Zihin ise zapt edilmez bir maymun. Ben öleli tam bir yıl oluyor. Istırap dolu bir yıl. Şaşırdınız mı? İnanın, önceleri ben de çok şaşırıyordum. Ölümü hep bir bilinçsizlik hali olarak tasarlamıştım. Ölüm, yokluğu garanti eden en dingin haldi bir insan için, doğumdan önceki mutlak huzura kavuşmanın tek yoluydu belki de. Ah! Nasıl da yanılmışım. O'ndan medet umanlara acı haberi şimdiden vereyim: Ölüm hiçbir şeyi çözmüyormuş. İşin daha da trajik yanı, insan hayattayken ne düşünüyorsa, öldükten sonra da aynı şeyleri düşünüyor. Örneğin burada benim bulunduğum bölgede, gür saçı sakalına karışmış bir adam var ki -yaşarken de şimdi olduğu gibi hayrandım kendisine- varlığın tüm karmaşasını, kendi geliştirdiği iktisat teorileriyle ortadan kaldırıyor. Olması gerekeni ve ayrıca olması gerekenin olması için, yapılması gerekeni düşünüyor. Olması gerekenin somutluğu, yapılması gerekenin kesinliği, ölüler arasında bile heyecan yaratıyor. Hatta bazıları, bu sakallı adamı hayattayken duyamamış oldukları için hayıflanıyorlar. Bir de keçisakallı ve kazıbilime çok meraklı bir başka adamdan bahsetmek istiyorum. O da, ölümün kendi teorilerini nasıl da haklı çıkardığını, insan usunun üç katmanlı yapısının ölümle bile aşılamadığını, işte görüldüğü gibi, bilinç üstü diye adlandırdığı kısma burada hiç gerek kalmadığı halde, hala tüm ölülerin 'Doğru olan neydi aslında?' sorusuna kafa yorduklarını anlatıyor. Keçisakallı adamın da kendince bir kitlesi var tabii. Bana gelince, bu adamlarla hayattayken de ilgilenirdim ben. Burada ilişkiler çok daha dolaysız olduğu halde, sözleri benim üzerimde daha etkili oluyor diyemem. Daha önce de söylediğim gibi, ölülerin yeni bir görüşe kavuştukları koca bir yalan. Bu iki adamın, gözümün önünden akıp giden cümlelerini eskisi gibi yine kuşkuyla izliyorum. Yaşadığım sürece bu illet yakamı hiç bırakmadı zaten. Hiçbir şeye tam olarak inanamama hali ve şüphecilik sonumu hazırladı diyebilirim. Ölümün bana kattığı en değerli bilgi bedenimin kıymetini anlamış olmamdır. Hiçbir şeyin değerini onu yitirmeden anlayamıyoruz değil mi? Meğer bir beden taşımak, düşüncenin ağırlığından kurtulmanın yoluymuş, ölümse hiç durmadan düşünme hali... Eskiden -yani bir bedene sahip olduğum günlerde- ara sıra ölümden sonrası üzerine üretilen teorileri gözden geçirir ve söylenenler gerçekse, cehenneme gitmekten başka hiçbir şansım olmadığını düşünüp hafifçe ürperirdim. İnanın, cehennem ateşini şu içinde bulunduğum hale tercih ederim ben. Zaten fiziksel acılar oldum olası huzur vermiştir bana. Fiziksel acı, içinde sorumluluğumuzun ya da ne bileyim, kabahatimizin olmadığı bir doğa olayıdır. Ağrılar içinde kıvranmanın gizemli hiçbir yanı olmadığı gibi; bu, yardıma muhtaçlığımızı masumiyetle taçlandırarak son derece değerli bir varoluş imkanı sağlar. Keşke yine o denli şanslı olabilsem. Oysa burada, bu derin karanlıkta sonsuz sayıda sözcük yüzüyor. Ölüler hayattayken yan yana getirdikleri sözcükleri, ölülere özgü yetenekle, bu sonsuzluk içinde büyük bir hızla yakalayıp, eskiden olduğu gibi düşünmeye devam ediyorlar. Ölümden sonra sizi sınırlayan hiçbir kuralın olmaması, işte bu yüzden hiç anlamlı değil. Her ölü, ancak hayattayken bildiği sözcükleri aynı sırayla yan yana getirebiliyor. Böylece bir zamanlar