- Okuyucularınızı pasif konumdan mümkün olduğunca çıkartmalısınız. Sizin konseptinizi algılayan ve takip eden okuyucuyu da işin içine dahil edebilmelisiniz. Artık hemen her okuyucu, aynı zamanda birer web 2.0 kullanıcısı. Dinamik olarak içerik değiştirmeye, içerik katkısı yapmaya hazır ve istekli. - Dergiler ya da yayınlar, internet sitelerinde sadece basılı yayınlarındaki malzemeyi değil, ek olarak internet kullanıcılarının da ilgisini çekecek içerik hazırlamalı. Gazetelerin şu an hepsi birbirinin neredeyse aynısı olan ve son derece kullanışsız fotoğraf galerileri, video bölümlerini elden geçirmeli, bunları -belki de- kullanıcılara da açmalı. - Flickr, Facebook ya da Ekşi Sözlük vs gibi çok kullanıcılı dev siteler yayıncıların rakibi değil dostudur aslında. Büyük markalar bu gibi sosyal ağlarla yanyana anılmamaya çalışmak yerine, onların içinde yer almaya çalışmalı. - Tabi birbirinden kopyalanmış içerikten bahsetmiyorum, ama geleneksel yayınlar internetten bir yazı, haber, fikir, vs. aldıysa, mevcut siteden alıntı yapıldığını rahatlıkla söyleyebilmeli. Ayıp değil, olması gerekendir bu. - Özellikle Türkiye gibi, basılı dergilerin bile yeterli ilgiyi görmediği ülkelerde, holdingleşmiş yayınların dijital dergilere, dijital içeriğe yeteri kadar önem vermemesi, bunları bilmemesinden değil, çok basitçe, yeteri kadar reklam alıp para kazanmıyor oluşlarından. Anlayışlarını özetlemek için bu yeter. Öte yandan, daha çok ve ilginç içeriğe online ulaşmak isteyen okuyucu, aldığı bilginin karşılığını vermeye razı olmalı ve reklam/iletişim şirketleri de, dijital yayın yapanlara, sosyal ağlara, bloglara gereken önemi verip, onları tanımaya, incelemeye çalışmalı.


1866 doğumlu Gelett Burges, yazar, şair, çizer ve sanat eleştirmeniydi. Boston doğumlu sanatçı, MIT mezunuydu. San Fransisco çevresindeki entelektüel ortamda yerini bulmuş, mutlu bir adamdı. Ancak dönemin kodaman toplumda önde gelen kişisi Henry Cogswell'in, şehrin birçok yerine büyük bir cömertlikle bağışladığı çeşmeleri, göz bozduğu iddiasıyla saldırıya uğrayıp yeniden çizilince, Burges bu mizaha katlanamayan ve vandallık olarak niteleyen çeşmebaşınıtutmuşsermayederadamlar tarafından gözden düşürüldü. Hatta düşmekle kalmadı, Berkeley Ünviersitesi'ndeki işini de kaybetti. Söylediklerine göre, Burges ve arkadaşlarının amacı, çeşmeleri saldırıp yıkarak özgür bir sanat ortamına ulaşmaktı. Oysa Cogswell'in de çeşmeleri yaptırmakta bir amacı vardı elbet. Ona göre, halk her istediğinde soğuk su içecek bir yer bulamadığından alkole yöneliyordu. ABD çapında her 100 bara karşılık 1 çeşme yapılırsa, halk alkol illetinden kurtulabilirdi. Bu nedenle çeşmeleri yaptırmaya başladı. İşte bu noktada, hem çeşmeleri yaptıran hayırsever işadamının toplumu alkolden korumak için gösterdiği zeka pırıltısı, açıkça söylenmeli ki, 2010 yılında doğu ile batı arasında sıkışmış bir ülkedeki uygulamalardan daha harlıdır. Öte yandan, Burgess ve sanatçı arkadaşları, fluxus, situasyonizm ya da dadalardan hemen önce, okyanusun öte yanından böylesi bir lümpen-burjuva düşmanı sanat hareketi başlatmış oldu. 1894 yılında tüm bunlar olduğunda, Burgess işsiz ve serbest olarak, kendi çözümünü aramaya başladı. Böylece, birkaç arkadaşıyla, The Lark isimli, mizah ve humor temalı dergiyi kurdu ve derginin ilk sayısı, 1 Mayıs 1895 tarihinde, 16 sayfa ve tamamı Burgess tarafından edit sürecinden geçerek yayımlandı. But I can tell you, anyhow, I'd rather see than be one! I'll Kill you if you Quote it!


Teğmen Mikail yanına birkaç asker al ve cesetleri toplamaya başla! Gece yarısında alanı teftişimde ortada bir parmak, bir göz bile görmek istemiyorum. Komutanımız ara sıra bizi masasına davet edip kahvesine ortak edecek kadar alçakgönüllü ve askerlerimizin kılık kıyafet konusundaki basit özensizliklerini es geçecek kadar yumuşak bir adam olsa da emir verirken eli baltalı bir celladı andırırdı. Kalın dudakları incelir ve kaşlarıyla gözleri arasındaki etten boşluk, şakası olmayan bir koyulukla gölgelenirdi. Bunu bizi korkutup emirlerine itaat konusunda özenli olmamız için mi yapardı yoksa amir karakterine dair herhangi bir refleks miydi bilemezdik. Emir verir vermezde arkasını döner, emir erine bir şeyler anlatarak yürür giderdi. Herhalde erinin emirlerine uyup uymadığımızı kollamasını ve işi savsaklarsak kendisine haber vermesini söylerdi. Şu anda ne söylediğini düşünmeye fırsatım yoktu çünkü on iki er ve bir çavuşla bu koca alandaki cesetleri toplamalıydım. Galiba biraz da aptaldı bizim komutan. Koskoca bir araziyi bu kadar az askerle nasıl temizleyecektim ki? Hem bir saat sonra hava kararacaktı ve çarpışmadan yeni çıkmıştık. Daha önce değil çarpışma, basit bir tatbikat bile görmemiş askerlerimiz ölümün sıcak renkleri ve soğuk ağırlığıyla öylesine şaşkınlardı ki! Ve hepimiz kış uykusundan yeni uyanmış ayılar gibi açtık. Bir ast üstüne asla hayır diyemeyeceği için komutanımıza dert yanamaz, verdiği emrin sonrasında yapacağımız faaliyetleri, zaman-emek-durum üçgeninde tarttığımızı kendisine belli edemezdim. Çaresiz, faaliyete başladık, gücümüzün yettiğinde bitirebildiğimiz kadar bitirecektik. Yanımıza yanaşan koca römorklu traktörlerin birine düşman askerlerin cesetlerini istifliyor, birineyse kendi askerlerimizin cesetlerini diziyorduk. Arada kalan boşluklaraysa kol, bacak, kafa parçalarını sıkıştırıyorduk. Askerlerimin elleri, yüzleri, elbiseleri kana bulanmıştı ve çavuşla benim üzerimizeyse insanın vahşiliğine dair bir mühürler yığını olan bu lanetli yerin ağır havasının bunaltısı sinmişti. Hepsi ama hepsi bir araya gelmişti ve her soluğumuzda ağzımızın burnumuzun içine bu birliğin tahammül edilemezliği yapışıyordu. Bu atmosferin uyumlu birer parçaları olmuştuk ki öğüremiyorduk, kusamıyorduk. Cesetlerin yüzlerinde -tabi parçalanmadan sağlam kalabilmiş yüzlerden bahsediyorum- annesini emerken uyuyakalmış bebeklerin huzuru vardı. Sanki altlarındaki az sonra kendileri için birer solucan, yılan sofrası olacak kara toprak değil de, Tanrı'nın altlarına serdiği koyun yününden bir halıydı. Ölüm ne kadarda huzurlu kılıyordu insanı ya da yoksa bizler mi ölmüş, farkındalıklarının başımıza yağa yağa bizi sersemler kıldığı bir cehennemdeydik de bunu umursamıyorduk. Askerlerimin bitkinliklerine rağmen adalelerinden taşan çalışma azmini görünce insan bedeninin ne kadar muazzam bir gücün eseri olduğunu ve Tanrıyla sıkı bir yarışa meyletmiş makine akademilerindeki hocaların ukalalık miktarının fazlalığını kavradım. Üç asker yaklaşık iki metrelik bir düşman askeri cesedini kaldırınca cesedin altında sızmış kanları içmekte olan kocaman bir yılan ürkerek kaçtı. Tabancamı çıkarıp yılanın başına doğru bir el ateş ettim ama isabet ettiremedim. Mermi bizim askerlerimizden birinin postalına saplandı. Saplandığı deliktense rahatlıkla görülebilecek koyulukta bir duman yükseldi. Bastığım yere bakmadan bir adım atınca ayaklarım balçığımsı bir yığına gömüldü. Ayaklarımın battığı bağırsak, dışkı ve pıhtılaşmış sıvılarla dolu yığından kurtulurken parçalanmış bir kafatasına dikkat kesildim. Çocukken parmağıma bir iğne batsa ve o delikten minik bir kandamlacığı sızsa korkar, bedenine sarılıp ağlayabileceğim bir büyüğümü arardım. İnsan büyüyüp insanın boşunalığını sindirdikçe korkuya karşı bağışıklık kazanıyor. Hem insan kafatasında ne kadar geniş boşluklar var öyle. Burnun sağında ve solunda, bir de alında! Askerlerim etraflarındaki iğretilerden tiksinmiyorlar, sanki topladıkları olgun karpuzlar. Cesetlerin ceplerindekileri çıkartıp ceplerine de attıklarını görüyorum ama pek seslenmiyorum. Bu yaptıkları askeri kanunlara aykırı bir davranış aslında! Bir askeri yöneticilik kuralıdır, harp okulunda sürekli hatırlatılırdı; Gerçekten yönetmek istiyorsanız bazen göz yummak zorundasınız. Zaten bir askerin üzerinde ne olabilir ki. Ne olabilirdi? Gerçekten merak ettim. Yağmacı erlerimden birini çağırdım, karşımda hemen esas duruşa geçti. Pantolonunun kenarındaki kabarık ceplere ellerimi soktum ve çıkarıp avuçlarıma baktım. Birkaç fotoğraf, bozuk paralar, bir yüzük, boş mermi kovanları, iki adet kestane, bir tırnak makası ve yarısı kullanılmış bir kurşun kalem. Hiçbir şey demedi. Sinsi sinsi gülümseyerek ganimet içgüdüsü deseydi belki onu bu lanetli coğrafyanın boşluğunda alnından öper, aslında çok aşağılık olan çabamıza bir nebze sanatsal aykırılık katardım. Alt tarafı aptalın tekiydi. Sağıma baktığımda çavuşun başı kopmuş bir askerin boynundaki kanlı, kırmızı halkaları incelediğini gördüm. Hiç iğrenmiyordu. Yanına yanaşıp ben de o halkacıklara baktım. Olgun kirazların çekirdekleri saçılmıştı sanki baktığım zemine. İçimden tükürme isteği geldi, tükürdüm. Birkaç metre ötede kopmuş bir bacağın yanına gittim. Nasıl olmuşsa kasıktan dize doğru inen kemiğin üzerindeki etler sıyrılmıştı ve kemik üzerindeki birkaç sinir ve damarla sapasağlam görünüyordu. Kopmuş olduğu uçtaki sivri kıymıklara dokununca elim çizildi. Bu kemikten çok güçlü bir kesici alet yapılabilirdi. İnsan bedeni ne kadar sağlam olsa da maalesef yaptığımız silahlar bedenlerimizden daha sağlamdı. Aklın bedeni aşmışlığın kanıtıydı işte etraftaki sıcak metaller ve soğuk beden parçaları. Ben bu kemiğin yapısalını keşfe çalışırken çavuş enteresan bir gülüşle yanıma yanaştı. Sözlerimi hazırlarken vereceğim cevaptan ziyade alacağım öneriyi kafamda tartıyordum. Ben de görmedim ama eğer emrederseniz görme şansımız var. Öneri aklıma yatmıştı ama hemen teslim olmamalıydım. Bunun askeri kurallara aykırı olduğunu bilmiyor musun aptal herif! Tanrının kulları olarak kuralları umursasaydık şu anda belki eşimiz ve çocuğumuzla bir parkta kudret helvası yiyorduk. Böylesine bön bakışlara sahip bir kafanın içindeki dilden nasıl böyle kaliteli bir cevap çıktı anlamadım. Kafamı evet dercesine salladım ve çavuş lazere karşı özel zırhlandırılmış MCV aracından bir ışın keski almaya gitti. Geri döndüğünde elinde keskiden ziyade iki adet mısır konservesi ve küçük plastik kaşıklardan vardı. Acıkmamıştım ama ağzımdaki berbat tadı ve burnumdaki çürük kokusunu yok eder umuduyla konserveyi yedim. Çavuş da yedi. Parmaklarını yalayıp gırtlağının tiz titreyişleriyle geğirirken midemin bulantısı arttı. Öğürdüm, midemin içinde ne varsa sağ yarısı yanmış bir askerin kırmızı gelincik yapraklarıyla kaplı toprağa batmış olduğu bir noktaya çıkardım. Ağzımın içinde tuzlu su köpürüyordu, hepsini tükürdüm. Rahatladım. Çavuş yadırgayan bir tiksintiyle yüzüme bakarken Haydi! dedim. İçimizdeki merakı yenmek için girişeceğimiz bu gayrı hukuki olayı askerlerimin görmemesi için biraz uzaklaştık. Göz alabildiğince cesetti zaten, onlar işlerini yaparken bizde uzak bir köşede işimizi yapabilirdik. Üç yüz metre kadar yürüyüp kafatasını açabileceğimiz sağlam bir ceset aradık. Çavuşun ilk seçimi olan kısa boylu cesedi açmak istemedim. Yüzündeki memnun tevazu bozulmamalıydı, bir cesede göre fazla temiz bir yüzü ve pis bir savaşın kurbanına göre gereğinden fazla memnun çizgileri vardı. Muhtemelen küçük bir şehrin yoksul varoşlarında yaşayan ve şu anda annesinin sağ sağlam geri dönmesi için dua ettiği bir garibandı. Biraz daha dolandık ama sağlam bir kafatası bulmak o kadar zordu ki! General Memduk'un icadı C 342 topları yaklaşık bir kilometre karelik bir alanda parçalamadık beden bırakmıyordu. Tatbikatlarda birçok kez izlemiştik, top yaklaşık on metre uzunluğunda ve bir metre çapındaki bir namludan atılıyor, yere düşmesine birkaç yüz metre kala dışındaki çelik örtü yırtılıp etrafa onbinlerce mermi saçıyordu. Kafatasına bu mermilerden isabet etmemiş çok az ceset vardı. Bir et yığının altına yöneldiğimizde altta kalan cesetlerin daha az deforme olmuş olabileceğini düşündük. Kanlanmamış kısımlarından tutarak üstteki cesetleri kaldırdık ve tam aradığımıza ulaştık. İki metreye yakın boyu, bembeyaz teni, kısa sarı saçları, kalın kolları ve bacaklarıyla asker olmak için yaratılmış bir ademoğluydu. Çavuş onu postallarından çekerek içine yığılmış olduğu çukurdan çıkarırken ceset birden canlanıp doğruldu ve çavuşun kollarından tuttu. Çavuş neye uğradığını şaşırırken boğazında sürekli inip kalkan noktalarda derin sayılabilecek yarıklar bulunan asker bilmediğimiz bir dilde hırlayarak bir şeyler söylüyordu. Gözlerinde baktığı yeri yakabilecek kadar belirgin bir kin vardı. Esir olmaktansa içimizden birilerini öldürmeyi diliyordu herhalde. Alt tarafı bir savaştı bu, tarihselleşmiş iki tane kini kişiselleştirmeye ne gerek vardı? Elleriyle Çavuşun boğazını kavramışken Çavuş acınası bir çabayla belinden tabancasını çıkarmaya davrandı ama soluğu kesiliyordu. Suratı morarmaya, alnının damarları belirmeye başladı. Çavuş ve ölü taklidi yapmış ama şu anda tüm ihtişamıyla diri askerin mücadelesi o kadar komik görünüyordu ki, savaş içinde savaş! Eğer bu durumda çavuşun az sonra öleceği ihtimali olmasa dakikalarca bu anın keyfini çıkarmak isterdim. Tabancamı çekip askeri boynundan vurdum. Elleri çözüldü ve serbest kalan çavuş soluk soluğayken bana minnettarlığını belirtti. Sonrada belindeki keskiyi çıkardı ve benden izin alarak cesedin alnına koca bir yarık açtı. Heyecanlı mısınız? diye sorunca cevap vermedim. Bir beyini görmek bana etrafımdaki kahrolası ağırlığı bir neşe seline mi çevirecekti sanki? Arkamı dönüp, çavuş kafatasıyla uğraşırken ben hala ceset toplama işiyle uğraşan askerlerimin yanına gittim. Hepsinin yan cepleri şişmişti. İçlerinden tir tir titreyen birisi -yüzüne yapışmış kan pıhtılarının bir kısmı gözyaşlarıyla temizlenmişti, belli oluyordu- cüretkar bir tavır takınmıştı. Ne cevap vereceğimi bilemedim, elimi omzuna koydum. Bu çağda kendini insan olduğun için değerli görmen kadar büyük enayilik olmaz dostum. Bir tutam mermi kadar bile değerli değilsin sakın unutma. Neden ama bizde şu anda burada paramparça yatıyor olabilirdik! Bilmiyorum, bilsem de bunun cevabı öyle kolaylıkla verilemez. Boş ver onu bunu işine bak. Botlarımın ucundaki bir gelinciği koparıp ona uzattım. Az önceki cüretkar hıncını bırakıp gülümsedi. Onunda hiçbir farkı yoktu diğerlerinden. Bir asker olacak kadar cesur görünse de bir kadın kadar duygusaldı. Belki kendisine uzattığım gelinciği alıp, çiğneyip suratıma tükürse daha da saygınlaşırdı gözümde. Bana bir sigara vermesini emrettim. Askeri kantinlerde satılan üçüncü sınıf, adi tütün ve sigara kağıdından ziyade kitaplardaki kalın kağıtları andıran kağıtlardan mürekkep berbat sigaralardandı. Ciğerlerim dumanla dolarken bir başka gelinciği aldım ve çiğneyip uçsuz bucaksız ceset tarlasına doğru tükürdüm. Bir tümseğe oturup sigaramı tüttürürken çavuş önündeki bir şeye merak ve şaşkınlıkla bakıyordu.


