Laszlo Krasznahorkai, Macaristan Romanya sınırında Gyula isimli kasabada 1954 yılında doğdu. Kitaplarındaki kasabalar bir ölçüye kadar doğduğu yerden ilham alınmıştır. Berlin'e, Batı'ya gittiğinde otuzlu yaşlarındaydı. Orada Jim Jarmusch, David Bowie, Alen Ginsberg ve Tom Waits ile karşılaşır. Yara almışların başkentiydi, der. Delilik noktasından ele alınan gerçeklik, Laszlo Krasznahorkai minimalizmi, Samuel Beckett'da azlık diye vücuda gelen savaş sonrası kayıtsızlığı, içe kapanma ve görüye yönelen metin üretimine yakın duruyor. Bu kadar uzun, sonu gelmez tınlayan, nefes nefese cümlelerin peşinde yazarın kurgusuna doğru eriyoruz. Çünkü hayat eksilmiştir, azlık her yeri ele geçirmiş, kurgu geri çekilmiştir. Boşluğun doldurulması yazara düşer. Uzun, upuzun cümleler yazarın gerçekliği örüşüdür. Laszlo Krasznahorkai, gerçekçi bir yazardır. Karakterler uzun sekanslarda, sayfalar tutan paragraflarda içseslerini aktarırken, aklından gelip geçenler bilinç-akışı bağlamında ilerlemez, zihinleri ani dönüşler, vazgeçişler, kararsızlıklar yaşar ve düşündükleri, Laszlo Krasznahorkai metinlerinin gergin ve puslu atmosferini oluşturur. Karakterlerin ne düşündüğünü anlamak kolay değildir. Açık edilmeyen, açıklanmayan gerçekliğin kenarında, hayır, dibinde sallanmaktadırlar. Paragrafın reddedildiği devasa bloklar şeklinde örülmüş metin, okurunu nefessiz bırakıp olay örgüsüne iter. Havada metinlerin kutsiyeti salınır. Cennet Üzgün epigrafında Laszlo Krasznahorkai karakterlerinden biri çalıştığı yerin arşivinde bir yazma bulur. Metin 1940'lı yıllardan kalmıştır. Bir önemi olmayan Aile Kağıtları yazan kutudan çıkmıştır. Metinde anlatılan dört adamın farklı tarihlere ve coğrafyaya yayılan hikayesi, kutuyu ve yazmayı metin içinde bulan Korin'i coşkulandırır. Böylesi iyi bir metin, kurgu ve hikaye onun hayatını sonsuza dek değiştirecektir. Bulunan metinde yaşamın önüne diktiği bilmecenin çözümü vardır. Metin, Korin'in gerçekleşen kehanetine işaret eder. Metne bırakır kendisini Korin, Laszlo Krasznahorkai'nin düzyazısının talebini yineler. Metnin sonunda dünyanın akkoru var. Metnin sonunda dünyanın merkezi, sonu, çekirdeği var. Okurun kendini düzyazıya bırakmasını bekliyor. Kasabadan yola çıkan Laszlo Krasznahorkai'nin yolu Bela Tarr ile kesişiyor. Damnation, Werckmeister Harmonies ve yedi saatten fazla süren Satantango. Bir tangoda olması gerektiği gibi, altı öne ve altı arkaya atılan adım. Uzun cümlelerin uzun sahnelerde ortaya çıkmasıyla izleyiciyi/okuru metnin boyutuna yükselmeye zorluyor. Laszlo Krasznahorkai okurken ani gelişen, çatallanan kurgu, coşkulu bir dil gibi beklentiler unutulursa yazarın hikaye anlatımına yaklaşan okurluktan söz edilebilir. Bir kasaba meydanında toplanmış, olacakları bekleyen bir avuç insan meydanda yakılan ateşte ellerini ısıtırlarken, yanlarına yaklaşınca kendilerini ısıttıkları bir ateşin, meydanda toplanmış bir kalabalığın olmadığını, kasabanın yerinde bir otobüs durağından başka bir yapı olmadığını görmelisiniz. Bu kadar uzun yoldan geldiniz, bu soğukta, sizi karakterler değil, kendi aklınızdaki cümleler karşıladı. Laszlo Krasznahorkai'ye göre Avrupa yazını İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana gerçekliği ve günlük hayatı anlatıyordu. Bu yanlıştı. Yazma kültürüne sevgi beslemenin yanında, yanlış anlamanın da gerçeklik olduğunu düşünmeliyiz. Yazmak, gerçekliğin arkasında duran bir hakikat değil. Avrupa kültürü, yanlış anlamalar kültüründen oluşuyor. Bunu düşünürler, yazarlar, şairler ve fikirler bazında tüm dünya için de söyleyebiliriz. Laszlo Krasznahorkai'ye göre, yalan yanlış tarih konusunda oldukça zenginiz. Kutsiyeti olan insanların olduğuna inanabiliriz. Ancak inançlarına inanamayız. Ölüm değil ölüm korkusuna inanabiliriz örneğin. İnsanlara inanabiliriz. Bir şeye inanan insanları anlamaya inanabiliriz. Thomas Bernhard hayattan nefret ediyordu. Benzerliği yer yer vurgulanan Laszlo Krasznahorkai'de böyle bir nefret yoktur. Bernhard, ciğer hastalığıyla baş ederken, Krasznahorkai ise Thomas Bernhard'ı toplum kendisinden uzak durdun diye yükselttiği öfke barikatında bir delik bulmuş, mesafesini koruyup sevmekle meşguldü. Thomas Bernhard bir şairdi, derdi kendisiyleydi. Laszlo Krasznahorkai ise bir yazar ve derdi tüm evren. Susan Sontag'ın Laszlo Krasznahorkai tanınımındaki ünlü tespitini yazar da hiç sakınmadan tekrarlıyor. Laszlo Krasznahorkai, hiç şüphe yok, sadece kıyamet düşüncesinin umuduyla ilerler ve coşkunluğunu yazar. Onun gerçekliğinde yaşadığımız dünyanın yüzüne bile bakılmaz. Dünya terk edileli çok olmuştur. Tanrı'nın çoktan vazgeçtiği, çekildiği, kendini gülünç bir konumda bıraktığı dünyanın anlamını kaybetmesi bir yana, ardında bıraktığını toparlamak üzere Tanrı'nın ortaya çıkmaya niyeti bile yoktur. Dünya, tanrının olmadığı, kıyameti her gün yaşamakla prangalanmış, görülerden ve cümlelerden, metinlerden medet uman bir kitapta varlığını sürdürebilen mekandır artık. Çünkü hayat eksilmiştir, azlık her yeri ele geçirmiş, kurgu geri çekilmiştir. Dünya böylesine ıssızsa, yazmanın anlamı nedir? Edebiyatın kadim türleri sıkıntıda değil. Edebiyat, dil, kurgu ve atmosfer yaşamını sürdürüyor. Sıkıntıda olan, insanlık. The Melancholy of Resistance'da Macaristan'da küçük bir kasabaya gelen sirkin doldurulmuş balina sergileyecekleri haberi üzerine yaşananlar anlatılıyor. Şeytan Tangosu'nda sonbahar sağanağının tüm gücüyle bastırmasıyla birlikte, terk edilmiş bir tarım kooperatifinde yaşayanların, on kişinin dünyayla tüm irtibatı kesiliyor. Çok yağmur yağıyor. Sürekli yağmur yağıyor. Dünya öylesine sıradandır ki kooperatifte. Zaman, tarih açıklanmasa da, komünizmin sonbaharıdır artık. Bir zamanlar sanayiye yön veren, toplumun geleceğini şekillendiren ve umut veren kooperatif artık terk edilmiş binaların dizildiği, gerçek olamayacak kadar acı verici bir dünyaya evrilmiş, kendi kıyametini yaşamaktadır. İnsanların ağır ağır örülen kurguyla sonsuza dek sürecek gibi gözüken bekleyişinde çürümeleri sırasında, konuşurlarken kullandıkları kelimeler dönemi yansıtmaktadır: Kimi zaman yoldaşça, kimi zaman düşmanca, havada asılı muğlaklıkta eriyen bir dil. Çevrede yüksek ihtimalle Avusturya- Macaristan İmparatorluğu'ndan kalma- terk edilmiş şatolar, kooperatifin tek lüksünün taş yol olduğu çamura batmış yoksulluğunun yanında güldüresi tezatlığı gösterir. Çan sesleri gerçek midir? Olası mıdır? Gözüne uyku girmeyecektir Futaki'nin. Okur da yağmurun altında bir yol ayrımına girer. Futaki'nin gerçekliğini ya da mantıklı bir açıklamaya inancını seçmek durumundadır. Şeytan Tangosu, Thomas Hobbes kitapları Leviathan ve Behemoth ile kolkola bir metin. Futaki ve kasabalıların tekdüzelikten ve beklemekten sıkıldıkları, geceleri geniş gökyüzüne bakıp ağaç diplerine işerken dahi uzaklaşmayı kurdukları kafalarının içinde kaynayan, kıpır kıpır kaos, denizde Leviathan, karada gergedana benzeyen Behemoth ile hayatlarında ilk kez, geri dönülemeyecek bir yolculuğa çıkarken, son karar alma anında tedirgin edici sorularla ürperiyorlar. Laszlo Krasznahorkai'nin Şeytan Tangosu'nda yarattığı atmosferin kıyamet sonrası diye nitelenmesini özümsedik, karakterlerin yalpalamasını, kararsızca sendelemesini, kafalarını gökyüzüne dikip umutlarını korumaya çalışmalarındaki trajikomediye güldük. Oysa yazarın cehennemi tasvirinin, bir soğanın dış halkalarından alıp merkezine doğru giden anlatısında, anlatının cücüğüne doğru hızlanırken, kimi kısımlarda karakterlerin sayıklamasıyla hızlanan kelimelerin sürtünmesinin yarattığı ısıda cehennemin kendimiz olmadığını, cehennemin başkası olmadığını, cehennemin modernist, devlete ait bir yapı olduğunu ve kişinin tüm yaşadıklarının, kendisine anlatılanların ya da geleceğe dair hayallerinin toplamıyla üzerine gelen bütün o karanlık olayları bir araya getirip, kendince nihayete erdirmesini modern sonrasına işaret eden bir direniş haline işaret ettiğini, cehennemin ne kıyamet öncesi ne de daha kötüsü- kıyamet sonrası değil, modern sonrası olduğunu okuduk. Hep anlar, hep bakışlar. Cehennem, kapatıldığımız mekanlardır. Başka bir yaşam alanı yoktur, cennet yok, araf yok, melekler ya da şeytanlar zaten yok, sadece burası, bu kapandığımız mekanlar, alnımızda lanetli yazılar Christo morto ölü İsalar, ölü insanlar, hepsi kenarda bekliyor, binadan çıkış yok, buraya giren bir daha çıkamaz, bırak kendini, dayan duvara gitsin.


Kitaplarımda, karakterlerin ardında birisi konuşur ama konuşan ben değilimdir. Bu kitapları karakterler vasıtasıyla konuşmak için kullanan bu gizli kişi, kurgudan ve eklemli düşünceden önce, çılgınlar gibi, müstehcen biçimde konuşur ve bu konuşma asla dur durak bilmez. Hiç durmadan, kesmeden konuşur; çılgınca bir hızla konuşur ve bu gergin atmosferde günlük hayattaki durumu gözlerseniz, insanlar da diğerini ikna etmek için çılgınlar gibi, hiç durmadan konuşurlar, değil mi? Benim 'uzun' denen cümlelerim herhangi bir fikir ya da kişisel teoriden gelmiyor, tamamen konuşma dilinden geliyor. Bana sorarsanız kısa cümleler biraz yapaydır, etkilenmişlerdir. Çok nadiren kısa cümleler kurarız. Konuştuğumuzda, hiç durmadan akıcı şekilde, kesilmeyen cümlelerle konuşuruz ve bu türden bir konuşma duraksamaya ihtiyaç duymaz. Sadece Tanrıların noktaya ihtiyacı vardır ve nihayetinde, eminim ki, o noktayı kullanacaklardır. Asla bir yazar olmak istemedim. Macaristan'daki ya da dünya edebiyatındaki yazarları sevmediğimden değil. Dünya edebiyatındaki büyük karakterlerin hayranıydım ben de, sadece kendimi o çemberin içinde hayal edemedim. Rilke'nin sonesi Apollo'nun Arkaik Gövdesi nin son dizesine Değiştirmeye mecbursun hayatını cevap olarak, toplumun alt katlarına, bodruma çeviriyor yolunu. Bir çiftlikte kısa süreli işlere takılıyor, gece bekçisi olarak çalışıyor. Ahırda geçen bir gece sonrasında yatağına yollanırken çevredekiler İstersen gitme, bugün domuz yavrularını iğdiş etmek üzere biri gelecek diyor. ABD'de ilk kez bulunduğumda, New York'ta, Ginsberg'in konuğuydum. Savaş ve Savaş'ın belirsiz arkaplanını oluşturmak üzere, özellikle de belirsiz bir New York City için bir teknik bulmama yardımcı oldu. Kitabın kahramanı da hikaye de eksantrik, dolayısıyla gerçeği yerine belirsiz bir şehre ihtiyacım vardı, renkleri olmayan bir New York gerekiyordu, beklenmezlik olmayan, devinimsiz bir kent gerekiyordu. New York ise tamamen belirsiz bir şehir değil özellikle de ilk kez görüyorsanız, onu silikleştirmekte sorun yaşadım. Allen'a da bu temadan ziyaretimin ilk geceyi takip eden gecesinde bahsettim, o da bana ilginç bir tavsiye verdi. Sadece War and War ile ilgili de değildi. Felsefe, Budizm ve tabii ki Amerikan tarihinin son 40 yılının bazı önemli şahsiyetleri hakkında konuştu. Doğu Avrupa'daki tecrübelerimle de oldukça ilgiliydi. Allen ve arkadaşlarıyla geçirdiğim zaman çok güzeldi. Allen Ginsberg ile New York'da kalırken, Talking Heads kurucusu David Byrne'ın stüdyosu çok yakındı. Byrne de sık sık Ginsberg'in mekanına gelirdi. Bazen mutfakta birlikte müzik yapardık. Byrne, Philip Glass, Patti Smith ve Ginsberg'den oluşan, herkesin diğerine CD verdiği o çokgene dahil oldum ben de. Bugün bile bunu sürdürüyorlar. Vic Chesnutt yaşarken hiç duymamıştım ama şimdi tüm rock kültürünün en iyisi olduğunu düşünüyorum. Bir arkadaşım Chestnutt'ın tüm yaşarken bestelediği eserlerini verdi. Konserlere ise git gide daha az takılıyorum. Berlin'de en son muhteşem bir konserdeydim, Joan Wasser ve orkestrası, 'Kadın Polis olarak Joan', deliceydi. Ama bacağımda sorun var ve bir konserde dört ya da beş saat dikilemiyorum. Kötü bir halkla ilişkiler mevzusu değil bu. Kafka'nın da, incil'in de halkla ilişkileri iyi değildi. Eski Ahit de okuması gayet zor bir metindir, benim yazdıklarımı okumakla ilgili sorunu olanların İncil ile de sorunu olmalı. Tüketici kültürümüz aklı uykuya yatırmayı amaçlıyor, bunun farkında olunmuyor. Bu tekil sürecin ilerlemesi için çok para harcanıyor ve bu nihai amaç için süre giden devasa bir küresel operasyon var. Bu farkındalık eksikliği durumu, sürekli değişen dünyada durağanlık yanılsaması yaratıyor, en azından aslında varolmayan farazi bir güvenlik öneriyor. Tabloid basının durumunu biraz farklı görüyorum. Sadece omuz silkip ne halin varsa gör diyemiyorum. Tabloid basın önemli bir nedenle mevcut ve o sebep ise hem trajik hem leziz. İhtiyar köylü kadınların dedikodu seviyesi, tabloid basının sanayileşmiş dedikodu fabrikalarınkinden fersah fersah farklı büyüklükteydi. Köydeki ihtiyar kadın, ölçebileceği mesafedeki insan boşluğunun bokunu tahrik edebilirdi. Tabloid basın ise insanların başka bir şeye ihtiyaç duyacakları ya da başka bir şey anlamayacakları mukaddemden, bir öncülden çalışmaya ihtiyaç duymuyor. Bayağılığın yapısı oldukça karmaşık. Aslında insanların ne zaman böyle hissetmediğini soracağınızı düşünmüştüm. İnsanların sadece kendi zamanlarının son erdiği değil, tüm dünyanın sona yaklaştığını düşündükleri bir çok dönem olmuştur. Altın çağların başlangıcı hakkında, İnkalar, Mısırlılar, Minoslular ve Çin'deki Zhou Hanedanı hakkında fazla bilgimiz yok. Daha iyi bilinen bir konu Roma İmparatorluğu'nun çöküşü çünkü sonunun gelişi birkaç yüzyıl sürdü ve oldukça iyi belgelendi. Bir Antik Roma yurttaşına göre, Roma düştüğünde sadece kendi dünyası değil, bütün dünyanın sonuydu. O dönemden bu yana bir çember olan mükemmeliyet imgesi, aniden köşeleriyle üçgene döndü. Hristiyanlar için kendi hatalarının ve mezar buhranlarının peşinde başlangıç noktası oldu. Avrupalı ve Avrupalı olmayan tarih, yenilgiler ve buhranlar tarihinden başka bir şey değildir. Berbat bir klişe biliyorum ama doğru olan bu: kriz, tarihin geçerli halidir. İyi edebiyat dedikleri şey sona erecek. Edebiyatın hep önemini koruyacağı ve varolacağı o küçük adacıkların olacağı umuduna inanmıyorum. Böyle dokunaklı şeyler söylemeyi isterdim ama doğru olduğunu düşünmüyorum. Gelecekte muhtemelen kitap okunmayacak. İnsanın tarihinin afetler tarihi olduğunu unutmayın, insanı düşünmeye iten de afetlerdir. Fakat benim başka bir önerim var: post-post-postmodern bir tür kutsallığa döneceğiz. Konuşma dili tekrar kutsal bir güce dönüşecek, yazı dili ise kayıt alacak. Stonehenge'in yanından Ay'a gittiğimiz bir tür arkaik dünya değil bahsettiğim. Tam tersine, şartlar değişmiş olacak, tamamen değişmiş dünyanın görünümü doğal sayılacak. Şu andaki gidişatın aynı olması haricinde, birçok olası senaryo hayal edebilirim.


