Repçiç, Pesiç ve Lukovcan başta olmak üzere, Bugün varlığını Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan, Makedonya Cumhuriyeti, Karadağ, Slovenya ve Kosova toprak parçalarına ayrılmış şekilde sürdüren bu ülkelerin yerinde bir zamanlar Sosyalist Federal Cumhuriyet vardı: Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti. İkinci dünya savaşının ardından Balkanlardaki Partizan grubunu komuta eden Tito, SSCB ve diğer büyük devletlere haber vermeden gizlice Partizan parlamentosunu toplamasıyla başlamıştı herşey. Bir geçici devrim hükümeti kurdu. Yugoslavya'nın eşit halklardan meydana gelen federal bir topluluk olduğunu ilan etti. Bu çalışmalarından dolayı Tito'ya 1943'te Yugoslavya Mareşalliği, daha sonra Hükümet Başkanlığı ve Başkomutanlığı da verildi (7 Mart 1945). Aynı yıl seçimlere gidildi. Tito'nun partisi olan Halk Cephesi seçimlerde galip çıktı. Seçimlerden hemen sonra resmen Yugoslavya Federal Cumhuriyetini kurarak Yugoslavya 1945 yılında cumhuriyet oldu. Ardından 1946 yılında birleşik cumhuriyet haline geldi. Tito, hükümet başkanı oldu. Ta ki, 1990'lı yılların başında artan etnik milliyetçilik hareketleri ve Başkan Josip Broz Titonun ölümü, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'ni dağılmaktan kurtaramadı. 8 Eylül'de Makedonya Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanı, süreci hızlandırdı. 4 Mayıs 1980 tarihinde yaşama veda eden Tito'nun haber duyulduğunda, o sırada oynanmakta olan Hajduk Split-Kızılyıldız maçı yarıda kaldı ve futbolcular sahada, insanlar tribünde ağlamaya başladı. Bazıları ise dans ediyordu. Yugoslavya halklarının birbirini boğazlamaya başlaması ise, yine futbol sahalarında ateşlendi. Aşağıdaki vidyoda stat spikeri Tito'nun ölümünü açıkladıktan sonra Split tribünleri And olsun ki Tito, yolunda yürüyeceğiz minvalinde bir tezahürata başlıyor. Kızılyıldız taraftarları da katılıyor, bilindiği gibi, bu sözlerini tutmadılar. 25 Mayıs'ta kutlanan Yugoslavya Gençlik Bayramı aynı zamanda Tito'nun doğumgünüydü. Tito aslında 7 Mayıs doğumluydu ancak Nazilerin Tito'nun Partizanlar Genel komutanlığına yaptığı paraşüt saldırısını püskürttükleri tarih olan 25 Mayıs'ı doğumgünü olarak kutluyordu. Zeljava Air Base, tıpkı Star Wars'taki asilerin İmparatorluk güçlerine karşı uyguladıkları bir korunma şekli gibi, yeraltına yapılmış bir hava üssüydü. Bosna'nın batısında, tahminen 1957-65 yılları arasında yapıldı. İç savaş çıkınca, Yugoslav Ordusu, üs kullanılamasın diye bombaladı. Bugün her tarafında mayınların olduğu üs ziyaretçilere kapalı. Bosna hersek polisi, patlayıcı bulmak için yetiştirilen köpeklerin eğitim merkezi olarak kullanıyor. Yugoslavya'da, hayatını kaybetmiş partizanlar için yapılmış anıtlar, geçmişteki savaşlardan daha çok, sosyalist-modernist bir anlayışla, o dönemde hayal ettikleri yeni toplum biçimini simgelemeye çalışmış gibi duruyor. Yugoslav punkları daha çok Belgrad etrafında toplanmıştı. En bilinen gruplar Pankrti, Paraf, Pekinska patka, KUD Idijoti, Niet, Patareni ve KBO!'ydu. Özellikle, Pekinska patka, bugünkü gruplara bile rahmet okutacak, eğlenceli ve oi! havasında, balkan coşkusu taşıyan bir gruptu. Liberter duruşu olan anti otoriter gruplar arasında yer alanlar: Vrisak Hirosime, Apatridi, The Dissidents, Patareni, Marselyeza, Stres Drzavnega Aparata, Sistem Organizirane Represije. Otomotiv tarihi ve gücüyle övünen ABD, 1980 yılında yine bir enerji krizine yaklaşmıştı. O dönemde, Japonlardan da kazık yemekte olduklarından, çılgın gibi Avrupa'dan ucuz araba almaya bakıyorlardı. Aslında bir Fiat tasarımından bozma olan, ilk kez Yugoslavya'da 1978 yılında üretilmiş Zastava Koral ya da kısa adıyla Yugo, ABD otomotiv simsarı Malcolm Bricklin'in fabrikasını gezip karar vermesiyle ABD'de satılmaya başlandı. Komünist Yugoslavya'nın Yugo'su ABD'de 1985-91 arasında 140.000'den fazla sattı. Toplamda zaten 700.000 üretilmişti. Bir ara not: Yugoları ABD'ye getiren ve bügün yetmişli yaşlarını süren Malcolm Bricklin, yine ABD'nin benzin sıkıntısı yaşadığı bugünlerde, Hindistan'dan çıkma Tata'nın Amerikalılar için özel bir tasarımını 2011 yılında piyasaya sürmeye hazırlanıyor. Hayırlı işler! Futbolla başladık, öyle bitirelim. Yugoslavya'nın en büyük ihracatı aslında futbolculardı. Türkiye'ye gelen futbolcuların hikayelerini, seksenleri yaşayanlar bilir. Yugoslav milli takımı, İtalya 90 dünya kupasında çeyrek finale kadar yükselmişti. Kadrosunda Dragan Stojkovic, Dejan Savicevic, Robert Prosinecki, Darko Pancev ve Safet Susic gibi yıldızlar vardı. İspanya'yı 2-1 yendiklerinde, kadroda beş boşnak, iki sırp, bir hırvat, bir karadağlı, bir sloven ve bir makedon vardı. Tam Tito ideallerine uygun bir on bir.


İnancıma göre, insan ruhu varlığını sürdürür. Özellikle de sanat nesnelerinde, sanatçının ruhlarıyla yaşarlar. Bu nedenle Mishima ile çalıştığım altı ay boyunca onu çok sevdiği rönesans portrelerinde resimledim, bunun sorumluluğu bana aittir. Altı ay boyunca hiç bir edebiyat devi gibi hareket etmedi. Küçük bir seyahat çantasıyla geldi, içine neye ihtiyacı varsa koyuyordu. Bir kez bile kibirli bir tavrını görmedim. Her zaman sevimli ve cana yakın davrandı.


Seattle'da sokaklara dökülen Amerikalılar tarafından Dünya Ticaret Merkezi'nde simgeleşen vahşi kapitalizmin protesto manyağı yapıldığı 30 Kasım 1999 da unutuldu gitti. Bu balık hafızaya Iggy Pop mu dayanır Alla'sen! Amerikalı sosyal bilimci Francis Fukuyama, Tarihin sonu mu? başlıklı meşhur makalesinde mealen, soğuk savaş sonrasının dünyasında kapitalizmin karşısında babalanabilecek karşıt bir ideolojinin kalmadığını ve tarihin sonunun geldiğini yazmıştı. Bu ise ah buse tarihin vardığı son mertebeydi; yani ekonomik ve siyasal liberalizmin bir son olduğunu iddia ediyordu. Bire kaç koymuştu acaba Bay Fukuyama? Fukuyama kapitalizmi hayatlarımıza yamamaya çalışırken, çellist Yo-Yo Ma ise 44'üne merdiven dayıyordu. Ve bu düzenin, insan doğasına en uygun yaşama biçimini ve toplumsal düzeni sağladığını ileri sürüyordu sürebildiği kadar Bay Fukuyama. Bilhassa turizm mevsiminde beden dilini kullanmak için Akdeniz sahillerine göç eden yurdum insanı, dilbilimci Noam Chomsky'nin Seattle da olup bitenler, asla sona ermeyecek olan özgürlük ve adalet alanlarını genişletme çabasında ileriye doğru atılacak büyük bir adım için ciddi fırsatlar sunuyor. diyerek çevreciler, çiftçiler, sendikacılar, insan hakları savunucuları, öğrenciler ve aydınlardan müteşekkil grubun Dünya Ticaret Örgütü'nün açılış toplantısı öncesindeki eylemini selamlamasını bir dil birliği bağlamında kim bilir ne zaman değerlendirecek! İşte bendeniz tam bu cümleden sonra utançtan kıpkırmızı kesildim. Üç tunç tas utanç! Yazıya devam: Lobiye ilk giren Spor Bakanı Kılıç oluyor. İkinci olarak salona Egemen Bağış girdi. Tanınma katsayısı Kılıç'tan yüksek. Kendileri artık daha da çok tanınır oldu Bay Özkök, merak buyurmayın. Ve konuşma anı: Başbakan Erdoğan'la Dış Politika Enstitüsü'ndeki konuşmadan sonra sohbet ediyoruz. Sayın Başbakan çok iyi görünüyorsunuz. Yumuşak bir üslupla konuşmasının güzel ve etkili olduğunu belirtiyor Başbakan'a vs. Ve kahvaltı faslı... Kahvaltı salonunda Türkçe hiçbir gazete yoktu. Almanya'da Sabah dışında Erdoğan'ın hoşuna gidecek bir gazete olmadığı için bence yerinde bir karardı. Kendine gazeteci diyen birinin utançtan yerin dibine girmesi gereken bu cümle tarihin arşivindedir. Yerinde bir karar!


