İstanbul Modern Sinema, 3-13 Ekim 2013 tarihleri arasında yeni Türkiye sinemasından bir program sunuyor: Biz de Varız! Sinema Sponsoru D-Smart'ın katkılarıyla gerçekleşen program, son iki yıldır adından söz ettiren, Türkiye'de veya yurtdışında merak uyandıran, festivallerden ödüllerle dönen ama vizyonda şans bulamamış veya az yer bulmuş filmlerden oluşuyor. Bu filmler son 20 yıldır gelişmekte olan Türkiye sinemasına yeni karakterler, yeni kimlik temsilleri, yeni toplumsal yaklaşımlar katarken, toplumda öteki olana yer ayırarak çoksesli bir seçki oluşturuyor. Toplam 16 filmden oluşan bu seçkide uzun metrajların yanı sıra, İnan Temelkuran veKristen Stevens'ın Siirt'in Sırrı, Can Candan'ın Benim Çocuğum, Batu Akyol'un Türkiye'de Caz başlıklı belgeselleriyle birlikte bu yıl Berlin Film Festivali'nde Altın Ayı için yarışan ve DAAD ödülüne değer görülen Köken Ergun'un kısa filmi Aşura da yer alıyor. Gösterime sunulacak filmler arasında Mahmut Fazıl Coşkun'unYozgat Blues, Deniz Akçay Katıksız'ın Köksüz, Hüseyin Tabak'ın Güzelliğin On Para Etmez, Ali Aydın'ın Küf, Aslı Özge'nin Hayatboyu, Onur Ünlü'nün Sen Aydınlatırsın Geceyi, Erdem Tepegöz'ün Zerre, Belmin Söylemez'in Şimdiki Zaman, Pelin Esmer'in Gözetleme Kulesi, Derviş Zaim'in Devir, Atıl İnaç'ın Daire ve Ufuk Aksoy'un Devremülk filmleri bulunuyor. Mahmut Fazıl Coşkun'un müzik öğretmeni ve şarkıcı Yavuz ile öğrencisi Neşe'nin taşradaki hikayesini anlatan Yozgat Blues, bu yıl 20. Adana Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Film, Film-Yön En İyi Yönetmen, En İyi Senaryo, En İyi Erkek Oyuncu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödüllerini aldı. Aniden yaşanan bir kaybın ardından ayakta kalmayı başaramayan bir ailenin hikayesini aktaran Deniz Akçay Katıksız'ın ilk filmi Köksüz, 32. İstanbul Film Festivali'nde Seyfi Teoman En İyi Film ve Radikal Halk ödüllerini aldı, Adana Altın Koza'da ise Yılmaz Güney Ödülü ve en iyi kadın oyuncu ödülleriyle değerlendirildi. Yıllardır kayıp olan oğlunu aramaktan vazgeçmeyen demiryolları bekçisi Basri'yi izleyen Ali Aydın'ın ilk uzun metrajlı filmi Küf, dünya prömiyerini bu yıl yaptığı 69. Venedik Film Festivali'nde Geleceğin Aslanı ödülünü kazandı. 49. Antalya Altın Portakal Festivali'nden En İyi Film, En İyi Senaryo dahil toplam 6 ödül alan Hüseyin Tabak'ın yazıp yönettiği Güzelliğin On Para Etmez, 12 yaşındaki Veysel'in gözünden, Avusturya'ya göç etmek zorunda kalan bir ailenin yeni hayat dinamiklerine ayak uydurma çabasını aktarıyor. - İstanbul Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ve En İyi Görüntü Yönetmeni ödüllerini alan Aslı Özge'nin yönettiği Hayatboyu, mutsuz ve tutkusu sönmüş ilişkilerine rağmen, birbirinden kopamamanın duygusal sıkışıklığı arasında kalan bir çiftin ilişkisini konu ediyor. İstanbul Film Festivali'nde En İyi Film olarak değerlendirilen Sen Aydınlatırsın Geceyi adlı son filminde Onur Ünlü, fantastik ve absürd dram arasında gidip gelen öyküsüyle, birtakım olağanüstü özellikleri olan kasabalıların olağan sıkıntılarını yansıtıyor. - Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde 4 ödül alan Erdem Tepegöz'ün ilk filmi Zerre işçi sınıfına gerçekçi ve sade bir bakış sunuyor. Atıl İnaç'ın üç karakterin kullanılmayan bir havaalanı etrafında gelişen trajik komik hikayeyi aktaran Daire, Derviş Zaim'in Anadolu'nun gerçek insanlarının günlük hayatını izlediği Devir, Ufuk Aksoy'un ıssız bir adaya sığınan genç bir kadının dört gününü anlatan Devremülk, Pelin Esmer'in başkalarından kaçan iki insanın karşılaşma öyküsünü yansıtan Gözetleme Kulesi ve Belgin Söylemez'in insanlar arasındaki dostluk ve kader ilişkilerini aktaran Şimdiki Zaman adlı filmleri de gösterilecek filmler arasında bulunuyor. Biz de Varız! başlıklı programda yer alan filmlerin gösterimlerine yönetmenler ve oyuncular da katılacak. Her yıl Muharrem ayında Türkiye'de yaklaşık bir milyon Caferi Şii'nin bulunduğu İstanbul Caferi Cemaati düzenledikleri aşure töreninde Kerbela faciasını canlandırdıkları bir oyunda ortaya koyuyorlar. Bu oyunun provalarında yaşanan dokunaklı anları da gösteren film, 63. Berlinale'den Alman Yabancı Akademisyen Değişim Programı'nın Kısa Metrajlı Film Ödülü'ne layık görüldü. Türkiye'deki beş farklı ailenin evinde geçen belgesel, anne-babaların gözünden lezbiyen, gey, biseksüel ve trans çocukları anlatıyor. Tüm bu farklı hikayeler; inkar, travma, çaresizlik, korku, utanma ve kabullenme gibi temalarla ortak bir zeminde buluşuyor. Çocuklarını olduğu gibi kabul edebilmekle kalmayıp deneyimlerini paylaşan ebeveynler, homofobik bir toplumda aktivist olmanın ne anlama geldiğini yeniden tanımlıyorlar. Homofobinin ve transfobinin karşısında sağlam ve içten anlatımıyla duran belgeselde, gücünü anne babalarının sevgilerinden alan gençlerin hikayelerini izliyoruz. Daire, üç karakterin kullanılmayan bir havaalanı etrafında gelişen trajikomik hikayesi. Feramus, babasını ve üniversitedeki işini kaybettikten sonra büyük şehirden taşraya geri döner. Bir yandan miras işlerini yoluna koymaya çalışırken bir yandan da kullanılmayan havaalanında çalışmaya başlar. Feramus'un komşusu, tek başına iki çocuğunu yetiştirmeye çalışan Betül ise, belediye tiyatrosundaki işini kaybeder ve ölü yıkayıcılık yapmaya karar verir. Atıl İnaç, sıradışı sorunlara şaşırtıcı çözümler bularak hayata meydan okuyan bu karakterlerin yaşamaya fırsat bulamadıkları aşklarını, yaşamla ölüm arasındaki hikayeleriyle harmanlıyor. Derviş Zaim son filminde Anadolu'nun gerçek insanlarını ve günlük hayatlarını izliyor. Burdur'un Hasanpaşa köyüne kamerasını çeviren yönetmen, inançları ile modern dünya arasında kalmış çobanların başlarından geçen komik ve zaman zaman trajik olayları anlatıyor. Köyde her yıl düzenlenen çoban yarışmasında, geleneğe göre koyunların postu bir kayadan parçalayarak elde ettikleri toz boya ile kırmızıya boyanır. Fakat o sene köyün yakınında açılan mermer ocağı kırmızı renkli kaya bulmayı zorlaştırmıştır. Belgesel ile kurmacayı fantastik unsurlarla bir arada kullanan film, kendine has anlatım diliyle dikkat çekiyor. 2005 yılından beri çektiği kısa filmlerle festivallerden ödüllerle dönen Ufuk Aksoy'un ilk uzun metrajı Devremülk, geçirdiği kötü günlerin ardından yalnız kalmak için kış vakti ıssız bir adaya sığınan genç bir kadının dört gününü konu alıyor. Yalnız kalarak iyileşebileceğine inanan kadının bu melankolik adadaki ziyareti, aniden çıkagelen davetsiz bir misafirle bozulur. Geceyi birlikte geçirmek zorunda kalacak iki kadın üzerinden yalnız kalamama, kaçamama, kıstırılma halini resmeden film, geçtiğimiz yıl! f İstanbul'un 'Ev' bölümünde gösterilmişti. Pelin Esmer,11'e 10 Kala'dan sonra başkalarından kaçan iki insanın karşılaşma hikayesini anlatıyor. Nihat, ıssız bir ormanın tepesindeki gözetleme kulesine bekçi olarak sığınmış; Seher ise Tosya'da otoyol kenarındaki bir gara kendisini zor atmıştır. Her ikisinin de kendileri ile bir savaşı vardır. Beklenmedik bir anda yolları kesişen bu iki insan, suçluluk duygusuna karşı verdikleri savaşı artık beraber sürdürmek zorundadırlar. Hüseyin Tabak'ın yazıp yönettiği filmi, Avusturya'ya göç etmek zorunda kalan bir ailenin yeni hayat dinamiklerine ayak uydurma çabasını 12 yaşındaki Veysel'in gözünden izler. Veysel için geldiği ülkedeki yeni dile ve kültüre alışmak bir hayli zordur. Onun bu zor hayatındaki tek umudu sınıf arkadaşı Ana'ya aşkıdır. Veysel bu aşka tutunarak hayalleri ile yaşamaya çalışır. Aşkını ilan ettikten sonra hayallerinin bittiği yerde gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalır. Film, 49. Antalya Altın Portakal Festivali'nden En İyi Film ve En İyi Senaryo dahil toplam altı ödül kazandı. İlk gösterimi Berlin Film Festivali'nde gerçekleştikten sonra ve İstanbul Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ve En İyi Görüntü Yönetmeni ödüllerini kazananan film, Köprüdekiler ile iyi bir başlangıç yapan yönetmen Aslı Özge'nin ikinci filmi. Filmin ana karakterlerinden Ela, güncel sanat dünyasının saygın isimlerinden biri, Can ise başarılı bir mimardır. İstanbul'un en seçkin semtlerinden birinde, Can'ın tasarladığı bir evi paylaşırlar. Can ve Ela mutsuz ve tutkusu sönmüş ilişkilerine rağmen, evlilik kavramının konforuna sığınarak çevrelerine ve kendilerine karşı bir oyun oynarlar. Tüm sorunlarının çözümü ayrılık olabilecekken, birbirinden kopamamanın duygusal sıkışıklığı arasında kalan bu çiftin ilişkisi bir gün değişecektir. Köksüz, aniden yaşanan bir kaybın ardından, ayakta kalmayı başaramayan bir ailenin hikayesini anlatıyor. Nurcan kocasının ölümünden sonra üç çocuğu ile hayatta tek başına kalır. Evin en büyük kızı Feride, kaybolan baba rolünü üstlenince, evin tek erkeği 17 yaşındaki İlker, babasına duyduğu hayranlık nedeniyle Feride'nin eline geçen kontrole tepki olarak aileden hızla uzaklaşır. Evin en küçüğü Özge ise ergenlik çağındadır ve ailesine en çok ihtiyaç duyduğu zamanlarda bir kenarda unutulur. Evin yükünden bunalan Feride'nin bir kaçış olarak önüne gelen evlenme teklifini kabul etmesiyle ailedeki dengeler bir kez daha alt üst olur. Köksüz, yönetmeni Deniz Akçay Katıksız'a, İstanbul Film Festivali'nde Seyfi Teoman En İyi İlk Film ve Radikal Halk ödüllerini kazandırdı. Dünya prömiyerini yaptığı Venedik Film Festivali'nden Geleceğin Aslanı ödülüyle dönen Ali Aydın'ın ilk uzun metrajlı filmi Küf, yıllardır kayıp olan oğlunu aramaktan vazgeçmeyen demiryolları bekçisi Basri'yi izliyor. Basri'nin hayattaki tek varlığı olan oğlu Seyfi, bundan 18 yıl önce üniversite öğrencisiyken gözaltına alınır ve o günden sonra kendisinden bir haber alınamaz. Yetkili kurumlardan herhangi bir bilgi alamayan Basri için oğlu ne ölmüş, ne yaşıyordur; ne vardır, ne de yoktur. Oğlunun ortadan kayboluşundan altı yıl sonra eşini de kaybeden Basri gitgide yalnızlaşır. Kendini sosyal hayattan soyutlayan bu babanın artık tek umudu geri döneceğine inanmak istediği oğlu için yazdığı dilekçelerdir. Belgesel olarak çekilen bu film, 16 yaşındaki profesyonel kadın güreşçi Evin Demirhan'ın hayatına odaklanıyor. Güreşten kazandığı para ile ailesinin geçimini sağlayan Evin, 2010 yılında kendi kulvarında kazandığı Avrupa Şampiyonluğu gibi büyük başarılar kazanmış olmasına rağmen, ağabeyleri onun bu sporu meslek olarak sürdürmesine karşı çıkar. Evin'in hedefi Dünya Şampiyonası'nı kazanmaktır. Siirt'te genç bir kız olarak yaşamanın getirdiği zorlukları tek başına göğüsleyen Evin'in hayali, yaşadığı şehirdeki kanlı olayların önüne geçebilmektir. Mina, günümüz toplumundaki pek çok genç gibi işsiz, yalnız ve mutsuzdur. Yaşadığı ülke ile bağlarını koparıp Amerika'ya kaçmayı ister ama bu hayalini gerçekleştirecek parası yoktur. Gerekli parayı biriktirmek için bir kafede falcı olarak çalışmaya başlar ve insanlara kaderleri ile ilgili umut dağıtır. Telve izleriyle insanları beklentileriyle buluştururken bir yandan da kendi şimdisini ve geleceğini sorgular. Bu sırada kafede çalışan diğer falcı Fazi ve kafe sahibi Tayfun'un, Mina'dan farklı beklentileri vardır. Belgeselleri ve kısa filmleri ile tanınan Belmin Söylemez'in bu ilk uzun metraj deneyiminde insanlar arasındaki kader ve dostluk ilişkilerini ve Mina'nın şimdiki zamandan geleceğe kaçış hikayesini izliyoruz. Önder ve Zuhal Focan, Kerem Görsev, Muvaffak Falay, Herbie Hancock, Can Kozlu, Okay Temiz, İlhan Erşahin, Cüneyt Sermet gibi caz müziğinin 50 duayeni ile yapılan röportajlar sonucu derlenen bu belgesel, caz müziğinin ve müzisyenlerinin sosyal konumlarını, gelişim evrelerini ve etkileşimlerini Türkiye'nin tarihiyle paralel olarak ele alıyor. Bu çalışma aynı zamanda sosyolojik bir gelişim sürecini de izleyiciye sunuyor. Film, Türkiye'de caz tarihini anlatan ilk belgesel olma özelliğini taşıyor. Bu ay düzenlenen Altın Koza Film Festivali'nden En İyi Film ödülünü alan Mahmut Fazıl Coşkun ikinci filminde müzik öğretmeni ve aynı zamanda şarkıcı olan Yavuz ve onun kurstan öğrencisi Neşe'nin taşradaki hikayesine bakıyor. Aldıkları bir iş teklifi sonunda Neşe ile Yavuz, Yozgat'a taşınırlar. İcra ettikleri müzik türüyle kimsenin ilgisini çekemeyen ikilinin çabalarına orada tanıştıkları Sabri'nin yardımları da eklenir. Yavuz, Neşe ve Sabri'nin bu taşra hayatında kurdukları ilişki karmaşıklaşır ve hayattan ve birbirlerinden beklentileri değişmeye başlar. Altın Portakal Film Festivali'nden dört ödülle ayrılan, Erdem Tepegöz'ün ilk yönetmenlik denemesi Zerre, işçi sınıfına gerçekçi ve sade bir bakış sunuyor. Pek çok insan gibi işsizlikle mücadele eden Zeynep, küçük kızı ve annesiyle büyük şehirde kendi ayaklarının üzerinde durmaya çalışır. Tekstil atölyesindeki işinden atılmasıyla hayat daha da zorlaşır. Şehir dışında bulduğu yeni işi için yollara düşer. Girdiği bu işte herkes birbirinden üçkağıtçı çıkar. Film boyunca Zeynep'i yalnız bırakmayan kamera, onun karanlık dünyasını, her gün verdiği mücadeleyi izleyiciye birebir verirken, yönetmen bu küçük insan öyküsü üzerinden varoluş kavramını sorguluyor.


