ın Lautreamont'a dönüşmesi ve Maldoror sözcüğü uzun süre bilmece olarak kaldı. Maldoror bilmeceliğini sürdürüyor, ama Lautreamont'un kaynağını biliyoruz artık: Eugene Sue'nün LATREAUMONT adlı romanı. M'nin önündeki U harfi, birinci T`nin önüne gelerek Lautreamont'u oluşturuyor. Bu seçim ayrıca Maldoror'un Şarkıları'nın yapısal ve yöntemsel bakımdan halk romanı ve kara romanla ilişkisini de açıklamış oluyor. Basit bir ödünç alma olayıyla mı, yoksa bir değişim, bir başkalaşımla mı karşı karşıyayız? Ducasse'ın, ikinci yapıtı Poesies'yi bir geriye dönüş yaparak kendi adıyla imzaladığı göz önünde bulundurulacak olursa, metamorphosis anlamında sürekli bir kimlik değişiminden söz etmek oldukça güç görünüyor. Bu değişim söz konusu olsa bile Maldoror'un Şarkıları'nın sınırlarını aşmıyor gibi. Ancak J. M. G. Le Clezio'nun 'Maldoror et les Metamorphoses adlı incelemesinde, Şarkılar'da en önemli özellik değişimdir. Hiçbir XIX. yüzyıl şiirsel yapıtı bu yöntemi bunca ısrarla kullanmadı. Bu, gerçekten bir yöntem mi, bilinçli bir kullanım mı? XIX. yüzyıl dağarcığında sık başvurulan bir sözcük olmamasına karşın değişim sözcüğü düzenli aralarla yedi kez kullanılıyor. cümlesini okuduğumuz ve altı şarkıda insanın birçok kez hayvana, altıncı şarkıda da Tanrı'nın gergedana dönüşümüyle karşılaştığınız zaman, Comte de Lautreamont adının bir ödünç alma eyleminden çok bir kimlik değişimine yakın olduğunu düşünebiliriz. Öte yandan, birinci şarkının iki kez yazarın adı belirtilmeksizin yayınlandıktan sonra, tamamlanmış altı şarkılık yapıtın yazarlığını Lautreamont'un yüklenmesi, yukarıdaki Ducasse + Maldoror = Lautreamont denkleminin olasılık payını güçlendiriyor. Nitekim, Maldoror aradan çekilince, P0esies'de yerini lsidore Ducasse'a bırakıyor Lautreamont, Ancak Poesies'de Maldoror'un kendisinin değilse bile gölgesinin bulunmadığını ileri sürmek de acelecilik olur: Çünkü, Poesies'de Maldoror'un köktenci, alaycı ve günahkar tutumunu tanımakta güçlük çekmiyoruz. Maldoror'un Şarkıları yazı'ya, rahat'a, uygun'a ne kadar karşı ise Poesies de o kadar karşıdır. Isidore Ducasse'ın aralanmaz karanlığı bu ad bağlamında da direnmesini sürdürüyor. Yorum olanaksız, bir ödünç alma mı yoksa bir değişim mi? Hala soruyoruz. Bildiğimiz en kuşkusuz gerçek, bu adın bir halk romanının adından bir harfin yer değiştirmesiyle türetilmiş olduğu. Rene Crevel'e göre, Maldoror, Kötülüğün şafağıdır. Robert Amadou'ya göre, Maldoror, şafağın şeytanıdır. P. O. Walzer'e göre, Tanrı'nın bağışı anlamına gelen Theodore'un olumsuzlanması, tersine çevrilmesidir Maldoror: Don du Mal yani Kötülüğün bağışı. Albano Rodrigues'e göre, İspanyolca Kötü acının dönüştürülmüş şeklidir. Marcel Jean ve Arpad Mezei'ye göre Maldoror, mald ve oror sözcüklerinden oluşmuştur, yani şeytandır. Marcelin Pleynet'ye göre Maldoror, Şafak bunalımı ya da şafağın kötülüğüdür. Philippe Sollers de La Science de Lautreamont başlıklı yazısında Pleynet'nin görüşünü desteklemektedir. Şu ya da bu yorum; hiçbiri ne yeterli, ne de yetersiz. Şarkılar'ı okurken tek tek bu varsayımların hepsini doğrulayabilecek nitelikte dizelerle karşılaşacağız. Maldoror, yorumu ne olursa olsun, Baudelaire'nin Les Fleurs du Mal'i Rimbaud'nun Illuminations'u kadar çoğul bir bilmece sunuyor bize. Bütün görünüşlere ve yazarın birinci şarkıdan sonra geçirdiği değişime karşın ne Lautreamont, ne de Maldoror tıpatıp benzeri ya da suretidir Ducasse'ın. Maldoror'un değişimleri; eylemlerin kip ve zamanlarının durmadan değişmeleri; öznenin ben den sene, senden ona dönüşümleri; teatral konuşmalar ya da aktarılan konuşmalar; dolaylı ya da doğrudan biçem, bize, gerçek ve tek kılavuzun okur olduğunu gösteriyor. Kendini okuma ortamında bir yere yerleştirecek ve kendisine bir bakış açısı seçecek olan okurdur. İlerde belki bir kez daha tekrarlayabiliriz, ama Şarkılar ve Poesies'nin alnacında şu tanımı okuyabiliriz: Bu iki yapıt, güç'e karşı açılmış savaştır; kaynağı ne olursa olsun Güç'e karşı dönüşsüz bir başkaldırıdır. Daha somut konuşacak olursak, Tanrı, III. Napoleon ve burjuvazinin işbirliğine ve bu işbirliğinin her türlü yansımalarına karşı amansız bir başkaldırıdır. Bu nedenle, bu başkaldırı ve savaşın oluştuğu tarihsel ortamı tanımak, Ducasse'ın yapıtının çözümlenmesine büyük ölçüde yardımcı olabilir. Lautreamont yorumcularının çoğunun düşüncesini Maurice Blanchot'nun şu cümlesi özetliyor gibidir. Onun imgelem gücü kitaplarla kuşatılmıştır. Marcelin Pleynet, bu Önsözün en Önemli kaynaklarından biri olan Lautreamont adlı kitabında hangi kitaplar? diye sorduktan sonra bu sorunun yanıtını arıyor. Poesies'de romana karşı olduğunu açıklayan Isidore Ducasse'ın en önemli kaynağının kara roman olması da onun çelişkili tutumuna ters düşmüyor. Andre Breton, Edmond Jaloux, Julien Gracq ve Paul Eluard, kaynaklar arasında aslan payını kara romana ve halk romanına ayırıyorlar. Bu romanlar arasında İrlandalı romancı Charles Robert Maturin'in (1782-1824) Melmoth the Wanderer'ı ile İngiliz romancı Horace Walpole'ün (1717-l797) The Castle of Otranto'su en önemli yeri tutuyorlar. Bunların arasına adını romanından ödünç aldığı Eugene Sue'nün, Walter Scott'ın ve Ann Radcliffe'in yapıtlarını da katabiliriz. Ne var ki, şiir sanatının Racine'den sonra bir milimetre ilerlememesinin sorumluları kabul ettiği Çağımızın Büyük Uyuşuk-Kafaları arasında Kafadan Çatlak Hayalet Ann Radcliffe'in ve Karanlıklann Dalavere Ortağı Maturin'in de adlarını sayması son derece ilginç olsa gerek. Şarkılar'da kara romanın yalnızca gerçek ve doğaüstünün oluşturduğu içeriğin değil, aynı zamanda okurun merakını gıdıklayan yöntemin de etkili olduğunu saptayabiliriz. Lautreamont'un kaynakları üzerine bir tez hazırlayan Pierre Capretz onun bir Sade okuru olduğunu ileri sürer; Maturin'in Bertram'ını, Goethe'nin Faust'unu, Klopstock ve Leconte de Lisle'i okuduğu kanısındadır. Capretz kaynaklar arasında İncil ve Tevrat'ı, dönemin dergilerini ve özellikle Doktor Chenu'nün Encyclopedie d'Histoire Naturelle'ini anar. Maldoror'un Şarkılarındaki kuş ve hayvan betimlemeleri neredeyse sözcüğü sözcüğüne Dr. Chenau'nün Doğabilim Ansiklopedisinden aktarılmıştır. Daha ileride bir kez daha değineceğiz: Ducasse'ın yazılı kaynaklardan yaptığı kolajın başlıca amacının, değerlerin tersine çevrilmesi olması gerekir. Poesies I ve II'yi yazarken tekrar lsidore Ducasse'a dönüşen Lautreamont, Vauvenargues ve Pascal'ın özdeyişlerini tersine çevirirken, kültürün ancak bir iktidar bağlamında anlaşılabileceğini anlatmak istemektedir. Kabul edilmiş bir özdeyişin tersine çevrilmesi ise egemen iktidara karşı çıkmaktan başka bir şey değildir. Yöntem Maldoror'un Şarkılarında aynı ölçüde anlamlıdır: Kendini gizleyen yazar, ansiklopedik bilgiye karşı güvensizliğini dilc getirmektedir. Gerçekten de ansiklopedi, kabul edilmiş bilgilerin toplamından başka nedir ki? Şiirsel söylem ise uzlaşmanın geri çevrilmesiyle bilinmeze çıkılan yolculuktur. Böylece, Lautreamont, Maldoror'un Şarkıları'nda onaylanmış bilgileri sarsmakta, hümanistlerin yaptığı insan heykelinin altından altlığını çekmektedir. Uygun olan alaya alınmakta ve hiçe sayılmaktadır. Marcelin Pleynet ise, yukarda adını andığınıız kitabında, etkilenme kaynakları olarak İncil ve Tevrat, Baudelaire, Murger, Musset, Poe, Sade, Scott, Flaubert, Goethe, Homeros, Hugo, Gagne, Klopstock, Shakespeare, Eugene Sue, Wagner, Young'ı ve le Magasin Pittoresque adlı dergiyi sıralar. Julia Kristeva'ya göre ne Maldorofun Şarkıları'nda, ne de Poesies'de basit bir aşırma olayı söz konusudur; özellikle Poesies'de dizgesini çıkardığı yöntem bağlamında doğru bir metinlerarası ilişkidir bu. Çünkü yararlanılan kaynak metinler yeni bağlamlarında bir değişim geçirmişler, mülk olmuşlar ve yeni bağlamlarına uydurulmuşlardır. Kristeva'ya göre Poesies I, genel olarak romantik söylemi mülk edinmekte; adını andığı romantik yazarların metinleri olduğu gibi aktarılmaksızın izlekleri eleştirilmektedir. Bu özelliği ile Poesies I olumsuzladığı yazarlara karşı ötedilsel bir yanıttır. Poesies II'de ise bu olumsuzlama ve tersinleme daha da karmaşıklaşmakta, tam olumsuzlama, simetrik olumsuzlama ve kısmi olumsuzlama kullanılmaktadır. Şunu gönül rahatlığıyla söyleyebiliriz ki, eylemin ne... pas... arasını alınmasıyla sağlanan basit bir olumsuzlama sayesinde, bir budala Özdeyiş olan cümle, birdenbire bir ışık, bir deha kazanmakta ve tatsız bir cümle şiirsel bir söyleme dönüşmektedir. Ya da olduğu gibi aktarılan birinci cümleyi izleyen olumsuzlanmış ikinci cümlenin ortaya çıkardığı çelişki, saçmalık boyutlarına ulaşmakta ve gizli düşünce kara mizaha dönüşmektedir. Isidore Ducass'ın Poesies II'de özellikle Pascal ve Vauvenargue'ı nişan tahtası durumuna getirmesi, bu iki yazarın XIX. yüzyıl liselerinde bir beyin yıkama aracı olarak kullanılmaları göz önünde tutulacak olursa, çok anlamlıdır. Isidore Ducasse, savaş açtığı bir kültürün savunucuları, dayanakları saydığı bu iki yazarı acımasızca gülünçleştirerek bu kültürün temellerine, dolayısıyla da toplumun ve kurulu düzenin yapısına saldırmaktadır. Okurların, kaynak metinler ile üretilen metinler arasındaki ilişkiyi izleyebilmelerine olanak sağlamak amacıyla kaynak metinler kitabın sonundaki notlar bölümünde gösterilmektedir. Albert Camus Başkaldıran İnsan'da Lautreamont'la başkaldıranın delikanlılık olduğu anlaşılır. der ve ekler: Maldororun Şarkıları neredeyse dahi bir liselinin kitabıdır; dokunaklılığı tam olarak, evrene ve kendisine karşı ayaklanmış bir çocuk yüreğinin çelişkilerinden kaynaklanmaktadır. Şair dünyayı olduğu gibi kabul etmektense kıyamet ve yıkımı seçmiştir. Dünyayı olduğu gibi kabul etmemek yalnızca zihniyet düzeyinde kalmamakta, yirmi bir yirmi iki yaşındaki şair, öteki ucunda Mallarme'nin bulunduğu şiir dilinde devrim yapmaktadır. Kullandığı kolaj yöntemi bir yararlanmadan çok bir yıkımdır, dilin yıkımıdır. Ölçü ve uyak bu devrimin bakış açısı içinde sanki hesapta yok gibidir; devrim dilin dışından çok içine yönelmekte, dilin kendisi devrim geçirmekte ve anlam bağlamında düzyazıdan bağımsız yeni bir semantik önerilmektedir. Dünyayı olduğu gibi kabul etmeyen, bu nedenle de kıyamet ve yıkımı seçmiş olan şair, bu dünyanın, yani Tanrı-İmparatorluk-Büyük Burjuvazi koalisyonunun her türlü dilini yıkmayı amaçlamaktadır. Sözdizimsel olduğu kadar dilin ruhunda gerçekleştirilmek istenmiş bir devrimdir bu. Bu nedenle şiirsel söylemin yalnızca ses katmanında değil, aynı zamanda ve belki de ondan çok daha ileri bir düzeyde anlam katmanında, gösterilen nesneler katmanında klasikten kopuşma gerçekleşmekte; ses katmanı, ölçü ve uyak gibi dış olanaklardan bağımsız, Özel ve özgün düzenlemelerin ürünü bir ahenkle ortaya çıkan bir yapı söz konusu olmaktadır. Bilindiği gibi, klasik dünyada şiiri düzyazıdan ayıran iki özellik, iki olanak vardı: Ölçü ve uyak, daha çok da ölçü. Yani düzyazı ile şiir arasında söylemsel bir ayrım yoktu, daha doğrusu şiirsel söylem henüz yoktu diyebiliriz. Yalnızca düzyazıya uygulanan bir koşuk tekniği vardı. Soruna bu açıdan bakınca, Batı dünyasında, şiir ile düzyazının resmi boşanmasının romantiklerle başladığını da görürüz. Gerard Genette'in sözünü ettiği, şiirsel dilin yapısında meydana gelen ve ölçü dizgesinde geriye dönüşsüz bir değişikliğe yol açan devrimin en önemli üç oluşturucusundan birinin, Camus'nün deyimiyle, bu delikanlı olduğunu söyleyebiliriz. Boşanma romantikler döneminde başlamıştır, ama biçimsel vc söylemsel olarak yirminci yüzyıl şiirinin temellerini atan devrim, şiirsel söylemin anlam ve gösterilenler katmanında Lautreamont ve Rimbaud sayesinde gerçekleşmiştir. Anlam ve gösterilenler katmanı birimlerinin özgürlüğüne kavuşmasıyla da ses katmanında gerçek bir gelişim süreci başlamıştır: Her şiirde yeniden bulgulanan ve tekrarlanması olanaksız, trade marklı bir ses. Artık şair ve şiiri gerçekten özgürlüğüne kavuşmuştur! Yirmi iki yirmi üç yaşında bir delikanlının bunca değişime yol açan girişiminin tam anlamıyla bilinçli olduğunu ya da olmadığını tartışmanın bir yararı olduğu kanısında değiliz. Çünkü bir bütünün tümüne karşı olmak için bu bütünün bir bölümüne karşı olmak yeterlidir; bir dizgenin çökmesi o dizgenin bir biriminin çökertilmesiyle sağlanabilir: Denklem bozulur ve bozulurken yeni denklemin dengelerini kuracak olan ayrıntıların da yolunu gösterir. Bugün tersine bir yolculuk yaptığımız zaman, şiirsel devrimin gerçekleşme sürecini kavrayabiliyoruz. XIX. yüzyılın Tanrısına ve toplumsal değerlerine karşı çıkan zeka, Pascal'ın cümlesini olumsuzlama formülüne oturtarak şiirsel devrimde önemli bir adım atıyordu. Julia Kristeva şiirsel söylemin doğal olumlama biçiminde bile kendiliğinden olumsuzlamayı da içerdiğini irdelerken, Poesies'yi tanık ve kanıt seçmesi boşuna değil. Bir dizenin ya da bir şiirsel sözün aynı anda olumlu ve olumsuz anlamı içerdiği savı, şiir için devrimsel bir dönüm noktasıdır. Böylece yalnızca şiirsel üretimde değil, aynı zamanda bu ürünün okunmasında da devrim gerekli olmaktadır. Isidore Ducasse-Comte de Lautreamont'un getirdiği şiirsel düzlem yeni bir okumayı da zorunlu kılmıştır. Onun yirminci yüzyıl için en önemli özelliği budur. Şu anda, XX. yüzyılın sonuna yaklaşırken, bütün dünyada egemen olan şiir 1850 yılları dolaylarında Fransa'da doğdu. Alman Novalis ile Amerikalı E. A. Poe'nun sezinlediği, Baudelaire'in tasarladığı biçimleri Rimbaud ve Mallarme, şiirin tehlikeye düştüğü noktalara kadar götürerek, şiirsel söylemin en uç sınırlarını çizdiler. Ama Lautreamont'un, bu iki şair kadar önemli olduğunu artık kimse yadsıyamaz. Isidore Ducasse'ın yapıtının 1870-1920 arasında gömüldüğü sessizlik, onun bugün sahip olduğu önemi gölgeleyemez. Hugo Friedrich'in dediği gibi, yirminci yüzyılın şairleri, değerleri ne denli büyük olursa olsun, bu biçimlere yeni bir şey getirmeyecektir. Şiir artık temelde biçimsel olarak evrenselleşmiştir. Artık şairin bağlandığı bir biçimsel tür sorunu değildir ögünlük: Bir nitelik, bir yetkinlik sorunudur. Jean Cohen'in dediği gibi, Karşı-şiirsel bir estetik olan klasik estetiğin, kendinin ve kendi özünün bilincinde olan bir şiirin estetiğine dönüşmesinde Lautreamont'un yeri Rimbaud ile Mallarme'nin arasındadır. Maldorofun Şarkıları ile Poesiesnin çevirisi çok önemli bir şey öğretti bana: Yorumdan kaçınmak. Şiir çevirisinde amaç dille yapılan yorumun çoğul anlam olasılıklarını azalttığını fark ettim. Bu da benim kaynak metne olan bağlılığımı çoğalttı. Bu bağımlılığın, bu bağlılığın Ducasse/Lautreamont'un yeni diline uygun bir kekre söyleyişe yol açtığı kanısındayım Türkçede. Öte yandan, metinlerin kaynaktaki yalınlığını Türkçede korumak için bindirme yöntemini seçtim. Sonuçta ortaya epeyce çeviri kokan bir metin çıktı. Zaten amaç da buydu: Kendi dilinde yabanıl ve azgın olan bir metni Türkçede ehlileştirınek haksızlığını göze alamazdım. Örneğin, Söylenmesi çok güç doğum günümden bu yana, uzlaşmaz bir kin besledim uyku veren tahtalara dizesinde, cümlenin ilk bölümünü bir yana bırakalım, ikinci bölümündeki tahtalar sözcüğünü, doğal olarak yatak, kanepe, sedir sözcüklerinden biriyle karşılayabilirdim; ama çağrışımı yoksullaştırmış olurdum. Örneğin, köpüğün kirpiği yerine denizin kirpiği diyebilirdim; kırların pürtüklü ovalarını kırların engebeli ovaları olarak yorumlayabilirdim. Bu tür yorumlardan özellikle kaçındım. Türkçenin sözdizimsel yapısı gereği, memur şiir çevirisinde, şiir dilini düzyazıdan kurtarmak için, dilimizin bağışladığı o büyük armağana, devrik tümceye başvurdum zaman zaman. Devrik tümcenin, başka dillere oranla, bu tür çevirilerde bizlere büyük olanaklar sunduğunu düşünüyorum. İlk üç şarkıda görülen ama dördüncü şarkıdan itibaren yoğunluk kazanan alaycı dili belirginleştirmek için zaman zaman hususunda gibi, malum gibi, misillu gibi Osmanlıca sözcüklerden yararlandım. XIX. yüzyıl geç romantik dönem Fransızcasını Türkçede karşılamayı amaçlamadığımı söylemek isterim: Böyle bir tasam olsaydı Türkçede kurmayı amaçladığım kekre ve yabanıl dilin tadına su katmış olurdum. Kaynak metindeki cümlenin/ dizenin bölünmezliğine saygı gösterdim. Cümleyi bölseydim belki anlam biraz daha saydamlaşmış olurdu, ama anlam katmanlarının iç içeliği ve sarmallığı yaralanırdı. Birkaç yıl süren çalışmalarım sırasında benden değerli yardımlarını esirgemeyen değerli dostlarım Rene Gaudy, İsmet Birkan ve Abidin Emre'ye; ayrıca, tıkandığım noktalarda engin sezgisiyle önümü açan ve Türkçe metni İngilizce çeviri metinle denetleyen Ülker İnce'ye teşekkürlerimi sunarım.