Hayat bir gelişimdir. Yarın, her şeyi bugün yaptığımızdan daha başka biçimde, daha başka duygularla, daha başka bilgilerle yaparız. Bazen bilerek gelişir, bazen geliştiğimizi bilmeden üretiriz. Gelişimin sonsuz evreninde bazen aklımız duru, bazen zihnimiz gölgeli, bazen umudumuz eğreti, bazen coşkumuz taze, bazen düşlerimiz berrak ilerleriz. Gelişimin kollarına bırakarak kendimizi, biz her gün başka bir insan olur, başka türlü akıl yürütür, başka şekilde üretiriz. Galeri Eksen, gelişime olan tutkusunu, sanatçılarının tutkusu ile bütünleştirip Gelişim adlı sergide sanatseverleri derin, anlamlı, heyecan verici bir yolculuğa çıkartıyor. Gelişim sergisinde, Galeri Eksen ile birlikte hareket eden sanatçıların eserleri yer alıyor. Bu karma sergide, Galeri Eksen sanatçılarının gelişimi izleyebilir, onların gelişiminde Galeri Eksen'in aldığı role tanıklık edebilirsiniz. Yeni sezonda gerçekleştireceği kişisel sergilere ışık tutmak amacıyla bu karma sergiyi düzenleyen Galeri Eksen, ziyaretçilere de kendi sanatsal gelişimleri bakımından yaratıcı bir yolculuk vaat ediyor.


Genesis P-Orridge, kendi deyimiyle bedenini terk edeli bir sene oldu. 14 Mart'ta dünyaya veda etmeden önce, Artık eve gitme zamanı demişti. Hayatı ölümle ölçmeyecek kadar özgür bir ruhtu. Yolculuğunun sonunda eve, evine varmıştı. Peki, nasıl bir yolculuktu bu? Bunu biraz anlayabilmek için, bir haritaya girer gibi, Genesis'in pusulasız yolculuğuna dönelim. Nadir insanların çıktığı türden ayrıksı bir yolculuktan söz ediyoruz. Genesis bu yolculukta varoluşun sınırlarını sorgulamak için her gün kendini büyük bir cesaretle yeniden doğurdu. Hem içsel hem de bedensel anlamda hayatını bir deneye çevirip, sınırda bir yaşam inşa etti. İşgal evindeki yaşamı, saykedeliklerle deneyleri, takma isimleri, cerrahi beden modifikasyonları, performansları, pandrojeni projesi, okült geleneğe bağlılığı, kaos/seks büyüsü deneyleri, Throbbing Gristle ve Psychic TV ile beraber karanlık ve deneysel müziğin sınırlarında dolanması, anti-kült hareket Thee Temple ov Psychick Youth'taki1 rolü ve daha nice eylemleriyle kodlanamayan akışlar yarattı. Merkezsiz, kesintili, hep şekil ve yön değiştiren, düzensiz ve içine sızdığı kaskatı yapıları altüst eden türde, akış halinde kalmaya cesaret eden akışlar. Tüm hayatım kışkırtmak, dürtmek ve yerleşik sosyal statükonun irin dolu ahlaksız tarafını açığa çıkarmakla geçti, diyordu Genesis. Parlamento Üyesi Nicholas Fairbairn ise Bu insanlar medeniyetin yıkıcılarıdır, diye haykırıyordu 1976'da. Bu haykırışıyla sonradan Throbbing Gristle'ı oluşturan dört sanatçı ve müzisyeni, Genesis P-Orridge, Cosey Fanni Tutti, Peter Christopherson ve Chris Carter'ı kastediyordu. Grupla birlikte, Genesis dokuz stüdyo albümü kaydetti ve endüstriyel müziğin öncüsü olarak tanındı. Kendi söylemleriyle, Endüstriyel insanlar için endüstriyel müzik yapıyorlardı. William S. Burroughs'un gerçekliği kesintiye uğratma, cut-up tekniğinden ilham alarak, başına buyruk ağlar ören makine sesleri, çocuk ağlamaları ve daha niceleriyle yeni ses deneyleri ürettiler. Bu işitsel deneyim, canlı performanslarının dinamikliğinden ayrı düşünülemez elbette. Hatta kimi zaman müzik arka plan işlevi görmüştür. Throbbing Gristle 1981'de dağıldıktan sonra, Genesis deneysel grubu Psychic TV'yi kurdu. Psychic TV, daha az agresif bir şekilde de olsa, biraz daha saykedelik alana yaklaşarak, Throbbing Gristle'ın deneylerini sürdürdü. Genesis daha sonra ABD'ye taşındı bir belgeselindeki satanik çocuk istismarı iddiaları yüzünden açılan soruşturmalar sonrasında, gönüllü sürgün de denebilir. Burada partneri Lady Jaye ile tanıştı. Ve Neil Megson adıyla dünyaya gelen Genesis P-Orridge, kendisini Lady Jaye Breyer'a dönüştürme sürecinde Genesis Breyer P-Orridge adını aldı. Yıl 1993'tü ve sonunda pandrogyne olarak adlandıracakları bir fiziksel dönüşüm projesine doğru ilk adımlar atılmıştı. İkili, fiziksel ve psişik olarak kendilerini tek bir varlık içinde kaynaştırmak için bir dizi ameliyat geçirdi. Her ikisi de kadın-erkek kimliklerini tersyüz etmek için yanaklarına, çenelerine ve göğüslerine implantlar yaptırdı. Tüm bu süreci ise belgeleyip, şiir ve metinlerle zenginleştirdiler. Genesis, kendi için cinsiyet ayrımı gözetmeyen zamirler2 kullanmaya başladı. Tek bir pandrojen varlığın, tek bir bedenin iki parçası olma amaçları bir sanat eseri ve alışılmadık bir aşk bildirisiydi, ancak Lady Jaye 2007'de mide kanserinden öldüğünde projeleri sona erdi. Bu projeyle, iki cinsiyetin, iki ayrı kutba tekabül eden ayrımına karşılık, erkek ve dişinin ötesinde, yeni bir cinsiyet modeliyle tüm dışlayıcı ayrım ilişkilerini tersyüz ediyorlardı. Lady Jaye bunu şöyle açıklamış: Bazı insanlar bir kadın bedeni içine hapsolmuş erkek gibi hissediyor, bazıları da bir erkek bedeni içine hapsedilmiş bir kadın. Pandrojen ise sadece bir bedene hapsolmuş hissediyor.3Dahası sadece cinsiyet-kimlik meselesi altüst olmuyor, aynı zamanda organların hiyerarşisi de yok oluyordu. Hayattaki tüm mesele kendi ilahiliğimizle yeniden birleşmek4, diyordu Genesis. Tüm icraatlarıyla birleşince, tasavvuftaki ruh-beden ilişkisi meselesine yakın bir duruştu belki; sadece nefsiyle barışmış, tene yüzünü dönmüştü. Bize arzulama üretiminin yersizyurtsuzlaşmış akımlarını aşkları üzerinden yeniden düşündürüyorlardı. Burada eksiklik fikri yoktur. Burroughs'un cut-up metoduyla hep yeni akslar, yeni akışlar, yeni keşifler türer. Deleuze ve Guattari'ye kulak verelim: Aşklarımız yersizyurtsuzlaşma ve yeniden yerliyurtlulaşma kompleksleridir. Aşık olduğumuz şey her zaman için kadın ya da erkek belirli bir melezdir.5 Yüce Hermafrodit! - 1981'de Genesis tarafından kurulan TOPY, endüstriyel müzik alt kültürü üyelerini, sanatçıları ve okültistleri bir araya getirdi. TOPY kendini kaos büyüsüne ve nihayetinde İngiliz toplumuna saldırmaya adadı. William S. Burroughs ve Aleister Crowley'den etkilenerek 1991'deki dağılmalarına kadar, bir anti-kült yaratmayı sürdürdü. - They, s/he... - Interview: Life Advice from Genesis P-Orridge: https://www. youtube. com/watch?v=PpX8trRqbuA - ibid - Gilles Deleuze, Felix Guattari; Anti-Ödipus Kapitalizm ve Şizofreni; çev. Fahrettin Ege, Hakan Erdoğan, Mustafa Yiğitalp, s. 415; Bilim ve Sosyalizm Yayınları, Ankara 2014.