on dönemlerde daha da sık şekilde dergiler birçok nedenden ötürü kapanırken, yepyeni ve Paris Review ilhamlı bir dergi yayın hayatına başladı: İstanbul Review. Yaz 2012, ilk sayısı, başta 214 sayfalık kuşe kağıt ve kaliteli kapağı, sade temiz tasarımı, kısa öyküleri, yerli yabancı illüstrasyonları, kitap incelemeleri ve özellikle de Recep Tayyip Erdoğan röportajı ile dikkat çekmekte. Genel yayın yönetmeni Hande Zapsu Watt, kendilerinin, multikültürel bir altyapıya sahip, köklü ya da keşfedilmeyi bekleyen ve yazdıkları kelimelere ışık tutup onları değiştiren yazarlardan oluşan, özet olarak dünya edebiyatı için sınırları geçmek ve boşlukları doldurmak için varolan bir platform istediklerini yazmış şubat 2012 tarihli giriş yazısında. Tamamı ingilizce olan dergide sadece Almanya eski başbakanı Gerhard Schröder ve Recep Tayyip Erdoğan'ın röportajları kendi dillerinde, almanca, türkçe olarak verilmiş. Röportajların geneli 8-12 soruluk olmakla beraber konu bütünlüğü neredeyse aynı, favori kitaplar ve yazarlar, karakterler ve yaratım süreçleri; farklı olarak devlet erkanı üyelerine yöneltilen sansür ve edebiyata bakışları. Başbakanlık Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu'nun verdiği raporlara dayandırılarak yayınevlerine ve çevirmenlere hala devam etmekte olan davalar açıladursun Bazı kitaplar bombadan daha tesirlidir. şeklinde bir açıklama yapan Recep Tayyip Erdoğan'ın edebiyat üzerine verdiği röportaj gerçekten ilgi çekici. Sansürün her alanda normalleştirilerek uygulandığı günümüzde, bu işe en fazla emek sarfeden ve konu ile alakalı duruşunu madem konu edebiyat- tecahül-i arif sanatını başarılı şekilde kullanarak gösteren başbakanın verdiği cevaplar da keza. Kendisi çocukluk döneminde hemen her çocuk gibi edebiyatla ilk tanışmasının ninniler ve masallar yoluyla olduğunu, yine aynı dönemde simit ve su satarak kazandığı paralarla hemen gidip kitap aldığını belirtirken gençlik dönemini Benim neslimin gençlik yılları ne yazık ki Türkiye'de ve dünyada oldukça çetrefilli meselelerin tartışıldığı, tatsız hadiselerin yaşandığı bir döneme rastladı. Sembollerin, sloganların ve eylemin, fikirlerin önüne geçtiği, zihinlerin ipotek altına alındığı, gençlerin başkalarının fikirlerine tahammülde zorluk yaşadığı bir dönemdi o dönem. Kitaplara, dergilere, gazetelere, yazarlara, şiire, romana, öyküye farklı anlamlar, farklı misyonlar yüklenmişti. Gençler, öğrenmek için okumak yerine, ideolojilerini desteklemek için okumayı tercih ediyorlardı. İfade özgürlüğü, bizim de üzerinde hassasiyetle durduğumuz ve standartlarını her geçen gün yükselttiğimiz bir alandır. Böyle zor bir süreçte, ben de, arkadaşlarım da gençlerin maruz kaldığı, ya da maruz bırakıldığı bu puslu ortamdan kendimizi muhafaza etmek için yoğun gayret gösterdik. Dar ideolojik kalıplara sıkışıp kalmak, başkalarına kulaklarını tamamen kapatmak, yeniliklere, farklı ve aykırı düşüncelere tehdit gözüyle bakmak gibi dönemin arızi durumlarına kendimizi kaptırmadık. Fikri temeli olmayan, düşünceyle zenginleştirilmeyen hiçbir hareketin başarılı olamayacağını biliyorduk. Fikir alışverişinin ve münazaraların ancak okumakla, çok okumakla verimli hale getirilebileceğinin bilincindeydik. İşte onun için, hem çok okumaya, hem de geniş bir yelpazede okumaya özen gösterdik. Dönemin yazarları, muharrirleri kadar, Türk ve dünya edebiyatına yön vermiş, kalıcı eserler bırakmış yazarları ulaşabildiğimiz ölçüde takip ettik. Bu noktada şunu da hatırlatmak zorundayım; kitaba ulaşmanın ve kitap okumanın zor olduğu dönemlerdi o dönemler. Bugünkü kadar kitap ve kütüphane yoktu. Ailelerin bütçelerinde kitap bugünkü kadar yer tutmuyordu. Kitapları koltuğunuzun altına alıp, otobüste, dolmuşta, parklarda, üniversite kampüslerinde serbestçe okuyabilmeniz de kimi zamanlar mümkün olamayabiliyordu. Yine de kitaba ulaşıyorduk ve bir kitap onlarca kişi tarafından okunabiliyordu. İnternetin olmadığı, fotokopinin yaygınlaşmadığı bir dönemde bile, güzel bir makale, güzel bir şiir elden ele dolaşıyor, Anadolu'nun her köşesine ulaşabiliyordu. Bugün, ders kitaplarını eğitim öğretim dönemi başlangıcında sıralarının üzerinde hazır halde bulan bir nesil için bu söylediklerim ilginç gelebilir. Ama biz, kitabın kıt, erişilemez, ama bir o kadar da değerli olduğu dönemleri yaşayan bir nesil olarak, bugün çocuklarımızın hiçbir güçlük çekmeden kitaplara ulaşabilmesini temin için mücadele veriyoruz. Çocukluk ve gençlik yıllarıma ait onca şiir ve roman arasında birini öne çıkarmak zor. Ama yine de, burada, Üstad Necip Fazıl Kısakürek ve Sakarya şiirini anmadan geçemem. Tarihi ve o günü anlayabilmek, anlamlandırabilmek adına, Üstad ve Çile'si bizim için gerçekten mümtaz bir yerde olmuştu. şeklinde açıklamış. Sansür sadece edebiyatta değil, sanatta, medyada, siyasette ve diğer alanlarda kabul edilemez bir engelleme yöntemidir. İfade özgürlüğü, bizim de üzerinde hassasiyetle durduğumuz ve standartlarını her geçen gün yükselttiğimiz bir alandır. Başkalarının özgürlük alanlarına mğdahale etmemek, hakaret ederek kişisel hak ve özgürlükleri incitmemek kaydıyla, fikirlerin en özgür şekilde ifade edilmesini savunduk ve savunmaya da devam edeceğiz. Biraz önce bizim neslimizin, gençlik yıllarında yaşadığı sıkıntılara değinmiştim. Yasakların, kısıtlamaların, sınırlamaların ülkenin, gençliğin, fikir, edebiyat ve medya dünyasının üzerine çöktüğü dönemlerden bugünlere geldik. Sadece gençliğimizde değil, yakın siyasi tarihimizde de bu baskıları yakından hissettik. Ben, ders kitaplarında bile yer alan bir şiiri okuduğum için mahkum olmuş, hapis yatmış bir siyasetçiyim. İfade özgürlüğünün, fikir özgürlüğünün ne manaya geldiğini çok iyi bilen bir Başbakanım. Şair Ece Ayhan'ın şu dizesini ben geçmişte de birkaç kez alıntılamıştım: Biz, tüzüklerle çarpışarak büyüdük. Dolayısıyla, genç nesillerin, yeni nesillerin, tüzüklerle, yasaklarla, sansürle itham edilmesine tahammül de rıza da göstermeyiz. Bu gerçekten yüksek bir nokta ki biz ya farklı bir yerde yaşıyor ya da bahşedilen hak ve özgürlükleri beğenmeyip nankörlük yapıyoruz, kimbilir. Sonuç olarak İstanbul Review ilk sayısı ve bu çarpıcı Recep Tayyip Erdoğan röportajı ile her alanda olduğu gibi edebiyat dünyasında da sansürün yerinin aslında bizim hiç de sandığımız gibi olmadığını göstererek bir derecede abarttığımızı göz önüne sererken, istenildiği zaman gerekli desteği sağlayabildiğimiz takdirde kaliteli dergi ve matbuat üretebilmenin hiç de zor olmadığını kanıtlıyor. Son bir kaç yıl içinde kapanan dergiler, yasaklanan kitaplar, dava açılan yayınevleri, hapse giren yazarlar bir yerde yanlış yapıyor olmalılar.


Müziğin artık tek taraflı olamayacağı bir dönemde, çalan ve dinleyenin birbiriyle etkileşimde olduğu tek yer konser ve festivaller. İşte bu nedenle etkinliklerin önemi gün geçtikçe artıyor. İstanbul'da son zamanlarda bunların sayısının da artması neticesinde yeni bir etkinlik takip sitesi var artık; EventZ. Yalnız diğerlerinden farklı. Bir konsere ait işitsel ve görsel tüm ihtiyaçlar tek adreste; grubun-müzisyenin albümleri, öne çıkan şarkı ve video'ları, son konserlerinden bir setlist, twitter'da etkinlik hakkında konuşulanlar ile dikkat çekici içerik sunuyor. Tüm bunların yanı sıra son müzik video'ları Video bölümünde, son müzik haberleri Weblog bölümünde takip edilebilir. Özellikle One Love Pageant ve Rock'n Coke gibi festivallerde epey yararlı olacak olan EventZ'i, Fb ve Twitter'dan da takip edebilirsiniz. Ekip tek kişi, o da ben :) Gökhan Karabıçak. Üç yıldır yayın yapan ve Mart başı son sayısını çıkaran Reset! Journal'de editördüm. Altyapı wordpress tabanlı, ama kodlama bildiğim için onun üzerine geliştirmeler yapabiliyorum. Website 10 Nisan'da açıldı; 1,5 ayda gayet iyi bir tekil kullanıcı sayısına ulaştı. Alexa sıralaması da giderek yükseliyor. Reset!'in hitlerine henüz ulaşmadı, ki zaten bu çok alakasız olur. Reset!; içeriğinde sadece yazı olan bir dergiydi. EventZ ise daha işitsel ve görsel bir website. En azından albüm indirme linkleri ile gelen uçucu hitler her ikisinde de olmadı, olmayacak. Şu an için müzik odaklı bir website olacak, sadece konser ve festivaller olacak. Bunun yanında müzik video'larının olduğu Video bölümü ve müzik haberlerinin olduğu Weblog bölümü de devreye alındı. Evet, Reset! Journal'deyken bir çok konsere davetiyeler, albümler veriyorduk, EventZ'de de yapacağım bunu. Muhtemelen yeni sezonda.


Başka başka şehirlerin kendi bölgelerine has yarattıkları define veya gömü diye tabir ettikleri hikayeleri vardır. Kuşaktan kuşağa aktarılan, kahve köşelerinde define avcılarının masalarına konuk olan ya da uydurulmuş rivayetlerle yola çıkılan efsane masallarıdır. Kimi zaman bir varmış bir yokmuş ile başlayan tepe arkasında sonuçlanan kazma kürek hüsranları, kimi zaman ise büyük paralar harcayıp, devletten izin alınarak yapılan resmi kazılardır. Tamamıyla uydurma hikayelerdir diyemem, ama eğer bir yerde böyle bir hazine yatıyorsa tarihsel sebepleri vardır. Örneğin, insanlık tarihinin bir parçasını oluşturan ölünün defin işlemi sırasında, ölüm sonrası yaşam için mezarına konan kişisel eşyaları olabilir, ya da savaşlarda elde edilen ganimetleri yol boyunca taşıyamayacak olan askerlerin gömdükleri altın, gümüş tarzı parçalarda. Kimi zaman çıkan haberlerde duyarız, kanalizasyon çalışmasında hazine bulundu. Aslında bulunan hazine olmakla birlikte, o hazinenin orda olmasıyla başlayan hikayenin asıl sebebi daha önemli tarihi adına. Lozan antlaşması gereğince 1923 yılında Yunanistan ile Türkiye arasında gerçekleştirilen nufus değişiminde, o döneme kadar yerleşik hayat sürdükleri yerlerinden edilmeleriyle bırakmış olabilecekleri maddi birikimleri de olabilir. İstanbul için de ayrı ayrı hikayeler uyarlanmıştır. Ayasofya için ayrı, Topkapı Sarayı'nın konuşlandığı Sarayburnu bölgesi için ayrı veya geçmiş tarihten günümüze yerleşim alanı teşkil etmiş bölgelerin ayrı hikayeleri, efsaneleri vardır. Nedense hikayelerin bir tarafından her zaman için şifrelemer vardır. İşte hikayelerde yatan gizemde budur. Byzantion'dan bu yana yerleşik yaşamın sürdüğü İstanbul'da farklı toplumların farklı sebeplerinden dolayı geride bıraktığı ganimetler, aslında farklı inançların, kültürlerin sonucunda bizlere ulaşmaktadır. Efsaneler hikayelendirmekle bitmez. İyisi mi sadece efsane olarak kalsınlar ve gizem olarak kuşaktan kuşağa aktarılsınlar.