Polonya'da doğup büyüyen sanatçı, 1999 yılından bu yana çalışmalarını Londra'da devam ettiriyor. Aldığı psikoloji eğitimini resim yeteneğiyle birleştiren Stepnik'in tuvallerinde bu güçlü etkiyi görmek mümkün. Sanatçının eserlerinde kendi imzası haline gelen dairesel formlar, cesur ve duyguları coşturan canlı renkler insan ruhunun derin ve karmaşık sistemini çağrıştırıyor. Bu duygusal yaklaşım kişisel olduğu kadar bir o kadar da baştan çıkarıcı. Resimlerini tuval üzerinde yaşanan bir enerji patlamasına benzeten Stepnik, bu etkiyi ses, ışık ve diğer öğelerle artırmaya çalışıyor. Bu nedenle, ışıklı pano çalışmaları izleyiciler ve özellikle koleksiyonerler tarafından çok beğeniliyor. Genç jenerasyon Polonyalı sanatçılar arasında en çok dikkat çeken isimlerden biri olan Stepnik, 2007 yıldan bu yana Londra'da bir çok sergiye katıldı, eserleri önemli özel koleksiyonlarda yer almaktadır. Polonya'nın güneybatısında küçük bir kasabada doğup büyüyen sanatçı, Wroclaw Üniversitesi'nde sosyoloji ve psikoloji eğitimi aldı. 1999 yılında Londra'ya taşınıp London College of Art'da güzel sanatlar eğitimini tamamladı. 2007 yılından itibaren Londra ve İtalya'da bir çok sergiye katılan Stepnik çalışmalarına Londra'da devam etmektedir.


1840`lardan itibaren başta Fransa olmak üzere, diğer bütün Avrupa ülkelerinde de hayatına son veren insanların sayısında o kadar artış olur ki, ne oluyor diye sormaya başlar herkes kendine, aydınlar, düşünürler ve devlet. İntiharların çoğalmasının asıl nedenlerini bulmak için üniversite gibi bilim kurumları ve Emile Durkheim gibi sosyal bilimciler görevlendirilir. Durkheim, yahudi bir rabinnerin oğludur. 1858' de Fransa' da doğdu. Tarih, Felsefe ve Pedagoji okudu. Sosyoloji o zamanlar pedagojinin içinde ele alınıyor ve işleniyordu. Felsefe öğretmeni olarak bir Lise'de, Sosyoloji ve Pedagoji professörü olarak da Üniversitelerde senelerce hocalık yaptı. Akrabalık, aileiçi cinsel ilişki, kriminellik, hukuk, din ve sosyalizmin tarihi üzerine bilimsel yazılar yazdı. Fransa'nın sosyolji içerikli ilk dergisini o çıkardı. Birden fazla kitap yazdı. En önemlileri, Sosyal İşbölümü Üzerine (1893)', Sosyolojik Metodların Kuralları (1894), İntihar 1897 ve Dindar Yaşamın Temel Biçimleri (1912) Yazımın konusu olan İntihar, Durkheim'in diğer eserlerindeki merkezi tezlerle bütünleşiyor. Her biri adeta bir bütünün parçaları gibi. Durkheim da zamanın önemli düşünürleri gibi toplumsal değişimleri, toplumu oluşturan birimlerin yapısı ve üstlendikleri rol, insanlar üzerindeki etkileri vs. gibi konularda fikir üreten biridir. İntiharların nedenleriyle ilgili o gün de teoriler var tabii, fakat bu teoriler bilimsel olmadığı için doğru da değil. Bilindiği gibi teşhis doğru olmazsa, tedavi de doğru yapılamıyor ve intihar oranında düşüş kaydedilemiyor. Durkheim'in ilk işi o zamana kadar bir bilim dalı olmayan sosyolojiyi üniversiteye entegre etmek olur. Eserlerinden birini sosyolojinin konuları, metodları ve kuralları üzerine yazıyor. Böylece öğrenilebilen ve öğretilebilen bir bilim dalı oluşmuş oluyor. Ardından sosyolojinin alanını ve sınırlarını belirliyor. Buna göre, toplumsal veya sosyal olgular ve fenomenler, dinin, ailenin ve diğer sosyal kurumların yapıları ve işleyiş biçimleri sosyolojinin alanları olarak belirleniyor. Sosyoloji bireylerle uğraşmaz. Bireyle psikoloji ilgilenir. Sosyolji, konular üzerine fikir de üretmez, zira fikir üretmek filosofinin işidir. Sosyolji, belli metodları kurallarıyla uygulayarak sosyal bir olay ya da olguyu araştırır, elde ettiği verilere dayanarak bir sonuç çıkartır ve neticede çözüm önerileri yapar. Kısaca sosyoloji, komşu dallardan filosofinin ve psikolojinin sınırlarını ihlal etmez, etmemelidir. İntiharın kendisi psıkolojinin işi, fakat intihar oranı, yani mevcut nüfusa göre intihar edenlerin oranının düşmesi ya da yükselmesi sosyal bir olgudur, dolayısıyla sosyolojinin alanına girer. İntihar' ın sınırları, yani hangi ölümlerin incelenmeya alınacağının belirlenmesi gerekiyor. Bunun için intiharın tarif edilmesi yeterli: Bireyin kendini kasten öldürmesine veya sonucunda ölüm olduğunu bildiği halde gerçekleştirdiği eyleme sosyal bilimde intihar deniyor. Araştırmanın finansmanı ve araştırma konusu belli olduktan sonra, araştırmanın nasıl yapılacağı, yani gerekli bilgilerin nasıl elde edileceği sorusunun cevaplanması gerekiyor. Durkheim bunun için kendisi bizzat bigi toplamıyor, yani alan araştırması yapmıyor, bunun yerine hazırda bulunan dosya ve istatistikleri inceleyip değerlendirme yolunu seçiyor. Avrupa ülkelerinde 1841-1887 yılları arasında toplanan intihar istatistikleri, ruhsal hastalıklar, alkolizm, medeni hal ve din mensupluğu vs. konularında toplanan istatistikler, tahmini intihara teşebbüsler üzerine toplanan mahkeme belgelerini araştırmasına baz alıyor. Durkheim, dosya ve belgeleri o güne kadar var olan teorilerin kontrolü için de incelemeye alıyor. Bu teorilerde İntiharın nedeni olarak gösterilen, bireyin kisiliği, psikolojik durumu, fiziki durumu, uyusturucu bağımlısı olma hali, ırkı/etnik kökeni, cinsiyeti, medeni hali, irsi, iklim ve hava sıcaklığı, taklitcilik gibi faktörlerin intiharın gerçek kaynağı olmadığını tesbit ediyor. Dosya ve belgeler incelenirken üç dini grup göz önünde bulundurularak inceleniyor ve intihar oranının Protestanlarda en yüksek, Katoliklerde daha düşük ve Yahudilerde ise en düşük olduğu tesbit ediliyor. Bunu Durkheim şöyle açıklıyor: Protestanlık üyelerine inancını özgürce araştırma ve yorumlama olanağı veriyor, onların kiliseye bağımlılığını azaltıyor, buna karşın onları problemleriyle yalnız bırakıyor. Katoliklik üyelerine inancını eleştiriye ve yoruma kapalı olarak sunuyor, geleneksel otoriter kilise yapısını olduğu gibi kabul ettiriyor ve onları kiliseye sıkıca bağlıyor. Yahudilik, üyelerini en sıkı kontrol eden, hayatını düzenleyen bir dindir, Yahudilerin hıristiyanlar tarafından uzun yıllar takip edilmeleri, horlanmaları ve topluca katledilmeleri, onlararasında güçlü bir dayanışma ruhunun gelişmesine neden oluyor. Bu da onları intihardan koruyor. Durkheim, dosya ve belgeleri intihar motiflerine göre de inceliyor, dört intihar çeşidini belirliyor ve her 4 intihar tipinin ortak yanının, birey ile toplum arasındaki ilişkide bir dengesizliğin olduğunu tesbit ediyor. Egoist intihar daha çok modern toplumlara özgüdür. Toplum ya da sosyal grup bireyi kollektifleştirmede yetersiz, isteksiz ya da becerisizdir. İntihar gerçekleşmeden önce bireyde bana ne mentalitesi hakimdir, kendini toplumun veya sosyal grubun üzerinde görür, toplumuna veya dahil olduğu sosyal gruba karşı sorumluluk hissetmez, dahil olduğu grubun veya toplumun kendisine yararı olabileceğine inanmaz ve inanç kurumlarının ve dinin kurallarını uymayı red eder. İnsanın modern toplumda bireyselleşmesini Durkheim, yeni ve modern işbölümüne bağlar. Modern iş bölümü, insanı üretimde, üretilen mamülün sadece bir parçasını üreterek ya da üretimin sadece bir basamağını tanıyarak ürettiği şeye yabancılaşmaya ve zamanla kültürel alanda da yalnızlaşmaya götürür. Yalnızlaşan insanların küçük de olsa bir bölümü izole olur ve neticede intihara yönelir. ''Altruist intihar'' daha çok totaliter toplumlard görülür. Bu toplumda bireyin fazla değeri yoktur. ''Her şey vatan için mentalitesi yaygındır. Toplum 'her şeydir', bireyi sürekli kontrol eder ve disipline eder, bireysel hak ve özgürlükler yoktur ya da yok denecek kadar azdır, inanç kurumlarının ve dinin kuralları birey tarafından itirazsız uygulanır. Modern toplumlarda da askerlerde ve kaptanlarda sık görülür. ''Kuralsızlık İntiharı'' her toplumda gerçekleşebilir. Hızlı toplumsal değişimler ve ekonomik krizler döneminde daha çok görülür. Değişimler ve krizler eski toplumsal düzenleri, kuralları ve normları alt-üst ediyor. Kanunsuzluk ve kuralsızlık ortamı ortaya çıkıyor. Böyle ortamlarda birey ne yapacağını şaşırır, önünü göremez olur ve geleceginden korkmaya başlar. Kaderci İntiharı, ilkel toplumlara mahsustur Kadercilik bireyi etkisi altına almıştır. Evrenin ve insanın ne yapacağı, ne olacağının önceden belirlenmiş olduğuna inanılır. Adet ve Töre belirleyicidir. Yaşlı erkekler, hastalar, kocası ölmüş kadınlar, beyi ölmüş hizmetçiler ve Kralı ölmüş özel emir subayları intihar ederler, çünkü toplumda onlara artık yer yoktur. Hangi Hallerde İntihar Oranında Düşüş Görülmüş? Durkheim, savaş hallerinde, sosyal hareketlerin yoğun, sınıfsal mücadelelerin ve ulusal bağımsızlık hareketlerin yüksek olduğu hallerde, kısaca, insanlarasındaki dayanışmanın, kollektif bilincin, korunma ve güven duygusunun yüksek olduğu ve bireyin kendini düşünmeye zaman ve fırsatının olmadığı hallerde intiharlarda azalma olduğunu belirtir. a onun çözüm önerileri de kollektifleşmeye yöneliktir. Durkheim, özellikle egoist intiharların azaltılabilmesi için insanların sanat örgütlerinde ya da çalıştığı iş alanlarında örgütlenmelerini öneriyor. Devlete de, kiliselerin eskiden üstlendiği fakat onun siyasi alanda geriletilmesiyle artık cevaplayamadığı sorulara ve sorunlara, ailenin yapısal ve fonksiyonel değisikliğe uğramasıyla ortaya çıkan güvensizlik ortamına cevap ve güven vermesini öneriyor. Kızılbaş Kürtlerin Özel Problemleri: Kürtlüğünü öne çıkaranlar Kızılbaş-Alevi örgütleri içerisinde, Kızılbaşlığını öne çıkaranlar da Kürt örgütleri ya da buralarda örgütlü olanlar içerisinde kabul görmüyorlar, hatta zaman zaman saldırıya uğruyorlar. Dolayısıyla aidiyat duygusunu geliştiremiyorlar. Bundan dolayı önerim, Kürtlük ve Kızılbaşlık öğelerini eşit oranda barındıran, kollektif bilinci geliştirecek bir üst kimliğe ve bu kimlik etrafında koruyucu bir örgütlülüğe ihtiyaç vardır. Dersimlilik böyle bir üst kimlik olabilir. Zira Dersimlilik, Kürtlüğün Kurmanci ve Zazaki dillerinin ya da lehcelerinin ve Kızılbaşlığın yanısıra Ermeniliğin, Türkmenliğin ve İnançsızlığın da toplamından oluşan sadece coğrafi bir kimlik değil, aynı zamanda siyasal ve sosyal bir kimliktir. Dersimlilerin örgütü, üyesinin ailevi, dini ve diğer sosyal sorunlarına çare aramalı, bu konuda var olan sorularına cevap vermeli, en önemlisi dışarıdan gelen ya da gelebilecek olan saldırılara karşı üyesini korumalı, kurum ve kuruluşlar nezdinde hak ve özgürlüklerini savunmalıdır.