Işığın ondaki gücü onu çocukluk özleminden ve çılgınlığından daha güçlü yaptığı için, çılgınlıktan doğan Lautreamont, ne çılgınlıkta ne de çocuklukta kaybolabilirdi. Geriye dönüş, bu dönüşün denemesini önceden yapmış ve onun üstesinden gelmiş ve bu çaba içinde gerçek olarak doğmuş biri için mümkün değildir. Eğer, günümüzde düzyazı yapıtlar, ister roman, ister deneme aracılığıyla, genellikle şiirin kullandığı bir biçime göz koydularsa, eğer yazın'ın bir deneyim olduğunu ve okumanın, yazmanın, yalnızca anlamlan ortaya çıkaran bir eylem değil, fakat bir ortaya çıkarma devinimi olduğu fikrini bize kabul ettirmeyi şiir kadar iyi başardılarsa, bunu Lautreamont'un girişimine ve çılgınlığına borçluyuz. Maldoror'u okumak, öfkeli bir açık görürlülüğü kabul etmek demektir. Bu açık görürlülüğün birbiri ardı sıra gelen sarmalama, kucaklama devinimi, eksiksiz bir yüce anlamın rahatlığına erişmek için okuyucunun geçmek zorunda olduğu anlık bütün anlamalara yabancı mutlak bir anlamın tamamlanması olarak, ancak en sonunda anlaşılır. Şaşılacak bir devinim. Fakat, bu kitabı okumak daha da olağan dışı. Bunun gibi pek çok kitap vardır. Bu kitapların anlamı, sözcüklerin ideal açıklığından kurtulmuş, mümkün olabilen bütün anlamlarla uyuşmazlık içindeki bir gücün etkileyici ve zihin kurcalayan en son saplantısıdır yalnızca. Bu yapıtlarda kopma hemen hemen sözcüklerle yapılmıştır. Kopma açıktır, hem de tehlikelidir, zira abartılı biçimde görülebilen bir kopma bütün dikkati yok eder ve yeni bir akim ilkesi olmaktan çok bir son olur. Ama Maldoror, bütün bölümlerinde, anlamla doludur. Hatta, figürlerin olağandışılığı ve sahnelerin tuhaflığı, bize gösterilen nedenlere bağımlıdır. Okuyucu, anlamaksızın karşılaşacağı, bilgisi dışında oluşan zincirlemeler nedeniyle kendini kaybolmuş görmekten uzak, nedenini sorarsa ona yanıt vermeye hazır, görmek isterse her zaman var olan üstün bir açıklıkla çevrilidir. Ancak bu açıklık öylesine kendisini unutturmaktadır ki, okuma tutkusu, okuyucuya, onu denetimsiz, köklü bir değişikliğe ve okumasının sonrasında, anlama hırsına çok yabancı bir insanın yepyeni eyleminin yerine geçeceği bir çıkışa doğru sürüklüyormuş gibi gelmektedir. Maldoror'u okumak baş döndürücüdür. Bu baş dönmesi, merkezinde insan bulunan alevli bir boşluk ya da durgun ve karanlık bir doluluk izlenimi yaratan ateş çemberindeki gibi bir hızlanmanın etkisine benzemektedir. Bazen insan kendisini, bir kusur olarak kabul edilmesi olanaksız, son derece etkin, acı alaylı bir bilincin ortasında görür. Bazen de her yerde bulunan bu ustalık, bu değişik şimşekli kasırga, anlamla dolu bu fırtına, artık kesinlikle bir zeka fikrini değil, fakat, ağır ve kör bir içgüdü, tıkız bir şey, ayrışan bedenlere ve ölümün yakalayabildiği cevhere özgü bu inatçı ağırlık fikrini verir. Bu iki izlenim üst üstedir, zorunlu olarak beraber yürürler. Okuyucuda, düşüşüne doğru koşan bir sarhoşluk ve batışına giden uysal bir devinimsizlik yaratırlar. Bu koşullarda, düştüğü yeri ayırt edebilmek için dengesini bulmak ve eklemlerinin kaynadığını anlamak için yürümek çare ve isteğini nasıl kazanacaktır? İlerler ve batar. Yorumu oradadır. Uzun yıllar boyunca, çalışmada açıklığın işleyişinin ne olduğu konusunda en bilgili olduktan sanılan Remy de Gourtmont gibi eleştirmenler, Ducasse'ta tam bir açıklık yokluğunu kabul ettiler. Bugün, aydınlık bir zihnin nitelikleri konusunda daha az bilgili olmayan yazarlar, önce ondaki açıkgörürlüğe, kavrayışa, yalnızca ne söylediğini bilen değil, fakat, onu söylemekle birlikte, kendini yargılayan, yorumlayan ve düzelten bir yazan ender rastlanan gücüne hayran olmaktadırlar. Fakat başkaları, kuşkusuz bu hayranlığa katılmakla birlikte, onu tamamen karşıt kanıtlarla doğrulamakta, Şarkı/ar'da akıldışılığın bir öç alışını, karanlık güçlerin doğrulanışını, kaynayan yeraltı katmanlarının volkandan patlayışını görmektedirler. Aydın bir okuyucunun hem aşağılanacak, hem de hayranlık veren bir açıklık yokluğunu gördüğü, hem hayranlık uyandıracak ölçüde bilinçli, hem de hayranlık uyandıracak ölçüde bilince yabancı bir yaratmayı tanıdığı böyle bir yapıta belki de şaşmak gerekir. Basit akla en dost okuyucu bile, kendi deviniminden son derece emin olan bir zihnin, kusursuz bir sözdiziminin bütün uyumlarıyla denk düşürdüğü bir metni incelemek için gereken her şeyi bulur onda. Bundan başka, şuna da inanmalıdır ki, eğer alay, dilin sağduyulu düzenine saptırıcı bir uyumsuzluk sokuyorsa, gene de bu alayda hatta göz kamaştırıcı bir güç olduğu zaman bile bir açıklık garantisi vardır, çünkü söz konusu tümceyi yok eden ve yadsıyan alay, bu tümcede bilinçli olarak yer almıştır ve düzelttiği için de tümcenin bütün ayrıntılarını beğenmektedir. Eğer bu düzeltme, temel düşünceyi yerinden sökerek tehlikeli bir dengesizliğe neden oluyorsa, böyle bir ayrılmanın tam bilincinde bir alay, konu dışı olanları yakalamakta, nedenlerini iyice anlatmakta ve isteyerek akıldışılaştırdığı heyecanlar olarak yeniden bütünün içine katmaktadır. Evet, Lautreamont'da akıl, şaşırtıcı bir biçimde kesindir, hiçbir akıllı okuyucu ondan kuşkulanamaz. Ama bu akıl öylesine güçlü, öylesine bir genişliktedir ki, aynı zamanda akıldışılığın bütün devinimlerini kucaklayabiliyor, saptırıcı, en garip güçleri, üstünde yönünü bulduğu, kaybolmadan ve onları kaybetmeden kendisiyle birlikte sürüklediği bu yeraltı burçlarını anlayabiliyor gibidir. Eğer Lautreamont'da yalnız karanlık güçlerin aydınlattığı ya da körlettiği bir yazar görülüyorsa, o zaman en düşünülmüş sanata verilen yazma kapasitesinin benzerini bu bilinmeyen güçlere de vermek gerekir. Maldoror'u okumakta ilerleyen bir kimse, anlamlı bir niyete dayanmak için, her zaman, o anda görülmese bile görülmeyi vaat eden bir anlamın yalnızca uyumlu ve sürükleyici devinimini bulmaz, fakat geleneksel kuralların molozları ortasında, her zaman söylediğini yapsa da, her zaman bildirdiğini gerçekleştirse de, okuyucuyu çok kolayca sarsmaktan dolayı tam anlamıyla aşağılayıcı olarak hiçbir zaman çözümsüz bir bilmece bırakmasa da, kuşkusuz nereye gittiğini bilen bir dilin özenli öngörülerine, önlemlerine rastlar. Maldoror'un düzenlenişi çoğunlukla gizle sarılmıştır. Böyle bir gelişmenin, kendisiyle hiçbir bağı olmayan başka bir sahneye yer vererek ansızın kesilivermesi ender değildir. Bana benzeyen birini arıyordum, ama bulamıyordum izleği üzerine: Böyle bir bent yöntemli uzun bir araştırmaya girişir, fakat bir deniz kazası, bir okyanus ya da bir fırtına öyküsüne girişmek için birdenbire terk ediliverir ve ilk girişime tamamen yabancı olan bu öykü, bizi öylesine uzağa sürükler ki, yazar, en son satırlarda sonu başa bağlayarak, hiç terk etmediği yol göstericinin ortaya çıkmasına izin verdiği zaman, buraya nerden geldiğimizi çoktan unutmuşuzdur: Sonunda bana benzeyen birini bulmuştum. Karışık görünümlerin ardında, çok sayıda bentte aynı uyanık düzenleniş vardır. Nereye gittiğimizi bilmiyoruz, karanlık labirentlerde kayboluyoruz, fakat bizi kaybeden iç karartıcı labirentler bizi kaybetmek için, birbirimizi bulduğumuza bizi inandırarak bir daha kaybetmek için eksiksiz yapılmış olarak ortaya çıkıyorlar. Eğer Lautreamont'da yalnız karanlık güçlerin aydınlattığı ya da körlettiği bir yazar görülüyorsa, o zaman en düşünülmüş sanata verilen yazma kapasitesinin benzerini bu bilinmeyen güçlere de vermek gerekir. Pek çok durumda, Lautreamont, görünür biçimde, kara yapıtlardaki ve halkın sevdiği romanlardaki entrikalara özgü giz yöntemlerini üslubuna koymaktadır. Hatta dili bile gizli bir entrika, polis romanlarının çok güzel tasarlanmış bir olayı olmaktadır. Bu olayda çetin bilinmezlikler, zamanı gelince aydınlanmakta, beklenmedik olayların yerini imgeler, alışılmamış cinayetlerin yerini acı alayların yamanlığı almakta ve suçlu, hep yanılan okuyucuyla karışmaktadır. Bu dilekler, Lautreamont'nun, Nerval'in yaptığı gibi, daha sonra tek tek aydınlattığı bir kapalı güzel tümceler dizisini sıralamaya başladığı zaman, altınca kitapta patlak verir. Bu aydınlatmayı, bu alıştırmaların karakteri üzerinde bir kuşkunun dolaşmasını istiyor gibi görünen tuhaf bir özgür davranışla yapar, zira geleceği kendisine ait olmayan bir dengeyi her zaman yalnızca havada ve ustalıkla yakalamaktadır. Her zaman okuyucudan daha bilge, okuyucunun bilmediği çözümleri öngörmede daha yetenekli ve bu bilgisizlikten çözüme götüren yol olarak yararlanmakta özgür olan yazarın ön tasarımlan yoluyla Maldoror'daki düzenlenişin bütün gizlerini -en bulanık türden gizleri- açıklamayı amaçlamadığımız kendiliğinden anlaşılmaktadır. Fakat en azından şu kesin gibi görünüyor: Değerini, bizzat kendinde var olmayan bir zekaya mal etmede güçlük çekilecek bir yapıt olan Maldoror, Lautreamont'nun haklı olarak kendisine ait gördüğü bütün nitelikleri en üst düzeyde var sayar: Soğuk dikkat, amansız mantık, inatçı ihtiyat, hayranlık veren açıklık : Aziz matematikler ticareti boyunca yakaladığını söylediği fakat başlangıçta kendisine yabancı olan nitelikler ve gösteriş ki bununla nitelikler konusunda bizi bilgilendirmektedir, aklın onun için yabancı bir şey olduğunu ve bu aklın herkes gibi kendisi için, belki de başkalarından daha çok kendisi için, akla doğru inatçı, trajik ve uzun bir yol almadan başka bir şey olmadığını öğretmek amacıyla çok iyi yaratılmıştır. Lautreamont'nun güçlü berraklığının kanıtlarını çoğalttıkça, bize daha da karanlık gelmesi tehlikesiyle karşılaşırız, buysa, karanlık gücü son sınırında olan bir yapıtın karanlığıdır, çünkü, eğer bu karanlıklan çekici aydınlığın bir tek oyunuyla açıklamak gerekirse, eğer burada bir karabasan yazdı izlenimi bize yalnızca ondan gelirse, sonuç olarak bu açıklık ancak gizi kalınlaştırabilecektir. Lautreamont'nun Maldoror ile şaşırtıcı bir kitap yapmak istediğini kabul etsek bile bu, bizim ondan kuşkulanmamızı bize sağladığı için değildir. Bunu kendisi söylüyor, öyleyse doğrudur. 1 Ama bunu bize söylese bile bu tamamen doğru değildir; daha da ötesi, bizi şaşırtmak niyetini bize küstahça belirttiği zaman, bu şaşkınlık, verdiği bilgilerle bitmez, tersine bizim beklememize, onun uyarısına o denli bağlı, o denli etkilidir ki bizi apansız değil ama güpegündüz yakalayarak ondan bir gün kurtulmak umudumuzu da yok eder. Güçlü aydınlığı kendisininkini karartacak olan bir bakışın etkisi altında, okuyucunun birden kendini bulduğu bu gözlemde, yeni bir yazınsal araca imada bulunmaktan çok daha heyecan verici bir şey vardır. İnsan bunu hemen fark eder: Okuyucusunu içine ittiğini ileri sürdüğü durum, Maldoror m tağlı bulunduğu aynı durumdur. Şarkıları okuyan kimse, en inatçı izleklerinden biri olarak saplanuyı, uykunun tehdidini görür: Maldoror'un reddettiği, dikkat çekici bir hırsla savaştığı, fakat uyumayı reddetmede uyku zaten var olduğu için, uykusuzluk halinde ise kendisi kazandığı için her zaman yenik düşme tehlikesiyle onu karşı karşıya bırakan garip uyku. Uyumuyorum, hiç uyumuyorumun nedeni, yapıta bütün akışı boyunca saldırıp yıpratırsa da, özellikle 45'inci bentte ve 5'inci şarkıyı bitiren bentte ortaya çıkar. Bu sayfalarda, bir çeşit manyetik bir tuzağa düşen Maldoror'un herhangi bir karabasan öyküsüyle değil, fakat gecenin ve gündüzün başlıca trajedisiyle, bizzat kendisiyle, başkası olan kendisiyle savaşan aydınlığın trajedisiyle nasıl mücadele ettiği görülür: Maldoror, aydınlık olduğunu, ne pahasına olursa olsun öyle olmak istediğini gösterir, hiç kendinden vazgeçmeyen türden bir aydınlık, fakat çok güçlü olan bu aydınlık bazen körleşir, uykulu bir gecenin sanrılı ağırlığı olur, bazen uykuya yakalanıp hiç kapanmayan göz'İe, sonsuzluğun dağılması ortasında, bir kafanın dibinde, ölü bir zihnin gerisinde, kadavra aklı içinde devam eder, dayanır, onu saf dışı bırakan yokluk içinde her zaman yeniden var olarak kendini tekrar yaratır. İnsan, bu betimlemenin 3 incelemesine girmeden, orada dişin içinde olan şeyi görür. Önce, hep açık görmekten doğan, durmadan doğrulanan karan, sonra, bu berraklığın dibindeki tuzağın bulanık, sıkıntılı, ama açıkça tanınan duygusunu, çünkü uykuyu uzaklaştırdıkça berraklığın kabul etmesinden ve ortasında bulunduğu aldırmazlığın tutsağı olmasından daha trajik bir uyku olmaktadır bu uyku. Lautreamont, sonunda basiretin utku kazanacağını düşünüyor, ama bu utkunun nasıl bir savaşımı gerektirdiğini ve kendisini kötürüm eden hayvanlıktan, gecenin en karanlık durumlarında onu hazır gösteren, onun için korkunç olan bu olanağa kadar hangi dönüşümler içinde berraklığın onu araması gerektiğini anlıyor ve biliyor. Bu eşsiz sayfalardan, niyet ortaya çıkıyor: Maldoror'un deneyimine