Belki uyarıcı etkisiyle dışarıya verilen enerji, belki dumanın etkisiyle kaotik sesler, yüksek ihtimal 1970'ler etkisiyle retro görünüm, analog kayıt tadıyla farklı hoparlörlerden farklı enstrümanlar. Mükemmel bir ses, çığlıklar, mükemmel gitar sololar ve melodiler, hiç durmayan ve aniden patlayan davul, latin jazz öğeleriyle dolu perküsyonlar ve ileriye hep ileriye doğru deneysel, gelişen-progressive, doğaçlamayla ortaya çıkan, kelimenin gerçek anlamıyla futuristik bir grup the Mars Volta ve onlar, Ocak ayının sonunda piyasaya verilen dördüncü albümleri, The Bedlam in Goliath ile son yıllarda olduğu gibi, belirli bir kitleyi sarsmaya devam ediyor. Grubun gitaristi Omar-Rodriguez Lopez, 2007 yılında, sayabildiğimiz kadarıyla 6 adet solo albüm çıkardı. Albümlerden bazıları, bir dönem hayatını geçirdiği ve oldukça yaratıcı bir dönemi olan Amsterdam döneminden kalma, deneysel, emprovize jazz çalışmalar. The Mars Volta, yine 70'ler tavrının da etkisiyle olsa, tematik albümler yapmaya çalışan bir grup. Vokalist Bixler-Zavala, 29 Ocak tarihinde çıkan albümün şarkı sözlerini yazarken, Omar-Rodriguez'in ona Kudüs ziyaretinin dönüşünde, şehrin eski pazarlarının birinden bulup hediye olarak getirdiği, ouija tahtasına benzeyen, The Soothsayer ismini verdikleri bir tahtadan etkilenmiş. Tahtanın lanetli olduğunu düşünüyorlar. Charles Mingus da Black Flag kadar punk'tır!


Topluluğun şu sıralar yürüttüğü projelerden birisi de Yer6 Hafıza projesi. Amacı, ulaşılabilinen tüm fanzinleri yeni ve eski sayılarıyla bir araya getirip arşivleyerek, önümüzdeki on yıl içerisinde bir Yer6 Hafızası Kitaplığı oluşturmak. Gönderilen fanzinler adınızla arşive kaydedilip Yer6 Hafızası Kitaplığı'na ekleniyor. Fanzincilere duyurulur!


Performansın fikri kişisel, samimi bir anıdan doğdu: Massimo Furlan çocukken odasında köpük bir topla saatlerce oynardı, küçük bir radyodan İtalya Şampiyonası maçlarını canlı aktaran radyocuyu dinlerdi. Daha sonra tüm oyuncuların eylemlerini taklit eder ve yayın, düşük kalitesi nedeniyle kesildiğinde oyuncunun ismini alıp kaldığı yerden devam etti. Böylece defalarca dünya şampiyonu oldu, sayısız gol attı. İşte bu hatıradan kaynaklanan bu proje dile getirildiği andan itibaren çok hızlı bir şekilde bir üretim ekibi ile paylaşılmış kolektif bir proje haline geldi. Futbol, hakiki bir sahaya katılmak için odadan çıktı ve seyircilerin önünde forma giydi: İlk kez 7 Aralık 2002'de, Festival Les Urbaines kapsamında Lozan'daki Pontaise Stadyumu'nda. Massimo Furlan İtalya'nın formasını giydi, 23 numaralı oyuncuydu. Performansın senaryosu, İtalya'nın zaferiyle sona eren 1982 İtalya Almanya Dünya Şampiyonası Finali'ydi. Tek başına ve topsuz, bütün oyunun dramaturjisini yeniden yapma meselesiydi. İsviçre Fransızca televizyonunda eski bir yorumcu olan Jean Jacques Tillmann'ın canlı anlatımı ve oyuncuyla maçı tekrar yaşayan ve taraftar rolünü üstlenen bir izleyicinin gözleri önünde gerçekleşti. Futbolla ilgili performans ilkesi, her zaman bir yerin, bir topluluğun, bir ülkenin hafızasını ilgilendirir. Hafızada kalan ve bir kimlik oluşturmaya, kolektif hafızada bir hikaye yazmaya yardımcı olan bir eşleşme üzerine inşa edilmiştir. Massimo Furlan, yaşam sanatları festivalinin bir parçası olarak birçok mekan tarafından davet edildi. Her seferinde, söz konusu ülke veya bölge için en önemli eşleşmeyi belirledi. Daha sonra oynayacağı oyuncuyu seçti ve söz konusu oyunu belirledi: Platini, Boniek, Sparwasser, Madjer... Performans her zaman bir stadyumda oynandı. Hazırlık çalışması ile ilgili olarak Massimo Furlan'ın oyunu ezbere öğrenmesi ve oyuncunun hareketlerini fark etmek için yorulmadan defalarca izlemesi gerekmektedir. Oyuncunun tüm hareketlerini ve eylemlerini çoğaltmak, gollerini ezberlemek ve daha sonra koreografi gibi bir şekilde çoğaltmak için not alır. Daha sonra, çoklu eylemleri hatırlamak için performans sırasında bir kulaklıktan aktarması için oyuncunun eylemlerini açıklayan kendi yorumunu kaydeder. Ayrıca, mücadeleyi, hızlanması, durması, düşmesi vb. ile oyunun tüm süresini devam ettirmek için fiziksel olarak hazırlanmalıdır. Performans sırasında, oyun canlı olarak, stadyumda, radyo veya televizyonda bir spor yorumcusu, bir futbol uzmanı tarafından yorumlanır ve oyunu aynı şekilde oynayan stadyumda geçmişten bir olayı canlandırıp, bugün için tekrarlamış olur. 1 oyuncu, 21 hayalet. Maç bütünüyle ve tüm yaşananlarıyla oynanır. Zaman bir şekilde iptal edilmiştir ama bir yorum, bir prova, bir tür intikam : Oyuncu 21 hayaletin ortasında, tek başına ve topsuz olarak, taraftarların bakışları altında sahayı kat ediyor. Böylece herkes maçı tekrar tekrar yaşıyor, yayını canlı ileten ve eylemi takip etmesini sağlayan küçük bir radyo aracılığıyla kendisine anlatılan hikayeyi tekrar dinliyor. Bu, herkesin nasıl olacağını ve sonunu bildiği bir hikayedir, ancak aynı zamanda yeni bükülmelere ve dönüşlere, sürprizlere tabi gibi görünen bir hikaye: sanki her an zafer veya yenilgi yaşanabilir ve tarihin akışını değiştirebilirmiş gibi baş döndürücü bir şekilde sınırda durur. İzleyicinin isteği üzerine aynı hikayenin tekrar tekrar anlatıldığı o çocuk konumunda olduğu söylenebilir, çünkü her şeyin aynı olup olmadığını, her şeyin yerinde olup olmadığını kontrol etmek, tekrarlamanın keyfini yaşamak için onun elindedir, ama aynı zamanda belki de muhteşem bir şans eseri, normalde fark edilemez bir değişiklik olup olmayacağını keşfetmek içindir.


+ Hiç kafam basmaz benim, ah ah ne çektik yıllarca! Bak şimdi bizim matematikçi bir gün.... Milla Jovovich -herhangi- bir element değildir! Elementlerinin kokusuyla, rengiyle, adlarıyla kimya, kaldıraçları, sarkaçları, doğanın yasaları toplamı fizik. İlmi bir yolda ilerleyenlerden çoğu tercih ederler kimyayı, fiziği matematiğe. Daha da sadeleştirme hevesiyle ileri boyuta taşıyanlar için biyolojidir varsa yoksa. Benimse hiçbir zaman anlamadığım, matematiği anlayıp, hadi anladı ama sevmeden kimyayı, fiziği ve özellikle biyolojiyi böylesine kucaklayanlardır. Tümüyle sosyal dallara yönelmiş olanları da, hatta herhangi bir konuda şu an bilinen şeyleri öğrenmek ve bilinmeyenleri araştırıp keşfetmek yolunda olanları da katıyorum kucaklayanlara. Zira doğadaki herşeyin matematiksel bir karşılığı olmalıdır, vardır ancak bunların sembolize edilebilmesi için diğer dallardan yararlanılır. Tarihçesine göz attığımızda, önceleri sayıların ve şekillerin ilmi olarak adlandırılırken diğer bilim dallarıyla iç içe geçen serüveninde gelişen matematik, artık birkaç paragrafa sığamayacak derinlikte ve yoğunlukta evrensel bir dile, bir sanat dalına, sonsuz bir oyuna ve yaşam biçimine dönüşmüştür. Vanadyum, adını İskandinav mitolojisi'nden; deniz tanrısı Njord'un kızı Freya'nın diğer adı Vanadis'den alır. Gümüş rengindedir, balık, turp, zeytin ve ette bulunur. Atom numarası 23! Heredot'a göre matematik, M. Ö. 3000-2000 yılları arasında, Mısır ve Mezopotamya'da, özellikle tarıma elverişli Nil nehri kıyılarının toprak sahipleri arasında bölüştürülmesi ve vergilendirilmesi hesaplamaları sırasında bulunmuştu. Aristo'ya göre ise herşey bir oyunla başlamıştı. Yine aynı yıllarda Mısır'da matematik ihtiyaçtan değil, canı sıkılan rahiplerin satrançtan, briçten farklı bir oyun yaratma heves ederek aritmetiği ve geometriyi yaratmalarıyla bulunmuş ve geliştirilmişti. Ah insanlık, ne çektiysen dinden imandan çektin yani! Bu dönemi, insanılığın daha ilk günlerinden beri kullanılan matematiğin kayıtlı ilk çağı olarak adlandırırsak, Yunan matematiğini gelişme, Rönesans'ı ilerleme dönemi olarak kabul edilebiliriz. 20. yüzyılı altın çağı, günümüzü ise tek kelimeyle matematik çağı olarak ilan edebiliriz. Örnek: 9x23 = 23x(10-1) = 230-23 = 207. Örnek: 99x23 = 23x(100-1) = 2300-23 = 2277. Örnek: 999x23 = 23x(1000-1) = 23000-23 = 22977. 2. 11 ile çarpım İlk ve son basamak sabit kalmak üzere, her basamağı solundakine ekleyerek. Örnek: 1234x11, En sağ basamak ve en sol basamakları sabit tutuyoruz: 1 _ _ _ 4. Sonra 4+3 = 7. Sayımız şimdi: 1 _ _ 7 4. Sonra 3+2 = 5. Sayımız şimdi: 1 _ 5 7 4. Sonra 2+1 = 3. Sayımız şimdi: 1 3 5 7 4 yani 13574. 3. 5, 25 ve 125 ile çarpım Sırasıyla 10, 100 ve 1000 ile çarpıp sayıyı sırasıyla 2, 4 ve 8'e bölmek ki bunu bilmeyen yoktur tahminimce! 13x5 = 13x10/2 = 130/2 = 75. 13x25 = 13x100/4 = 1300/4 = 325. 13x125 = 13x1000/8 = 13000/8 = 1625. 4. 2 basamaklı 5 ile biten sayıların katını alma Sayı mutlaka 25 ile biter ve ilk basamaktaki sayı +1'i ile çarpılarak, ya da bunu! 75x75 için; 7x8 = 56. Sayımız 5625. 95x95 için; 9x10 = 90. Sayımız 9025. 21x16 için; 16 = 2x2x2x2. Ve işlem; 21x2 = 42, 42x2 = 84, 84x2 = 168, 168x2 = 336. 13x32 için; 24 = 2x2x2x2x2. Ve işlem; 13x2 = 26, 26x2 = 52, 52x2 = 104, 104x2 = 208, 208x2 = 416.


ABD'li ressam Matt Borrusso'nun hayret verici portrelerinde çirkin çocuklar en dikkat çekici, gözden kaçırılması imkansız biçimde sergileniyorlar. Ressamın kullandığı canlı tonlar, hareketli renkler, çocukların dehşetli görünümünü artırıyor. İnsanın görsel refleksi hep güzel çocuk görmeye alıştırıldığından sanırım, reklamlar, filmler ve medya aracılığıyla aşina olduğumuz güzel çocuk topraklarından çıkıp, bilinmeyen çirkin çocuklar diyarına renkli bir yolculuk yaptırıyor. Bize neden çocukların bu yönünü gösteriyorsunuz? Çocukların mavi gözleri ve temiz saçlarıyla, gülümsyerek, mutlu mesut yemeklerini yiyor olmaları gerekirdi. Sizin çocuklar reklamların ve tüm medyanın bize gösterdikleriyle aynı değil. Çünkü anksiyetenin/bunalımın belirli bir türünün portresini yapmak istiyorum. Sanırım bu huzursuzluk hissi biz yetişkinlerin tamamında bulunuyor. Ancak, bazen kendisini çok daha genç yaşlarda da belli ediyor. Bu huzursuzluğun donmuş bir anı olarak görülebileceğinden, okul fotoğraflarını kullanıyorum. Portrelere başlangıç noktası olarak birçok bulunmuş fotoğraf kullanıyorum. Her portreyi yaratmak için, sayısız kaynaktan farklı parçalar kullanıyorum. Bir nevi Dr. Frankenstein'ım. Portreler farklı vücutlardan, farklı geçmişleriyle yeni bir şeyler anlatmak üzere birbirlerine dikilmişler. Kullandığım renkler Josef Albers'ın renk teorisinin reklam ve akademik çalışmasından alınmaktadır. Bakılması zor olan zıt ya da çarpık renkleri kullanmaktan hoşlanıyorum. Renkler bazı koşullarda anlatmak istediğinizin metaforu olabilir. Benim çalışmalarımda, güzellik kavramının geleneksel anlayışının tersine çevrilmesi olarak kullanılıyor. Öğretmeyi gerçekten seviyorum... Ve sanırım bu durum benim projemin önemli bir parçası. Akademik çevreyi de seviyorum. Akademik çevre, fikir alışverişi için çok ama çok uygun bir ortam. Birinin kendisini tamamen bilgiye adaması, bazıları bunun bir ütopya olduğunu söylese de, bir hayal ve ben böylesi bir amacı seviyorum. Öğrencilerime ve yaratıcılıklarına gelince, yaptıklarıyla devamı heyecanlanıyorum. Eleştirel ve kavramsal bir düşünce yapısıyla yaklaşıyorum. Eğer bir öğretmen olmasaydım, fantezi dünyam bir beyin takımının parçası olabilirdi. Resim yapmaya, küratörlüğünü Jim Shaw'ın yaptığı, Thrift Retailer Work isimli New York'taki bir gösteri üzerine karar verdim. Genel olarak, yıllarca Shaw tarafından toplanmış, ironik yanı olmayan muhteşem resimlerden oluşuyordu. O gösteriyi çok ilham verici bulmuştum. Beni, resme geri dönmek için cesaretlendirdi. Ancak eğer resim yapmıyor olsaydım, yazı yazardım, müzik yapardım, fotoğraf çekerdim ya da bir yerleri inşa ederdim. Meşgul olmayı seviyorum. Her yüzyılda yaşayan insanların, groteskliğin kendi zamanlarına hakim olduklarını düşündüklerini sanıyorum. Bu yüzyıl da kendi payına düşeni kabulleniyor. Ancak Bosch ya da Goya gibilerini hatırlamak da oldukça iyidir. Günlük hayata gelince... Güzel ya da çirkin olsun, nesneleri izlemeyi seviyorum. Bol bol bakmayı, hem doğal hem de arada kalmış dünyayı üzlemeyi seviyorum. Resimlerin nasıl sunulduğunun analiziyle çok ilgileniyorum. Güzel olmayan ya da zıt olan, sıklıkla kültürel olarak inşa edilmiştir. Bu inşa biçimini daha saydam hale getirmekle ilgileniyorum. Planet of the Apes/Maymunlar Gezegeni ile ilgili olarak aslında çok fazla çalışma yapmadım. Normal Ursus'un birkaç resmi. Basement of the Apes / Maymunlar Yerleşkesi isimli bir proje gerçekleştirdim. İçinde birçok yapı ve maske bulunuyordu. Bu çalışma benim diğer birçok projeme temel oldu. Hala maymun maskeleri çalışmalarımda sıklıkla görünürler. Fikirlerin evrimi, geriye dönüşü ile insan ve hayvan arasındaki muğlak ve belirsiz sınırla çok ilgileniyorum. Maymun, benim sıklıkla geriye döndüğüm bir modeldir. Aslında pek bir ilgi yok. Neointegrity'nin kuratörlüğünü gerçekleştiren Keith Mayerson gösterdi bana o kartı. Bu resim onun seçimiydi. Ben bir bibliyofil'im/kitap kurduyum. Kitapları seviyorum ve sanırım bahsettiğiniz blogdaki yazılar aracılığıyla ilgi alanlarımı aktarıyorum. O weblog, tamamen o anda neyle ilgili olduğumun bir yansımasıdır.