ruhunuza hükmetmiş kurallar, sözcükler aracılığıyla varlıklarını burada da sürdürüyor. Elbette bu durum hayattayken, mutluluk dolu cümleler kurmayı adet edinmişler için bir bayram havası yaratıyor. Kısacası aynı derin karanlıkta kimimiz cenneti yaşıyor, kimilerimiz cehennemi. Kendi durumumu tekrarlamama gerek yok sanırım. Aradığım kelimeler gözüme ilişirse, ölümümü anlatmak isterim size. Yalnız, çok ilginç bir hikaye beklemeyin lütfen. Yaşarken kelime haznem o kadar geniş değildi. Kimseyi hayal kırıklığına uğratmak istemem durup dururken. Daha önce de açıkladığım gibi yaşarken hep ölümü düşlerdim. Hiçbir sorusuna yanıt bulamadığım hayatımın en dayanılmaz yanı zaman zaman şüphe edilmemesi gereken kimi gerçekliklerden de şüphe ediyor oluşumdu. Örneğin bir keresinde, üniversite diplomamı kaybetmiş ve aslında o üniversiteden mezun olmadığımdan şüphelenmiştim. Zaman zaman konuşurken çıkardığım seslerin ya da sınav kağıtlarımı dolduran ellerin bana ait olmadığından şüphelenirdim. Bir keresinde de, yirmi beş yıllık annemim bir yabancı olmasından şüphelenmiştim. Kısacı şüphe kendini bilmez bir arsızlıkla tüm benliğimi kuşatıyor ve sonuçta şu noktaya getiriyordu beni: 'Ben' diye biri var mı? Varsa O'ndan kim sorumlu? Şu sorumluluk duygusundan da oldum olası hiç hazzetmemişimdir. Ölümü coşkuyla beklememin temel nedenlerinden biri de, onun sayesinde sorumluluklarımdan sıyrılabileceğime inanmamdı. Ben'den sorumlu olmak, O'nu her yerde ve durumda en iyi şekilde temsil etmek zorunda olmak, nasıl da yorucuydu anlatamam. Ben bu yorgunluğun hep bedenle ilgili olduğunu sanmıştım. Şimdi ise -bedensiz kaldığımdan beri- anladım ki yorgunluk sözcüklerle ilgiliymiş. Zavallı bedenimi, beni varoluşun ağırlığına mahkum etmekle boşu boşuna suçlamışım. Neredeyse mutsuzluk kaynağı olarak gördüğüm kütlemi, kendi ellerimle ortadan kaldıracaktım. Hem de birkaç kez düşündüm bunu. Çeşitli nedenlerle hep vazgeçtim. Bir keresinde bileklerimi keseyim dedim ama canım yanınca fiziksel acının tertemiz gücü, sözcüklerin karanlığını dağıttı. Bir başka sefer de, kendi ölümümden sonra olacakları hayal ettim. Annemi, dostları falan... Yatağımda öyle çok ağlamıştım ki sonunda huzur içinde uykuya daldım. Sorunum yalnızca var olup olmadığım noktasında bitmiyordu. Ortada var olan bir şey, daha doğrusu bir şeyler vardı ama bütünleşmesi olanaksız görünen bu karmakarışık parçalardan bir 'Ben' tanımlamak neredeyse imkansızdı. İnsanların kendilerindeki hangi duruma 'Ben' dediklerini merak ediyordum. Ben içimdeki hangi duruma 'Ben' diyeceğime yaşadığım sürece karar veremedim. Örneğin o sıralar otuz üç yaşındaydım sanırım, tutkuyla sevdiğim biri vardı hayatımda. 'Tutkuyla sevdiğim biri vardı hayatımda' cümlesinin, pembe dizi tadında olduğunu biliyorum, ama pembe dizi tadındaki cümleler bazen ne kadar da gerekli oluyor. Bu tür cümleler, herhangi bir cümlenin ima edebileceği tüm anlamların üstünü örter ve okura büyük bir özgürlük sunar. Kesinlikle yönlendirici değildirler. Olasılıkları toparlayıp, sıradanlık kisvesi altında, ifade edilebilir bir somutluğa indirgerler. Neyse, tutkuyla sevdiğimi söylediğim kişi, hayatta sevgili olarak sevdiğim ilk kişiydi diyebilirim. Anılara haksızlık etmek istemem. Çok gençken birini daha gerçekten