göre, açıklık ve karanlık arasında, temelinde anlaşma olan düşmanlık, düşmanca işbirliği, bir başarısızlık olan utku gibi her türden ilişkiler, endişe verici ve hatta trajik ilişkiler vardır. Ve bu aynı sayfalar doğrulamaktadır ki, günün kayıp bir ışığa benzediği bu karanlık yoğunluğun içinde bile Lautreamont, savaşmayı inatla sürdürerek karanlıkla uzlaşmadı ve yalnızca bir endişesi oldu: Yenilmemek, bu yataktan çıkmak, düşünülmeyecek kadar büyük sorun. Böyle bir durum anımsanarak, Şarkılar'ın, yazarının güçlü bilincine tanıklık edebilmeleri ve aynı zamanda, dışlanan bir içgüdünün amaçsız tutkusunun başarıya ulaştığı karanlık bölgelere dalabilmeleri daha az garip bulunacaktır. Berraklık, yapıtın her bölümüne girmekte, onları yönlendirmekte ve meydana getirmektedir. Fakat yapıt eksiksiz biçimde aydınlıktır, şu anlamda ki, berraklık onun asal gücü ve aynı zamanda hedefi olmaktadır, bu nedenle açıklık, kendini doğruladığı, kendini aradığı, kendini kaybettiği, sonra yeniden bulduğu ve sonunda kendini ele verdiği her yandan taşmaktadır. Belki bu, o kadar gizemli değildir. Bizce bilinmektedir ki açıklık, bilinç, akıl sözcükleri basit bir modaya yanıt vermemekte, açıklık hem var, hem yok olabilmekte, bazen uyanık kalmayı sürdürmek için kaybolmakta, eğlencenin gerisinde gözetlemekte, bir kulenin tepesine tünemiş olarak değil, fakat yeraltı derinliğindeki çalışmada bunu kuran bir tür Lyn- cee gibi, edilgenlikte harekete geçmektedir. Ve gene bizce bilinmektedir ki, en bilinçli yazar, meydana getirdiği kitabında olduğu gibi, derin bir tarafını işin içine katar, zekasının hiçbir gücünü atamaz, fakat tersine, onlara bu kitapla birleşmeleri için yalvararak ve bu kitaptan da o güçlere yardımcı olmasını ve onları derinleştirmesini isteyerek, yapıtı ve berraklığı arasında bir kompozisyon ve gelişme devinimi kurar. Bu son derece güç, önemli ve karmaşık bir çalışmadır. Bu bizim deneyim dediğimiz ve sonunda yalnızca yapıtın zekadan yararlanamayacağı, aynı zamanda ona hizmet edeceği bir çalışmadır, öyle ki sonunda onun mu berraklığın eseri yoksa berraklığın mı onun eseri olduğu kesin bir biçimde açıkça söylenebilmelidir. Şarkılar'ın, bu tür çalışmanın en dikkate değer örneği, örnek kabul etmeyen bu tür yazın'ın örneği olduğunu saklayamayacağız. Genişliği ve gelişmeleri nedeniyle Rimbaud'nun Les llluminastions'undan bunlar, bir bakıma zihin için fazla çetindirler, ona yalnızca parlaklığının anısını bırakırlar- ve bir deneyimden çok bir anlatı olan Une Saison en Enfer inden daha çarpıcıdır. Bu nedenle Maldoror'un zaman içinde ve zamanla kendini yaratan, ilerleyici bir yaratma gibi, okumak, bize çok önemli görünmektedir, bir work in progress, akıp giden bir kitap, kuşkusuz Lautreamont onu istediği yere götürmekte, ancak, o da Lautreamont'u bilmediği yerlere götürmektedir. Şöyle diyebilir: Bizi sürükleyen akıntıyı izleyelim, kendisini kör ve öfkeli bir gücün rasgele sürüklemesine izin verdiği için değil fakat yapıtın bu sürükleyici gücü, bir çeşit kendisinin önünde olma, kendinden önce gelme biçimi olduğu için, hatta dönüşüm yolundaki berraklığının geleceği olduğu için böyle söyleyebilir. İlk sözcükleri karaladığı gece Lautreamont'nun kafasında ne vardı: Plut au del que...., o anda tamamen biçimlenmiş, yazacağı altı şarkının anısının kafasında olmadığını söylemek yetmez. Daha fazlasını düşünmek gerekir: Yalnızca altı şarkının kafasında olmadığını değil, ama bu kafanın henüz yok olduğunu, onda olabilecek tek kafanın o çok uzaklarda olan kafa olduğunu, yani Maldoror'un yazılacağı an, onu yazmak için istediği bütün gücü kendisine verecek olan bir kafanın umudunu. Kuşkusuz, tamamlanmış yapıt olarak Şarkılar, bütün yok olmalardan kurtulmuş, Maldoror un kederli olarak öz varlığını gördüğü bir bazalt kitlesi gibi, çatlaksız bir bütün olarak ortaya koyar kendisini. Kaderi bir yanıyla tamamen zamana bağlı, süresinin tam yardımcısı, yazıldıkça anlamını bulan ve yaratan, bununla birlikte başsız ve sonsuz bu kitle olarak kalan, bunun gibi başka bir yapıt var mıdır, bu zaman dışı koyuluk, bütün önceki ve sonraki izleri sonsuza dek unutulmuş ve silinmiş gibi görünen bu sözcükler eşzamanlılığı? Bu kitabın büyük şaşkınlık konularından biri buradadır, ama bundan kendini çekip çıkarmayı denemek gerekir, çünkü Lautreamont'nun kim olduğunu görebilmek için onu, beyaz bir kağıt yaprağını titreten bir mumun aydınlattığı, bir beşinci katın boş odasında, henüz daha kimse yokken, bir elin, ah evet, çok güzel bir elin Plut au riel que... diye yazmak, bu ilk dört sözcüğe bir yanıt olarak yazmak için yapayalnız biçimlendiği anda aramamız gerekir. Böyle bir deneyimden, anlam, tehlikeler ve büyüklük kolayca fark edilir. Şarkılar bir uçurumun düşleridir, fakat bu uçurum her şeyden önce Lautreamont'un uçurumudur ve öyküleri, yazarıyla bağı olmayan basit bir lirik tasarım oluşturmazlar, onun varlığına dokunurlar ve bir yapıtın uzun çabasıyla aydınlığa çıkarmayı denedikleri şey, bu varlığın açılan ve eşsiz geçmişinin derinliğidir. Yapıtın koynunda imgeler, imgesel güçler ve yaşamın gerçek anılan yer alır, gelişir, gücünü dener, sonra, değişimden değişime geçerek, karanlık şeylerin dibini keşfetmiş olarak, bu keşfedilen karanlık dipte günün kurtuluşuna erişirler. Bu düzensiz devamda ve bu kararsız kargaşada en inatçı çalışmayı ve en olağanüstü biçimde sürdürülen deneyimi tanıyabilmek için, gerçekte, Şarkılar'ı okurken, imgelerin deviniminde, onlann akışında ve dönüşümlerinde uysal olmak yeterlidir: Tıpkı, mantıksal birlik dışında, ama mutlak bir uygunluğa erişmeye; bu uygunluk sağlandıktan sonra, en büyük aydınlıkla en büyük karanlığı, aydınlığın en uzak ve en alt noktasıyla, bu noktanın içine giren aydınlığın kendini bulduğu ve serbest kaldığı anı, birbiri ardınca izletmeye kararlı bir yapıtın deneyimi gibi. Kuşkusuz Şarkılar'ın dünyası genellikle bir söylence dünyasıdır ve orada anlatılan olaylar, ortak yanları olmayan insanlarla Isidore Ducasse'ın görünen insanlığını karşı karşıya getirmektedir, fakat yazann gerçek deneyimi apaçık olarak bu söylencesel olaylardan geçiyorsa da yalnız onların perspektifi içerisindedir ki geçmişinin ve endişelerinin gerçek anlamını yeniden yakalayabilir. Bunu yaparken, ona acı veren, ama özgürce ve özgürlük hesabına yeniden fethetmeyi istemekten hiçbir zaman vazgeçmediği Tanrısal güçlerin eşdeğerini, Maldoror'un şeytansı kurgusunda olduğu gibi, yalnızca, Tanrıyla olan ilişkilerin öfkeli geriliminde, ansızın domuz yavrusuna dönüşmede, ahtapotla olan yavaş suç ortaklığında bulmaktadır. En büyüğünden bir girişim, bir deneme. Gittikçe doğrulan, kendini yapan, sonunda gün ışığına çıkan gömülü bir insanın dev çalışması. Altına kitabın başında, Ducasse, yapıtının ön sayfalarından, bir ön açıklama dan söz eder gibi söz ettiği zaman bundan daha anlamlı hiçbir şey yoktur. Sonuçta, bizzat kendi düşündüğünü anlattı ve kendini aydınlığa çıkardı. Bu yapıtla Lautreamont olan yok varlık yavaş yavaş kendini yarattı ve doğumun zorlu çalışmasını iyi yansıtan bir savaşım içinde, bu kan ve öfke akışı içinde, doğumdan başka bir şey olmayan sabrın ve şiddetin işbirliği içinde, Lautreamont, kesin bir biçimde İsido e Ducasse'ı bir yana itip, dünyaya geldi. Şimdi var, Lautreamont var. Dünyaya mı geldi? Daha çok gün ışığına çıktı ve Şiirler'in görünür yadsınmasını, garip sonunu ve kayboluşunu açıklayan bu aşın devinimdir. Ünlü formül: Şiir herkes tarafından yaratılmalıdır, bir kişi tarafından değif in başka anlamı yoktur. Lautreamont, Gelecekteki bir kitaba önsözü yazdıkça, bu gün ışığına bağlılığın kendisini nasıl bir kopmaya götürdüğünü görmeye başlar: Sözcüklerin anlamı ya da yalnız sözcüklerle ilgili bir yadsımaya değil, fakat gerçek bir olumsuzluğa, tam bir kayboluşa, kişiliksiz aklın soğuk devinimine kavuşmak, onu başarıya ulaştırmak ve sağlamak için bütün kişiliğinin özverisine götürdüğünü görmeye başlar. Yeniden aradığı şey, bütün noktalarda eşit, herkes için aynı olan bir ışıktır. Orada, herkes uzlaşmış olduğundan, her birinin eksiksiz görünüşü olabilecek gerçek, herbiri için herkes olacaktır. Kendinden hiç ayırmadığı, düşmanı olduğu kadar suç ortağı da olduğu bir yüceliğin sonsuz gerçeğim yakalamayı denediği ve kendiliğinden var olanınki olan bir devinim. Bu sonsuz titizliktir ki, insan gerçeğinin köleliklerinin ve kendi kişisinin sınırlarının kırıldığı bir değişim perspektifi içinde en aşağıya götürdü onu, şu anda ise, bir başka değişime, mutlak adiliğin değişimine götürmektedir, bu kez sınırın kabul edilişi sınırsızlık olacaktır. Ve orada, bilincin aklın ve egemenliğin en uç noktasını temsil eden devinim, bütün egemenliklerin terk edilmesiyle ve her kişisel bilinçle aynı zamanda olacaktır. Böylece korkunç tik tik ve tik 'ler, giyotinin satın gibi ozanın üstüne düşer ve bunlarla şiir, ner eşsiz varoluşun özgünlüğünü, bir tek sözcükle, manyak sapıtmanın 4hiçliğine indirger. Lautreamont ve Hölderlin gibi her bakımdan farklı iki insanda, onlan daha da birbirlerinden ayırdığı sanılan şiir deneyimlerinin, nasıl olup ta aynı derin baş dönmesiyle, aynı gerilimle ve gün'ün arzusu olan aynı arzuyla açığa vurulduğunu görmek çok etkileyicidir: Bu arzu, kendini herkes içinde yok etmeye susayan bir kimsenin doğasının sonsuz ışığına benzeyen bu güneşin aydınlığı içinde, hem kaybolmuş, hem kurtulmuş olarak, herkesin kendi aydınlık doğasının içtenliğiyle ve bizzat kendisiyle birleşeceği, günün bu anına erişmek arzusudur. Eğer bu iki alınyazısı farklı oldularsa, belki de bu, bu anı şafak vaktinde gören, bu başlangıcın, ona kendi öz başlangıç gibi görünen bu gün öncesinin kendine doğru çektiği Hölderlin'in, bizzat kendini yeniden bularak, hem ölümü hem yaşamı bulmayı umduğu anne göğsüne ve çocukluğuna duyduğu özleme boyun eğmesin- dendir. Fakat her şeyden önce ışığı sevmiş olarak ve kendi başlangıcının özlemi hiçbir zaman zayıf ve kişisel bir arzu değil, fakat önce en an tutku, göksel Tanrılarla birleşmenin gururlu arzusu olarak, bu dünyadaki yaşamı bir çocuğun yaşamına dönüşmesine karşın, gerçekten ve kesinlikle ışıkla birleşmesi gerçekleşti. Bu ışığa bütün güçlerini bağışlamak gücünü bulmuş ve bu ışık da ona, dönüşte, kişiliksiz aydınlığın bütün ihtişamının parladığı çocuk akimın eşsiz ününü getirmiştir. Işığın ondaki gücü onu çocukluk özleminden ve çılgınlığından daha güçlü yaptığı için, çılgınlıktan doğan Lautreamont, ne çılgınlıkta ne de çocuklukta kaybolabilirdi. Geriye dönüş, bu dönüşün denemesini önceden yapmış ve onun üstesinden gelmiş ve bu çaba içinde gerçek olarak doğmuş biri için mümkün değildir. Lautreamont o garip kişidir ki Ducasse takma adı altında henüz gerçekte var olmayan biri olarak bizzat kendini dünyaya getirmek ve kendi başlangıcının sorumluluğunu taşımak istedi. Hayranlık uyandıran ve söylencesinin gerçeği olan girişim. Fakat kendi soyunun efendisi olmak isteyen bu kimseye, doğmak, kısa bir süre sonra sonsuz bir olay gibi görünür. Doğmak, günün içine çıkmaktır, daha sonra günün içinde sınırlarını aramaktır ki, bu sınırlar olmadan gerçek varlık yoktur. Fakat doğumun sorumluluğunu ve hakkım yok etmek cezası olarak dışardan zorla kabul ettirilemeyen sınırların, günün sınırları da olmaları gerekir. Gün, Lautreamont'da sınırsız bir özlem gibidir, onun en son am, ideal ve gerçek tek noktadır, orada tamamen kendisi olmayı bırakarak, kendi dışında tamamen kendisi olmakta, onu orada kaybettiren yüce içgüdü içinde, sonsuza dek kalmak üzere, dünyaya gelmektedir. - Okuyucu... önce götürülmek istendiği yeri çok iyi görmez; fakat, genellikle zamanlarım kitaplar ve broşürler okuyarak geçirenleri kurtarmaya çalışmamız gereken bu dikkate değer şaşkınlık duygusunu, bunu yaratmak için bütün çabamı gösterdim. - ... Bundan başka, gözlerini, sizinki! erin durgunluğuyla kendi doğasına karşı karartmaya onu zorlayarak, iyi bir manyetik akışkan maddeyle, uyurgezere özgü devinim olanaksızlığı içine onu ustaca koymak gerekir. - Bu metinde açıklanan görüşler. Editions de Minuit yayınlarında çıkan Lautreamont et Sade kitabında geliştirilmiş bulunmaktadır. - Şiir herkes tarafından yaratılmalıdır. Bir kişi tarafından değil. Zavallı Hugo! Zavallı Racine! Zavallı Coppee! Zavallı Corneille! Zavallı Boileau! Tikler, tikler ve tikler. Tiklerin varlığı belirlendiğine göre aynı sözcüklerin sıralarını beklemeden daha sık yeniden ortaya çıkmalarını görmeye şaşılmasın: Lamartine'de atının burun deliklerinden akan gözyaşları, annesinin saçlarının rengi; Hugo'da gölge ve kaçık ciltçiliğin unsurlarıdır. Bir insanın zekası ne olursa olsun, düşünme yönteminin herkes için aynı olması gerekir.