Neil Gaiman, kendi blogunda Sendak sevgisini, The New Yorker dergisinde yayımlanmış olan iki sayfalık Art Spiegelman ve Maurice Sendak sohbetinin çizgi romanını okuyuculara açmasını twitter üzerinden rica etmiş. The New Yorker da kendisini kırmayıp açmış. okunabilir. O çizgilerde Maurice Sendak, Çocukken, bilmemem gereken birçok şey biliyordum. Ancak bunları bildiğimi ebeveynlerimin bilmemesi gerektiğinin farkındaydım. Onları korkuturdu... diyor. Maurice Sendak, 83 yaşında hayata veda etti, kendi deyimiyle gitti. 100'den fazla kitabın illüstrasyonunu yapmış, 20'den fazla kitap yazmıştı. 1963 yılında yayımlanan ve sadece dokuz cümleden oluşan kitabı Where the Wild Things Are ile çocuklar için edebiyatın önde gelen ismi olmuştu. Çocuklar için derken, kitabı okuyanlar bilir ki, tam anlamıyla garip çocuklar için yazardı. Sendak, 8 Mayıs 2012 Salı günü gitti. Hayata ve insanlara gerektiğinden fazla önem vermemeyi başarmış büyük bir yazar ve çizerdi. Babası Polonya göçmeni bir Yahudiydi ve ailesinden birçok kişi Soykırım sırasında hayatını kaybetmişti. Spike Jonze'un kitaptan yola çıktığı filmle ve Dave Eggers'ın kitabı genişletip yeniden yazmasıyla, yazarın son yıllarda onu hiç bilmeyenler tarafından dünya çapında da ilgi görmesini sağlamıştı. Gerçi kendisi bunu pek kafaya takacak biri değildi, Beni rahat bırakın, ben fahişe değilim diyordu. Sendak, 2011 Eylül'ünde 30 yıl aradan sonra ilk kitabını yayımlamıştı. Hiç doğumgünü kutlama fırsatı bulamamış bir domuzu anlattığı kitapta ebeveynler lezzetli öğünler oluyordu. Sendak'ın çocukların sınırsız hayalgücünü yazdığı kitapları doğal olarak yetişkinler dünyasında sıkıntı yarattı. 1970'li yıllarda çıplak bir oğlanın bir düşünde gerçeküstü bir mutfakta yaşadıkları resimli kitabı yasaklanmıştı. 17 milyondan fazla kopya satan Where the Wild Things Are, Sendak'ın yarattığı karakter Max ile birlikte, yine yayımlandığı 1963 yılında yasaklanmış olmasına rağmen, dünya edebiyatında hep var olacak. Kitaptaki gibi, kendini canavarların karşısında bulan çocuklar, onlarla yüzleşmekten korkmayacaklar. Sendak'ı diğer çocuk edebiyatı yazarlarından ayıran da zaten bu tavrı. Çocukları, gerçek ile hayalin karıştığı dünyada kötülükleri şirinlik muskası olarak gösterip kandırmak yerine, şiddetin ve has sinsiyetin çoluk çocuk dinlemeden acı verebileceğini anlattı. Bir çocuğun da bu dünyayı gayet net algılayabildiğini gösterip, çocukları kandırmak yerine, onları birey olarak anlatılan hikayenin kahramanı ve gerçek dinleyicileri olduğunu söyledi, canavarların varlığını ve onlarla başa çıkmak gerektiğini gösterdi. Domuzları her zaman sevdim. Şekillerini, görünümlerini ve zeki oldukları gerçeğini. Sanırım onları, küçük insan evlatlarından fazla seviyorum. Domuzları çizmek bana devam etme şansı verdi ve devam etmeye ihtiyacım vardı. Bu proje çok zor şartlar altında gerçekleşti. Benim için çok önemli biri ölmekteydi, acı içinde, korkutucu biçimde, ağır ağır... Ve bu durum seni her şeyi sorgulamaya götürüyor. Belirli kitaplara bağlı olarak belirli müzik seçimlerim var. Bilmesem bile, bu seçimlerin kendi mantıkları var. Burada ise Verdi'yi seçtim. Erken dönem Verdi'yi sevmiyorum, geç dönem Verdi'yi ise çok seviyorum. 83 yaşındayım. O 83 yaşındayken, Aida sonrasında ki bunu Aida öncesinde söylememesi çok yazık- Yeter demişti, Artık yeter. Artık bitmişti, tamamına ermişti, kaputtu. Sonra o genç adamla tanıştı. Boito, Mefistofele'nin bestecisi. Boito O'na Sende daha var yaşlı adam, senin içinde daha var! dedi. Böylece Boito Otello ve Falstaff için libretti yazdı. Bittiğinde, Verdi 85 ya da 87 yaşındaydı ve öldü. Fakat bana kalırsa, bunlar da varolan Verdi operalarının en iyileri. O çalışmalar inanılmaz taze, genç, fantastik güzellikte. Verdi'den Schubert'e geçtim, ki kendisini kahramanım olan Mozart yüzünden çokça es geçmiştim. Schubert'in oda müziğini dinlemeye başladım ve bir başka dostum olduğunu fark ettim. Müziğin altında kokluyordum, yeraltındaydı, bir köpek gibi ya da bir domuz gibi, neler olduğunu hissedebiliyordum. Böylece Schubert'in sonatlarına ve kuartetlerine ve piyano parçalarına karşı derin bir sevdaya düştüm. Schubert, tanıdığım en dürüst sanatçılardan biri. vermiyorum. 83. doğum günü partiminin haziran ayında olması gerekiyordu. Ne mutlu ki tüm dünyayı alt üst eden o sonsuz fırtına çıktı ve elektrik gitti ve her şey karanlığa gömüldü. Böylece kimse gelmedi. Böylece sevgili Bumble ile paylaştım doğumgünümü.


F ilm Alex'in babasının intiharıyla başlar. Kendisinden sadece Amerikalı diye söz edilen mafyavari bir kadın Marc'a borcunu ödemesi için iki haftalık süre tanımıştır. Marc borcu olan miktarı devletin elindeki gizli bir serumu çalarak elde edebileceğini düşünür. Bunun için de el çabukluğuyla tanınan Alex'i işin içine çeker. Aşık olmadan sevişen insanlara bulaşan ölümcül bir virüs olan STBO hastalığının panzehirini çalıp kendisine vaadedilen yüz elli bin doları da alarak yurtdışına kaçmayı planlamaktadır Alex. Şu özet sağlam bir aksiyon filmi izleyebileceğinize dair güzel bir hissiyat uyandırabilir içinizde. Fakat hiç de öyle değil. Genel olarak sinemayla ve anlatı çeşitleriyle ilgili derdi olan bir yönetmen Leos Carax. Bunu da genel geçer anlatı kalıplarını deforme ederek veya onlarla dalga geçerek gösteriyor. Polisiye soslu bilimkurguymuş gibi açılan Mauvais sang romantik drama olarak ilerliyor ve başlangıcına benzer bir şekilde, Amerikan sinemasına olan giydirmeleriyle son buluyor. Önemli bir soygun gerçekleştirmesi istenen Alex'in en büyük artısı el çabukluğudur. Bu da sadece bul karayı al parayı türünden bir oyunda sergilediği meziyetidir, o kadar. Hırsızlığına bir katkısı olmaz. Zaten kapsülü çaldığı sahne de her zaman gördüğümüz şekilde gerçekleşmez. Yani Alex soygun yerine girmekte zorlanmaz. Bir ekip olarak onlarca engeli geçmek zorunda değildir. Özel kıyafetler giymeye, ışınları aşabilmek için ıkınıp kıvranmaya, hoplayıp zıplamaya, bedenini eğip bükmeye de gereksinimi yoktur. Laboratuvara girer, ellerini ışınların arasından uzatır ve kapsülü ele geçirir. Silahlı polislerin arasından sıyrılması da bir o kadar evlere şenliktir. Hızlıca ilerleyen motorsiklete bir hamlede binmesinden söz etmiyorum bile. Amerikan sinemasına giydirmediği bölümlerde aşkın bizi seveni istememizle ilgili değil de, sevdiğimizi istememizle ilgili bir şey olduğunu anlatıyor Carax. Alex kendisini çok seven Lise'i terk etmiştir. Artık Anna'ya ilgi duyuyor ve onunla kaçmayı planlıyordur. Lise için bu önemli değildir; Alex'i seviyor ve istiyordur. Anna ise kendinden yaşça büyük Marc'a tutkundur. Alex'in kendisiyle yeni bir hayata başlamak istemesi, dünyanın en sıcak gecesinde onu kucaklayıp yalın ayakla yolun karşısına geçirmesi falan o kadar da önemli değildir. Anna'nın Marc için yapmayacağı şey yoktur. Lise'in de Alex için. Alex'i işe bağlayansa Anna'yla kaçabilme ihtimalidir biraz da. Ve bu sevgi olayı Casablanca vasıtasıyla Amerikan sinemasına göndermede bulunduğu bir finalle son bulur. Aslında o kadar da açık bir gönderme değil bu, benim bir tespitim sadece. Casablanca'daki bir kadın iki adam durumu burada da mevcut ve her şey bir hangarda son buluyor. Buradaki iki kadın bir adam durumu çift yönlü işliyor ayrıca. Anna Alex Marc, Lise Alex Thomas kümeleri var elimizde. Bulaştıkları tehlikeli durumdan kurtulmak adına da kimsenin kimseye yararı dokunmuyor. Casablanca'da olan bitenin tersine işliyor yani olaylar. Amerikalı ve şürekası da ölüyor zaten. Ortada Marc'in borcunu ödeyeceği kimse kalmıyor, Hans'ın altı çizilen doktorluğu bir işe yaramıyor, Lise Alex'i tekrar elde edemiyor, Alex işi bitirmesine rağmen kendisine vadedilen yüz elli bin doları alamıyor, dahası o uçağa binemiyor, zaten uçak da kalkmıyor. Ama Anna kollarını kanat yapıp pistte son sürat koşturarak biraz olsun teselli ediyor bizi.


Kendimle ilgili sadece birkaç şey söyleyeceğim, çünkü kişinin özel hayatını göstermesinin çağımızın hastalığı olduğunu düşünüyorum. Benim gerçekten kim olduğumun insanlar için bir önemi yok sanat eserlerime odaklanmanızı tercih ederim. Fransa'da yaşıyorum ve kamu kuruluşlarında profesyonel grafiker olarak çalışıyorum. Sanat eserlerimle ilgili olarak ise çocukluğumdan beri çizgi roman ve çizimler yaptığımı söyleyebilirim ayrıca şiddet ve cinsel sahneler resimlemek istemişimdir hep... Ancak bu konuda yıllarca pek başarılı olamadım! Kimseye göstermek istemeyeceğim binlerce kötü çizimim var, çünkü berbatlar. Çizgi roman sanatçılarının kullandığı klasik tekniği kullanıyordum: önce karakalemle çizersin, sonra çini mürekkebi ile dolguyu yaparsın, bu teknikten nefret ediyordum. Sonraları, beş yıl önce, basit ve küçük sayfalar üzerinde tükenmez kalemle serbest çizimler yapmaya başladım ve çizimi daha canlı yapan bu sonuçtan çok memnun kaldım. Yayınlarla ilgili olarak, önce çizimlerimi bir bloga göndermeye başladım, ünlü Amerikan homosexual dergisi Straight-to-hell in editörü Billy Miller'ın dikkatini çektim. Eserlerim konusunda beni cesaretlendirmesinden bu yana çeşitli yerlerde yayınlamaya başladım. Eserlerimde tabii ki birbirine karışmış sayısız ilham kaynağı var! Çocukken televizyonda izlediğim post-apocalyptic anime Hokuto No Ken gibi, Mortal Kombat veya Last Battle gibi oyunlardaki şiddet ve hatta pro-wrestling. Ergenlik dönemimden beri izlediğim tüm gay-porno videolarını da sayabilirim: Sperme odaklı Treasure Island Media filmlerinden klasik Falcon Studios filmlerine kadar. Ve hatta John Waters'ın ilk filmleri. Tabii ki uluslararası tuhaf grafik sanatlarından da bahsetmeliyim burda: Japon Ero-Guro ve Uta-Hema tarzı, 80'lerin İtalyan şiddet ve porno çizgi romanları Ranxerox veya Necron, ve Le Dernier Cri ve United Lifeless Artists başta olmak üzere fanzin ve graf-zinler. Asıl ilham kaynaklarımdan biri de efsanevi Amerikalı sanatçı Henry Darger'dır. Birbirini öldüren, birbirine şiddet uygulayan onlarca karakterli muazzam çizimler yaptığı için ve ayrıca intikamdan bahsettiği için: Vivian Ladies, çocukları öldüren yetişkinlerden intikamlarını alır. İntikam kavramını sık sık düşünürüm ve çizimlerimde ibnelerin normallikten intikamlarını alması anlatılır. Ama temel kaynağım edebiyattır. Çok okurum ve William S. Burroughs'un l'oeuvre'si, de Sade'in D. A. F'ı, Pierre Guyotat... bunlar kendimi bulduklarım. Bir sanat eserinde ifade ettiğin birşeye aynı zamanda hayat verdiğini, onu oldurduğunu düşünmeye bayılıyorum. Sade, Burroughs ya da Guyotat yazdıkları şeyleri yazmamış olsalardı bu dünyada kaybolmuştum ben. Burada yaşayacak bir yerim var çünkü onların kelimeleri benim gibi insanlara yaşayacak alan yarattı. Ben yalnızca farklı insanların yaşayabileceği ve iltica edebileceği farklı yerler yaratmaya çalışıyorum. Dinin diğer toplumlarda olduğu gibi Fransız kültürü için de önemli olduğu doğru ama bu halen geçerli mi bilmiyorum. Sanırım bu gelenek ayrıca yunancada düşünce özgürlüğü anlamına gelen l'heretisme le bağlantılı. 18. yüzyıldan Pilosophes des Lumieres, Rene Descartes çok önemli: artık Tanrısız bir dünyayı düşünebilme çağının başlangıcıdır. Tabiki de Sade'in tüm eserleri Tanrıya karşı açılmış bir savaş demekti ve bu benim için birçok şeyin kökenidir. Ayrıca eşcinsellikten, sodomiden bahseden ilk yazardır... Çizimlerimde Sade'a bir sürü gönderme var! Gerçekten de çizgi romanlardan daha çok metin okuyorum. Nadiren sergileri ya da müzeleri gezmeye gidiyorum, ve aslında derin bir edebi kültüre sahibim. Zaten ergenlik dönemimde, kendimi tamamen çizime adamadan önce, pornografik metinler yazmaya başlamıştım, aslında bu da benim nefes alma şeklim. Çizimlerimle birlikte, belirli bir yabancılık hissi vermeye çalışıyorum, bana göre bu metne özel bir durum. Birçok çizim, gizem ve boyuttan yoksun... Edebiyatın kafamın içinde oluşturduğu tüm o parlak kıvılcımlı patlamalara yol açmıyor. Edebi metinler genellikle bana rüyaya, çizimlerden çok daha yakın görünüyor. Bu arada, favori yazarlarım arasından Abe Kobo'yu anmayı unuttum. La femme des sables kitabını okursanız, orada değişik odaklar bulacaksınız: Çok büyük planların yanında, kadının durmadan kazmak zorunda olduğu çukura gömülmenin acısı altında bir derinlik, bir baş dönmesi etkisi... Bu edebi eserden uyarlanan filmin, kafamdaki görsellere dayanarak, benim çizimde yapmaya çalıştığımı çok iyi ifade ettiğini düşünüyorum! İdeal olarak, çizimlerimin yeteri kadar yakın olmalarını isterdim, karakterlerimin tenlerindeki grenler ayırt edilebilsin diye, ama aynı zamanda sanki çok uzakta olmalarını... Bunu açıklamak biraz zor. Gençken kimleri okurdun? Jean-Genet'i sever miydin? Re:Surgo!'dan Burroughs on Tumblr başlıklı bir sanat kitabın yayınlandı. Burroughs'la da aran iyi. Gençlik esinlerimden biri Guillaume Apollinaire'in Les onze milles verges'i... Bu kitap o kadar porno, komik ve kirli ki hala atlatamıyorum. Çok gençken, tahminen 12-13 yaşlarındayken edinmiştim: Gülünç derecede düşük fiyatlı bir cep versiyonu vardı ve kapağında, 18 yaşın altındakilere yasak olduğuyla ilgili hiçbir uyarı yoktu! Fransız kültüründe büyük bir şey var mı bilmiyorum, ama böyle kitapların özgürce satın alınabilmesi gerçeği bana inanılmaz geliyor! Şimdillik epey az Jean Genet okudum, ama kendimi vermeye başlıyorum ve tapıyorum! Tasvir ettiği dolandırıcıların, fahişelerin ve travestilerin dünyası; en yüksek şiirsel seviyeye çıkarttığı tüm bu çirkeflik ve bayağılığın, açıkçası benim için anlamı var! Burroughs'ın eserleri için değişmeyen bir aşkım var, en az tanınanlara karşı bile, ikinci üçlemesi gibi. Ve Re:Surgo sayesinde, kitap başlıklarımdan birinde bu bağlılığı anlatabildiğim için gerçekten de mutlu oldum! Şu anda iki kitap okuyorum: Pierre Guyotat'dan Prostitution, harika bir dil çalışması, 60 yıllarında Cezayir'de bir genelev etrafında geçiyor, ve de Denis Jampen'den Heros. Bu Fransız yazar, 70 senelerinde sadece tek bir kitap yazmış, ve o da sadece bu yılda yayımlanmış! Hayali bir şehirde, dört asker tarafından genç oğlanlara yapılan katliam ve tecavüzleri anlatıyor... Burada da dil çalışması deneysel ve gayretli, ama dikkat çekici! Ben de gerçekten çizimlerimle böyle bir sonuca ulaşmak isterdim! Burada, bu konu hakkında konuşacak en doğru kişi olmadığımı düşünüyorum, yeni edebi ve teatral sahneleri pek az biliyorum. Öte yandan, çizimde, graphzine ve fanzin sahnelerinde çok tutkulu şeyler olduğunu görüyorum. François de Jonge gibi insanlar ya da Revue Assortment etrafındaki kolektif bu aralar muhteşem çalışmalar üretiyor, tıpkı 2000 yıllarındaki Amerikan dergi Kramers Ergot gibi! İngilizlerin yaptığı Mould Map dergisini de seviyorum.... Bunlar yine benim için önemli ilham kaynakları! İlginçtir, Olivier de Sagazan'ı önceden tanımıyordum, ama web sitesine baktım, ve çok güçlü buldum! Benim artistik çalışmam, esas olarak bedenin çizimdeki temsili üzerine bir çalışmadır ve bu beni çok konuşturur!