Annesi Alman, babası Türk olan ve bunu bilmenin size ya da bize hiçbir şey kazandırmadığı şu günlerde Yves Behar, ilginç fikirlerin hamurunda hazırladığı projelerle diğer pek çok yetenekli tasarımcı arasından sıyrılmakta. Çevre, bağlantılar, şans ya da değil, fırsatlar olabildiğince değerlendirilmedikçe sızlanmanın bir manası yok, kendisini tebrik ediyoruz, iyi seneler! İsviçre doğumlu Behar'ın San Francisco'da bulunan Fuseproject adlı tasarım ofisinde ilham bulan ürün yelpazesi oldukça geniş. Herman Miller, Nike, Apple, BMW, Microsoft, HP, Toshiba, Hussein Chalayan, Birkenstock, OLPC, PUIG gibi markalara ürünler hazırlayan Behar ve çalışanları için teknoloji, spor, grafik, değişim, yaşam tarzı ve moda anahtar kelimeler. Her çocuğa bir dizüstü bilgisayar kampanyası için tasarladığı 100 dolarlık XO 1 bilgisayarları hatırlarsınız ya da kendi deyimiyle bir yüz aksesuarı olan, konuşulduğunda tene değdiği için titreşimleri algılayarak çalışmaya başlayan Aliph Jawbone kulaklık setine mutlaka denk gelmişsinizdir, gerçek ya da sanal alemde. Tabanına yerleştirilen bir çip sayesinde kullanıcının ayak şekli ve kullanış tarzına göre kayıtlar tutan ve kişiye özel ayakkabı üretimine yeni bir boyut kazandıran Learning Shoe ayakkabı kalıplarını sanırım duymayan kalmamıştır. Ve hatta Bombay Sapphire için tasarladığı ilginç kokteyl bardaklarına, JFK Havaalanın'da sergilenen çevresindeki hareketi aydınlatma aparatı ile algılayan Voyage adlı devasa Swarovski avizeye de denk gelmiş olabilirsiniz. Fakat, belki de başyapıtı olarak anılabilecek evine henüz şahit olmadığınızı düşünüyorum. Düşünebildiğim bir yer olarak tanıştırdığı evini The Observer gazetesi 2005'te ziyaret ettiğinde, Eski ve çağdaş tasarımda kim kimdir listesi gibi diye tanımlamıştı. En iyi tasarım kullanıcısına değer verdiğinizi gösteren tasarımdır... diyen Behar, 3 yılda tamamladığı 3 katlı evini kendi elleriyle baştan yaratmış. San Francisco ve Golden Gate köprülerine açılan manzarasıyla, Oakland tepelerine sırtını yaslamış üçgen bir plan üzerinde yer alan evini, okaliptüslerle çevreleyen, duvarlar yıkıp pencereler açan Behar, yer döşemesi olarak bambu tercih etmiş. Neden olarak, ülkemizde de gelişmekte olan doğal malzeme tutkusunu gösteriyor! New Yorklu duvar resmi sanatçısı Kameron Gad tarafından son rötuşları tamamlanan evde sergilenen eşyalar ise tasarımcı Tom Dixon'tan İngiliz mucit, tasarımcı, işadamı James Dyson'nın eserleri kadar bir çeşitlilikte, hatta Eames ve Maarten van Severen sandalyeleri, Raymond Lowey imzalı komodinler, vesaire, vesaire. Yerel bitpazarlarından, antika dükkanlarından topladıklarıyla da 70'lere göndermeler yapan evin fotoğrafları ne yazık ki yok. Gidip görmek gerek, kapıyı 2 kere çalmak gerek. Hikayeciliği ve yaratıcı kimliğiyle ele aldığı projelerle uluslararası yarışma ve sergilerde dikkatleri üzerine çeken Behar ve ekibi, Red Dot, ID Magazine, If Industrie Hanover gibi ödüllere layık görüldü. Behar'ın eserleri San Francisco Modern Sanat Müzesi ve Lozan Modern Sanat Müzesi'nde solo sergilerde yer aldı ve Şikago Athenaeum Müzesi, SFMOMA, Münih Modern Sanat Müzesi gibi müzelerin kalıcı koleksiyonlarında da eserlerine rastlayabilirsiniz. Avrupa ve Amerika'da endüstriyel tasarım okuyan ve yüksek lisansini şu sıralar bir kürsüsünün de bulunduğu Kaliforniya Sanat Tasarımı Fakültesi Endüstriyel Tasarım bölümünde tamamlayan Behar, 1999'da Fuseproject tasarım ofisini kurmadan önce frogdesign ve Lunar Design'da tasarım yöneticisi olarak çalıştı ve Apple, HP, Silicon Graphics gibi şirketler için marka kimliği geliştirme çalışmalarında bulundu. -Günün en iyi vakti? Uykuya dalarken, düşünceler kaybolup rüyalar başladığında. -Şu sıralar müzik? Nouvelle Vague, LOW'dan In the Fish Tank ve okyanus sesleri. -Radyo? NPR, BBC ve Couleur 3. -Başucu kitapları? David Hickey'den Air Guitar ve St. Exupery'den Küçük Prens. -Günlük haberler? Gazeteler? NY Times, Liberation, John Stewart'ın The Daily Show adlı programı. -Mimarlık ve tasarım dergilerini takip ediyor musunuz? -Projeleriniz için çalışma alanınız? Her yer; arabada, yatakta, içeride, dışarıda, evde, havaalanlarında, uçaklarda, ofiste, trenlerde, vs. -Yakın bir arkadaşınız stilinizi nasıl tarif ederdi? Teknoloji ve şiirin, ticaret ve kültürün dış dünya ile birleştiği, hikayeciliğin ve değişkenliğin ateşlendiği nokta. -En favori tasarımcı/mimar? Achille Castiglioni, mizahi zekası ve hikayeciliğiyle. Şimdilerde ise Hussein Chalayan, Ron Arad, Herzog ve Demeuron. Evet. Mimarlık, moda, teknoloji, sanat gibi alanlarda çeşitlilik gösteren bakış açılarına sahip muhteşem bir yaratıcı ekiple çalışıyorum. -Kadınların giyiminde dikkat ettikleriniz? Ekletik, yaratıcı, kişisel ve seksi olmaları. -Giyim stilinizde kaçındıklarınız? -Evinizi paylaştığınız kedi? Köpek? -Çocukken de tasarımcı olmak istiyor muydunuz? Yazar olmak istiyordum ve evet, bir tasarımcı. -Kimin için tasarımlar yapmak isterdiniz? Çevreyle dost ürünler tasarlamak isterim. Bu alanın ilgiye ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. -Gençlere tavsiyeler? Kendi yönünüzü çizin; tasarım, farklılıkların kutlandığı nadir iş alanlarından biridir, bunun için öncelikle kendi yolunuzu çizmelisiniz! -Geleceğin getirdiği korkular?


Yves Klein mavisi, Eurovision ve Gypsy Kings'in bile yorumladığı dünyanın en popüler şarkılarından birisi arasındaki gizem. İnternette Volare olarak aratırsanız, bir İtalyan havayolu, bir Ukrayna kargo firması ve bir otomobil markasına ulaşırsınız. Aslında, orjinali 1958 yılında Eurovision'da da yarışan Domenico Modugno'nun şarkısı Volare, bu sonuçlardan daha önemlidir. Yeryüzündeki en popüler şarkılardan biri olan ve popüler kültür tarihinde önemli bir yer edinmiş çalışmanın nakaratı Nel blu dipinto di blu, serbest çeviriyle Tümüyle maviye boyanmış, masmaviye demektedir. Gypsy Kings yorumunu ayrıca çok beğendiğimiz şarkı aslında bu sözlerle, kimse pek bilmese de, Klein mavisini dünya tarihine kazandıran ünlü Fransız ressam, Neo-DaDa'cılardan Yves Klein'a gönderme yapar. Hatta şarkı tümüyle Yves Klein için yazılmıştır. Peki Yves Klein mavisine gönderme yapan ve ilk dizesinde maviye boyanmış bir dünyadan bahseden şarkının adı neden Volare olmuştur. Cevap yine ayrıntıda gizli. Yves Klein henüz küçük bir çocukken arkadaşlarıyla yeryüzünü paylaşırken gökyüzünü ve havayı, yani boşluğu seçmiştir. Bu seçimin çocukça bir karar değil de tüm sanat anlayışını belirlediğini, Yves Klein'in yıllar sonra, Paris'in arka sokaklarından birinde, eski bir apartmandan kendisini boşluğa bırakmasıyla anlıyoruz. Kendisi daha sonra, pencereden kuğu dalışı yaptığı bu ünlü fotoğrafı için Boşluğun resmini çizebilmek için, kendimi borçlu olduğum o boşluğa gitmeliydim, boşluğun en derin kısmına... demiştir. Sanatta ve hayatta gizemler, göndermeler, dünyayı masmavi renklendiriyor. 34 yaşında hayatını kaybeden ressam ve fotoğraf sanatçısı Yves Klein, aynı zamanda bir Judo ustasıydı. Yves Klein'ın çalışmaları Avrupa pop art ve Yeni gerçekçilik- Nouveau realisme kapsamında değerlendirilir. Yeryüzündeki futbol derbilerinin ilk çıkışı aslında kırmızı-mavi çekişmesi üzerine dayanmaktadır. İngiltere'de Liverpool'un rakibi olan mavi formalı Everton taraftarları bu nedenle Once a blue always a blue Bir kez maviysen hep mavi kalacaksın derler. Futuristika, tabii ki, hep mavinin yanındadır.