Georg Trakl bir geldi ki mahalleye, mahallede yalandan bir sevinç, bir coşku. İnsanlar güler gibi de gülmez gibi. Trakl bebek gelmiş diye sevinir gibi de aslında içleri kan ağlar gibi. Trakl daha doğmadan anlıyor insanların çok yüzünü. Trakl daha doğmadan fazla durmam ben bunların arasında der gibi somurtkan doğuyor. Trakl okula gidiyor tüm çocuklar gibi. Tüm çocuklardan ayrı dinden soğuyor Katolik okullarında. Trakl diğer çocuklardan ayrı ben durdururum treni diye atlıyor raylara, aman Trakl yapma Trakl derken Baudelaire okuyor Trakl, Verlaine okuyor, etrafına da okutuyor okumayan kalmasın diyor, kağıtlara yazıp dağıtıyor daha ilkokul yeni bitmişken. Şair olacak bu çocuk diyorlar Trakl afyona düşüyor, Trakl renkli haplardan bir hap oluyor, en güzel kimyasalların yüzü suyu hürmetine eczacı oluvermiş Trakl. Dünyanın en büyük savaşı çıkmış Trakl'ın kafası güzel. Milletler, uluslar, yosunlar ve tüm hayvanlar özellikle de katırlar bir olmuş bir birlerinin üzerinde bombalar patlatırken Trakl şiirini karartıyor. Gazeteler Almanlar Avrupa'yı ele geçiriyor! Galiçya'ya ünlü eczacı-şair-alkolik-bağımlı Trakl atandı! diye manşetlerle çıkıyor, Trakl kafasını kızkardeşinden başka yöne çeviriyor, Trakl şiir yazıyor Trakl atlıyor traktörüne, yollanıyor Margarete'ın en dibine. 1890'lar Avusturyalılar için hasadı bol bir on yıldı. Kafka, Musil, Wittgenstein, Hitler doğmuştu. Aralarına Trakl da katıldı. Ailesi bir baktı ki Trakl 18 yaşında odasında bilinçsiz yatıyor. Trakl bir leyla. Leylalar Trakl için toplanmış. Anladılar ki yıllar olmuş haplarla güzelleşeli. Cildi bir açılmış Trakl'ın, bir şeffaflaşmış ki sorulmasın. Derler ki, daha o yaşlarda Trakl'a bakan içinden diğer tarafı görebilirmiş. Aydınlık bir karanlık çökmüş Trakl'a, bir daha da kalkmamış üzerinden yaşam boyu. Georg, Gretl-Margarete'in elinden tutup çektirmiş afyonu, sonrasında bir ayrılık bir yoksulluk birçok şiir. Margarete yeter diye bağırıp yirmi yaşındayken, cüsseli bir ingilizle evleniyor. Cüsseli ingiliz kimilerine göre editör kimilerine göre altıpatlarıyla belalı. Kimilerine göre yayıncı kimilerine göre haraççı. Beş yıl evlilik beş yıl kabus anlamına geliyor. Georg ise bunalımlardan sıkıntılara, karanlıklardan iç sıkıntılarına koşuyor da hiç görmüyor kızkardeşini. O kadar yıl nasıl görmez kızkardeşini diye başyazılar çıkıyor Viyana gazetelerinde, Adolf Hitler vekil seçildiği seçimin ardından ilk açıklamasında Georg Trakl'ı kınadığını belirtiyor, Vinston Çörçil purosunu ağzına iyice yayıp Margarete kızımızı aramayan sormayan Trakl'ın delikanlılığını sorguluyor, Kemal Paşa Trablusgarp'dan teleks ile ACİL!!! başlığıyla Trakl'a hemen kızkardeşini ziyaret etmesini öğütlüyor. Trakl Berlin'e dönecek de ayık kalacak, kim inanır? Arkadaşları onu Inssbruck tren istasyonunun önünde ayak tırnaklarından saçının en dibine kadar uyuşmuş halde bulduklarında yedi ay kendine gelemiyor Trakl. Tam yedi ay atıyor içine acısını atıyor ağzına hapını katıyor nefesine afyonu eritiyor kaşığında kokaini arada yazıyor birkaç şiir. Belki yüz yıla varmadan dilden dile dolaşacak o şiirler. Edebiyat dergileri özel sayılar yapacak, üniversitelerde bitirme tezlerinde ismi geçecek, TRT şiir programlarında donuk bir ses ile Genç yaşta intihar eden şair Trakl'ın acısı dizelerine yansımıştı... diye süre gidecek yayınlar. Ardından maç özetleri gelecek sonra hükümetin sabrı taşacak ancak Trakl'ın hayata sabrı çoktan tükenmişti. Atlıyor traktörüne Trakl takıyor geri vitese basıyor marşa hıııh, hııh motor devrini almıyor yükleniyor pedala Trakl, trumtrak trumtrak Trakl sen bu işi artık bırak. Trakl kendine geldiğinde Galiçya cephesinde bir eczacıydı. Kafası iyi olduğunda yaşayacağı bu durumun gerçek olması kafasını daha da bulandırıyordu. Etrafında insanlar birbirini boğazlıyordu, şarapnel parçaları yanındaki teğmenin böğrünü deliyordu, Trakl'ın yüzünde arkadaşlarının kemik parçaları yüzünü ellerini toprakla temizlemeye çalışırken tırnak arasından çıkan arkadaşlarının kemik parçaları... Trakl nihayete ermeli diye kendine kıymaya çalıştığında o kadar dünya savaşı o kadar cephe muhaberesi arasında onu kurtardı insanlık da, hastaneye yatırdılar. Krakow'da bir akıl hastanesinde iyileş diye, uzan biraz dediler Trakl'a o gitti kızkardeşinin de geçtiği son bir şiir yazdı /ah kızkardeşimin gölgesi sessiz mezardan sıyrılır gelir/gecenin ve yıldızların altın dalları arasından/ yıl olmuş 1914, aylardan kasım gecelerden üçüncü günü dörde bağlarken, Trakl tam da yirmi yedi yaşındayken verdi kendine tonlarca kokaini, attı böğründeki çocukluğundan kalma o devasa sıkıntıyı. Traktörü kapıda sessizce bekliyordu şairin, kimseler çalıştıramadı onu bir daha. Ludwig Wittgenstein yirmi bin lira elinde öylece kalakaldı oysa Trakl biraz rahatlasın diye bağışlamıştı. Para şimdi Margarete'ın elinde Margaret'ın aklı Georg'da, para yanıyor ellerinde. Dağıtıyor kuruşları oraya buraya, boşanıyor bir yandan kocasından. Eski koca da eski kocaymış ha, sürekli para dileniyor Margarete'dan. Ne yapsa olmuyor Margarete, bir yanda sürekli uçacak bir yanda sürekli eski kocaya para akıtacak beri yanda hep Georg'u özleyecek bu böyle olmayacak bir rahatlasın biraz arkadaşlarıyla bir araya gelsin diye mitingler düzenleniyor ülkenin dört bir yanında. Halkı ne de olsa dertleriyle ilgili, halkın tümü şairi kaybettik bari kızkardeşini kazanalım derdinde. Yüce Avusturya milleti, kandaşları yüceler yücesi Alman milletiyle birlikte tek vücut olmuş şiirlerine ağladığı Trakl kardeşlerin yanında manevi destekte. Kocaman, dev gibi, bümbüyük bir parti hazırlıyorlar Margarete için. Ohhh herkes eğlenmelerde, herkes danslarda, herkesin elinde içkiler, herkes bir gülüyor bir daha gülüyor, biri diğerini bir öpüyor, dönüyor bir daha öpüyor. Şamata. Gırgır. Şarkılar. Danslar. Dünya dönüyor. Margarete Jeanne Langen, aslında Margarete Trakl tüm dans edenlerden kaçınarak, kendisine gülümseyenlere cevap vermeden, ah Margi canım Margi nasılsın Margi sen de gelsene Margilerden uzaklaşıp bir odaya geçiyor. Birden tüm partinin uğultusu duraksıyor. Bir sessizlik hasıl oluyor Marginin odada tam da 26 yaşındayken kafasına sıktığı merminin patlamasının ardından. Bir dan. Kocaman bir mısır koçanı ortasından ikiye ayrılır sesi gibi çatlama. Bir sessizlik ki ömür boyu sürüyor. Perdeler iniyor, ışıklar sönüyor, gülümsemeler yüzlerde donuyor. Herkes arkasını dönüyor. Kendi neşelerinden utanır gibi evlerine dağılıyor. Gazeteler bile yazmaya utanıyor. Başkasının acısından neşe bulamayız diye sabah baskılarında yer vermiyorlar. Bunlar günahkardır diye akşam baskılarında yer vermiyorlar. Bir Salzburglu pastane çırağı ilerleyen yıllarda şairin kanı yerde kalmaz gibilerinde bir sevda dörtlüğü yazıyor Margeret'e, lakin gönderdiği dergi yayımlamaya değer görmüyor. Müşteriye verilen bir krovasanın yağını kucaklayan kağıdın arkasında unutulup gidiyor şiir.


Modern bir ailenin getirdiği çekirdek aile modeli resimde parçalanmış şekilde karşımızda durur. Baba, yerde içtiği zehirle; anne kendini asarak intihar etmiştir. Bebek ise bakımsızlıktan ölmüş gibi duruyor. Resmin renk dağılışı ailenin nasıl ilişkilerde olduğunu gösteriyor. Sarı evin dışını, yeşil evin içini gösteriyor. Babanın giysisi en koyu sarıdadır, annenin vajinası ve saçlarında babanın giysisiyle paralel bir sarı vardır. Sarı ve tonları evin dışındaki hayatın onlara getirdiği bir renktir. Baba, anne ve bebekten daha çok dışarıda olduğunu için koyu renktedir. Anne bir obje olarak sarılanmıştır. Toplumun kadına biçtiği iki yeri; başı ve vajinası. Bebekte hiç yoktur. O daha dış dünyayla irtibat halinde değildir. Sadece ailesi vardır onun. Babasının eli ve başı bebeğin yeşil renginden daha açıktır. Büyüdükçe solan bir renk. Annede yeşilin tonu daha da azdır. O hem evin dışında hem içinde kendi yalnızlığını yaşıyormuş gibi. Annenin kendisini kocasının şapkasını koyduğu yere asmıştır. Bu şapka günlük hayatta kullanılmayan bir şapkadır. Bir süs gibi tavana yakın bir yerdedir. Eski günlere duyduğu özlem ve zaman geçtikçe umutsuzlaşması onu boğmuştur. Yüzünde o yaşlanmış duruş vardır. Kendini çok yaşlı hisseden bir anne. Resmin en önemli ayrıntısı annenin ellerinin görünmemesidir. Arkadan bağlanmış ve görünmez bir el. Bu kesinlikle onun sürekli evin için sosyal yaşamdan uzak kalmasından dolayıdır. Ellerini bağlayan bu şey, hayatın ona sunduğu en acı şeydir. Eli, kolu bağlı bir annenin kendini şapkalığa asmasından daha ironik ne var? Şapka bir nevi sosyal yaşamı temsil ediyor. Onun altında gitgide boğulan bir annenin durumu. Babanın giysisi sanki işçi giysisidir. Tek parça ve tekdüze. Elleri yerde, pili bitmiş bir kumanda gibi bırakmıştır kendini. İçtiği zehir bebeğinde yanında duran alkol şişelerine benzer. Bir şeyden kaçmak için alkol tüketen baba figürü bu sefer içtiği zehirle kendinden kaçmıştır. Ailenin üç üyesinin de karınları şişkindir. Tek amaçları karınlarını doyurmak olan bir ailenin tasviri gibi. Oran olarak bebeğin karnı ikisinden de şişkindir. Bir bebeğin sadece karnını doyuran bir aile. Annenin ayaklarının altında ve babanın elinin yanında olan bebek. Babanın şapkasıyla annenin şapkası arasında yükseklik olarak fark fazladır. Babanın siyah, onun beyaz şapkası vardır. Biri şapka takmayı çoktan bırakmış diğeri hala onu kullanıyor. Annenin şapkasının asıldığı yerde bir aynası vardır. Ters çevrilmiş bir el aynası. Bu el aynası kadının artık istemediği veya artık anlamını yitirmiş bir şeydir. Komodinin hemen yanındaki baston gariptir. Çünkü bastonu kullanacak yaşta değiller. Bu baston onların hem iç yorgunluğudur hem de ölene kadar bu döngüden çıkamayacaklarının işaretidir. Bastonun yanındaki kova daha gariptir. Böyle bir kova neden odada tutulur? Estetik hiçbir değeri olmayan kova evin git gide salınışı gibidir. İşlerini görsün yeter. Komodinin üstündeki ayna yerine bez parçası asılmıştır. Ayna bezin üstündedir. Bir nebzede olsa kendilerine yukardan bakma isteği. Karşıdan bakmak yerine, yukarıdan bakmak. Önemli bir ayrıntı olarak aynanın karşısına geçtiklerinde bastıkların yerin yeşil olduğudur. Yer keskin bir şekilde sarıdan yeşile döner orda. Kendi iç dünyalarında yolcuk etmek isteyen insanların aynaya baktıklarında kendilerini rahatlamış hissettikleri bir yerdir burası.


George Orwell: Bunda şaşılacak pek de bir şey yoktu aslında. Çağımızda entelektüel özgürlük fikri iki yönden tehdit altında. Bir yanda teorideki düşmanları olan totalitarizmin savunucuları, diğer yanda daha birincil, pratik düşmanları olan tekeller ve bürokrasi var. Dürüstlüğünü korumak isteyen her yazar ya da gazeteci, kendisini fiili bir zulümden ziyade toplumun gene yöneliminden ötürü engellemiş buluyor. Çağımızdaki her şey, diğer tüm sanatçıları olduğu gibi yazarı da üztlerinin belirlediği konular üzerinde çalışan ve asla gerçeklerin tamamını kendi gözünden anlatmayan küçük memurlara dönüştürmek için birlik olmuş durumda. Ancak yazar kaderine karşı giriştiği bu mücadelede kendi cephesindekilerde bile yardım görmüyor; yani onu haklı olduğu konusunda yüreklendirecek büyük bir düşünsel eğilim yok. Futuristika!: Fakat bu otosansürcü gazetecilerin, sesini çıkaran yazarlara ve gazetecilere de saldırdıklarını, sözlerini çarpıttıklarını gördük. George Orwell: Çünkü mevcut düzene isyan edenlerin, en azından bunların çoğunluğunun ve en tipik olanlarının, aynı zamanda bireysel dürüstlük ilkesine de isyan etmesi çağımızın garabeti. Yalnız kalmayı göze almak, ideolojik anlamda bir suç olduğu gibi, uygulamada da tehlikelidir. Yazarın ve sanatçının bağımıszlığının belirsiz birtakım ekonomik güçler tarafından erozyona uğratılıyor olması yetmezmiş gibi bir de muhafızı olması gerekenler tarafından da altı oyuluyor. Entelektüel özgürlüğün düşmanları, kendi görüşlerini daima bireyciliğe karşı disiplin savunusu gibi sunmaya çalışır ve yalana karşı gerçek meselesini mümkün olduğunda arka planda tutarlar. Hakikati söylemenin uygunsuz olacağı ya da birilerinin eline koz vereceği argümanları yanıtlanamazmış gibi hissediliyor ve yalnızca çok az sayıda insan, gazetelerdeki yalanların görmezden gelinerek tarih kitaplarına konulmasından rahatsız oluyor. George Orwell: Totaliter devletlerin hayata geçirdiği örgütlü yalan söyleme durumu, kimi zaman iddia edildiği gibi askeri aldatmacalarla aynı nitelikte geçici bir önlem değil, toplama kampları ile gizli polis teşkilatları zaruri olmayı sürdürmediğinde dahi var olmayı sürdürecek, totalitarizmi bütünleyici bir şey. Totaliter bir devlet, aslına bakılırsa, bir teokrasidir ve yönetici kademesi, konumunu korumak adına yanılmaz görünmek zorundadır. Ancak gerçekte kimse yanılmaz olamayacağından, şu ya da bu hatanın yapılmamış olduğunu veya şu ya da bu hayali zaferin gerçekten kazanıldığını göstermek adına geçmişteki olayları yeniden düzenlemek sık sık zorulu hale gelir. Totalitarizm, aslında aslında geçmişin sürekli değiştirilmesine ve uzun vadede muhtemelen nesnel gerçekliğin varlığına inançsızlığa ihtiyaç duyar. Totalitarizmin bu ülkedeki dostları mutlak doğruya ulaşılamayacağı için çoğunlukla büyük yalanların küçük yalanlardan daha kötü olmadığını iddia etme eğilimindedir. Totalitarizmin entelektüellere en büyük baskıyı uyguladığı yer, yazın ile politikanın kesiştiği noktadır. Günümüzde fen bilimleri aynı oranda tehdit edilmiyor. Bu durum, neden çoğu ülkede bilim insanları için kendi hükümetlerinin arkasında olmanın yazarlar için olduğundan daha kolay olduğunu kısmen açıklıyor. George Orwell: Düşünce ve basın özgürlüğüne çoğunlukla üzerinde durulmaya bile değmeyecek argümanlarla saldırılıyor. Öyle ki, ders verme ve münazara konusunda biraz tecrübeli biri bu numaraları zaten ezbere bilir. Burada ele aldığı kou, özgürlüğün bir yanılsama olduğu ya da totaliter ülkelerde demokrati ülkelerdekinden daha fazla olduğu gibi iddialar değil, daha makul ve dolayısıyla daha tehlikeli bir mesele olan ve özgürlüğün sakıncalı bir şey, entelektüel dürüstlüğünse topluma zarar veren bir bencillik olduğu iddiası. Çoğunlukla meselenin diğer yönleri ön plana çıkarılsa da, basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğü tartışmasının temelinde aslında bu özgürlüklerin arzulanırlığı ile, ya da yalan söylemek veya söylememekle ilgili bir tartışma yatar. Buradaki esas nokta, güncel olayları topluma doğru bir şekilde bildirme hakkıdır. Entelekektüel özgürlüğün düşmanları, kendi görüşlerini daima bireyciliğe karşı disiplin savunusu gibi sunmaya çalışır ve yalana karşı gerçek meselesini mümkün olduğunca arka planda tutarlar. George Orwell: Tümüyle gayrisiyasi olan bir yazın yoktur, özellikle de doğrudan siyasi türden korkuların, nefretlerin ve sadakatlerin tüm insanların bilincinin yüzeyine yakın olduğu bir çağda. Tek bir tabunun bile aklı tamamen felç edici bir etkisi olabilir, çünkü serbestçe peşinden gidilen herhangi bir düşüncenin yasak düşünceye götürmesi tehlikesi her zaman vardır. Buradan çıkardığımız sonuç, totalitarizm ortamının düzyazı kaleme alan her türlü yazar için ölümcül olduğu, ancak belki bir şairin, en azından bir lirik şairin bu ortamda nefes alabileceğidir. Birkaç nesilden uzun bir süre hayatta kalmayı başaran bir totaliter toplumda, son dört yüzyıl boyunca var olan türden düzyazı muhtemelen ortadan kalkmak zorundadır. George Orwell: Endüstriyelleşmiş ülkelerdeki büyük insan kitlelerinin hangi türden bir yazına ihtiyaç duyup duymadığı şüpheli. Ne olursa olsun, bu kitleler çeşitli eğlence türlerine harcadıkları parayı okumaya harcamaya gönülsüz. Belki de insan inisiyatifini minimuma indiren düşük kalitede duygusal bir kurmaca var olmayı sürdürecek. Makinelere kitap yazdırmak, büyük olasılıkla insan yaratıcılığının ötesinde bir eylem olmayacaktır. Ama bir çeşit makineleştirme sürecinin film ve radyoda, reklam ve propagandada ve gazeteciliğin düşük kaliteli sahalarında iş başında olduğu görülebilir. Totalitarizm her yerde tamamıyla zafer kazanmış değil. Esas kötü olan özgürlüğün bilinçli düşmanlarının aynı zamanda özgürlüğün en fazla şey ifade etmes gerekenler olması. Halk yığınları bu konuda ne olduğuyla ilgilenmiyor. Şu anda tek bildiğimiz, kimi vahşi hayvanlar gibi, hayalgücünün de esaret altında üreyemeyeceği. Kitaplar büyük ölçüde bürokratlar tarafından planlanacak ve o kadar çok elden geçecekler ki, bittiklerinde Ford marka bir otomobilin montaj sürecinin sonunda olduğundan daha bireysel ürünler olmayacaklar. Bu şekilde üretilecek her şeyin çer çöp olacağını belirtmeye gerek yok. Zaten çer çöp olmayan tüm kitapların da devlet yapısını tehlikeye sokacakları için geçmişten arta kalan yazınlar gibi yasaklanması ya da en azından dikkatle yeniden yazılması gerekecektir. Futuristika!: Evet bunu yapıyorlar. Devlet sözcülerinin her fırsatta Ece Ayhan'dan alıntı yapması örneğin. Utanmazlık ya da kocaman bir çıldırış hali gibi. Samimiyetsiz. Totalitarizm, bir inanç çağından çok bir şizofreni çağı vaat eder. Toplum, yapısı belirgin bir biçimde yapay hale gelince; yani yönetici sınıfı işlevlerini kaybetmesine rağmen güç kullanarak ya da sahtekarlıkla iktidara tutunmakta başarılı olunca totaliterleşir. Böyle bir toplum ne kadar uzun olursa olsun asla ne hoşgörülü olabilir ne de entelektüel açıdan istikrarlı. Asla ne olayların gerçeğe uygun şekilde kaydedilmesine ne de yazınsal yaratımın ihtiyaç duyduğu duygusal samimiyete izin verir. George Orwell, 1946'da basılan Books v. Cigarettes isimli kitabında (Türkçeye 2013 yılında Kitaplar ve Sigaralar diye Levent Konca çevirisiyle Sel Yayınları'ndan yayımlandı) totaliter rejimlere karşı yazının korunması ve yazarların, sanatçıların tavrı üzerine değerlendirmelerde bulunmuştu. Gördük ki, 1946'dan çıkagelen George Orwell'in hayaleti, Gezi Parkı direnişindeki entelijansiyanın tavrını açıklıyor, 2013 yılında bize bizi anlatıyor.