MR: Selam Andre. Fotoğraf çekimine hazır mısın? Her şeyi ayarladım senin için. Sadece şu sandalyeye oturup derin düşüncelere dalmış gibi görünürsen çekimi yapabilirim. Sonra da 'yi izlemeye dönebilirim. AB: İyi gözüküyor Man. Ancak ben bir kaç şey getirdim yanımda. Umarım sorun olmaz senin için. AB: Evet, gerçeküstü değil mi? Ama dinle. Şuraya oturup hazır olacağım, seveceksin, söz veriyorum. AB: TA DA! Yastığımdan bir parça kestim. Sonra onu bir ikinci el dükkanda bulduğum deri gözlüklere tutturdum! MR: Hmm... Bilemiyorum Andre. Çok fazla ciddi gözükmek istemediğine emin misin? Ben biraz daha karanlık bir görünüm düşünüyordum. AB: Zaten ciddi olan tam da BU Man. Güven bana. Hayranlık verici, müstesna, mükemmel, sansasyonel, muhteşem, şaşaalı, fantasitk olacak! MR: Tamam, her biri için ayrı çekime ne dersin. İzin ver de Kiki'ye biraz geç kalacağımı söyleyeyim. OK. Şimdi bana bak sadece ve ciddi gözükmeye çalı... Hayatta yapamam! Çok salak gözüküyorsun. AB: Sadece bakıp çekimi yapmazsan, artık bir sürrealist olmana izin vermem. MR: OK OK anladım. Şimdi profil alalım... ok, gayet güzel. İşimiz bitti gibi. MR: Çekimleri aldım Andre. ne diyebilirim ki? Kamera seni seviyor gerçekten. AB: Bakalım. Çok güzel! Profil resmini çok umursamıyorum zaten. AB: Hey Louie, Tony, gelip baksanıza! LUIS BUNUEL: Vay, tüm bilinçaltım sanki oradaymış gibi.


Man Zero w/ Help! The Captain Threw Up @ Peyote, 6 Ekim Çarş. Hırvat indie, post rock, ambient müziğinin önemli temsilcilerinden Man Zero, 6 Ekim Çarşamba günü, ülkemizin gelecek vaad eden post rock gruplarından Help! The Captain Threw Up ile beraber Peyote'de! Farklı zevklere sahip dört kafadarın oluşturduğu Man Zero kısa bir zaman önce uzun süren çalışmalar sonucunda Telemark albümünü yayınladılar. Ülkelerinde gördükleri ilginin dışında Japonya'da da ilgi gören bu albüm, Japon plaj şirketi Thomason Sounds tarafından da piyasaya sürüldü. 90'ların Slint ve Tortoise'dan günümüz gruplarından Explosions in the Sky ve Mogwai'e kada uzanan soundlarıyla Man Zero, ekim ayı başında bir balkan turuna çıkmakta. Bu turun bir durağında ise dörtlü, güçlü soundları ve başarılı performansları ile İstanbul'da! 2009 yılında, İstanbul'da Ozan, Uygar ve Mert tarafından kurulan grup 1 ocak 2010'da Help! The Captain Threw Up ismini almıştır. Enstrümantal parçalarında, post rock ve indie tarzlarını kombine ederek çalışmakta ve 60'lı 70'li yılların klasik, saykodelik rock tınılarından izler taşımaktadır. ..


manchester isimli angl-briton köyü henüz madchester olmadan, happy mondays elemanları gökyüzünde binlerce kuşu zehirlemeden ve ian curtis kendini asarak joy divison'ı, biricik karısını ve sub ruhani atmosferi terk etmeden önce, müzik aleminin kafayı kırmış kişiler listesinde her daim tepede yer alacak martin hannet geldi kırsaldan. sessizliği kaydetmişti. elinin değdiği herşey kült oldu zamanla, bir prodüktöre ihtiyacınız olursa hiç çekinmeden çağırın kendisini öte dünyadan. biz öyle yapıyoruz, gerekli olan malzeme: bir kaç adet şişe bira, box sigara paketleri, illa kapatılmış ışıklar ve araba farlarının gölgesi, zor değil. bugün sürüyle grup dinliyorsanız mtv'den ve oradan buradan, içinde biraz ingiliz ironisi ve hafif aksan barındıran, büyük ihtimal kendisi sayesinde. takriben 18. yy'da yapılmış ve bitmiş müzik icra etmeyi dilde kaydırak sayan pinhani, yüksek sadakat vs. dream tv gruplarından sorumlu değil kendisi, devamlı pir gösterilmesine rağmen mazhar alanson da sorumlu değil, o budist oldu zaten. gözünüzü kapayıp kulağınızı tutmaya çalışın ki, martin hannet'ı yıllar sonra, 24 hour party people isimli güzide filmimside, aynı anda gollum'a da hayat veren andy serkis oynamış, hakkını vermiş, ayakta saygı sunmuş, ihya etmiştir.


Geleneksel Alman sinemasının çöküşü, tutum ve uygulamalarının reddettiğimiz bir film tarzının ekonomik temelini sonunda ortadan kaldırıyor. Bununla birlikte yeni bir sinemanın yaşam bulma şansı vardır. Yeni Alman sinemasını yaratma amacımızı ilan ediyoruz. Bu yeni sinemanın yeni özgürlüklere gereksinimi vardır. Yerleşik endüstrinin geleneklerinden kurtulmaya... Ticari ortakların etkilerinden kurtulmaya... Özel çıkar guruplarının denetiminden kurtulmaya... Yeni Alman sinemasının inşasıyla ilgili somut entelektüel, biçimsel ve ekonomik kavrayışlara sahibiz. Bir kolektif olarak ekonomik risk almaya hazırız. Eski sinema öldü. Yeni sinemaya inanıyoruz. Yeni sinema ile eski olanı arasına çektikleri bu çizgi ile Alman sinema endüstrisi ile işbirliği ihtimalini daha en başından ortadan kaldıran imzacıların, anaakıma dahil olarak onu dönüştürmeyi başaran Fransız Yeni Dalgası'nın tersine bugün de Alman sinemasında eski ile yeni, ticari ile deneysel, popüler ile avangard arasında derin uçurumlar olmasının temelini atmış oldular. Filmlerinde geleneksel öykü anlatımı ve dramatik kapalılık yerine belgesel gerçekliği ve deneysel açıklığı tercih eden çoğu deneyimsiz ve alaylı olan bu yirmi altı sinemacının Alman toplumunu, kapitalizmini, uyumculuk ve kayıtsızlığını eleştimek ve sıradışı olmak dışında pek ortak paydası yoktu. Berlin'in ortasına bir duvar çekilmesinin üzerinden altı ay geçmeden yayımladıkları Manifesto'nun 50. Yıldönümünde, Oberhausen Kısa Film Festivali, imzacıların filmlerinden oluşan Provoking Reality. Mavericks, Mouvements, Manifestos isimli bir programla çıktı karşımıza. Federal Cumhuriyet'in yaşamında eleştirel bir ses olmak isteyen yirmi altı imzacının, manifestonun yayımlanmasından önceki ve sonraki beşer yılı kapsayan aktif dönemlerine (1958-1967) ait 40'a yakın film restore edilerek Nisan ayının sonunda 58. Oberhausen Kısa Film Festivali'nde gösterildi. Ardından farklı başlıklar altında aralarında Avusturya Film Müzesi ve MoMa New York'un da bulunduğu pek çok müze ve film festivalinde izleyici karşısına çıktı. Oberhausen Manifestosu Filmleri'ni 21-22 Aralık tarihlerinde Puruli Kültür Sanat işbirliğiyle Ankara Goethe Enstitüsü'nde izleyebilirsiniz.


Proje küratörlüğünü Ayşegül Sönmez'in, sergiler küratörlüğünü Arzu Yayıntaş'ın yaptığı, Beyoğlu Belediyesi ve Garajİstanbul'un desteklediği Aile Ağacı projesi, bir aile ağacına öykünerek çeşitli etkinliklerinde kadın sanatçıları, aktivistleri, kadın platformlarını ve değişik kesimlerden tüm toplumsal cinsiyet asimetrisi mağdurlarını bir araya getiriyor. Kadının temsildeki görünümünü belirleyen yanılsama ilişkilerini ortaya döktükleri gibi, cinsel farklılığın psikososyal profilini çizmeyi deneyecekler. Aile Ağacı kapsamında gerçekleşecek Manifesto koşusunda koşmak isteyenler, toplumsal cinsiyete, ırka, sınıfa, cinsiyete dayanan öznelliklerini ve kimliklerini vurgulayan her türlü manifestoyla koşuya katılabilir. 8 Mart günü toplanan manifestolar yazarları ve okurlarıyla Garajİstanbul'da özel bir etkinlikle seslendirilecek ve canlı olarak yayınlanacaktır. Tüm kadınlara ve/veya kadına değer verenlere duyurulur!


Hush Galeri, Yunan Sanatçı Manolis Anastasakos'un Personhood II isimli solo sergisine 10 Ocak 9 Mart 2015 tarihleri arasında ev sahipliği yapıyor. Sanatçı işlerinde Yunanistan'ın IMF ve AB denetimi altında kaldığı 2010 yılı dönemine ve medyanın kışkırtmaları ile sağlanan gerilimli isyan atmosferine ayna tutuyor. Bu ortamın insan davranışları, içsel düşünceler ve duygulardaki yansımalarını belgeliyor. Açlık korkusu ve ekonomik gerilemeden kaynaklı toplumdaki sosyal huzursuzlukların yansımalarına odaklanan Personhood II adlı sergi Pazar ve Pazartesi hariç her gün 11.00-18.00 saatleri arasında Yeldeğirmeni'nde konumlanan Hush'da gezilebilir. Resim, heykel, enstalasyon, fotoğraf ve video üzerine Atina'da üretimini sürdüren çok disiplinli sanatçı Manolis Anastasakos, Brüksel'in en önemli sanat merkezlerinden biri olan BOZAR'da No Country for Young Men sergisine katılmıştır. Şu ana kadar üç kişisel sergi gerçekleştirmiş sanatçının ilk defa İstanbul'da işleri izleyiciyle buluşacak. Personhood II'de sanatçı, etrafında bütün olup bitenlerden duyduğu rahatsızlıklara ve içgüdüsel duygulara yeni bir biçim kazandırmayı amaçlıyor. Sosyal ve siyasi yaşama hükmeden objeleri ve sembolleri kullanarak her insanın sahip olduğu bireyliğe ve iç benliğe ait sonuçlarla izleyiciyi yüzleştiriyor. Dünya çapındaki ekonomik açıdan harap olan bütün ülkelerin metaforu sanatçının çalışmalarında gözler önüne seriliyor. Neden mutluluğu aradığımızı bulmaya çalışıyorum; fakat kesinlik/belirlilik bizim için daha önemli. Aslında şu ana kadar hiç bir şey bulamadım, ancak bu arayıştan keyif alıyorum. Personhood II sergisi, izleyicileri Manolis Anastasakos'un bu sorgulama ve araştırmasına tanıklık etmeye davet ediyor.