Bu son işim; artık zamanda yolcuk yapmaktan bıktım. Kırk iki yaşındayım. Kendimi bildim bileli görevdeyim. Artık kargaşaların arasında kalmaktan bıktım. Siyasi bir görüş edinmek için vaktim olmadı. Hayatım emirleri yerine getirmekten ibaret. Bütün bunlar sadece hayatımı Bay Adam'a borçlu olduğum için o kadar. Güçlü bir iradeye ve psikolojiye sahiptim. Bay Adam'ın yetiştirdiği bir çok çocuktan biriydim. Tecrübe edinmek için orduya gönderildik. Bir çok savaşta, ön saflarda göğüs göğse çatışmalara girdim. Gösterdiğim üstün başarı beni üst rütbelere kadar yükseltmişti. Gözde bir asker olup çıkmıştım. Bir Yahudi gibi yaşadığımı söyleyemem, asla Siyonist değilim ama İsrail hükümetinde ki çalışmalarım bana saygınlık ve güç kazandırdı. Benim zaafım da buydu. Hiçbir millet-ırk, din-mezhep, siyaset-politika vs. vs. bunların hiç biri umurumda değildi, önemli olan Bay Adam'a bağlılık ve saygınlıktı. Bu zaman sürecinde, ailem yok oldu. Bir trafik kazsında öldüler. Muhtemelen geçmişimi ortadan kaldırmak için -planlı- bir kazaydı. Tabi ki onlara inanmış gibi yapmak zorundaydım. Bu işlere girdiniz mi, çıkmak imkansızlaşıyor. Zaman, beni ne kadar yükseltiyse, içimde o kadar karanlığa gömdü. Tüm bu ruhsal çöküşün ve bir suikastın hazırlığını yaparken aşık olmuştum. Beni ona çeken büyük bir güç vardı. Daha önce hiç hissetmediğim duygu, kaburgalarımın gerisinde bir mezar kazıp ruhumu diri diri gömüyordu. Kendimi kontrol etmekte zorlanıyordum. Suikast bitti ve ben boyutuma geri döndüm. O, zamanın kara deliğinde, bir daha dönmemin mümkün olmayacağı bir tarihte yaşıyor. Eğer buna kalkışırsam Birimin peşime düşüp beni öldürmesi uzun sürmez. Günlerce, aylarca hep aynı rüyayı görmek beni bambaşka bir insan yaptı. Onunla rüyalarımda konuşuyordum. Beraber yaşıyor, sevişiyorduk. Rüyalar gerçekle iç içe geçmişti. Zamanda her yolculuk yaptığımda insanların arasında onu gördüğümü sanıyorum. Her gittiğim yerde! Sanki beni takip ediyordu. Bu takıntım, beni halüsinasyona hapsediyordu; gerçek olmadığına eminim. O, çok uzak bir tarihte. Hala elindeki sepette taşıdığı yeşil erikleri satmaya çalışıyor. Hala kızıl saçlarını omuzlarına, bir okyanusun dalgalarını kıyıya bırakışı gibi bırakıyor. Artık bu iş bugün sona erecek. Halüsinasyonlardan bıktım. Kaybolmaktan korkuyorum. Şimdi kendimden iğreniyorum. Buradaki işim biter bitmez, zaman makinesinin tarihlerini, kadını gördüğüm zamana; M. Ö. 44 yılının 14 martına ayarlayacağım. Yani Sezar'ın suikastından bir gün öncesine. Ama bunu ekipten gizli yapmalıyım. Muhtemelen tarihin akışını, baştan değiştirecektir. Bunu uzun zamandır düşünüyorum. Birimler beni takip edecektir. Hayatta kalmak zor olacak ama artık ondan başka bir şey düşünemiyorum. Zaman geldi. Ford Tiyatrosunda oyun başlamadan bir saat öncesinde ekipten gizlice, tiyatronun bir sokak altındaki Road House restaurantın tuvaletine zaman makinesini sakladım. Hemen ortadan kaybolmak en iyisidir. Geride kalan bendene ne olduğunu tam olarak bilmiyorum. Ama hiçbir şey hatırlamadıklarına eminim. İşler böyle sürer gider. Hiç kimse, tarihle bir oyun oynadığımızı fark etmez bile. Bedenlerine sahip olup, tarihte iz bıraktığımız insanlara hep acımışımdır ve tabii ki suikasta uğrayanlara. Hayatları hiç uğruna yok olup gidiyor. Birkaç haftadır üzerinde kafa patlattığım plan başladı bile. Sahnede Amerikalı Yeğenimiz adlı komedi oyunu başlamıştı. Bir çok kere izlediğim bu oyunda, izleyicilerin en çok güldükleri sahneyi kafama kazımıştım. Aynı zamanda tiyatroda oyuncu olan bedenim işi çok kolaylaştırdı. Lincoln'un bulunduğu locaya daha önceden bir delik açmıştım. Seyirciler yavaş yavaş salonu dolduruyorlardı. Kadınların ışıltılı kıyafetleri bu geceye ayrı bir renk getirecek gibi. Ve işte oyun başladı. Ekip salonda yerlerini almıştı. Z-1 seyirciler arasında oturup, suikast sırasında her hangi bir müdahalede devreye girecekti. Z-2 locanın bulunduğu koridorun başında gözcülük yapıyordu. Önce oyunu sahne arkasından bir müddet izledikten sonra locaya çıktım. Başlıyoruz; oyunun en komik sahnesi ve tarihe geçecek o gizemli cinayet. Delikten Lincoln'un katıla katıla gülmeye başladığını görünce kapıyı birden açıp başından vurdum. Patlama sesini kimse fark etmedi ama hemen Lincoln'un yanında korumalığını yapan binbaşı Rathbone üzerime atladı. Son anda yanımda taşıdığım bıçakla yere sermiştim ki bu boğuşma herkesin dikkatini üzerimize çekmişti. Artık tek kişilik bir oyuna dönmüştü seyir. İzleyicilere, verdikleri paranın karşılığını; tarihin bu unutulmaz vakasıyla veriyordum. Az şey mi? Buradaki izleyiciler tarih boyunca anımsanacaklar. Çocuklarına, torunlarına anlatacakları bir hikaye olacak. Belki bazıları bunları yazıp kitaplaştıracak ve para kazanacak. Kapı yavaşça açıldı. İçerdeki adam takım elbiseli, sert mizaçlı biriydi. Bana bakışında ki nefret her şeyi açıklıyordu. Ne yapmaya çalıştığımı anlamışlardı ve kaçacağım deliğe Birimden bir ajan göndermişlerdi bile. Belinde ki tabancasına davranacağı sırada kasıklarına bir tekme vurdum. Bu bana zaman kazandırdı. Adam dizlerine kapaklanıp hayalarını tutarken, suratına dizimle vurduktan sonra yere serilmişti. Belindeki silahı alır almaz. Bir kemeri andıran zaman makinesini belime dolayıp kodları girdim. Eğer bu ajan her kimse daha çaylak olduğu her halinden belliydi. Silahını elinde tutması gerektiğini, alacağı eğitimle öğrenmesine de gerek yok. Birim artık eskisi kadar iyi askerler seçemiyor. Ellerindeki en iyi elamansa şimdi tarihin tozlu sayfalarına doğru yolculuk yapıyor. Zaman makinesini Birim kontrol altına almış. İçerden gelen kokteylin sesi hiç bu kadar ürkütücü olmamıştı. Zamanda yolculuğu bu kapalı kutuya benzeyen oda da yapıyoruz. Suikast birimi A koğuşunda üç ajan için, üç sedye ve zaman makinesi var. Biran önce bu kutudan kurtulmak ve kimseye görünmeden eve dönmek için kapıya yöneldim. Kapı açılır açılmaz karşımda Birim başkanı çıplak başı ve top sakalıyla Bay Adam duruyordu. O şeytani gülümsemesi, on yaşımdan beri zihnime kazıdı. Gülümsemesinin esiri olup hayatımı insanlara kan kusturmaya adadım. Öldürdüğüm insanların sonuyla benim hayatımın hiçbir farkı yok. Elimdeki altı patları görünce panikledi. Bunu beklemiyordu. Beni alt etmek için neden bu kadar acemi bir ajanı seçmişti. Beklide onu etkisiz hale getirmem oyunun bir parçasıydı. Silahı o şeytani surata çektim. Kay, bu yaptığın saçmalık. Ne