Lemis Yayın, 2012'den beri yayıncılık dünyasındaki kendi özgün yerinde duruyor. Zaman içinde mimarlık, sinema, poetika ve müzik alanlarında zihin ve yol açıcı bir kataloğa sahip olmasının yanında, yakın zamanda Başkan'ın Odası ile kurgu eserler yayımlamaya da başladı. Ayşe Güngör, Baran Bilir ile bağımsız yayıncılığın motivasyonları, yayınevinin dünü, şimdisi ve geleceği üzerine konuştu. Bir Gordon Matta-Clark kitabı hazırlamak niyetiyle çıktık yola aslında, yayınevi kurma kararını sonradan, kitabı hazırlarken aldık. Önceleri hele biz kitabı bir hazırlayalım da, kimse basmazsa kendimiz basarız, diyorduk. Süreç içinde bunun tek kitaplık bir şeyden daha fazlası olmasını istediğimizi fark ettik. Başlangıçta iki kişiydik, ben ve Perihan. 2015'ten beri ben tek başıma sürdürmeye çalışıyorum. Kendi payıma, çok kısaca şöyle gelişti: Hayatta ne yapıp ne yapmayacağıma karar vermem gereken zamanlardı. Önce yapmak istemediklerime karar verdim, sıra ne yapmak istediğime karar vermeye gelmişti. Tek başına götürmenin bazı avantajları ve elbette pek çok zorluğu var. Hem her iş gibi yayıncılığın da kendine has zorlukları var, hem de hangi iş olursa olsun bir şey iş olunca, bürokrasiler, çoklu para ilişkileri devreye girince kendiliğinden gelen zorluklar var; tek başına olmak da tabii bu zorlukları katlıyor. Ama uzun uzun bunlardan şikayet etmek, yakınmak istemem, ara sıra yıldırıcı ve stresli anlar yaşansa da zevk ve heyecan kefesi neticede ağır basıyor her seferinde. Lemis'in takip edildiğine tanık olmak heyecan verici ve büyük bir motivasyon kaynağı. Ama zorlukların bir boyutundan, zaman boyutundan biraz bahsetmek isterim. Tek başına olmak mesai saati mefhumundan yoksun, bir düzene oturtması pek mümkün olmayan, gece-gündüz, haftaiçi-haftasonu, ev-işyeri gibi dikotomilerden bağımsız bir hayat yaşamayı gerektiriyor, ya da en azından Lemis'te işleyiş ancak böyle olabiliyor. Masabaşında yapılacak işlerin sonu yok, iyi ki de yok, ama bazen o masanın başına oturma fırsatını bulmak dahi güç oluyor. Bürokratik işler, sipariş tedarikleri, yazışmalar vs. derken, bazı günler kitap hazırlık işlerine sıra çok geç gelebiliyor, bazı günler gelemiyor bile. Tek bu değil, başka nedenleri de var, ama bu, Lemis kitapları arasındaki sürenin bazen çok açılmasının en büyük nedenlerinden biri. Kitap çevirmeyi veya yayıma hazırlamayı bir tür ekstrem okuma olarak görüyorum. Sizden vaktinizin, zihninizin, emeğinizin, yani hayatınızın büyük bir kısmını kendisine hasretmenizi bekleyen, bazen yan okumalarla, tartışmalarla desteklenmesi icap eden, rüyalarınıza bile sirayet edebilen bir uğraş. Kitap çevirmeyi veya yayıma hazırlamayı bir tür ekstrem okuma olarak görüyorum. Sizden vaktinizin, zihninizin, emeğinizin, yani hayatınızın büyük bir kısmını kendisine hasretmenizi bekleyen, bazen yan okumalarla, tartışmalarla desteklenmesi icap eden, rüyalarınıza bile sirayet edebilen bir uğraş. Bunlara gönüllü olmak, böyle bir uğraşı motivasyonu daim kılacak biçimde sürdürebilmek için o süreçte hayatınızın bir parçası haline gelecek o konuyu, metni, kişiyi, yazarı, her ne ise, onu doğru seçmek gerekiyor. Yani o metni defalarca okumaya; misal bir satırarası meramını veya örtük referansını daha iyi kavrayabilmek uğruna bazen saatlerce kitaptan kitaba, makaleden makaleye, sözlükten sözlüğe atlamaya; yazarını ya da mesela o kitap biri hakkındaysa o kişiyi hani neredeyse hane halkından biriymişçesine hayatınıza sokmaya hazır bir motivasyonunuz olması gerekiyor. Piyasayla ilgilenmeyen özgür bir yaratım sürecinden ben en başta bir tür başına buyrukluğu anlıyorum, yani hazırlık süreci boyunca motivasyonu daim kılacak kitapları başına buyrukça seçebilmeyi ve süreci başına buyrukça götürebilmeyi. Ama bu, motivasyon bahsinin sadece bir boyutu. Belki düşünsel motivasyonunun beklentileri ile piyasanın beklentilerini çakıştırabilenler vardır. Motivasyonunu öncelikle piyasanın beklentilerini karşılamakta bulan bir üretim biçimi ise zaten daha yaygın olanı. Bir de tespit ettikleri bir boşluğu doldurma misyonu üstlenen, motivasyonunu o misyondan alan üretim biçimi var. Lemis bunlardan birine dahil değil. Sanıyorum Lemis gibi bunlardan birine dahil olmayan başına buyruk yayınevleri ayakta kalma ve direnme gücünü ancak takip edildiklerini hissedebilirse bulabiliyor. Devam etme gücü veren şey en başta bu oluyor. Çünkü bu tür yayıncılık öncelikle bir yayma hevesi; ve o hevesin, o çabanın boşa çıkmadığını, bir karşılık bulduğunu görmeden devam etmesi güç. Tabii şunu da eklemek lazım, takip edilmenin maddi dönüş formundaki karşılığı da denkleme dahil ve o açıdan bakınca da başına buyrukluk biraz başa bela olabiliyor. Mimarlık eğitimi almış olmaktan gelen bir tasarım hevesiyle kitapların kapaklarını ben yapıyorum. Bazılarının zaten öyle tasarım denecek bir olayı yok pek. Kitaplara kapak yapmanın da yayıma hazırlık sürecinin, demin bahsettiğim o ekstrem okuma sürecinin bir parçası olduğunu düşünüyorum, çünkü bir ambalajdan ibaret olmasın, kitabın hissinden az biraz iz taşısın diye uğraşıyorum. Bazen nasıl olacağı, kapakta hangi imgenin kullanılacağı baştan belli oluyor, bazense o arayış sancılı bir süreç olabiliyor. Yaparken zevk alıyorum ama tabii masraftan kısmak için de kendim yapıyorum. İç tasarımları açısından bahse değer olan, sanırım sadece Gordon Matta-Clark kitabı var. Onun tasarımını Perihan'la birlikte yapmıştık, tasarımın büyük bir kısmı ve uygulaması ona ait. Yazandan ziyade yazmakla derdi olan demek daha doğru olur. Lemis'ten önce, uzunca bir dönem hayatımdaki en öncelikli uğraş yazmaktı, tanışıklığımız o zamanlara dayandığından sen biliyorsun. O dönem benim için bir bakıma Lemis'e hazırlık dönemi olmuş oldu. Yazmak hala hayatımın bir parçası, ama artık eskisi kadar yoğun ve hararetle yapmadığım, üzerine konuşması da doğrusu benim için biraz güç bir şey. Zygiella Notata güzel bir deneyimdi. On sene oldu aşağı yukarı, değil mi... Daha fazla hatta. Bu arada hakkını yememeliyim, beraber hazırlıyorduk demek haksızlık olur, tamamen senin çekip çevirdiğin bir faznindi. Ama o maceraya dahil olmayı, küçük de olsa bir parçası olmayı Lemis'e giden yolun taşlarından biri sayıyorum. Aslında fanzinlerle ilişkim hayli eskiye dayanıyor. 1998'de, 14 yaşındayken bir metal müzik fanzini çıkarmıştım. İlk paramı da ondan kazandım. 20-25 kopya satmıştım; hiç fena sayılmaz. Ondan sonra, ergenlik yıllarım boyunca başka fanzinler de hazırladım kendi kendime. Daha deneysel, görsel-edebi şeyler. Onları insanlarla paylaşmaya cesaret edemedim. Keşke duruyor olsalardı, kaybettim hepsini. Belki ta o günlerden gelen bir refleksle, fanzin sempati duyduğum bir mecra. Fanzin için en doğru kelime de sahiden mecra galiba. Tabii bir zamanlar ettiğinden farklı şeyler ifade ediyor artık benim için. Fanzinler de başka bir şeye evrildi çünkü. Bir zamanlar olduğu şeye de, bugün geldiği noktaya da ayrı ayrı sempatim var. Bir zamanlar, sözü olanın sözünü çoğaltıp yayarken bürokrasileri ve hiyerarşileri baypas ettiği, fotokopi makinesi denen harika icadın sunduğu fırsatlardan istifade ettiği mecraydı. Bugün ise fanzin deyince zihnimde canlanan şey tam bir mecralararasılık mecrası; ifade araçlarının, farklı macraların sınırlarını bulanıklaştırarak onları buluşturma, kitaptan, dergiden daha esnek olma potansiyeline, hatta dijitale veya sergi mekanına alternatif olma potansiyeline sahip bir yüzey. Nostalji batağına saplanıp artık geçmişte kalmış o fanzin estetiğine öykünmedikçe, bence hala ve hatta belki de bir zamanlar olduğundan daha da fazla imkan barındıran bir mecra. Pek plan yapmaya gelmiyor, yapılan planlar illa ki aksıyor, her yayınevi için böyle değildir muhakkak ama Lemis için böyle olageldi. Kısa vadede kitap, orta ve uzun vadede de kitap dizisi ölçeğinde birtakım hazırlıklar sürüyor. Şimdiye kadarki kitapların hitap ettiği okurun yine ilgisini çekecek, çevirisi başlamak üzere, devam eden ve bitmiş birkaç kurgudışı kitap var sırada. Bir koldan da kurgudışı derleme dizileri yayımlamak üzere bazı hazırlıklar sürüyor. Uzundur hayalini kurduğum ama ancak gerçekleşebilen bir gelişme de Lemis'in kurgu kitaplar basmaya başlamış olması. Yakınlarda çıkan Ricardo Romero'nun Başkan'ın Odası kurgu dizisinin ilk kitabı oldu. Bu gelişmeden dolayı heyecanlıyım, uzun vadede nasıl bir seyri olacağını ben de merak ediyorum. Bir de, ilk kitap Gordon Matta-Clark'ı baştan sona elden geçirilmiş ve genişletilmiş olarak tekrar basmak istiyorum, kısa vadeli planlardan biri de o. En iyi yaptığım şey ise dinlemek, sessizliğe pek gelemiyorum. Hepsine aynı mesafede değilim tabii ama pişmanlık denecek kadar mesafelendiğim bir kitap da olmadı. Niyet edip de sonradan bunu basmamalıyım deyip vazgeçtiğim kitaplar oldu. Şimdi olsa yayın programına eklemeyeceklerim de çıkar biraz düşününce, ama bugünden bakıp da keşke Lemis'in kataloğunda olmasaymış diyeceğim bir kitap yok. Aralarından bazılarını, az satılacağını tahmin ederek, bunu göze alarak yayımladım ve tahmin ettiğimden de az satıldılar. Ama bundan dolayı pişman olmadım, hatta aldıkları bazı tepkiler iyi ki yayımlamışım dedirtti. Müzik kitapları öyle oldu mesela, Morton Feldman ve Iannis Xenakis kitapları. Pişman olmasam da bu tabii aynı hattan giden yeni kitaplar basmak konusunda temkinli olmaya itiyor, oysa o hattı devam ettirmeyi istiyorum. Ya da Alexander Kluge kitabı Sinema Hikayeleri mesela: bir Kluge kitabı yayımlamak hayalimdi ve bunu gerçekleştirmiş olmaktan dolayı çok mutluyum, ama yayımlamak istediğim başka Kluge kitapları da var ve ister istemez temkinli davranıyorum. En son Ilya Kaminsky'nin Sağır Cumhuriyet'ini okudum. Şimdi elimin altında Başkan'ın Odası'nın da çevirmeni Emrah İmre'nin çevirdiği, Samanta Schweblin'in Kurtarma Mesafesi ve Yort Kitap'ın yayımladığı yeni materyalizm derlemesi var. Bir de tabii Lemis yayını olma potansiyelli kitaplar listem var, okumaya ayırdığım zamanın bir kısmında onları okuyorum.