Akşam saatlerinin telaşını anlatır, resim. Güneşin batışından, gecenin başına kadar olan süreçteki insan durumları-telaşları ve hazırlıkları vardır. Kemana aşinayız. Chagall'ın özgürlük imgesi resmi ortasında ve şeytanın başının altında. Pan daha yavru bir şekilde betimlenmiş gecenin başı olduğu için. Buradaki ayrım önemlidir. Pan yaratıcılığın şeytanıdır, kırmızı şeytan ise kötülüğün. Bunun için mavi keman ortalarında durur. Pan'ın rengi mum ve güneş renkleriyle gösterilmiştir. Mavi kemanın renklerini soldaki adamın yüzünde ve onun yukarısındaki adamın bedeninde görebiliriz. Mavi yüzlü adamın elindeki tuttuğu kağıtlar gecenin ilerleyen saatlerinde açılacak ve orada özgürlüğünü kesin kılacak, gün doğana kadar. Adamın yanında pan ve başının paralelinde güneş vardır. kötülüğün şeytanıyla başları ters orantılıdır. Sol yukarıdaki adam yalnızlığın sembolüdür. Elindeki asayla mavi yüzlü adamı uyarır, gün batıyor diye. Mavi yüzlü adamın hafif telaşı bu yüzdendir. Yalnızlığın yüz rengi yeşildir. Yeşil renk resimde bir yerde daha kullanılır o da sağ alttaki mumu tutan demirdir. Buradaki yeşil doğayı temsil eder. Doğa yalnızdır tıpkı adam gibi. Adamın ayakları yoktur fakat ayakkabılar vardır. Hiçbir yere gidemez ama kendini yalnızlığıyla öyle bir bağdaştırmıştır ki, ayakkabılarının varlığı onda güven hissi yaratır. Bu güven kuşkusuz saate olan tepkidir. Ayakkabılarıyla saate iteler. Belki kırmızı şeytan onun iteklemesiyle düşmeye başlamıştır. Güneş ilginç bir şekilde sol tarafın merkezine konulmuştur. Yalnız adam-doğa, Pan, kırmızı şeytan ve telaşlı adamın ortasındaki dengenin sağlayıcısı konumundadır. Saat 8:20'dir. Gecenin başlangıcına ve akşamın zamanına göre kritik bir saat. Yani güneşin doğuşuyla ters orantılı bir şekilde olaylar raks eder. Kırmızı şeytan. Neden şeytandır o? Aslında kanatları olan ve gayet güzel bir kadın olan bu imge neden şeytan olsun? Düşmüş kırmızı bir melek olamaz mı? Kuşkusuz olabilir ama şöyle bir ayrıntı vardır resimde- ve çok zor fark edilir bu: Şeytanın gölgesi yeşil yüzlü adamın asasına uzanıyor ve alttaki mavi yüzlü adamın telaşına telaş katıyor. Kaçan adam bir kadından kaçmaya çalışıyorsa sağ taraftaki İsa'nın başı neden dik? İsa'nın başı sadece adalet sağlandı zaman dikleşir. Bunun için kırmızı kadın melek aslında şeytanın temsilidir. Ve tabii Pan. Panda şeytandır. Bir resimde iki şeytan varsa kötülüğü farklı bir biçimdedir. Pan'ın kötülüğü bireysel özgürlükse kırmızı şeytan toplumsal özgürlüktür. Toplumsal özgürlükten kastım: Alt taraftaki insanların telaş içinde değildir. Klasik bir akşamüstü geçiriyorlardır sanki. Umarsız bir şekilde devam ediyordur hayat onlar için. Sağ taraftaki İsa'nın çarmıha gerildiği tahtanın rengi İsa'nın başının arka kısmında değişir ve rengi kırmızıdır. Tahtanın rengi kırmızı olduğu için ve şeytanda kırmızı olarak lanse edildiği için o meleğin kötü olduğu kanıtlanır. Ve Şeytan tabi ki; o da düşmüş bir melektir. Chagall burada çok gizli bir mesaj veriyor dinlerin tarihine yönelik. Geçmişteki Pan şeytanı ile modern dinlerdeki düşmüş melek şeytanı arasındaki farkları... Pan iyi bir müzikseverdir ve zamana pek aldırmaz ama kırmızı şeytan zamanın kölesidir ve müziği çok sevmez. Belki keman çalmaya başladığı için o da telaşa sürüklenmiştir. Yüzündeki ifade o yöndedir çünkü.


Marcel Schwob, altı adet kısa öykü kitabı yazmış ancak büyük yazarlarla büyük hayaller kurmuş, yeteri kadar bilinmeyen, büyük bir yazar. Yapıtlarını Schwob'a adayana yazarlar arasında Alfred Jarry, Paul Valery, Oscar Wilde ve Jorge Luis Borges vardı. Borges, editörlüğündeki Babil Kitaplığı'ında kendisini anarken, Düşsel Varlıklar Kitabı'nda da Schwob'un Hayali Yaşamlar'ından ziyadesiyle etkilenmiştir denilebilir. Schwob'un hayali yaşam konsepti, başta Borges olmak üzere, modern edebiyatta, gerçek karakterleri kullanıp düşsel metinler yaratmada öncü oldu. 1867 doğumlu Schwob, 1894-96 arasındaki sürede Düşsel Yaşamlar'ı yayımladı. Aralarında Kaptan Kidd'in de olduğu bir çok tarihsel karakterin biyografilerini yeniden yarattı. Borges, kendi yapıtı Alçaklığın Evrensel Tarihi'ni, Schwob'un daha düşük bir kopyası diye yazdığını söyledi. Derler ki, Schwob'un atalarından birini Jan Dark iyileştirmiştir. Kelimelere tapıyordu. Henüz üç yaşındayken almancayı söktüğü gibi ingilizce de konuşmaya başlamıştı. Ağır bir hastalığa tutuldu. Gerçek ile hayali ayırt edemez olmuştu. Kanalı geçip Britanya'ya yüzdüğünü gördü ya da yüzdü. Orada Jules Verne kıyıda bekliyordu. Sarıldı. Edgar Allan Poe ile aynı masaya oturdu. Verne, Poe ve Schwob o masada uzun uzun konuştular ya da konuştuğunu hayal etti. Lisede Georges Guieysse ile yakın arkadaş oldu. Her ikisi de içine kapanık tiplerdi. Edebiyat söz konusu olunca birlikte coşkuyla hereket ediyorlardı. Askerlik sonrasında editörlük/yayıncılık yapmaya başladı. 1891'den itibaren kitaplar yayımladı. Belki de en etkileyici metni Monelle'in kitabı için ilhamkaynağı olan hayat kadını, genç Louise ölünce, kendini paraladı. 1900 yılında yine genç bir aktris olan Marguerite Moreno ile evlenip, 1901'de Samoa'ya, en çok hayranlık duyduğu yazar olan Robert-Louis Stevenson'ın mezarını ziyaret için gitti. Yanında bir arkadaşı Ting-Tse-Ying de vardı. Yolculuğa çıkmadan önce zaten hastalanmıştı. Ağrıları dinsin diye morfin alıp duruyordu. Bir dostu, yazdığı hikayelerini yaşayacak dedi. Avustralya sahilinde uzandı. Adalarda kayboldu. Tulapala -Konuşkan adam dediler ona. Stevenson'un çiçekler arasına gömülmüş mezarını aradı bulamadı. Tanıştığı bir gezginin gösterdiği Stevenson tarafından gönderilen kartpostalları gördü. Samoa'da tekrar hastalanıp 1902'de Paris'e geri döndü. 1905 yılında zatürreeden öldü. Nefesinin artık yetmeyeceğini anladığında uzandı, aklına takılan yazmadığı, hayali kitapların isimlerini sıraladı kendi kendine. Yazmadığı kitapların olmayan kapaklarına bakarken, gözleri kasıldı. Neredeyse hiç bilinmeyen, düşsel metinlerin en önemli kısa öykü yazarlarından biri, böylece unutulmaya koştu.