Paris. Ivry mezarlığı. Andre Billy mezarlıklar arasında dolaşır. 44. bölüm, 24. çizgi, 27 numaralı mezarın başına gelince durur. Gümüşi bir renkte bir metalle çevrilmiş mezarın üzeri çakıllarla örtülmüştür. Çevresini saran çitin üzerinde de haç asılıdır. Andre Billy'in o sonbahar günü gelip başında durduğu mezar ünlü şair Max Jacob'un mezarıdır. Havayı, ışığı, ekmeği, şarabı paylaştığım... dediği arkadaşının mezarıdır. Andre Billy, kurşun kalemiyle Onun için dua ediniz. diye yazar o gün arkadaşının mezarına. 7 Ekim 1909 akşamı Ravignan Sokağı'ndaki odasında yaşadığı olaydan sonra günlerini ibadet ederek geçiren, Tanrı'ya yaklaşmak istiyorum. diyen Max'ın bunu isteyeceğini düşünür. 7 Ekim 1909'da Ravignan Sokağı'ndaki odasında suluboya bir tablonun bir resim içinde İsa'yı gördü Max Jacob. 'Ulusal Kitap'tan yeni dönmüştüm. Çantamı yerine yerleştiriyordum, pantuflarımı arıyordum, başımı bir de kaldırdım ki duvarın üzerinde biri var! Biri vardı! Halının üzerinde de biri vardı. Etim yerlere döküldü! Bir şimşek soyup çırılçıplak etmişti beni! Ah o ölümsüz saniye! Ah! Hakikat! Hakikat! Semavi vücut, yoksul odamın üzerinde. Niçin, Tanrım! Ah! Bağışla beni! O bir manzara resmi içinde, eskiden yaptığım bir manzara içinde, hem de ta kendisi! O ne güzellik! O ne zarafet, ne tatlılık! Omuzları, davranışı! Sarı ve mavi süsleri olan ipek bir elbise giymiş. Bana dönüyor, sakin ve ışıyan yüzünü görüyorum. O sırada altı keşiş bir kadavra getiriyor odaya. Kollarında ve saçlarında yılanlar, bir kadın benim yanımda' diye anlatır o günü. Olaydan sonra din değiştirir, Katolik olmaya karar verir Max Jacob. Vaftiz edilmek için kilisen kiliseye koşturur. Sait-Jean L'evangelsite kilisesinde gider. Kilisedeki papaza vaftiz edilmek istediğini söylediğinde aldığı cevap alaycı bir kahkahadır. Bunun üzerinde eve gider ve Beni Vaftiz Etmek İstemeyen Papaz'a isimli bir şiir yazar. Bay Pica ile karşılaşır ve ona da vaftiz edilmek istediğini söyler. Bay Pica, Musevilerin din değiştirme işlemleri için kurulan Notre Dame des Champs Sokağındaki Notre de Sion Kilisesi'ne gönderir Max'ı. Buradaki papaza ağlaya ağlaya yaşamını anlatır ancak papaz Max'ın içinde inançtan çok bir pişmanlık olduğuna düşünür. 18 Şubat 1915 günü amacına ulaşır Max. Cyprien adını alır. 24 Şubat 1944 günü saat 11'e doğru sigara içiyordu Max. Daha önce kız kardeşini tutuklayan Naziler bu sefer onu almaya gelmişlerdir. Bir otomobile bindirilir ve Drancy kampına atılır. Aynı yıl 5 Mart günü Drancy kampında akciğer kanamasından yaşama veda eder. Evet, göğsümün ucundan düştü o ve ben farkına varmadım hiç. Hani kayaların kovuğundan adamlarıyla birlikte bir gemi çıkıverir de deniz biraz olsun ürpermez, yeryüzü bu serüveni hiç duymaz. İşte tam onun gibi, Kybele göğsümden bir yeni şiir düştü yere ve ben farkına varamadım.


Max Waldman, tamamen fotoğrafa odaklanmış biriydi. 1919-1981 yılları arasında yaşadı. Manhattan'da doğdu. 1943 yılına kadar, eyalet öğretmenlik okulu ve sanat okuluna devam etti. Daha sonra, 1944 yılında New York'a döndü ve heykeltraşlık eğitimi aldı. 1965 yılına kadar, moda ve reklam fotoğrafçılığında başarılı bir kariyer edindi. Sonra 17th Street sanat stüdyosunu kurdu ve istediği gibi fotoğrafçılık yapmaya başladı. Öncelikle arkadaşları olan Marcel Marceau ve Morris Carnovsky gibi sanatçıların fotoğrafını çekerken, 1971 yılında Waldman on Theater'ın yayınlanmasıyla, ödüller ve ün geldi. 1977 yılındaki Waldman on Dance ise, ticari başarısını katladı. çalışmaları sayısız kütüphane, sanat galerisi, sanat müzesinde sergilendi. Waldman'ın fotoğraflarına bakarken ya da onları izlerken, Waldman'ı etkileyen klasik/rönesans dönemi sanatçıların, Goya'nın, Rembrandt'ın izlerini görüyoruz. Waldman Shakespeare severmiş, görüntülediği dans ve tiyatro sahnelerindeki anlardan bunu anlıyoruz. Babası, Max Waldman henüz sekiz yaşındayken öldüğünde, beş çocuğa bakmakta zorlanan annesi onları evlatlık verdi. Waldman, belki dans edemediği çocukluğunun acısını çıkarmak üzere, tüyler ürpertici sahne anları yakaladı.


Yatağın içinde dönüyor, sağ omzunun üstüne. Yüzüne sabahın mutlu ışığı vuruyor, tülün arasından. Gözlerini açıyor. Kalkmak istemiyor, tüm gün tembellik yapmak istiyor yatakta. Yataktan çıkıyor, tülü çekiyor, yatak odasını güneş kaplıyor. Ufak bir gölge odanın kuytusunda... Kahvaltı edip etmemeyi düşünüyor. Üç saat önce Bülent'le kahvaltı ettiği, şakalaştığı dakikaları hatırlıyor. Salona geçiyor, açık kapılardan odalara bakıyor, bu ev benim, diye düşünüyor, kira bile olsa benim. Eşyalarına dokunuyor. Pencereleri açıyor. Ilık bahar havasını içine çekiyor. Mutluluğun gölgelenmesinden korkuyor. Nerede okuduğunu hatırlamadığı bir cümle dolaşıyor zihninde. Sonsuz mutluluk yoktur. Bunu düşünmek istemiyor. Mutfaktan, kaynayan suyun sesini işitiyor. Çayını koyarken bir şeyler yeme konusunda tereddüt ediyor. Rejim yapmalıyım, daha güzel olmalıyım diye düşünüyor, vazgeçiyor yemekten. Çayını alıyor, sandığından fotoğraf albümünü de, balkona çıkıyor. Çayından ilk yudumunu alıp albümün kapağını açıyor. İlk, evlilik fotoğrafları... Düğün salonunda iki aile ile birlikte, akrabalarla, arkadaşlarla; sonra fotoğrafçıda... Bülent'le... Hepsinde gülümseyen yüzler... Bir tek Necla var yüzü gülmeyen, Gülten'in amcasının kızı, yeni boşanmış, hüzün tüm yüzünü kaplamış. Sayfaları çeviriyor, çocukluk fotoğraflarını görüyor. İlkokul 1'e giderken çektirdiği ilk önlüklü fotoğraf... Beyaz işlemeli bir yaka, siyah bir önlük... Annesinin kucağında, babasıyla bahçede oynarken, ağabeyleriyle piknikte... Daha fazla fotoğrafı olmadığı için üzülüyor. Çayından bir yudum daha alıyor. Sonra Bülent'in fotoğraflarına bakmaya başlıyor. Bebeklik fotoğrafı yok, çocukluk fotoğrafı da... Fotoğraf, Bülent'in hayatına gençlik döneminde düşüyor. Arkadaşlarıyla futbol oynarken, yine arkadaşlarıyla piknikte, işte, bilgisayarın başında; ailesiyle birkaç fotoğraf... Ailesini pek sevmiyor Bülent, bundan hoşlanıyor Gülten, düşündükçe yüzü gülüyor, balkonun açık penceresinden salona bakıyor keyifle. Peki, sevdiği kim? Birkaç gönül macerası olduğunu söylemişti bir akşam, çay bahçesinde. Yazdı. Hava sıcaktı. Dondurma yiyorlardı. Yan masada Necla oturuyordu. O zaman daha boşanmamıştı. Gülten geçmişi sorduğunda, Bülent, geçmiş işte, onu kurcalamak bizi sadece üzer, demişti, yüzünde eski bir ifadeyle. Bir yudum daha alıyor çayından. Soğumuş. Mutfağa gidip tazeliyor. Yine balkona çıkıyor. Fotoğrafa bakıyor uzun uzun. Bülent'in mutlu gülümsemesini kıskanıyor. Düğün fotoğraflarını açıyor yeniden. Bülent'in o kadar mutlu olduğunu görmek istiyor. Göremiyor. İçini kaplayan huzursuzluktan kurtulmak istiyor. Birisini aramak istiyor; ama kimi... Bunu düşünüyor. İçeri geçip telefonu alıyor. Çocukluk arkadaşı Hülya'yı aramayı düşünüyor. Birkaç tuşa dokunuyor, sonra vazgeçiyor. Arıyor. Hülya'nın yeni uyanmış sesi. Her zamanki tuhaflığın... Tamam, sor bakalım, diyor. Hülya yutkunuyor. Yutkunan sesi fark ediyor Gülten. Hülya ile bu konuda daha önce konuşmadıklarını hatırlıyor. Sen soruma cevap ver, diyerek üsteliyor Gülten. Hülya'nın sesi gittikçe büyüyor Gülten'in kulaklarında. Kapanan telefonun sesi... Annesinin Hülya'yı çağırmadığını düşünüyor. Telefonun rehberine bakıyor. Ayten'in numarasına... İsmi var mı? Evet. Çayından bir yudum alırken yes tuşuna basıyor. Soğuk çay, boğazından aşağı inerken vücudu titriyor. Ayten'in sesini hatırlıyor. Ayten gülerek konuşur gibi bir sesle cevap veriyor. Gülten, Ayten'in samimi olmadığını düşünerek cevap veriyor. Düğünüme gelmedin, diyor Gülten. Kısa bir süre bekliyor, Ayten ahizenin diğer ucunda. Ayten'in yapmacık konuştuğuna kanat getiriyor Gülten. Sinirleniyor. Sana bir şey soracağım, diyerek hoşlanmadığı sohbeti bitirmek istiyor. Ayten'in herhangi bir şey söylemesine fırsat vermeden devam ediyor. Ayten'in uzun hııı sesini duyuyor Gülten. Cevap bekliyor.


2004'te Tahranda başlayan roman, zamanda sıçramalarla 1940'larda müttefik ordularının kentte hüküm sürdüğü dönemi ve 1950 başlarını anlatıyorsa da, atmosfer pek değişmiyor. Faili meçhul cinayetler, herkesin ortasında gerçekleştirilen infazlar ve bu keşmekeşte kimvurduya giden kitleler. Zamanda sıçrayışlardan çok yazarın karakterlerle ilgili hamleleri öne çıkıyor. Metni sürükleyen bir ya da birkaç ana karakter yok. Bir karakterin bıraktığı yerden bir diğerinin hikayesine geçiş yapılan roman, Tahran'dan portreler galerisi sunuyor. Belki gecikmiş avangart bir metin. Ancak Khorram'ın niyeti bir İran -yahut kent romanı olduğunu hesaba katarsak- Tahran anlatısı kotarmak değil. Yazar savaşın kaçınılmaz olarak tırmandırdığı şiddeti öne çıkarırken siyasal çalkantıların, yaşanan kaos ortamında yer tutmak için birbirini ezenlerin, sık sık el değiştiren rejimin dört bir yana savurduğu insanların karanlık hikayesini ortaya koymak adına bunca karaktere başvurmuş.