St. Petersburg'da hala aynı isimle varlığını sürdüren Leningrad Hayvanat Bahçesi'nin ilk sahipleri Sofya ve Yulius Gebgardts çiftiydi. Hayvanat bahçesinin ilk sakinleri kaplanlar ve çeşitli kuş türlerinden oluşuyordu o yıllar. 1911 yılında hayvanat bahçesine gelen fil Betty ve su aygırı Belle kısa zamanda ziyaretçilerin gözdesi olmuştu.


Haziran ayında (2012), 94 yaşındayken kaybettiğimiz gerçeküstücü ressam Leonora Carrington henüz 21 yaşında genç bir sanat öğrencesiyken, kendisinden 26 yaş büyük Max Ernst ile ilişkiye girdiğinde, yaşamının büyük kısmında yaptığı gibi, toplumsal baskıyı kafasına takmamıştı. Başka insanların ne düşündüğüyle pek ilgilenmeme karakteristiğini başarıyla yerleştirmişti kendisinde. Hatta Max Ernst'in o sırada evli olması da kendisini pek ilgilendirmemişti. Bu ilişki sayesinde Carrington'ın gerçeküstücü çevreye girmesi anlaşılır bir durum. Carrington'a ölümünden iki hafta önce oğlu aracılığıyla bir mail ile ulaşmıştık, ancak ne yazık ki cevabını alamadan kendisini kaybettik. 1937 yılında Max Ernst ve Leonora Carrington, kendilerine yarı insan yarı hayvan varlıkları çağırdığı söylenen bir ritüel-performansı izlemek üzere Cornwall'da bir köye giderler. Ernst bu köye zaten daha önce birkaç kez gitmiştir ve Leonora ile de yeni tanışmıştır. Varlıklardan biri Nightjarman, yarı insan yarı kuş bir yaratıktır. Görüdklerini söyledikleri Baykuşadam ismini taktıkları bu yaratıktan öyle etkilenirler ki, sonrasında her ikisinin de çalışmalarında sıklıkla karşılaşılan, arada gönderme yapılan bir görüntü kazanmış olurlar. Çiftin yolları daha sonra yukarıda da belirtilen şekilde ayrılır. Dönemin paranormal araştırmalar konusundaki uzmanı Tony Shiels de bölgeye gidip incelemeler yapar, çizimi yapan kızlarla görüşür. 1990'lı yıllara kadar varlığın benzer şekilde görüldüğüne dair ihbarlar sürer. Paranormal araştırmacı, bölgedeki Baykuşadam görünmelerine dair ihbarların başlangıcının, kısa bir süre önce ölen Max Ernst'in ölümüyle ilgisi olduğunu iddia eder, ancak bu iddiaları fazla ilgi görmez. Oysa Max Ernst yaşarken buna inanıyordu. Resimlerinde LopLop ismini verdiği kuş-adamın çıkış noktası, çocukken çok sevdiği kuşunu bir sabah ölü bulmasının şaşkınlığını yaşarken, aynı anda odaya giren babasının kızkardeşinin doğduğunu müjdelemesinden itibaren, kuşlarla insanların ruhlarını değiştirdiklerine dair bir inanç geliştirmişti denebilir.


Mimarlık tarihinin anlaşılmaz ve tartışmalı bir ayrıntısıdır Jean Jacques Lequeu. Çoğunluğu ütopik mimarlık dönemine örnek çizimlerinin büyük bir kısmı Paris'te Ulusal Kütüphane'de görülebilen bir ayrıntı. Sartre ve Beauvoir'in aşk yuvası, Jeanne d'Arc'ın yakıldığı şehir Rouen doğumlu Lequeu, teknik ressam olarak çalışmış, hayatı boyunca hiç mimarlık yapmamıştır. Onun yapıları çizimlerinde hayat bulmuş, bir türlü bitiremediği kitabı Architecture Civile ve bir diğer portfolyosu Nouvelle Methode'u hazırlamakla geçmiştir yaşamı. 18. yüzyılın meşhurları Boullee ve Ledoux'un isimlerinin yanına iliştirilen Lequeu, kimilerine göre sürrealizmin öncüsüdür kimilerine göre zevksizliğin. Mimarlık yerine memurluk yapan Lequeu, büyük ihtimalle günlük hayatında da sergilediği garip davranışlar neticesinde işinden kovulduktan sonra derbeder bir hayat sürmüş ve ömrünü ortamlarına pek de alışkın olduğu bir genelevde noktalamıştır. Memurluk yaptığı dönemde Encyclopedia of the Universe adını verdiği bir portfolyo hazırlamıştır. Portfolyo, göğüsleri açıkta rahibeler gibi absürd resimler, hayali şehirlerde gerçeküstü yapıların çizimleri gibi çalışmalar içermektedir. Şehvani ayrıntılar serpiştirdiği mimari çizimlerin, pornografik figürlerinin yanı sıra belki de en şaşırtıcı çalışmaları, Lequeu'in kendisini kadın olarak resmettiği portrelerdir. Çoğunlukla renklendirdiği çizimlerine uzun notlar da düşer Lequeu. Bu yazım ve dilbilgisi hatalarıyla dolu notlar tam bir memur elinden çıkma metinlerdir. Sekse ve şekilsiz formlara düşkünlüğünün fark edildiği bu notlar Lequeu'in hayali yapılarına açıklamalardır genelde, bazıları otobiyografiktir. Hakkında çok az bilgi olması dolayısıyla en çok eserlerinden, eserlerindeki ayrıntılardan tanınabilir Lequeu. Kendisini yakında beyaz perdede görmeyi sabırsızlıkla beklediğimizi de eklemeden geçmeyelim. Hollywood için gerekli tüm malzeme var ne de olsa; dahilik, sanat, sapkınlık, kadın/et düşkünlüğü, gündüz olabildiğince edepli memur, gece fahişelere gönülçelen, tüm bir yaşama yayılmış başarısızlık ve sonunda kaçınılmaz olarak dibe vuruş. Futuristik uyarı: Galeride Türk örf ve adetlerine uymayan nitelikte fotoğraflar bulunmaktadır, zoom fasilitesi ise yoktur!


İtalya'dan Gianluca Natanti ve Alessandra Ballarini'nin 2005'te kurdukları yeraltı Cyberpunk ve Multimedia Performans projesi, audio visual canlı setler, multimedia enstelasyonlar tamamen deneysel sanat, DIY ve özgür ifade anlayışıyla üretilmektedir. El yapımı elektro akustik enstrümanlar ve laptop ile birlikte gürültü ve ses üreten Gianluca 1986 yılında metal işçisi iken başladığı endüstriyel müzik projelerine Discipline, Fistole Nalai, D. O. R. gibi farklı isimlerle devam etti. 2005 yılında Allesandra ile Les Mistons'u kurarak çeşitli İtalyan yer altı endüstriyel müzik projelerinde ve festivallerde yer aldı. 2005 yılında gruba katılan Alessandra Ballarini animasyon ve video sanatçısı; bass gitar çalıyor ve canlı olarak video aygıtlarını kullanıyor. İkili Crash Wouges adlı projelerinden deneysel elektronik müzik ve ritmik cyberpunk parçalarını görsel çalışmalarıyla canlı olarak izleyenlerle buluşturuyor. - DJ PERFORMANS & AFTER PARTY: Wreckage ekipmanı eksik ruhu tam bir ses sistemi, ne zaman bir dişli görse ona çomak sokmayı seven bir sokak çocuğudur. Şehrin gürültüsüne, az duyulan sesler katmaya geldi.


Elaine Lustig Cohen ve Ellen Lupton'ın Letters from the Avant-Garde isimli kitaplarında yer alan koleksiyon, çok kişinin ilgisini çekmeyecektir ancak bir kısım insan için güzel anlamlar taşır. Elaine Lustig Cohen ile eşi yazar Arthur Cohen 1970'li yıllarda kendi ExLibris koleksiyonları için, yayınlara gönderilmiş mektupları toplamaya başlar. 20. yy'ın ilk yıllarından itibaren modern sanat akımlarında yer alan sanatçı ve tasarımcıların, futurizm, dada ya da sürrelizmin için yer alan yazar veya şairlerin metinleriyle, kendi yaratıcılıklarını birleştirip, bir anlamda bu sanat akımlarının kurumsal kimliklerini oluştururlar. Bir nevi avangard tipografi sayılabilecek bu çalışmalarda, bilinçaltından gelen dürtüyle serbestçe üretim yaparlar.