George Saunders, yeni kitabı A Swim in a Pond in the Rain: In Which Four Russians Give a Master Class on Writing, Reading, and Life vesilesiyle The Believer dergisiyle söyleşi yaptı. Yazmak, okumak ve yaşam hakkında değerli bulduğumuz bu kitabı edindiğimiz gün tesadüf eseri söyleşiye denk geldik, çevirisine yer veriyoruz. George Saunders, kıvrak ve etkili bir dil kullandığı cümleleri ve paragrafları üst üste koyarak dünyaları çağıran bir sihirbaz. Justin Taylor'ın David Means hakkında söylediği gibi, bazı yazarlar zaman sanatçısıysa, Saunders bir uzam sanatçısı olabilir eğlence parkının, donmuş göletin, mezarlıkların. Hikayelerinde ve tek romanında Saunders, ister ulusal oyun alanları ister ölülerin başıboş bıraktığı mezarlıklar olsun, bilinci kendi çevresinden çıkarır. Bu alanların her biri için yavaş yavaş okunaklı bir anlatıya dönüşen bir kelime dağarcığı, bir dizi tuhaf ama uygun kaçan isim ve teknik terim yaratır. Onun dili çoğunlukla bize kurumsal teknodili, büyük holdinglerin hem gerçekleri gizlemek hem kendi versiyonlarını yaratmak için kelimeleri kullanma şeklini hatırlatıyor. Bu bakımdan, Saunders'ın kurgusunun bir kısmı, röportajda, konsensüs gerçekliği olarak adlandıracağı kavramı sorguluyor görülebilir. Ortak terimleri ve fikirleri kullanarak bu gerçekliği birlikte inşa etme gücüne sahip olduğumuzu, ancak dikkatli olmazsak hızla kaygan ve dengesiz, ideoloji tarafından düğümlenmiş, bizim tarafımızdan kontrol edilen, aynı zamanda bizi kontrol eder hale gelebileceğini öne sürüyor. Saunders, A Swim in the Pond in the Rain/Yağmurda Gölde Yüzmek adlı yeni kitabında bizi kurgu okuma ve yazma edimlerine götürüyor. Bazı ölü Rus ustaların eserlerini yakından okuyor: Tolstoy, Çehov, Turgenyev, Gogol. Bu hikayeleri hem yazma hem de yaşam dersleri için ayrıştırıyor, kitap boyunca yazmayı daha iyi öğrenmenin, belirsizliğe, çoklu anlamlara ve çözülmüş sonlara dair daha iyi bir yaşamın nasıl yaşanacağını öğrenmeye yardımcı olduğunu gösteriyor. Toplumun mevcut kaos ve hastalık seviyesine ulaştığı zamanlarda yayımlanan Yüzmek, kurgunun dünyanın göreceli deliliğinden bir kaçış olmadığını, dış kaosun yerine iç kaosu, yazarın iç sesini, pervasız, neşeli ve garip hayal gücünü koymanın bir yolu olduğunu gösteriyor. The Believer/Alec Niedenthal: Yağmurda Gölde Yüzmek için, diğer edimsel beceri kitaplarında görmediğiniz neyi başarmak istediniz? Bunlar son derece yakın, klasik metinlerin kavrayıcı okumaları çok sık gördüğünüz bir şey değil. George Saunders: Sanırım bir anlamda edimsel beceri kitabı yazmaktan kaçınmaya çalışıyordum. İşte her zaman böyle yapıyorsun diyen model bana ilginç gelmiyor. Syracuse'dakiler kadar iyi yazarlarda işe yaramıyor bu. O okulda, her şey zihnimin belirli bir genç yazarın zihniyle onun yörüngesinde belirli bir anda buluşmasıyla ilgili ve en iyi etkileşim biçimi... onun hikayelerinden birinde gerçekleşiyor. Elimden geldiğince onu editliyorum, o da düzenlemeleri düşünüyor vesaire. Ancak Syracuse'da yazarlar için Formlar Kursu benzeri edebiyat dediğimiz başka bir tür dersimiz var. Bu kitap benim Formlar kurslarımın birinden çıktı. Tam olarak savunamadığım fikir, bir hikayeyi yakından okumanın, her zaman sanatsal bedenlerimiz olarak adlandırdığım şeye bir şekilde belirli bilgiler katmasıdır. Bu sadece, bir şekilde, kendi işimizde bizim için daha uygun bir şey yapıyor. Bu, öğrencilerimden edinmelerini istediğim bir tür inanç sıçraması. Yazma öğretme fikrine çok alçakgönüllülükle yaklaşılması gerektiğini düşünüyorum. Her birimiz en iyi işimizi yapmak için çok kişiselleştirilmiş zihinsel duruş ve hileler öğrenmeliyiz, ama benim duruş ve hilelerim neden illa seninle ilgili olsun ki? Bunları zihnim ve formun talepleri arasında bir uzlaşma sağlamaya yardımcı olmak için geliştirdim muhtemelen en iyi ihtimalle sadece başkalarına nominal olarak yardımcı olacak kadar özeller. Kitabın mantrası şuydu: Şüphe duyduğunuzda, hikayelere geri dönün. Şunun gibi : Bakışlarınızı metinlere sabitleyin; kitap bununla ilgilidir sadece. Bu hikayelerin neden içten dışa doğru işlediğini anlamaya çalışalım. Ve sonra belirli yerlerde argümanım kendi çalışmama atıfta bulunarak yardımcı olabilir gibi görünürse, onun da dahil olmasına izin verdim. Yüzme'deki Ruslar'ı okuduğunuzda, görünüşte israf gibi görünen anlar buluyorsunuz; hikaye onlar olmadan da devam edebilir. Ama sonra bize hikayenin yapısında gerçekten anlamlı bir rol oynadıklarını gösteriyorsunuz. Bu israf hoşnutsuzluğu nereden geliyor? Özellikle merak ediyorum, çünkü boşa harcanan zamandan, boşa harcanan değerden nefret eden birisiniz ve aynı zamanda tonlarca değer üreten çağdaş kapitalizmi çok eleştirdiniz. Bence bu hoşnutsuzluk kısa hikaye formunun kendisinden kaynaklanıyor. Form fiili bir verimlilik iddiasında bulunur. Yani, Bir varmış bir yokmuş dediğimde ve bu şeyin sadece altı sayfa olduğunu fark ettiğinizde, o altı sayfadaki her şeyin amacına uygun olacağını var sayarsınız. Aksi takdirde, sonuç o kadar şekilli ya da verimli değildir, bu da onun kadar güzel olmadığını söylemenin bir yoludur. Bu bir şarkı için de geçerlidir. Ya da bir şiir ya da tren istasyonunda kısa, aceleye getirilmiş, içten bir aşk itirafı. Hikaye fıkraya çok benziyor. Sonuna geldiğimizde, gülmenizin bir nedeni de o küçük hikayenin ne kadar sıkı ve verimli olduğunu anında görmenizdir: israf yoktur. Belki de hikayedeki verimliliği dans dünyasındaki yerçekimiyle karşılaştırırdım. Güzel bir dans sadece yerçekimi karşısında var olabilir onu güzel kılan da budur, yerçekimine rağmen gerçekleşmesidir. Bir dansçıyı izlerken, neyle karşı karşıya olduğunu anlarız ve bu kısıtlama içindeki çalışma şekline hayran kalırız. Verimli olmak zorunda değiliz ama konuyu dağıtan ve açıklayan en iyi sanat eserleri bunu sayaç çalışırken yapar, yani David Foster Wallace'ın konuyu dağıtmasını sevmemizin nedeni, sayacın çalıştığını hissetmemizdir ve onun da bunu bildiğini biliyoruz fark ederiz ki, havada olması gerekenden daha uzun bir süre asılı duran bir dansçı gibi. Ve bu eğlenceli bunu izlemek eğlenceli. Ama bu sadece formun örtük yasalarının o anda asılı olduğunu hissettiğimiz için olur. Tüm bunları söyledikten sonra sadece verimli olan bir hikaye can sıkıcı olacaktır demeliyim. Çok matematikseldir. Yazarın gündemini çok erken görüp kendimizi dışlanmış hissederiz. Yazarın, Tanrı korusun, bir tür otomatik pilot olan, bir tür küçümseme yöntemini çevirdiğini düşünürüz bizi oyunun dışında bırakmıştır. Ama burada, kendi sözümü kesmeme izin verin, gerçekten yazılı gerçekler olmadığını söylemek için. Sadece belirli bir yazara belirli bir anda yardımcı olan şeyler vardır. Bunlar sadece yardım umuduyla ortaya koyduğumuz modeller ve metaforlar. Yazarlık hakkında yazmanın hileli yönlerinden biridir. İşler bu şekilde görünüyor dersek, diğer taraftan, bir kural veya reçete olarak hissedilebilir. Form çok gizemli ve uçsuz bucaksızdır. Sabit bir reçete işe yaramaz. Bu tuhaflık fikrini biraz değiştirebilirim. Gerçekten demek istediğim, her birimiz çalışmalarımızı dünyadaki tüm yazarlar arasında sadece bizim işgal edebileceğimiz bir alana yönlendirmeye çalışıyoruz. Hayalim bu. Tuhaf olmasına gerek yok, sadece eşsiz. Bize özgü. Ama haklısın. Bulduğum şey, gerçekçi bir hikayeye gerçekten yakından baktığınızda, onunla ilgili gerçek bir şey olmadığını görüyorsunuz Çehov'un Sevgilisi gibi bir şeyde bile çok fazla ihmal ve abartı var, ki ilk okumada neredeyse anekdotsal ve çok insan ölçekli ve bildiğiniz gibi, gerçek. Gerçekten gerçekçi bir hikaye birinin gerçek hayatında bir aya dayanan bir hikaye çok uzun, sıkıcı ve topaklı olurdu. Bir hikaye yazdığımızda garip, sıkıştırılmış, abartılı bir makine yapıyoruz, amacı ise... bilmiyoruz. Veya bu her yazar için yeni bir hikayeye her başladığında kendi öğrenmesi gereken bir şey. Ve buna karşılık, hikayelerimden birinde garip bir şey yaptığımda, nihai anlamda, daha gerçek olma çabası içinde olduğumu hissediyorum gerçekte nasıl olduğuyla daha uyumlu biçimde. Gerçekle ilgili doğru bir şey söylemeye çalışıyorum. Ve bazen sadece günlük hayattan bahsetmek işe yaramaz. Buradan oraya ulaşamazsınız. Dünyada bir insanın uyanıp bir böceğe dönüştüğünü keşfettiği Dönüşümden daha doğru ve gerçek bir aile hayatı hikayesi yoktur. Ama Kafka gerçek hayatı hakkında yazsaydı bu derinlik sağlanamazdı, sanırım. Bunu bence daha hakiki olması için yaptı. Doğru benim çalışma hipotezim geleneksel gerçekçilik ve deneysel yazma arasında bir ayrım olmadığıdır. Tobias Wolff'un şöyle söylediğini okudum: Her büyük hikaye deneyseldir. Yoksa yazar neden yazsın ki? Gerçekçilik hile ve ihmallerle doludur onlara yakından baktığınızda gerçek hayata göre neredeyse karikatürsel biçimde basittirler. Birisi şöyle yazdığında örneğin, Larry endişe duygusuyla belediye binasının geniş avlusuna girdi, bu gerçekçiliktir, ama aslında daha çok konsensüs gerçekliğinin kanalize edilmesine benzer. Bu avlu binlerce nesne ile dolu olsa ve orada yüz kişi varsa, aynı anda ateş eden yüz farklı zihinle dolu olsa da, yüz tamamen farklı gerçeklik yaratsa da, Darwinci nedenlerden dolayı o anı stenografik olarak yazmaya karar vermişizdir. Yukarıdaki bu cümle gerçekliğin çok kaba ve seçici bir yaklaşımıdır. Ve gerçekçilik sadece bu fikir birliği gerçekliği varsayımı içinde çalışmayı kabul eden bir çalışma şeklidir. Sözde deneysel bir yazar, Şekspiryen bir budala gibi daha fazla gerçeği konuşmak için öyle davranan bir tür deli olarak görülebilir. Ya da konsensüs gerçekliği yaklaşımının yetersiz, kuruntulu ve yaklaşık olduğunu hatırlatmak için. Bunu düşünme şeklim şöyle: hikayemin sayfadaki kelimelerden daha fazlası olmasına ve o sırada içinizdeki bir şeyle doğrudan ve radikal bir şekilde konuşmaya çalışıyorum; hayatınızda sizin için gerçek olan bazı temel ve yakıcı sorularla. Bunu yapmak için her şeye izin verilmelidir. Bu fikrin arkasında başka bir fikir daha var... gerçek dünya gerçek değil. Bunu çok sınırlı zihinlerimizle inşa ediyoruz. Güvenilir görünüyor ve bu güvenilirlik yanılsamasına bağımlı hale geliyoruz ve sonra bazı felaket saldırıları ve bir anlığına gerçekten hiçbir şey bilmediğimizi görüyoruz. Kurgu bizi yapay olarak kısa bir süre için o duruma sokabilir. Bence çoğunlukla henüz yapmadıkları için. İlk revizyon deneyimimi yaşadıktan sonra, bunun tamamen bağımlılık yapıcı bir şey haline geldiğini fark ettim. Şimdi ise bayılıyorum. Ve burada, metin parçalarını hareket ettirdiğiniz ve eskiden sevdiğiniz tüm parçaları ve tüm bu radikal revizyonu kestiğiniz türden bir revizyondan bahsediyorum, bazen buna... her bir metnin her bir parçasının her zaman yeni bir değerlendirme altında olduğu yer diyorum. Bir kişi bu şekilde revize etme alışkanlığına ulaştığında, inanılmaz bir süper güç haline gelir. Ancak bir yazarın revizyon fikri, şimdiye kadar, sadece virgülleri hareket ettiren veya yeni bir ifade enjekte eden çekingen bir düşünce olduğunda, şimdi ve sonra revizyon için ödül almazlar ki bu da Stuart Dybek'in dediği gibi, hikayenin yeni biçimi gerçekten sizinle konuşmaya başlar. Deneyimlerime göre gerçek ödül, zamanla hikayenin senden daha akıllı olmaya başlamasıdır bir tür bilgelik birikimi gerçekleşir. Ama revizyon evet, korkutucudur. Hepimiz için ve her seviyede. Yazdığınız bir paragrafa baktığınızda hissettiğiniz çılgın Rubik küpü hissi çok fazla seçenek var!- çok fazla kaygıya neden olabilir. Ayrıca, bazı genç yazarların anlattığını duyduğum bir his var, hikayede bir ipi çekmeye başlarlarsa, her şey çökecek yaratılışın ilk patlamasında kutsal bir şeyler olduğu fikri ve daha sonra, herhangi bir bölümünü değiştirmek, onu iyi yapan şeyi baltalamaktır. Şahsen ben öyle düşünmüyorum ama böyle hisseden yazarlar tanıyorum. Yayınlanmış bir yazar tanıdığımdan ise emin değilim. Ve eğer biri böyle hissediyorsa, derim ki: bir test vakası yapın. Bir hikayeyi alın ve radikal bir şekilde gözden geçirmeye çalışın. Bahse girdiğiniz şey, ilk taslağı yazdığınızda içinde bulunduğunuz aynı imrenilecek durumun yeniden kazanılabileceğidir/yeniden oluşturulabileceğidir. Stüdyoya girip tekrar tekrar solo doğaçlama yapan ve sonra geri dönüp en iyi versiyonunu birleştiren bir müzisyen gibisin. Her iki yöne de sahip olabilirsiniz akıştasınız, tekrar ve tekrar... ve sonra bunlardan hangisinin en iyi olduğuna karar verirsiniz. Enerjik olarak revize etmeyi öğrenmenin diğer bir avantajı, tüm versiyonlarınızın eninde sonunda bir söz sahibi olmasıdır. Temelde, bu hayali gerçekliği yavaşlatıyorsunuz ve oraya gidip dolaşıyorsunuz, gerçek hayatta hiç olmadığı kadar yakından gözlemliyorsunuz. Başka bir deyişle, gözden geçirmeye harcadığınız haftalar ve aylar boyunca gerçekleşen bir tür zeka birikimi vardır. Ama yine de, mükemmel paragrafın size geldiği başka zamanlar da vardır ve sonra gözden geçirme her geldiğinde o şeyi yalnız bırakmayı içerir. Açıklığa kavuşturmak gerekirse, farkın çalışırken verdiği anlık kararların kalitesinde] olduğunu söylediğimde Bahsettiğiniz aynı daha az bilinçli süreçten bahsediyorum. Benim için ise çok az bilinçli karar verme süreci var, çok az. Neredeyse tüm büyük kararlarım her geçişte sezgisel olarak alınır. Ve sonra bir sonraki geçişte ayakta kalmalarına izin veriyorum ve zamanla... bir şeyler katılaşmaya başlıyor. Ama bu noktada gerçekten dikkatli olmak istiyorum, çünkü bu kitaptan kesinlikle nasıl yapılır kitabı olmak istemeyen bir paket servis varsa, o da şudur: asla bilemezsiniz. Herkes kendi başına öğrenmek zorunda. Ve, öğrendikten sonra... bu bilginin bir dahaki sefere size pek bir faydası olmayacak. Bazı yazarlar, eminim, yüksek düzeyde planlamadan ve tüm bunlardan yararlanırlar. Ancak gözlemlediğim bir şey var: genç yazarlar bir plana sahip olmaları gereken ölçüde aşırı kredi verme eğilimindedirler ve aynı zamanda bu planı entelektüel olarak savunma yeteneklerinin nihai ürünün kalitesiyle ne kadar ilgili olduğunu abartma eğilimindedirler. Ancak, kendi adıma konuşursam: büyük düşman her zaman çok önceden çok şey biliyordu; bir gündemi vardı; olmak istediğim yazar veya yazdığım bu kitabın ne hakkında olduğu hakkında çok güçlü bir fikre sahipti. Metin belirli bir doğal enerjiye sahip. Ebe benzeri işimiz, bu enerjiyi gözden geçirerek ayırt etmek ve onurlandırmaktır. Bu, mikro düzeyde işimizin bir cümlenin bir versiyonunu diğerine tercih etmek olduğunu söylemenin başka bir yoludur. Benim tüm sürecim metni tekrar tekrar gözden geçirmek, bahsettiğiniz sezgisel şekilde küçük değişiklikler yapmak. Benim için, her şeye giden yol budur: tema ve olay örgüsü ve politika ve ton vb. Her zaman bir sohbetle karşılaştırırım. Ne diyeceğimi bilerek gelirsem ve sadece söylersem, ihmal edilmiş hissedeceksin. Benim bölümümde, nerede olduğunuza dair bir farkındalık olmalı, şu andan bu ana. Ve bu değerlendirmenin çoğu, bilirsiniz... hissederek gerçekleşir. Çok zeki bir yanımız anlık, sezgisel karar verme anlarına katlanmak zorunda kalıyor. Kendi adıma konuşmak gerekirse, evet, bu şekilde okumak gerçekten işime yardımcı oldu. Belki de büyük bir solocuyu dinlemek ve daha sonra soloyu öğrenmek gibidir. Vücudunuzda, aktivitenin üst kısımlarının farkına varmanızı sağlar. Şimdi bile fark ediyorum ki, tüm bu zamanı bu hikayeleri okuyarak ve yeniden okuyarak ve kompozisyonlar üzerinde çalışarak harcadıktan sonra, daha kolay ve mutlu bir şekilde daha iyi yazıyorum. Ve son olarak, herhangi bir şeyi derinlemesine araştırmanın umut verici ve harika bir yanı olduğunu hissediyorum. Zihnin işleyişi hakkında bize bir şeyler öğretiyor. Temelde zihnimizle, zihnin son derece organize bir sisteme tepki veren başka bir bölümünü izliyoruz ve zihnin en yüksek derecede organize sisteme, dünyanın kendisine tepki verme şekli arasında bir paralellik var. Bir şekilde, belirli bir durumda olma yeteneğimize olan güvenimizi artırıyor. Ve bence bunun nedeni, bir sanat eserini analiz etme sürecinin şu şekilde devam etmesidir: bir reaksiyon gösterin; reaksiyonu fark edin; reaksiyonu kutsayın ; bu reaksiyonu ifade etmeye çalışın. Ve bu... her an değil mi? Siyasi bir konuşma duyduğumuzda ya da yeni biriyle tanıştığımızda ya da aniden garip bir duruma düştüğümüzde yaptığımız bu değil mi? Ve eğer bu diziyi hayata geçirme yeteneğimize güvenimiz varsa, bunun sonucunda, sanırım, güven dediğimiz bir şey ortaya çıkar herhangi bir anda tam olarak mevcut olmak konusunda daha rahat hissederiz. Bununla başa çıkabileceğimizi biliyoruz. Teşekkürler: Demokratik ve açık Kulağa hoş geliyor. Ve okuyucu buna katılmamakta özgürdür gerçekten, tüm mesele budur. Ben teklif ediyorum, sen kabul ediyorsun ve reddediyorsun ve bu şekilde... birlikte oynuyoruz. Ve evet kitap bunca yıllık öğretmenlikten geliyor ve basitçe söylemek gerekirse, yukarıda söylediğimiz gibi: bu çılgın yetenekli genç yazarların sayfada kendilerine daha çok benzemelerine yardımcı olalım. Sadece onların yapabileceği şeyi yapmayı öğrenmelerine yardımcı olalım. Yani iş doğru yorumlar sağlamak değil, bir şeyler başlatmak. Bu tür bir öğretim gerçekten daha çok judo gibidir. Çok fazlai harika enerjileri ve her birinin işlerinde belirli bir sorunu veya engeli var Böylece oyun şu hale gelir: işleri öyle bir başlatın ki, bu engeller kırılsın veya daha uygulanabilir bir şeye dönüşsün. Bu yüzden denemelerde yapmaya çalıştığım şey partiyi başlatmaktı hayalim, kitap yüzünden insanların aniden hikaye formunu daha ciddiye almaya başlaması ve ülkenin yakında Alyoşa ve Marya ve kitaptaki hikayelerdeki diğer tüm uydurma insanlar hakkında tutkuyla tartışan insanların sesleriyle dolu olmasıydı.