Meksika'da corrido, işçi sınıfının romantik şarkı geleneğini yansıtır. İşçi ve köylülerin İspanyolca duygularını, ne düşündüklerini, gün içindeki kazanımlarını, yenilgilerini, acılarını, mutluluklarını anlatan kolektif hafızasıdır. Halkın dile gelmesidir. Ülkede basın yoluyla bilgi akışının imkansızlaştığı anlarda iletişim kanalı olarak da kullanılmış ve bilgi akışı sağlamıştır. Bir corrido'da isminin geçmesi kolay değildir. Sadece, gerçekten çok önemli olaylar ve isimler yer alabilir, fakat ülkenin özellikle iç kısımlarındaki günlük hayatın ölümsüzleştiği hikayeleri anlatır. Corrido'da doğaçlamanın önemi büyüktür. Dil yalındır ve melodi basit, akılda kalıcıdır. Poetik oyunlara girilmez, ritm yapıdan önemlidir, ritmi yaratmak, aynı melodiyi farkı dizelerle sürekli söylemek önemlidir. Meksika'nın ulusal kimliğinin ortaya çıkışının, ülkenin bağımsızlığının özellikle Meksika Devrimi'nin, Porfirio Diaz gibi Meksika'nın Avrupalılaştırılma mücadelesini, üstten alta kültür zerkine karşı toplumsal reddedişin corrido'ların yaygınlaşmasını sağladığı söylenebilir. Emiliano Zapata, Pancho Villa, Pascual Orozco ve Alvaro Obregon gibi Diaz ve benzerlerinin elindeki iktidara isyan eden ve direnenlerin şarkıları. La Rirelera, Demiryolu İşçisi, Villa ile savaşan ayrılmış fraksiyonlardan birindeki kadının ağzından, silahlar, istasyondan ayrılırken sevdiklerini götüren trenler ve asker olmadıkları halde gerekirse savaşanları anlatıyor. El Mayor de los Dorados, Panço Villa'nın savaşan gerillasını anlatıyor. Kara at, Caballo Prieto Azabache, Villa'nın gerillasının tam bir askeri idam etmek üzereyken askerin hayatını kurtaran atına ağıdı.


... dünyası aslında o güne kadar hiç kimsenin göremediği renkte ve huzurdaydı, bunu daha önce bir başkasına söylediğimi sanmıyorum. ... dünyası o güne kadar aslında hiç kimsenin göremediği heyecanda ve umuttaydı, akrep ile yelkovan, günde sadece iki kere, bir dakikalığına, seyretmeye durdu. bugün ilk defa sonbaharı hissettim, kravatımı kesiyorlar, kış yakın, yanılmışım, bahar daha, yaz, sen daha. ... dünyası o güne kadar hiç kimsenin aslında göremediği çizgide ve gözdeydi, kadıköy sokaklarında sevgililer, sadece gün ışığında, müthiş bir kaygısızlıkla, birbirlerine gerçekleri söylerler, kayıtsızca. .... hiç kimsenin göremediği dünyası aslında o güne kadar neşeli ve hüzünlüydü, her sabah tanrı- olarak uyanıyor, her gece yanıma bir tek -çam süzülüyor. ... aslında dünyası hiç kimsenin o güne kadar göremediği değişimde ve benzerlikteydi, ... dünyası aslında o günden sonra hiç kimsenin göremeyeceği bütünlükte ve eksiksizdi, çünkü güneş battıktan sonra sadece bukalemunlar aynı renge bürünerek uyurlar, kucaklayarak ölümü ve sonsuzluğu. o gece, geç saatte evine döndüğünde, biraz olsun kendine gelebilmek için yüzünü yıkamak istedi. güç bela banyoya girip ışığı açtığında ortalık fır dönüyordu. musluğu açtı, cılız suyu avucunda toplayıp bir iki kez yüzüne çarptı. birdenbire hızlandı su, musluğu çevirip gelen suyu azaltmaya çalıştıysa da, tersine, suyun akışını iyiden iyiye hızlandırdığını anladı. her iki yana da son yive kadar çevirdi musluğu, sonuç değişmedi ama: musluk, sarsılarak, çatlayacakmışcasına su saçmayı sürdürdü.


Aşağıdaki birkaç satırda size Einstürzende Neubauten'den bahsedeceğim. Evet, sadece bahsedeceğim. Sevenlerine yeni bir şey vaat etmeyen yazımız; EN sevmeyenlerin umrunda bile olmamayı, EN ile ilgili hiçbir fikri olmayanları ise ağızlarının kenarından ters dönmüş bir soru işareti formunda sarkan birçok e harfiyle başbaşa bırakmayı arzulamaktadır. Not: Yazar, Einstürzende Neubauten'i, grubun ismini hiçbir yere bakmadan aklından yazacak kadar sevmektedir. Ne daha fazla, ne daha az. Tamı tamına o kadar. Thirsty Animal single'i icin EN ile stüdyoya giren Rowland's Howard, bu eşsiz tecrübesini şöyle anlatmaktadir: Blixa'nin vücuduna mikrofonlar bağlamış onu yumrukluyorlardı ve çıkan sesleri kaydediyorlardı. Stüdyonun zemini etle döşenmişti sanki, yine onlarca mikrofon bağladıkları bir köpeğin midesinden gelen sesleri kaydediyorlardı. Orada öylece durdum ve kemik/et yığınlarının arasında gitarımı çaldım. Şimdi yazarın bildiğini okuyucudan saklamama noktasına gelmiş bulunuyoruz. İş bu yazı, EN üzerine gibi yapıp da Blixa'ya methiyeler düzme amacı taşımaktadır. Einstürzende Neubauten'in kurucusu, gitaristi, solisti, söz yazarı, klip starı, falanı filanı Blixa Bargeld; malum, Nick Cave'in kötü tohumlarının da en bitanesi... Her ne kadar yolları ayrılmış gibi görünse de Nick Cave'in Blixa'ya olan sevgisi eşine az rastlanır ve tükenmeyecek büyüklükte. Nick Cave ilk kez televizyondan izlediğinde Blixa'yı, işte bunları söylüyor. Bu hayranlığı görünce, Blixa, The Bad Seeds'ten ayrılmış olsa da, The Weeping Song'u artık sahnede birlikte belki çok nadiren söyleyecek olsalar da, Nick'in bu şarkı öncesi Bu şarkı sonsuza kadar Blixa'nındır demesi kulağa ne kadar da gerçek geliyor. Unutmayın, bir gün yaratıcınızla yüzyüze geldiğinizde En sevdiğin grubu gördüm diyebilirsiniz.


Cinsel içerikli muhabbetler daha bir heyecanlı, daha bir dolu dolu geçer nedense. Özellikle insanın cinselliği biraz olsun bastırılmışsa, o duyguları ifade etme arzusu, sadece bir muhabbet dahilinde bile olsa, neredeyse durdurulamaz bir şehvet ile su yüzüne çıkar. Cinselliğin insanları adeta hipnoz edebilen o gücü ile hergün belki onlarca defa karşılaşıyoruz. Reklamda, filmde, görsel olan veya olmayan sanatta, cinselliğin ön planda olduğu, ön planda olmasa da konunun bir parçası olduğu, belki de sayısız örnek var. Her ne kadar çoğu toplum tarafından tabu olarak görülse de, cinsellik hayatın ve bu dünyada olmanın değişmez bir parçası özellikle nüfus artışına bakarsak. Cinselliğin elindeki bu güç aslında çok önemli bir araştırma konusu ve yakından tanıdığım A. B. D.'nin akademik çevrelerinin üzerine ciddi olarak eğildiği bir mesele. Cinsellik üzerine yapılan araştırmaların konuları ve yöntemleri de gayet renkli. Hayat kadınlarına dağıtılan günlüklerle kamyoncuların neden prezervatif takmak istemediğini anlamaya çalışmaktan, küçükken öğrenilen cinsellik bilgilerinin yetişkinlerdeki cinsel iletişimi nasıl etkilediğine; huzur evlerinde yaşayan yaşlıların neden ve nasıl cinsel hastaklar hakkında konuştuklarından, uyuşturucu kullanımının ve AIDS ilaçlarının ucuzlamasının korunmasız cinsellik üzerindeki etkilerine ve insanların cinsel fantazilerine yapılan analizlere kadar cinsellik her boyutu ile ele alınıp araştırılıyor. Bu araştırmaların çok önemli bir kaç sebebi var. Herşeyden önce çoğu cinsel içerikli araştırmanın göze batan ilk sebebi cinsel yolla bulaşan hastalıkların önüne geçebilmek. Bunun dışında insanların cinselliklerini daha iyi bir şekilde yaşamalarını sağlamak ve tabiki konuşulmayan, konuşulamayan veya tabu olarak görünen konuların üzerindeki sır perdesini aralamak, toplumun bu bakımdan biraz daha açılmasını sağlamak. Neticede akademik gelenek, kendi içinde ve toplumda tabuların barınmasını ayıp olarak karşılamıştır kendisini bildiği milattan öncelerden beri. Tabuları yıkmak derken... Tabii, bildiğim hiç bir akademik gelenek bunu bir porno film yaparak yıkmaya çalışmadı. Bunun karşısında, bir öğrencinin amatörlüğüne cevap olarak ne kapatılan bir bölüm, ne de işlerinden olan akademisyenleri duydum bugüne kadar. Bizde yaşanılan, ne taraftan bakmaya çalışırsam çalışayım, faul! Bununla beraber, porno çekmek bir akademik araştırma kisvesine girer mi, bu uzunca tartışılabilir, ve büyük ihtimalle bir sonuca varılmaz. Fakat şu bir gerçek: porno bir endüstri. Bu endüstride değerli olarak kabul edilen şeylerin başında iyi rol yapabilen bir oyuncu olmak veya dramatik bir dahi olmak gelmiyor. Şayet porno konusu işlenmek isteniyorsa, bizde üretilen porno filmlerine içerik analizi yapmak çok enteresan sonuçlar doğurabilir.


Galerist, genç sanatçı ikilisi :mentalKLINIK in 'That's Fucking Awesome' adlı solo sergisine 17 Eylül- 22 Ekim 2011 tarihleri arasında Hasköy İplik Fabrikası nda yer vermeye hazırlanıyor. That's Fucking Awesome Jerome Sans ın küratörlüğünde, Hasköy İplik Fabrikasında :mentalKLINIK i deneyimleyebileceğiniz pop-up bir projedir. :mentalKLINIK, İstanbul dan Yasemin Baydar (1972, İstanbul) ile Birol Demir den (1967, Ankara) oluşan kötü şöhretiyle ün salmış bir sanatçı ikilisidir. İkili aynı zamanda süreç, üretim, roller, kavrayış ve sunumu yeniden şekillendiren açık bir laboratuar formuyla tanınırlar. 2000 de birlikte çalışmaya başlayan ekip, yaratıcı fabrikalarına hayat vererek yola devam ettiler... Bir retrospektiften ziyade introspektif olan bu sergi ilk defa 10 yıllık çalışmanın doruk noktasını sunuyor. Başlangıç olarak oyunları birkaç oyuncu gerektirir; böylelikle KLİNİK diziselliğin minimalist bir ideolojisiyle etkileşime girer. Bazı işlere dilimleyerek veya keserek başlanır; bu sayede sanatçılar bir sanat metaforu olarak bir tehlike unsurunu sunarlar. Diğer işleri ise, robotlar ve Sliverlar gibi insani niteliklerden arındırılmış çalışmaların aksi çağrışımlarla duygusal olarak doldurulmuştur. :mentalKLINIK, 1998 yılında, sanatçı ikilisi Yasemin Baydar ve Birol Demir tarafından kurulmuştur. İçinde bulunulan zamanın tüm parçalarını çalışmalarının malzemesi haline getiren :mentalKLİNİK; ses, eylem, nesne, yazı ve form gibi birçok araçla güncel gerçekliğe işaret eder. Disiplinlerarası çalışma biçimlerinin sınırlarını zorlayarak, tüketim ve üretim alışkanlıklarımızı yeniden yorumlayan bu ikili, kalıplar ve onları var eden ilişki biçimlerini sorunsallaştırır. Sanatçılar, gündelik yaşamdan koparılmış materyalleri bulundukları bağlamdan uzaklaştırarak sergi mekanında eğreti, yabancı ve tekinsiz kabul edilebilecek yeni bir estetik form yaratırlar. Jerome Sans güncel sanat üzerine konuşan, sunan ve sergileyen öncüllerdendir. Dünya çapında bir çok uluslararası kişisel sergiye küratörlük yapan Sans, Lyon, Taipei ve Venedik Bienali gibi önde gelen uluslararası bienallerde küratörlük yapmıştır. Jerome Sans, 2000 yılında ortağı Nicolas Bourriaud ile Paris de Palais de Tokyo yu kurdu. Mart 2006 da Birleşik Krallık ın Newcastle şehrinde Baltic Programı nda yöneticilik görevine atandı. Görevi, Baltic i Avrupa nın en yaratıcı enstitüsü haline getirmekti. Jerome Sans; Şubat 2008 den bu yana Çin in ilk özel enstitüsü olan Ullens Centre for Contemporary Art ın yöneticiliğini yapmakta.


Bir çiftin Çin Restoranı görünümlü bir esnaf lokantasında geçirdiği öğünlük süre etrafında şekillenen Birdday, mekana girildiği anda farklı medyalar kullanılarak somutlaştırılan her detayın gerçekçiliği ile izleyiciyi sanatçının fantastik algısına ortak ediyor. Merve Şendil, hikayesini anlatırken kurgudaki Olağanüstülüğün algıdan muaflaşıp oyun haline dönüşebilmesi için gerekli olan bütün ayrıntıları düşünüp sergi alanına yerleştiriyor. İzleyicinin bu noktada oyuna katılmayı istemek dışında yapması gereken fazla bir şey yok. Olağanüstüyü kendi gerçekliğine dönüştürürken hikayenin büyüsünden feragat etmek zorunda kalmayışı sanatçının, izleyiciye göre fantastik kendisine göre ise olağan algısının samimiyetini gösteriyor. Merve Şendil, daha önceki kurgularında olduğu gibi BirdDayde de izleyicinin işini biraz kolaylaştırmak istemiş ve işlerinde hayal gücünü harekete geçirebilecek ve hikayesinde adı geçen imgelerin somut iz düşümü olan görselleri kullanmış. Görselleri somutlaştırırken kullandığı farklı medyalar arasında özellikle örgü, düğümleme ve iç içe geçmelerin simgesi olarak, sanatçının algısal dünyasıyla gerçek dünya arasındaki bağı simgelemenin ötesinde bir algı oluşturuyor. Örgüyle bütünlenen binlerce ilmek ve dokunun detayı, aslında bütünlenmiş olandan bağımsız bir hikayenin izini taşıyor.