yaptığının farkında mısın? Kay; gerçek ismim bu. İsmim kulaklarıma yankılanınca kendimden ne kadar da uzaklaştığımı fark ettim. Birimin esiri olmuş benliğimden soyutlanmıştım. Tabii ki bütün birimler peşimde olacak. Birimden en güvenli kaçış Bay Adam'ı rehin almakla mümkün. Onu kollarından yakalayıp silahı başına dayamış kapıya yöneliyordum ki koridorun köşesinden askerler çıkmıştı bile. Bay Adam'ın neden kapıda beni beklediğinin bir kanıtıydı bu. Bay Adam devam etti; Çocuklar bırakın silahlarınızı. Hiç bir şey olmayacak merak etmeyin. Her şey kontrol altında. Her zaman ki gibi. Evet, birimde her zaman, her şey kontrol altındadır. Evet, çocukluğundan beri kendi elleriyle yarattığı bu canavarın tek kılına bile zarar gelmesini istemiyordu. Askerilerin arasından sıyrılıp kokteylin düzenlendiği salona geçtim. Işıltı bir kokteyl, bütün tanrılar içkilerini yudumluyor. Kural koyucuların hepsi burada. Birimden çıkıp arabama atladım. Bay Adam'ın endişeli bakışları dikiz aynamda bir sis perdesiyle yok olup gitti. Telefonum çalmaya başladı. Arayan Bay Adam... sesi karanlığın içinden titrek ve tehditkar geliyordu. Kilometre göstergesinde ibre 250 mili gösteriyor. Karanlığı bir mermi gibi yarıyorum. Asfalt sanki ayaklarımın altında yok oluyormuş gibi. Kolumdaki Birimin saatini pencereden boşluğa bırakıyorum. Her şey bitti. Onun yanına gitmemin tek yolu vardı ve ben o yoldan yarım saattir, son sürat uzaklaşıyorum. Eğer kurallara uyarsanız işler tıkırında gider. Çizginin dışına çıkmayı düşünmek, çıkmak kadar suçtur. Ve hayal ettiklerinizden aksi yöne işte böyle kaçmak zorunda kalırsınız. Duvarların üzerime yıkıldığını hissediyorum. Arabanın lastikleri göğüs kafesimde eriyor. Eve uğrayıp gerekli ekipman alıp durmadan kaçmak zorundayım. En ufak bir hata ölümüme neden olabilir. Evde beni birilerinin beklediği hissi, içimde bir kuşku seli yaratmıyor değil. Altı patları arabama bırakıp kendi silahımı alıyorum. Şehrin çok uzağında ki bu ev beni insanlardan soyutlamaya birebir. Ormanın içinde bazen tanırının bile gözünden kaçmasına neden oluyor. Ormanın derinliklerinden gelen baykuşun sesi kulaklarımda yankılanırken kapıyı aralıyorum. Ev karanlığa gömülmüş bir ceset gibi. İçerde tek canlı ben ve saksıdaki kaktüsler. Işıkları açtığımda gözlerim kamaşıyor. Karanlığa ne kadar da alıştığımın farkında bile değilim. Eşyalar odanın atmosferine görmediğim bir huzursuzluk bırakıyor. Sessiz adımlarla salona geçiyorum. Ay ışığı koltukta oturanın varlığını ayan beyan ortaya seriyor. Kimsin sen? Ellerini yavaşça başını üzerine... derken lafımı kesiyor. Bu bir kadın sesiydi. Işığı açtığımda bir meteorun yörüngesinden sıyrılıp üzerime doğrunu geldiğini hissettim. Az sonra bütün dünya benimle yok olacak. Karşımda bütün geçmişimi ardımda bırakıp ölümü göze aldığım kadın duruyordu! Ama bu nasıl olur! Onun ajan olması imkansız! Beynim bedenim üzerindeki hakimiyetini yavaş yavaş yitiriyor. Önce silahı aşağı indiriyorum. Nefesini dudaklarımda hissedeceğim kadar yaklaşıyor. Ellerim titriyor. Kızıl saçları bu sefer darağacındaki halatın yerini alıyor. Soluğum kesik kesik. Düşüncem bana ihanet ediyor. Gözleri, meteorun yaklaştığını ve her şeyin biteceğini anlatıyor. Bütün pencerelerin aynı anda patladığını duydum... bir tabur asker o cesetsi sessizliğin içinden salona girmişti.


Zeminsiz Üçleme, Aracagök'ün 90'larda yayınlanan üç kült kitabını tek ciltte bir araya getiriyor. Zeminsiz Üçleme, hemen fark edileceği gibi, eleştiriden tasvire, yorumdan monoloğa pek çok felsefi ve edebi yazı unsurunu alışılmadık biçimlerde kullanan, farklı düşünüm ve duygulanım ritimlerini eş-anlı harekete geçirebilen bir toplam. Ancak burada söz konusu olan, sadece türler arası geçişkenlik, sınır kaymaları ya da çakıştırmaya, harmanlamaya dayalı bir kurgulama tekniği değil. Zeminsiz Üçleme'nin bizi maruz bıraktığı çok daha zorlayıcı, Bir gün, yani aydınlık ya da karanlık zamanların birinde bir şey geçirdiler gözlerimizin önünden. Kolları vardı. Bize benziyordu. Kımıldamıyordu. Etkilendik. Etkilenmedik. Her neydiyse o. Acı duyduk. Tek bunu duyduk. Çok iriydi. Sırtlarımıza kırbaçlar indi. Yere yattık. Uyuyacağız sandık. Sırtlarımıza tekrar kırbaç inince kalktık. Bir şey söylemedik. Söyleyemezdik. Söylememizi istemezlerdi. Ağaca benziyordu. Kollarını bize uzatmıştı. Bizi sarmadı. Ardından yine çalıştık. Edebiyatçı, akademisyen ve müzisyen olan Zafer Aracagök, İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde sanat kuramı ve kıta felsefesi konusunda dersler vermektedir. Zeminsiz Üçleme'de yer alan Eve Dönmek İstemiyorum (İletişim 1995); Anti- Hamlet (Metis 1996); Sıfırografya (Oğlak 1999) adlı kitapların ardından yazar daha çok kıta felefesi ve özellikle Deleuze ve Guattari felsefesinde yer alan imge, rezonans ve gürültü gibi konularda birçok makale yazmış ve bunları Revue Chimeres, Pli-The Warwick Journal of Philosophy, Parallax, Third Text, Rhizomes, Postmodern Culture ve Symploke adlı akademik dergilerde yayınlamıştır. 2009'da Desonance: Desonating Deleuzeadlı kitabı yayınlanan Aracagök'ün SIFIR adı altında ürettiği, elektronik/deneysel kategorisindeki albümleri yurt içi olduğu kadar İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya'da yayınlanmış ve dinleyici bulmuştur.


Zamanın İşaretleri sanatçı grubu, üçüncü sergisini Başı Balkonda Dünyaya Ters başlığı altında Pi Artworks ile gerçekleştiriyor. Serginin başlığı Fransız şair, sanatçı ve sinemacı Jean Cocteau'nun Derin Uykunun Söylevi başlıklı şiirindeki bir mısraya gönderme yapıyor. Zamanın İşaretleri sanatçılarının bir arada oluş nedenlerinin salt bir sanatçının, diğerinin yapıtına karşı duyduğu hayranlık ve birbirlerinden aldıkları güçten doğduğu fikrindeki romantizmi yüceltiyor. Sergi beş sanatçının son dönemdeki üretimlerine odaklanıyor. Farklı konu seçimleri, birbirlerinden ayrılan yaklaşım biçimleri, tarzları, değişik plastik kaygılar ve disiplinlerle üreten sanatçılar; gerçeklik, güncel olan ve kişisel hesaplaşma kavramlarında buluşuyor. Zamanın İşaretleri sanatçıları bu sergiye özel olarak yeni medya sanatçısı Nihat Karataşlı ile bir proje ortaklığı kuruyor. Nihat Karataşlı beş sanatçının sergide yer alan eserleriyle izleyici arasındaki ilişkiyi deneysel bir yöntemle analiz edip, edinilen deneyimlemeyi ve ulaşılan verileri görsel bir yerleştirmeye dönüştürüyor ve izleyiciyle paylaşıyor.