Berenice'in tamamını okudum. Yalnızca önsözündeki bir tümce dikkatimi çekti. ... trajedinin tüm zevkini oluşturan bu görkemli hüzün. Kuzgun'u Fransızcasından okudum. Bulaşıcı hastalığa dokunmuş gibi yerimden fırladım. Ayağa kalktım ve kağıt kalem aldım. Masaya giderken hissettiğim coşkulu telaşımı anımsıyorum: Yine de sakindim.


- Georges Perec 1920'li yıllarda Fransa'ya, Paris'in işçi sınıfı mahallesine göçmüş olan Polonya Yahudisi Icek Judko ve Cyrla Peretz'in tek çocuğudur. Babası İkinci Dünya Savaşı'nda hayatını kaybetmiş, annesi ise Fransız işbirlikçilerin Nazilere gammazlaması sonucunda yakalanarak Auschwitz Toplama Kampı'nda yaşamını sona erdirmiştir. - Perec, Sorbonne'da tarih ve sosyoloji okurken, Fransa'nın önde gelen edebiyat dergilerine deneme ve makale yazılarına başlamıştır. - 1961 yılında Hopital Saint-Antoine'a bağlı Nörofizyolojik Araştırma Laboratuarı'nda arşivci olarak çalışmaya başlamıştır. - 1967 yılında Raymond Queneau ve diğerleriyle tanışıp Oulipo hareketine katılmıştır. Queneau'ya adadığı başyapıtı yaşam Kullanma Kılavuzu yayımlanmadan önce Queneau ölmüştür. - Enis Batur'un yazdığı Georges Perec Kullanma Kılavuzu baskısı bulunmamaktadır. Lakin Kadıköy Sahafları yeteri kadar kazılırsa, ara sokaklarda hava da güneşliyken kapı önlerindeki sergilerde görülmektedir. - Perec, yeryüzünün en çok sigara içen insanlarından biri olarak, 45 yaşında akciğer kanserine yenilmiştir. - Georges Perec, Oulipo hareketine Mart 1967'de katılmıştır. - Oulipo hareketinin resmi fotoğrafında Perec, masadaki Andre Blavier kellesi de sayıldığında, sağdan onuncu sıradadır. - Bizzat Perec tarafından verilen istatistiki bilgiye göre, Perec'nin yazarlık nüvesinin yüzde doksanını Oulipo hareketine üyeliği oluşturur. E harfini hiç kullanmadan yazdığı A Void/Kayboluş romanı, özel isimler cenneti Yaşam kullanma Kılavuzu, bilgisayarların yoğun kullanılmadığı dönemde yazdığı 5000 kelimelik palindrom gibi, ahir zaman insanlarına garip gelecek uğraşıların adamıydı Perec. Bir sınıflandırma düşkünüydü. Şifreler, yeniden yapımlar, sert kuralları olan kelime ve cümle yapımlarıyla ilgileniyordu. - Georges Perec, Oulibiographer Bernard Magne - The Infra-Ordinary, 1973 Georgec Perec - Putperec nedir? 1981 yılında, yazar Jean-Michel Raynaud, Georges Perec'yi Avustralya'da yanında kalmaya çağırır. Yazar iki ay boyunca Raynaud'ya misafir olur. Perec o dönemde, 53 Gün isimli romanını tamamlamaya çalışmaktadır. Ülke değişikliğinin işe yarayacağını düşünür, ki yaramaz, Perec öldüğünde roman tamamlanmamıştı. Perec Avustralya'da Oulipo ve kurgu ile ilgili çeşitli dersler verir. Bu derslerin çoğu kaydedilir. Ülkesine dönüşünden üç gün önce, radyodaki bir edebiyat programına uzun bir röportaj verir. Bilinen son resmi görüşmesi böylece kayda alınmış olur. Yaşamımın sonunda, sözlükteki tüm kelimeleri kullanmış olmayı amaçlıyorum. Bu tabii imkansız. Hatta sadece kullanmış olmayı değil, bazı yenilerini de eklemiş olmayı istiyorum. Bu da benim hırsım. Bu aynı anda, neden ve nasıl yazdığımın da nedenidir.


Bitmemiş olmasına rağmen, Oulipo projesi altı yüz on iki sayfa, yüz renkli resimden oluşuyor ve yaklaşık 1.3 kg ağırlığında. Lieux'de Georges Perec'nin amacı Paris'te 24 yeri tanımlamaktı. On iki yıl boyunca ayda iki yazıyla sonunda 288 metinden oluşması planlanmıştı. Bir yarısı gerçek gözlem temelinde yazılırken, diğer yarısı geçmiş olaylara dayanan anılara ait yazıları içeriyor. Perec, Aralık 1980 'e kadar bitirmeyi umarak Ocak 1969' da yazmaya başlamıştı. Eylül 1975 'e kadar devam etti ve hayattayken yayımlanmamış 133 metinde kaldı. Perec, yayıncısı Maurice Nadeau'ya şöyle yazmış: Sanırım yerlerin, yazılarımın, anılarımın yaşlanmasını göreceğiz. Lieux, zamanın akışını askıya alma konusundaki derin arzusunun bir şahidi olarak eksik bir çalışma olacak. Georges Perec'in geride bıraktığı tüm parçalara çalışıp düzenlemek dört yıl sürdü. Proje koordinatörü, Perec'nin kuzeni ve yazarın haklarının sahibi Sylvia Richardson çok çeşitli biçimlerde kotarılmış: bazen çok iyi işledi ve kolay oldu, bazen de kısaltmaları deşifre etmek çok zordu dedi.


Geoturka Yayımcılık, tekrar ediyorum, YayıMcılık, ilk roman yarışması. Roman yarışması, ilk romanlar için... Bir yanıyla çok olumlu buluyorum. Basın da olumlu buluyor belli ki, Zaman'dan Sabah'a kadar birçok gazetede çıkmış haber. İlk romanını yayımlayabilmek için güzel bir sebep, ancak bunu yayım amacındaki bir firmanın değil, bir yayınevinin yapması iyi olur. Roman yarışmasının ilginç detayı, romanların üç sayfalık özetleriyle ilk değerlendirmeye tutulması. Yazınsal çalışmalar sadece yazarın ürettikleriyle mi değerlendirilir? Yazın, yazarın ürettiği metne yönelen okuyucunun tamamen her biri kendine özgü algısıyla ilgili değil midir aynı zamanda? Aynı öyküyü okuyan birden fazla insan, aslında aynı okumuyordur... Bu değerlendirmelerin neye göre yapılmış olduğunun da açıklanması gereklidir.