Marcus Boon'un, Walter Benjamin'in Marsilya'da bir otel odasındaki esrar deneyimlerinin detaylarını anlattığı deneme, bilgimiz dahilinde Türkçe'de bir yayında ilk kez yayımlanıyor. Suat Kemal Angı'nın çevirdiği metin, aynı zamanda sonda bir alıntıya da yer verdiğimiz ve İmge Yayınları tarafından yine Suat Kemal Angı çevirisiyle yayımlanmış Walter Benjamin'in Esrar Üzerine isimli kitaba giriş niyetine de okunabilir. Sevgili Suat Kemal Angı'ya, çeviriyi yayınlama izni için teşekkür ederiz. E srarı uyuşturucular hakkında okuduğu kitaplar yüzünden deneyen birisi aranacak olsa, bulunacak kişi Walter Benjamin olurdu. 1919 gibi erken bir tarihte, Baudelaire'in esrar üzerine anahtar metni Yapma Cennetler'i okumayı bitirir bitirmez şu notu düşer: Bu tecrübeyi bu kitaptan bağımsız olarak tekrar etmek gerekecek. 1927'deki ilk esrar deneyi hakkında tuttuğu notlarda, Poe'yu şimdi çok daha iyi anladığımı hissediyorum demiştir. Aslında, bu kitaptaki 'tutanaklar'ın bilimsel süslerine rağmen, Benjamin'i esrar incelemesine yönelten, Paris pasajlarını araştırırken keşfettiği farkındalıkla benzeşir bu pasajlar, on dokuzuncu yüzyılın yeni bir tür arkeolojisi/tarihi için temel oluşturacaktı. Louis Armstrong ve arkadaşı Mezz Mezzrow'un ot içmeyi New York City'de moda haline getirdiği ve Narkotik Şube Müdürü Harry Anslinger'ın esrar içmenin kötülüklerine karşı kongrede kampanya yürütmeye başladığı günlerde, Benjamin, henüz modası geçmiş olanın bu en büyük erbabı, Marsilya'da bir otel odasında uzanmış, on dokuzuncu yüzyılın büyük litterateur'leri tarzında esrar içiyordu. 'Esrar' sözcüğünün en azından iki farklı anlamı vardır: Tarihsel olarak, kenevir otundan yapılan psikotropik ilaçlar için kullanılan genel bir terimdir ; günümüzde kastedilense, genellikle, bitkinin tomurcuklarından çıkarılan ve bej, kahverengi ya da siyah kalıplar halinde preslenen reçinedir. Kenevirin psikotropik etkileriyle ilgili bilgi büyük olasılıkla Neolitik döneme tarihlenirken, uyuşturuculara yapılan yazınsal göndermeler, kenevirin Müslümanlara yasaklanmış olup olmadığıyla ilgili tartışmaların tüm şiddetiyle devam ettiği orta çağlarda, Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da mistik ve polemik şiirlerin yayımlanmasıyla başladı. Kenevir otundan çıkarılan özler, muhtemelen, Avrupa'da yüzyıllardır halkın başvurduğu çareler arasında bulunuyordu; ne var ki, esrar Avrupa'da ancak on dokuzuncu yüzyılda, o dönemde moda olan şarkçılığın etkisiyle tanındı. Napoleon'un ordularının esrarı Avrupa'ya Mısır seferlerinden (1798-1801) dönerken getirdikleri söylenir. 1809'da, büyük Fransız şarkiyatçısı Sylvestre de Sacy, şimdiki Türkiye-İran sınırında yaşayan radikal bir İsmaili grubu olan Ortaçağ Suikastçılarının esrar kullanmalarıyla ilgili olarak Paris'te bir bildiri sundu. 'Esrar'ı 'suikast'la ilişkilendiren etimoloji muhtemelen yanlışsa da, bu bağ Parisli bohemlerin imgelemlerini harekete geçirdi ve nihayet 1845 yılında Paris'te, Ile Saint-Louis'deki eski bir otelde, aralarında Baudelaire, Balzac, Gautier, Delacroix, Daumier ve daha başkalarının da olduğu Parisli birçok önemli yazar ve sanatçının, yaylı sazlar dörtlüsünün müziği eşliğinde, esrarı bademle karıştırıp macun gibi çiğneyerek yediği, biraz çorbayla birlikte yuttuğu bir salon olan Club des Haschischins'in kurulmasına yol açtı. Bu kulüp, Gautier'in Le Club des Haschischins adlı büyüleyici kısa gotik öyküsünde ölümsüzleşti. Bu öyküde rastlanan halüsinasyon çağlayanı ve Amerikalı yazar Fitz Hugh Ludlow'un abartılı Hashish Eater'ı (1857) gibi başka yapıtlar, az çok duman solumuş çağdaş okurlara olanaksızmış gibi gelebilir. Bu aşırılığın sorumlusu sadece gotiğin yazınsal gelenekleri değildi; yirminci yüzyıl yazarlarının mideye indirdikleri esrarın dozu da, uyuşturucunun halüsinojen işlevini yerine getirmede yeterince etkili olmuşa benziyor üstelik, akşam yemeklerinden sonra sarılıp içilen esrarlı sigaradan daha fazla. Baudelaire, esrarla ilgili olarak yakıcı, nerdeyse düşmanca iki metin yazdı. 1851 tarihli makalesinde, devrimsel bilinçle ilintilendirdiği insanların şarabı ile esrar arasında sakıncalı bir benzerlik kurdu. 1860'da, Yapma Cennetler kitabının yarısını esrar tartışmasına ayırdı diğer yarısı Thomas De Quincey'nin genellikle uyuşturucular konusunda ilk edebi tartışma olarak kabul edilen Bir İngiliz Afyon Tiryakisinin İtirafları adlı kitabının serbest çevirisine ve Baudelaire'in konu hakkındaki son sözüne ayrılıyordu. Baudelaire esrarı gerçek bir şeytan olarak ilan etse de, Şeytana Yakarışların yazarından gelen bu yorumu nasıl anlamamız gerektiğini söylemek zordur. Baudelaire eğer esrarla kötülüğü ilişkilendirdiyse, o zaman bu kötülük on dokuzuncu yüzyıl burjuva Avrupa'sının korku ve uyuşukluklarına açılan bir geçit olarak görülebilir. Eğer bu geçidin ölü bir sona ulaştığı doğruysa ve eğer Baudelaire bir görev bilinciyle bu gerçeğe işaret ettiyse, bu gerçek Fransız ve Avrupalı diğer genç kuşakların Dekadanlar, Sembolistler ve diğerleri uyuşturucuyu Baudelairevari imgelemi tetikleyen potansiyel bir katalizör olarak yeniden ve yeniden keşfetmelerini engelleyemedi. Ve Benjamin de, Pasajlar Yapıtı'nda bulanan çeşitli göndermelerden açıkça anlaşıldığı üzere, esrarın Baudelaire'i özellikle onun uyuşturucu benzeri bir halüsinasyon olarak mala doğru meyleden erken dönem kavrayışını anlamak için çok önemli olduğunu düşünüyordu. Uyuşturucuları çevreleyen koşullar Benjamin'in yazdığı dönemde hızla değişiyordu. Uyuşturucu kullanımını düzenleyen ilk ulusal ve uluslararası anlaşmalar I. Dünya Savaşı yıllarına rastlayan dönemde onaylandı ve uyuşturucu maddelerin on dokuzuncu yüzyıl boyunca az çok rastlanan serbest dolaşımı yerini, bu güne dek süregelen ve giderek daha da karmaşıklaşan bir düzenlemeye bıraktı. Başlangıçta, bu kurallar özellikle afyon içeren maddeleri hedef aldı; ama Almanya'da, kullanımı 10 Aralık 1929'da kanunlaşan uyuşturucu yasasıyla denetlenen maddelerden biri 'Hintkeneviri' idi. Benjamin, 18 Nisan 1931 tarihli esrar deneyinden söz ederken, Merck firmasına güvenilebilir demektedir (Tutanak 9); dolayısıyla onun bilimsel araştırma grubu uyuşturucular temin edebildiğini varsayabiliriz bu Alman ilaç firması aynı zamanda meskalin üreticisiydi. Yasal ya da değil, uyuşturucu kullanımı, Benjamin'in entelektüel çevresinde pek de övgüye değer bir şey olarak görülmüyordu. Bu maddeler hakkında bir kitap yazmak istese de, mektuplaştığı arkadaşı Gerhard Scholem'den kitabına ilişkin planlarından kimseye söz etmemesini rica etmesi, Benjamin'in ünü için kaygılandığını gösteriyor. Benjamin'in 1933 yılında Jean Selz'le birlikte İbiza'da yaptıkları deneylerde tuttuğu notlarda 'afyon'u ifade etmek için 'crock' sözcüğünü kullanması da, benzer bir çekinceyi akla getiriyor. Öte yandan, yaşadığı esrar deneyimini kendi ağzından anlattığı bir yazıyı 1932 yılında Frankfurter Zeitung'da yayımlattığı düşünüldüğünde, Benjamin'in bu denli yoğun bir kaygı taşıdığı söylenemez. Aslında, Benjamin'in açık yürekliliğiyle, ömrü boyunca yaptığı uyuşturucu deneyleriyle ilgili düşüncelerinin yayımlanmasını 1970 yılına dek ihtiyatla bekleyen Alman arkadaşı, hapçı flaneur Ernst Jünger'in açık yürekliliği arasında, bu tür yayınlar için iklimin önemli ölçüde değişmiş olduğunu gösteren dikkat çekici bir fark vardır. Benjamin'le edebiyat arasında çok sıkı bir bağ kurduğum için, topladığı notlarla gerçekten yapmayı amaçladığı şeyin son derece belirsiz olduğunu belirtmek zorundayım; ve eğer, görünüşte bilimsel uyuşturucu tutanaklarından, psikolojik fragmanlardan, felsefi gözlemlerden, denemelerden, kısa hikayelerden ve benzer başka tuhaflıklardan oluşan bu düzensiz karışım için 'edebiyat' terimini kullanıyorsak, kısmen bu, edebiyatı geleneksel disiplinlerin sınırları içine sığmayan bir yere koyduğumuz içindir. Modern anlamları içinde 'uyuşturucular' ve 'edebiyat' sözcükleri hemen hemen aynı zamanda (1800 dolaylarında, Romantiklerle birlikte) ortaya çıkar. Her ikisi de, faydacılığın giderek acımasızlaştığı bir zamanda, bilincin genişlemiş anlamıyla birlikte, insanın imgelem gücünün açık ve tam tezahürleridir. Ve her ikisi de, imgeleme ait tehlikeli aşırılıkların imha edilmek için boşaltıldığı kavramsal atık alanlarına kişiye verdikleri yasak bir iş yapma, sınırı aşma duygusu yüzünden çekicilikleri gittikçe artan yerlere dönüşür. Nelerin bu yerlerde ıskartaya çıkartılacağı konusunda her zaman seçici davranılmaz. Esrar, afyon ve meskalinin etkileri farklı olsa da, metinler ve gözlemlerle yapılan bu montaj tıpkı Benjamin'in kolayca göze çarpan kişiliğinin ve onun görkemli yazma biçeminin yaptığı gibi bu uyuşturucuların arasındaki sınırları bulanıklaştırma eğilimindedir. Benjamin'in sözlerine dayanarak söylersek, onun esrar ve diğer uyuşturucular hakkında yazdıkları, psikoaktif madde deneylerinin etkilerinin ve anlamlarının ilk elden felsefi araştırmasına ayrılan külliyatın bir hayli küçük bir bölümünü oluşturur. Scott Thompson'ın belirttiği gibi, Benjamin, dini ve mitik deneyimi Kantçı felsefenin yapıları içinde tanımanın bir yolunu bulmaya çalıştığı 1917 tarihli denemesi Gelecekteki Felsefenin Programı Üzerineden beri, Kantçı deneyim kavramını yeniden işlemekle ilgilenmiştir. Kantçı ya da Kantçı olmayan bakış açısından bu tür bir girişimin o dönemde alıcısı olmasa da, nörolog bilim adamı Francisco Varela ya da Flynt'in bireylik teorisi üzerine yapıtlarında yakın zamanda geliştirdikleri ilk elden fenomenolojik yaklaşımlar belki bir umut verebilir. Avital Ronell'ın söylediği gibi, sarhoşluğun deneyimi sorununu felsefe ya da psikoloji veya herhangi başka bir disiplin içinde konumlama çabası başarısızlığa mahkum gibi görünüyor. Ki bunun bir nedeni, yukarıda verilen bütün örneklerde, felsefeden edebiyata doğru, ya da derinlik psikolojisine ya da Yeni Çağ tinselliğine ya da araştırmanın zar zor meşrulaştırılan diğer bir tehlikeli ve sahipsiz alanına doğru benzer bir kaymanın gerçekleşiyor olmasıdır. Bu kitabın ilk bölümünü oluşturan tutanaklar, Benjamin'in gözlemci ya da denek olarak doktor Ernst Joel ve nörolog Fritz Frankel'in gözetimi altında Berlin'de katıldığı deneyler sırasında tutulmuş notları içerir. Benjamin, Joel'i, Berlin'de, rakip öğrenci örgütlerinin başkanlıklarını yaptıkları üniversitede tanımıştı. Joel I. Dünya Savaşı sırasında doktor oldu, aynı yıllarda morfine alıştı; savaştan sonra bir psikiyatri kliniği açmak üzere Berlin'e döndü, burada yoksulları tedavi etti ve sosyal psikiyatri adını verdiği şeyi net bir şekilde tanımladı. Frankel'le birlikte, diğer uyuşturucularla ilgili başka çalışmaların yanı sıra, kokainin etkileri üzerine bir monograf yazdı. Benjamin gibi Joel de yüksek dozda morfin alarak intihar etti. Biyokimya alanındaki alkaloitin, yani afyondaki morfin içeriğinin keşfedilmesi gibi ilk keşiflerin birçoğu on dokuzuncu yüzyılın başlarında Fransa'da gerçekleşirken, Almanya, psikoaktif ilaçların özelliklerinin keşfedilmesi ve araştırılmasında çok önemli bir rol oynadı. Modern ilaç sanayi on dokuzuncu yüzyılın ortalarında Almanya'da gelişti ve yirminci yüzyılın en önemli psikoaktif ilaçlarından birçoğu Alman araştırmacılar ya da şirketler tarafından geliştirildi. Yakın geçmişte yayımlanan Nazis on Speed adlı kitabın fazlasıyla gösterdiği gibi, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya'da, sadece psikoaktif ilaçların etkilerini araştıran bir topluluk oluşturuldu. Bu araştırma, uyuşturucu kullanımına duyulan ilgiden, daha iyi teşhis ve tedavi edebilmek amacıyla bir dizi 'anormal' psikolojik durumu taklit etmeye ya da modellemeye, Dachau'da meskalinle gerçekleştirilen ve zihni kontrol etme metotlarını ya da doğruluk serumunu bulmayı hedefleyen deneylere kadar, çok çeşitli konuyu içeriyordu. Gene aynı araştırma, 1950'ler ve 1960'larda Birleşik Devletler'de, zihin açıcılarla gerçekleştirilen deneylerin birçoğu için temel oluşturdu. Uyuşturucuların bu ya da şu kavrayışa ya da olaya neden olduğuna dair cafcaflı iddialar ortaya atmak için bir neden yoktur. Bunun yerine, Benjamin'in daha iyi bilinen yapıtlarındaki çeşitli fikirlerin ve motiflerin uyuşturucu deneyimleriyle ilgili notlarında da ortaya çıkışını ve diğer deneyimler ve olaylar kadar bu deneyimlerin de uyuşturucunun Benjamin'in düşüncesindeki etkisi, Benjamin'in düşüncesinin uyuşturucunun özel bir belirtisindeki etkisi onun geçmişini ve gelişimini oluşturduğunu gözlemleyebiliriz. Bataille, Daumal ve Huxley gibi, Benjamin de, modernitenin başkalaşımında kilit bir araç sağlayacak bir tür materyalist sihir arıyordu yazılarında gerçekleştirdiği ve benim Benjamin hakkındaki yazılarıma şimdiki gibi temel oluşturan bir başkalaşım. Hepsinden önemlisi, bu uyuşturucular dilin güçlerini aydınlattılar ve katalize ettiler, ve onun uyuşturucularla yaşadığı deneyimler ardında edebi bir tortu ya da çökelti bıraktı: Benjamin'in Marsilya'da Esrar yazısında söylediği gibi, sadece izlenimlerin ayrıntılı bir listesi değil, aynı zamanda bir çiçeğin biçimini alan bir tür figür onun deneyimlerinden kristalleşen ve bugün de yankılanmaya devam eden bir figür. Walter Benjamin, 19 Eylül 1919, Ernst Schoen'e, Mektuplardan, bu kitabın içinde. Bkz. Paul Bowles, Kif: Prologue and Compendium of Terms, George Andrews ve Simon Vinkenoog, The Book of Grass (New York: Grove, 1967), 108-114. Kenevirin Neolitik Çağ'daki kullanımı için bkz. Paul Devereux, The Long Trip: A Prehistory of Psychedelia (New York: Penguin, 1997), 39-44; ve Richard Rudgley, Essential Substances: A Cultural History of Intoxicants in Society (New York: Kodansha, 1994), 28-31. Kenevirin Ortaçağ İslam dünyasındaki kullanımı için bkz. Franz Rosenthal, The Herb: Hashish versus Medieval Islam (Leiden: Brill, 1971); ve Hakim Bey, The Bhang Nama, Hakim Bey ve Abel Zug, Orgies of the Hemp Eaters (New York: Autonomedia, 2004). Bu metin 1818'de yayımlandı: Memoire sur la dynastie des Assassins et sur l'etymologie de leur nom, Memoires de l'Institut Royal de France, Academie des Inscriptions et Belles-Lettres 4 (1818), 1-84. Du vin et du hachish, Charles Baudelaire, Oeuvres completes, c. 1 (Paris: Gallimard, 1975), 397. On dokuzuncu yüzyılın esrar hakkındaki anahtar metinlerinden bazıları şu kitaplarda toplanmıştır: Andrew C. Kimmens, Tales of Hashish: A Literary Look at the Hashish Experience (New York: Morrow, 1977); ve Bey ve Zug, Orgies of the Hemp Eaters. Werner Pieper, Nazis on Speed: Drogen im Dritten Reich, c. 2, 475. Gershom Scholem'e mektup, 26 Temmuz 1932, Mektuplardan, bu kitabın içinde. Scott J. Thompson, Benjamin'in kendi yapıtlarındaki bu bakış açısının ihmal edildiğini ileri sürer; bkz. Thompson, From Rausch to Rebellion: Walter Benjamin on Hashish, Pieper, Nazis on Speed, c. 2, 59-69. Sarhoşluğu tartışan Marksist metinler için bkz. Michael Taussig, Shamanism, Colonialism, and the Wild Man (Chicago: University of Chicago Press, 1987), Kolombiya'nın Putumayo bölgesindeki yah-hey şifacıları üzerine bir araştırma; Herbert Marcuse, Essay on Liberation, Marcuse'ün 1960'ların gençlik hareketleriyle ilgili yorumlarından Thompson From Rausch to Rebellionda söz eder (s. 64-65); Mikhail Bakhtin, Rabelais and His World (Bloomington: Indiana University Press, 1984), bu kitap karnavalı ele alır; ve George Bataille, L'Ivresse des tavernes et la religion, Critique, 25 (1948): 531-539. Ayrıca bkz. zihin açıcıları ciddiye almayı reddeden ön-Durumcu yayın Potlatch: 1954-1957 (Paris: Editions Allia, 1996), 127-128. Bkz. Ernst Bloch, Briefe, 1903-1975, c. 1 (Frankfurt: Suhrkamp, 1985), 310. Bununla birlikte, Das Prinzip Hoffnung adlı başyapıtında Bloch, esrarın uyanıkken düş gördürme gücüne birkaç paragraf ayırmıştır. Bkz. The Principle of Hope, çev.: Neville Plaice, Stephen Plaice ve Paul Knight (Cambridge, Mass.: MIT Press, 1995), 89-90. Bkz. Marcus Boon, The Time of the Assassins: Cannabis and Literature, Boon, The Road of Excess: A History of Writers on Drugs (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2002), 123-169. Bkz. Jean Paul Sartre, L'Imaginaire: Psychologie-phenomenologique de l'imagination (Paris: Gallimard, 1940); Ernst Jünger, Annaherungen: Drogen und Rausch (Stuttgart: Klett-Cotta, 1970); Henry A. Flynt Jr., The Psychedelic State (1992), www. henryflynt. org., erişim tarihi Aralık 2005; Terence McKenna, True Hallucination (New York: HarperCollins, 1993). Francisco J. Varela ve Jonathan Shear, The View fromWithin: First-Person Approaches to the Study of Consciousness (Thorverton: Imprint Academic, 1999); Flynt, bireylik teorisiyle ilgili seçme makaleler, www. henryflynt. org. Avital Ronell, Crack Wars: Literature, Addiction, Mania (Lincoln: University of Nebraska Press, 1992). Ernst Joel ve Fritz Frankel, Der Cocainismus: Ein Beitrag zur Geschichte und Psychopathologie der Rauschgifte (Berlin: Springer, 1924). Ayrıca bkz. Ernst Joel ve Fritz Frankel, Beitrage zu einer experimentellen Psychopathologie der Haschischrausch, Zeitschrift für die Gesamte Neurologie und Psychiatrie (Berlin, 1927), III, 84-106. Ernst Joel hakkında daha fazlası için bkz. Scott J. Thompson, Walter Benjamin, Dr. Ernst Joel and Hashish, www. wbenjamin. org/joel_frankel. html#wbjf_hash (erişim tarihi Aralık 2005). Bkz. Martin A. Lee ve Bruce Shlain, Acid Dreams: The CIA, LSD, and the Sixties Rebellion (New York: Grove, 1985). Walter Benjamin, The Work of Art in the Age of Its Technological Reproducibility, çev.: Harry Zohn ve Edmund Jephcott, SW4, 253-256. 'Aura' hakkında bkz. Tutanak 5, not 2. Benjamin'in uyuşturucular ve diğer konular üzerine yazdığı yazılarında kullandığı labirent motifiyle ilgili bir tartışma için bkz. Gary Shapiro, Ariadne's Thread, Anna Alexander ve Mark S. Roberts, High Culture: Reflections on Addiction and Modernity (Albany: SUNY Press, 2003). Şimdi de, esrarkeşin zaman ve uzam üzerindeki talepleri yürürlüğe giriyor. Bilindiği gibi, bunlar kesinlikle muhteşemdir. Esrar içmiş biri için Versailles çok büyük değildir, ne de sonsuzluk çok uzundur. İç deneyimin bu muazzam boyutlarının, bu mutlak sürekliliğin ve ölçülemez uzamın gerisinde bekleyense, uzamdan ve zamandan oluşan bu dünyanın beklenmedik durumlarını artan bir şefkatle anımsatan, olağanüstü mutluluk verici bir mizah duyumudur. Sonsuza kadar yiyip içmek için daha şimdi oturduğum Restoran Basso'da mutfağın da şimdi kapandığını söylediklerinde, sonsuzca hissediyorum bu mizah duyumunu. Ama sonradan, bütün bunların aslında apaydınlık, olağan, hayatla dopdolu olduğu ve hep öyle kalacağı duygusu. Oturduğum yeri nasıl bulduğumu da belirtmeliyim. Benim için önemli olan, eski limanın ancak üst katlardan görülebilen manzarasıydı. Aşağıdan yürüyerek geçerken, ikinci kat balkonunda boş bir masayı gözüme kestirdim. Sonunda, çıka çıka birinci kata kadar çıkabildim. Pencere kenarındaki masaların neredeyse tamamı doluydu, bunun üzerine, o an boşalan çok büyük bir masaya geçtim. Tam otururken, koskocaman bir masada tek başıma oturacak olmanın yakışıksızlığını fark ettim; utana sıkıla kalktım, tüm katı boydan boya yürüyerek salonun diğer ucuna geldim ve ancak yanına vardığımda görebildiğim bu küçük masaya yerleştim.