sevmiştim ama o çok talihsiz bir hikayedir. Hele şimdi ölüyken konuşulacak konu değil kısacası. Otuz üç yaşımın aşkı, gerçekliğinden bir an bile şüphe etmediğim bir aşktı. Ancak ben, içimdeki hangi durumun beni temsil ettiğini hiçbir zaman bilemediğimden, ona aşık olan durumun ben olup olmadığını anlayamıyordum bir türlü. İçim, bitip tükenmek bilmeyen istekleriyle analarını bezdirip sopa yedikten sonra tepinen çocuklarla doluydu. Sözcükleri, salt isteklerin çokluğu ve uyuşmazlığı yüzünden, bu denli farklı biçimlerde yan yana getirebilme yeteneği, benliği yok eden korkunç bir hastalıktı aslında. Çelişen durumların kendilerini açığa çıkarma istekleri bir ifade zenginliği yaratıyor ama bu ifade zenginliği Ben'i zayıflatıyordu. Lanet olası sözcükleri hayatımdan uzak tutsaydım, tutarlı bir bütün olabilir miydim? Bu soruyu sormak için geç kaldım ben. Çünkü herhangi bir şey olmanın başat koşulu yaşıyor olmakmış. Bir ölünün bedeni olmadığından imkanları da yoktur. Seçemez ve değiştiremezsiniz, ölüm bir edilgenlik halidir kısacası, ne var ki bu, sözcüklerden kurtulduğunuz anlamına gelmiyor. Unutmayın sözcükler de en az ölüler kadar kütlesiz ve bitimsizdirler. Şimdi öyle çaresiz hissediyorum ki kendimi. Meğer o kendi ölümüne ağlayan gözlerim, merdivenlerden düşerek patlattığım dudağım, dostlara karışıp halay çeken kollarım bacaklarım, annemin nefesini koklayan burnum, babamın gür sesini dinleyen kulaklarım, kardeşimin yumuşacık ellerini tutan ellerim, nasıl da cennetsi mutluluklar vaat ediyormuş bana. Oysa tam bir yıldır, boşlukta uçuşan kelimelerin ardında koşuyorum. Hiç durmadan cümleler kurup, kurduğum cümlelerin görkemli imparatorluğunda yine hiç durmadan kelimelerle böğürüyorum. Kaçacak bir yerim olmadığından değil, kaçıracak bir bedenim olmadığından. Artık nasıl öldüğümü öğrenmek istediğinizi biliyorum. İnanın bu o kadar da önemli değil, yani anlattıklarımdan sonra demek istiyorum. Ama söz verdiğim gibi size renksiz ölümümü anlatacağım. Çok sıradan bir gündü. Ölmeden önceki hafta yatağımdan hiç çıkmamıştım. Çünkü çok önemli kararlar almış ve onları büyük bir içtenlikle uygulamaya koymuştum. Kendi kendime, çelişkili sorulara yanıt buluncaya dek odamdan çıkmayacağıma dair söz vermiştim. 'Ben' kimdi? Neye inanıyordu? Hayatta ne yaparsa varoluşunu anlamlı kılıp kendini kabul edebilirdi? Topu topu üç soruydu. Nerden bilebilirdim bu soruların beni öldüreceğini. Şimdi şimdi anlıyorum da, beni öldüren sorular da değildi. Onları cevaplamak için seçtiğim yol öldürdü beni. İnsan karanlık bir odada düşünerek kim olduğunu, neye inandığını, varlığını hak etmek için ne yapması gerektiğini bulamazmış. Üstelik hayatınızın kusursuz bir planını hazırlayıp, sonunda ilgililerin yüzüne çarpmak için girdiğiniz karanlık oda, gerçekten de şeytanın kurduğu en acımasız tuzakmış. Ölümümden bir gece önce, bir şeylerin sonuna geldiğimi hissetmiştim. Çünkü etrafımı saran uzam eğilip bükülmeye, nesneler şekil değiştirmeye başlamıştı. Tanıdık sesler, uzak birer uğultuya dönüşürken, kokular kalın ve boğucu bir duman gibi yükseliyordu etrafımda. Can çekişiyormuşum meğer. Kısa bir süre sonra bedenimin gitgide hafiflediğini hissetmeye başladım. Son hatırladığım sabah olduğu ve odama bir kadının girdiği... Sanırım annemdi.