Bazılan yasaklanmış, bazılan imha edilmişken, bazıları armağan edilsin. Kabul görüyor. Onay, damga, mühür. Bu olaylar herkesi harekete geçiriyor. Yazarlar, topluca, bir karar veriyorlar: Uygulama yürürlüğe sokulduğu an kalem bırakacaklar. Yayınevleri, topluca, bir karar veriyorlar: Uygulama yürürlüğe sokulduğu an kapağında yazar ve kitap adı bulunan boş kitaplar yayımlayacaklar. Okurlar destek çağnsında bulunuyorlar: Boş kitaplan satın alacaklar, hatta kampanyayı yaya bırakmayarak armağan da edecekler. Yayınevleri yazarlara ve çevirmenlere telif haklarını hemen ödeyecek, kitapçılar yüzdelerini alacak, okuyucular boş kitaplan üst fiyattan satın alacaklar. Ne kadar devam edecek bu? Onay, damga ve mühür çözülene kadar. Uzun sürerse? Yola devam edilecek. Peşpeşe yayımlanan boş kitaplarla fuar düzenlenecek, yazarlar kendi boş kitaplarını imzalayacaklar, gazetelerde bu boş kitaplarla ilgili dolu söyleşiler yer alacak, boş kitapların çok satanlarının listesi dergilerde yayımlanacak. Boş kitaplar ciltletilecek, kısa sürede sahaflara düşecek, eleştirmenler acımasız yazılar döktürecekler, bir ikisi lobut'lanacak. Okurlarda örgütlenecek: Kendi aralarında toplayacaktan para ile bazı ödüller koyup, jüriler oluşturacak, boş kitaplar için yarışmalara katılma koşullarını belirleyecekler. Bu arada, dergiler boş özel sayılan ardarda patlatacak, yayıncılar kapsamlı boş antolojiler çıkartacak, birkaç kıdemli yazar bütün boş eserlerini yayma hazırlayacaklar. Boş kitaplar kataloğu basılacak, boş kitaplar kulübü üye kaydına başlayacak, toplu atımlarda indirim uygulanacak, tş burada bitmiyor. Yazarlar, okuyucular, yayıncılar ve kitapçılardan oluşan bir ihbar komitesi' ' kurulacak. Bazı boş kitaplar siyasal, bazılan da törel nedenlerle alt, orta, ön ve üst komisyonlara hatırlatılacak. Toplatılması, yasaklanması, yakılması, hamur edilmesi gerekli kitaplar için ayrıntılı gerekçeler kaleme alınacak. Onlar da bir boş kitapta derlenecek. Örgütlenme yayılıyor. Ressamlar boş çerçevelerle sergi açıyorlar. Kısa filmciler Beyaz Filmler üretip toplu gösteri yapıyorlar. Müzisyenler etiketli boş kasetler çıkartıyor piyasaya. Tiyatrocular boş sahneye perde açıyor. Fotoğrafçılar beyaz beyaz çalışıyorlar. Çerçeve içleri kapış kapış gidiyor. Sinema ve tiyatrolarda biletler beyazborsada. Kasetler anında tüketiliyor. Karanlık odalar günlük güneşlik.


Dario Argento'nun 1977 tarihli filmi Suspiria'nın müziklerini yapan Goblin'i bir constant olarak düşünürsek, İtalyan sinemasında yoğun bir progressive rock etkisi olduğu iddiasını, gerçek olması umuduyla ortaya atıyoruz. Aslında konunun derinliği The Exorcist'e uzanıyor. Filmin açılışında Mike Oldfield'in Tubular Bells'in açılış müziği kullanılmıştı. Sonuç o kadar etkileyici olunca, benzer ruh halini yansıtmak için bu yola aşina denemelere girişildi. Bunun ilk akla gelen ve en önemli örneği, Suspiria'nın müziklerini Goblin'in yapmasıdır. Ancak 1977 yılında gerçekleşen bu olaydan önce Goblin yine bir Argento filmi olan 'de yer almıştı. Sonraları kült olacak bu filmin 1975 yılında çıkan plağındaki orjinal müziği 29 dakika sürerken, ilerleyen yıllarda daha önce yayınlanmamış ve 40 dakika süren besteci Giorgio Gaslini ve Goblin çalışmaları da eklenmiştir. Ara not: Üniversitenin ilk gününde ilk derste ilk anda, yanıma saçlarını arkaya taramış, esmer tenli iri biri oturdu. Bir süre bakıştıktan sonra, Merhaba dedi. Merhaba diye karşılık verip kendimi tanıttıktan sonra, Benim adım X ama bana italyan der misin? dedi. Sonra bir kartvizit uzattı. Üzerinde ismi yazıyordu, evet: İtalyan. Tabi ki derim neden olamsın? İkinci derste yerimi değiştirdim. Bu kelimeye gayri normal biçimde saplantılı olmam bu tanışmaya rastlayabilir. Bu noktada, ortada bir İtalyan progressive rock ortamı var mı diye sormak gerekiyor, ki cevabımız coşkulu bir evet olacaktır. Genesis ve Van der Graaf Generator gibi grupların etkisiyle hareket eden 70'li yılların ortasında kurulan gruplar bu akıma dahil edilebilir. 1970'li yılların başında İngiliz Van der Graaf Generator'ın Pawn Hearts isimli albümünün İtalya müzik listelerinde 12 hafta bir numarada kalması, İtalya'daki müzik ortamının o dönemde ne kadar ilginç olduğu hakkında bir fikir verebilir. Bu dönemde öne çıkan İtalyan grupları arasında Cervello, Museo Rosenbach, Alusa Fallax, Apoteosi, Murple, Alphataurus, Gruppo 2001, Locanda Delle Fate, Maxophone, RIO ve Semiramis örnek olarak verilebilir. - Le Orme Felona e Sorona, iki ıssız gezegen hakkında - Banco del Mutuo Soccorso Darwin!, Darwin'in Galapagos adalarına gezisi ve evrim teorisi hakkında - Metamorfosi Inferno, Dante'nin Cehennem'i hakkında - Museo Rosenbach Zarathustra, Nietzsche'nin kitabı hakkında - Murple Io Sono Murple, Esir bir penguen hakkında. Bu grup özellikle penguen takıntılı ve hayali penguen arkadaşları için şarkılar yapmıştır. - Il Rovescio della Medaglia Contaminazione, Bach'ın prelüd ve füglerinden oluşan 24 eserini barındıran the Well-tempered Clavier hakkında - Alusa Fallax Intorno alla mia cattiva educazione, bir çocuğun kendi yolunu çizme çabası hakkında. - I Teoremi, nadir bulunan bir İtalyan progressive rock çalışması. Bu tek albüm sonrasında basist hariç elemanların tümü müziği bırakmıştır. - Il Balletto di Bronzo Ys, Ys adlı hayali bir şehrin hikayesi, bir düşsel kent anlatısı - Cannibal Holocaust Riz Ortolani - Death Dies Goblin - Zombie Flesh Eaters Fabio Frizzi - Sighs Goblin - Suoni Dissonanti Fabio Frizzi - Flashing Goblin - Adulteress' Punishment Riz Ortolani - Suspiria Goblin - Voci Dal Nulla Fabio Frizzi - Deep Shadows Giorgio Gaslini & Goblin - L'alba Dei Morti Viventi Goblin - Suono Aperto Fabio Frizzi - Markos Goblin - The Dead On Main St/Voodoo Rising Fabio Frizzi - Escape From The Flesh Eaters -Fabio Frizzi - Roller Goblin


İTÜ Radyosu, 1945 yılında Prof. Dr. Mustafa Santur, Doç. Dr. Adnan Ataman, Doç. Dr. Tahsin Saya, asistanları ve öğrencileri tarafından Gümüşsuyu'nda kurulmuş. Türkiye'nin ilk üniversite radyosu için açılış müziği olarak Mozart'ın Türk Marşı seçilmiş. Kısa zamanda geniş bir dinleyici kitlesi edinen radyoda, İstanbul konser salonlarından kayıtlar, basketbol ve futbol karşılaşmaları yayınlanmaya başlar. Klasik Batı müziği, Türk Sanat müziği programları, yarışmalar derken İstanbul ve Ankara radyoları kadar takip edilen bir frekans olur. Bağışlarla, gönderilen hediyelerle arşivini zamanla geliştirir. 1957'de Taşkışla binasına, 1963'te Maçka Maden fakültesine taşınır radyo. 1971'de radyo ve televizyon yayını tekelinin TRT'ye verilmesi üzerine düzenli yayınlara son verilir fakat 1980'e kadar yayınlarını aralıklarla sürdürmeyi başarır, sonra susar İTÜ Radyosu. Dönemin İ. T. Ü. Rektörü Prof. Dr. Gülsün Sağlamer'in öncülüğünde yürütülen bir yeniden yapılanma süreci sonucunda, 29 Ekim 1995'te Maslak yerleşkesinde Kablo TV şebekesi üzerinden düzenli yayınlara yeniden başlanır. Ama her güzel şeyi baltalayan mevcut bir sistem içinde olduğumuzdan, Kamu Kurumu olan üniversitelerin yayın yapamayacağını belirten Radyo TV yasası engeli çıkar bu sefer de. 1999 Nisan'ında verici susar. Neyse ki 1998'de başlayan internet ortamında canlı yayınını bugün de sürdürebilmektedir İTÜ Radyosu. Dinleyin, dinletin!


1. Sizi okuyan bir yabancı vaktinin ziyan olduğunu hissetmemeli. 2. Okura destekleyebileceği türden en az bir karakter verin. 3. Karakterlerden her birinin, bir bardak su bile olsa, istek duyduğu bir şey olmalı. 4. Her cümlenizi ya karakteri ya da hikayeyi ilerleten bir biçimde yazmalısınız. 5. Hikayenin başı, sonuna mümkün olduğunca yakın olmalı. 6. Sadist olun. Baş karakterleriniz ne denli tatlı ve masum olursa olsun, başlarına korkunç şeyler getirin ki okurunuz onların nasıl bir insan olduğunu görebilsin. 7. Yalnızca tek bir kişiyi mutlu etmek için yazın. Bir pencere açıp, lafın gelişi, tüm dünyayla sevişmeye kalkarsanız zatürre olursunuz. 8. Okura mümkün olduğunca fazla ve mümkün olduğunca çabuk bir biçimde bilgi verin. Sakın ola hiçbir şeyi geciktirmeyin. Okurlar, neyin, nerede, nasıl olduğunu tümüyle kavrayabilmeli; o kadar ki, hamamböcekleri son birkaç sayfayı yiyip bitirse bile okur hikayeyi kafasında tamamlayabilmeli.


Yolları Büyükada'da buluşan Gül Bolulu, Nuray Karşıcı, Fatma Sağ Tunçalp, adanın 19. yüzyıla ait bir konut mimarisi örneği olan ve Avlonitis Evi olarak anılan Rum evini sergi mekanı olarak seçtiler. Sergide yer alan işler, tek bir tema etrafında değil farklı ifade dilleri kullanılarak bağımsız izlekler üzerinden ortaya çıkarak mekanla buluşuyor. Gül Bolulu ve Fatma Sağ Tunçalp'in işleri; doğa/insan bağlantısının ve çelişkisinin, sanat/mekan ilişkisi üzerinden sunulması ile zengin bir çeşitlilik oluşturarak mekanın düşsel şiirini yansıtıyor. Nuray Karşıcı 'nın işleri ise; kendi benini merkeze alarak yaptığı yolculuğun sanat içindeki üretim sürecinde anlam sorgulamaları olarak vücut buluyor. iZLER; BİR MEKAN BULUŞMASI sergisi 2-12 Ağustos 2014 tarihlerinde, 13:00-20:30 saatleri arasında her gün, Büyükada Avlonitis Evi'nde izleyicisiyle buluşuyor.