Şeffaflaşsam, beynim alınmış, hafızam silinmiş olsa, bu dünya, bu yaşam, bu ülke ortadan kaybolmuş olsa ve insanın ne olduğunu, hangi acılara yol verdiğini en baştan hatırlamak, yeniden kurgulamak gerekli olsa, bunu birkaç kitap ile yapabilirim. Kendileri kıyamet sonrasında küle dönmüş bitkinin canlı kalacak yapraklarıdır. Edebiyatın, zamanımızda giderek bir eğlence nesnesi şeklinde görülmesine uyum sağlayamayan birkaç direniş noktasından ikisidir bu yazarlar. Yutması zor, çiğnemesi meşakkatli, tüküremeyeceğin, boğazından geçmemekte ısrar eden, seni kilitleyen, o anda boğabilecek, kendine dönmeni sağlayan, kendin olmaktan çıkıp bir başka insan, belki de bir köpek olup o ağır lokmadan kurtulabileceğini düşündüren, çetin metinlerin yazı işçiliğini yapanları görmezden gelemezsiniz. Bu kadar kendinizi kaybetmiş, duygu pornosunun kötü yazılarını yazanların peşinde bir kokteyl havasında sunulan, kısa cümlelerin tanrılaştırıldığı, harflerin kötü dizilişinin örneklerinin peşinde salınan insanlar olamazsınız. Bu kadar çiğ, yaşamayan, acı hissetmeyen, kendisini özenle beladan uzak tutmuş insanların yazdıklarının alıntılarıyla boğulmuş olamazsınız. Yoksa öyle misiniz? Sıradanlaşan, gittikçe yozlaşan, yalan söyleyen, hiç kimseyi ilgilendirmeyecek, yeryüzünün en sıkıcı hayat hikayelerini matah yaşam örneği gibi sunan bu yazar çizerlerin kulları mısınız? Böylesi bir edebiyatın gölgesinde çürüyüp gitmeye, bütün o kötü metinlerin ardından, başkalarının acılarını, başkalarının sevdalarını paketleyip, ölümler ve dehşet çok umurlarındaymış gibi gözyaşı döken bu entelektüel faaliyete katkıda bulunuyorsanız, yazının ve yaşamın Beyoğlu-Kadıköy çizgisinin dışında taşmayan bu efendi insanların, bu iyi aile çocuklarının berbat, hırstan içleri çürümüş, hem köşe yazarı hem radyocu hem müzisyen hem ressam hem yayıncı hem dergici hem bar işletmecisi hem kafe sahibi hem isyancı hem devrimci hem aktivist hem eylemci hem direnişçi hem iyi bir sevgili hem ailesine düşkün bir koca hem çocuklarıyla mutlu bir anne hem şair hem yazar hem öykücü hem romancı hem hem hem hem her her her şey olacaklarını, her yerde olacaklarını ve bütün o bitip tükenmez rezalet yapıtlarını yeryüzünün en güzel ambalajlanmış bokunu evi mis gibi kokutan yaprak sarma yapmışlar edasıyla sunmalarına göz yumuyorsanız, bunları bütün o güzel sözlerinizle besliyorsanız, sizler de çürümüşsünüz. Edebiyatın poetikasının çöktüğünü görüp, seksen beş yaşında bir fahişenin elini tutunca gözyaşına boğulan ya da ekmeğe zeytini katık ettiğini iPhone5'inden yazan tüm bu yalancı sanatçıların sahte aydınlanmasının gölgesinden çıkmak gerekiyor. Bu yarı kültürün, bu olmamışlığın, bu ekonominin yüceltilmesinden, sürekli kısa cümleleri ve sadeliği övmelerinden, aslında istediklerinin reklam senaryosu olduğunu, bir macera filmi kurgusu basitliğini pompaladıklarını artık görmek ve bunlardan uzaklaşmak gerekiyor. Bu sahtekarlara, bu profillerinde yazar, sanatçı, o, şu, bu yazmak için kendilerini yerden yere atanlara söylemek gerekiyor: Yapmadığınız, yaratmadığınız, yaşamadığınız şeyleri, her şeyi yazabiliriz derken üstümüzü başımızı klişe içinde bıraktınız. Hiçbiriniz yarına kalmayacaksınız. Hiçbiriniz, sürekli yataklarınızın altına tıkıştırmaya çalıştığınız yorganlarınız, battaniyeleriniz ve yastık kılıflarınız gibi sıkıştırıp, der top ettiğiniz, hiç durmadan bastırdığınız bu kalabalıkların değil aklına, boğazına bile takılmayacaksınız. Sizler de, sizi pazarlayanlar gibi, çağınızın tatsız tuzsuz çerezlerisiniz ve olduğunuz yerde, hızla bayatlamaktasınız. Böylesi bir ortamda, Türkiye'de, entelektüel üretimin varlığından kuşkulanmadan hayatını sürdürenlere şaşmamak elde değil. Herkes yazmalı ve okumalı, meydan bu kültür sülüklerine bırakmadan, emecek kan bulamayacakları ana dek bedenlerimizi kendimiz eriterek yazmalı ve okumalıyız. Sizleri, bu yoklukta aslında var olan, öne çıkmayan, geride duran, sözünü yapıtında söyleyenlere, çevremizi saran bu yanılsamada yer almayı reddedenleri dinlemeye çağırmak, sahile vuran dalganın gücüne karşı orada öylece, kenarda köşede dikilenleri görmeye çağırmak, keyifleri yerinde ve kuşandıkları parfüm kokuları yerine, yazdıklarında kendilerine vuranların barut kokusunu içinize çekmeye çağırmak gerekli. Bunu, geçmişe veya birilerine özlem duymadan, hiç mi hiç öykünmeden yapmalısınız. Çünkü özlem, gerçekte olmayan, hissettiğinizi sandığınız an ayaklarınızın altındaki böcek gibi ezmeniz gereken bu asrın yanıltma makinelerinin bir dişlisidir. Türkçe edebiyatın çeşme başlarının size o ulu, ihtişamlı yol göstericilerinin izin verdiği ölçüde ve şekilde yazmaya devam mı edeceksiniz? Ürünleriniz olacak, size yol verdikleri ölçüde var olacaksınız, edebiyat kamusuna dahil olmak için, yalın cümleler kuracaksınız, anlaşılır olacaksınız, kısa cümleler ile büyük şehrin insanının bunalımlarını yazacaksınız, duygusal olacaksınız, ölümlerden, ölülerden her biri birer sanat eseriymiş gibi bahsedeceksiniz, her birini estetik yoğunluğa ve çokça duygusallığa boğdunuz kelimelerinizle okurların vicdanlarına dokunacaksınız, ah, birbirinizi seveceksiniz, birbirinize hep nazik olacaksınız, güzel filmlerden, ağlatan sahnelerden bahsedeceksiniz, kahve fincanınıza sarılıp, denizin üzerindeki kuşların fotoğraflarını paylaşacaksınız, bu dünyada ne kadar ince, ne kadar naif, ne kadar hüzünlü olduğunuzu vurgulayıp, hemen ardından şen kahkahalar patlatacaksınız. Bir karar verin, ya sonsuza dek yas tutmaya cesaret edelim ya da dehşetin içinde kendimizi bir kenara atıp ve dehşete dışarıdan bakıp, acı çekiyormuş gibi yapmayı sürdürelim. Artık yas dışında bir ruh haline, hele de kentin kırılgan insanlarının yalan nezaketine ihtiyacımız, midemizde bunları kaldıracak yerimiz yok. Artık gidecek bir yer, kalacak bir yer, kaçacak, sığınılacak limanlar yok. Hiçbir şey yok. Dehşetin edebiyatı dışında sağ kalan olmayacak. Zamana asılı kalmayı bırakalım, sessizce kenara köşeye çekilip, şekilsiz mahlukatların yere çöküp, büzüşmüş elleriyle afiyetle yediği çer çöp gibi anlatalım hikayeleri. Yaşadıklarımız, yaşayacaklarımız, doğalgaz, elektrik ya da su faturalarıyla takip edilen bir tekdüzeliğin detaylarından kurtulsun artık. Geçmiş mükemmel değildi, gelecek daha güzel olmayacak, gerçekte, elde sadece şu an var. Toplumla sürüklenen, toplumun birer üyesi gibi davranan sanatçılardan bıktık, tiksindik, lanetledik, yine de anlamıyorlar. Sermayelerini biriktirdikleri zulalarından ihtiyaç halinde çıkardıkları gözyaşı metinlerini, kitap tanıtımlarını ve ruh sömürgeni metinleri yeniden önümüze sürüyorlar. Verdikleri ödüller, çıkan kitaplardan fazla, kitaplarının tanıtımını yapan yayınları, kitapların okunma sayılarından fazla, kendileri, kendilerine boğulmuş okurlardan fazla, bu kendi içine doğru esrimiş, bozulmuş, tadı kaçmış, kokmaya başlamış sevgi selinden memnun, öyle devam ediyorlar. Bir an geliyor, bu kalabalık sizin müziğini yaratacak enstrümanlarınız, resminizi yapacak fırçanız, yazınızı yazacak klavyeniz oluyor, sizleri, enstrümanları olmadan beste yapacak, fırçası olmadan çizecek, klavyesi hatta kalemi dahi olmadan yazabilecek kişiler diye görmüyorlar. Sizler yolu bir şekilde bu her detaya karar veren, her yapıtı şekillendireceğine dair güçlü bir inancı olan şeytani kulübün kapısına gelmiş zavallılar gibi görülüyorsunuz. Bakınız, geçmiş bundan daha güzel değildi, evet, ancak bu leş yiyici sanatsever çeşmebaşıcılarının geleceği tasvire yetersiz bir dehşet içeriyor. Toplanın, bir araya gelin ve bu karanlığın üzerine yürüyün. Karamsarlığı savunma hakkımız var. Kafamıza sıkmadan, gördüğümüz ve göründüğümüz dünyanın karalığını anlatma hakkımız var. Keyifli kitaplar, neşeli şarkılar, renkli resimler, gülen yüzler değil, bu sanat patronları sürüsünün ödünü boklarına karıştıran sefilliklerinin gürültüsünü bastırıp, caddeleri temiz semtlerinde bir araya gelip semiz göbeklerini tutarken attıkları kahkahaları gırtlaklarına bastırmaya hakkımız var.


F!: Coşkuyu harlı tutmak. Mesele biraz da bu. Sevdiğimiz matbu yayınların şefkat borcunu, koynumuzda yatırıp uyuduğumuz tüm o satırları, resimleri ve bize aktarılan yazı denilen o garip hissiyatı, internet çağında benzer bir ruh haliyle yaşama, yaşatma ve biraz da bencilce olsa da, kendimizi unutmama çabası. İşin teknik yanını bir an için bir yana bırakırsak, 1 Ocak sabahı şehre inen Zapatistaların o çoşkusu ile ÖKÜZ dergisinin kayıp bir sayısını bulmanın anlamını, birini diğerinden uzakta konumlandıramıyoruz. Biliyoruz ki, sayıları değil, hissiyatı konuşacaksak, yine ve hala ve bu çağda -buraya ünlem gelmeli, şöyle: !- böyle hissedenler var. Öte yandan elektronik dergiciliğin şu gibi sınırlılıkları var, örneğin; .... Vurun ulan vurun ben kolay ölmem der. Yayıncılığa kemiklerinden başlayıp önem veren memleketlerdeki rakamlar bunu gösteriyor. 2011 yılı matbu dergilerin dönüşü oldu. Üçüncü yol binlerce çocuk doğurdu. Farklılar ama hala varlar. Ama Futuristika! için şu geçerli: Önce kendi okuyucusunu tamamıyla bulacak. Henüz olmadı. Çünkü kurşun kubbeler ülkesinde zaman çok daha ağır akıyor. Bizim için ise farklı anlamlara sarılmış. . Birkaç örnek; kendi gündemini oluşturmak. Bizim için olmazsa olmaz. Muhakkak ve illa, özgün içerik üretmek. Mevzuyu ensesinden yakalamak. Ense, kulak memesi ve koltuk altının en hassas sinir noktalarından olmasında bize anlatılan bir şeyler var. Diğer noktalar standart zaten. Mizanpaj derken, bazı yazıları yayımlamak teknik olarak saatler alıyor. Günler hatta. Çünkü bir matbu yayındaki okunabilirliği taşımaya çalışıyoruz. Çok değil, nadir olsun istiyoruz. Bazen aklımız ve becerimiz hayalimize yetişemiyor, buradan tüm okuyucu ve yazarlarımızdan içtenlikle özür diliyoruz. Ankara menşeli bir elektronik mecmuadır. Mevsimlik olarak çıkması planlanan dergi İngilizce ve Türkçe yayınlanacaktır. Zezine akademik olanla olmayan, popüler olanla olmayan, magazinsel olanla olmayan ikiliklerinin ötesinde bir olabilirliğin peşine düşer. Uzlaşmaz olduğu farz edilen bu gibi ayrışmaları daha yenilikçi, yaratıcı, eleştirel, nüktedan ve hatta kimi zaman şımarık bir tutumla ele almayı önerir. Zezine için dergicilik salt yazmak ve okumak değildir. Bakarak, görerek ve işiterek üretilen farklı anlatı biçimlerini bünyesinde buluşturmayı 4 gözle bekler.