Yazmak, açıkça söylemek gerekirse bir rahatlamadır. Haftalarca ya da aylarca yazmadan durabilirim, ama hayatımın birçok döneminde sanki hayatım buna bağlıymış gibi yazdım. Sadece arşivim için notlar yazdığım aylar, belki de yıllar oldu, zaman zaman ihtiyaç geri geldi bazı karmaşık duygu ve imge örüntülerini kelimelere dökme ihtiyacı. Bunlar benim Kutsal Üçlü'mü oluşturuyor: imgeler, duygular, kelimeler. Bu üçü benim evrenimin temel bileşenleri, önemli olan her şeyin atom altı parçacıkları imgeler, duygular, kelimeler. Yazmanın kendisi acı verici, çünkü imgeler ve duygular görünmez dünyaya ait ve görünür dünyanın bir parçası olan kelimelere çevrilmeleri gerekir. Yazmanın kendisi acı vericidir, ama daha büyük acı yazmamaktan gelir. Bir kurgu eserini ilk tasarladığımda, içerdiği acı nedeniyle onu yazmayı ertelemeye çalışıyorum. Ama sonra duyguların ve imgelerin asla kelimelerle ifade edilemeyeceğini bilmenin acısı o zaman bu acı dayanılmaz hale geliyor. Ve sonra yazarak acımı dindiriyorum. Bu bir gizem. Kelimelere dökmeye başladığınızda kendi kişiliğiniz parçalanıyor. Kelimelerin hangi parçanızdan geldiğinden asla emin olamazsınız. Oldukça klişe bir ifade ama hafızanın güvenilirliğini ve hatta deneyimin kendisini sorgulamaya başlıyorsunuz. Yazıdan ortaya çıkan şey, asla tahmin edilemeyecek bir şeydir. İşte sihir budur, yazının öngörülemez olması. Keşfe yol açar ve bu çok fazla kullanılan ve kulağa biraz cıvık gelen bir kelime ve kendimi rahat hissettiğim bir kelime değil. Ama yazarak başka hiçbir yolla öğrenemeyeceğiniz şeyler öğrenirsiniz.


Gerad Caris'in özyaşam öyküsünde II. Dünya Savaşı'nda Japonya'da askerlik, 1947-1957 arasında Uzak Doğu'da çalışma, 1957-1960'da New York Üniversitesi'nde sanat ve felsefe eğitimi, Arap çöllerinde petrol mühendisliği gibi süreçler bulunuyor. Caris, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi'nde 1967'de felsefe doktorası, 1969'da sanat yüksek lisansı aldı. Sanatçı, özellikle beşgen geometrisi, oniki yüzlü şekiller ve bu geometrinin görsel ve mekansal karşılıklarını içeren heykeller, kabartmalar, resimler, grafik işler ve çizimler gerçekleştiriyor. 1968'den bu yana Bonnefantenmuseum, Maastricht; Parsons School of Design, New York NY; Museum voor Hedendaagse Kunst, Utrecht; Stadtmuseum Ratingen; Wilhelm-Hack-Museum, Ludwigshafen; Kunsthalle, Bremen; Museum für Konkrete Kunst, Ingolstadt; Stedelijk Museum, Amsterdam gibi büyük müzelerde ve çok sayıda sanat galerisinde kişisel sergiler açmış ve yine ABD ve AB müze ve sanat merkezlerinde grup sergilerine katılmış olan Caris'in yapıtları kavram ve estetik açısından Konstrüktivizm ve Op Art gibi modernist akımlarda ve bilim ve teknolojinin sanat ile kesiştiği alanda temellenirken, sunduğu zengin çeşitlilik ve çözümsel yaklaşım bu altyapının post-modern uygulama örneklerini oluşturuyor.


İngiliz dili ile oynaşmak Hollandalı Gerard Reve'in neredeyse İngiliz bir yazar olmasına neden oluyordu. 1951 'de Hollanda hükümeti Melankoli romanını yazması için ona bir seyahat hibesi verdi, ancak Kültür Bakanı kitabın bir mastürbasyon sahnesi içerdiğini duyunca hibe anında geri çekildi. Öfkeli yazar bundan böyle sadece İngilizce yazmaya karar verdi, bu yüzden Londra'ya yerleşti ve yeni dilinde ustalaşmaya başladı. 1956' da Reve, Akrobat ve Diğer Öyküler'i yayınladı, ancak İngilizce yazmanın zorlukları onun için çok fazlaydı ve birkaç yıl sonra ana diline geri döndü. Bununla birlikte, İngilizce öğrenme çabaları boşuna değildi, çünkü dil hakimiyeti, Harold Pinter'ın The Caretaker ve Edward Albee'nin Who's Afraid of Virginia Woolf gibi birçok oyunun Hollandaca'ya mükemmel çevirilerini yapmasını sağladı. Reve, edebi kariyeri yukarıda bahsedilen olay gibi üzüntülerle dolu tartışmalı bir yazardır. 14 Aralık 1923 'te Amsterdam'da Gerard Kornelis van het Reve adıyla dünyaya geldi ve komünist bir ailede büyüdü. Kardeşi Karel Slav dilleri profesörü ve Hollanda'nın savaş sonrası en iyi deneme yazarlarından biri oldu. Yetişkin Gerard, ailesinin umutlarını bağladığı ideolojinin şiddetli bir rakibine dönüşecekti. 1949' da yayınlanan Werther Nieland romanı eleştirmenler tarafından büyük ölçüde göz ardı edildi. Bu, Frits van Egters'ın daha genç bir versiyonunun hikayesidir eğer böyle bir şey mümkünse anlaşılmaz ve dolayısıyla korkutucu bir gerçeklikle daha da yüzleşemez. Başlangıçta kitaba gösterilen az ilgiye rağmen, şimdi Reve'in eserlerinde yazarın kendisi tarafından da yüksek bir edebi nokta olduğu söyleniyor. Yazarın kendisi de bu düşüncedeydi. 1950'ler Reve için oldukça verimsiz bir dönemdi, elinde çabalayacağı fazla şey yoktu. Bu sadece İngiliz diliyle yaşadığı macerayla değil, aynı zamanda bir oyun yazarı olarak isim yapma girişimleriyle de ortada. 1962 de yazılan Komiser Fennedy isimli trajedisinin prodüksiyonu tam bir fiyaskoydu. Bu arada Reve, kısıtlamalarını deli gömleği olarak algıladığı geleneksel hikayeden başka bir form arıyordu. Aradığı form, Tirade editörü olarak, Edinburgh'da katıldığı bir yazarlar konferansını anlatan bir 'seyahat mektubuna' katkıda bulunmaya zorlandığında kazara bulundu. Böylece 'Edinburgh'dan Gelen Mektup' iyi karşılandı ve ardından giderek daha kişisel hale gelen diğer mektuplar geldi. 1963 'te Reve, Sona Giden Yolda ismiyle bunlardan bir seçki derledi, bunu üç yıl sonra Sana Yakın izledi, bu ikinci şiirlerinin de bir bölümünü içeriyordu. On binlerce kişi tarafından okunan bu kitaplarla birlikte yazar, kışkırtıcı ve mizahi ifadenin ustası olarak medyada sıklıkla yer aldı, göze çarpan provokatif gösteriler yaparak başarısının alevlerini körüklemiş oldu. Son İçin Yolda ve Sana Daha Yakın Reve, geleneksel anlatıyı, hatıraların, taşkınların ve yansımaların zahmetsizce yerine oturduğu daha gevşek, epistoler bir formla değiştirdi. Stilistik olarak da Reve daha rahat hareket edebiliyordu. İlk çalışma, kelimeleri kullanımında sözdizimsel ayıklık ve tutumluluk ile karakterize edilirken, 'seyahat mektuplarında' Reve, sık sık parantez ifadeleri ve ünlemlerle kesintiye uğrayan uzun cümlelerin yanı sıra sık sık kayıt değişikliğinden de yararlandı. İncil'den ilham alan dilin kullanılmasıyla özel bir etki elde edildi. Örneğin, Havari Pavlus'un ünlü 'Ve şimdi bu üçü, inanç, umut, hayırseverlik birbirine bağlıdır; ama bunların en büyüğü hayırseverliktir' (Ben Korintliler 13:13), Reve 'de bu ayet 'Seks, İçki ve Ölüm, bu üçü, ama bunların en büyüğü Ölüm'dür.' oluyordu. Akşamlar'da bulunan samimiyete rağmen, zamanın eleştirmenlerinin de belirttiği gibi, cinselliğin neredeyse hiç olmaması dikkat çekicidir. Kahramanın şehvet duygularının işkenceyle veya en azından fantezileriyle yakından bağlantılı olduğunu anlayabileceğimiz sadece birkaç bölüm vardır. Reve'in İngilizce döneminden kalma ancak sadece 1968 'de yayınlanan bir hikaye, Düzyazı'da Bir Hapishane Şarkısı, benzer bir bağlantı gösterir, bu tema nihayet 1960' larda Reve tarafından yazılan düzyazıda tamamen ortaya çıkar. Cinsel aşk, aynı cinsiyetin üyelerine yöneliktir ve genellikle aşığın değil, ona kurban olarak sunulan erkeklerin işkence resimleriyle güçlü bir şekilde uyarılır. Kişinin kendi arzularını tatmin etmesi, sevilen kişinin zevkine bağlıdır. Alçakgönüllülükle sınırlanmayan yazar, bu görünüşte dini parametresini 'Revizm' olarak etiketledi. Şimdiye kadar tartışılan yazılarda halihazırda görülebilen çeşitli temaların iç içe geçmesi, bu makaleyi tamamlayan 'Çim adlı evden Mektup'tan bir pasajda olduğu kadar belirgin değildir. Burada ana karakter kendisinin yazacağı kitabı insan ve doğanın kurtuluşu olacak düşünür. Edebiyat dini bir hedefi gerçekleştirmeye hizmet eder: Kurtuluş. Hristiyan mesihliğine uygun olarak, Tanrı dünyaya geri döner. Mesih'in geliş gününde, zamanın sonundaki İsa'nın şanlı belirişinde, Tanrı, kahramanın cinsel gelişimlerine, yani Tanrı'nın sevgisine tam üç kez gelen ve böylece cinsel onay alan bir yaşında, fare grisi bir eşek' şeklini alır. Reve'in kendisi bu pasaja çok bağlıdır, ancak Hollanda Reform Kilisesi temsilcileri, işleri daha da kötüleştirmek için olsa, Tanrı'nın bir insanla cinsel ilişkiye giren bir eşek olarak temsiline karşı çıkmıştır. 1966' da Reve, 'eşek duruşması' olarak bilinen bir mahkeme davasında kendisini kafirlik suçlamasıyla karşı karşıya buldu. Yazar, karakterlerinin Yüce Varlık'a karşı olduğu gibi kürsüsüne neredeyse hiç saygı göstermediği mahkemeye yaptığı parlak bir konuşmayla kendini savundu. Tanrı'nın ve insanın tam kimliğine dayanan içkin bir Tanrı imajını açıkladı: Tanrı, O'nun sevgisine ve tesellisine en az bizim kadar ihtiyaç duyar ve bizi kurtarmasına olduğu kadar onu kurtarmamıza da bağlıdır. Ortaya çıkan tabloyu karşısındakilerinin tanrısıyla karşılaştırdı. Öfkeli, anlaşılmaz bir zorba ama kandırılamayacak bir varlık. Aynı yıl Katolikliğe geçen yazar beraat etti. Muhafazakar politikayı desteklemek anlamına gelen dine dönüşü, Reve'i Hollanda'daki ilerici aydınlar arasında kızgınlık duyulan bir figür yaptı. Siyasi görüşleri giderek daha muhafazakar oldu. ABD'nin Vietnam'a müdahalesini destekledi ve hatta Güney Afrika ırkçılık politikalarının olumlu taraflarını saymaya başladı. Reve, homoseksüellerin kendi cinsel eğilimlerine karşı haklarını savunurken daha fazla sempati çekti. Homoseksüelliğini açıkça ilan etti ve kısa bir süreliğine Dialoog, tijdschrift voor homofilie en maatschappij'in editörü oldu, böylece homoseksüellerin özgürleşme dönemine kendi katkısını yaptı. 1960'larda yazılan seyahat mektupları Reve'in gelişiminde yolun sonu değildi. Eserleri o zamandan beri gevşek bir yapı ile şekillense de, mektup formu arka planda kayboldu ve hikaye tekrar kendine yer buldu. Reve, çerçeve anlatısı için olabildiğince hareket özgürlüğünü sunan bir tercih gösterdi. Hikayeye dönüşü, Wimie'ye Mektuplar 1959 -1963 (Brieven aan Wimie 1959 -1963, 1980), Nitelikli İşçilere Mektuplar (Brieven aan geschoolde arbeiders, 1985) ve Kişisel Doktoruma Mektuplar 1963 -1980 (Brieven aan mijn lijfarts 1963 -1980, 1991) gibi uzun bir dizi özgün mektubun yayınlanmasıyla dengelendi. Yazınındaki değişim, kurgu ve kurgu olmayan şeklinde düzenli bir bölünme izlenimi yaratabilir, ancak bunun gerçeklikle uzaktan yakından ilgisi yoktu. Reve, 1960'ların sonlarında kendisi için yarattığı biyografi nedeniyle beliren kafa karışıklığından zevk alan zor bir yazardı. Bu aldatmaca, Baltık Rus ebeveynlerinin soyundan geldiği ve orduda bir kariyer için Hint Adaları'nda veya günümüz Endonezyası'nda subay olarak görev yaptığını söylüyordu. Bir Java prensiyle yasadışı bir ilişkiye girdiğinde kariyeri kısa kesildi. Bu sözde biyografinin Reve'in hayatındaki gerçeklerle hiçbir ilgisi yoktu aslında.