Yazmaktan Shuji Terayama ile çalışmak için vazgeçmiş Izumi Suzuki'nin öykü derlemesi Verso Books'dan yayımlandı. Hakkında bir derlemedir. Suzuki, 1972 gibi erken bir tarihte beş tuhaf, rahatsız edici hikaye yayınlayarak BK yazmaya başladı, ancak Kasım 1975 'te San Francisco Dergisi'nin özel 'kadın sayısında yayınlanan Cadının Çırağı ile Ursula K. Le Guin ve Marion Zimmer Bradley gibi aydınların çalışmalarının çevirilerinin yanında yer aldı. 1970'lerde, Japon BK dünyası, genel olarak hemen her edebi camia gibi, bir erkek kulübüydü 1977' de Kiso Tengai dergisinde yayınlanan bir röportajda Suzuki, BK yazarı Taku Mayumura'ya, aralarında 30'a yakın üyenin hiçbirinin kadın olmadığı BK Yazarlar Kulübü'ne katılıp katılamayacağını yarı esprili bir şekilde soruyor. Sonra gülüp geçiyor. Eleştirmen Nozomi Dismori, Suzuki ve bazı kadın çağdaşlarının BK topluluğu tarafından dışlanmış ya da belki de turist olarak muamele gördüğünü yazıyor. İnsanlar çalışmaları yüzünden şaşkına dönmüştü ve hikayelerin kendisinden ziyade eksantrik biyografisine odaklanmışlardı Ama Dismori'nin dediği gibi, O zamanlar okuyucular muhtemelen ona ayak uyduramıyordu. O zamanlar hiçbir BK yazarı onun gibi bir şey yazmıyordu. Suzuki'nin hem sosyal hem de edebi normlara meydan okuması, Haruki ve Ryu Murakami'den Yoko Tawada'ya, Gen'ichiro Takahashi ve Amy Yamada'ya kadar sonraki yazarların önünü açtı, ancak muhtemelen kanona asla kabul edilmediği gerçeğine de dayattı. Suzuki'nin hikayelerinin, tüm anti-toplum ve anti-otoriter etkileri ile karşı kültüre kök salması şaşırtıcı değildir. Ancak sonuçta, çalışmalarının odak noktası büyük ölçüde yereldir. Hikayelerinin çoğu kadın ve erkek arasındaki sorunlu ilişkilere geri döner ve yıldızlar arası yolculuğa hazır olmasına rağmen nadiren Tokyo'dan ayrılır. Suzuki, günlük yaşamın temel mücadelelerinin, hayatımıza hangi yeni teknolojilerin sızdığından bağımsız olarak nasıl devam ettiğine hayrandır. 'Unutulmuş' (1977) filminin kahramanı Emma için ileri teknoloji, hem uyuşturucu bağımlılığını hem de sevgilisinin sadakatsizliği konusundaki şüphelerini gidermenin bir yolunu temsil ediyor. Terminal Can Sıkıntısı'nda (1984), sinirbilimdeki gelişmeler sadece işsizlik ve ilgisizlik tarafından uçurumun kenarına sürüklenen bir toplumu uyuşturmaya hizmet eder. Suzuki'nin ödün vermeyen, ancak çoğu zaman karanlık bir mizah anlayışı olan hikayeleri, bulaşıkları yıkayan kişinin perspektifinden anlatılan mutfak lavabosu gerçekçiliğinin bir tür BK versiyonunu temsil eder. Günlük hayatın gerçekleri asla uzak değildir. Örneğin, 'That Old Seaside Club' (1982 )' un sanal dünyası, popüler, iyi hissettiren Black Mirror bölümü 'San Junipero'yu (2016) esrarengiz bir şekilde öngörür, ancak mutsuz bir evliliğin angaryasına acımasız bir geri dönüş lehine dokunaklı sondan vazgeçer. Cinsiyet bir şekilde Suzuki'nin çalışmalarının merkezindedir ve konunun dışında kalmaz. Bu nedenle, hikayelerinin cinsiyet dinamikleri çağdaş okuyuculara garip gelebilir. BK dünyasında kendi izlerini bırakmıştır ve bu onun siyasetini de kapsar. Kotani, İzumi Suzuki'nin BK edebi çevresine hakim olduğu kadın kurtuluş hareketi döneminde, feminist ayrılıkçılık feminist ütopyaların anlatılarına dönüştürüldü. Bununla birlikte, bu anlatılar sadece feminist ayrılıkçılığı desteklemedi; aksine, bununla ilgili belirli bir belirsizliği ortaya koydu, der. Suzuki'nin en ünlü hikayesi,' Kadınlar ve Kadınlar'(1977), erkeklerin gettolarla sınırlı olduğu kıyamet sonrası bir anaerkil toplumu tasvir eder, ancak bu sözde ütopyaya bir huzursuzluk duygusu nüfuz eder ve genç anlatıcının kendisine aşılanan değerleri sorgulamasına yol açar. Nobuyoshi Araki ona 'çağın kadını' dedi, ama Suzuki zamansız bir yazardır ya da belki de zamanı geçmiş bir yazar. Birçok BK yazarının, ona yaklaştığımız anda eskiyen ve modası geçen fantastik bir 'gelecek' hakkında yazdığına işaret eder; Suzuki 'şimdi'yi yazmıştır ve hikayeleri her zamanki gibi rahatsız edici bir şekilde ilgili kalarak belirli bir zamanı, kültürü veya yeri aşmıştır tekrarlayalım: Izumi Suzuki her zaman şimdinin yazarıdır. VerVerso Books tarafından yayımlanan Terminal Boredom'dan gözatım metni. Bu sabah evimin önünden bir oğlan geçti. Kız kardeşim Asako'ya bunu anlattığımda, bana sadece, 'Salak, buralarda hiç oğlan olmadığını biliyorsun,' dedi. Uzun zaman önce, Dünyada sadece kadınlar vardı. Huzur içinde yaşadılar, ta ki bir gün bir kadın, daha önce hiç kimsenin yapmadığı bir çocuk doğurana kadar: Vücudu şekilsizdi, her şeyi kaba ve dikkatsizce yapardı ve birkaç çocuk doğurup ölmeden önce herkese büyük sorunlar yarattı. Dertlerden biri de erkeğin ortaya çıkışıydı. O andan itibaren erkek sayısı istikrarlı bir şekilde arttı. Savaşı ve birbirini yemek için gereken aletleri icat edenler de onlardı. Daha da kötüsü, devrim, iş ve sanat gibi kavramlarla oynamaya başladılar, enerjilerini türlü türlü soyut arayışlara harcadılar. Ve hatta bunun, insanlığın en büyük özelliği olduğunu iddia etme cüretini gösterdiler macera, romantizm, günlük hayatta tamamen yararsız olan her şeyin gayretli arayışı. Erkekler yetişkin görünmelerine rağmen aslında çocuklardı, görünüşte karmaşık ama olabildiğince basitlerdi; aslında tamamen yönetilemez yaratıklardı. Kadınlarda da bir şey vardı, 'sevgi' denilen bir şey, ama bu çok daha somuttu. Ağlayan bir bebeğe katlanmak, yorgun olmana rağmen bezini değiştirmek gibi hareketlerde ortaya çıkardı. Bulduğunuz yiyecekleri bakımınızdaki zayıf küçük varlıklarla paylaşmaktı. Ama yabancılarla değil. Çünkü bunu yaparsanız, siz ve soyunuz hayatta kalamazsınız. Erkek sayısı arttıkça, kadınların bu yaratıkların herbirini yakından takip etmesi gerekiyordu. Bu gerçekten zahmetli bir görevdi, ancak çoğu kadın bu konuda yetenekli görünüyordu. Evlerini ve ailelerini korumak zorundaydılar. Uzun yılların geçmesiyle birlikte, erkekler şiddet ve kurnazlıkla topluma hakim olmaya başladı ve daha sonra savaştan başka bir şey yapmaz oldular. Varoluş nedenlerini hem büyük hem de küçük çatışmalarda buluyor gibiydiler. Savaş günlük hayatta bile yolunu buldu ve böylece 'trafik savaşları' ve 'oraya buraya giriş savaşları' doğdu. Bu tür terimler o kadar yaygınlaştı ki 'savaş' kelimesi tüm anlamını kaybetti. Bu üzücü durum elbette erkeklerin hatasıydı. Trafik hırıltıları ve üniversite giriş sınavı çok çok kötüye doğru gittiğinde, insanlar artık buna dayanamaz oldular, 'savaş' kelimesini 'cehennem' ile değiştirdiler ve 'trafik cehennemi' veya 'sınav cehennemi' gibi ifadeler ürettiler. Fabrikalar çalışmaya devam etti bu arada ve çağ ilerleme ve uyum ilahileriyle yankılandı. Ama sonra, yirminci yüzyılın ikinci yarısında garip bir şey oldu: erkek doğum oranı düşmeye başladı. Görünüşe göre bu kirlilik denen bir şeyden kaynaklanıyordu. Buhar makinesini icat eden adamlar muhtemelen kendi türlerinin sonunu getirecek olayları başlattıklarını bilmiyordu. Her halükarda, erkeklere kıran girdi. Bazı nedenlerden dolayı kadınların her biri, sevecek belirli bir erkek bulma alışkanlığı geliştirmişlerdi, bu yüzden durum onları çok üzdü Bununla birlikte erkek sayısı azalmaya devam etti. Bugünlerde, Cinsiyet Dışlama Terminali İşgaliye Bölgesi'ni ziyaret etmediğiniz sürece bir tanesini bile göremezsiniz. Asako biraz çay koydu. Sorusu karşısında güvenim buharlaştı. Asako'nun saçları gerçekten kısa kesilmişti ve bir çift pamuklu belden düğmeli pantolon giyiyordu. Erkeklerle ilgili materyallerin yayınlanması kesinlikle yasaktır. Okulda bu konuda pek bir şey öğretmiyorlar. Bu tür tabu konularını sadece arkadaşlarınız arasında fısıldaşarak öğrenirsiniz. İki ya da üç yıl önce biri gizlice Erkekler Hakkında adında bir broşür yayınladı ve bir arkadaşım da bana gösterdi. Sonunda polis olayı takip edip baskıyı durdurdu ve tüm kopyalara el koydu. Suçlular çabucak yakalandı ve bir cezaevine kondu. Haber afişleri, 'merak uyandırdığı' için tehlikeli bir yayın olarak damgaladı. Bilim kurgu distopyaları genellikle siyaseti, ideolojiyi veya teknolojiyi incelemenin bir aracı olarak kullanılır, ancak Izumi Suzuki için bu araç kaygı, acı ve üzüntünün yakından araştırılmasına hizmet eder daha çok. Terminal Can Sıkıntısı'nda toplanan hikayeler bilim kurgu distopyalarına bağlıdır, ancak bir bütün olarak toplumla ilgili büyük anlatılardan ziyade yollarını kaybetmiş ve kendi kişisel kefaretlerini arayan karakterlere odaklanır. Bazen bu dünyadan olmayan uzaylılar veya geleceğin yeniden tasarlanmış toplumlarında yaşıyor olsalar da, bunlar şimdi mücadele ettiğimiz şekilde mücadele eden insanlardır. Koleksiyondaki yedi hikayeyi Japoncadan İngilizceye altı çevirmen çevirdi. Terminal Boredom, Suzuki'nin İngilizceye çevrilen ilk kitabı olmasına rağmen, gelecek yıl başka bir koleksiyon, Love < Death, gelecek. Suzuki 1986 'da vefat etti, ancak bugün bile onu güncel tutan bir öngörüyle yazdı. Onun dünya görüşü en iyi biçimde ilerici olarak tanımlanabilir. Koleksiyonda kadınlar ön planda ve ortadadır, kadın yoldaşlığı özellikle önemlidir. Kadınlar ve Kadınlar da, anaerkil bir toplum erkekleri toplama kamplarında tutar, bu fazlalık insanları sadece üremek için saklarlar. Yakın geçmişte, insanlar toplumun özgür üyeleridir, ancak anlatıcı o dünyayı tanımak için çok gençtir. Bir ıslahevine okul gezisinde erkeklerle tanışır. Erkekler beklediğim gibi çıkmadı, diye hatırlar. Çırpınıyorlardı ve tuhaf kokuyorlardı ve hepsi beni ürpertiyordu. Okul gezisine paralel olarak, anlatıcı da mahallesinde başıboş bir çocuk fark eder. Kaçmıştır ve kamplardan uzak durmaktadır. Babası kanun kaçağı olarak yaşar ve çocuğun annesi onu yıllarca bir kız gibi giydirmiştir. Anlatıcı onunla arkadaş olur. Suzuki'nin zanaatının başarısı bu çocuğa sempati yaratma yeteneğinde yatıyor. Hayatı çok zordur. Babası tedavi edilebilir bir hastalıktan ölmüştür ama tıbbi yardım almak hapsedilmesine yol açabilirdi. Çocuk da gizli yaşamalıdır yoksa hapse girme riski vardır. Suzuki bizi, kısaca, bu anaerkil ütopyanın bazı karanlık sırları olması gerektiğine ikna eder, eğer bunun gibi genç çocuklar kamplarda hapsedilmekten korkuyorlarsa eğer? Ve sonra çocuk anlatıcıya tecavüz eder. Anlatıcı, erkeklerle dolu bir dünyayı hiç tanımadığı için kendini koruyamayacak kadar masumdur. Oğlan ona babalar ve bebeklerin nasıl yapıldığı hakkında çok şey anlatır ve anlatcı karakterin hiç fikrinin olmadığı konulardır. Tecavüze uğradığını bile fark etmez aslında anlatıcı. Günün geri kalanını insan hayatıyla ilgili beklenmedik, korkunç gerçekleri öğrenerek geçirdiğini söylemekten başka eylemi tanımlayacak bir dili yoktur. Vücudumla öğreniyorum, der. Aniden adamların neden toplama kamplarında kilitli olduğunu anlarız. Türün devamı için bu insanlar gereklidir, ancak varlıkları tehlikelidir ve şiddet doğalarının bir parçasıdır. Bu koleksiyonda Suzuki'nin hikayeleri usta Philip K. Dick'in akıl almaz bilim kurgu distopyalarını anımsatıyor. Çalışmalarının çoğunda, Terminal Can Sıkıntısı hikayelerinde olduğu gibi, zaman ve mekan genellikle uyuşturucuların yardımıyla kopuktur. Ve Dick gibi Suzuki de çoğu zaman belirsizlik, kopukluk hissi ve siyah beyaz gerçekler arasındaki grilik lehine somut ayrıntıları dışarıda bırakır. Bu belirsizlik, anlatı hızının sürüklenmesini önlerken okuyucunun birçok eksik noktayı doldurmasına izin veren amaçlı bir dışlama duygusu yansıtır. Suzuki, uzay yolculuğu gibi teknik detaylarla özellikle ilgilenmez: yöntemler önemsizdir. Uzay yolculuğu olur, tıpkı New York'tan Tokyo'ya Bernoulli'nin prensibinin bir açıklamasına ihtiyaç duymadan uçağa binmemiz gibi. Dünya dışı türler hakkında yazdığında, dünyanın çeşitli halklarıyla herhangi bir yabancı gezegenden daha fazla ortak noktaları vardır. Dünya dışı türler de, hikayelerdeki insanlar gibi, kendilerini düzeltmeye çalışan varlıklardır. Suzuki ayrıca hikayelerde gerilim yaratmak için okura aktarılan bilginin ihmal edilmesini sağlar. Eski Deniz Kenarı Kulübünde, yakın zamanda arkadaş olan iki kadın, uzak bir eğlence gezegeninin iskelesinde buluşuyor. Emi, sağaltıcı nedenlerden dolayı gezegende olduğunu kabul ederken, anlatıcı piyangoyu kazandığı için bu cennette olduğunu söylüyor. Ancak anlatıcı odasındaki sandalye ile sohbet etmeye başladığında belki de burada başka bir şey olduğunu fark etmeye başlarız. Uzay ve zaman karmaşası vardır. Hikaye dışa doğru yayıldıkça Emi'nin içki problemi olduğunu öğreniriz. Aslında, bu gezegendeki herkes beyinlerini bir terapi biçimi olarak yeniden başlatmak için kolektif bir fantezi kuruyordur. Ancak Suzuki, ayrıntıları yalnızca gerektiği gibi dağıtarak, bu açıklamayla yavaş oynayarak ve süreçte gerilim yaratarak bu gerilimi ustaca sürdürür. Buradaki karakterlerin kişisel zorluklarla uğraştıklarına dair derin bir sezgi de vardır. Suzuki, karakterin birbirleriyle olan ilişkilerine, Emi ile anlatıcı çevredeki ortamdan ziyade, anlatıcı ve ünlü biri olan Noashi arasındaki arkadaşlığa odaklanır. Bilim kurgu, insanlıkları için elbise görevi üstlenir. Koleksiyon boyunca yayılan bir melankoli duygusudur. Suzuki, Unutulmuştaki Emma gibi derin bir üzüntü kuyusundan yararlanır, kolyesinde sakladığı bir uyuşturucudan başlayarak hikayeye girer. Sol, dünya dışı sevgilisi, onu bağımlı olacağı konusunda uyarır. Emma, That Old Seaside Clubdaki Naoshi ve Emi gibi değildir. Alkol ve uyuşturucu bağımlılığından kurtulup hayatlarını yeniden başlatmaya çalışırlar. İlaçlar gizli bir acıyı örter, Suzuki'nin her zaman görmemize izin vermediği bir acıyı, bazı insanların diğerlerinden daha iyi baş ettiği bir tür gençlik endişesini. Uzaylıların ve gezegenler arası ilişkilerin çerçevesi sadece Emma'nın gençlik huzursuzluğunun bir zemini olarak hizmet eder, uyuşturucu kullanımı bir semptomdur, ancak seçimleri önemlidir; sonuçta sevgilisi ve ailesi, gezegeni, türü arasında seçim yapmak zorundadır. Suzuki her zaman karakterlerinin başarılı olmasına izin vermez ve başarılı olsalar bile başarının bir bedeli vardır.


- Gezegen devasa bir Disneyland'a dönüyor. Japonların geleceğe, avrupa'nın geçmişe ve Afrika'nın da kocaman bir kıyamet bölgesine denk gelen bir park gibi, Batının çıkarı için sahnelenen bir felaket filmi. - İnsan vücüdunun ağrıkesici kapasitesi neredeyse sınırsızdır. - Herşeyi hoşgörebiliriz, ancak biliyoruz ki liberal değerler, bizi sadece pasifleştirmek için tasarlanmıştır. - Herşey çok temiz ve parlak ama aynı zamanda saçma sapan bir şekilde tehdit edici. - Listeler heyecan vericidir. Sadece listelerden bir roman bile yazılabilir. - Genel kural: eğer yeteri kadar insan öngörüyorsa, gerçekleşmeyecektir. - Özgürlük: Yirminci yüzyılın son büyük yanılsaması. - Doktorlar, avukatlar ya da emlakçılardan daha güvenilir değildir. - İlk eşler, olgunlaşma yolunda bir geçiş ayinidir. Bir çok durumda ilk evliliklerin iyi gitmemesi önemlidir. Kendimiz hakkındaki gerçekleri böyle öğreniriz. - Sekse düşkünüzdür ancak seksüel hayalgücünden korkup büyük tabularla korumak zorunda hissederiz. Eşitliğe inanır, alt sınıflardan nefret ederiz. Bedenimizden ve daha da önemlisi ölümden korkarız. Unutulup gitmenin birkaç adım uzağındayız ancak garip bir şekilde, ölümsüz olmayı ümit ediyoruz. - Marksizmin sorunu, fakirler için sosyal bir düşünce olması. Oysa bizim zenginler için sosyal bir düşünceye ihtiyacımız var. - Özgürlüğün barkod numarası yoktur. - En büyük arzum bir TV programına dönüşmek. - Hayat avangart bir film değil! - Belki de dünyanın kendini yakabilecek birkaç kişiye ihtiyacı vardır. - Tüketiminiz, davranışlarınızı değiştirir. - İki şey her zaman çok ilgimi çekti: Kadınlar ve tuhaflık. - Burjuva hayat tarzı bu gezegenin hayal gücünü öldürüyor. Bu durum tersine bir etki yapabilir çünkü hayalgücü asla bastırılamayan bir şeydir. Bu nedenle yeni bir sürrelizm doğabilir. - Tek gerçek mutluluk, kendinizi bulup, kim olduğunuzu bilmektir. - Hiçbir şey doğru değil. Hiçbir şey yalan da değil. - Cevaplar aslında yok. Bu bir cevap olabilir...