1- Bireylere ve halklara, korkaklık haricinde her tür özgürlük verilmeli. 2- İtalya kelimesi, özgürlük kelimesinin yerine geçmeli, onu alaşağı etmeli. 3- Roma'nın hatıralarda kalan görkemi unutulmalı, yerine yüzlerce kez büyüğü İtalya görkemi yer almalı. Bunu Mussolini'ye söylediğinde, beğeni toplar. Fütürist propaganda makinesinin ivmesi artar. Aziziye'deki çarpışmalarda, hava savunması olmayan Türklerin yine de İtalyan uçaklarını vurup iki pilotu yaralamasının ardından, uçuş güvenliği için dalış irtifası yükseltilir, bir yandan da, Alman Krupps firmasından, bir daha Türkler uçakları vurmaya kalkarsa cevap verebilmek için, deneysel amaçlı makineli tüfekler sipariş edilir. Fütürizm ve kapitalizm sarılırlar. Tüm bunlar şiirde sesli yer alıyor. 15 Aralık 1911'de Türkler ilk defa Yarbay Roberti'nin uçağına karşı topçu ateşi açtılar. 15 Ocak 1912'de Araplar'a bildiri atan İtalyanlar, ilk psikolojik hava savaşını uyguladılar. 31 Ocak 1912'de havada ilk yaralanan Rasıt Yüzbaşı Carlo Montu'dur. Mart 1912'de Piazza ilk hava keşif fotoğrafını çekti. 11 Haziran 1912'de ilk gece bombardımanı Yüzbaşı Marengo tarafından yapıldı. 25 Ağustos'ta ilk hava savaşı kurbanı Asteğmen Manzini uçağı ile denize düştü. 10 Eylül 1912'de tarihin ilk esir havacısı Moizo ve uçağı Türkler tarafından ele geçirildi.


Barış: Dergilerin muazzam bir etkileme gücü olduğuna inanıyoruz. Kitap ya da gazete ya da herhangi bir yayın aracında olmayan bir özgürlük hissi veriyor. Dünya, dergilerin keşfettikleri güzel konularla daha da güzelleşiyor. Birer dergi delisi olarak, uzun yıllardır sanat, edebiyat, moda, tasarım, müzik, kısa öykü dergilerini takip ediyoruz. Yeraltına ilgi gösteriyoruz, fanzinleri okuyoruz, dişçimizin dergilerine sulanıyoruz. Bir dergiyi bulabilmek için şehri boydan boya dolaşabiliyoruz. Moskova'ya gidince Kiril alfabesinde, Atina'ya gidince Yunanca bir dergiye bakıp sahip olmaktan, tümüyle anlamasak da haz alabiliyoruz :) Dünyanın herhangi bir yerinde dergilerle uğraşan o büyük, kalabalık ve güzide yaratıcı kitleye dahil olmanın tadını yaşamaya karar verince, dergimiz harekete geçti. Futuristika!, orijinalinde bir web dergisi olarak planlandı. Bunun belirli nedenleri vardı. Her şeyden önce, isteseydik doğrudan geleneksel, basılı yayıncılıkla başlayabilirdik. Ancak, geleneksel dergi konseptinin hem Türkiye'de hem de dünyada kendini tekrarlamaya başladığını da görüyorduk. O zaman bir manevra ile standart uygulamanın tersine gitmek, yani web sitesi de olan basılı bir dergi değil de, basılı versiyonları da olan bir web dergisi için çalışmaya başladık. Gerçekten çok çalıştık. Dünyada sayısız bağımsız ya da kurumsal derginin ya da sadece web dergisi olarak başarıyla -ya da değil- devam eden tüm o büyük ailenin fertlerini teker teker inceledik. Notlar aldık, eksilerini, artılarını düşündük. Sonra bunları becerimiz ve elimizdeki bütçeye böldük, ruhumuzu da katınca, Futuristika! başladı. Futuristika!; özgün, keyif veren, ilginç ve olağandışı konular dergisi, 1 Ocak 2008'de doğdu. Daha yaratıcı bir iş planlaması ile web ve favori hobimizi; yazı yazmayı birleştirmek istedik. Ve dedik ki tamam, şimdi, ülkemizden ve geri kalan dünyadan ilginç şeyleri yazmaya ve okumaya olan öncelikle kendi ihtiyacımızı giderebiliceğimiz, sonra da bizimle ortak ilgilerde olan insanlarla farklı ifadelerle e-iletişim kurabileceğimiz, doğru düzgün bir dergiyle on-line olmak zamanıdır. Aslında sadece iyi bir Türkçe dergiye olan ihtiyacımızı tatmin etmek istediğimiz için başladı. Kendimizi geçmiş ve gelecek arasında sıkışmış, ancak bunun acısını dergi için üretimle aşan kişiler olarak konumlandırıyoruz. Retro ve classic olan ile gelecek arasında ruhani ve maddesel bağlar olduğuna inancımızla, geçmişteki geleceğe, gelecekteki geçmişe atıyoruz. Gelecek cinayet değil umuttur, rezil de olsa bir umuttur. Ayrıca, Türkçe'de fütürsuz olmak da, hiçbir şeyi takmamak anlamında. Yani, gelecek yok denmiş bir zaman, şimdi ise odalarda geleceksiziz. Kısaca, ben sektörel bir aylık bir derginin yazı işleri sorumlusuyum, yine iki aylık ingilizce versiyonunda editörlük yapıyorum ve sosyal medya kısmıyla ilgileniyorum. Günlük gazetelere, futbol takımım için fanzinlere, gazete ve dergilere Futuristika'da olduğu gibi yazılar hazırlıyorum. Bir yandan da İletişim Bilimleri grasp programıma devam ediyorum. On-line olarak da bazı dergi ve kömünite bloglarında aktifim ve vakit buldukça kitap projelerimle uğraşıyorum. Kadıköy'de yaşıyoruz. Ağırlıkla on-line bir dergi olmamız itibarıyla, dergi bazen de dışarıda hazırlanıyor; kafelerde, restoranlarda, kumsalda... Ev ofisimiz de, gökdelenler arasında var olmaya direnen, Kadıköy merkeze yakın bir muhitte. Yüksek duvarlarda kertenkeleleri fark edebilmek hala keyifli. Yorucu bir gün demek :) Futuristika! bizim için kısmen yan iş olduğu için, hafta içi benim günüm sabah 8'de işime koşuşturmakla başlıyor ve akşam 7 buçuk gibi eve dönüyorum. Böylelikle, ikinci vardiyam; Futuristika! başlıyor. Günlük çalışma saatlerinden sonra kalan vaktimizin çoğunu ve hafta sonlarımızı yazılar hazırlamakla, araştırma, okuma, röportaj yapmakla, bağlantılar kurmakla, yazmakla, editlemekle, konuları, görselleri, videoları seçmekle, vs. geçiriyoruz. Türkçe Futuristika! için her gün güncellenen bir dergi formatı için çabalıyoruz, yakın zaman için yıllık özel edisyonlar, sınırlı sayıda baskıyla yayınlar olabilir. İngilizce Futuristika! üç ayda bir basılıyor. Bir edisyon için yeterli malzeme biriktirdiğimizde, sanat yönetmeni/grafik tasarımcımızla bağlantıya geçiyoruz ve son sayıyı yolluyoruz. Bir şekilde vakit yaratıp sorunlar, istekler, olasılıklar, vs. üzerinde tartışıyoruz ve sonra son sayı pdf ve baskı formatında hazırlanıyor. Herhangi bir dergide olduğu gibi bu süreci düzenli bir şekilde planlamaya ve işleme koymaya çalışıyoruz. B: Her şeyden önemlisi, bizler didaktik değiliz. Herkesin bilebileceği bir konuyu bilmiyormuş gibi anlatma yoluna gitmiyor, okuyucuyu öğretici ve eğitici bilgilerle yormuyor, olayın keyfini kaçırmıyoruz. Bunun yerine, hiç bilinmeyen insanları, konuları ön plana çıkarıyor ya da bilinen kişilerin hiç bilinmeyen noktalarını yakalıyoruz, bilinen konuları, olayları, vs. alternatif bir anlatımla aktarıyoruz. Bu nedenle derginin alt başlığı Enteresan Mevzular Dergisi. Futuristika! okuyucusuna, dergiden keyif almak için belirli bir kültüre, sanat bilgisine, popüler kültür ilgisine, gerektiğinde politik bir tavra sahip olması gerektiğini hissettiriyoruz. Bu anlamda Futuristika! okuyucusu ortalama bir kültür düzeyinde olması halinde yazılanlarla aynı suya girdiğini hissedebilecektir. Bu hareket ses verdiğimiz kitleyi daraltıyor gibi görünse de kalabalıklara değil, kahramanlara inanıyoruz. Her Futuristika! okuyucusu, bu anlamda bizim kahramanımızdır. Dergi etrafta olup bitene belirli bir duruş sahibi olduğu halde okuyucuyu boğmuyor. Tamamıyla okuyucusu gibi kişilerden oluşan bir dergi sonuçta; maske yok, gizli hesaplar yok; bizler medyatik kişilikler değiliz... Sanırım okuyucuların hoşuna gidenlerden