Çevremizdeki nesneler biz olmadan da varlar aslında. Ama biz nesneleri hep kendimizle ilişkilendirerek düşünme yoluna gideriz. Biz özneyizdir hemen. Aktörler ve aktristlerizdir. Dünya ve nesneler de bize hizmet ederler. Biz onlara doğrudan temas etsek de etmesek de yaşadığımız ortamı şekillendiren ya da detaylandıran dekorun parçaları ya da tamamlayıcıları olarak vardırlar. Ancak, çevremizdeki nesneler biz olmadan da vardırlar. Kendi gerçeklikleri ve varoluşları vardır. Kendimizi, insanlar olarak, özne olarak, cümlenin dışında tutmayı başarabildiğimiz noktada nesnel gerçeklik gerçeğini kabul etmek kolay hale gelebilir. Çevremizde binlerce, milyonlarca nesne olduğunu; dolayısıyla her an milyonlarca uyaranla, şeyle karşı karşıya kaldığımızı söyleyebiliriz. Bununla birlikte, bırakın onları nesnel gerçekliklerine uygun olarak bilmeyi ya da betimlemeyi, çoğunu fark etmiyoruz bile. Ancak bir şeyle zorunlu ya da gerekçeli bir ilişki içine girmişsek onu fark ediyoruz, ama yine de bilinçli bir farkındalık oluşturmamışsak onun detaylarını, fiziksel özelliklerini kolay kolay görmüyoruz. Çevremizde sürekli akıp giden, olan bir şeyler var. İnsan aslında dünyayı bir süreklilik halinde kavrar ve yaşar; anlar/sahneler şeklinde yaşamaz. Her hareket bir olayı oluşturur. Her olay da bir sürecin içinde gerçekleşir ve biter. İşte bu süreklilik ve devingenlik nedeniyle ve bizim dünyayla olan ilişkimizin değişkenliği nedeniyle nesneleri nesnel gerçekliklerine uygun olarak betimlememiz ve bilmemiz neredeyse imkansız hale gelmektedir. Bununla birlikte, kendi elimizle, bilinçli olarak oluşturduğumuz imajlar için süreklilik kavramından bahsedemeyiz. Üretilmiş imajlar, bir anı çıkarıp/ayıklayıp önümüze koyarlar. Bu, gerçekte, yaşamın doğal akışı içinde, karşılaşmadığımız bir durumdur. Resim, fotoğraf gibi elimize alabildiğimiz bir ürün, somut ama bir taraftan da içine bir olmuş bitmişliği hapseden bir yansımayı, hatta bir yanılsamayı barındırmaktadır. Diğer taraftan, sözünü ettiğimiz dondurulmuş, sabitlenmiş, sonlu hale getirilmiş imajlar, nesneleri bu sabit halleriyle deneyimlememize, hem de zaman kavramı olmaksızın uzun süreler boyunca onlarla aynı ilişkiyi sürdürmemize olanak tanıyabilirler. İzleriz, bakarız, inceleriz ve her seferinde başka bir ayrıntıyı zihnimize kaydederiz. Ama imajlar de yanıltıcıdır, bir kere sürekli olanı bir yerinde kesivermek içinde gizli bir yapaylık ve indirgeme taşır (Ergüven, 2007). İkinci olarak da imajlar insan ürünüdür, öznenin nesneyle ilişkisinden doğmuş şeylerdir. Onlar yalnızca gerçeğe aracılık ederler. Bir fotoğraf ya da resim aslında, bir sonuç ürüne indirgenmiş bir süreçtir. Bir fotoğraf/resim hem bir anlıktır; çünkü bir anı betimler, hem de sonsuzdur. Sonsuza kadar yaşayacak bir üründür. Gerçekçi fotoğraflar, keskin hatları, bütüncül kompozisyonları, vurucu renkleriyle bize gerçeği olduğu gibi sunma iddiasındadırlar. Yorumlara, izlenimlere, farklı içeriksel kurgulamalara sanatçısının amacı ve kendi oluşları bağlamında açık değildirler. Ancak daha önce tartıştığımız gibi, gerçeğin olduğu gibi aktarılması, özne ürünü olan imajlarda mümkün olamayacağından bu tür fotoğraflar da sanatçının bir yorumudur ve asla tam olarak gerçeği yansıttıkları söylenemez. Bir fotoğrafı kimilerine göre anlaşılmaz kılan, kimilerine göre ise gerçekliklerin tekrar ve tekrar inşasına imkan tanır hale getiren bazı kavramlardan söz edilebilir: Bulanık, grenli, anlaşılması güç, belirsiz, odak dışı, net olmayan, karanlık, kirli, saklı gibi. Örneğin, bulanık fotoğraflar nesnelerin ve kompozisyonun sınırlarını ortadan kaldırdığı için fotoğrafı olumsuz anlamda anlaşılmaz, olumlu anlamda ise yoruma ve izlenimlere açık hale getirmektedir. Empresyonist izler taşıyan bazı fotoğraflarda da estetik olgusunun sanat kuramlarında ele alınışından farklı algılandığını görürüz. Estetik olmak, klasik öğretide bir gereklilik iken izlenimci için dünyanın kirli taraflarını betimlemek bir zenginlik halini alır. Bazen de fotoğrafı çeken kompozisyonda bir şeyleri eksik bırakır, saklar ya da bakış açılarını ters yüz eder. Eksiklikleri tamamlamak izleyene kalır. Belki de bu yüzden bir imaj gözlemlemek için değil, hissetmek için var olmalıdır. İzlek imaja bakmalı ve sonsuz kere kendi gerçekliklerini oluşturabilmelidir. Çağrışımlara, izlenimlere, yorumlamalara, dolayısıyla gerçekliğin yeniden yeniden insan zihninde inşasına imkan tanıyacak olan belirsiz, muğlak, sınırları gevşek, oransal/kurgusal bütünlüğü kesintiye uğramış imajlar belki de sırf bu nedenle daha fazla gerçek olacaktır. Kaynaklar: Ergüven, M. (2007), Sırdaş Görüntüler, Agora Kitaplığı, İstanbul.


İstanbul Modern'in ABD'den önemli müze profesyonellerini İstanbul izleyicisiyle düzenli olarak buluşturduğu Müzeler Konuşuyor: Konuğumuz Amerika dizisi devam ediyor. Çağdaş müzeciliğin ve geniş anlamda müze deneyiminin ayrıntılı biçimde ele alındığı bir iletişim platformu olan Müzeler Konuşuyor: Konuğumuz Amerika'da ABD'nin önde gelen müzelerinin direktör, küratör ve departman yöneticileri bilgi ve deneyimlerini paylaşıyor. Müzeler Konuşuyor: Konuğumuz Amerika kapsamında bu ay, Getty Araştırma Enstitüsü Direktörü Prof. Thomas W. Gaehtgens 2 Ekim Çarşamba günü saat 19.00'da Getty Araştırma Enstitüsü'nün Araştırma Projeleri ve Kaynaklarına Küresel Bağlılığı başlıklı bir konuşma yapacak. Thomas W. Gaehtgens konuşmasında; enstitünün koleksiyonları, koruma projeleri, akademik girişimleri, sergileri ve yayınlarının küresel yönelimini ve aralarındaki bağlantıları, 20. yüzyılın en etkili küratörlerinden Harald Szeemann'ın koleksiyonunun yakın zamandaki alınışı üzerinden anlatacak.


Ankara Sinema Derneği tarafından T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın katkılarıyla düzenlenecek Gezici Festival, 18. yolculuğuna hazırlanıyor. 30 Kasım 10 Aralık 2012 tarihleri arasında sinemaseverlerle buluşacak festival, her yıl olduğu gibi Ankara'dan başlayacak, 30 Kasım 6 Aralık'taki gösterimlerin ardından 7-10 Aralık tarihleri arasında geçtiğimiz yıl coşkulu bir şekilde festivale ev sahipliği yapan Sinop'a, Sinop Valiliği, Sinop Belediyesi ve Sinop Kültür ve Turizm Derneği'nin katkılarıyla konuk olacak. Gezici Festival, bir kez daha dünyanın önemli festivallerinde gösterilen ve ilgi çeken filmlerden oluşan bir Dünya Sineması seçkisini izleyicilerine sunmaya hazırlanıyor. Cannes, Berlin, Locarno, Rotterdam gibi önemli uluslararası festivallerde ödül alan filmler bu bölümde izleyicilerle buluşacak. Ülkemizde bu yıl çekilen uzun metrajlı filmlerden derlenen Türkiye Sineması 2012 bölümünde yer alan filmlerin yönetmen ve oyuncuları festivalde yapılacak galalarda izleyicilerle bir araya gelecek. Festivalin bu yıla özel sürpriz bölümleri ise Tuncel Kurtiz'in En Sevdiği Filmler, Savaşla Büyümek, Üretim Hatası ve Larry Jordan Toplu Gösterimi. Festivalin özel gösterimleri modern dünyanın güncel krizlerine çarpıcı bir şekilde bakacak. Artık gelenekselleşen Kısa İyidir ve Çocuk Filmleri: Hollanda bölümleriyle beraber, sürpriz toplu gösterimler ve küçük izleyiciler için bir çalışma atölyesi de Gezici Festival programının parçası olacak. Gösterimler Ankara'da Kızılay Büyülü Fener Sineması ve Alman Kültür Merkezi'nde, Sinop'ta ise şehrin tek sineması olan Deniz Sineması'nda gerçekleşecek. Gezici Kitaplık, bu yıl festival okuyucularıyla buluşturacağı kitabında teknoloji ve sinema ilişkisini sorgulayarak, farklı görüşleri bir araya getirecek. Editörlüğünü Tül Akbal Süalp ve Burçe Çelik'in üstlendiği, Ankara Sinema Derneği ve Bağlam Yayınları işbirliğiyle yayımlanacak kitap, Aralık ayından itibaren satışa sunulacak. İlk yılından beri Gezici Festival'i yalnız bırakmayan ve her yıl festivale birbirinden özgün ve eğlenceli afişler sunan Behiç Ak, bu yıl da hazırladığı afişle Gezici Festival'in parçası olacak.


Ece Ayhan Sivil Girişimi, bu yıl Gezi Direnişi'nin ruhuna uygun olarak, Çanakkaleli şair ve etikçinin eserlerinde İtiraz, Red, Karşı Çıkma ve İsyan temalarını konuşmak/tartışmak üzere bir Forum düzenliyor. Ece Ayhan'ın şiirinde, İsyan ve Direniş'i Çanakkale'de uzmanlar, okurlar ve yurttaşlar olarak değerlendireceğiz. Konumuz, Devletin/iktidarın ortak ve yanlış sorularından bir halk çocukları ayaklanmasının kalbine... olacak. Ece Ayhan Sivil Girişimi'nin bu yılki etkinliğine hepiniz davetlisiniz. Türkiye'nin aykırı, muhalif, mülksüz, sipsivil şairi/etikçisi Ece Ayhan'ın ana ve mezar kenti Çanakkale'de, bir grup okur, 2008 yılından bu yana sürdürülen Sivil Girişimi yeniden örgütleyerek, 'Ece Ayhan Kültür Evi' ile 'Ece Ayhan Arşivi'ni kurmak ve her yıl 'Ece Ayhan Buluşmaları' düzenlemek amacıyla çalışmaya başladı. Tüm çalışmaların, küflü/paslı nostaljik bir yaklaşım yerine, şiir, edebiyat, tarih, resim, müzik, felsefe, ahlak gibi alanlarda 'iktidar ve otorite karşıtlığı' ruhu ve gönüllülük ilkesinde gerçekleşmesini isteyen Sivil Girişim, Türkiye'nin ve dünyanın dört bir yanındaki Ece Ayhan okurlarını, önce sanal ortamda bilahare Çanakkale'de bir araya getirmek için hazırlıklarını sürdürüyor. Yalı Hanı'nda süren toplantılarda, Ece Ayhan konusunda araştırma yapmak isteyen akademisyenler, edebiyatçılar, öğrenciler ya da okurların yanı sıra, Ece Ayhan'ı henüz okumamış/tanımayanlar için de çeşitli etkinlikler tasarlanıyor.


Yaşasın adlı bu şiir Rene Char'a aittir. Bu güzel şiir, bir çiçeğin üzerindeki çiğ damlalarından yansıyan parıltılar gibidir. Şairin diğer şiirleri gibi bu dizeler de birer larva-imaj gibidir. Benim ülkemde ilkyazın tatlı belirtileri ve kılıksız kuşlar, uzak amaçlara yeğ tutulur. Gerçek, bir mumun yanı başında bekler şafağı. Pencere camına boş verilir. Ne önemi var dikkatli biri için. Benim ülkemde heyecanlanmış kişiye soru sorulmaz. Kötülük gölgesi düşmez devrilmiş kayığın üstüne. Benim ülkemde yarım ağızla günaydın bilinmez. Fazlasıyla ödenebilecek şeyler ödünç alınır yalnızca. Yapraklar vardır, sayısız yaprak benim ülkemin ağaçlarında. Dallar yemişsiz kalmakta özgür. Bu cümleler okunduklarında, sanki içlerinden birer canlı çıkıp uçacak gibi hayat doludur. Bu şiiri Gezi Parkı Direnişi'ne katılan herkese teşekkür etmek için en başa koyuyoruz. Teşekkürler, Gezi Parkı Direnişi'ne katılan tüm canlı ve cansız varlıklar!.. Tümüyle zamansız ve şimdinin tarihi içinde başlayan Gezi Parkı protestoları hala kendi-olayının yaratımı içinde yaşamaya devam ediyor... Şehrin parkları ilk kez forumlarla iletişime geçti. İstanbul'un parkları ilk kez tek bir haritada direniş kanallarıyla birbirine bağlanıyor. Her yer Taksim!.. Her yer direniş!.. Gezi Parkı'na gelen çocuklar, yaşlılar, kediler, kuşlar, tinerciler, evsizler, lezbiyenler, translar, seyyar satıcılar, paralı ve parasız pulsuz tüm çulsuzlar ve tüm çapulcular... Çokluğun ortak kavramıdır Direniş. Ancak biz, bu olaya hala Devrim demeyeceğiz. Çünkü her devrimin talihsiz formlara doğru gerileyerek, tarihe adını yazdırarak yok olduğunu biliyoruz. Aniden patlak veren, başıboş ve parça parça dağılan sonsuz olayın, sonsuz çizginin, olayların kendi aralarındaki diyaloglarıyla birlikte ve büyük bir sakinleşme haliyle çokluk olarak kaynamaya devam etmek yerine, elle tutulabilecek kadar soğuk bir topa dönüşebileceğini de biliyoruz. Ve olaya katılan tüm farklılıkların, tüm kuvvetlerin, kaçışların ve kopuşların gerisine düşmelerinden dolayı tarihin işin içine girmesi... Tarihin de olayı sahiplendiği andan itibaren, geriye dönük bile devam etmesi gereken bu devrim-oluşlar ve haline-gelişler, ifadenin, cümlenin veya kavramın merkezlerinde siyasete ve diğer disiplinci bilimlere kadavra olması: bu şudur, şu budur, ama önce suyunu sıkalım. Ama tarihe karşı coğrafyada ısrar ediyoruz. Hem heyecan duyuyoruz hem de temkinliyiz. Devrimleri düşünüyoruz ama şu büyük soruyu da soruyoruz: Devrimler, tekilliklerinden hiçbir şey kaybetmeden nasıl düşünceye koşullandırılır. Bunun dışında, herkes bu olaydan kendi ritornello'sunu, kendi hecceite'sini çıkartıp, istediği gibi düşünüp yaşayabilir; çünkü yaşamda, yaşamı en küçük böceğine kadar korumakta ısrarcıyız. Gezi'nin bir anlamı olacaksa tek anlamı bu olmalıdır. Gençlik kendileriyle ilişkili olmayan, şimdiyi ve tekillikleri berbat üveyliklere koşullandıran her şeyden bıkmıştır. Gezi Parkı olaylarıyla birlikte, yıllardır olan biten pek çok şey fena terslenmiştir. Gezi Parkı'yla birlikte devrimden yeni bir şey imal edildi. Başlangıç diyebileceğimiz bu şey zamanın karşıtı olarak hareketin başını çekiyor: Bu daha başlangıç... Hükümetin zamana bırakalımına karşı başlangıçın daima bir adım öne çıkması direnişe katılan çokluk için yeni bir mücadele biçimi yaratmıştır. Başlangıç, zamanın tersidir. Buna kavram demek yerine biçimlerin de birer canlı olduğunu ve yaşadıklarını söylemek gerekir. Bununla birlikte devrim, kendisine ait yabancı ve asi tüm adların bulunmasını ve bunlardan imal edilecek yeni bir şeyin çağrılmasını da talep ediyor. Özneleşmeleri kimse Virgina Woolf kadar ileriye götürmemiştir. Benliğimin değişik yanları, ancak başkalarının gözü altında ışıldıyor. Woolf'da olduğu gibi her sanatçıda üslup sonsuz keşfin dünyasıdır. Böyle bir dünya da bize rağmen bizsiz de yaratıma katılabilir. Parktaki ücretsiz marketler, kütüphane ve yeni yardımlaşma formları... Bunların hepsi yenidir, hepsi bireysizleşmelerin uğraklarında aniden ortaya çıkan kazanımlardır. Yan yana birbirini rahatsız etmeden çiçek açmalar ve yeni rizomatik katılımlar... Gezi Parkı en baştan beri doğumlar ve katılımların çapraz etkileşimleriyle ortaya çıkmıştır. Bir sözcüğü yarıp içini döktüğünüzde, bir imajı bir saksıya koyup üzerine su yerine benzin döktüğünüzde, bir çiçeğin tersinin ne olduğunu düşünmeye kalkıştığınızda hayatın size nasıl sürprizler getireceğini bilemezsiniz. Hiç kimse, Virginia Woolf kadar doğaya kök salmamıştır. Soluk almak, düşünmek veya yazmak, onda bir ağacın, toprak, su ve güneşle ilişkisinin aynısıdır. Bir dalganın okyanustaki varlığı neyse onun da Düşünmek içindeki varlığı aynıdır. Tüm varlığıyla her yer ve her şeyde, her parça ve her damlada, her nefes ve her seste yaşamıştır. Virginia Woolf, orfik uzamın ilk ve son kraliçesidir. Bugünlerde başımıza gelen şeylerin karşısına çıkarılabilecek yeni bir edebi alanın ilk büyük temsilcisidir. Daha çok edebiyat içinde görülen bu tarz yaşam-motifler, hem geleceğin politikasını hem de Etik'ini oluşturacaktır: Woolf'un, Dalgalar'ı yaşam üzerine dil-dışı konuşabilen edebiyatın mutlak kitabıdır.