Kısa öyküler, kurgu denen hazinenin en gevşek bozukluğudur; mevcut romanların zenginliiğinde kolayca bir yana atılırlar, sıklıkla kalpazanlığa dönen aşırı değerli bir tedavül gibidir. En iyilerinde, Borges, Ray Bradbury ya da Edgar Allan Poe'da ise kısa öykü değerli metalden yapılmış sikke gibidir. Hayalgücünüzün o derin cüzdanında sonsuza dek ışıldayacak bir altın parıltısı gibidir. ben de kesinlikle bir kısa öykü yazarı olarak başladım. Birinin yazar olarak yeteneklerini öğrenmesinin en iyi yoludur. Ne yazık ki bugün birçok genç romancıda olduğu gibi, yok olmak üzere olan bir tür. Üzüntü verici ama sanırım bugün birçok insan kısa öyküleri okuma yeteneklerini yitirmiş durumda. belki de TV dizilerinin kötücül ve sarkmış, bitmek bilmeyen anlatılarının etkisiyle. Borges, Edgar Allan Poe ve Ray Bradbury gibi en iyi kısa öykücülerin yapıtları ise, ışıltılarını asla kaybetmeyecek, hiç solmayacak birer altındır. Crash'de, ne kurgu ne de gerçeklik vardır. Bir şekilde her ikisini de bozmuş olan bir durum mevcut. Borges'ten sonra, tamamen farklı bir yazımla Crash, simülasyon evreninin ilk büyük romanıdır. Bundan sonra karşılaşacağımız dünyanın ilk yapıtıdır. Benim yaşıma geldiğinizde, kimse sizi düzyazı stiliniz için sevmez, tıpkı kimsenin güzel bir kadını sadece tabiatı nedeniyle sevmeyeceği gibi. Ben kuşkusuz ki sinema sayesinde büyük kitlelere ulaşan ilk yazar değilim. Benden önce de birçok yazar aynısını yaşadı. Popüler yazarların tersine, filmleri olmadan sadece kitaplarıyla bilinir olan ciddi yazarların sayısı pek az. sadece Borges gibi bir yazarın şöhreti herhangi bir filmden bağımsız sayılabilir.


J. G Ballard'ın öldüğünü dün öğrendik. Ballard doğrudan doğruya değil ama gizliden gizliye sinemayı ilgilendiren bir yazardı. Onun ölümüyle birlikte, beylik deyişle 'bir devrin kapandığı' hissine kapılmak bile mümkün. Ballard, soydaşı yazarlar olarak düşünülebilecek ve sinemanın son 20-30 yıldır konu ve fikir ödünç aldığı Philip K. Dick, William Gibson ve Asimov gibi yazarların belki de en ilginciydi. Doğrudan bir kurgu-bilim yazarı denemezdi ona, ama gelecekle ilgili fikirleri daima beklenmedik ve ilginçti. Teknolojinin marifetleri ve teknolojinin biçimlendireceği bir gelecek kadar, teknolojinin bugüne nasıl bulaştığı, nereden eklemlendiği ile de ilgilenmesi dikkat çekiciydi. Bu anlamda 'gelecek çoktan geldi' hissine en erken sahip olan yazarlardandı. Şehirle ilgiliydi; mimari ya da sosyoloji gibi tanımlı alanların kenarında gezinir ve onların mesela antropolog Marc Auge gibi kimselerin çok sonradan merak edeceği 'kenarsal' tanımlarını yapardı. Auge'nin 'Yok-Yerler' kitabında havaalanı bekleme salonu vb. gibi çağdaş kentsel ara alanları tarif edişinden yıllar önce, Ballard başyapıtlarından biri olan 'Beton Cengeli'ni yazmıştı. Bu romanda kenti çevreleyen yollardan birinde arabasıyla yol alan bir adam kaza geçirerek refüje düşer ve yardım istemek üzere hiçbir arabayı da durdurmayı başaramayınca refüjün üzerinde bir hayat biçimi kurar. Anlaşılabileceği gibi, Ballard'ın edebi öncüllerini bilen ve bir biçimde yeniden yorumlayan yanı da vardı. Ben onu hep bir bulut heykeltıraşı olarak hayal etmiştim. Nasıl bir havada olursa olsun pırpır uçağına atlayıp, al kumsallardaki meraklı kalabalığın bakışları altında, bulutların altından girip üstünden çıkan, uçağın kanatlarını bir keski gibi kullanıp benzersiz sanatını icra eden maceracı olarak. Böyle günlerden birinde, tıpkı öyküsünde anlattığı gibi fırtınalı, kötü bir hava yüzünden yere çakılacak ve hayatı son bulacak diye düşünürdüm. Oysa Al Kumsallar kitabı, boş bir maceradan çok daha fazlasını anlatır. Kendisinin de söylediği gibi, geleceğin gerçekte nasıl olacağına dair çarpıcı bir tahmindir. O, bilimkurgunun paradoksunun farkındaydı; zamandan ve mekandan ne kadar uzaklaşılırsa uzaklaşılsın bilimkurgunun hemen tamamı bugüne dair olmaktan kurtulamıyordu. Gelecekle ilgili korkularımı tek kelimeyle özetlemem gerekirse şöyle derim: Sıkıcı. Olabilecek her şey zaten gerçekleşti, heyecan verici, ilginç ya da yeni bir şey asla gerçekleşemeyecek.. Gelecek ruhumuzun varoşlarına uyarak büyük bir boşluktan ibaret olacak... demişti J. G. Ballard. Gelecekle ilgili fazla umudu ya da beklentisi yoktu. Artık biz de biliyoruz, Ballard olmadan gelecek daha sıkıcı olacak, o yeni bir kitap yazamayacak, okurlarını ancak eski bir kitabı yeniden okunup içerisinde yepyeni kıvılcımlar bulunduğunda heyecanlandırabilecek. Çünkü olabilecek her şey gerçekleşti artık, edebiyat dünyasının en büyük yazarlarından biri olan J. G. Ballard hayata gözlerini yumdu.


Dünyayı baştan yaratmak, içimizdeki hakikatı salıvermek, geceyi dizginlemek, ölümü alt etmek, otobanları büyülemek, kendimizi kuşlara sevdirmek, delilerin güvenini kazanmak için imgelemin gücüne inanıyorum. Kendi saplantılarıma, trafik kazasındaki güzelliğe, su altındaki ormanların dinginliğine, tenha kumsalların heyecanına, otomobil hurdalıklarının zerafetine, kat otoparklarının gizemine, terkedilmiş otellerin şiirselliğine inanıyorum. Hayalgücümüzün okyanusuna yönlendiren, Wake Island'ın unutulmuş uçak pistlerine inanıyorum. Margaret Thatcher'ın gizemli güzelliğine, burun deliklerinin kıvrımına ve alt dudağındaki pırıltıya, yaralı Arjantinli askerlerin melankolisine, benzin istasyonu çalışanlarının tekinsiz gülüşlerine inanıyorum; Margaret Thatcher'ın adı sanı kalmamış bir motelde veremli bir benzin istasyonu çalışanının nezaretinde genç bir Arjantinli asker tarafından okşanırken gördüğüm düşe inanıyorum. Bütün kadınların güzelliğine, kadınların imgeleminin ihanetine, kalbime öylesine yakından, efsunlu süpermarket raflarının krom parmaklıklarıyla kadınların inancını yitirmiş bedenlerinin kesişimine, tüm sapkınlıklarıma gösterdikleri candan hoşgörüye inanıyorum. Yarının ölümüne, zamanın tükenişine, şehirlerarası otobüslerin hosteslerinin gülümsemelerinde ve sezon dışında kalmış hava limanlarının trafik kontrolörlerinin yorgun gözlerinde yepyeni bir zamanın peşinde koşmamıza inanıyorum. Büyük adamların ve kadınların cinsel organlarına, Ronald Reagan, Margaret Thatcher ve Prenses Diana'nın bedenlerinin duruşlarına, tüm dünyayı kameraların önünde selamlarken dudaklarından çıkan güzel kokulara inanıyorum. Deliliğe, açıklanamazın gerçekliğine, taşların sağduyusuna, çiçeklerin divaneliğine, Apollo astronotlarının insan ırkına yığdıkları hastalığa inanıyorum. Max Ernst'e, Delvaux'ya, Dali'ye, Titian'a, Goya'ya, Leonardo'ya, Vermeer'e, Chirico'ya, Magritte'e Redon'a, Duerer'ye, Tanguy'ya, Facteur Cheval'e, Watts Towers'a, Francis Bacon'a ve gezegenin tımarhanelerine kapatılmış görünmez sanatçılara inanıyorum. Varoluşun imkansızlığına, dağların ironisine, elektromanyetizmanın absürtlüğüne, geometrinin güldürüsüne, aritmetiğin zalimliğine, mantığın cinayete azmine inanıyorum. Yeniyetme kadınlara, bacaklarının duruşlarıyla ortaya çıkardıkları ahlaksızlıklarına, darmadağın bedenlerinin saflığına, apış aralarının pis otellerin banyolarında bıraktıkları izlere inanıyorum. Uçmaya, bir kanadın güzelliğine, en azında bir kez uçmuş her şeyin güzelliğine, küçük bir çocuğun fırlattığı ve devlet adamlarının ve ebelerin bilgeliğini taşıyan taşa inanıyorum. Cerrahın neşterinin sühuletine, sinema perdesinin sonsuz geometrisine, süpermarketlerin içlerinde gizlenmiş evrene, güneşin yalnızlığına, gezegenlerin gevezeliklerine, kendimizi tekrarlamamıza, evrenin ademi mevcudiyetine ve atomun can sıkıntısına inanıyorum. Alışveriş merkezlerinin camlarındaki video kayıt cihazlarından yayılan ışığa, galerilerdeki otomobillerin radyatör mazgalllarında mesihsel içgörüler olduğuna, havaalanının asfalt pistine park edilmiş 747'lerin motor kapaklarındaki yağ kalıntılarının zarafetine inanıyorum. Geçmişin olmadığına, geleceğin öldüğüne, bugünün ise sınırsız ihtimallerine inanıyorum. Rimbaud, William Burroughs, Huysmans, Genet, Celine, Swift, Defoe, Carroll, Coleridge ve Kafka'daki çıldırmaya inanıyorum. Piramitlerin, Empire State Binası'nın, Berlin Führer Yeraltı Sığınağı'nın, Wake Island uçak pistlerinin tasarımcılarına inanıyorum. Migren nöbetlerine, öğle sonralarının can sıkıntısına, takvimlerden korkmaya, saatlerin dönekliğine inanıyorum. Anormalliğe, ağaçlara, prenseslere, başbakanlara, terk edilmiş benzin istasyonlarına, bulutlara ve kuşlara delice sevdalanmaya inanıyorum. Duyguların ölümüne ve hayalgücünün zaferine inanıyorum. Tokyo'ya, Benidorm'a, La Grande Motte'a, Eniwetok'a, Dealey Plaza'ya inanıyorum. Alkolizme, zührevi hastalıklara, hummaya ve tükenmişliğe inanıyorum. Haritalara, şemalara, şifrelere, satranca, bulmacalara, havayolu uçuş çizelgelerine, havalimanı sinyal lambalarına inanıyorum. Mitolojilerin, hatıraların, yalanların, fantezilerin ve kaçışların hepsine inanıyorum. Bir elin gizemine ve hüznüne, ağaçların şefkatine, ışığı bilgeliğine inanıyorum.


Grace Jones'un dördüncü albümü, 1980 yılında yayınlandı. Şarkı aslında Daniel Miller'a ait ve The Normal isimli elektro-punk çalışmasında 1978'da duyuldu. Şarkının sözleri, J G Ballard'ın Crash/Çarpışma isimli yapıtında göndermelerden oluşuyor.


Rüyamda devamlı kırmızı bir gömlek, kırmızı bir fular ve botlarla görüyorum kendimi. Çinli bir topluluğun üyesi ama aynı zamanda Avustralyalı bir ajanım. Yazma hakkınızı aydınlatıyor muyum? Bir zulüm görenle ya da herhangi bir katatonikle haberleşeceğim. Beklerken Saint Augustin'i tekrar okuyorum ve cahil bir nükte keşişini görmeye çalışıyorum.