- Biletler etkinlikten 1 saat önce satışa çıkacaktır. ayrıca Fatih Akın'ın İstanbul Hatırası isimli belgesel çalışmasında da yer aldı.


Black metal'in bir akım ve bir düşünce biçimi olarak modern zamanların hayata etkisi olan, toplumu sarsıp teoriyi pratiğe katan en önemli alt kültür tavırlarından biri olduğunu düşünüyoruz. Özellikle muhafazakar kapitalist Avrupa'nın yönetici kitlesinin AB fikrini hayata geçirmek üzere son düzeltmeleri yaptığı yıllarda, Hristiyanlık öncesi çağa ve inançlara, kimliklerine sahip çıkma tavrıyla harlanan bir müzik akımının mevcut sosyal düzenin karşısında, Niçeci bir tavırla, insanlık karşıtı bireyci düşünce yapısıyla görüşlerini eyleme döküp, kilise yakarak, üst sınıftan insanları öldürmeye dek giden sosyo politik bir tavır olarak önemsenmelidir. Black metal gruplarının karnavalesk yönünü de es geçmeyelim. Sahnedeki alevler, müzisyenlerin makyajları, fotoğraflardaki duruşlarında görünen beden dili dikkat çekicidir. Yine Niçeci bir tavırla Hristiyan çileciliğine, yokluğun ve zayıflığın kutsanmasına karşı tepkinin ve aşağılamanın, çoğunluğunun alt sınıf, işsiz ya da işçi sınıfından gelen Black Metal müzisyenlerinden gelmesinin ve hemen hepsinin iki ana yol üzerinden, karnavalesk, Niçeci ve Anton LaVavey etkilenimli satanist ya da yeryüzünü, tarihi ve kimliği savunma güdülü neo-pagan teoloji üzerinden fikirlerini yazılı metinlerle de desteklemeleri önemlidir. Black metalin anti semitik yönünde de yine sermayeye sahip olan, Hristiyanlığın ve birleşik Avrupa'nın temeli olduğunu düşündükleri üst sınıfın mensuplarına öfke vardır. Black metal ve topluma karşı öfkenin sağdaki yansımasında daha kelam etmeyi düşünüyoruz. Stacy Kranitz'in Black Metal gruplarından görüşlere ve fotoğraflara yer verdiği kitabın Arthur Magazine'de çıkmış versiyonuna geçelim. O zaman yaşayan Norveç black metal totemi, tarifsizce aptal hayat-yok edicilerinin dünyasına savaş açmış yürüyen gazi, Darkthrone'dan Fenriz'in ayinini okuyun. Sizlere, bana ve kendisine karşı savaşmaktan çok yorgun, basit bilgeliğini tekrar ediyor: black metal kişisel kan davasıdır. Onun büyüsünün her bir parçası müzikle iç içedir. Canlı şovlar, röportajlar -onu izleyen fotoğraflar- gerçekleri görmek için basit birer imkandır. Kuzey semalarındaki ilk yangından on beş yıl sonra, black metal ateşi Norveç'te azalmaktadır. Hatta Norveçlilerin anlattığı kilise yakma esprileri bile. Lakin kuzeyin karanlık alayını takip eden evlatları, kutsal savaş boyaları içinde, kameralar önünde esir edilmiş yerli Amerikan reisleri gibi korkunç klişe ve şaklabanlık arasında kapana kısılmaktan rahatsız. Geronimo'nun torunları olarak, black metal mirasçıları kendi topraklarının ruhlarına -yani Wotan, Bathory ve Mayhem- bağlanmak için mücadele ediyor. Savaş silahlarını kavrıyor ve 1993'ün ruhları altında -basit heavy metal çılgınlığı bastırılmış milli fantezileri tekrar açığa çıkardığında- tehlikeyle