Diğer insanlar evlerine nasıl girerlerse, Louise-Ferdinand Celine de büyük edebiyata öyle girdi. Hekim ve sanatçı olarak muazzam bir gözlem birikimine sahip, akademizme karşı tepeden bir kayıtsızlık taşıyan, yaşamın ve dilin tonlamalarına yönelik olağanüstü bir içgüdüyle donanmış, olgun bir adam olan Celine hep yaşayacak bir kitap yazmıştır; başka kitaplar yazsa da yazmasa da ve bunlar ilkinin düzeyini yakalasa da yakalamasa da. Gecenin Sonuna Yolculuk bir karamsarlık romanıdır, kızgınlıktan ziyade yaşam karşısında duyulan korku ve bezginlikle ithaf edilmiş bir kitaptır. Etkin kızgınlık umutla bağlantılıdır. Celine'in kitabında umut yoktur. Sıradan, önemsiz bir aileden gelen, rasyonalist, anti vatansever ve yarı anarşist Parisli bir öğrenci -Latin mahallesinin kafeleri böyleleriyle dolup taşar- kendisinin de anlamadığı bir şekilde, daha ilk boru sesinde orduya gönüllü yazılır; cepheye gönderilir ve mekanik kıyımın içinde insanlar gibi telef olan atlara imrenirken bulur kendini. Fakat mazeret uydurmasına gerek kalmadan, yaralandıktan ve madalya aldıktan sonra, hastaneden hastaneye dolaşır. Başarılı doktorlar onu bir an önce meydan savaşlarının alev alev yanan mezarlığına dönmesi için pohpohlarlar. Çürüğe çıkınca ordudan uzaklaştırılır; bir Afrika kolonisine gider ve orada insan alçaklığından, sıcaktan ve tropik iklimin sıtma hastalığından bitkin düşer: yasadışı yoldan ABD'ye girer ve Ford fabrikasında çalışmaya başlar. Bir fahişede gerçek eşi bulur ; Fransa'ya geri döner, yoksullar ve ruh hastalarına bakan bir hekim olur, hepsi de aynı ölçüde acınası, aciz ve sefil, hasta ve sağlıklı insanların arasında yaşamın gecesi boyunca dolaşır durur. Celine'in, hiçbir şekilde Fransa'nın sosyal koşullarını yansıtmak gibi bir amacı yoktur. Doğrudur, yeri geldiğinde, ne rahiplerden ne generallerden ne bakanlardan ne de cumhurbaşkanından lafını esirger. Bununla birlikte, hikayesinin çarpıklığı yönetici sınıflar düzeyinin kayda değer ölçüde akına yayılarak küçük insanlar, memurlar, öğrenciler, tüccarlar, zanaatkarlar ve kapıcıların dünyasına uzanır ve ayrıca, iki sefer, Fransa sınırlarının dışına taşar. Mevcut toplumsal sistem, geçmiş ya da gelecek başka herhangi bir sistem kadar çürümüştür. Celine, genel olarak, insanlardan ve yaptıklarından hoşnutsuzdur. Roman zalim tarafları, çelişkileri ve yalanlarıyla, çıkışsızlığı ve bir ümit ışığından yoksun oluşuyla yaşamın anlamsızlığının bir panoraması olarak düşünülmüş ve yazılmıştır. Askerlere eziyet eden ve hemen ardından onlarla beraber can veren bir astsubay; Avrupa otellerinde içindeki boşluğu sergileyen kupon toplayıcısı Amerikalı bir kadın; hırs ve başarısızlığın vahşileştirdiği Fransız koloni memurları; çek defteri taşımayan insanları' otomatik olarak dışlayan, insanların iliklerini emmekte teknik kusursuzluğa ulaşmış olan New York; sonra tekrar Paris; alimlerin küçük ve kıskanç dünyası; yedi yaşında bir oğlanın sürüncemeli ve sessiz sedasız ölümü; küçük bir kızın uğradığı tecavüz, tasarruf etmek adına annelerini öldüren erdemli küçük rantiyeler; Paris'teki ve Afrika'nın en karanlık kesimindeki iki rahip, ikisi de birkaç yüz frank için adamı hemen satmaya aynı ölçüde hazır, biri uygar rantiyelerin suç ortağı, diğeri yamyamların işbirlikçisi... Bölümden bölüme, bir sayfadan diğerine, yaşamın ince dilimleri; çamurla yoğrulmuş, kanlı bir anlamsızlık kabusunu oluştururlar. Edilgen, sinirleri hafifçe açık, geleceğe yönelik iradeden yoksun bir alımlama -ümitsizliğin psikolojik temelidir ve kinizminin ihtilaflarında samimidir. Celine'in üslubu nesnel dünyayı alımlayışının güdümündedir. Özensiz, grameri bozuk, tutkulu yoğunluğa sahip görünen dilinde Fransız kültürünün gerçek zenginliğinin, büyük bir ulusun bütün duygusal ve zihinsel deneyiminin, canlı içeriğiyle, en keskin tonlarıyla yaşadığı göndür, kalp atışları ve titreşimleri hissedilir. Romanın daha ilk sayfasında, okuyucu beklenmedik biçimde, cumhurbaşkanının ismiyle, Poincare sözcüğüyle karşılaşır. Le Temps gazetesinin son sayısında onun sabah bir süs köpeği gösterisinin açılışım yapmaya gittiği yazmaktadır. Bu ayrıntı, kurmaca bir öğe değildir. Haliyle, bu cumhurbaşkanının görevleri arasındadır ve kişisel olarak biz bunda itiraz edilecek bir nokta göremiyoruz. Ama bu muzip gazete alıntısı belli ki devletin başını yüceltme amacına hizmet etmek niyetiyle yapılmamış. Öte yandan, sabık başkan Poincare, cumhuriyetin bütün sıradışı şahsiyetlerinin en bayağısı olmakla beraber, en itibarlı siyasi figürü konumundadır. Hastalığından sonra putlaştırılmıştır. Sadece sağcılar değil, radikaller de onun adım anarken dokunaklı bir sevgi beyanı taşıyan birkaç kelime sarf etmemeyi imkansız saymakladırlar. Poincare, inkar edilemez bir biçimde burjuva kültürünün en saf, damıtık halidir; tıpkı Fransız ulusunun burjuvalığının bilinciyle sarhoş ve bundan insanoğlunun geri kalanına yönelik ilahi rolünün belkemiğiymişçesine gurur duyar bir halde, bütün ulusların en burjuvası oluşu gibi. Fransız burjuvazisinin muhteşem biçimlere bürünerek gizlenen ulusal kibri, asırların kristalize olmuş tortusudur. Atalarının yerine getirilmesi gereken büyük bir tarihsel görev üstlendikleri geçmişten yeni nesillere, en dar görüşlü türden bir muhafazakarlık için paravan oluşturacak zengin bir gardırop miras kalmıştır. Fransa'nın siyasi ve kültürel hayatının tamamı geçmişin kostümleriyle sahnelenmektedir. Tıpkı para biriminin sabit olduğu ülkelerdeki gibi, Fransızların yaşamında da yapay değerler mecburi bir dolaşım içindedir. Kurtuluşçu messianizmin, çoktan beridir nesnel gerçekliğe denklikten uzaklaşmış olan formülleri hala yüksek mecburi değerini korumaktadır, toplumsal kurallara bağlılık ete kemiğe bürünmüş, bağımsız bir varoluşa ulaşmıştır. Pudra ve ruj hala sahte olarak nitelendirilebilir, ama maske öyle olmaktan çıkmıştır artık: Teknik bir araç olmaktan ibarettir. Etten ayrı varoluş ve kendi benliğine jest ve tonlamalar dayatır. Poincare neredeyse sosyal bir simgedir. Yüksek temsilcilik konumu bireyselliğini şekillendirir. Elindeki tek şey de budur. Bu adamın aynen delikanlılık mısralarında olduğu gibi -bir zamanlar gençti ihtiyarlığındaki anılarında da tek bir özgünlük belirtisine rastlamak mümkün değildir. Burjuvazinin çıkarları onun gerçek ahlaki kabuğunu, donuk pathos'unun kaynağını oluşturur. Fransız siyasetinin geleneksel değerleri kanma ve iliklerine işlemiştir. Ben bir burjuvayım ve burjuva olan hiçbir şeye yabancılık duymam. '' Siyasi maske eriyerek yüzle kaynaşmıştır. İkiyüzlülük, mutlak olma niteliğini kazanarak, kendine özgü bir içtenlik haline gelir. Poincare'ye göre, Fransız hükümeti öyle barışseverdir ki düşman tarafında oluşabilecek bir zihinsel çekinceyi asla aklına bile getirmez. Başkalarına her zaman kendi erdemlerini bahşeden insanların güveni ne güzel. Bu arlık ikiyüzlülük, öznel yalancılık değildir, bir ritüelin içinde zorunlu bir öğedir, hain bir mektuba eklenmiş ebedi bağlılık andı içen bir dipnot gibi. Fakat nasıl kişisel bencillik belli bir sınırı geçince kendini kemirmeye başlarsa, muhafazakar bir sınıfın bencilliği de öyle işler. Fakat nasıl kişisel bencillik belli bir sınırı geçince kendini kemirmeye başlarsa, muhafazakar bir sınıfın bencilliği de öyle işler. Poincare Fransa'yı ebediyen endişeden kurtarmak için Almanya'yı çarmıha germek arzusundaydı. Bu arada, Poincare'nin gözünde hafif bir suç sayılsa da, Versailles Barışının şovenist özü, Almanya'da Hitler'in uğursuz yüzünde yoğunlaştı. Ruhr işgal edilmeseydi, Maziler iktidara bu kadar kolay gelemezdi; iktidardaki Hitler ise, yeni savaşların işaretini veriyor. Ulusal Fransız ideolojisi, sağduyu kültü yani mantık üzerine kuruludur. Bu, XVIII. yüzyılın bütün dünyayı yıkan bir korkusuzlukla beslenmiş mantığı değil, Üçüncü Cumhuriyet'in cimri, temkinli ve her tür tavize hazır mantığıdır. Zanaatının inceliklerini açıklayan emektar bir ustanın sergileyebileceği lütufkar bir üstünlük duygusuylala, Poincare anılarında aklın bu zor işleminden; seçme, sınıflandırma ve koordinasyondan bahseder. Hiç şüphesiz, zor işlemler. Fakat Poincare'nin kendisi onları tarihsel sürecin üç boyutlu mekanında değil, belgelerin iki boyutlu düzleminde uygular. Onun için hakikat, sadece hukuki muamelelerin ürünüdür, anlaşma ve kanunların akılcı yorumudur. Fransız iktidarının muhafazakar akılcılığı ile Descartes arasındaki ilişkiyle, sözgelimi, ortaçağ skolastizmi Aristo arasındaki ilişki aynıdır. O çok vurgulanan orantı duygusu küçük orantılar duygusuna dönüşmüştür. Akla mozaik düşkünlüğü kazandım-. Poincare nasıl da ballandıra ballandıra anlatır devlet işlerinin en önemsiz dönemlerini! Danimarka kralı tarafından kendisine he diye edilen Beyaz Fil'i tarif ederken paha biçilemez bir minyatürden bahseder gibidir: Boyutları, şekli, kalıbı ve aptal zımbırtının renkleri anılarında yer almayan hiçbir şey yoktur. Sözcükler onun kullanımında ya tazminatların miktarını tanımlamaya yarar ya da retorik süs işlevi görürler. Elysee Sarayında geçildiği dönemi Silvio Pelico'nun Avusturya monarşisinin zindanlarına kapatılmasıyla karşılaştırır! Bu allı pullu bayağılıktaki salonlarda hayal gücümde titreşim yaratacak hiçbir şey çıkmadı. Ne var ki allı pullu bayağılık, Üçüncü Cumhuriyetin resmi tarzıdır ve Poincare'nin hayal gücü de bu tarzın yüceltilmesidir. Yaklaşan savaşın hemen arifesinde Poincare, Petersburg ile Fransa arasında denizde yolculuk etmektedir. Yolculuğunun hararetli notları arasına bir yağlıboya manzara sokuşturuverir: Soluk, neredeyse ıssız deniz, insanlardı sürtüşmelerine kayıtsız. Lise mezuniyet sınavında yazdıklarının kelimesi kelimesine aynısı! Vatansever kaygılarının dışına çıktığı zaman, yaz tatilini süsleyen her tür çiçeği, yeri geldikçe çıkardığı listeye ekler: Bir şifreli telgraf ve bir telefon görüşmesinin arasında bir çiçek dükkanının titiz kataloğu! En kritik anlarda, Siyam kedisi de aile mahremiyetinin simgesi olarak devreye girer. Tek bir canlı imge barındırmayan, insan sıcaklığı bile içermeyen ama bunun yerine ''kayıtsız denizler, eğreltiotları, çelenkler, sümbüller, güvercinler ve bir Siyam kedisinin her yere yayılan kokusuyla dolu bu otobiyografik protokolü bir boğulma duygusu hissetmeden okumak imkansızdır. Yaşamın iki alanı vardır: Birisi kamusal ve resmi olan, yaşamın tamamı diye geçinen, diğeriyse gizli ve çok önemli olan. Bu düalizm hem sosyal hem de kişisel ilişkilere uzanır: Mahrem aile çevresi, okul, mahkeme, parlamento ve diplomatik hizmet. İnsan toplumunun çelişkili gelişim koşullarında yer tutar ve bütün uygar ülkeler ve insanlar için geçerlidir. Fakat bu düalizmin biçimleri, genişliği ve maskeleri ulusal boyalarla parlak renklere bürünmüştür. Anglo-Sakson ülkelerde din, ahlaki düalizm sisteminin önemli bir öğesidir. Resmi Fransa kendisini bu önemli kaynaktan mahrum etmiştir. İngiliz Masonluğu Tanrısız bir evreni ve benzer şekilde, kralsız bir parlamento veya sahipsiz bir mülkiyeti anlayamazken, Fransız Masonları Kainatın Büyük Mimarını heykellerinden silmişlerdir. Siyasi pazarlıklarda dalı a geniş kanepe daha iyi hizmet demektir: ilahi sorunsallar uğruna dünyevi çıkarları feda etmek, Latin sağduyusuna paldır küldür ters düşmek anlamına gelirdi. Fakat siyasetçiler, Arşimet gibi, bir dayanak noktası isterler; Büyüle Mimarın gücünün yerini büyük bölünmenin bu tarafındaki değerlerin alması gerekiyordu. Bunların birincisi Fransa'dır. Vatanseverlik dininden seküler cumhuriyetteki kadar hazır bir şekilde bahsedildiği başka hiçbir yerde görülmemiştir. İnsan hayal gücünün Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'a bahşettiği bütün nitelikler özgür düşünen Fransız burjuvası tarafından kendi ulusuna devredilmiştir ve Fransa kendi imgesinin toplumsal cinsiyet anlamında kadın olmasına dayanarak, Meryem Ana'nın hatlarını da kendi üzerine uydurmuştur. Siyasetçiler bir kutsiyetin halktan rahibi olarak öne çıkar. En ince ayrıntısına kadar düzenlenen vatanseverlik ayini siyasi ritüelin gerekli bir parçasını oluşturur. Kelimeler ve ifadeler, parlamentoda alkışların yankılanmasını kendiliğinden sağlayacak şeyi elde ederler, tıpkı belirli kilise kelimelerinin inananları gözyaşı dökmeye veya diz çökmeye yöneltmek için kullanıldığı gibi. Hakiki din alanı bizzat kendi doğasından ötürü, gerekli yetki kısıtlaması da göz önüne alınırsa, gündelik faaliyetlere uzaktır; çarpışma olasılığı bir uçağın bir arabayla çarpışma olasılığı kadar düşüktür. Seküler vatanseverlik diniyse, tersine, doğrudan güncel siyasete dayatır kendisini. Ancak, vatanseverlik güneşinin üzerinde bile lekeler vardır. Karşılıklı hoşgörünün aşırıya kaçması, kişisel dokunulmazlık duygusu uyandırması ve takdir edilmesi gerekenle tekdir edilmesi gereken arasındaki sınırı silmesi bakımından sakıncalıdır. Bu yüzden, zaman zaman patlayan ve atmosferi zehirleyen siyasi gazlar birikir Union General iflası, Panama, Dreyfus Davası, Rochette Davası, Stavisky İflası bunlar Üçüncü Cumhuriyet'in yolu üzerindeki herkesçe bilinen dönüm noktalarıdır. Panama Clemenceau'yu vurdu. Poincare kişisel olarak her zaman kenar çizgide durdu. Ama siyaset anlayışı bizzat aynı kaynaklardan besleniyordu. Ahlak hocası olarak Marcus Aurelius'u göstermesi sebepsiz değildir. Aurelius'un Stoik erdemleri, çöken Roma'da imparator tahtının ahlak anlayışıyla uyum sağlamayı pek güzel becermiştir. Poincare anılarında ağlamaklı bir dille belirtir: 1914'ün ilk altı ayı süresince parlamento entrikalarının ve mali skandallarını aşağılık gösterisine tanık oldum. Ne var ki savaş, elbette, bütün bencil hesapları bir çırpıda sildi süpürdü. Kutsal Birlik ruhları temizledi. Bunun anlamı şudur: Entrikalar ve alçaklıklar içeri doğru vatanseverlik sahnelerinin gerisine çekilmiş ve orada daha önce duyulmamış düzeylere varmıştır. Celine'in değindiği gibi, cephedeki kritik çözüm uzadıkça, geridekiler de giderek bozuldular, Savaş dönemi Paris'inin manzarası, romanda amansız bir ustanın elinden çıkma bir betimlemeyle yansıtılır. Siyaset neredeyse yok gibidir. Ama bundan fazlası vardır: Ona şekil veren yaşayan alt tabaka. Fransa'daki bütün adli, parlamento içi ve mali skandallarda insana çarpıcı gelen şey bunların organik niteliğidir. Köylü ve: zanaatkarın çalışkanlığından ve tutumluluğundan, tüccar ve sanayicinin açıkgözlülüğünden, rantiyenin kör hırsından, parlamenterin nezaketinden ve basının vatanseverliğinden çıkan sayısız lif, Panama adı al tında toplanan sinir düğümüne uzanmaktadır. Bağlantılar, kayırmalar, aracılar, örtülü yan rüşvetler ağı içinde yurttaşlık erdemi ve ölüm cezası gerektiren suç arasında binlerce geçiş biçimi mevcuttur. Talihsiz bir olay, kusuru görülmeyen tülü buruşturup, siyasetin anatomisini gözler önüne serer sermez -herhangi bir zamanda herhangi bir yerde-hemen parlamenter ya da adli bir soruşturma komitesi tayin ermek gerekiverir. Sırf Stavisky elverişsiz bir zamanda iflas ettiği için, küçük meyhaneciler arasındaki bu Argonotun hayali işlerine bazıları isimlerinin ilk harfleriyle, diğerleri tam isimleriyle geçen milletvekillerini ve gazetecileri, eski bakanları ve büyükelçileri koştuğu, bankerin çıkarına uygun tebliğlerin bakanlıklardan şimşek hızıyla geçtiği, zararlı olanlarınsa zararsız kılınıncaya kadar askıya alındığı ortaya çıkarıldı. Mali sihirbaz, yüksek salon bağlantılarının kaynaklarını ve matbaa kağıdını kullanarak servet yarattı, binlerce insanın hayatıyla oynadı, basına, resmi çevrelere ve parlamenterlere rüşvet verdi -ne kadar adi ve müsaade edilemeyecek kadar net bir söz! Onları ödüllendirdi, destekledi ve cesaretlendirdi ve neredeyse her zaman suçlanamaz bir biçimde! Soruşturma komitesinin yürüttüğü çalışmalım kapsamı genişledikçe, soruşturmanın umutsuzluğu daha da belirgin bir hale geldi. Suç ortaya çıkarılacakken sadece siyaset ve mali işler arasındaki alışılmış ilişkiler açıklığa kavuşturulabildi. Hastalığın kaynağının arandığı yerde, organizmanın normal dokusu bulundu. Avukat olarak X, Stavisky'nin şirketlerinin çıkarlarına bekçilik yapıyordu; gazeteci olarak, her nasılsa Stavisky'nin çıkarlarıyla çakışan vergi sistemini destekliyordu; halkın temsilcisi olarak, vergi borçlarının yeniden düzenlenmesinde uzmanlaşmıştı. Peki, bakan olarak? Komite sürekli. X'in bakan makamındayken, bir yandan hala avukatlık ücretini almaya devam edip etmediği ya da iki bakanlık krizi arasında geçen zaman zarfında dimağının kristal kadar berrak kalıp kalmadığı sorularıyla meşguldü. Burada ikiyüzlülükle karışmış ne kadar ağır bir ahlaki bilgiçlik var böyle! Milletvekilleri Odasının eski yöneticisi, cumhurbaşkanı adayı Raoul Peret idamlık suçlu adayı oluverdi. Ancak derinden inanıyordu ki o da başka herkes gibi hareket etmişti, belki sadece biraz daha dikkatsizce -her halükarda, şansı pek yaver gitmemişti. Poincare'nin deyişiyle parlamento emri kakımın ve mali skandalların aşağılık gösterisi nin fonu önünde Celine'in romanı iki yönden önem kazanır. Zamanında resmi soruşturmaya hiddetle yaklaşmış olan iyi niyetli basının Celine'i ulusa iftira ettiği gerekçesiyle mahkum etmekte gecikmemesi sebepsiz değildir. Parlamenter komite, her halükarda, soruşturmasını ne suçlayanların ne de suçlananların terk etmediği, adaba uygun kibar bir dille sürdürmüştü. Fakat Celine'i adetler bağlamaz. Siyasi paletin değersiz renklerini kaba bir şekilde alır atar. Onun kendi renkleri vardır. Bunları sanatçının ayrıcalığıyla, yaşamdan sıyırıp almıştır. Doğru, o yaşamı parlamento tarafıyla, yükseklerdeki iktidarlarıyla değil en bayağı yansımalarıyla ele alır. Fakat bu işleri hiç de kolaylaştırmaz. O, kökleri çıkarır. Edep ve terbiye tülünün altındaki çamur ve kanı gösterir. Onun uğursuz panoramasında küçük çıkarlar uğruna işlenen cinayet, olağandışı olmaktan çıkar: Stavisky olayı modern finansın çok daha yüksek mekanizmasıyla ne kadar bağlantılıysa, bu da hırs ve kendini düşünmenin güdümündeki gündelik yaşam mekanizmasıyla o kadar iç içedir. Celine olanı gösterir. Bu yüzden bir devrimci gibi görünür. Fakat Celine devrimci falan değildir ve öyle olmak gibi bir amacı da yoktur. Hayal olarak gördüğü, toplumu yeniden kurma hedefi onu ilgilendirmez. Tek islediği, onu korkutan ve sıkan her şeyin saygınlığını söküp atmaktır. Yaşam karşısındaki korkuyu bilincinden kovabilmesi için, bu yoksullara bakan hekimin, yeni hayal biçimlerine sığınması gerekiyordu. Romandaki devrimci oluverdi. Genel olarak, sanatın hareketine hükmeden kanun budur: Eğilimlerin çekişmeleri içinden geçerek hareket eder. Çöküş, yalnızca iktidardaki partileri değil, sanat okullarını da vurur. Yaratıcı yöntemler anlamsız hale gelir ve insan duyarlığına yönelik devinimleri durur okulun tükenmiş olanaklar mezarlığı yani Akademi için yeterince olgun hale geldiğinin şaşmaz bir kanıtı. Yaşayan yaratıcılık resmi geleneği, yüceltilmiş fikir ve duyguları, adet ve alışkanlık cilasıyla kaplı imgeler ve ifadeleri reddedip onlardan uzaklaşmadan ilerleyemez. Her yeni eğilim, sözcükler ve duygular arasında en dolaysız ve dürüst teması bulmaya çalışır. Sanatta lüleye karşı verilen mücadele her zaman az çok insan ilişkilerindeki adaletsizliğe karşı mücadeleye dönüşür. Bağlantı ortadadır: Toplumsal yaşam duygusunu yitiren sanat kaçınılmaz olarak yapmacıklıkla kendisini çökertir, üslupçuluğa dönüşür. Ulusal kültür geleneği zenginleşip sağlamlaştıkça, reddedilişi de daha haşin bir hal alır. Celine'in gücü yüce bir çabayla kendisini bütün kanunların dışında tutmasında, bütün adetleri aşmasında yatar. Yaşamın modelini sadece soymakla kalmaz, derisini de yüzer. Bu yüzden iftira etmekle suçlanır. Sırf, sahte özgeciliğin akarlarına hizmet eden birçok dolgun maaşlı rahip olduğu için Çelme, aklın büyüklüğüne ve kahramanlık söylemine, büyük proje ve umutlara, insanlığı bir çembere hapsolmuş Benin karanlık gecesinden çıkaran her şeve sırrını döner. Denebilir ki adeta, kendine karşı alabildiğine acımasız davranan ahlakçı aymadaki kendi imgesinden iğrenmiş ve cama vurmuş, bu sırada da ellerim kesmiştir. Böyle bir mücadele zayıflatabilir ama dışarıya, ışığın parıltısına ulaşamaz. Umutsuzluk hep uysallığa götürür. Uzlaşma Akademinin kapılarını açar. Geçmişe bakıldığında, edebi temelleri sarsıp yıkanların ölümsüzlük kubbesi altında yerlerini aldıkları birden fazla örnek görülebilir. Bu kitabın müziğinde çok anlam yüklü bir uyumsuzluk var. Sadece şimdiyi değil onun yerini alması gerekeni de reddetmekle, sanatçı olanı desteklemektedir. Bu açıdan Celine, ister istemez Poincare nin tarafındadır. Ama yalanı göstererek daha ahenkli bir gelecek isteğini aşılamaktadır. Belki kendisi insandan genel anlamda hiçbir iyi şey beklenemeyeceğine inanıyor olabilir, ama bizzat karamsarlığının özünde belli bir dozda panzehir de saklıdır. Yalana karşı böylesine bir nefret ve hakikate karşı böylesine bir inançsızlıkla Celine ikinci bir kitap yazamayacaktır. Uyumsuzluk kendini çözümlemek zorundadır. Sanatçı ya karanlıkla barış yapacak ya da şafağı algılayacaktır. Troçki, Türkiye'de başlayıp Fransa'da bitirdiği bu denemeyi, tamamen Fransız siyaset ve edebiyatına yoğunlaştığı dönemde yazmıştır. Denemenin ilk taslağı 10 Mayıs 1933'te tamamlandı ve ertesi yıl, Fransa'da değiştirildi. 1935 Ekiminde Atlantic Monthly de yayımlandı.