Maria Kodama, her kült müzisyen ya da şairin sevdiği kadın olma şanssızlığında aslında. Borges'in Yoko Ono'su neredeyse. Hep Borges'in mirasıyla kendi ismini duyuruyor diye ve birçok başka nedenle eleştirildi. Ben ise, Atlas'ta Borges'in yanında dururken gördüğüm fotoğraflarında, her şeye rağmen, erkeğini seven bir kadın olduğunu düşünüyorum. Baba tarafından Japon, anne tarafından Uruguaylı olan Maria Kodama, 1986 yılında, 86 yaşında hayatını kaybetmiş olan Jorge Luis Borges'den 45 yaş gençti. 1960'lı yıllarda Buenos Aires Üniversitesi'nde öğrenciydi. Borges'in Ulusal Kütüphane'de Anglo Sakson/İzlanda edebiyatı üzerine verdiği haftalık derslere katılmıştı. Borges, Kodama ile tanıştığında çoktan kör olmuştu. Bu nedenle, Kodama'yi hiç gerçek anlamıyla göremedi. Ancak yine de, ona, gönül düşürdü. Yaşamını annesiyle aynı dairede geçiren Borges'in, hiç yanyana uyumadığı, tensel olarak dokunmadığı kadınlarla sevgili olduğu biliniyor. Sağlığı kötüleşen annesi, 67 yaşında ve kör olan oğluna bir evlilik planlar ama işler felaketle sonuçlanır. Bu dönemde, Borges uluslararası üne de kavuşur. Maria Kodama ile arkadaşlığı ilerler ve Kodama sonunda, onun asistanı ve 1970'ler ile 80'lerde gerçekleştirdiği seyahatlarinde yoldaşı olur. Ancak 1985 yılında, ölümünden bir yıl önce Borges ile Kodama Paraguay'da geçerli olan bir evlilik gerçekleştirebilirler. Bunun asıl nedeni, o dönemde Arjantin yasalarında zorlaştırılmış olan boşanma sürecinden kurtulmaktır. Kör ve yaşlı bir yazarın kendinden 45 yaş genç bir kadınla beraberliği, toplum ve yakınları tarafından eleştiriyle karşılansa da, geçen yıllarda Kodama'nın Borges'i iyi idare ettiği aşikardır. Bugün de, Buenos Aires'te Borges'in adını taşıyan Enstitü'nün başındadır. Leonardo da Vinci gibi, Borges de aşırı karışık ve farklı yönleri olan biriydi. Büyüleyici bir zeka ve muazzam bir hayal gücüne sahipti. Biliyor musunuz, onun tavşana benzeyen kafasını sever ve gülüşünü izlerdim, çünkü, güneşin altındaki bir kaplan yavrusu gibi, çok güzel bir portreydi. Ulrika derdi, kuzey dillerinde minik ayı demek. Evet, şairin, onu lanetleyenin bir yarısı olmasına neden olan ruh, iblis tarafından lanetlenmişti. Tabii ki. Whitman'ın muhteşem ve uçsuz bucaksız bakışı ve şiirden ortaya çıkardığı edebiyat nedeniyle... Çünkü Borges'in de dediği gibi, kişi uyum ve dengeyle yazmalıdır, yaptığınızı geri alabilmek için mesela bir sone'nin kurallarını bilmelisiniz, ancak ondan sonra serbest nazımı deneyebilirsiniz. Ya da Whitman olarak doğmalısınız. Borges bir dahiydi... Kendine özgüydü. Ancak Brenot ile aynı fikirde değilim. Bence deha, yeteneğe bir katkıdır: tarihte radikal bir değişim yaratmaktır. Dehası olmayan, yaratıcılığı olmayan yetenekli kişiler olabilir. Bakın, Borges'le hiç böyle hissetmedim ben. Bu durum beni şaşırtabilirdi. Ben oldukça küçükken, onunla ilişkim bir öğrenci çırak ilişkisi olarak başladı ve o günlerde, oldukça özgür hissettim kendimi. Onunla gayet içimden geldiğimi gibi, doğal olarak konuştum. Onunla yazarları ve o yaşıma göre savunulamayacak şeyleri de tartıştım. Ancak onu tanımak istedim. Çünkü bana okuduğu yazdıkları bende gizemli bir kardeşlik hissi yaratmıştı. Bazen. Uyandığında, düşlerinin yazmaya değer olup olmadığına kara verirdi, sonrasında ise bunun hikaye mi şiir mi olacağını düşünürdü. Evet, dil yarattı. Ancak daha önce de söylediğim gibi, ilk denemelerinden tatmin olmamıştı. Özellikle düzyazı olmak üzere, İspanyol dilinin anlatıcı bakımından yön değiştirmesi de bu şekilde oldu. Bu dildeki iki büyük devrim de Amerika'dan geldi. Biri oldukça trendy biçimde Ruben Dario, diğeri ise Borges ve birden fazla dili olması üzerine gerçekleştirdiği anlatıcı değişimi, çok küçüklükten beri ortaya koyduğu kısa ve öz yazım tekniği ile eleştirel okuma devrimidir. Onu öncelikle bir şair olarak görüyorum; ondaki bu müthiş deha, küçüklüğünden geliyordu, kaderiydi. Aynı zamanda çocuk dahiydi. Yedi yaşında, Yunan Mitolojisi'nden kısa metinler yazarken, sekiz yaşında bir Quixote/Kişot bölümünden feyz alan La visera deadly/Ölümcül gözü yazmıştı. Dokuz yaşında ise Oscar Wilde'ın Mutlu Prensini İngilizce'den çevirmişti. Evet. Ayrıca Mutlu Prens yayımlandığında birçok kişi çeviriyi yapanın babası olduğunu zannetmişti. Evet, Keats'in üstündeki etkisi büyüktü ancak asıl tercihi 9. ve 10. yy'dan epik metinler ve İngiliz Baladları'dır. Ayrıca Emerson, Browning ve... Walt Whitman! Hayır. Dramatürji ya da nasıl derler, duygusal şeyleri severdi. Borges ölümü doğal yollarla da yaşadı, her zamanki gibi, her gün olduğu gibi... Stoacı'ydı. Korkmuyordu, çünkü ölümü bir macera gibi gördü. Yaşamın gizemlerine duyduğu merakını tatmin edeceği bir mekan gibi gördü. Ölümden sonra bir şeyin olup olmadığını bilmek istedi. Aslında, bildiğiniz gibi, biraz doğuya özgü hissiyatı vardı. Felsefe, Budizm Zen ve Şintoizm üzerine o kadar çok okumuştu. Bu bilgeliktir. Yaşamın sana sunduklarından nasıl zevk alacağını bilmektir. Buenos Aires Tutkusunda, Geçip giden zamanda önemli olan/ dolu dolu/ve keyifli olması yazmıştı. Evet hep böyle bir tarzı vardı. Zaten genel görüşe karşı olmak büyük cesaret demektir. Bir ruh diğer yarısını bulduğundan bunun sonsuza dek sürdüğüne inanıyorum. Sonsuza dek ve bir gün daha. Yanılıyorsunuz. Borges onun büyük bir yazar olduğunu biliyordu. Onu keşfetmişti ve Cortazar Borges'e Casa Tomadayı okuması için bıraktığının ikinci günü arayıp, kitabı yayımlayabileceğini söylemişti. Hatta kızkardeşi Norah da ilüstrasyonları yapacaktı. Sizin iki yazarınız, sanatla birleşip yanyana gelmişler. Evet sihir. Doğru kelime bu. Yanımda iki muhteşem yazar, öyle bir tablonun önünde. Goya-Borges-Cortazar. Muhteşemdi. Bana dayatılanı kabul etmemek için doğmuşum diyordu Cortazar. Kendini adamış bir yazardı. Evet. Ayrıca kişisel olarak da adanmıştı. Ama tüm çalışmalarında değil. Politik olmayan muhteşem fantastik hikayeler yazdı, ama diğerleri politikti. Cortazar uzakta ve yalnızdı. Buenos Aires'e sevgisiyle özlemini çekiyordu, anlamlı bir sessizlik içindeydi. Doğru. Öykülerinin önemli bir okuyucusuyum. La noche boca arriba favorilerimdendir. Uzay ve zamanı sıradışı bir şekilde birbirine katar. Ayrıca Prosa del Observatorio, tam bir novelladır, çok etkileyici bir düzyazı şiirdir. Bu dönemi benim en çok ilgimi çeken kısmıdır. Maria, 1981 yılı ve iki farklı tavır. Cortazar yazdıkları yüzünden Centro Cultural de la Villa de Madridde, Borges ise yüz yıl sürecek bir askeri yönetim talep ediyor, o sırada Arjantin'de binlerce insan kaybediliyordu. Evet, ancak Borges görüşlerine derinden inanıyordu. Düşüncelerini yayınladı zaten. O zaman tartışıldı, eleştirildi ve ölümünden 17 yıl sonra bile hala eleştiriliyor. En iyisini istediğine inanmıştı. Hissetiğine inanmıştı. Hislerine, hislerine... Öne sürdüğünün işe yaramadığını gördüğünde ise, değişti. Budur. Ne sürüye bağlı bir durumdaydı ne de iki yüzlüydü. Tutarlıydı ve asla kendine ihanet etmedi. herhangi birine ya da diğerine kendi çıkarı için yakınlık hissetmedi. Bu bana oldukça sıradışı geliyor. Hayır. Farklı taraflardaydık ve çokça tartıştık. Ancak dürüstlüğünden dolayı ona hayranlık duydum. Onlara kendisi ulaştı. Onu etkileyip etkilemediğimi bilmiyorum. Tek söyleyebileceğim ben bir pasifistim ve kötülüğün gücünü kullanmasından daha beter bir şey yoktur. Borges'in, aralarında gazete ve dergilerde kalmış metinleri de kapsayan çalışmalarının yeniden basımı ile ilgileniyorsunuz. Dünya dimension minnettar kalacak. Bu çalışmanın öğretmenler, öğrenciler ve yazarlar için önemli olduğu inancındayım. Çünkü Borges'in çalışmaları stil dersidir. Bu çalışma, Borges'in her zaman yaptıklarının arka planının gözükmesine imkan tanıyacak. Hayır. Borges 20 yaşındayken içinde bu şiirin de olduğu kitabı yoketmişti. Çünkü ilk bakışta Bolşevik Devrimi'nin halkın bilgi ve yaşam düzeyini artıracağını düşünmüştü. Ancak söz konusu dönemin patronlarının çarın ayakkabılarını giymeye başladıklarını farkettiğinde bu ideolojiden uzaklaştı. İyi de oldu. Ama Kızıl ilahiler Grecia isimli dergide bir de bir başka İspanyolca dergide yayımlanmıştı. Evet, bir de Cenevre'de bir dergide. Ama o kitaptan geriye kalan tek şey, kitaba ismini veren şiir oldu. Evet. Victoria de Samotracianın orjinalini gördüğümde duygu yoğunluğundan ağladım. Borges de benimle birlikte ağladı. O heykeli kitaptan incelemek babamdan aldığım ilk estetik dersti. Sık sık. Bakın, yüzmeyi ve dansetmeyi çok severim. Çocukken klasik dans eğitimi almıştım. Daha sonra flamenko'ya başladım ve arkadaşlarımla rock, salsa yaptım. Sonra Borges bana Yunan dansı derslerimde eşlik ettiğinde, kendi de çok keyif aldı. Tüm öğrenciler onunla konuşmaya geldi, dans hocamız Borges'e onu özel bir sınıfa getirdiğimi söylemişti. Eğitiminiz oldukça yüksek, yine de eğitim almaya devam ediyorsunuz. Evet, okumayı seviyorum. Beni rahatlatıyor. Yazmak da benim için bir nevi gizli bahçe. Borges benim bir tür kasırga merkezi olduğumu söylerdi: Çevrede her şey uçarken sakin ve sessiz. Benim evimde. Bir mekanda kahve ve portakal kokuları arasında kahvaltımızı yapardık. Kahvaltı hazırlamazdım. Nasıl yapacağımı bilmediğim gibi, öğrenmek için de çabalamadım. Farkettiğimde... uçaktaydık. Uçakta bana O olduğunu farkettiren bir his geldi ama ona hiçbir şey söylemedim. Sonuçta bu bana ait bir konu, bunun hakkında sormayın lütfen, bana kalsın. Bunu anlatmak sizi daha fazla insan yapar. Sense & Sensitivity filminde kızkardeşlerden büyük olanın hikayesi gibiydi bize olan. Her şey ilk başta çok Viktorya çağı gibiydi, Borges ile benim aramda bir başlangıç mücadelesiydi. Ah hayır! İhtiraslı patlamalardan filan bahsetmiyorum, yaşadığım budur, anlayın lütfen. Evet oldukça kişisel biriydi. Örneğin, Hey Maria, şu kelimeyi değiştirelim derdi, sonrasında Diğerini tercih eder misin? diyebilirdi. Diğer kelime daha iyi ya da bu dediğimde Neden? diye sorardı. Sebeplerimi sıralardım. Bunu düşüneceğim derdi. Bazen hemfikir olur, bazen de Haklısın ama ben diğer kelimeyi kullanacağım derdi. gayet serbesttik yani. Bu durum, tamamen yaşamının ve yazınının tüm gücünü oluşturuyordu. Sadece duygusallıkla o müthiş yazıma ulaşamazdı. Ve Kipling... Doğu ile Batı'nın Şarkısı. Bir de John Donne, her dizede ritm ve müziği yönlendiren bir şair. Evet, uzak notaların ya da kumun sesi... kumda çok küçük hayvanların kumda hareket ederken çıkardığı ses gibi ya da denizlerin sesi... Çok güçlü. Aniden, zor zamanlarda hayat ve güç verir gibi. Ayrıca bir hayvanın kokusudur, müziktir. Buna bağlı olarak... Borges'in öyle olduğu farzedilen Agnostisizm'ine rağmen, çalışmaları sonsuza bir çağrıdır. Eğer biri sonsuzluğa çağrı yapıyorsa, Tanrı'ya çağrı yapıyor demektir. Borges'in ölümünün arifesinde, İngiliz Büyükannesinin de isteğiyle, birlikte Anglo Sakson Baba'mıza dua ettiniz. İnanç ya da inançsızlık sorunu değil bu. Borges Agnostikti. Ancak annesi daha önce ona Kutsal Baba'mıza dua etsin diye yalvarmıştı da. Borges ölmeden önce ona, dini bir eğitim almadığımdan, konuşamayacağımız konular var dedim. Yine de, onu aşan konularla ilgili konuşmak üzere rahip isteyip istemediğini sordum. o zaman Borges, Aslında söylemek istediğin, bir rahibe ihtiyacım var mı? dedi. Hayır... Sadece benim konuşamayacağım konulardan onunla konuşmak isteyebilirsin diye... dedim. O zaman Borges, Olur, bir protestan ile bir katolik olsunlar ki, her ikisiyle de konuşamayayım dedi. İşte bu nedenle, öldüğünde bir katolik ve bir protestan rahiplerle birlikte ekumenik bir tören düzenlendi. Vefatından önceki günlerde bana büyükannesinin ona aldığı karemala şekerlemelerini anlatıyordu. Edebiyat ve Arapça çalışmak üzerine sohbet ettik. Ve en ama en son söyledikleri ise... İkimiz hakkındaydı. Ama bunu asla anlatmayacağım, bana kalsın. Çünkü İsviçre'yi çok seviyordu. Buenos Aires'e henüz 20 yaşındayken göç ettiğinde bıraktığı ülkeydi. Ayrıca bana söylediğine göre, çok sevdiği bu ülkeye, kendisini bağlamamak için önce çamur atmış. Çünkü Arjantin'de yaşamak zorunda olduğunu biliyordu. Ancak daha sonra buna ihtiyaç duymamış, çünkü ufku açılmıştı. Bilmiyorum. Muhtemelen ikimiz de düşündük. Bir Orta Çağ şiirinin tercümesidir o. Maldon Savaşı... tam olarak şöyle başlar, Hiçbir şeyden korkmasınlar. Borges'in bana hediye olarak verdiği Anglo Sakson edebiyatından ilk kitaptı ve kapağında bir alıntı olarak, bu kelimeler vardı. Evet. Özellikle orayı seçti. Çünkü orası Borges'in insanlığa bir nevi geride bıraktığı mirası gibi.