Y azmak kuşkusuz yaşanmış deneyimin maddesine bir biçim dayatmak değildir. Edebiyat daha çok, Gombrowicz'in söylediği ve uyguladığı gibi, kötü-biçimliliğin veya tamamlanmamışın tarafına çeker. Yazmak bir oluş meselesidir; her zaman tamamlanmamış, her zaman oluşmanın ortasındadır ve her türden yaşanabilir veya yaşanmış deneyimin maddesinin ötesindedir. O bir süreçtir, yani hem yaşanabiliri, hem de yaşanmamışı kateden bir Hayat geçişidir. Yazmak oluştan ayrılamaz: yazarak kadın-oluş, hayvan-oluş veya bitki-oluş gerçekleşir, algılanamaz-oluş'a kadar molekül-oluştur. Bu oluşlar Le Clezio romanlarında olduğu gibi özel bir çizgi halinde birbirlerine bağlanabilirler; ya da Lovecraft'ın kudretli eserindeki gibi, bütün bir kainatı oluşturan kapı girişlerini, eşikleri ve bölgeleri izleyerek, her düzeyde birlikte bulunabilirler. Oluş ters bir yönde işlemez ve adam kendini her maddenin üzerine dayatma iddiasında olan baskın bir ifade biçimi olarak sunduğu ve kadın, hayvan ya da molekül her zaman kendi biçimselleştirilmelerinin elinden kaçıveren bir kaçış bileşenine sahip oldukları ölçüde Adam olunmaz. Bir adam olmanın utancı yazmak için daha iyi bir neden bulunabilir mi? Oluşan bir kadın olsa bile, kadın-oluş gerekir ve bu oluşun kendi olduğunu iddia ettiği halle asla bir ilgisi yoktur. Oluşmak bir biçime erişmek değil, birinin artık bir kadından, bir hayvandan veya bir molekülden ayırdedilemediği bir yakınlık, farkedilemezlik veya farksızlık bölgesinin bulunuşudur bu ne belirsiz ne de genel bir haldir, ancak bir biçim altında belirlenmiş olmaktan ziyade, önceden görülemez ve varolmayan bir nüfusun içinden tek başına sıyrılıvermektir. Birisi herhangi bir şeyle bir yakınlık bölgesi oluşturabilir; bunun için gerekli edebi araçları imal etmek koşuluyla. Mesela Andre Dhotel yıldız çiçeğini kullanmaktadır: cinsiyetler, cinsler veya krallıklar arasından bir şey sıyrılıp geçmektedir. Oluş her zaman arada veya aralıktadır: kadınların arasında bir kadın, ya da öbürleri arasında bir hayvan. Ama gramerdeki belirsiz harfi tarifin gücü ancak oluş sözcüğünün önündeki 'the', biçimsel özelliklerinden sıyrıldığında bir etki yaratır. Le Clezio'nun Kızılderili-oluş'u, her zaman 'mısır yetiştirmeyi ya da kano yapmayı bilmeyen' tamamlanmamış bir Kızılderilidir, biçimsel özellikler alacağına Le Clezio, bir yakınlaşma bölgesi üretir. Tıpkı Kafka'nın yüzme bilmeyen yüzme şampiyonu gibi. Tüm Yazı eylemleri bir atletizmcilik içerir; ancak bu atletizimcilik, edebiyat ile sporları uzlaştırmak ve yazıyı Olimpik bir olaya çevirmekten daha çok, bir kaçışın atletizmi, bütünlükçü bir gövdenin bozuluşu içindeki atletizmdir. Michaux'nun ortaya koyduğu gibi yatakta bir atlet. Kişi, hayvan öldüğünde ancak hayvan olur; ve ruhaniliğin ön yargısının tersine, ölmesini bilen; ya da ölümle ilgili bir hissi, kötü bir hissi olan hayvandır. Edebiyat Lawrence göre bir kirpinin ölümüyle başlar; ya da Kafka'da bir köstebeğin ölümüyle: zavallı küçük kırmızı ayaklarımız yumuşak bir anlayışın önüne serildi. Moritz'in dediği gibi insan ölmekte olan bir buzağı için yazar. Dil kendini bu kadınsı, hayvansı, moleküler hatlara ulaşmaya adamalıdır; ve her hat bir ölüm-oluştur. Düz çizgiler yoktur; ne şeylerde ne de dilde. Sentaks, şeylerin içindeki hayatı-yaşamı ortaya çıkarmak için her seferinde yaratılan gerekli hatların kümesidir. Yazmak kişinin anılarını, yolculuklarını, aşklarını, üzüntülerini, düşlerini, fantazilerini anlatması değildir. Aşırı bir gerçekliğe düşmekle aşırı bir hayale düşmek aynı şeydir. İki durumda da şu evrensel anacım-babacım durumuyla, gerçeğe yüklenmiş ya da kendini hayali sanan Oedipal bir yapıyla karşı karşıyayız. Edebiyatın bu çocuksu algılanışının içindeki, yolculuğun sonunda ya da düşün ortasında aradığımız şey; bir babadır. Ana-babamız için yazarız. Marthe Robert edebiyatın bu çocuksulaştırılmasını ya da 'psikanalizleştirilmesini' aşırı uçlara götürmüş, romancıya Piç olmaktan, sokakta bulunan bir yetim olmaktan başka bir seçenek bırakmamıştır. Hayvan-oluş bile, 'kedim, köpeğim' türü Oedipal indirgemeciliğe karşı emniyette değildir. Lawrence'ın dediği gibi, Ben bir zürafaysam ve benim hakkımda yazan sıradan İngilizler hoş, uslu köpeklerse; işte, hayvanlar birbirlerinden farklıdır... Olduğum hayvandan siz içgüdüsel olarak tiksinirsiniz. Genel bir kural olarak fantaziler basitçe, kişisel olan ya da sahip olunanlar için belirsiz olanı maskeler: bir çocuk dövüldü çabucak babam beni dövdüye dönüşür. Ama edebiyat tam ters yola girer ve sadece görünen kişilerin ardında kişisel olmayanın gücünü keşfettiği anda var olur; ki bu bir genelleşme değil, en üst seviyede bir tekilleşmedir: bir erkek, bir kadın, bir hayvan, bir mide, bir çocuk... Edebi sözcelemin koşulu olarak iki kişiyle çalışan bir şey değildir edebiyat, içimizde, elimizden Ben deme gücünü alan bir üçüncü kişi doğduğunda başlar. Elbette edebi karakterler mükemmel bir şekilde bireyleştirilmişlerdir ve ne belirsiz ne de geneldirler; ancak tüm bireysel özellikleri onları kapıp bir belirsizliğe sürükleyecek bir tasavvura yükseltir; onlara fazla güçlü gelen bir oluş gibi: Ahab ve Moby-Dick'in tasavvuru. Cimri bir tip değildir, tam tersine onun bireysel özellikleri onu bir tasavvurun onaylayıcısı yapar: altını görür, belirsizliğin gücünü kazandığı bir şamanın yoluna sürülür bir cimri..., biraz altın, daha çok altın... Masal anlatmayan edebiyat yoktur, ama Bergson'un görmeyi becerdiği gibi masal anlatma- masal anlatma işlevi- bir ego hayal etmekten ya da tasarlamaktan oluşmaz. Daha çok bu tasavvurlara ulaşır, kendini bu oluşların ve güçlerin seviyesine çıkarır. Edebiyatın etkisini dil üzerinde açıkça görebiliriz. Proust'un dediği gibi, edebiyat dilin içinde yabancı bir dil açar; bu ne başka bir dildir ne de yeniden keşfedilmiş yöresel bir ağızdır; dilin öteki-oluşudur; bu majör dilin minörleşmesidir; onu kapıp götüren bir hezeyandır; egemen sistemden kaçan bir büyücü-hekimin, şamanın, yoludur. Kafka'nın yüzme şampiyonu şöyle konuşur: Seninle aynı dili konuşuyorum ve yine de söylediğinden tek kelime anlamıyorum. Sentaktik yaratı ya da biçem işte bu dil-oluştur. Kelime ya da anlam yaratılmasının, içinde geliştikleri sentaksın değeri dışında hiç bir değerleri yoktur. O halde edebiyat daha şimdiden iki özellik sunar: sentaksın yaratılması aracılığıyla sadece anadilin parçalara ayrılmasına ya da yıkılmasına değil aynı zamanda dilin içinde yeni bir dilin uydurulmasına yarar. Dili savunmanın tek yolu ona saldırmaktır... Her yazar kendi dilini yaratmak zorundadır....12 Dil, kendini zorla olağan kırışıklıklarının dışına çeken bir hezeyan tarafından yakalanmış gibi görünür. Üçüncü bir özellikte şudur: yabancı bir dil, bir dilin içinden, karşılığında o dili tamamen yok etmeden ya da sınırlarına itmeden, oyulup çıkarılıp, artık hiçbir dile ait olmayan tasavvur ve duyumlardan oluşan dış bir bölgeye, ya da öteki tarafa itilemez. Bu tasavvurlar fantezi değil, yazarın, dilin çatlaklarında, bunların aralarında gördüğü ve duyduğu hakiki Fikirlerdir. Bu tasavvurlar sürecin kesilmesi değil, onun bir parçası olan biçimin kırılmalardır; sadece bir oluş içinde kendini açığa çıkaran bir sonsuzluk ya da sadece hareket halinde ortaya çıkan bir manzara gibi. Bunlar bir dış dil değil, dilin dışıdırlar. Gören ve işiten olarak yazar, edebiyatın amacı: Hayatın, Fikirleri yapan dilin içinden geçişidir. Sürekli hareket halinde olan bu üç özellik Artaud'da açıkça görülebilir: anadilin parçalara ayrılarak harflerin düşüşü ; bunların yeni bir sentaksa ya da yeni bir sentaks oluşturan yeni sözcüklere, bir dilin yaratıcılarına eklemlenmesi ; ve son olarak nefes-kelimeler, tüm dilin gitmekte olduğu asentantik sınır. Ve Celine'de bile Bunu söylemeden edemiyoruz, o kadar güçlü bir şekilde hissediyoruz ki: Gecenin Sonuna Yolculuk, ya da anadilin parçalarına ayrılması; dil içinde bir dil gibi yeni sentaksıyla Kurulma Planı Üstünde Ölüm; ve dilin sınırı gibi, patlayıcı görüntüler ve sesler gibi askıda kalan ünlemleriyle, Guignol'ün Orkestrası. Yazmak için anadilin belki de tiksindirici olması gerekir; ama öyle ki sadece sentantik yaratının kendi içinde yabancı bir dil açabileceği şekilde; böylece bir bütün olarak dil, tüm sentaksın ötesinde, kendi dış gövdesini açığa çıkarabilsin. Bazen yazarları kutluyoruz; ama onlar da kendi olmalarını başarmaktan, kendileri için koydukları sürekli kayan, kendilerinden uzaklaşan sınıra yaklaşmaktan çok uzakta olduklarını biliyorlar. Yazmak aynı zamanda bir yazardan başka bir şey olmak demektir. Edebiyatın ne olduğunu soranlara Virginia Woolf şöyle cevap veriyordu: Kime yazmaktan söz ediyorsunuz? Yazar ondan bahsetmez; onun derdi başkadır. Eğer bu ölçütleri göz önüne alırsak, edebi bir niyetle kitap yapanlar arasında, hatta deliler arasında bile, kendine yazar diyebilenin çok az olduğunu görebiliriz.


Felsefi düşünceyi farklı alanlara açarak felsefe disiplinine yeni karşılıklı yankılanma olanakları kazandıran Gilles Deleuze'ün yaşarken yayımlanmış son kitabıdır Kritik ve Klinik. Deleuze'ün kimi edebiyatçıların ve kimi filozofların yapıtlarına eğilerek, daha ziyade onlardaki yazınsal üslup ile yaşama tarzlarının nasıl birbirini doğruladığına odaklanarak, farklı zamanlarda kaleme aldığı metinleri biraraya getiriyor kitap. Yandaki binanın duvarıyla çayır yeşili bir paravanın arasında okunsun diye. Deleuze'e göre edebiyat bir sağlıktır, yazar kendinin ve dünyanın doktorudur.


Uzunca bir süredir edebiyat ve hatta diğer sanatlar, 'ekoller' halinde örgütleniyorlar. Ekoller ağaç-görünümlü yapılardır.. Ve daima dehşet vericidirler: her zaman hep bir Papa, manifestolar, temsilciler, avangardist bildiriler, mahkemeler, aforozlar, küstahça ani politik döneklikler ortalıkta arz-ı endam eder.. Ekollerin en kötü yanları, müritlerinin kısırlaştırılması değildir yalnızca, kendinden önce ve kendileriyle birlikte varolan her şeyi ezip boğmaları ve yok etmeleridir- Sembolizm 19. yüzyıl sonundaki o müthiş zengin şiirsel hareketi nasıl boğduysa, Sürrealizm uluslararası Dada hareketini nasıl ezdiyse... Artık bir ekolden olmak için bir bedel ödenmiyor fakat ekoller kapkaranlık bir örgütlenmenin faydasına çalışıyor: bir nevi marketing yani çıkarların, karın, menfaatin oynaklığı.. Ve artık kitaplarla hiç bir alaka tesis edilemez, ama gazete makaleleri, televizyon programları, tartışmalar, gizli oturumlar, varlığı gerekli bile olmayan kitaplar üzerine yapılan yuvarlak masa toplantılarına kayar bu ilgi. Bu acep Mc Luhan'ın kehanet ettiği 'kitabın ölümü' müdür? Burada karşımızda karmakarışık bir fenomen duruyor: her şeyin ötesinde sinema ve belirli boyutta gazete, radyo ve televizyon, yazarlık işlevini sorgulamada güçlü öğeler olmuşlar ve artık yazarlığa duhul olmayan -en azından potansiyel olarak- yaratılıcılıkları ortaya çıkarmışlardır.


Müzakereler, Deleuze'ün tüm felsefi yapıtını kateden metinler ve söyleşilerle kurulmuş bir güzergah-kitap.