Bu kitap, Svankmajer'in imge dünyasına yönelik bireysel susuzluğumun bir sonucu olarak ortaya çıktı, diyor Levent Şentürk. Şentürk'ün bu nevi şahsına münhasır metni, gerçeküstücülüğün puslu Çek koluna uzanıp, oranın usta imge büyücüsünün dünyasında eşine zor rastlanır bir yolculuk sunuyor. Bu kitap, Svankmajer'in imge dünyasına yönelik bireysel susuzluğumun bir sonucu olarak ortaya çıktı, diyor Levent Şentürk. Şentürk'ün bu nevi şahsına münhasır metni,


Kiçin niteliklerini sayıp dökmekle bitirmek mümkün görünmese de, figüratiflik, kısır bir biçeme sahip olmak; yenilikçi, orijinal, belirsiz veya deneysel değil geleneksel, standart, sınanmış, bilindik temsiliyet sistemlerine ve kanonlara sadık olmak ilk elde sayılabilir. Estetik olarak tutucu, stilistik olarak tep- kisel, evrensel şekilde erişilebilir, kolayca anlaşılabilir, apaçık ve tek boyutlu ya da belirsizlikten arındırılmış olmak da bunlara eklenebilir. Muhafazakar, hatta dogmatik olmak da kiçin nitelikleridir... Kiç Sözlüğü'nde #levent Şentürk bir mimarın, bir akademisyenin sonra sade bir yurttaşın ortak dilini kurup, bir kentin geçirdiği değişimler üzerinden Türkiye modernizasyonun geldiği bulanık aşamanın çığır açıcı bir eleştirisini bizlere sunuyor. Bu özgün sözlük; sanattan ideolojiye, iktidardan psikolojiye kadar onlarca uğrağında 'kiç' olanın hacimli otopsisini yapıyor, neşteri elinde tutansa yine sapına kadar 'politik' ve varlığını tehdit edene karşı asla lafını esirgemiyor! Her kent kendi kiçlerini yaratır, kiçlerle karşılaşmadan bir kentte bir gün geçirmek bile imkansızdır. Sıradan insanlar kiçlerin çekimine kapılır, kalabalıklara ucuza hoş- ça vakit geçirtmek için icat edilmiş o kadar çok kiç vardır ki, bunları kent yaşamından ahlakçı bir şekilde dışlamaya kalkışmak hayata tavır almaya benzer. Kiç, mutlu mesut bir manza- ra kurmak için eldeki son kentsel araçtır, yalnızca bu nedenle bile geniş bir meşruiyet bulmaktadır. Kent merkezinde gündelik hayatın tamamı şu veya bu şekilde kiçleşmiştir, hiçbir şey kiçin endorfin sa- ğanağından kurtulamaz. Mallar, kişiler, kurumlar ve mekanları, ken- di kendilerini kiçleştirmeden, gündemde kalmanın yolunu bulamaz. Bütün popüler ifade tarzları, kiçleşerek ortalıkta dolanabilirler. Me- sele dolaşım adına neyin ne kadar feda edileceğine karar vermekle ilgilidir. Elbette her şey feda edilmez. Ama bazı şeyler feda edilebilir.


Kuir Mekan, Levent Şentürk'ün, Kült yayınlarının radikal teori dizisinden çıkan yeni kitabı. Yazar, kitap boyunca teorik metinlerle architectureı ar-queer-techturea dönüştürmenin peşine düşüyor. Kitap, yazarın mimarlık, mekan, feminist kuram, kuir, sanat, erillik, beden, kent, deneysellik, ayrımcılık gibi sorun alanlarına dair, son beş yılda (2009-14) yazdıklarından bazılarını bir araya getiriyor. Kitapta, Şentürk'ün çeşitli kitap ve dergilerde yayınlanan ve kuir eksenlerle kesişen yazıları derlenmiş. Kitap, mimarlığı kuir ve kir odağından sorgulayan bir makaleyle açılıyor. Ardından, tarihsel arka plana da uzanan, geniş bir alfabetik beden makalesi geliyor. Mimarlık ve cinsiyet meselesini irdeleyen sonraki makalede, mimarlık öğrencilerinin konu hakkındaki düşünceleri ele alınıyor. Erillik ve kent konusuna odaklanan diğer bölümde, bir mimarlık eğitimi deneyinin yarattığı sorunlar ve çıkış yolları tartışılmış. Heteronormativite ve mimarlık, detaycılık ve fallosantrizm, ego ve mimarlık, mimarlıkta klişeler, sonraki metinlerin temel uğrakları. Bunları muhafazakarlık, göç, sınır konularındaki metinler izliyor. Kentleri ele alan üç metin, Kopenhag'ın Christiania bölgesine, Berlin'deki Eisenman anıtına ve Mardin/Antakya/Yalıkavak boyunca Türkiye'nin doğusundan batısına, bir güney sayfiyeleri okumasına dayanıyor. Bu metinler, fotoğraflar eşliğinde okura sunulmuş. Mimarlıkla ve sanatın kesiştiği pratiklere dair metinlerinde yazar, deneysellik üzerine bir manifestoya, kuir örtü adlı bir atölye çalışmasına ve dönme dolap adlı sanat işine odaklanmış. Bunları, sanatçı Erinç Seymen'in bir yapıtının okunduğu bölüm izliyor. Son bölümde yazarın ayrımcılık ve lgbti bireyler üzerine verdiği bir konferans metni yer alıyor. Kitabın sonuna, seçme kuir bibliyografyası da eklenmiş.


Yaş ilerledikçe insanın bağlandığı 'şey'ler artıyor ve geçmişe, gençlere nazaran daha çok sahiplenerek bakıyor. Leyla'nın Evi'nde Leyla'nın evinin kendi isteği dışında satışına karşı gösterdiği tepki bu. Ev, sıradan bir nesne değil, geçmişin, içinde yaşanılanların biriktirdiği bir anı gemisi gibi Leyla'nın hülyalarında yüzüyor, oysa evi hileyle satın alan Ömer ve Necla çiftinin derdi bir an önce Leyla'dan ve Ömer'in babasından kurtulup boğaz manzaralı bu evde modern, geçmişten uzak bir ömür geçirmek. Oysa Ömer'in babası, Leyla'nın evinden atıldığının farkında değildir, bu evin bahçesinde yaşanılanlara ait onun da anısı vardır ve gelini Necla'yı hiç sevmemektedir, oğluna yakıştıramaz. Evinden çıkarılan Leyla ise çocukluğunda bahçesinde oyunlar oynayan Yusuf'un evine sığınır, gazeteci olan Yusuf, Almanya'dan göç eden asıl adı Rukiye olan Roxi ile yaşamaktadır. Bir yandan Leyla ile Roxi'nin arasında zaman ilerledikçe samimileşen diyaloğa tanık olurken, diğer yandan Ömer'in babasıyla ve eşiyle arasındaki gelgitleri izleriz Leyla'nın Evi'nde. Zülfü Livaneli'nin çok satan romanından Zeynep Avcı'nın oyunlaştırdığı, Nedim Saban'ın sahneye koyduğu Leyla'nın Evi adlı oyunun genel çatısı bu. Oyun geçmişle gelecek arasında üç kuşak durumunu bir ev sembolü üzerinden anlatıyor. Leyla, saygı duyulması gereken geçmiştir. Bu nedenle evin değeri parayla ölçülemez. Tanıştığı Roxi ise Almanya'da tutunamamış 3. Kuşak genç Türklerden, bir kaybeden aslında. Türkçeyi bile kendisine ait değilmiş gibi kullanıyor. Ömer ve Necla çifti ise modern hayatın dayattığı daha zengin olma, bunu karşılaştığın insanlara hissettirme duy usunu sürekli yaşayan bir çift. Bu farklı insanları aynı sahnede gördüğümüzde rahatlıkla bir Türkiye panoraması çıkarabiliyoruz. Sembolizmin sadece sanatsal etkinliklerde yer alması, günlük hayatımızın dışında kalması bunun en önemli göstergelerinden birisidir. Oyunda kullanılan ev, bizim artık biriktirme duygusunu yitirdiğimizi hatırlatıyor. Biriken geçmişe, sadece kurtulmak gözüyle bakmak, onu sembolize etmemek toplumsal değerimizin yer değiştirdiğini gösteriyor. Diğer bir tartışılacak şey, Roxi'nin varlığı... 3. Kuşak Türklerin neden Almanya'da, kendi benliklerini yitirmelerinin hikayesini gözler önüne sermesi açısından oldukça önemli. Kimlik kargaşasının egemen olduğu, kültürel değerlerinin sürekli yer değiştirmesi nedeniyle bu kuşağın neden kendilerini buraya ait hissetmediklerini anlamak mümkün. Oyundaki Roxi karakterinin bu karmaşa içinde kendini sadece müzikle ifade etmeye çalışması bir çıkış aradığını gösteriyor, tıpkı Mesut Özil'in futbolda tercihini Almanya'dan yapması gibi... Çünkü yapılan tercihler, iki kültür arasında gidip kaygan gelen ruh hallerinin yansıması oluyor.


Dünyadaki gelişimi bir yana Türkiye'de vicdani ret kavramı, Tayfun Gönül ve Vedat Zencir'in 1989'daki ret açıklamalarıyla dolaşıma girdi. Bu, bir grup anarşistin ülkede sürmekte olan iç savaşa yönelik bir tutum belirleme arayışının ürünü olarak okunabilir. Çeşitli röportajlardan ve İzmir Savaş Karşıtları Derneği tarafından yayınlanan raporda, ilk vicdani retçilerin Kürdistan'da yürütülmekte olan savaşa simetrik bir bakış açısıyla yaklaşmadıkları da kayda geçmelidir. Keza anarşist ve antimilitaristlerin 2000'lerin başlarında gerçekleştirdikleri Yüzleşiyoruz gibi kampanyalar ya da Militurizm gibi etkinlikler de bunu desteklemektedir. Aynı dönem, başından beri hareketin içinde aktif yürütücüler olan kadınların retlerini açıklamalarıyla vicdani ret tartışmalarının özneleri de olma taleplerinin görünür olmasıyla önemlidir. 1999-2004 arasındaki çatışmasızlık süreci anarşistler, antimilitaristler, feministler, ekolojistler, LGBT'ler ve pek çok farklı grubun kendi aralarındaki organik bağları da geliştirmesine olanaklar sağladı. Elbette Öcalan'ın Toplumsal Ekoloji söylemi ve Kürt Kadın Hareketi'nin bu süreçte önemli bir işlev gördüğü teslim edilmelidir. 2000'lerin ortalarından itibaren, özellikle 2004 AB reformlarının da etkisiyle hak temelli sivil toplum örgütlerindeki canlanma, AiHM kararları gibi uluslararası hukuk alanındaki gelişmelerin de etkisiyle vicdani ret hakkı savunusunda bir genişleme dönemi olarak okunabilir. Daha önceleri Anayasanın 72. maddesinin muğlaklığı üzerine kurulan hukuki savunmalar; 90. maddede yapılan değişiklikle getirilen insan hakları alanında uluslararası sözleşmelerin iç hukuktan üstünlüğü ilkesi ve AİHM'in Ülke-Türkiye kararı üzerinden tanımlanmaya başlandı. Bu karar vicdani reddi doğrudan bir hak olarak tanımlamasa ve ülkelerin kendi tasarruflarına bıraksa da vicdani redcilerin sürekli tutuklanma ve cezalandırılma riskini kötü muamele olarak tanımlamakta ve AİHS'nin işkence ve kötü muameleyi yasaklayan 3. maddesinin ihlali olarak görmüştür. Bu sürekli cezalandırılma riskini ise sivil ölüm olarak tanımlamıştır. 2011 yılında Bayatyan-Ermenistan davasında AİHM Büyük Daire'si tarafından içtihat değişikliğine gidilerek vicdani ret bir hak olarak tanımlanmış ve devamında da Erçep, Savda, Demirtaş ve Tarhan davalarında Türkiye sözleşmenin 3. maddesi yanısıra adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesi ile düşünce, din ve vicdan özgürlüğünü düzenleyen 9. maddesinden de mahkum edilmiştir. Tarhan kararında özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkındaki 8. maddeye de atıfta bulunulmuştur. Önümüzdeki günlerde daha önce başvurularda kabul edilmeyen 8. madde ile kişi özgürlüğü ve güvenliğini düzenleyen 5. maddeden de mahkumiyetler beklenebilir. AİHM kararları Görmez ve Delice kararlarında tartışılarak vicdani ret hakkı iç hukukta zımnen kabul edilmiş sayılabilir. Bütün bu hukkuki gelişmeler Türkiye'de yakın bir zamanda vicdani ret hakkının tanınacağı konusunda önemli göstergeler. Ancak vicdani red hakkı düzenlemesinin nasıl yapılacağı, bu hakkın herkes için erişilebilir ve kullanılır olup olmayacağı, olası sivil hizmet'in sosyal hizmetler alanında örneğin; hizmetlerin kalitesi, alanda hali hazırda çalışan kişilerin sendikal haklarına etkileri gibi nasıl etkileri olacağı, alternatif hizmetlerin sınıfsal ayrımcılığı barındırıp barındırmayacağı tartışılmalıdır. Tabii ki Kürdistan'da savaşın tarihi ve Irak'ta ABD işgali gibi örneklere baktığımızda Profesyonel Ordu-Yurttaş Ordusu meselesini önemli bir gündem olarak görmek durumundayız. Bu tartışmaları yürütmeden liberal anlamda vicdani ret hakkı üzerine yoğunlaşacak çalışmalar hukukla belirlenmiş alanın dışına çıkamamak anlamına gelir. Türkiye'de vicdani ret hakkı savaşa karşı ama barışı kurma yönünde bir öneri olarak ortaya atılmış bir enstrümandır. Uluslararası hukuk alanındaki gelişmeler ve neoliberal düzenin savaş düzeninde değişikliklerle ilişkilidir ve zorunlu askerliğe dayalı orduların ihtiyacı karşılamakta yetersiz kaldığı açıktır. Barışı sağlamaya yönelik toplumsal bir karşı çıkış olarak vicdani reddin kullanışlı bir araç olarak kalması için, özellikle kadın retçiler aracılığıyla vücuda gelen antimilitarist perspektiften ilham alarak uluslararası ve yerel hukukun, BM ya da AK gibi uluslararası kuruluşların, yani devletlerin çizdiği sınırların dışında bir vicdani ret eylemliliğinin oluşturulması elzemdir. Aksi takdirde neoliberal düzenin yeni dizaynı için araçsallaştırılmayı bir kazanım olarak görmek riskiyle karşı karşıyayız. Bu yazı Meydan Gazetesi'nin 15. sayısında yayımlanmıştır.