sallıyorlar. Bu nedenle bu çılgın çocuklar kana susamış istilacı Hristiyan hazine avcılarının 1000 yılı aşkın zaman önce yaptığı pagan, Norveç katliamının intikamını almak için kiliseleri yaktı ve bıçakları ile yola koyuldular. Oslo'da Darkthrone'dan Fenriz'i kalan tek kişi olarak pubda oturmuş bira içerken görürüz diye yazar, fırsatı bir hücrede donmakta olan, 1993 yılının trajik figürü Varg Vikernes. Geriye kalan diğerleri için yazılmış sözlerin ve kaydedilmiş şarkıların saflığı bir ticari eşyaya döndü. Saflık satılabilir. Saflık mükemmel t-shirt yapar. Saflık neşelidir. Saflık neredeyse güvenlidir -Gaahl'in son şiddet hükümleri aksini söylese de. Fakat dış izlenimler ve solundan kalkılmış günler/kötü günler kahrolsun; en düşük kurtlardan en yüksek kuzgunlara kadar, black metal ruhani varlıklar içinde beslenir. Kamuya açılıp vücuda gelen her şey artık aksaktır ve öznellikle doludur. Yüksek ihtimalle Norveç'ten size daha yakın ve kişisel olarak, sayfalar çevrilmeye devam ediyor. Bir gruptaymış gibi hissetmiyorum. Mayhem'i bir grup olarak değerlendiremem. Daha çok, yaşamak için bir yol ya da bir yaşam tarzı olduğunu hissediyorum. Bir gruptan çok daha fazlası. Bu, bizim ve diğer black metal grupları arasındaki fark. Black metal hiçbir zaman spot ışıklarına ait olmamıştır. Medya, kilise yangınları ve cinayetlere odaklandığında black metal trend oldu. İnsanlar black metalin diğer stillerini benimsemeye başladılar, böylece büyüdü. Tüm bu gruplar geldi, bir şeyleri mikslemeye başladılar ve aniden melodi anlaşılır oldu, böylece daha çok insan black metal dinlemeye dayanabilir oldu. Fakat bir zamanlar olduğu gibi black metale ve onun değerlerine gerçekten inanan çok fazla grup olduğuna inanmıyorum. 90'ların ilk dönemleri, satanik bakış açısına daha çok sahipti. Şimdi ise bu büyük bir medya, para makinesi. İnsanlar giderek büyüyor ve listelere oynuyor. Müziğin arkasındaki ideoloji şimdilerde önemli değil. Black metal bir zamanlar toplum için tehditti ama artık öyle değil. Biz çok para kazanmıyoruz. Esasında hiç para kazanmıyoruz. Önemli olan şey bunu yaşamak. Bu yolda idealistim: Toplumun bir parçası olmayacağım, kendi değerlerim için yaşayacağım ve bunu son haddine kadar yapacağım. Sanırım, bu şekilde davrandığım, hareket ettiğim ve düşündüğüm bu yolda bana Blasphemer/Kafir diyebilirsiniz. Uzun zamandır etraftayım ve çok şeyin gelip geçtiğini gördüm. İkinci dalga black metal, 91'de İskandinavya ve Norveç'te çıktı. Çok primitif, ilkeldi. Fakat çabucak, çok çabuk biçimde işin içine klavyeler katıldı. Biz bu elementi çok hızlı yakaladık ve bir ya da iki yıl sonra sizler dev sükseli kadın vokaller gruplarına sahip oldunuz. Cradle of Filth bunu fazlaca yaptı ve diğer topluluklar da bu trendi takip etmeye başladı. Sonra tüm şu Viking saçmalıklarını edindiniz. Cradle birdenbire vampir gotik harmanını yaptı. Ardından artık neyin ne olduğunu bile