biri de bunu hissedebilmek. B: Türkiye'de dergi kültürü, üzerinde hala geniş bir çalışmayı gerektirecek bir alan gibi durmaktadır. Ülkeye baskı makinelerinin geç gelmesinden, ülkede okuma alışkanlıklarının tam oturmamasına, televizyon ya da diğer medya araçlarının ülkede dünya ortalamasının üzerinde yer kaplaması gibi temel sorunlar var. Geçmişte, Türkiye Ölü Dergiler Diyarı sayılabilirdi. Bunun dışında GırGır gibi dünyaca üne kavuşmuş ve satış rekorları kırmış efsanevi başarılı dergi örnekleri de bulunmaktadır. Bunun dışında yine bir kısım aydın ve entelektüeller tarafından yayımlanmış olan FOL, Gergedan gibi son derece deneysel ve başarılı dergiler de belirli süreler yaşadı. Geçmiş dönem ya da şimdilerde, her zaman holdingleşmiş yayın gruplarına ait ana akım dergiler, tüm dünyada aynı hedefe; okuyucuyu belirli bir standarta indirgemeye odaklanarak var olmuştur -ve olacaktır. Tamamıyla bağımsız ve kaliteli içerik sunarak özgür düşüncede olan okuyucuya ulaşmak için alternatif yollar kovalamak Türkiye'de kolay bir iş değil ancak ROLL -uzun yıllardır çıkan güzel bir müzik mecmuası-, BANT -artık daha çok konser organizayonlarına yönelmiş olan bir sanat/müzik dergisi-, gibi dergilerin yanı sıra Kadıköy'ün Karga Bar finansal desteğiyle bedava dağıtılan Karga Mecmua da alternatif yayının kalesi olarak görülebilir. Futuristika, henüz ticari bir faaliyet halini almadı, hala bir komünite çabası olarak sürüyor. Ancak takipçilerle ilişkilerimizi sıkı tutmaya çalışıyoruz; tişört, afiş, poster, vs. tasarımlarımız, e-book çalışmalarımız var, on-line projeler düzenliyoruz. Amacımız, yakın zamanda hem dijital hem de geleneksel yayıncılıkta yer alacak bir butik yayınevi olmak. B: Arada sırada teklifler alıyoruz fakat henüz derginin havasına uyan çıkmadı. Ben piyasaya yeni çıkan jeneratör hakkında okumak istemezken neden Futuristika! okuyucusu okusun ki? Futuristika sadece markalara değil, çalışmalarını duyurmak isteyen sanatçılara, müzisyenlere, fotoğrafçılara, dijital tasarımla uğraşanlara, yazarlara ve illüstratörlere ücretsiz reklam olanakları da vermektedir. B: Manifestolara bayılıyoruz. 20. yy tam bir manifestolar çağıydı ve eski geçerliliklerini yitirmiş gibi görünseler de manifestoların, dijital çağda kısa ve özlü meram anlatma şansları olduğuna inanıyoruz. Bu açıdan bakıldığında Futuristika, milenyumun ilk on yılı geride kalırken, Enteresan mevzular dergisi altbaşlığına sahip çıkarak hem retro keyiflerin hem de bir zamanların fütürist düşünceler olarak algılandığı dijital çağımız mucizelerinin peşinde dolanıyor. B: Futuristika dijital versiyonu, editöryal kadro sayısının çok olmaması nedeniyle çok zaman alıyor. Kodlamayı bu güne kadar açık kaynak ile hallettiğimiz için maliyet minimumdaydı ancak yakın zamanda içerik yönetiminin daha profesyonelleştiği ve dijital varlık yönetiminin de dahil olduğu bir yapılanmaya gireceğiz. Bu anlamda, on-line dergi konusunda oldukça tecrübe edindiğimizi söyleyebilirim. Basılı versiyon ise dijital baskı makinesinde hazırlandığından maliyeti daha yüksek. 12 euro ancak günü kurtarıyor :) Bunun dışında tişört, mug, poster tasarımlarımız da bulunmakta. Basılı versiyon için henüz abonelik sistemine geçmedik, kendi olanaklarımızla dağıtımı yapıyoruz. Ancak, dijital abonelerimiz var. B: Fikirleri sokaktan, hayattan ve insanlardan alıyoruz. Eğer ana akımın dışında yaratıcı bir konu varsa, kesinlikle Futuristika!'nın ilgi alanındadır. Konularımız ise 1960'lardaki ilk görsel müzik video araçlarından, gölgelerle çadırda yaratılan tipografik şiir yerleştirmelerine, gizli kalmış retro şarkıların keşfinden, Borges'in kadınlarla ilişkisindeki ayrıntılara kadar geniş bir perspektifte oluyor. Dergiyi düzenli olarak okuyan ve etkinliklerimizi takip eden bir takım sessiz takipçilerimiz var. Oldukça fazla sayıda da aktif bir şekilde bağlantı kuran okuyucularımız mevcut. Çoğunlukla beğenilerini dile getirirken nadiren de olsa nefret mektupları alıyoruz, ki bunlar temelde politik nedenlere ve cinsiyet ayrımcılığına dayanan konulara sahip oluyorlar. Futuristika, her şeyin ötesinde cinsiyet ayrımına, dini baskı ve sömürüye, kapitalist vahşete ve ırkçılığa karşıdır. Sizin için olan ideally suited okuyucuyu tarif edin. Meraklı. Ayrıntıların peşine düşebilir. Kendisine doğrudan anlatılan hikayeler yerine göndermelere, arka plan metinlerine ilgi duyabilir. Kimi zaman kalabalıklara karışırken, kimi zaman kalabalıkların ortasında tek başına kalabilir. Çünkü ilgisini çeken bir şeye bakıyordur ısrarla. B: Henüz konserler, festivaller, vs. gibi etkinlikler düzenlemedik, başkaları tarafından set up edilen bu tür etkinliklere Futuristika!'yı temsilen katılıyoruz. Biz çoğunlukla sergiler, sanat festivalleri, bağımsız projeler, vb. gibi etkinliklere katılma organizasyonları yapıyoruz. Müşterek bir zeminde beraber üretmek için hem okuyucuları hem de katılımcıları biraraya getiriyoruz. Bu tip toplanmalar, dergi vasıtasıyla tanışmaya ön ayak olmak, bağlantılar kurmak, yeni fikirler keşfetmek açısından güzel. Son dönemde Edgar Allan Poe'nun 200. doğum yılı anısına hediyeli bir yarışma düzenledik. Kazanana Fatih Gül tasarımı bir tişört hediye edildi. Ayrıca, giderek yaygınlaşan erkeklerin külotlu çorap giymesi konusunda da bir miktar farkındalık yaratmak üzereyiz. Bu alanda da çalışmalarımız var. Bu gibi alternatif etkinlikler daha çok ilgimizi çekiyor sanırım. B: Küratör Serhat Köksal ve Amirali Ghasemi'nin set up ettiği 1. Uluslararası Gezici Tehran Bienal'ine katılmış olmaktan gururluyuz. Proje 2010'da sona erecek. Son sergi mekanı Belgrad idi. . Bienalin konusu Kentsel Kıskançlık/City Jealousy. Buradaki Jealousy kelimesi Fransızca'da hem kıskançlık hem de panjur anlamına geliyor. Panjur, aynı zamanda içeriden dışarısının göründüğü ama dışarıdan içerisinin görünmediği bir perde; masaya davet edilmeden dünyada olup biteni gözlememize izin veren bir engel. Futuristika! da, bu bağlamda, 1. Uluslararası Gezici Tehran Bienali'ne ikinci durağı olan Berlin de katıldı, Türkiye'den şehirlere panjuru aralayıp baktı. Pınar İlkiz'in Türkiye'nin çeşitli şehirlerinden çektiği fotoğraflar, ABD'li dijital sanatçı Lawrence Roberts'ın manipülasyonuyla bozuldu. Barış Yarsel'in metin editörlüğünde, posterler sanat yönetmeni Fatih Gül'ün tasarımlarında son halini aldı. Bir çeşit anti-bienal olması sebebiyle katılımımız çok heyecan vericiydi. Bienallerin globalleşmesini eleştiren, bağımsız, düşük bütçeli, hemen hemen her yerde sergilenilebilen gezici bir competition fikri, inandığımız değerlerin bir yansımasıydı. B: Her ikisinin de tıkırında işleyen, konseptlerinde tutarlı, düzenli bir şekilde hem on-line hem de bol sayfalı olarak basılan dergiler olmalarını umuyorum. Futuristika! dergilerinin projelere katılmasını ve insanların ve nesnelerin nezdinde algılanışını güçlendirmesini diliyorum. Dergilerin kendilerine özgün bir yer, hem burada hem de dışarıda tanınan bir isim edindiğini görmek isterim. Hem ekranın bu tarafında hem de diğer tarafında olanların bundan çok hoşlanacağına inanıyorum.