Jake Baddeley'in eserleri bende daima, gecenin içinde barındırdığı esrarengiz imgeleri açığa çıkarır. Ruh, Jake'in imgesinde genellikle kadındır. Rüya yorumculuğundan kaynaklanan bir düzlemde eserlerini yaratır. Gecenin baskınlığı, rüyanın erdeminden gelir. Kıskaçta olan bir kadın vardır. Duvarlardan iki delik, kadının arkasına yansır. Hayatın kapalı bir kutu olduğunu ve ancak bize pencerelerden gösterdiğini anlatır. Sağ elinde bir kilit, altında ise sular vardır. Bir şeyleri açmak istediği kesin gibi görünse de kendini kilitliyor da olabilir. Beynin sağ tarafı bir bölünmüşlük yaşıyor. Sağ taraf insanın yaratıcı tarafıdır. Sol ise adaptasyon tarafı. Kadın yani ruh yaratıcılığıyla bir bölünme hali yaşıyor. Sol eli ise bunu çözümlüyor-muş gibi bir durum içindedir. Kalp ile beyin çekişmesi gün yüzüne çıkıyor. Sağ tarafı özgürlüğe giderken 'Sol' ise onu inceleyip kendine göre yorumluyor. Sol tarafın 'din' olduğu açıktır. Yarı-melek kanadı sol gözünü sarar. 'Sağ' ise bölünmüş bir şekilde kurtulmaya çalışır. Kendini kilitliyor-muş gibi bir izlenim olursa eğer durum daha basit açıklanacaktır. Gece olduğunda ruh bir mahkemeye çıkarılıyor. Fakat bunu, gece olduğunda, ruh serbest kalmak istiyor diye de çevirebiliriz. Sağ tarafın mavi yani özgürlük istemesi, sol tarafın grimsi yani dini açıklamalarda bulunması bize büyük ipuçları verir. Resmin ise, belki de, en büyük ayrıntısı arkadadır. Arkada bir ayna çerçevesi vardır. Kişi gece aynasında kendi yansımalarının gücünü bulmak isteyişi yüzünden bu durumdadır. Tepede ise şeffaf bir küre dengededir. O küre, yarın sabah olduğunda, her şeyin yine eskiye döneceğinin büyük bir habercisidir. Hava biraz kapalıdır. Kadın, elinde bir anahtarla atın üstünde durur. Anahtarın üzerinde sancağa benzer bir bez vardır. öteki bezin kadından mı yoksa elinde tuttuğu başka bir anahtardan mı geldiği bilinmez durumdadır. Eğer öteki anahtar yoksa burada kadın devreye girecektir sanki. 'Truva Atı' imgesi bir baskının olacağı haberidir. Bu baskın, ruhun gerçekten ne istediğini belirleyecektir. Anahtarlar sokulursa, yeşilliğe karışmak ve özgür olmak istenci vardır. Sağ alttaki boşluğun nedeni, büyük bir ihtimalle, anahtarın yeri olduğu içindir. Bu da anahtarın sadece bir tane olduğunu gösterir. Bu durumda kadın, öteki anahtar deliğine de aynı anahtarı sokacaktır. Zorlu bir süreç sonucunda gelmiştir kadın. Atın ise içinden ne çıkacağı meçhuldur. Önemli bir ayrıntı ise kapının olmayışıdır. Bu kadar anahtar deliği, anahtar ancak bir uğraşın ötesine geçemez anlamı acı da olsa beliriyor; beynin köhne damarlarında. Arkadaki altın çember, bir göz imgesi olarak olana bitene hakim bir bakış açısıyla izliyor. Gece olduğunda ruh bir mahkemeye çıkarılıyor. Piyon, at ve kale satranç tahtasında dururlar. Maça as, kadını ve orduyu temsil eder. Bir savaş haberi gibidir bu eser. Kadının başında kağıttan bir şapka vardır. Önemsiz bir şey olduğu halde takılan. Elindeki sancak mavi beyaz göstergesi. Parmaklarıyla değdiği bir karga burun. İnancın sembolizmi. Atın altında ise bir mektup vardır. Burada en önemli ayrıntı ise Karo beşin Kaleye yakın bir konumda olmasıdır. Karo beşin destede anlamı: Düşmanınız çok olan birinin çizdiği yoldur. Bu yol çok kederlidir. Bir taraftan beklediğiniz haber veya mektup gelecektir ama sizi üzüntüye düşürecektir. O mektup, kuşkusuz, bir atla gelecektir ve ordunun piyon gibi önemsiz kaldığını bildirecektir. Bu işin maddi boyutu. Manevi boyu ise ruhun bir karar aşamasında olduğunu fakat bu karar aşaması gerçekleşirken haberlerin hep kötü yönde olduğu gerçeğidir. Kişi egosuna sarılarak, kendini sahte bir komutan ilan eder. İyi bir insanın nasıl olması gerektiği anlatılmıştır bu eserde. En sağda, bir kağıt vardır. Üzerine A harfi işlenmiştir. B harfi olan kağıt ise daha büyüktür. Burada büyük bir mesaj gizlidir. Hayatta ilerlerken ilk başladığın yer, bir sonrakinin ancak yarısı olabilir mesajıdır. Fakat C harfi çok azdır, D ise silikleşmiştir bile! A'dan B'ye geçerken çoğu insan bırakır ama C çok rahattır artık, bunu kimse kolay kolay anlamaz. Ruh onu büyük bir özveriyle tutuyor. İlerlerken uçmayı öğreniyor kuş. İlerlemek ise ancak okumaktan geçiyor. Sağdan sola ilerleyen döngü. Kalbin boşa gelmeyeceğinin altını çiziyor. İleri giderken her zaman sağ beyninle düşün ama sol tarafa git. Kalbinin dilediği yere. Sonunda bir kartala bürünen ruhun arkası tüylenir. Yeşil bir giysi giyer, bu; onun doğayla iç içe geçtiğinin simgesidir. Yarım gibi küpesi vardır, bu; geceye artık hükmedebilir çağrısıdır. Özetlersek; harflerin yolunda gitmeli ama kalbin ne istediğini unutmamalı yoksa ancak A'yı geçer B'de kayboluruz.


Bugün Donnie Darko'nun bir nevi süper kahraman olduğunu söyleyebiliyorsak aslan payı Frank'e ait. Ufak bir dilimi de Gretchen'a ayırabiliriz. Kısacası; yardımcı karakter demeye utançtan dilimin varmayacağı bir karakter Frank. James Duval de ona hayat veren. İki çift güzel söz edilecek türden bir oyunu yoktu filmde, doğruya doğru. Fakat saydığım sebeplerden dolayı en az Darko kadar önemli. Bunca tantanadan sonra lafı getirmek istediğim yer James Duval'in filmin afiş jeneriğinde isminin yer almıyor oluşu! Jake ile Jena var; eyvallah, boynum kıldan italik. Drew Barrymore'a bir şey demiyorum. Mary McDonnell'a itirazım var. Katherine Ross, Patrick Swayze ve Noah Wyle'ı kabul edebilirim. Mary'ye itirazım var, tercih yapmam gerekirse Katherine'i de çıkartabilirim. Çünkü James ile kıyaslayınca esameleri okunamayacak karakterleri canlandırıyorlar Mary ile Katherine. Zaten bana kalsa Jake, Jena ve James'i yazar geçerim. Aslında diğerleriyle de bir derdim yok ama Frank gibi önemli bir karakteri canlandıran James'in olmadığı yerde alayına isyanım var. İşte bu konudan yola çıkarak söyleşi yapmak istemiştim kendisiyle. İnternetten mail adresini buldum ve kısaca kendimi tanıttım. Futuristika'dan söz ettim. Kendisiyle Donnie Darko eksenli söyleşi yapmak istiyordum. Postayı 9 Mayıs'ta göndermişim. O günden beri ses seda yok. Ben de soruları yayınlıyor ve günün birinde denk gelip de merak edip bu nedir diye bize ulaşmasını ümit ediyorum. - Filmin afiş jeneriğinde adınızın geçmediğinin farkında mısınız? Movie için inanılmaz önemli bir karaktersiniz ama afişteki jenerikte adınız bile geçmiyor! Haksızlık değil mi bu? - Filmde yer alma süreciniz nasıl gelişti? - Filmde oynayan bazı oyuncular düşünülen ilk isimler değillerdi. Sizin karakteriniz için de geçerli mi bu durum? - Çekimlerde baştan sona yer aldınız mı, yoksa sadece kendi çekimlerinizin olduğu dönemlerde mi sette bulundunuz? - Tavşan kostümünü hatıra olarak aldınız mı? - Filmden sonra nasıl tepkiler ve teklifler aldınız? - Richard Kelly'nin ilk filmiydi. Set ortamı, sete hakimiyeti nasıldı? - Richard Kelly'nin kariyerinin gidişatı açısından neler söylemek istersiniz?


Gleeson'nun imgesinde din, mitoloji, temiz vücutlar ve değişik kafalar vardır. Lilith'in ölümü dersek resmin özetini çıkarmış oluruz. Yerde yatan kadın lilith, ayaktaki çıplak adam Adem'dir. En arkada yatan ise doğmaya çalışan Havva'dır 7 tane karalar içindeki insanlar ise Adem'in aklındaki gelecek kötülükleridir. Ortadaki göl ikiye ayrılmış. Bunu Adem ile Lilith'in ayrı görüşleridir. Su hayatı temsil ettiği için ikisininde sular birbirine karışmaz. Bu gölün üstünde Havva'nın olması ironiktir. Çünkü doğan Havva bunların özütünden doğmuştur. Adem Havva'dan asla büyük olamayacaktır da böylelikle. İlginç bir ayrıntı da vardır. Gölün sağ tarafı biraz kurumuştur. Kuruyan bu yer Lilith'in kanıdır aynı zamanda. Çünkü yerde yatan Lilith Sağ tarafını tutar. Beyniyle hareket ettiği için sağ ona daha yakındır. Gölün kuruyan kısmı ise Havva'yı çok etkileyecektir. Çünkü beyin suyundan az girecektir vücuduna. Tablodaki renk uyumu neredeyse kusursuzdur. Adem'in bedeni ile Havva'nın bedenindeki tonlar aynıdır. Yerdeki kan Lilith'in kanıdır. Kırmızıdır. Ana renktir. Adem sarı tonuyla, Lilith kırmızı tonuyla Havva'yı doğurur. Yani turuncu tonunu. Kara giysi giyenlerde içteki zıtlıklar ve bunların doğuracağı kötülüklerdir. Beyaz başlılar ama giysileri siyah. Toplum, normları, din, aile ve buna benzer toplumsal yaşantıları betimler gibidir. Başları beyaz ve iyi bir şey yaptıklarını düşünüyorlar ama giysileri siyah. Göremiyorlar. Burada yunan mitolojinine gönderme de vardır. Dünyanın yaratılış mitinde Uranos ile Gaia arasındaki olaylar görünür. Yeryüzünün ırzına geçen gökyüzü. Bunların devamında dağların oluşumu falan. Arkada oluşan fırtına gelecek kötü günlerin habercisidir. Kötü günlere tahminde bulunursak da; Nuh mitini gösterebiliriz. İnsansoyunun biraz hastalıklı tarafları doğmaya başlıyor fırtınada. Lilith'in vurulduğu yerinden bir çiçek açmış gibidir. Vurulduğunun farkında ama üzgün değil. Asi kişiliğinin arkasında adalet taşıyor. Kısa saçlı olarak gösterilen Lilith kendine bakan ve avcı bir kişiliktir. Avlanırken saçları dikkatini dağıtmasın diye. Kendine baktığı kısmı ise bunun erkek gibi değilde kadın gibi göstermeye çalışmasıdır.


10 Ağustos 1936'da James Joyce, torunu Stevie'ye mektup yazdı. Sana birkaç gün önce içi şekerle dolu kedi gönderdim. Beaugency kedisinin hikayesini bilmiyor olabilirsin dediği mektupta Joyce'un -bilinen- tek çocuk öyküsü yer alıyordu. Öykü, ilk kez 1957'de yazarın mektupları yayımlandığında bilinir oldu. 1964 ve 1981 editlerinde ise bu mektup ilüstrasyonlarla birlikte iki kere daha basıldı. Kitabın önsözünde Joyce'un İrlanda ve Fransa folklorunu harmanlayıp, sihirle bir gecede Lorie üzerinde inşa edilen köprüden bahsediliyordu. Öyküden şüphe duyan çocuklar ise, artık yaşlanmış köprüde gezintiye çağırılıyordu. Beaugency halkının Lorie nehri üzerinde köprüye ihtiyacı vardır. Böylece, Beaugency belediye başkanı şeytanla anlaşma imzalar. Buna göre şeytan, insanların çok ihtiyaç duydukları Loire nehri üzerindeki köprüyü bir gecede inşa edecektir. Ancak tek şartı, köprüyü ilk geçecek olanın ruhunun ona teslim edilmesidir. Ertesi sabah köprü yapılmıştır. Başkan köprüyü geçip şeytanla kucaklaşması için bir kedi gönderir. Kediye bir kova su boca ederek şeytanın kollarına koşmasını sağlar. Böylece şeytanın isteğini yerine getirdiği gibi, bir insan ruhunu da kaybetmemiş olur. Şeytan bu işe bozulmuştur ama belli etmez. Sakince oradan uzaklaşır. Öyküyü, tam da çocuklara uygun olarak masalsı bir tonla anlatan Joyce, kitabın sonlarına doğru kendisine de gönderme yaparak, metinsel detaylara gömülmekten de geri durmamış. Şeytan'ı kızdığında kötü bir Fransızca ile konuşan, hatta duyanların güçlü bir Dublin aksanına sahip olduğunu söylediği biri olarak aktardığını yazar. James Joyce'un bu hikayesi, Finnegan's Wake ya da Ulysses kadar dikkat çekmese de, özellikle Avrupa folklorunda yaygın olan köprü ve şeytanla anlaşma hikayelerinin değişik bir yorumu olarak önemlidir. Bu hikayelerde çoğunlukla şeytan köprüyü tamamlayamayan insanlara ruhları karşılığında yardım eder. İnsanlar ise köprüden hayvanları geçirerek şeytanı kandırır. Bu hayvan hikayesine göre ya bir keçi, horoz ya da köpek de olabilir. James Joyce'un kediyi tercih etmesinin nedeni kuşkusuz ki torununa daha önce gönderdiği hediyedir. Bugün bile, Frankfurt'taki Sachsenhauser köprüsündeki horoz, şeytanın kandırılmış olmasına kızıp parçaladığı hayvanı temsil eder. Avusturya, İsviçre, Galler ve diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi, Türkiye'deki masallarda ve türkülerde de köprü, köprüyü geçmek sıklıkla kullanılmış. Bizdeki iki inatçı keçinin hikayesi tabii ki şeytandan arındırılmıştı.