O akşam işimden erken çıkabilmiştim. Şöyle Beyoğlu'na kadar bir uzanayım, dedim. Köprüden, saatlerdir pis hava ile dolmuş ciğerlerimin teneffüs hakkını vererek, Haliç'i ve Boğaziçi'ni selamlayarak geçtim. Bir zamanlar oturduğum semtlerin vapurları yine hep o hareket telaşı içindeydiler. İşte Kadıköyü'ne kalkacak 6 vapurunun zili çalmaya başladı. İşte Boğaz'ın Anadolu sahilini yapacak 6, 5... Bir zamanlar saniyeleri bile kıymetli olan bu kah küsurlu, kah küsursuz rakamlar şimdi benim için eski ehemmiyetlerini ne kadar kaybetmişler! Zil istediği kadar acılaşabilir, memur demir kapıyı kapamak tehdidini istediği kadar ileri götürebilir; ben artık o vapurların yolcusu değilim, benim oralarda artık kimsem kalmadı. Yüksekkaldırım'dan istediğim kadar oyalana oyalana çıkabilirim. Tünel'e varınca tramvay bekliyormuş gibi üzüntülü bir hal alarak tramvaya binenleri seyreder, sonra yayan gitmeye karar vermiş bir insan tavrıyla etrafı seyrede ede Galatasaray'a, Taksim'e kadar yürüyebilirim. Karşımdan insanlar geliyor, arkamdan insanlar geliyor. Arkamdan yürüyenler nihayet beni geçiyorlar, karşımdan gelenlerin bazılarıyla bir an bakışıyoruz; bazıları beni görmüyorlar, benim de görmediklerim oluyor, bana sürtünenler, çarpanlar oluyor. Erkekler, kadınlar, uzun boylular, kısa boylular, yaşlılar, gençler, güzeller, çirkinler, zenginler, fakirler... Kocalı kadınlar, henüz nişanlılar, yalnızlar, kolunda sevgilisi olanlar, anneleri yanında yürüyen küçük çocuklar var. Cahit Sıtkı'nın, bir şiirinde gün hazinesi dediği bacaklarını uzun konçlu şosonlarda hapsetmiş bir ömür hazinesi genç kızlar var. Yalınayak çocuklar da var. Ayakları muhafazalıların arasında seğirtip gazete satmaya çalışıyorlar. Fakat ayakları üşümüyor gibi, herhalde alışmışlardır, diyorum. Hem onlar da kunduralılardan daha az mesut görünmüyorlar. Onlardan gazete alan zenginler, verdikleri paranın gerisini istemiyorlar. Bu onların sevincini bir kat daha artırıyor. Ya şu mağazadaki mavi kolye. Tanıdığım kızlardan şu en mavi gözlüsüne ne kadar yaraşacak! Fakat o kız benim sevgilim değil ki! Ah şu kadın eşyaları, çamaşırları, elbiseleri satan mağazalar... Düşünüyorum ki, bütün o çamaşırlardan, elbiselerden, tayyörlerden, mantolardan istediğim kadar alacak param olsa da, onları kullanabilecek, onları giyebilecek, bütün bunlar senin için diyebileceğim kimsem yok. Bu caddeye ne kadar da çok fotoğrafçı toplanmış, şimdiye kadar kaç tanesinin önünde resimleri seyre daldım. Bütün bu mesut insanlar buralara da saadetlerini tespit ettirmek için koşuşmuş olacaklar. Bu resimlerde, yaşayacaklarından daha uzun zaman tebessümleri devam edecek. Şu gelin, demin gördüğüm kocalı kadın değil mi? Şu pembe yüzlü, çift örgülü saçlı küçük çocuk, daha demin sıçrayarak yanımdan geçen genç kız değil mi? Belli belli! Bu fotoğrafhanelerde hiç ölülerin resmi yok. Zaten en yakın mezarlık buraya kilometrelerce uzakta. Bu caddede ancak mesut dolaşılabilir. Yalnız bu caddede bulunmak insanı mesut etmeye kafidir. Yaşadığımı, ben de saadetimi düşünmeliyim. Şu kadar dükkanın içinde elbette beni de mesut, hiç olmazsa memnun edebilecek şeyler satanlar da yok değil ya! Şuracıkta kunduralarımı boyatabilirim. Şu kravatı pekala satın alabilirim. Yeni gelmiş şu şiir kitabı bana pekala zevkli saatler geçirtebilir. Ben de pekala şu mesut insanların fotoğraflarını çıkarttıkları fotoğrafhanelerden birine girebilir, ben de mesudum, benim de resmimi çekebilirsiniz diyebilirim. Fotoğrafçı da itiraz edemez, sizin kimseniz yok, fotoğrafı ne yapacaksınız, diyemez. Sorarsa, elbette günün birinde benim de bir sevgilim olabilir. Sizin çekeceğiniz bu en güzel fotoğraf onun çantasının gizli bir köşesinde, güzel kokular içinde yatabilir, derim. Sonra, beni sevecek kimse çıkmasa bile, haberiniz yok mu, yeni bir şiir kitabım intişar etti, bu kitap pekala bana şair dedirtebilir ve kimbilir, zaman gelir, edebiyat tarihçisi, bu kitap intişar ettiği zamanki fotoğrafımı arayabilir. İstikbalin nefis kağıtlı bir edebiyat tarihinin sayfaları arasından bütün gençliğimle tebessüm edebilirim. Evet, evet, hiç olmazsa genç değil miyim, ağarmış saçlarımla, biraz bezgin duruşuma bakmayın, nüfus tezkerem yanımda, buyurun, ben daha genç sayılırım. Ve sırf genç olmam, benden isteyeceğiniz tebessümü dudaklarımda yaratabilir. Bir fotoğrafhanenin önünde bir otomobil durmuş ve etrafında bir meraklı kalabalığı hasıl olmuş. Yaklaşıyorum, otomobilin içi, camların kenarları bütün çiçeklerle süslü. Demek gelinle güvey fotoğrafhanedeler. Ben de bu fotoğrafhaneye girer, hem fotoğrafımı çıkartmış olur, hem de hayatlarının en mesut zamanlarından birini yaşatmakta olan bu çifti, kapıdan çıkmak üzere iken olsun, bir defa selamlarım. Bütün duvarları fotoğraflarla kaplı holde bekliyorum. Bütün fotoğraflardaki insanlar tebessüm ediyorlar. İşte, yeni rütbesinin verdiği gurur ve emniyetle istikbaline gülümseyen genç subay. Büyük bir lastik topu dünyanın en büyük hazinesi imişçesine sıkı sıkı tutmuş, yanaklarından sıhhat fışkıran gürbüz çocuk. Bir fakültenin mezunlar hatırası: Hocalar, memnunluk ve iftihar içinde; yeni mezunlar da hocalarının etrafında, sırtlarından bir yükü atmış, uzun bir yolu bitirip bir ağaç altına oturmuş insanların saadetiyle gülüyor, hep gülümsüyorlar. Sonra, yeni evliler, yan yana dururlarken, sevinçten, hazdan titredikleri adeta hissedilen, çiçekler içinde yeni evliler. Bütün şu delikanlılar hep evlenmişler, saadet duymuşlar ve mekteplerini bitirdikleri zaman fotoğraflarını çekmiş olan fotoğrafçıya koşup, işte evlendik, bu sefer de evlenme saadetini tadıyoruz, yeni fotoğrafımızı çekin, demişler. Sonra, pürüzsüz, uzun bir evlilik hayatının en güzel bir noktasında, belki bu izdivacın bir senei devriyesinde, birkaç yaşına gelmiş çocukları ortalarında resim çektiren eski evliler. Kadın biraz şişmanlamış, erkeğin alnından doğru saçları seyrekleşmeye başlamış, karşı duvarda asılı bir yeni evliler fotoğrafına bakarak gülümsüyorlar. Burada her şey, herkes birbirine gülümsüyor. Hiçbir ihtiyar, hiçbir çirkin, hiçbir düşünceli insan resmi yok. Sanki bu fotoğrafhaneye sevinçsiz hiçbir insan ayak atmamış. Yahut fotoğrafçı, bir muvaffakiyet sırrı olarak, makinesinin karşısında candan gülümseyemeyecek müşterisinin fotoğrafını çekmemiş. Ben böyle düşünürken, birden atölyenin kapısı açıldı, gelin, elindeki çiçeklerden daha beyaz beyazlar içinde, yanında genç kocası, bir bahar havası bırakarak, bir bahar rüzgarı gibi önümden geçtiler, kendilerini bekleyen otomobile bindiler. Fotoğrafçı onları selametledikten sonra bir müddet daha eşikte kalarak otomobili gözleriyle takip etti, sonra geri döndü, yarattığı eserden memnun bir sanatkar haliyle kendi kendine gülümseyerek, beni görmeden bulunduğum tarafa birkaç adım attı. Neden sonra varlığımı fark edip, tatlı bir rüyadan uyanır gibi, bakışlarıyla ne istediğimi sordu. Buraya fotoğraf çektirmek üzere gelmiş olduğunuzu unutun! Evet, zorla tebessüm ne kadar çirkindir! Zaten benim zorla gülmeye ihtiyacım yok. Şu adesenin arkasından bütün bir ebediyet bana bakıyor demektir, ben de bütün o ebediyete, bana hayran kalacak bütün o müstakbel nesillere büyük bir şair gibi biraz mağrur, biraz yüksekten, sadece tebessüm edebilirim. Çok mu fazla kendini beğeniş? Çok büyük, hatta gülünç bir iddia mı? Doğru! Benim esasen hayatta hiçbir iddiam olmadı ki!.. Bu çıkacak fotoğrafımın daha küçük, daha mütevazı bir vazifesi olabilir. Belki, dinimin bana vaat ettiği en yüksek mertebeye erişir, belki bir gün şehit düşerim. Belki o zaman bu fotoğrafımı, bazı mecmualar, diğer şehitlerinkilerle beraber, basarlar. Belki mektebim, verdiği şehitler arasında benim de bu resmimi müzesinin bir köşesine asar. Belki sadece ölüp giderim. O zaman da bu fotoğrafım hayatta kalmış birkaç akrabamın, birkaç vefalı arkadaşın beni anmalarına vesile olur. Onlara, şimdiden şükran ve dostluk tebessümlerimi göndermeliyim.


Tesadüflere kesinlikle inanmam, inanamam. Şans veya tesadüf dediğimiz şeylerin, fırsatları beceri ile birleştirebilme ustalığının sonucu olduğunu da duydum; hesaplanmamış olasılıkların toplamı olduğunu da; bizim kavrama gücümüzün çok ötesindeki evrenin ilahi düzeninin bir parçası olduğuna da. Belki biri doğru, belki hepsi, ama tesadüflerin rastgele olması, beni hiç bir zaman ikna edemedi. Karşılaştığım tesadüflerin çoğu, ilk anda olmasa bile sonradan gerçek yüzlerini gösterdikleri zaman, rastgele olamayacak kadar mantıklı, yerinde ve benim hayatımı tamamlayan şeylerdi. Metallica'yı dinlemeye başlamam gibi. O zamanların travmatik halinde o anı çok isabetli ve temiz bir şekilde hatırlamam mümkün değil. Fakat hissettiklerimi unutabilmem de bir o kadar imkansız: aşk, neredeyse karşılıksız bir sevgi, hayatını adamışlık, tutku ve bunu takiben çoğu zaman geldiği gibi ihanet, inançsızlık, şaşkınlık, hüzün, anlamsızlık, boşluk, çok derin bir boşluk ve acı, acı, acı... Bir haftanın bazen bir saat kadar kolay ve nasıl olduğunu hala anlayamadığım bir şekilde çabuk geçtiği, bir dakikanın da kimi zaman aylara sığamayan sessiz ve sinsi hareketsizliği arasında zaman kavramımın allak bullak olduğu günlerden birinde hatırladım Metallica'yı. Çocukluk anımdı, ilk-okul arkadaşlarımdan bazıları çok severdi ve ara sıra bana da dinletirlerdi. O zamanlar da hoşuma giderdi, mesela Justice for All şarkısındaki sakin ve yavaş girişin aslında fırtına öncesi sessizlik olmasının şüphesiz çekici yanları vardı. Ama kulağıma hoş gelse de o zamanlar pek ilgim yoktu, benim için birşey ifade etmiyordu. Odamda, hislerimin ruhumu tırmalayan sessiz çığlıkları arasında kaybolduğum bir sırada yeniden duymak istedim o sükuneti. Devamı fırtına olsa da, girişteki o sessizliğe, o sakinliğe, o şefkate belki de, ihtiyacım vardı. O kadar yıl sonra ve öyle bir ruh hali içerisinde açtığım ilk Metallica şarkısı neydi, hatırlamıyorum. Unforgiven 2 miydi, Justice for All mıydı, aklıma gelmiyor. Fakat dediğim gibi, o sessizliği bulmuştum nihayet, aradığım o sakin anı, fırtınanın gözündeki dinginliği benimsemeye başlamıştım. İşin garibi, fırtınanın kendisi de çok çekici gelmeye başlamıştı. Metallica ile o güne kadar kendimde olduğunu fark edemediğim, varlığı benden gizli olan bir gücü keşfettim. Fırtınalar içimde değildi artık. Dinlediğim her yeni şarkı ile geçmişimi, yaşadıklarımı yeniden yazıyordum ve itiraz ediyordum. Ondan sonra yaşadıklarımdan toparlanmaya adadığım 3-4 yılımın soundtracki oldu Metallica. Her Fade to Black dinlediğimde yalnızlığımın kendi yarattığım bir yalan olduğunu hatırlattı Metallica bana. One... One'ı nereye sığdıralım. Sadece kemiklerime kadar hissettiğim ama söyleyemediğim şeylerin çığlığı olmak bir yana, beni hareketsiz kılan ve aklımın tek kişilik hücresinde hapseden uyuşuk hissizliğimi de anlatıyordu. Justice for All dinlerken evrenin adaletine itiraz ediyordum. St. Anger şarkısını bütün sözleri ile tüm gücümle kaç kere haykırdığımı hatırlamıyorum bile. Herhalde çoğu şarkının benim için taşıdığı özel bir anlam var, eminim diğer Metallica hayranları için olduğu gibi. Yaşadıklarım şimdi bazen kötü, bazen komik anılar olarak geride kaldılar. Fakat Metallica hayatımın vazgeçilemez bir parçası olarak benimle kaldı. Daha sonra kendimi toparlayıp dinlediklerim hakkında daha mantıklı ve derin düşünebilmeye başladığım zaman, Metallica'nın tüm albümleri boyunca anlattığı ve Death Magnetic ile tamamlanan bir hikayesi olduğunu farkettim. Metallica da, aynı benim gibi, bir büyüme ve olgunlaşma sürecinden geçmişlerdi. Belki de o yüzden şarkıları bu kadar anlamlıydı benim için. Metallica'nın hikayesini albümlerin genel konularından, yani içlerindeki şarkıların sözlerinden, çıkartabiliriz. Bununla beraber Metallica'nın gelişiminde 3 aşama varmış gibi geliyor ve bu 3 aşama, şarkıların sözleri ve albümlerin konuları hariç, 3 tane Unforgiven şarkısında kendisini gösteriyor. Kill 'em All albümünde bariz olan sinir ve isyan içerisinde Metallica'nın kuruluş mücadelesinin izleri yatıyor. El altından dolaştırılan demo kasetlerinin sayesinde ilk kitlesini kazanan Metallica'nın, o zamanlar yeni yeni oluşan ve ilk kuruldukları şehir olan Los Angeles'da kabul görmeyen trash metali benimsettirmek istemelerinin de etkisi ile daha gürültülü, daha sert, daha hızlı ve daha sinirli, tepkili çaldıkları müzik, ilk albümlerinde kendisini gösteriyor. Bu sinir, hırs, tutku ve yaşama dair şehvet, Metallica'nın gelişmesindeki birinci aşamanın temellerini atıyor. Birinci aşama Ride the Lightning albümü ile başlıyor ve Black Album diye de bilinen Metallica albümleri ile son buluyor. Bu aşamada hissettikleri herşeyi, onları kabul etmekte direnen o topluma yönlendiriyorlar. Bu albümlerindeki şarkıların büyük bir kısmı toplumsal eleştiri niteliğinde neredeyse. Bu... And Jusitice for All albümü ile tavan yapıyor ve Metallica albümlerinde The Unforgiven şarkısı ile kendini gösterip, aynı albüm içerisinde kendisini ikinci aşamaya bırakıyor. The Unforgiven adeta fonksyonalist bir sosyoloji tezi gibi, bir insanın bütün mutsuzluklarını topluma mal ettiği, kendisini ifade edebilmek için yer bulamadığını anlattığı bir şarkı. Yaşamdan, ölüme kadar bir ömrü kapsayan bir zaman dilimi içerisinde bir insanın kuralları nasıl öğrendiğinin ve o kuralların o insanı nasıl körelttiğinin, nasıl mutsuz ettiğinin hikayesi. Baştan kaybedilmiş bir savaş olarak görülen ve pişmanlıklarla dolup taşan bir hayat, bizi biz yapan, bize böyle var olmamız gerektiğini öğreten bir toplumun meyvesi. Kalan anılardan, aşağı bir adamın sözlerine; çarpık yapılmış evlerden, taçsız bir krallıkta annenin söylediği bilgelik dolu sözlere; kanayan bir ruhtan, yırtılmış bir kişiliğe kadar adeta insan ruhunun en karanlık köşelerinde seyreden bu aşamayı temsil eden şarkı da Unforgiven 2. Affedilemeyen bir kişiye hitap edilen ve bu aşamanın konusu ile paralel bir şekilde karşılıksız çıkan hislerin ve uzun bekleyişlerin açtığı yaralardan bahseden şarkı, en sonunda çareyi, kendi özgürlüğünün, ruhunun belki de, anahtarını karşıdakinin ellerine bırakmakta buluyor. Yine bu aşamanın temasıyla el ele giden çaresizlik, güçsüzlük ve özgürlüğün imkansızlığı vurgulanmış oluyor. St. Anger albümü aşamalar arası bir geçiş niteliğinde. Bir ve ikinci aşamalarda var olan irade eksikliğinin üzerine gidildiği, sinirin, öfkenin topluma, aileye veya Wasted My Hate'de dendiği gibi içeriye, ya da herhangi bir yere döndürmeye gerek olmadığının ilk kıpırtıları. Tabi, bu arada Metallica çok şey yaşadı ve bundan bahsetmekte çok yarar var. Baterist Lars Ulrich ve vokalist James Hetfield 1997 yılında evlenmişler ve ikisinin de 1998'de çocukları olmuştu. Bu sorumlulukları bazen aylarca müzik ile uğraşamamalarına sebep oluyordu. O zamanlar grupta basçı olan Jason Newsted ise hayatını müziğe adamış olduğunu söyleyerek evlenmeyi veya çocuk sahibi olmayı aklından çıkarmıştı. Bu yüzden aylarca müzik yapmadan geçen zamanlar Jason Newsted için çekilmez bir hale gelmişti. Elindeki boş zamanı Echobrain isimli bir grup kurarak ve ilk albümlerini çıkartarak geçiren Newsted, bu yaptığının James ve Lars tarafından hoş karşılanmadığını ve ikisi arasında bir seçim yapması gerektiğini anlayınca Metallica'yı terk etti. Zaten o sıralar St. Anger albüm çalışmaları sırasında çok zorluklar yaşayan, sürekli kavga eden ve bir psikologtan grup terapi gören Metallica adeta dağılma noktasına geldi. Newsted'in grubu terk etmesinden 6 ay sonra Hetfield çok uzun sürelerdir var olan alkol bağımlılığı ile mücadele etmek için apar topar bir rehabilitasyon merkezine gitti ve herkesin tahmin edebileceğinden çok uzun bir süre orada kaldı. Daha sonra solo gitarist Kirk Hammett'in anlattığına göre, James'in gitmesi, hem Lars hem de kendisi için bir dinlenme ve yenilenme süresi oldu. Kirk sörf yapmaya başladı ve daha iyi sörf yapabilmek bütün kötü alışkanlıklarından vazgeçti. Lars hayatının yeni bir döneme gireceğini anlayarak evindeki neredeyse tüm tabloları satışa çıkardı ve bir nevi deri yeniledi. Hatta bu sırada, daha ilk albümleri olan Kill 'em All bile çıkmadan gruptan çok kaba bir şekilde attıkları ve daha sonra Megadeth'i kuran Dave Mustane ile bile yüzleşti Lars (Mustane'in ilk lafı 20 yıldır bu anı beklediği oldu). James Hetfield rehabilitasyondan döndüğü zaman, neredeyse 180 derece değişmişti. Saçı başı düzgün, daha temiz giyinip gözlük takan, adeta inek bir öğrenciye bezen bir havası vardı. Grup terapinin devam etmesi, James'in yeni hali ve basçı eksikliğinde yapımcı Bob Rock'ın bas çalması ile oluşturulan St. Anger albümü, diğer albümlerinden tamamen farklı oldu ve birçok Metallica hayranı gruba dair inançlarını kaybettiler. St. Anger onlar için daha çok bir terapi gibiydi, içlerinde zehiri akıttıkları bir albümdü belki de. Hetfield'ın sözleri ile bütün albüm sinirin sağlıklı bir şekilde ifade edilebilmesini anlatıyordu. Frantic ile inceledikleri hayatlarının anlamı, Some Kind of Monster ile bir kimlik krizine dönüşmüştü. Metallica'nın adeta imzası haline gelen gitar sololarının eksikliği, özellikle, ben dahil bir çok hayranı gayet üzmüştü. Başkalarını bilmem ama benim üzüntülerimin hepsi yeni albümleri Death Magnetic ile geçti. Aşamalar arası geçişten canlı ve süper bir basçı olan Rober Trujillo'nun eklenmesi ile daha güçlü çıkan Metallica, Death Magnetic ile yeni bir aşamaya girdiklerini gösterdiler ve Unforgiven 3 ile bunu damgaladılar. ... And Justice for All albümündeki bir çok klasik parçayı andıran The Day That Never Comes'dan tutun da, All Nightmare Long, Cyanide, Judas Kiss, My Apocalypse ve Broken Beaten Scarred gibi ağır ve sert parçaların bir arada olduğu muhteşem, Load ve ReLoad'daki zincirlerini tamamen kıran bir albüm Death Magnetic. Unforgiven 3 ise neredeyse budizm kokan bir bilgeliğe, ağırbaşlılığa, kabullenmişliğe ve sakinliğe sahip. Bir aralar gözleri boyayan hazine avcılığının bir kenara bırakıldığı ve kendi seçimleri için ne toplumun, ne de ailenin suçlandığı bir şarkı. Kendini affedebilmek gibi varoluşsal düşüncelerin konuşulduğu, amacın varış değil, seyahatin kendisi olduğunu farkettiklerinin bir göstergesi belki de. İradeyi başkasının eline vermeden ve çaresizlik girdaplarının içine düşmeden hem sorumluluk kabul eden, hem de umut veren bir şarkı. Metallica bir peri masalı belki de. Ağır, sert, gürültülü ve insanı baştan çıkaran bir peri masalı. Fakat diğer peri masallarından bir farkı, küçük çocuklara saçma sapan ve gerçek dışı aşk kalıpları veya belli güzellik standartları doğrultusunda güzelin iyi, çirkinin kötü olduğunu öğretmek yerine, hayatın tecrübelerinin paylaşılabildiği ve sonunda herkesin kendini daha iyi hissettiği bir peri masalı. Dün Sofya'da verilen büyük 4 konserinin perde arkasını izlerken Metallica'nın, Megadeth ile sahne paylaşacak ve evlerinin garajında bütün mahalleyi ayağa kaldırırmışçasına deli gibi şarkı söyleyeceği günleri göreceğimi pek sanmazdım. Ama olmuştu işte. Metallica en sonunda o gençlik zamanlarının vurdumduymazlığını ve acımasızlığını üzerinden atmış, rahatlamış ve geçmişleri yüzleşip böyle inanılmaz bir konseri gerçekleştirebilmişti.