Gorki ile Çehov 1899 yılında tanıştıktan sonra büyük bir dostluk gelişir aralarında. Çehov, Gorki'yi dışarıdan bakıldığında bir serseri gibi duruyor ama içeriden çok zarif bir insan diye anlatır çevresine. Ünlü 'Akademi Olayı'nda da Gorki'den yana olur. Hatta Gorki'ye çapkınlık dersleri bile verir. O ara MST'nin yıldız oyuncularından Mariya Andreyevna ve Olga Knipper iki yazarın ilgilisi çeker. Gorki, Mariya Andreyevna'ya yakınlık göstermeye başlarken Çehov, Olga Knipper ile evlenir. götürdüğünü pek az kimse bilir. Gorki'yi Lenin'le tanıştıran odur. Savva Morozov'un bolşeviklere para yardımı yapmasını sağlayan da o. Bolşevik lider Nikolay Bauman'ı evinde saklayarak polislerden kurtardığı bile olmuştur. Lenin, ona 'beyaz kuzgun' lakabını verirken onun bir fenomen olduğunu düşünüyordu. İki dost arasındaki ilk tatsız olay Çehov'un Gorki'nin 'Küçük Burjuvalar' isimli denemesini estetik tutuculukla suçlaması oldu. 'Ayaktakımı Arasında' MST'de kapalı gişe olarak elli kez sahnelenince Çehov kıskançlık içinde Olga Knipper'e oyun hakkında çok karamsar konuşmuştum, nasıl böyle bir başarı kazanır derken Knipper, Stanislavski ile konuştum, 'Ayaktakımı Arasında' büyük başarı kazanmış olsa da onun pek içine sinmediğini, boş laflar ettiğini söyledi diyerek ise onu sakinleştirmeye çalışır. Böylece MST'de iki düşman grup ortaya çıkar; Bir yanda Gorki, Andreyevna, Morozov diğer yanda; Çehov, Knipper ve MST'nin kurularından olan ünlü tiyatro kuramcısı Konstantin Stanislavski. Savva Morozov, Andreyevna'ya olan aşkının esiridir. Andreyevna'nın bir dediğini iki etmez. Onun için MST'yi iflastan bile kurtarır. Morozov, MST'de yöneticilik yapmaya başlamasıyla birlikte de Andreyevna başrollerde boy göstermeye başlar. Stanislavski'nin MST'nin sessiz kraliçesi dediği Olga Knipper ise zamanla ikinci plana itilir. Gorki ise gelişmeleri heyecanla seyrederek Morozov'u tiyatronun kulisinde toza bulanmış ve oyunun başarısı için kaygılanır halde gördüğüm zaman, onu bütün fabrikalarından dolayı bağışlamaya hazır hale geliyorum. Ama buna ihtiyacı yok elbette. Onu seviyorum. Çünkü o sanatı karşılıksız seviyor diye yazar Çehov'a. Gorki ve Çehov arasındaki dostluk giderek bozulur. Gorki, bir zamanlar öykülerini okurken ağladığı yazarı artık gerici bulur. Çehov'un ünlü 'vişne bahçesi' eserini eleştirir. Bu konuda Gorki yalnız da değildir. Oyun hakkında oyunun kapısına bir yazı yazmak gerekirse ortaçağ çanlarından birindeki yazıyı öneririm; Vicos vaco, mortuos plango diye yazanlar olur. Mariya Andreyevna, Stanislavski'nin mektubu üzerine MST'den ayrılır. Peşinden Gorki MST ile olan bağlarını koparır. En son ve en ağır darbe ise Savva Morozov'dan gelir. Morozov, bütün maddi desteğini de çekerek MST yöneticiliğinden ayrılır. Çehov'un da yakın zamanda ölmüş olması MST'nin sonu olur neredeyse. Gazeteler, Morozov'un Andreyevna için Petersburg'da yeni bir tiyatro kuracağını, açılışının da Gorki'nin yeni bir oyunuyla yapacağını yazıyordu sonraki günler. Gorki ve Andreyevna için hikaye güzel bitmişe benziyordu ki Morozov'un intiharıyla sarsılırlar. Morozov 13 Mayıs 1905'te bir otel odasında kendini bir silahla vurur. Bir yanlışlık yapmamak için kalbinin üstüne bir işaret koymuş ve tam işaretlediği yerden vururmuş kendini. Morozov için, Andreyevna'ya olan umutsuz aşkın kurbanı olduğu söylense de işin içinde bolşeviklerin olduğu söylentisi de dolaşır. Olayın ilginç yanlarından biri; Morozov'un hayat sigortası yaptırmış olmasıdır. Ama daha ilginci ise Andreyevna'nın Morozov'un mirasçısı olarak eline geçen parayla yeni bir tiyatro kurmak yerinde parayı bolşeviklere verip MST' ye geri dönmesidir kuşkusuz.


Pek yok, sadece tersine gitmek için sanırım. Ayrıca babana karşı başka takımı desteklemek istiyorsun, United taraftarıydı. 1950'lerde deplasman maçlarına bisikletiyle giderdi Leicester gibi yerlere. Ama onu City'e çevirdim. Yine de başka bir United bağlantım vardı. Okuldan ayrıldıktan sonra Edwards ailesinin et fabrikasında büro işi için başvurdum. Haftalık 9 sterlindi maaş. Hatta görüşmeyi yapan Martin Edwards bile olabilir. Eh, işte et arabaları geliyor, şuraya otur, bu formları doldur ve dosyala dedi. İş ne zaman başlayacak? dedim. Başladın bile, dedi ve beni ofiste bıraktı. Bir saat. Orada tek başımaydım. Kapıyı kilitlemişti. O dönünce ben ayrıldım. Tam gol attıklarında mahalle barına yürüyordum ve o büyük kükreme yükseldi. Maçtan yarım saat sonra Manchester'a ücretsiz bir otobüs ayarlanmıştı, Haydi, Mavilerden olsan da bu otobüse biniyorsun dediler ve harika bir gece geçirdiğimi söylemeliyim hepsi bu. Normalde asla giremeyeceğiniz kulüplerin kapıları açıktı, bedava içki ve her şey vardı. Ve komik bir şekilde, United'ın başarısı gibi hissetmiyordu kimse, sanki bir kriket takımı gibiydiler. Eskiden Kippax1 tribünündeydim ama gitmeyi bırakmamın sebeplerinden biri de sürekli söylenmeleri. Şimdi, orada oturmanız gerektiğinde onlardan kaçamazsınız. Peter Reid günlerinde 2-0 kazanıyorlardı ve Ah, 3-2 olacak... diye inliyorlardı. Joe Royle gelmeden önce bu genç City taraftarlarıyla konuştuğumu hatırlıyorum, bayağı intihara meyillilerdi ve Bakın, bu hep böyle olmuştur dediğimi hatırlıyorum. 1965'te onları desteklemeye başladığımda, İkinci Lig'in dibindeydiler. Ama bu çocuklar City'nin tarihinin Colin Bell ile başladığını düşünüyor. Oasis'in yaptığı tek iyi şey, kulübü devralmakla tehdit etmekti. Bu insanları harekete geçirdi ve bu yeni adamı, Bernstein'ı bir atış gibi yakaladılar. Şimdi Sky işin içinde ve bu onların düşüşü olabilir. Murdoch ne yaptığını biliyor mu 30.000 sefil bir arada olur mu? Maine Road'dan canlı yayın, Man City v Hartlepool satmayı dene Amerika'da. Yerel gazetede şimdi neredeler? sorusu vardı. 1970'lerin başındaki Rodney Marsh zamanından City takımındaklerden biri yakın zamanda yer aldı. Dünyadan kaybolmuş gibi görünen bir çift vardı. Bir tanesinin Futbolcu olmasaydım serseri olurdum, dediği aktarıldı ve bence dediğini yaptı. Evet, 1970 Meksika Dünya Kupası setim vardı. Romenler siyah beyaz çekilmiş, sonra renklendirilmişti. Bir paket açardın ve Doğu Avrupalılardan biri çıkarsa çığlık atardın. Ve sonra Dünya Kupası yaklaştığında, yarısı kadroda bile değildi. Resimlerin tamamı 1962 yılına aitti aslında. Epeyce. Prestwich Heys yerel amatör takımdı ve Sutton United'a karşı Amatör Kupa maçında onları görmeye gittim. Bir golü kutlamak için sahaya daldım ve yarı zamanlı polis olan komşum tarafından tutuklandım. Bury'de, mezarlığın bir ucundan geçip çitin üzerinden atlarsanız ücretsiz girebilirsiniz. Yine de her zaman kaybediyorlardı, çünkü en iyi zemin onlardaydı, diğer tüm takımların oynamaktan hoşlandığı bu yemyeşil çimleri vardı. 1966 Dünya Kupası takımından Ray Wilson yanlarındayken ve o zorlukla yürüyebildiğinde Oldham'ı görmeye giderdik. Yolun yarısında olduğu için neden cenaze levazımatçısı olduğunu görebiliyordunuz. Dördüncü ligin sonundaydılar ama aniden her maçı kazanmaya başladılar ve üç sezonda ikinci ligin zirvesine yakınlaştılar. İşin garibi, George Best ile birkaç kez karşılaştım ilki 1980'lerin başında Londra'daki bir içki kulübündeydi. Manchester'lı olduğumu duymuş. Yeterince iyi oynamıyor diye düşündüklerinden United taraftarının sopaladığını anlatıp kafa sikti. 80 dakika boyunca hiçbir şey yapmadan dikilip durduğu doğruydu ama yine de maçı kazandıran kişi olurdu ki bence bunda bir sorun yoktu. Ama Bobby Charlton ve diğer oyunculardan ayrılırken yine de eleştirilen o olacaktı. O yerel meyhaneye takılan tiplerdendi ve öyle olunca da her zaman atarlanan birileri çıkacaktır. O zamanlar rock dünyasında futboldan söz edemezdiniz. Rough Trade'deydik ve onlara Bu futbol şiddetiyle ilgili bir şarkı dedim ve hepsi birden Futbola takılmıyorsun, değil mi? diye sızlandılar. Melody Maker'ın Mark Smith'in futbol hakkında yazmak zorunda kaldığı açık bir şekilde yaratıcılık krizi çektiğine delalet yazdığını hatırlıyorum. Yaklaşık beş yıl sonra, aynı herif başka bir şarkıyı incelerken bu kez onun çöp olduğunu ve Kicker Conspiracy'nin zirvesine yaklaşamadığını söyledi. Ve şimdi, tabii ki, tüm eski müzik kaşarları Oasis'le birlikte locada maç izliyor. Okuduğum en iyisi, City'yi nasıl dönüştürdüğünü anlatan Malcolm Allison'ın Colors of My Life'ı. 1970'lerin sonunda geri döndüğünde tamamen meteliksizdi. Hala 1968'deymiş gibi Manchester'daki en iyi kulüplere gider ve bir Oliver Reed sahnesi2 gibi herkese ısmarlardı. Sonunda ödemesi istenirdi ve sadece Hesap ödemek mi? Ne demek istiyorsun, ben Malcolm Allison'ım derdi. Ama bazen işe yaramıyordu ve hafif tartaklamak zorunda kalıyorlardı, ortalıkta dolaşıp beşlikleri topluyor ve şapkasına tıktığı bozuk paraları bütünletirdi. Şimdilerdeki futbol yazarlığına gelince buradaki gazetelerin ele aldıkları konular korkunç. Man Utd'nin Brezilya'daki maçları sırasında bir gazeteye bakıyordum ve Finans sayfalarını mı okuyorum? diye düşündüm. Her şey Man Utd'nin basın mensubunun olmaması ve basın departmanınını olmayan tek kulüp olmaları hakkındaydı, aman ne büyük bir felaketti. İyi, ama maçın skoru neydi? diye düşünerek okudum. 1980'lerin başında Almanya'ya gitmek futboldan biraz uzaklaşırken beni tekrar futbola döndürdü. Hamburg gibi yerlerde, bazı kulüplerdeki taraftarların içinde İngiltere'de olmayan bir avangart rock sahnesi vardı. Alman maçlarında 25p gibi büyük bira bardağı ve güzel, temiz bir sosis alırsınız. 1994 Dünya Kupası'nda Almanya ile Bulgaristan'ı izledim. O nasıl bir gündü. Alman oyuncular maça bir saat kala kaslarını gevşetiyor, sıçrama hareketleri ve jimnastik yapıyorlardı. Ardından, bu devasa ekranlarda Bulgar takımından biriyle bir röportaj gösterdiler, herif Hepimizin sahaya çıkmasına sevindim. Yarım saat önce sadece dokuz oyuncumuz vardı, dedi. Stadyumda herkese acayip nazik davranmaya çalışıyorlardı ve ekstra güvenlik olarak hepsi de Michael Jackson gibi giyinmiş kırmızı şapkalı bir takım adamları getirdiler. Almanlar tarafındaydık ve maçın ortasında bir Güney Amerikalı film ekibi gelip önümüze oturdu, ben de onlardan yer değştirmelerini istedim. Bu kırmızı şapka gelip bana neler olduğunu sordu, sonra bir polis geldi ve ABD futbol federasyonundan Ronald Reagan'a benzeyen beyaz saçlı bir adamı getirdi ve eleman Koltuğunuz rahat değil mi efendim? gibi şeyler söylüyordu. Ben de hayır diyorum, sorun o değil, sadece bu film ekibi. Sonra Ah. Alman değilsiniz, değil mi efendim? Sanırım futbolun kendilerine bulaşabilecek Avrupa'dan gelen bir mikrop olduğu düşüncesine kapılmışlardı. Tekrar oynamaya başladım. Ben bir merkez defans oyuncusuyum. Müdahaleyi severim ama oynadığımda ayaktayımdır. Benzer. Diğerlerini iterim, kaval kemiğine vururum. Ama şu anda yaptıkları kıtır kıtır faullerden, tüm o forma çekiştirmesinden hoşlanmıyorum. Dünya Kupası'ndaki o Beckham faulünün sinir bozucu yanı oyundan atıldığında, onu neredeyse tekmelemesiydi. Eğer tekmeleyeceksen, gerçekten tekme at. The Fall olarak bir takımımız vardı, konserlerden önce üniversite takımlarıyla oynardık. Hepimiz Londra'da oteldeyken Icicle Works grubuyla oynadık. Ekibimizde sekiz ya da dokuz kişi vardı, grup ve birkaç roadie. Gördüğünüz en şişman delikanlı olan Lincolnshire'dan Big Dave adlı o adam kaleye geçti. Ve önlerinde The Icicle Works yazan replika Liverpool formalarıyla sahaya çıktılar ve yanlarında sahte bir Avrupa Kupası taşıyorlardı. Her iki devre de 20 dakikaydı ve uzatma süresine 5-4 önde gittik, onların tur menajerleri de hakemdi, bu yüzden maç devam etti. 6-5 kazandılar. Bitirdiğimizde hava kararmıştı ve barda maçı kazandıkları tüm müzik dergisi meriçlerine anlatıp Avrupa Kupası'nı gezdirmişlerdi. Bana öyle geliyor ki, şu anda sahip olduğumuz sert çocuklara olan hayranlığımız daha çok orta sınıf bir şey. Küçük yerlerden geliyorlar, ama yoksul yerlerden değil bir günlüğüne daha yeni baba olduklarını unutup kavga edebilen borsacılar. Vurulmak istiyorlar, sado-mazoşizm gibi bir şey. Okulda her zaman insanlara vurup duran o çocuk gibi, eşcinselliğini saklamaya çalışan maçoluk. Londra'ya inen trenlerde denk gelirdim. Milton Keynes'e biniyorlar ve size bakıyorlar. Man City'nin The Main Line Service Crew adlı bir grubu olduğunu hatırlıyorum. Cumartesi öğleden sonra bir konser için trene binmiştik ve bizi çevirip City mi yoksa United mı olduğumuzu sordular. Ve dedim ki, Bir dakika, saat daha üç, City bugün iç sahada. Burada ne yapıyorsunuz? Devre arasında olay çıkarmaya çalışmak için Spurs'e ya da başka bir yere gidiyorlarmış, sonra deplasmandaki taraftarlar dışarı çıkarken Maine Road'da olmak için trenle geri döneceklermiş. Sahip oldukları zihniyet bu. - City'nin eski stadının kapalısı: - İngiliz aktör. Sonum barda içki komasından olacak, demişti. Malta'da son filmi Gladyatör'ün çekimleri sırasında sekiz lager, on iki duble rom ve yarım şişe viski içti, donanmadan birilerini bilek güreşinde yendi, tüm bara içki ısmarladı ve orada alkol komasına girip hayatını kaybetti.