İnternet içeriği dinamikleştikçe hızı arttı. Bilginin depolanması, sunumundan bile önemli olmaya başladı. Artık takip edilen bir web sitesi açıldığında, aslında görülen web sitesinin o andaki görünümü. O da her an değişebiliyor, siteyle birlikte yok olabiliyor vs. Washington Üniversitesi doktora öğrencisi Eytan Adar, arkadaşları ve Adobe ile birlikte, Zoetrope adını verdikleri bir uygulama üzerinde çalışıyorlar. Buna göre kullanıcılar, tarihe karışmış bilgiler, siteler arasında, geriye dönük arama yapabilecekler. Bugünkü web ortamı, görüntülediğimiz bilginin akıp gideceği, bir nevi fani web olarak adlandırılıyor. Bu webin ömrü kısa. Sitelerin eski versiyonlarının görüntüsünü alan Internet Archive dışında, geriye dönük web araması yapabileceğimiz bir uygulama yok. Geriye dönük olarak, mesela futbol takımlarının geçen yılki puan durumları, oyuncuların istatistikleri, son altı ayın döviz inişi çıkışı, iki ay önce yağmurlu bir günce bir haber sitesinde yayınlanan makaleyi vs aranabilecek. Proje ekibinden Adar, 2008 Beijing Olimpiyatlarında şehirdeki hava kirliliği rakamlarına bakmak istediğinde fark etmiş ki, tarihsel veri arşivi pek güvenilir gözükmüyor. Bu durumda Zoetrope bir araştırmacı ya da sorularına cevap arayan meraklılara hitap edebilecek gibi görünüyor. Herhangi bir web sitesinin geçmişteki versiyonuna bakmak istediğinizde, kaydırgaç'ı geriye çekiyorsunuz ya da isterseniz, mesela Cnn. com manşet kısmını bir kutu içine alıp sadece oranın tarihsel versiyonlarında geziyorsunuz. Zoetrope, rakamsal sonuçlar da verecek. Örneğin belirli bir zaman periyodunda benzin fiyatlarını incelemek istedik. Zoetrope bunu bize grafik olarak verecek. Proje yapımcılarına göre, Zoetrope görsel sonuçlar da verecek. Mesela, trafik yoğunluğunun yağmurlu ve güneşli günler arasındaki farkını bir resim dosyalarında sunabilecek. Zoetrope, şu sıralar yaklaşık 1.000 sitenin her saat arşivini alıyor ve bunu dört aydan uzun bir süredir sürdürüyor. Adar'ın amacı ise, Internet Archive'in 14 yıllık arşivini de almak. Zoetrope, sık güncellenen siteleri daha sık, nadir güncellenenleri de ona göre arşivlemeyi de öğrenen bir uygulama.


Henüz 22 yaşındaki çizgi romancı Cem Özüduru'nun yazıp çizdiği Zombistan, Studio Rodeo'nun özgün çizgi romanları arasındaki yerini aldı. Kitapta, fantastik korkular aleminden kopup gelen zombiler, yedi tepeli şehri istila ediyor. Gizemli salgının güncesini, kaderleri çakışan yedi karakter üzerinden gözlemliyoruz. Kitaptaki olayların geçtiği zombi işgalindeki İstanbul, bu konsepte yönelik geliştirilmiş özel siteden de izlenebilir: Zombistan. com, keyifli ve güncel bir içerikle yayında! Alabildiğine gerçekçi mesajlar taşıyan fantastik öykülerde, Paris, Londra veya New York'un çeşit çeşit hayal yaratığı tarafından istila edilmesine alışkınız. Oysa tarih, coğrafya ve sosyoloji tarafından altı çizilen adres, başka: Napoleon, Tüm dünya tek bir devlet olsa, başkenti İstanbul olurdu demiş. Birlikte yaşama kültürünün en zorlu sınavları vereceği, buna mukabil, en kutlu zaferlere ulaşacağı metropol de İstanbul'dur elbet. İşte bu kitap, genç bir çizgi romancının kurguladığı böylesi bir deneyimi -korku türüne has klişeleri kah onurlandırıp, kah yeniden yapılandırarak- ele alıyor. Yedi farklı hayatın düğümlendiği yedi tepeli şehir, okuyacağınız karanlık masalda basit bir arka plan değil; ruhuyla ve problematikleriyle son derece etkin bir aktör. Zombistan'ın yaratıcısı, Eylül 2005 tarihli Rodeo Strip #9'da yayınlanmak üzere Şehirde Bir Gece isimli çalışmayı tamamladığından beri, üretim kanadımızdaki kilit isimlerden oldu. Konsept, senaryo ve çizimleri tamamen Cem Özüduru'ya ait bir çalışma, tamamen Rodeo'ya özgü bir süreçte ve koşullarda projelendirildi. Kitap, bu projenin -son değilse de- şimdilik en somut ürünü. Herhangi bir öyküyü çizgi roman disiplini içinde akıtabilmek, hem de bu yaşlarda, yeterince büyük marifet. Ancak Özüduru'nun asıl başarısı, karşımıza her defasında şaşırtıcı, içtenlikli ve derin öykülerle çıkabilmesi. Üstelik bunu yaparken, çizgi roman gramerine ait kalıpları önce çözüp, sonra cesurca ihlal ediyor; bu anlatım dili içinde kendine ait bir lehçe türeteceğinin kuvvetli sinyallerini veriyor. Bir yandan kendi doğrularında ısrarcı, diğer yandan gelişmeye ve makul yönlendirmelere açık olmayı başaran her sanatçı, sağlıklı üretim koşullarını ve sağlam bir motivasyonu hak eder diye düşünüyoruz.


Zoomoozofon isimli dergi denemesi için şöyle diyor Kült Neşriyat: Bataille'ın bir yargısıyla yola çıktık: Olağanüstü haller sanatın yargısı altında doğar. Zoomoozofon'un bağımsız sayısında; avangard, deneysel ve sınıfsız sanat teorileri ve sanatçılar üzerine özel bir içerik derlemesi mevcut. Erman Akçay'ın gerçekleştirdiği, toplumda şiddet, toplumsal cinsiyetin halleri temalı söyleşide Şükran Moral, aileye, toplumdaki sadizme ve kadına şiddete dikkat çekiyor. Ekstremist Manifesto'da ayrımcı, adam kayırmacı, bağlantılarla temsil edilen, elitist küratörlerin yönlendirdiği çağdaş sanat kavramına öfke var. Ölü Dada'da Dadacı yıkar; saygıdeğerliğin hayatın kendisine bir tür saygısızlık olarak saldırmasından duyduğu tiksinti yüzünden. deniyor. Zoomoozofon, müthiş bir dergi deneyimi, memlekette eşine rastlanmayan içerik sunuyor. Dışavurumcu Sinema'ya dair detaylı yazıdan, drone'a selam çakan bir metne, ölübölge yazıtlarından ara bölgelerde gezinen Frankeinstein'ın Laboratuarı'na kadar okuyup karartacak bir yayın. Selamlıyoruz. -Lowbrow Sanat Akımı -Thomas Hirschhorn -Dash Snow -Olivier de Sagazan


Pınar İlkiz'in Saatleri Ayarlama Gerilları yazısı hakkında konuşulanlar arasında Vaclav Havel, kalp ve Ztohoven kelimeleri aynı cümle içinde geçince, daha sonralara sakladığım bu yazıyı bir an önce hazırlamak kaçınılmaz oldu. Şehir gerilları Prag ayağı olarak küçük bir parantez halinde gördüğüm Ztohoven, tarih boyunca toprakları işgal edilmiş Çeklerin yeni dünyaya sesleri arasında ince bir cızırtı aslında. Biz, geçmişi anlı şanlı bu ülkenin çocukları olarak sesimizi ne kadar duyurabiliyoruz, o ayrı. Bir konu başlığı olarak değil de yaşam boyu izlemek zorunda olduğumuz bir parodi. Kime, ne duyurduğumuz ise ilahi komedya! 