Meth Shop Boyz / Batu: 2013 yazında Kadıköy'de şahsen sıkıcı bulduğum bi konserin ya çıkışında ya da molasında laf arasında dönen bir muhabbetti. Stüdyoya girene kadar da pek bir şey olacağını sanmıyorduk açıkçası fakat bir anda bir sürü şarkımız oldu ve müzikten hiç anlamadığımız için hoşumuza gitti. Meth Shop Boyz / Sezgin: Olayımız politik ve absürd mizah içeren sözlerle çiğ, agresif ve hızlı hardcore yapmak. Benim dışımdaki elemanlar pek iri yarı değil ama yine de bize karışmak pek akıllıca olmaz. Batunun bahsettiği konserden çok önceden beri arkadaş olan insanlardık zaten, o konserde böyle bi fikir ortaya sunuldu ve olaylar gelişti. Meth Shop Boyz / Faruk: Grupta sadece bir tane iri var. Geri kalanlar standart ya da minyon. Meth Shop Boyz / Çağatay: Barların, meyhanelerin dibinde oturup, sokakta alkol alanlara gürültü ediyorsunuz diye bağıran zırlayan yaşlılar görüyorum son zamanlarda. Barların olduğu yerde alkol almak yerine pandomim yapmamızı bekliyorlarsa bilemem. Rahatsız edici taraflardan biri bu var, sorsan bir de hepsi İstanbul beyefendisi, hanımefendisi olmakla falan övünürler. Kadıköy'ün Yeldeğirmeni ve Barlar Sokağından Moda'ya kadar olan kısımları ortadan kaldırılırsa eğer, İstanbul'un tam manasıyla biteceği apaçık ortada. Her ara sokak Kadıköyde Kimyasal da dediğimiz gibi bizim birer evimiz gibi. Gece bir tanesine kurulup yatsanız asla doğru mu yapıyorum diye tereddüt etmezsiniz. Kadiköy bana göre panklar ve metalciler için hazırlanmış başlı başına bir şehir. Yeldeğirmeni tarafına ise işgalevi biraz daha hareketlilik getirdi, birkaç kez gidip yakından gördüğüm kadarıyla her gün çeşitli aktiviteler gerçekleşiyor fakat henüz tam olarak verimli kullanım anlamında bakarsak rayına oturmuş değil. Sezgin: Yıllardır, yaşadığım her evden neredeyse daha fazla zaman geçirdiğim, her sokağının her köşesini bildiğim semte tabi ki sahip çıkma ihtiyacı duyuyorum. Özellikle Kadıköy'de yaşanan çatışmalar ve Kadıköy'deki ev sahiplerinin tavrı da bizi bu durumun üstünde durmamıza itiyor diyebilirim. Kentsel dönüşümden çok şahane paralar indirecek cebe bu ev sahipleri ama evlerini, sokaklarını bu standartlara taşıyan, onları maddi açıdan zenginleştirecek olan da sokaktaki bu serseriler. Kadife Sokak başta olmak üzere yaşanan şiddet olaylarının altında ise belediye / mahalleli / polis unsurlarının parmağı olduğunu düşünüyorum. Belki paranoya belki komplo ama bence durum bu ve bu yeni bir şey de değil. 2 temmuz 2011'de belli bir çetenin sokakta içki içen insanlara bıçaklarla saldırması ve arkasından herkesin bildiği bu adamların hiç ceza almayıp üstüne Kadıköy'de birkaç mekan daha satın almaları çok da normal bir durum değil, haksız mıyım? Son olarak da Ermenilerin, Rumların evlerine çöküp de mahallede başka unsur istemeyen salakların aklını sikeyim, onlardan nefret ediyorum. Batu: Semte sahip çıkma olayını yaşam alanına sahip çıkmak gibi görüyorum ben de. Zira çoğumuz Kadıköy merkezde oturmuyoruz fakat evlerimizden daha çok Kadıköy'de vakit geçiren insanlarız ve her tarafını kendi odamızmış gibi biliyoruz. Birisi gelip yaşadığınız yere kafasına göre müdahele etse değişiklik yapsa hoşunuza gitmez sonuçta. Ve bir yeri yaşam alanı olarak algılamak için kira vermenin orada mülk sahibi olmanın gerekli olduğunu düşünmüyorum. Orada yıllardır içki içiyoruz, arkadaşlıklar kuruyoruz, manitacılık yapıyoruz, türlü türlü anılar ediniyoruz ve bizim de en az ev sahibi olarak yaşayan insanlar kadar söz hakkımız var Kadıköy'de. Sokak ve sakinler arası bi kutuplaşmanın varlığı görülüyor son zamanlarda ve bu durumdan şahsen tedirginim. Bunda yalnızca sakinleri suçlamıyorum tabii. Faruk: Hiç söz yazmadım ama sokakta, tuvalette, hamamda nasıl davranıyorsak, neler konuşuyorsak gruba aynen yansıyor diyebilirim. Kentsel dönüşüm İstanbul'u dev bir şantiyeye, insanları da oradan oraya sürülen değersiz canlılara dönüştürmeye yarıyor aslında, başka bir şeye değil. Ha bir de bazı godomanların cepleri doluyor. Semtin merkezinde, yani genellikle takıldığımız yerde bu anlamda henüz bir dönüşüm yaşanmıyor olsa da sokak mahalle sakinleri arasında bir takım tansiyonu yüksek durumlar yaşanıyor bir süredir. Şu an için tarafların ikisi de -hatta üçüncü taraf olan belediye de dahil- sorunları ortadan kaldırmak için doğru adımları atabilmiş değil. Yapıcı yorumlarda bulunmak ve meselenin üzerinde biraz daha düşünmek gerekiyor. Kadıköylü bir grubun adını lanse ettiğinizde yeraltında şeytani black-thrash-death kovalayan elin Brezilyalısı mutlaka biliyordur. Sezgin: Bence yok ama hala Bakırköy'de abuk subuk konuşan insanlar var, Kadıköy'de olduğu gibi. Bakırköy'den uzun zamandır müzik çıkmadığı için de sönmüş olabilir bu çekişme. Çağatay: Şu an böyle bir çekişme yok, Kadıköy'ün zaten tamamen yurtdışına yönelik kendine has punk ve metal sahnesi var. Bunu sakın kimse götü kalkıklık algılamasın çekişmemiz için ortada rakip bir sahne olması gerekir. MSB de bu sahnenin bir parçası, Kadıköy'de yapılan her iş Türkiye şartlarının üstünde ve Avrupalı labellarla sonuçlandığı gerçeği var. Örneğin; Kadikoy'ün metal sahnesi için konuşursak mesela Fransa, İtalya, Kanada ve Şili'den tutun da Tayland'a kadar bilinen bir sahnedir. Hatta son örnek; daha geçtiğimiz yıl Tayland da bir fanzinde Kadiköy sahnesiyle ilgili yazı çıktı. Kadıköy'lü bir grubun adını lanse ettiğinizde yeraltında şeytani black-thrash-death kovalayan elin Brezilyalısı mutlaka biliyordur. Ancak hardcore ve punk anlamında sahnenin çok daha ileri gitmesi gerektiğini, bu da demektir ki bu tarzlarda grup sayısının artış göstermesi gerekir, düşünüyorum. Diğer konu ise mekan sıkıntımız büyük, Kadıköy konserlerini Kadıköy'e çekmemiz lazım fakat şu an yeni açılanlar arasında bunu kaldırabilecek mekan olsa bile henüz bunu rayına oturtamadık. Faruk: Çekişme yok. Ben şahsen Kadıköylüleri de Bakırköylüleri de öpüyorum. Hepsi aynı. Faruk: Bugüne kadar bir tek konser verebildik. Herkes için oldukça eğlenceli bir konser oldu sanırım. Fotoğraflara erişimi olanlar anlayacaklardır, herkes çok mutluydu. Çağatay: Üstlerin başların çıkarılıp herkesin siyah atletle gezmediği ve vokalisti ve ve ve de ve ve ve diye vokal yapmayan bir grubun sahne aldığı, kas şovu sergilenmeyen, ayakta adidas ayakkabı ve adidas beyaz çorap ile moshpit'te Mustapha gibi 360 derece tekme atarak dönülmeyen bir yıkımın gerçekleştiği konser diyebilirim muhtemelen. Sadece bu değil tabi. Sezgin: Benim için standart bir hardcore konseri; birbirini tanımayan ama yine de arkadaş olan insanların eğlendiği, antifaşist tavrın korunduğu terli bir ortam. Batu: MSB'nin konserinde pek de nezih bir ortam yoktu orada bence. Standart bir hc konserini de nasıl tanımlasam bilmiyorum, maço tavırların güç ve erkeklik gösterilerinin girişte vestiyerde bırakıldığı herkesin ortaklaşa birbirinden hasar görüp mutlu olduğu bir ortam diyebilirim sanırım. Tabi bir de faşistlerin varolmadığı. Sezgin: Legalleşse ne içtiğimizi biliriz, her alışveriş sürpriz olmaz, yalnız bu sefer iyi çözdük abi muhabbeti biter, ruh halimize göre sigaramızı yaparız. Bakınız indica vs satica. Abuk sabuk insanlarla abuk sabuk diyaloglar kurmak zorunda kalmayız. Her cigara dumanı alan kanka ya çok güzel koktu da bi fırt alayım mı diye yanlamaz. Sentetik uyuşturucu kullanımı ve buna bağlı ölümler azalır filan. Batu: Legalleşse güzel olur, rahatlarız. Ayrıca buralarda bulamadığımız ve imrenerek baktığımız mamullerin tadına bakma şansımız olur. Fakat acaba yeni bir pazar olarak iyi mi olur kötü mü olur bilemem. Sonuçta suyun toprağın üzerine binen pezevenkler onun da üstüne binip faydalanıcaklar. Legalleşmese de yine kovalayabildiğimiz kadar kovalarız napalım. Faruk: Legalleşse fıstık gibi olur, legalleşmediği sürece maceradan maceraya koşacak insanlar. Sezgin: Grupta benim dışımda futbolla ilgilenen yok. Sokaktaki insanın iğrenç diyebileceği şarkı sözleriniz var, biz sevdik, çok yerde taşı gediğine koymuşsunuz canlar. Selamlıyoruz. Çağatay: Belki de sözlerimiz için şu denilebilir; biraz Seth Putnam iğnelemesi aldık ve damarımıza enjekte ettik, ve bunu artık alışılageldiğin dışına çıkmak istediğimiz tarzda, ki bunu yapabildik mi biz de emin değiliz, anti otoriter sözlerle birleştirip biraz satanizm ile süsleyerek MSB'nin liriklerini ortaya çıkardık. Tabi bunlar sadece özet, sözlerde illa bir sınırlama yok. Saçmalığın olduğu yerde biz varız sanırım. Mesela ben bizim sokağın köşesindeki Alüminyumcu içinde söz yazabilirim, gerçi o kadar da olmaz sanıyorum. Batu: Ayrıca birbirinden kötü fikirler/lirikler arasından seçtiğimiz en kötü olanlarını kullanıyoruz. Antifa'yız evet, ama kafamız da pek çalışmıyor bunu da inkar etmez kimse. Her kötü fikri de MSB için kullanmayalım diye bir depo grubu kurma fikrimiz bile var. O grubun da yakın zamanda kayıt yapmasını arzuluyoruz ama henüz sadece arzulama ve heyecanlanma evresindeyiz. Fakat bana kalsa sokaktaki insanın leş diyeceği sözler gibi de değil aynı sözleri bağlamayla okusak türkü olurdu muhtemelen. Öyle işte. Faruk: Beğendiyseniz ne mutlu bize. Güzel sorular için teşekkür ederiz. Çok saygı selam ederiz. Sezgin: Sokaktaki insan biziz ya, değil miyiz? Selamlar ve saygılar bizden.