Didez : Yıllar sonra bazı şeyler yayınladılar ve birkaç konser verdiler, yeniden bir araya gelmelerinden bu yana iki sene gibi tekrar aktiftiler. Fakat şu an Gut tamamen bitti. Gut'tan tüm elemanları tanırım ve kişisel bazı sebeplerden dolayı bir daha bir şey yayınlamayacaklar gibi gözüküyor. Evet, öyle gözüküyor... Fakat biz hiçbir zaman cybergrind gibi bir kelime yaratmadık. Bu tarz müzik için asla özel bir isim kullanmadık... İlk demomuzda sadece porngrind from outer space yazdık... industrial techno grind veya bunun gibi birşey demeyi tercih ederim. Tamamen yeni bir şey yapmak ve insanları etkilemek gibi bir niyetimiz hiçbir zaman yoktu. Sadece bilgisayarlarda parça yapmayı seviyorduk... Ve yeni bir şey keşfettiğimize dair bir düşüncemiz de asla olmadı! Maalesef, cybergrind olarak adlandırılan grupların çoğu beş para etmez, bu benim fikrim. Fruity Loops'da blast beat yazmak, dandik gitarlar ve biraz böğürmekten daha fazla birşeyler olmalı. Fakat, Erwin ve SMES her yönüyle eşsiz, o gerçekten iyi yapıyor. Gerçekten bir şeyler tavsiye edemiyorum çünkü bu günlerde grind scene ile pek alakalı değilim. İyi bir şeyler dinlemek istediğimde genellikle, her şeyin yeni olduğu erken doksanlardan bir şeyler koyuyorum. Bazı yeni grind gruplarının konserlerine gidiyorum fakat, hiçbiri grind olaylarının başladığı dönemki gruplar kadar kıçımı tekmelemiyor. Berlin'de, Kreuzberg'e yakın yaşıyorum ve bu olayların içindeyim. Türk gençlerinin boş vakitlerinde rap yapmalarından bahsediyorsan, bence bu yasadışı bir şeyler yapmaktansa yaratıcı bir şeyler yapmak adına daha iyi. Türkler için burası zor bir yer, çünkü Berlin'de çok fazla iş olanağı yok. Bazı Türk arkadaşlarım var ve aramızda kesinlikle hiç bir problem yok, çoğu uzun zamandır burada yaşıyor veya Almanya doğumlu. Fakat, Almanya'da büyüyenler için ailelerinin geldiği kültür ile Alman kültürü ve mantalitesini sentezlemelerinin kolay olmadığını biliyorum. Yani, metal scene her zaman şok edici birşeylerin peşinde olmuştur. Black metal okültizm ile başladı, death metal kanlı şeylerle, grindcore da patolojik şeylere bulaştı ve bunlar da yetmeyince porn-şeylere ve seksizmi konu almaya başladılar... Libido Airbag için konuşacak olursak bunlar bizim pek de umrumuzda değil açıkçası, biz müziğe konsantre oluyoruz ve yaptığımız şarkı başlıklarına bakacak olanların ciddiye almayacağı, sadece gülüp eğlenecekleri espirili bir tavırda iş görüyoruz. Sebebi şu ki bahsettiğin oluşumlar bir yaşam tarzıyla, politik bir tavırla daha çok ilgili. Fakat death metal'de devrimci veya eleştirel bir yön yok. Bana sorarsan, death metal fanları, sadece hayattan zevk almaya çalışıyorlar, işe gidiyorlar ve hafta sonları eğleniyorlar. Belki... Uzun saçlarıyla, üzerinde kurukafa, kemikler veya kanların yer aldığı çizimler bulunan siyah tişörtleriyle tipik bir death metalcinin toplumun geri kalanı için pek de normal olduğunu söyleyemeyiz. Fakat bunun 80'lerin sonlarındaki gibi sıra dışı bir şey olduğunu da düşünmüyorum. Avrupa sanırım çok değişti. Kurukafa buralarda oldukça popüler bir sembol... Kurukafalı tşörtleri hemen her yerden rahatlıkla bulabilirsin. Söyleşi ve Libido Airbag'e ilgin için teşekkürler Erman. Yeni albümümüz Testosterone Zone. Müziğimizle ilgilenenler libidoairbag. de ziyaret edebilirler veya facebook'dan, myspace'den bizi bulabilirler. Herkese selamlar.


- Yersiz şeyler'de yayımlandı Karl Marx Nedir? Alexander Bogdanov Uzun zaman önce öldü... ama gariptir ölüm sözü onun adına uygun düşmez. Ardında kalan, başka herhangi birinde olacağı gibi, temelde tek bir şeydir davası. Ve bu dünyada hiçkimse şimdiye dek ardında bu kadar devasa bir kalıt bırakmamıştır. Bu kalıt yaşamın fikri, örgütlenimi, örneğidir. Fikir... Politik ekonomiyi, tarihi ve bütün toplumsal bilimler alemini dönüştürmüştür o; felsefeye yeni bir can vermiştir. Yalnız arkadaşları değil düşmanları bile tekrar tekrar onun düşünce ve bilgi zenginliğinden kullanmaktadır ve bu daha uzun süre böyle sürecektir. Hepsinin temelinde herşeyi birleştiren canlı bir fikir yatar. Kendi içinde çok basit bir fikirdir ama ne herkes bu fikrin büyüklüğünü anlar. - Fehim Taltekin'in İthamı: - fakireden dışarı'da yazılanı okurken, incecik kasların güçlendiğini hissettik. belki de Kürdistan'daki çocuklara giderken devletin katlettiği güzellikler gibi kalabalık, çok kalabalık gitmeli bir şeyler vermeye, kime borçlu olduklarını bilmelerine imkan olmasın, borçluluk hissi kalabalıkta buhar olup uçsun diye. - 2013'te Cannibal Books, Anne Boyer'in metnini ABD'de bastıktan bir hafta sonra metni Türkçesini Kült'ten el yapımı panfle olarak okumuştuk. - 50 adet numaralı kopya bir hafta içinde tükenmişti. Kaldı ki bu metin şu an Türkiye'de yaygınlaşan panfle yayıncılığınında bir bakıma önünü açtı, birçok kişiye ilham verdi. Sevgili Rafet Arslan geçtiğimiz yıl bu metin üzerine bir İstanbul'da bir performans sergiledi. Zaman içinde bu metnin yeniden basılması için Kült'e çok talep geldi ancak metni yeniden yayınlamak yerine dijital kopyasını paylaşmayı tercih ettik. İndirin, çıktısını alın, çoğaltın, sevdiklerinize hediye edin ya da dürüp sevmediklerinizin kapısına bırakın.


- Halil Duranay yazdı, Ulus Baker'in Ölüm Yıldönümü Vesilesiyle: Kültür Endüstrisi Üzerine Yeniden Düşünmek - Murat Başekim, yeni öykü kitabı 'Demir Dövme Öyküleri'ni Taraf'a anlatmış. - Melike Koçak, zaten yazmıştı: Bir Yok Etme Aracı olarak Edebiyat Eğitimi - Sizler, bir kasabadaki kütüphanede kitap okumuşsanız, Levent Cantek'in gezici, gezemeyen kütüphanelerini de okumalısınız. - Jaguar Yayınları, Cioran hazırlıyor.


Takvimin yaprağında 22 Eylül bazı insanlar için hiçbir şey ifade etmeyebilir. Esasında bana da ifade etmezdi. Ta ki Sezin Öney'in bana o günün Ernest Green'in doğum günü olduğunu hatırlatmasına kadar. Şimdi hemen, Kimdir bu Ernest Green? denebilir. O kimilerine göre bir hikayenin kahramanı, kimilerine göre cesur bir insan hakları savunucusu, kimilerine göre rezilin ve utanmazın biri. Kim ne derse desin bence o cesur ve hayatını idealleri için yaşayan kişilerden biri. Green'in kim olduğunu anlatmak için öncelikle 1954 yılında Amerika'da görülen bir davaya bakmak gerek; Brown-Eğitim Kurulu'na Karşı. Afrikalı Amerikalıların yani zencilerin yani siyahilerin ABD'de ayrı sınıflarda öğrenim görmesine karşın açılan bu davada anayasanın eşitlik hakkı göz önünde tutularak tarihi bir karar alındı. O tarihten sonra siyahilerle beyazlar aynı sınıflarda eğitim görecekti. Bu otobüslerde sadece arkaya oturabilen, lokantalara alınamayan, girdiği lokantada hesabı peşin ödeyen siyahiler için büyük bir zaferdi. Ancak doğal olarak bundan hoşlanmayan beyazlarda çoğunluktaydı. Zira ülkede çok meşhur bir siyahi bile kimi zaman bir lokantada yemek yiyebilmek için orayı kapatmak zorunda kalabiliyordu. Mahkemenin verdiği karardan sonra siyahi öğrenciler beyazların sınıflarında dersler almaya gittiler. Fakat Arkansas eyaletinin başkenti Little Rock'ta bu karara karşı çıkan beyazlar, ırkçılık yanlısı kuruluşlar ve tabii en önemlisi vali Orval Faubus dokuz öğrencinin Little Rock Merkez Lisesi'ne girmesine izin vermedi. Little Rock Dokuzlusu olarak anılan öğrenciler okula gittikleri ilk gün eyalet federal güvenlik güçlerinin de etten duvar örerek onların içeri girmelerine engel olduğunu gördü. Halk ikiye bölünmüş durumdaydı ve anayasa bir nevi kilitlenmişti. O sırada tüm gözler dönemin başkanı Dwight Eisenhower'a çevrildi. Eisenhower önce vali Faubus'a mahkeme kararına uymasını söyledi. Ancak siyasi çıkarlarını düşünen Faubus bunu reddetti. Dokuz aylık tartışmanın sonunda Eisenhower Başkanlık Yetkisi'ni kullanarak Arkansas'ın güvenlik güçlerini komutasına aldı ve Ulusal Ordu'dan 101. Hava Birliği'nin nezaretiyle, siyah öğrencilerin okula başlamasını sağladı. Dokuzlunun aileleri de eğitime önem veren kişilerdi. Çocuklarının öncü olarak beyazlarla aynı sınıfta okumasından gurur verici bir olay olarak söz ediyorlardı. En sıkıntı çektikleri durumlarda bile onlar çocuklarının beyazlarla okuma kararına hata olarak bakmadı. Eisenhower'ın bu tutumuna karşın olaylar durmadı. Dokuzlu okulda dayak yedi, birinin gözüne asit atıldı, bir diğeri bıçaklandı. Ancak Ernest Green başını eğmeden, bütün zorluklara karşın okulu bitiren ilk siyahi öğrenci oldu. Tabii okuması gibi mezuniyeti de olaylı olmuştu Green'in. Okul müdürü törende şiddet olaylarının yaşanabileceği duyumunu aldığını ve törene katılmamasının daha iyi olacağını söylemişti. Hatta diplomasının eve postalanacağı garantisini vermişti. Green ise buna karşılık mezuniyetin hakkı olduğunu ve her ne olursa olsun törene katılacağını söylemişti. Ve dediğini de yapmıştı Gren, mezuniyete katılmıştı. Bütün bu badirelerin ardından katıldığı mezuniyet töreninde onu bir sürpriz bekliyordu. Martin Luther King Jr., Green'in annesinin yanına oturmuş, onun diplomasını alışını alkışlayarak izliyordu. Vali Faubus ise boş durmadı ve eyalette ırkçılığı destekleyen yasalar çıkardı. Hatta o kadar ileri gitti ki 1958'de eyaletteki tüm liseleri kapattı. 1959'da ABD Anayasa Mahkemesi, okulların bu şekilde kapatılamayacağına karar verdi. Bu kararın ardından ırkçılık ülkede giderek kırılmaya başladı. Ufak bir not olarak da... Yerel Arkansas Gazette'den Harry Ashmore 1958 yılındaki Pulitzer ödülünü yaşanan olaylar konusundaki köşe yazılarıyla kazanmıştı. Ashmore yazılarında olayların bu kadar büyümesinin sorumlusu olarak Vali Faubus'u göstermişti.


Tacoma Narrows Köprüsü'nün olayı sıradışı bir kazaydı. Rüzgarın titreşim frekansı vardır, bu frekans başka bir nesnenin frekansıyla eşleşirse rüzgarın gücü katlanır. Köprünün yıkılmasına sebep olan da buydu. Biz de bu tipte bir yıkıcı frekans gücüne duyduğumuz hayranlığı ifade etme ihtiyacı duyduk. Gareth Halsall Jack Robinson Mike Garth Tommy Rogers Liverpool, İngiltere'den bir grubuz. Ocak 2010'dan beri birlikte çalıyoruz. İlk EP'miz In the Darkı adresine ekledik. Daha sonra yerel olarak konserler vermeye başladık, kayıt ve mix ekipmanı ve dağıtım için para bulduğumuzda In The Light adlı ikinci EP'mizi kendimiz dağıtmaya başladık. Dünyayı benim için daha iyi bir yer haline getiren gruplar: Deerhunter/Atlas Sound, White Stripes, Joy Division, Flaming Lips, My Bloody Valentine, Wilco, The National, Radiohead, Pavement, Pulp, Kurt Vile, War on Drugs. Tahmin edebileceğiniz gibi pek çok şeyden etkilendik, üzerinizde ne kadar çok etki olursa, bunlardan o kadar çok besleniyorsunuz. Blues da seviyorum, Son House ya da Robert Johnson gibi. Canlı performanslara gelince, White Stripes ve Flaming Lips beni tam anlamıyla uçurur, konserlerindeki enerjileri bende canlı müzik yapma isteği uyandırıyor. In The Dark temel ekipmanlarla 3 hafta gibi çok kısa bir sürede kaydedildi, dediğiniz gibi garage rock ve psychedelic daha çok hissediliyor. Bunun nedeni de o zamanlar pratik yaparken çok fazla Joy Division ve The Doors şarkıları çalmamız. Hala Electric Charm ve Drowned World şarkılarını canlı performanslarda çalıyoruz. Octopus daha da fazla müzik türünün bir harmanı. Canlı müziğe enerjimizi katmaya çalışıyoruz böylece bir post-rock soundumuz var ancak bütüne bakarsak bu sound ambient uçlara da kayıyor. Octopus'a sampling ve synth soundlarını da ekledik. Ipad'ler prova çalışmalarımıza dahil oldu, ipad'lerdeki synth'leri birkaç şarkımızda duyabilirsiniz. Temel riff motifleri olan kısa şarkılarda biraz garage rock da var. Octopus'un kaydını yine kendimiz yaptık. Forest Fire ve Patterns gibi gruplardan güçlü destekler alıyoruz böylece daha fazla göz önündeyiz bu da bizi daha sonra bir plak şirketiyle kayıt yapma yoluna gitmeye yöneltebilir. A. Doğan notu: Diğer şarkıları henüz seçmemişler. Gareth son olarak Octopus için 14 şarkı kaydettiklerini ama sayıyı 8'e indireceklerini söyledi.