7 kişiden oluşan Ztohoven, hepsi değilse bile çoğu güzel sanatlar akademisi mezunu afacan, muzip ve hepimiz kadar hayat mücadelesinde kişilikler. Grubun elebaşı Roman Tyc, dışındaki sokak sanatçılığı ve içindeki benlik savaşı arasında kısılmış, ilerleyen günlerde adını daha da çok duyacağımız bir sanatçı. Fikirlerin çoğu ondan çıkıyor. Önce 6 kişilik bir çember içinde işleniyor sonra olayın çapı genişledikçe gerekirse yakın çevrelere yayılıyor. Diğer 6 üye arasında tek kadın Mira Slava. O da güzel sanatlar mezunu bir sanatçı. Sisteme, daha doğrusu genele karşı bakış açısında konuşlanmış pek çok Çek genci de grubun aktivitelerine katılıyor, sayılarının yüzü bulduğu rivayet ediliyor. Bu gibi aktiviteler için anlaşılamayacak bir hızda ve gizli bir şekilde örgütlenebilen Çek gençleri için Ztohoven projeleri seslerini duyurabilmek için bulunmaz fırsatlar olarak görülüyor. Ses derken hala kısık bir ton kastediyorum, nitekim anlatmak için bağırmaya gerek yok, Çekler en çok bunun farkındalar diye düşünüyorum. Grubun adı Çekçe'de 2 farklı şekilde algılanabilir. Ya kelimeleri bölerek z toho ven/bunun dışında ya da telaffuzu aynı ama yazılışı tek harf farkı ile sto hoven/yüz. ok. Sayıyla 100 adet olarak açıklık getirmeliyim. Algılamada tercih kişiye bağlı sanırım. Soru işareti şeklindeki logoları belki de dışında oldukları bu'ya nedir sorusuyla ilintili, bilemiyorum. Posterlerde yazan www. ztohoven. com adresine ilk fırsatta girip bakmak notu düşülmüştü akıllara. Yine aynı dönemde, Prag'ın bazı bölgelerinde 800 kadar trafik ışığı artık ezbere bildiğimiz yürüyen insan, duran insan şekillerinden arınmış, kafasına silah dayamış insan, kendini asmış insan, bir bacağı kopmuş insan, içki içen insan, genç bir kadın gibi şekillere bürünmüştü. Roman Tyc ve arkadaşları için trafik ışıklarının kopyalarını tek tek yerleştirmek oldukça zahmetli bir işti ve kendi kendilerini finanse etmişlerdi. Belediye tüm bu zahmete değsin diyerek yeni trafik ışıklarının yayaları meraklandırmasına 4-5 gün süreyle izin verdi, yeni ışıkların iyi yerleştirilmemesinden kaynaklanabilecek olası yaya kazalarından hayıflanmayı ihmal etmeden. Havel, ülkesinde gerektiğinde eleştirilen, bazen yerilen ama hep sevilen, şükran duyulan bir liderdi. Gelmiş geçmiş sanata, insana ve halkına en yakın duruşa sahip ender devlet adamlarından biri olan Havel, ülkesine her yönden katkısı esas alınarak kıyaslama yapılırsa, kriterlere ivme etkisi yapar, ibre yüksektir. Örnek verilmemeli, özenilmeli ama üzülmemeli. Halimize kimse gülmemeli! Aynı yıl, 2 dönem üst üste ülkesine hizmet vermiş Vaclav Havel için artık görevden ayrılma zamanı gelmişti. Vaclav Havel cumhurbaşkanlığa veda ederken sanatçı Jiri David, Prag Kalesi'nin şehirin pek çok noktasından görülebilir bir noktasına, pembe neondan bir kalp yerleştirdi. Sanırım güz mevsimiydi, yeni yılla beraber Havel görevine veda edecek ve neon kalp de birkaç ay gökyüzünde asılı kaldıktan sonra indirilecekti. Şehirde NATO zirvesi vardı ve Çeklerin AB üyeliği için düşünmeye ihtiyacı. Gazeteler, dergiler, tramvaylarda insanlar, birahanelerde sarhoşlar, bahçedeki çocuklar, şehrin yarım milyona yakın yabancı sakini ve onların uzak şehirlerdeki tanıdıkları ve yüzlerce gezgin ve milyonlarca turist ve kuşlar ve kediler ve köpekler, herkes ama herkes Avrupa'nın kalbinin attığı şehir Prag'da neon kalbi konuşuyordu. Kalp asılı olduğu konum dolayısıyla, hemen her gün geçilen alelade sokaklardan birinden mutlaka parıldıyor, kendini hatırlatıyor, rengi biraz da can sıkıyordu. Kalp, Pek rüküş, pek sakil! diye çok eleştirilir. Ama zaten amaç da en derinlerde budur. Tarihin her döneminden yapılarıyla adeta bir açık hava müzesi Prag'da, Aziz Vitus Katedrali'nin göğü delip geçen kulelerine asılı gibi duran pembe neon bir kalp. Süslenerek maskelenen gerçekler gibi. Temeli olmayan bir estetik anlayışına yerden bir bakış. Kulelerin çörtenleri gargoylların yüzyılımıza bıyıkaltı gülüşleri. Atıf, Havel'in imzasınaydı aslında; sanırım devrim sonrasında imzasına eklemeye başlamıştı küçük bir kalp. Masumane. Orta yaşın baharında ülkesine aşık bir adamın çekinmeden hala çocuk kalabilen yanının yansıması. Jiri David, Vaclav Havel'e saygısını belirtmek amacıyla değil de kendisini tümüyle kabullenişini vurgulamak istediğini belirtir, dikkatlice eseri hakkında verdiği röportajlarında. Projeye 1 yıldan uzun bir süredir hazırlandığını, sponsorların tümüyle halktan kişiler olduğunu, devletten sadece elektrik parasını ödemesini istediğini vurgulayarak. Ztohovone üyelerinin akademiden hocaları olan Jiri David'e -ki kendisi de 80'li yıllarda oluşumlardan, olaylardan geri kalmayan bir sanatçı idi ve hala Çek sanat camiasının hala bir vazgeçilmezi- mezuniyet sonrası bir hediye olarak sundukları, bir gece ansızın neon kalbin yarısını örterek Ztohone sembolünü ortaya çıkarmak ve varlıklarını Prag'a ışıl ışıl ilan etmek eylemi'nin nedeni, hocalarının belki de çoğu kişiden daha iyi görebildikleri mesajını vurgulamaktı. Belki de eserin, bitmek bilmeyen tartışmalara malzeme olmasına dayanamadıkları için. Ya da pek çok Çek'in düşündüğü gibi, şehre asılı bir soru işareti. ?. Dalga geçer gibi. Bak, kalp! Bak, acaba? Bak, hala! Haziran 2007'de son eylemini gerçekleştiren grup şu sıralar yargı önüne çıkmaya hazırlanıyor. Devlet kanalı CT2'nin stüdyolarını bir gün ansızın basıp yayınını 40 dakikalığına ele geçiren 15-20 kadar eylemci, hava durumu yerine ülkenin dağlık bir bölgesinde nükleer bir patlama olduğunu gösteren bir video yayınladı. Ztohoven'in sonradan üstlendiği olay çok büyük yankı uyandırdı. Önce paniğe düşen Çekler sonra gülümsediler ve hayatlarına devam ettiler. Fakat devlet kanalı intikam peşinde, eylemcilerin kimliklerini açıklayıp Ztohoven'i Taliban'nın askerleri gibi görüntülerle yayınladı. Akabinde bir hata olduğunu söyleyip özür dilediler. Yine devlete ait bir kurum olan Ulusal Galeri ise, yılın sanat olayı olarak kabul etti eylemi ve grubu geçen ay ödüllendirdi. Ödüllerini avukatları adlarına aldı. Grup, halkı birkaç saatliğine bile olsa paniğe sürükleyen eylemlerinin sebebi olarak serbest bir çeviri ile Bardak taşmıştı!' dediler. 2005 yılında Avrupa'nın en özgür festivali olarak bilinen CzechTek sırasında çıkan olaylarda, polis kuvvetlerinin şiddet uygulaması ve dönemin başbakanının festival katılımcılarını Sarılık ve AIDS bulaştıran tehlikeli bağımlılar topluluğu diye adlandırması halkı/grubu tedirgin eden şeyler arasındaydı. 80'li yıllarda komünist basında çıkan Çekoslovak punk karşıtı propagandaları küçükler duymuşlardı ya da büyükler hatırlıyordu. CT2'ye son dönemde işe alınan bir yöneticinin eski Çekoslovak Komünist Partisi'nin askeri bir kolunda görev yapmış olduğunun ortaya çıkması da etkenler arasındaydı. 18 yıl sonra bile totaliter rejimin etkileri devam etmekteydi.


Dubai, ABD, Rusya, Çin ve diğer pek çok ülkenin zenginlerini doğal ortamlarında fotoğraflayan İngiliz fotoğraf sanatçısı Martin Parr, Luxury adını verdiği sergisini bu yılın başında, konunun anlam ve önemine uygun olarak ilk önce Dubai'de açmıştı. Sergi, 2 yıl boyunca dünyayı dolaşacak diye duymuştuk, şu sıralarda ise -öğrendik ki- çalışmaları Virginia, Charlottesville'de Second Street Gallery'de görülebiliyormuş. Magazin basını ve bir takım özel programlar, haberler dışında zenginleri doğal ortamlarında ancak aralarına karışabildiğimizde yakından görebiliyoruz; nitekim fotoğrafçıların genelde dünyanın her köşesindeki fakirliği konu olarak seçmesine de alışmışız. Belki de sadece bu yüzden, sanatsal açıdan -en azından bana- pek de ilginç gelmeyen bu çalışmanın bir değeri var diyebilir, torunumun torununun torununu tedirgin etmeden rahatça yaşatabilecek zenginlikte olan bir kadının elbisesindeki sıradan leke gibi ayrıntıları yakalayabilir, dikkat çekmek için yapılan absürdlüklere gülebilir ve harcanan parayı kınayabiliriz, ne ala!