Hav kurmaca bir şehir devleti, bir Akdeniz şehri, sokaklarında Türkçenin, Ermenicenin, Rumcanın, Arapçanın, Rusçanın, İtalyancanın bir arada duyulduğu bir coğrafya. Yirmi yıl arayla bu coğrafyaya giden bir seyyah yazar, şehrin iki yakın dönemi arasındaki siyasi, kültürel, yaşamsal doku değişimlerini nefis bir dille anlatıyor. Önce 1985 yılının Hav'ını tanımaya başlıyoruz, sonra bir Müdahale oluyor, altüst oluyor şehir, yirmi yılın ardından aynı yere dönüyoruz, yirmi birinci yüzyılın Yeni Hav'ına, Kutsal Mirmidon Cumhuriyeti'ne. Eskisinin izini sürmeye çalışsak da zorlanıyoruz, şehrin tarihini bağnaz bir bakışla baştan yazanların eliyle görgüsüzlüğün tüm şehirde itinayla teşhir edildiğini görüyoruz. Hav hibrit edebiyatın usta bir örneği, seyahat edebiyatıyla bilimkurguyu bir araya getiriyor. Hav diye bir şehir yok ama pekala olabilir. Gemiyle Konveyör Köprüsü'nün altından geçip de Hook'tan Yeni Hav limanına bakınca ilk Mirmidon Kulesi görünüyor: Kutsal Mirmidon Cumhuriyeti'nin en önemli ve meşhur uğuru. Eşyanın doğası gereği insan gördüğü bir yeri bir kez daha görünce ilk intibayı ikinci kez yaşayamaz. Ama deniz otobüsüyle gece yolculuğumuzun arkamızda bıraktığı köpüklü iz ve motorların muazzam homurtusu eşliğinde Hav'a geri geldiğimde gerçekten de kendimi daha önce buraya hiç gelmemiş gibi hissettim. Hislerim, bir açıdan yirmi yıl öncesinden farklıydı ama en az o zamanki kadar güçlüydü; o aynı hafif sinir bozucu çelişkiyi hissettim. Belki de sadece bana öyle gelmişti ama bir kez daha görünenden farklı bir şeyler, havada bir müphemlik seziyordum, tam da güneş yükselirken köprünün altından geçip de müthiş kuleyi önümde gördüğümde. Daha önce bunu görmemiştim tabii ki; gerçi yüzlerce fotoğraf sayesinde bilmedik bir şey değildi, yine de şoke olmuştum. İşte önümde duruyordu, sırık gibi incecikti, altı yüz on metre cam ve çelik. Kule, tepesindeki üç helikopterlik pistin de yukarısında aşırı aydınlatılmış, şafak vakti dahi göz kamaştıran ikonik nişanıyla yükseliyordu: Kenarları altınla çizilmiş, Cumhuriyet'in devlet amblemi olan Akhilleus miğferinin önüne yerleştirilmiş Mirmidon'un Msi sırasıyla farklı renklerde, bir kırmızı, bir sarı, bir yeşil, bir mavi renklerde parlıyordu. Gemiden Lazaretto'ya inmek başlı başına rahatsız edici bir deneyimdi. Rıhtıma ayak basar basmaz Hav kostümleri içinde bir görevli, hışırdıya hışırdıya yanıma geldi. Dirledi, dedi, çok hızlı konuşarak, sanırım bizim şeref konuğumuz sizsiniz, sizi bekliyorduk, lütfen beni takip edin, çantalarınızı alacaklar, Lazaretto'ya hoş geldiniz, ismimizin sonuna ünlem işareti koyuyoruz çünkü yaşayacaklarınızın gerçekten çok etkileyici bir deneyim olacağına inanıyoruz. Bütün cümleyi sanki tek bir nefeste söyleyivermişti, eski bir alışkanlıkmış gibi; bunun bir Hav adeti olduğunu o zaman hatırladım. Adam zaten benim cevabımı beklememişti bile, hızla beni kenarları çalı çitlerle çevrili kıvrımlı yoldan götürdü; sonunda lüks ama tuhaf bir biçimde yabancı bir tasarıma sahip bir salona girdik. Sersemlemiştim. Bir bütün olarak hiçbir yere benzemiyordu ama belirli açılar- dan birçok başka yeri çağrıştırıyor, ayrı ayrı görkemli, meşum ve neşeli yerleri anıştırıyordu. Tolkienvari asilzadelerin sarayı olabilirdi. Alevli meşalelerle aydınlatılmıştı; beyaz ve altın renk giysiler içinde mütebessim uşaklar kaynıyordu etraf; yanımdan geçerken, dirledi diye mırıldanıp yerlere kadar eğiliyorlardı. Hoş geldiniz, dedi insanı korkutacak kadar şık bir resepsiyoncu, büyük bir samimiyetsizlikle. Kızın üstünde altın Hav işlemeli giysiler vardı, kulaklarında da sanki betondan yapılmış gibi duran sallanan küpeler. Pasaportunuzu rica edeyim. Dostluk nişanesi olarak Kathar Entelektüeller Birliği size mavi bir paso veriyor. Bu pasoyla Hav Şehri'ni ziyaret edebilir, Birlik'in tesislerinden yararlanabilirsiniz fakat unutmayın bu paso tam iki hafta sonra sona erecek. Pasaportunuzu burada tutuyoruz, mavi pasonuz gerektiğinde kimliğinizin yerine geçer. Meslektaşım sizi süitinize götürecek; ben de size Lazaretto! adına güzel bir tatil geçirmenizi diliyorum, dedi kız ve nasıl becerdiyse Lazaretto'nun sonundaki ünlemin de duyulmasını sağladı. Pasaportumu çekmeceye kaldırırken başka bir robot çağırdı. Palast Bir, dedi gülümsemeden.


Merdümgriz yazarların en büyüklerinden Thomas Bernhard, nadir söyleşilerinden birinde ne kendi kaderiyle, ne de kitaplarının, özellikle de başka dillere çevrilen kitaplarının kaderiyle zerre ilgilenmediğini söyler. Bernhard'a göre çevrilmiş bir kitap, artık farklı bir kitaptır. Asıl kitapla ilgisi yoktur. Yazarın kitaplarını yazıldığı dilde değerlendirmek gereklidir. Ne kitaplar, ne yazarları ne de okuyucuları çok da önemli değildir. Nihayetinde her şey sonunda kaybedilir, her şey mezarlıkta son bulur. Bu konuda yapılacak bir şey yoktur. Bernhard, insanlar konusunda ön yargılıdır ve gayet nettir. Detaylara takılmazsak, hiçbiri işe yaramazdır. Benzer bir ön yargı Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam isimli romanında garsonlar için fark edilebilir. Kitapta tüm garsonlar, kötü varlıklardır. Sürekli sinsilik peşindedirler. Kahramanı gözlerler. Anlamlı hareketler yaparlar, bazen surat asarlar. Yüz vermeye gelmezler. Bernhard'ın romanlarında takip edilen şık karamsarlık ve yazına dair farz-ı hüsniye, kendisinden 150 yıl önce doğmuş, kadın yazarlar için hiç de uygun bir dönemde yaşamamış İngiliz Edebiyatı'nın ilk büyük kadın romancısı Jane Austen'da görülmez. Hayatına dair detayların pek bilinmediği Austen, papaz babasından aldığı kısıtlı eğitim ile, pek dışarı çıkmadan, en sevdiği kişi olan ablası Cassandra ile paylaştığı yatak odasında ya da beş erkek kardeşinin ve diğer aile bireylerinin de mevcudiyedinin gölgesi altında, çevresinde sürekli birileri ve etrafta gürültü varken yazdı Gurur ve Ön Yargı isimli romanını. Hatta Virginia Woolf, Kendine Ait Bir Oda'da Austen için değil bir odası, sessiz bir köşesi bile yoktu der. Hiç evlenmediği halde romanlarındaki çiftleri sürekli evlendiren ve dönemin İngiltere'sini detaylarıyla aktaran Austen, çağdaş yazında çoğunlukla romantik bulunsa da, kısıtlı taşra hayatına ve neredeyse hiç yazınsal eğitim almamasına rağmen henüz yirmili yaşlarının başında baş yapıtı Gurur ve Ön Yargı'yı yazmıştı. Henüz on beş yaşında yazdığı metinlerde romantik klişelerle örülü kitaplarla dalga geçen Austen'ın mektuplarında, zamanının çalkantılı siyasi ortamıyla ilgilenmemesi, savaşta ölenleri umursamadığını belirtmesi eleştiri konusu olmuştur. Oysa Austen, tam anlamıyla gerçekçi bir yazardı. Bir yazarı sıradanlaştıracak duygusallıktan uzak, karakterleri aracılığıyla sözünü sakınmadan söylemeyi başarıp, yapıtlarının asırlar sonra bile kadınlara ve erkeklere seslenmesini sağlamıştır. Austen'ı ilgilendiren kesim, taşralı orta sınıftır. Geçim derdi olmayan bu insanlar, belirli toplumsal kurallar altında yaşarlar, zamanı geldiğinde evlenirler. Austen, erkekler tarafından ezilen kadınların durumunu ince bir alaya aktarır, bu sorunu görmezden gelmez. Bunun dışında romanlarındaki karakterlerin evlerindeki işçiler, karakterler arasındaki aşkın detayları ya da toplumdaki çatışmalar hiç yer bulmaz. Bu açıdan bakıldığında, Bernhard'ın tersine, bir mutlu son yazarıdır Austen ve çağdaş tüketici yazınsal ortamında, filme aktarılan, dizileri çekilen kitaplarıyla canlılığını korumaktadır. Ne de olsa okuyucu, mutu sonları tercih etmektedir. Austen, kendisini sıradanlaştıran eğlence sektörüne rağmen, romanlarına bir yazın işçisi olarak yaklaşmıştı oysa. Gurur ve Ön Yargı'yı 1796'da bitirip, romanı fazla hafif bulduğundan ve daha ağırbaşlı, daha gölgeli bir yapıt istediğinden, üzerinde yıllarca çalışıp 1813'de yayımlamıştır. Austen hiç evlenmediğinden, romanlarını çocukları yerine koyardı ve Gurur ve Ön Yargı ise, her iki kavramı temsil eden iki karakteriyle birlikte, en sevdiği çocuğuydu. Bennet ailesinin ironik hikayesini anlatan kitap 200 yaşında. İşte bu Jane'ci yazarlar, şarkıcılar, çizerler, taksiciler, bakkallar, AVM Müdürleri, Süpermarket Yöneticileri, büfeciler, anneler, babalar, arkadaşlar, kardeşler, kadınlar ve erkekler 200 yıl sonra, 2013 Haziran ayında Türkiye'de belirmişlerdir. Dışarıda kıyamet koparken, bir araya gelen üç beş kişiye biber gazı atılırken, insanlar yerlerde sürüklenirken, kıyasıya dövülürken, vurulurken ve kaçışırken ve birbirleriniz ezerken ve haykırırken ve kanarken, Jane'cilerin hepsi kafalarını başka yere çevirmiş, havaya bakıp ıslık çalmışlar ve kendi taşralarındaki çay partilerinin düşünü görmeyi sürdürmüşlerdir. Romanlarında karakterlerini hiç sektirmeden evlendiren Jane Austen gibi, memleketin Jane'cilerinin romanlarının sonu mutlu mu bitecek? Onu da tarih yazacak.


Marketten dönerken yine o adamı gördüm; siyah takım elbiseli, zayıf, uzun boylu biri. Başındaki fötr şapka onu biraz komik gösteriyor ama içinde bulunduğum durumun komik olduğu söylenmez. Birkaç gündür nereye gitsem onu görüyorum karşımda. Sinemada, Parkta, otobüste her yerde o var. Dün gittiğim kafede de tam karşımdaki masada oturuyordu. Bir an göz göze geldikten sonra adam, güneşten rengi solmuş siyah ceketinin cebinden bir gazete çıkarıp gazete okumaya başladı. Kim olduğu hakkında en ufak bir fikrim yok ama uzaktan bakınca kiralık katillere benziyor. Üstelik oldukça da sakardı; masadan kalkarken çayı üzerine döktü. Arkama bakmadan yürüyemez oldum neredeyse. Ya paranoyaktım ya da gerçekten takip ediliyordum. Geçen yıl Merve'den ayrıldıktan sonra bir süre psikolojik tedavi görmüştüm. Doktorumun paranoyayla ilgili bir şey söylediğini hatırlamıyorum; sadece basit bir travma yaşadığımı, fazla büyütülecek bir şey olmadığını söylemişti. Merve'yi hatırlatan şeylerden uzak durmamı ve bir hayvan beslememi tavsiye etmişti. O gün eve bir Japon balığı ile dönmüştüm. Merve'nin beni tanıyan herkese çoraplarıyla uyuyan yavşağın biri olduğuma dair isimsiz mektuplar gönderdiğini öğrendiğimde ise balıkların sayısı iki olmuştu. Olayı Akın'dan öğrenmiştim. İsimiz mektuplardan bir tane ona da göndermiş. Akın, bir akşamüzeri bana gelip Abi sen geceleri çorapla mı uyuyorsun? diye sormuştu. Gerçeğin karşısında çaresiz kalan herkes gibi ben de soruya soruya cevap vermiştim: Kim dedi? Akın, Burada öyle yazıyor, dedikten sonra cebinden çıkardığı mektubu uzatmıştı bana. O boş zamanlarını acı çekerek değerlendiriyordu, bense sürekli sigara içiyordum. Akın, geçen ay oyuncak bir tabancıyı test ederken laboratuvarın bir köşesinde test edilmek için sırasını bekleyen şişme bebeklerden birini vurunca işten kovuldu. Dokuz yıldır çalıştığı laboratuvardan içinde, birkaç parça eşyanın bulunduğu küçük bir koli ve yaralı bir şişme bebekle eve döndü. Eve dönünce ilk işi şişme bebeğini tamir etmek oldu. Söylediğine göre eskisinden daha sağlam olmuş. Laboratuvar teknisyenliğini bırakıp yazar olmaya karar verdi ve bunun için bir yazarlık kursuna yazıldı. Şimdilerde bol bol acı çekip öyküler yazıyor. Beni takip eden adamla ilgili Akın'la konuşmak için bir akşamüzeri onun evine gittim. Şişme bebeği ile birlikte Lars And The Real Girl filmini izliyorlardı. Nasıl, iyi mi? diye sordum, Bilmiyorum, film daha yeni başladı. dedi. Evet, gerçekten iyi anlaşıyoruz. Şimdiye kadar en ufak bir tartışmamız bile olmadı, dedi gülümseyerek. Akşamları Puşkin'den şiirler okuyorum ona. Galiba o da benim gibi Puşkin seviyor, dedi. Nerden anladın? Diye sordum. Gözlerinden, dedi. Oturup 'Lars And The Real Girl' filmini izledik daha sonra. Film boyunca sık sık şişme bebek Bianca'ya sarıldı Akın, kolunu bir an olsun Bianca'nın omuzundan indirmedi. Gerçekten güzel bir varlık Bianca ve balıklar gibi ıslak da değil.


Japon Yeni Müzik Festivali; Ruins'in kurucusu, beyni Tatsuya Yoshida ile Acid Mothers Temple'dan Makoto Kawabata ve Atsushi Tsuyama'nın oluşturduğu üçlünün farklı oluşumlarının performanslarının sergisi. Toplam sekiz farklı grup ya da proje Kod Müzik ve kargART'ın birlikte düzenlediği gecede yer alacak. Uzun zamandır süren bu projenin bu yılki kadrosunda şunlar var: Ruins Alone, Acid Mothers Temple SWR, Akaten, Zoffy, Zubi Zuva X, Psyche Bugyo, Atsushi Tsuyama Solo, Makoto Kawabata Solo. Tüm gruplar hemen hemen tüm müzik türlerini karıştırıp yapı bozuma uğratıyor. Zappa'nın mizah müziğin bir parçası olmalı düsturunun etkisinde kalan müziklerin kategorize edilmesi çok zor. Her bir müzisyenin derin müzik bilgisini, erişilmesi zor alet çalma hakimiyetini, zengin müzikal tecrübesini getirip masaya koyduğu Japon Yeni Müzik Festivali aynı zamanda Karga Bar'ın 18. yaşgünü kutlamalarına eklemlenerek şenliği doruğa çıkartır nitelikte.


Terk edilmiş binalar, boş mekanlar, kullanılmayan eşyalar, yıkılmayı bekleyen harabe yapılar... Aldığımız son haberlere göre Japonya'da son trend boş mekanları fotoğraflamak. ... Mavi VW bir minibüstü. Almanya'da yaşayan bir aileye aitti ve aile yaz tatili için akrabalarını ziyarete gelmişti. O kadar çok çocukları vardı ki ancak bir minibüse sığabilmişlerdi. Hepsi güzel, hepsi çok neşeliymiş. Sadece 1 kere uzaktan görmüştüm, yaşıtım olan kız çocuğuyla bakışmış, ortanca ağabeyleri gülümsemişti bana. Kilometrelerce yolu kazasız gelebilmişler ama memlekette kasabadan şehre giderken kaza geçirmişlerdi geldikten birkaç gün sonra. Tüm aile kazada ölmüştü. Anne. Baba. 6 çocuk. Ya da 5. Belki 7. En büyüğü 17 yaşlarında, en küçük bebek. Hepsi bir akşam üstü ölmüşlerdi. Herkes çok üzülmüştü, herkes şaşkın. Minibüsten geriye ne kaldıysa bizim araziye çekilmişti enkaz. Günlerce arazinin ortasında bekledi minibüs. Parça parça olmuştu, tekerlekleri yamulmuştu, yırtık perdeleri rüzgarda uçuştu durdu. İçinde koltuk parçaları kalmıştı, cam kırıkları, metal parçalar, birkaç eşya; bir kazak kolu, bir kemer... Bir de bir bebek emziği -kapıya dokununca düşmüştü yere- ayakkabımın ucuyla ittiğim. Cesaretimi toplayıp yakından bakmaya gittiğim o gün, çok küçüktüm, ilk defa bilinçli bir şekilde, acıma, hüzün, çaresizlik ve merak duygularını hissetmiştim, sanırım, emin değilim, aslında nefret gibi hepsini doğuştan biliyordum.