Samuel Langhorne Clemens, nam-ı diğer Mark Twain, Bir gün fotoğraflar renkli de olacak! dediğinde yıl 1907 idi. Auguste ve Louis; Lumiere kardeşler ise Autochrome'u keşfetmiş, 1903'te patentini almışlardı bile. 1908'in Aralık ayında, sonradan dönemin meşhur isimlerini fotoğraflamasıyla ünlenecek Alvin Langdon Coburn adında genç bir fotoğrafçı, Twain'i bu teknikle fotoğrafladı. 2 yıl sonra bu dünyadan göçen yazarın ilk ve tek fotoğraflarıydı bunlar. Twain kısa bir süre önce William Ireland Starr tarafından aynı metodla fotoğraflanmıştı fakat bu çalışmadan bir tane hariç hepsi başarısız olmuştu ve o tek fotoğraf hiç bulunamadı. Connecticut, Redding'deki yeni evine davet ettiği Coburn'ü, Twain'in yakın arkadaşı Kuzey Karolayna Üniversitesi matematik profesörlerinden Archibald Henderson da karşılayanlar arasındaydı. O dönemde Henderson, 1910'da ölen Twain'in 1911'de yayınlayacağı biyografisi için malzeme toplamaktaydı. Coburn'ün 1913'te yayınlayacağı, 33 adet ünlü erkeğin fotoğraflarından oluşan Men of Mark adlı çalışmanın bir kısmını göstermekteydi aslında, Twain de bu çalışmaya o gün dahil olmuştu.


42 yaşında 5 kitabın kapağına imzasını atan Danielewski, Polonya göçmeni bir ailenin çocuğu. Babası ünlü sinemacılardan Tad Danielewski, abisi Poe takma adıyla bilinen şarkıcı ve söz yazarı Annie Decatur Danielewski. Böyle bir aileden gelip de ünlü olmamasına şaşmamak gerek. Doğduğumdan beri yazarım. Sürekli hikayeler anlatılan ve hayaller kurulan bir evde büyümüş olmamın da eminim bunda katkısı var. Babam avangard sinemacılardan Tad Danielewski. Polonya göçmeniyiz. Çocukluğum onun setlerinde yardımcı oyuncu, çaycı, yönetmenin haşarı oğlu olarak geçti. Birbirine benzemeyen onlarca insanın hatıralarını topladım. Ve de kitapları. Kütüphanelerden, kitapçılardan ve kahvelerden. Babam Motor! dediği anda ben de bir çekim süresince kaç kelime okuyabilirim oyunlarıma başlardım. Akşam evde annem gerekli kontrolleri yaptıktan sonra o ay içinde kaç kitaba hak kazandığımı duyururdu. Emin olun çikolata ya da yeni ayakkabılar beni bu kadar mutlu edememiştir. Şöyle bir denklem kurmuştum: Okuduğum her kelime beynimdeki ölü hücrelerden birkaçını daha harekete geçirecek, paragraflar ve sayfalar sonunda bir tanesi sürüden ayrılarak zeki olanların yanındaki yerine geçecek. Dolayısıyla ne kadar çok kitap okursam diğerlerine fark atma, öğretmenlerimin gözdesi, kızların favorisi olma şansım artacak. Okuduğum yüzlerce kitaba rağmen beynimin sadece %4'ünü kullandığımı söylediklerinde yaşadığım paniği düşünebilirsiniz. Yine de pes etmedim. Büyüme zamanı çok zorlu. Önce kim olduğunuz, neden bu dünyaya geldiğiniz ve görevinizin neye benzediği konusunda bitmek bilmeyen sorgulamalara giriyorsunuz, ardından bulduğunuzu sandığınız bir kimlikte bocalama seansları. Sağ kolunuz kutunun içine uygun düştüğünde, sol bacağınızı yukarıya çekmeniz gerekiyor. İpteki cambazın son düşüşü gibi hayatınız, her an büyülü günlerin bitmesi için uğraşıyor. Benimki de öyle oldu. Asılan suratlara, kağıdımın üzerini kaplayan kırmızı notlara rağmen aklımdan geçenlerle defterleri hırpalamaya devam ettim. Tutku sonsuz bir zaaf. Üniversiteye girip evden ayrılma yaşım geldiğinde, tam on sekiz oluyor bu, Yale'e kabul edildim. İngiliz Edebiyatı Bölümü, tam zamanlı öğrenci. Başından beri burada sonlanacağımı tahmin etmiş olmalıyım. Çevremdeki kimse duruma şaşırmadı. Evde eşyalarımı topladığım gün annem hafif bir tebessümle, babamsa sert bir gülümsemeyle benimle ne kadar gurur duyduklarını söylediler. Bence bütün evin onlara kalıyor olması hoşlarına gitmişti. Size büyük bir itirafta bulunmam gerekiyor. Aldattığım kadınlarla ya da dolandırıcıkla ilgili değil. Şu yazarlık konusunda başlarda pek de başarılı olmadım. Sonradan biraz toparlamış görünsem de aslında ondan bile pek emin değilim. Yale'de hiçbir seminere kabul edilmedim, gittiğim burs görüşmelerinden yeterince dile hakim olmadığım gerekçesiyle geri çevrildim. Öğretmenlerim içimde bir yerlerde sakladığım yeteneğime inansa da, çünkü kullandığım sözcükler yeterince sofistike ve zekam ortalamanın oldukça üzerindeydi, bunu henüz kağıtlara aktaramadığımı söylediler. Neden bilmiyorum yazmaya inat ettim. Kendimi başkalarına kanıtlama projemin bir parçası olarak. Üniversite'yi Yale'de bitirdikten sonra, master yapabilmek için Kaliforniya'ya taşındım. Berkley'deki sıcak günler ve geniş otobanlarda saatler süren sürüşler. Belki de tüm ihtiyacım olan buydu. 1990'larda internet hayatımıza girmeye başladığında benim tanınmış birisi olacağımın belgelerini imzalayacağını tahmin edemezdim. Henüz ne olduğu bilinmeyen mektuptan daha hızlı, sese oranla ömrü uzun, görüntüden heyecanlı bir oluşum olarak bize duyuruldu. Beklemeye başladık. Ben bu arada USC Film ve Televizyon okuldundaki bir diğer eğitim hayatımla uğraşmaktaydım. Jacques Derida'nın yaşamı üzerine çektiğimiz belgesel yaşama, nefes alma, hatta aşık olma nedenimdi. Mayıs ayından sonra haziran sıcağının geleceğini unutacak kadar uzun günleri stüdyoda geçirdik. Ses sistemi üzerindeki çalışmalarım tarihte önemli bir buluş olarak kayıtlara geçmese de sinemaya gelenlerin hoşuna gitti. Bu konuşmayı takip eden üç ay süresince eve, kahve masalarına ve parklara kapanıp yazmaya başladım. İlk kitabım 'House of Leaves' 2000 yılında Pantheon Yayınevi tarafından kabul edildiğini öğrendiğimde telefonu kulağımdan düşürdüm. Yazdıklarımın ölümünen sonra ortaya çıkacağına o kadar inanmıştım anlayacağınız. Kitabım dördüncü baskısını tammaladıktan sonra benimle röportaj yapmak isteyen gazetecilere bu yanıtı vermiştim. Üç gün sonra telefonla arayıp, söylediklerimin oldukça amatör ve beceriksizce olduğunu ve mümkünse cevabımı Hayatı boyunca yazmayı seven bir adamın ilk denemesi olarak değiştirmelerini istediğimi rica ettim. Dergiye 'Yeni dönem Amerikan Edebiyatı'nın benzersiz eserlerinden biri' başlığıyla, sıradan bir övgü olarak geçirildi. Altındaki satırlardaysa roman içerisinde kullandığım farklı renkler ve uzun dipnotlardan hızlıca bahsedildi. Bir daha bana soru sorulduğunda susmam gerektiğini öğrenmiş oldum. Aynı yılın Ekim ayında ikinci kitabım The Whalestoe Letters yayımlandı. İlkinin verdiği sevinçle gece gündüz duraksamadan çalışmış olduğumdan olsa gerek üç ayda yıllardır aklımın ucuna değip gidenler toparlandı. Bu yazı işi aynı yere geri dönen soygunculara benzemiyor. Üç ayda bir kitap bitiren ben, beş yıl boyunca yüz sayfa yazmak için beynimi patlatıyorum. Araya giren Paris maceraları, aklımı dağıtmak için yazıldığım spor salonları ve elbette kadınlar. Yazmak için yaşamak gerekiyor. Üzülmek, kızmak, dünyada değişen birşeylere tepki göstermek, şaşırmak, delirmek, aşk acısı çekmek, susmak, kaçmak, beklemek. Çünkü bilgisayarın başında oturarak geçirdiğim geceler rüya kaybı ve yorgunluktan başka bir işe yaramıyor. Aylarca aklımda dolanıp duranlar dinlenmeye karar verdikleri andaysa benim üretim sürecim başlamış oluyor. 2005. Üçüncü kitabım 'The Fifty Year Sword' biraz uzun bir aradan sonra raflara ulaşıyor. Flemenkçe, 100 sayfa ve tembel. En azından İngilizce yazmadığım için övgüler alıyor. Kesinlikle benim sözlerim değil. Haftalık dergilerden birinden alıntı yapıyorum. Bana sorarsanız en iyi kitabım en sonuncusu diyorum. Bundan on yıl sonra, tabii eğer geçen zamanda bir iki kitap daha yazmayı başarabilmişsem, o zaman da aynı cevabı veriyor olacağım. Üç yüz altmış sayfa, uzun uzun düşünülmüş. Korkusuzca yazılmış. Sam ve Hailey adında iki gencin günlük hayatından alıntılar yapıyor. Asla büyümeyen iki çocuk. Yazdıklarım zaman ve mekanın sıradanlığıyla dalga geçiyor. Son sayfayı tamamladığınızda aslında hiç okumamış kadar hafif hissetmeniz mümkün. Ya da günlerdir size yaşattığım göz ağrıları ve akıl oyunları yüzünden bana kızmanız. Tek sefer okunan yazar olma riskini alıyorum. Onlarca kitap yazmış olsam Danielewski'nin en iyi kitapları arasında görülen... gibi bir cümlenin içine dahil olabilirdim. Ancak kırk iki yaşıma kadar yazdığım beş kitap pek çok dile çevrilmiş de olsa bana dünya çapında bir ün getirdi diyemiyorum. Hayran mektuplarım, benimle röportaj yapmak isteyen gazeteler ve bankada iyi bir hayat yaşamama yetecek kadar param var. Ama hiçbir zaman John Travolta gibi arka bahçemde özel uçak barındıramayacağım. Yazarlığın takındığı snob tavır multimilyarderler listelerine girmeme en başından engel oluyor. Onu sevmek ya da terk etmek seçeneğiyle karşı karşıya kaldığımda, şerefine bir yudum şarap içiyorum. Aklıma her gelen cümlede, yakınlarımda bir defter bulunduğu sürece keyfim yerinde.


Lloyd, ad ya da soyad olarak kime yapışmışsa başarı getirmiş muhakkak, bakınız: Frank Lloyd Wright, Andrew Lloyd Webber, Christopher Lloyd, Edward Lloyd, Harold Lloyd, Lloyd Brevett+Knibb, liste uzar gider ama Arthur Lloyd'u unutmayalım.