Zaman zaman metro şiirleri yazarım. Bu şiir onlardan biri. Metro şiirinin ne olduğunu bilmek ister misiniz? Diyelim ki cevap evet. O zaman metro şiiri işte budur. Metro şiiri, bir yolculuk sırasında metroda yazılmış bir şiirdir. İlk dize, yolculuğunuzun ilk iki istasyonu arasında kafanızda oluşur. Vagon ikinci istasyonda durduğunda kağıda dökülür. İkinci dize yolculuğunuzun ikinci ve üçüncü istasyonları arasında kafanızda oluşuyor. Vagon üçüncü istasyonda durduğunda kağıda dökülür. Ve böyle devam ediyor. Vagon hareket halindeyken yazıya dökmek yok. Vagon durduğunda ise şiiri kurmak yok. Şiirin son dizesi güzergahın son durağında indiğinizde yazılır. Seyahatiniz bir veya daha fazla aktarma gerektiriyorsa, şiirde iki veya daha fazla dörtlük olacak.


Cezaevi yaşantısı ve Tatar Ramazan filmi üzerinden Michel Foucault eşliğinde bir inceleme yazısıdır. İnsanlar üzerinde deney ve gözlem yapmayı mümkün kılmak ve onların üzerinde gerçekleştirilebilen dönüşümleri güvenilir bir biçimde çözümlemek için ayrıcalıklı bir yer olduğuna inanılan panoptikon, kendi mekanizmaları üzerinde bile bir denetim aygıtı oluşturabilir; yani müdür, merkezi kuleden hasta bakıcı, ustabaşı, ilkokul öğretmeni, gardiyan gibi bütün emrinde bulunan görevlileri gözetleyip yargılayabileceği gibi, kendisi de kolaylıkla gözetlenip yargılanabilir. Tatar Ramazan filminin hikayesi basit gibi görünür. Arkasına baktığınız zaman müthiş bir sistem eleştirisi görürsünüz. Gerçekten sorgulayıcı replikler vardır ve oldukça keskindir. ''Burada vurulması gereken biri vardı, onu da ben vurdum,' der. Elbette şiddet çözüm getiren bir yaklaşım olamaz. Yine de gariban bir insan grubunun bir şekilde cezaevine düştüğü bir ortam düşünelim. Hapishane yönetiminden bahsetmiyorum. İçeridekilerden biri çıkıp da yönetim ile anlaşıp, kendi kader arkadaşlarına acı çektirip, eziyet etmeye başlıyorsa, işte o zaman bir kahraman çıkıp bu gidişe bir son vermek durumunda kalabilir. Tatar Ramazan hikayesi 1942'li yıllarda geçiyor. Film, 2. Dünya Savaşı sonrasında tüm dünyayı kötülüğe sürükleyen savaş döneminde ki bir hikayeyi anlatıyor Kasabanın ağası ile tartışan Tatar Ramazan, ağanın oğlunu üzerine göndermesi ile nefsi müdafaa şeklinde bir cinayet işler ve içeri düşer. Hikaye kendini savunmak zorunda kalan bir adamı, şartlar gereği hapis yatmak zorunda olan bir mahkuma dönüştürür. Hapishane müdürü, mahkumlar ile işbirliği yapan gardiyanlar ve koğuş ağası ile kıyasıya bir kavgaya tutuşur. Bu kavga sabır isteyen, yürekli olanın kazanacağı uzun soluklu bir kavga olacaktır. Kavga kültürü olanlar daha iyi anlayacaktır, bu sahneleri, ancak düzen ve düzensizlik üzerine hatırlanması gereken bir film olarak önemlidir. Michel Foucault'ya göre suçluların bilinen anlamıyla fiziksel olarak bir mekana kapatılışlarının ilk başlangıçları, on dokuzuncu yüzyıldan itibaren görülmeye başlar. Suça eğilimli insanın bütün toplumun düşmanı olduğu fikri ceza usulü uygulamasına ilişkin olan derin değişimi açıklamaya yetmemiştir. Tatar Ramazan filmi ile Foucault'nun bağlantı şöyledir denebilir: Hapishane iktidarın toplumsal işleyişi için bir tehdit oluşturmayan yasadışı olaylara karışmış olmakla birlikte, ekonomik bakımdan ezilenleri tehdit eden bir grubu toplumun dışına çıkaran yerdir. Toplumun içerisinde bir ağa ile ters düşen film karakteri sonunda hapis cezası almıştır. Ana karakter, 7 Düvelde Namı yayılan Ramazan 'Tatar Ramazan' olarak bilinir. Dışarının düzen bozukluğuna müdahale edemeden içeri düşen, Ramazan içerideki düzen bozukluklarına daha fazla tahammül edemez ve müdahale etmek durumunda kalır. Mevcut olarak bozuk olan düzenin adaletini, yeniden getirmek zorunda kalmıştır.


21. yüzyıl beraberinde pek çok yenilik getirdi. Postmodern olarak adlandırdığımız bu çağda, sadece teknolojik gelişmeler değil, insan ufkunun pek çok olaya tanıklık etmesinden mütevellit, sürekli bir değişim ve gelişim hali mevcut. Şüphesiz bu gelişmelerin en fazla görüldüğü alanlardan biri de edebiyat. İnsana dair her şeyi içinde barındıran edebiyat, postmodern dönem olarak adlandırdığımız, yeni bir akım ile bizlere yeni hikayeler, yeni senaryolar ve içinde kendimizi kaptıracağımız yeni maceralar sunuyor. Edebiyatta postmodernizm, daha önce hiç dile getirilmemiş konuları sorunsallaştırmasının yanında, tıpkı neo-klasik dönemde olduğu gibi geriye dönüşler de yapabilmektedir. Neo-Klasik dönemde mevcut olan Barok döneme hayranlık, Yunan mit ve tragedyalarını yeniden kaleme alınıp, hayata döndürme isteği, o dönemde yazılmış eserler kadar estetik eserler yazma arzusu, 21. yüzyılın postmodern edebiyat anlayışında da mevcuttur. Neo-Klasik dönemde yazılan eserlerin çoğunda, geçmiş dönemlerde çığır açmış yazılı ve sözlü eserlere referans vermenin yerini, postmodern çağda geçmiş dönemde büyük ilgi görmüş ve yenilik sunmuş olan eserleri yeniden yazmak anlayışı almıştır. Yeniden yazmak söylenilmeyeni, o dönem de söylenilmemesi gerektiği için susulanı çarpıcı bir dille bizlere sunmanın yanında geçmişte yazılmış eserlere daha farklı bir okuma yapmamızı, metindeki sessizliğin üzerine gitmemizi sağlamaktadır. Michel Tournier'ın Cuma ya da Pasifik Arafı romanında yeniden yazmak Daniel Defoe'nun 1719 yılında kaleme aldığı Robinson Crusoe ile sağlanmıştır. Cuma ya da Pasifik Arafı, satır araları dikkatlice okunduğunda hiçbir şeyin tesadüfen kullanılmadığını göstermek üzerine kurulu bir roman. Roman içindeki yer ve kişi isimleri ve bunların sembolize ettiği kuramlar okuyuculara Jacques Lacan ve kendisinin geliştirdiği psikoseksüel gelişim kuramını da sunuyor zaman zaman. Michel Tournier'ın yalnızca Robinson Crusoe'yu değil, mitleri de yeniden canlandırmak istediği roman boyunca dikkat çeken bir diğer önemli unsur. Bu nokta da Camillie Paglia'nın Cinsel Kimlikler adlı kitabı giriyor devreye. Mitoslar hakkında önemli bilgiler sunan bu kitap, Cuma ya da Pasifik Arafı'nı okurken roman içindeki seksüellik, Oedipal Kompleks, gorgon, dişli vajina miti ve daha bunun gibi pek çok mitik olay ve kavramları anlamada oldukça kolaylık sağlıyor, pek çok nokta da Tourner'ın bu kitabı referans olarak kullanmış olabileceği sorusunu da akıllara getiriyor.


Atelier Alessio Blanco, çeşitli sanatçıların, mimarların, tasarımcıların gönüllü katılımıyla oluşan kolektif bir oluşum. Atölyeden çıkan en son işlerden biri ise Walt Disney için hazırlanan Mickey Jackson Mouse projesi. İnsana benzer şekilde tasvir edilerek tasarlanan hepimizin bildiği çizgi karakter Mickey Mouse'un zaman içinde uğradı değişimlerin bir devamı olarak hazırlanan projede sevimli fare artık tümüyle insan olmak istiyor ve bir dizi estetik ameliyattan geçiyor.


Makasçı sallandı ama düşmedi çünkü arkasında zaten upuzun bir kuyruk oluşmuştu. Ne istiyorsunuz? diye sordu arkasını dönüp makasçı. Devrimci Savaşçıların Uluslararası Yardımcıları Organizasyonu'ndanım, dedi sıradakilerden birincisi. E-e-e o zaman dedi makasçı, Buyrun yoldaşlar. İşte size üç kapik. İstediğiniz gibi bölüşün aranızda. Sonra bir başkasını gördü. Ne istiyorsun? diye sordu makasçı ters ters. Afiş için... diye cevapladı ters ters. Makasçı elbiselerini çıkarıp, Kendin dikersin, ayakkabıları da karına verirsin, dedi. Öyle olsun, dedi makasçı ve gitmek için döndü. Çıplak adam alo, nereye gidiyorsun? diye sordular. Ekspres trene yetişeceğim, diye cevapladı makasçı.


Polonya-Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerinin 600. Yıldönümü etkinlikleri kapsamında, Polonyalı deneysel akustik caz ikilisi Mikrokolektyw, Adam Mickiewicz Enstitüsü ve Culture. pl işbirliği ile 24 Eylül Çarşamba günü saat 20:00'de Pera Müzesi'nde konser verecek. Davulda Kuba Suchar ve trompette Artur Majewski'den oluşan ikili, Chicago Dünya Müzik Festivali, Krakow UnSound Festival, OFF Festival, STIMUL ve Eurosonic Festival gibi müzik ve sanat festivallerinde sahne alıyor. Robotobibok adlı Polonyalı caz grubunun küllerinden doğan Mikrokolektyw, coşkulu, elektronikten beslenen, doğaçlamayla zengin ve neredeyse izlenimci akustik caz müzikleriyle altı yıldır Avrupa müzik ortamında yer alıyor.


Amerika'nın yaklaşık yüzyıl sonra dünya çapında başlatacağı Özgürlüğü getirme operasyonlarının başlangıcı, Nazi Almanyasının düzenli ordularının simgelerinin ilk halleri, bir yandan muhteşem denebilecek sanat eseri fotoğraflar, Amerika'da devletin ve ordunun; askerleriyle birlikte faşizme teğet geçtiğini ya da geçemediğini bir paradoks şeklinde ortaya çıkarıyor. Yakında bir yüzyıl önce gerçekleşmiş olacak. Fotoğrafçı Arthur Mole (1889-1983) piksel yönetimi yapan bilgisayar programlarının belki de henüz fikri bile ortada yokken, 11 x 14 inçlik bir makineyle binlerce insanın oluşturduğu dini ve vatansever motiflerin kuşbakışı fotoğrafını çekmiş. İnsanlar piksel olmuşlar, kitlesel haz artarken, pikseller küçülmüş, görüntü büyümüştür. Binlerce askerin oluşturduğu bu semboller Amerikan milliyetçiliğine ve dini temellerine gönderme yaparken, Birinci Dünya Savaşı'ndaki Amerikan askerlerinin varlığını da hatırlatıyordu. Fotoğrafları çeken Mole, İngiltere doğumlu ve ABD'ye sonradan göç etmiş biriydi. Mole'un 12 yaşında Amerika'ya göç etmesinin nedeni de ilginçti. Ailesi, Dr. John Alexander Dowie adında İskoçya doğumlu bir Hristiyan komün-ütopistin peşindeydi. Dowie, 1901 yılında ABD Illinois'te Sion/Zion isimli bir komün-şehir kurmuştu. Bu komün Kurtuluş, kutsal yaşam ve ilahi iyileşme çağrısına bir yanıttı. Binlerce kişinin figuran pikseller şeklinde yer aldığı bu fotoğraf çalışmasında, kılıcı ve kalkanıyla birlikte, Hristiyan inanışına yoğun göndermeler ve militarist söylemler içiçe geçiyordu. Aşağıda örneklerini görebileceğiniz, , ve gibi fotoğraf çalışmalarında görülebilecek militarist-milliyetçi söylem, ABD'nin ulusal birlik oluşturma çabalarının doğum sancılarının fotoğraf sanatında kullanıldığının belgeleridir bize göre. Molte ve Thomas, bu fotoğraf çalışmalarının her biri için haftalarca hazırlanıyordu. Askerlerin duruşları, pozisyonlar için saatlerce denemeler yapıyorlardı. Mole, boş bir alana, hangi şeklin gerektiğini çizdikten sonra, her bir asker için yere işaret koyuyor böylece kaç askere ihtiyacı olacağını çıkarıp, megafonla, askerlerin nerede konumlandırılmaları gerektiğini yönetiyordu. Bizi de ilgilendiren başka bir ilginç örnek de, Living Portrait of President Woodrow Wilson/Başkan Woodrow Wilson'ın canlı portresidir. Birinci Dünya Savaşı sonrası ABD ve Özgür Dünya çıkarlarına uygun olmak üzere yeni bir dünya düzeni gerektiğini savunup, 'ni yayınlamış olan Başkan Wilson, Arthur Mole'un görkemli çalışmalarından biriyle ölümsüzleştirilmiştir. 1918 yılında Ohio'daki Sherman Kampı'nda 21.000 asker ile oluşturulan şekil, Mole'un en bilinen çalışmalarından biridir. Başkan Wilson'ın bizzat Tüm samimiyetimle diye özel olarak imzaladığı fotoğraf çalışması, sadece bir portre çalışması değildir. Fotoğraf, Wilson'ın saçından duruşuna kadar, Vatan kavramına göndermede bulunur ve Wilson'ı Orduların Başkumandanı olarak sembolize etmektedir. Mole'un fotoğraflarındaki önemli bir detay da, çalışmalarını Living/Yaşayan-canlı diye isimlendirmesidir. Piksellerin insanlardan oluştuğu bu fotoğraflarda, insanlar bir araya gelerek devasa semboller, armalar, bayraklar, silahlar oluşturuyor. İnsan, kendi yarattığı simgeleri bir yandan yüceltirken, diğer yandan onların minik birer parçası oluyor. Sembollerin hizmetine giriyor.