İkinci Dünya Savaşı sona erince, Letonyalı birçok yazar çizer dünyanın çeşitli bölgelerine göç etmişti. Çoğunlukla da İngiltere, Kanada ve ABD'ye gidenler olmuştu. Gittikleri ülkelerin olanakları sayesinde birçok yayınevi, kitap ve dergi çalışmaları ortaya çıkmıştı. Savaşların, kimi zaman matbuata böylesi katkıları da olabiliyor. Bu tarz dergi çalışmalarından en önemlilerinden biri ise, Yeni Yol gibi bir anlamı olan Jauna Gaita dergisi. 1950'lerde yayımlanmaya başlayıp hala çalışmaları devam eden derginin, 1950-70 arası retro kapakları ise tam bir şenlik. Bir nevi, Letonyalıların baskısı ülke dışından gerçekleşen Varlık dergisi versiyonu diyebileceğimiz bu matbuat, hem kapak tasarımı, hem de bu kadar yıl hala inatla yayımlanması açısından, güzel bir görsel örnek.


İvan Turgenyev'in romanlarının ve kısa öykülerinin bazı meslektaşlarının da yakındığı karamsarlığı, dosdoğru cehennemi dememek için korkunç, diye tanımlanabilecek aile ortamı nedeniyle ödemek zorunda kaldığı bedellere, asgari ve en azından zararsız bir saygı gösterisi olarak yorumlanabilir. Ünlü ve zengin annesi Varvara Petrovna o kadar zalim, dar kafalı ve barbar ruhlu bir kadındır ki, sadece yazarın şu satırlarla anlattığı kendi annesi İvan'ın anneannesi bu konularda onu geçebilir. Felçten ve yaşlılıktan ıstırap içinde, zamanının büyük bölümünü bir koltukta hareketsiz geçirirdi. Bir gün ona hizmet eden oğlana sinirlendi ve kızgınlıkla kaptığı odunu çocuğun kafasına öyle bir geçirdi ki, zavallıcık bilinçsiz yere yığıldı. Bu görüntü yaşlı kadını çok rahatsız etmiş olmalı ki, oğlanı kendine doğru çekti, başını oturmakta olduğu koltuğa yerleştirdi, üzerine bir yastık koyarak yastığa oturdu ve oğlanı boğdu; sanırım oluk oluk kan boşanan kafasının görüntüsüyle onu rahatsız etmemesi için bulduğu bir çözümdü bu. Böylece ataları olan Turgenyev ilk romanı Avcının Notları'nı yazarak büyük fazilet ve cesaret sergiler. Romanın temel aldığı efsaneye göre, Çar Aleksandr kitabı okuduktan iki gün sonra kölelerin azat edilmesi emrini vermiş. Çariçe'nin de en az iki kez sansür görevlilerine Turenyev'e ilişmemelerini emrettiği söylenir ki; bu övgüdür yergi midir, tartışılır. Bu başlangıca ve durmadan Rus sorunsalı hakkında kalem oynatmasına rağmen, Turgenyev yaşamı boyunca vatandaşlarının nefretine ve küçümsemesine hedef olmuştur; onu son derece Batılılaşmış mesafeli, ateist ve havai; zamanının çoğunu Fransa, İngiltere ve Almanya'da keklik avlayarak geçiren biri züppe olarak görüyorlardı. Avlanmaktan çok hoşlandığı doğrudur ama hiçbir zaman vatanının meselelerinden uzaklaşmadığı da bir o kadar doğrudur; bir arkadaşının Rusya'da olup bitenleri izlemek için teleskop satın alması önerisi, son derece haksızdır. Turgenyev ikiye bölünmüş bir adamdır, belki de bu ikiye bölünmenin her iki taraftaki dostlarından da bağışlanma dilemeye ihtiyacı vardı: Slav arkadaşlarına yazdığı mektuplarda Batı dünyasını kötülüyor, özellikle de Fransızların alışkanlıklarından ve inançlarından hoşnutsuzluğunu dile getiriyordu; Flaubert, Maupassant, Merimee ve Henry James gibi dostlarına yazdıklarındaysa acı acı tüm Rusların şikayet ettikleri şeylerden, yani Rus olan ne var ne yoksa topundan yakınıyordu. Paris'te bir Fransız yazar gibi karşılansa da, aristokrat havası nedeniyle bir yabancı olmaktan kurtulamıyor, Sen Petersburg'a ya da Spaskoye'deki malikanesine gittiği zaman da, hem serfler hem de diğer Rus yazarlar tarafından yine bir yabancı gibi algılanıyordu. Kitaplarının İngilizce çevirmeni Ralston ile Spaskoye ye gittiğinde çok dikkat çekici bir karışıklık yaşanır: Ralston fizik olarak Turgenyev'e çok benzer, ikisi de iri yarı, ak saçlı ve sakallıdır. Serfler efendilerinin bir anlamda yabancı ikiziyle gezdiğini, adamın Rusça bildiğini, her evi, her kulübeyi ziyaret ederek ayrıntılı sorular sorduğunu ve bir deftere gördüğü her şeyi, kendisine verilen her yanıtı not aldığını görünce bunu hayra yormazlar. Sonunda gizemli varlığın kendilerine gönderilen bir tür ceza olduğuna kanaat getirip bohçalarını toplar, kırık dökük arabalara yükleyerek yola dizilir, hareket emri beklemeye başlarlar. Öyle ya, efendinin bu Şeytan'ı andıran ikiziyle birlikte İngiltere'ye sürgüne gönderilecektir; Onların yerini buyruklara daha iyi uyan başkaları alacaktır, bu İngiltere'e varılan tuhaf bir değiş tokuş anlaşmasının sonucudur olsa olsa! Turgenyev, anlayışlı ve insancıl bir efendi olsa da, aile geleneğini iyi bilen kölelerinin en korkunç misillemeleri beklemeleri seyrek değildir. Annesi Varvara Petrovna zalimlikte kendi annesinden hiç de aşağı kalmaz, kölelerinden kulları olarak söz eder ve onlara çok kötü davranır, Çok fazla vahşet hikayesi anlatmamak için sadece bir örnek vermek gerekirse: Hizmetçilerinin işlerini ihmal edeceklerini düşünerek çocuk sahibi olmalarına izin vermezdi, tüm önlemlere rağmen bir talihsiz yavru dünyaya gelecek olursa havuza atılarak boğulur, ebeveynleri de kovulurdu. Oğulları Nikolay ve İvan'a da daha farklı davranmazdı, her iki çocuk da neredeyse birer yetişkin oluncaya dek dayak yemişlerdi. Torunlar da bu kötü davranışlardan nasibini alır, özellikle de İvan'nın malikanenin hizmetindeki bir terziden doğan gayrimeşru kızına eziyet edilirdi. Turgenyev'in sürekli yolculuk etmesini fırsat bilen anneannesi kıza işkence eder, arada bir de hanımefendi gibi giydirerek konuklarının önüne çıkartır ve alay konusu yaparak eğlenirdi: Kızın kime benzediğini sorduğunda aldığı ortak yanıt hep oğul İvan Sergeviç olurdu, sonra kızcağızın üzerindeki güzel giysiler çıkartılır, zavallıcık zamanının büyük bölümünü geçirdiği mutfağa, zorlu yaşantısına geri gönderilirdi. Her şeye karşın favorisi İvan'dı, Varvara Petrovna müthiş bir kavganın ardından onu kıran İvan'ın bir gençlik portresinin üzerinde ter ter tepinmiş, sonra hi hizmetçilerine resmi, cam kırıklıklarını temizleyerek kaldırmayı yasak etmiş, bir yıl boyunca öylece yerde bırakmıştı. Tüm bunlardan sonra Turgenyev'in kadınlarla ilişkileri asla kolay olmadı; ama annesinden öylesine nefret ediyordu ki, aynı egemenlik kurma ve şiddet uygulama modelini benimsemekten başka çaresi yoktu, demek fazlasıyla kolaya kaçmak olur. Hayatının aşkı Pauline Viardot adlı bir şarkıcıydı, La Garda diye bilinirdi, İspanyol Çingenesi olduğundan muhtemelen gerçek adı da buydu. Kendisinden yirmi yaş büyük Mösyö Viardot ile evliydi, kocasını ne Turgenyev'in tekliflerini reddettiği on yılda ne de sonunda kabul ettiğinde terk etti. Aslında kendini duruma göre ayarlaması gereken de Turgenyev oldu. Uzun saatlerini çiftle birlikte geçiriyor, Mösyö Viardot ile kardeşlik, La Garda ylaysa üç aşağı beş yukarı evlilik kavramlarına sığan bir ilişki sürdürüyordu. Çirkin ama çekici bir kadındı La Garda, çok güçlü bir karaktere sahipti, yetenekten de yoksun bırakılmamıştı. Şair Heine'nin yaptığı edebi bir portresi kalmıştır günümüze. Turgenyev'in şair Heine ya da ressam Delacroix'dan farklı olarak kadına sadece sahnede hayran olmakla yetinmediği düşünülürse şairin tutkulu hayranlığında ürkütücü bir ton vardır: Tutkulu performansında çok özel anlar vardır, der heyecanla Heine, özellikle de bembeyaz dişlerin süslediği o koca ağzını yavaş yavaş açıp son derece zalim bir tatlılıkla, leziz bir vahşetle gülümsediğinde, insan Hindistan'ın ve Afrika'nın tüm o canavar bitki ve hayvanlarının bir anda sahnede belireceğini sanır. Madam Viardot ya da la Garda sonunda Turgenyev'i bir ressamla aldatır ve ilişki yarım kalır ama bu durum sonsuza dek sürmez: Turgenyev yaşamının sonuna doğru operetler için librettolar yazar, kadın bunları besteler ve yorumlar; yazar sadece bununla kalmaz, Osmanlı sultanı kılığına girerek sahnede rol alır, çevresinde cariyeleriyle yerlerde sürünür. Bu aile içi eğlencelerden birine katılan Kraliçe Victoria çok eğlense de, bu davranışların bu kadar büyük bir adamın itibarına uygun düşmediği konusundaki kuşkularını sağlamaz. Avlanmaktan çok hoşlandığı doğrudur ama hiçbir zaman vatanının meselelerinden uzaklaşmadığı da bir o kadar doğrudur; bir arkadaşının Rusya'da olup bitenleri izlemek için teleskop satın alması önerisi, son derece haksızdır. Büyük bir coşkuyla kutlanan bir doğum günü partisinde, Turgenyev'in on iki yaşında bir kız çocuğuyla kankan dansı yaptığına tanık olan Tolstoy da benzer kuşkulan paylaşır. Ağırbaşlı Kont Tolstoy o gece hakkındaki düşüncelerini günlüğüne şöyle not etmiştir: Turgenyev... kankan. Hüzün verici. İki yazar arasında büyük farklılıklar ve bir dereceye kadar da arkadaşlık vardır kuşkusuz. Bir tartışmada konu gelip Rusya'nın Batılılaşmasının uygun olup olmadığına dayanınca bu farklılıklar doruk noktasına ulaşır ve Tolstoy, Turgenyev'e meydan okuyarak onu düelloya davet eder, mesele bir-iki çiziği ardından kutlamayla ve şampanyayla sona ermesin, diye de düello silahının tabanca olmasını önerir. Turgenyev özür diler ve iş tatlıya bağlanır ama Tolstoy'un sağda solda onu ödleklikle suçladığını duyunca, bu sefer o Tolstoy'u düelloya davet eder; ancak uzun bir yolculuğa çıkmak üzere olduğu için davetini dönüşüne erteler. Bu kez özür dileme sırası Tolstoy'a gelmiştir, böyle birbirlerini düelloya davet edip erteleyerek tam on yedi yıl geçirirler; sonunda düello yapmaktan tümüyle vazgeçerek barışırlar. Tolstoy da Dostoyevski de Batı'da yolculuk ederlerken, varlarını yoklarını kumar masalarında kaptırınca {Dostoyevski saatini bile bırakır) çareyi Turgenyev'e başvurmakta bulurlar. Turgenyev'in her ikisine de borç verir. Dostoyevski, borcunu ödemekte dokuz yıl gecikir, o da yetmezmiş gibi, durmadan Turgenyev'e saldırmaktan da geri kalmaz. Dostoyevski'nin bu saldırılarını, geçirdiği sara nöbetlerine yoran Turgenyev, bir hasta olarak kabul edip hoş ve hor gördüğü Dostoyevski'yi her defasında bağışlar. Turgenyev'in saygıda kusur etmeyen Fransız meslektaşlarıyla ilişkilerinde çok daha rahat ettiğine kuşku yok. Mermiee'yi ya da Flaubert'i ziyaret ettiği zaman uyumaz, tüm gece boyunca sohbet ederler. Kimi İngilizlerse yazarı bu denli sıcak karşılamazlar: Turgenyev son derece hazin bulduğu bir anekdotu anlattığında Cariyle kahkahalara boğulur, herkesin hayran olduğu Puşkin'in bir şiirini Rusça ezbere söylediğini duyan Thackeray de aynısını yapar. Maupassant ölümünden iki hafta önce ziyaretine gittiğinde Turgenyev, dostundan bir sonraki ziyaretinde bir tabanca getirmesini ister: ilik kanseridir ve dayanılmaz ağrılar çekmektedir. Son günlerini hezeyanlar içinde geçirir, Pauline Viardot'ya Lady Macbeth diye hitap ederek bahtiyar bir evliliği ondan esirgediğinden yakınır. Gerçekten de kadınla olan ilişkisinden her zaman gayri resmi evlilik olarak söz etmiştir. Girdiği komadan sadece Pauline'e şu sözleri edebilmek için çıkar: Gel yaklaş... Daha yaklaş... Veda zamanı geldi... Tıpkı Rus çarları gibi... İşte kraliçelerin kraliçesi burada. Ne iyilik yaptı ki Bu son sözlerinde bir ironi var mıydı, kestirebilmek mümkün değil. İvan Turgenyev 3 Eylül 1883'te, Paris yakınlarındaki Bougival'de, altmış dört yaşında öldü. Naaşı vasiyet ettiği gibi Sen Petersburg'a götürülerek yıllar Önce ölen eski dostu Belinski'nin yanına gömüldü.


1981 yılında doğan Fransız yazar Jean-Baptiste Del Amo, 2008 yılında Une education libertine ile Goncourt du Premier Roman ve François-Mauriac ödüllerini kazandı. 2010'da Le Sel, 2013'te Pornographia kitaplarını yazdı. Dördüncü kitabı Hayvan Hükümranlığı ile Prix du Livre Inter'i kazanandı; 2021'de çıkan son kitabı Le fils de l'homme ile de Prix du Roman Fnac'a layık görüldü. Del Amo; hayvan sömürüsü ve türcülüğe karşı çıkan bir aktivist ve çeşitli senaryo ile oyun projelerinde de yer alıyor. Orijinal adı Regne Anima olan Hayvan Hükümranlığı, Fransızcada ilk defa 2016 yılında yayımlandı. Roman, endüstriyel bir domuz çiftliğinde süregelen yaşam üzerinden modernite üzerine sert bir eleştiriyi biçiminde olunabilir.