bilemez oldunuz. Ve son dört yıldır herkes death metale tekrar dönüş yaptı. Emperor'dan ayrılmam istendi çünkü öfkeliydim. Hala öyleyim fakat çok fazla açığa vurmuyorum. Emperor'dayken çok fazla öfke nöbetine tutulurdum. Onların bununla başa çıkmak istediklerini sanmıyorum. Kim ister ki? Bu nedenle grubu 92 sonlarında tek ettim. Ondan beri camiadan uzaklaştım. Mortiis'e ve tüm bu ambient zırvalığına başladım. Frost: Müziğimizde ortaçağ konuları kullanılırdı. O zamanların dehşetiydi. Vücudun her hücresine sızan, insanlardan geçen hastalıklar ve cezayla bu daimi tehdit ve dehşet hissi gündelik yaşamın bir parçasıydı. Tarih kitaplarından alınmış, belgelenmiş gerçekler var. Bir yanda da kolektif bilincin sizlere sürekli tekrar ettiği yalanlar var. İşte tüm bunlar fazlasıyla black metalin ilgi alanında. Satyr: Black metalin kendi tekeli üzerinde ilerlemesine ihtiyacımız var. Başka birinin tekelinde değil. Bu çok önemli. Black metal ekstrem olmalı. Vampir, peri masalı değil. 1994'de kuzey büyüsü ve Şamanizm'iyle alakalı kült bir majikoluşuma sahip olma fikrim vardı. Bu müziği icra ettiğimden beri, gitgide müzik mahiyetine büründü. Sonunda benim için kendimi, görüşlerimi ve hissiyatımı ifade ettiğim bir yol oldu. Antik kuzey Avrupa ruhuna adandı. Esas itibarıyla görüşlerimi anlatmak ve manevi diyarları, tanrı ve tanrıçaları, kuzey ve kelt dünyasını keşfetmek için bir yol. Birçok metal grubunun Oh karizmatik Vikingler, savaşçılar ve kılıçları, Viking gemileri gibi konuları işlediğini düşünüyorum. Benim yaklaşımım daha mistik ve büyülü çünkü bunu uyguluyorum. Kılıç kullanmama rağmen Vikingler hakkında söylemiyorum. Daha çok mitin arkasındaki bilgelik ile ilgileniyorum. Başta beş kişiydik, şimdi ise yedi kişiyiz fakat tüm bu görüntü için bize yardımcı olan bir düzine insan var: Makyaj, giyim, silahlarımız ve bunun gibi şeyler. Bizim gibi Epic Metal grupları oldukça büyüktür çünkü her şey canlı çalınır. Herhangi bir arka plan kaydı kullanmıyoruz. Tabii ki kayıttaki sounda erişemiyoruz fakat sahnedeki atmosfer albümdekine göre daha enerjik. Albüm daha fazla duygu ve ruh halindedir, canlı şov saf enerji. Battlelore için şahsi hayalim bir senfoni orkestrası ile çalmak. Black metal olayı başladığından beri bu gruptayım. Olduğu sürece de bunun bir parçasıyım. Müzik birçok açıdan kendi adına konuşur. Konsepti Anti-Hristiyanlık. Topluluğun fikri her zaman için bizim karşı olduğumuz şey olmuştur. Lusifer'i yansıtırsın; kendi olayını yaratan ve kendi yolunu bulan. Kilise ve toplum size karşı muhaliftir. Kilise denetlemekle ilgilidir. Tanrıyla bir alakası yoktur. Tanrı hakkında vaaz çekseler bile tanrı ile bir alakası yoktur. Değerlerinin temeli yalana dayanır. Topluma kattıkları her şeyi silme nedenimiz budur. Çünkü bu bir veba. Hastalık. Sağlamlığı ve bireyin manevi sağlığını kazanmak için bu vebadan -kiliseden- gelen her şeyi uzaklaştırmak zorundasınız. Dinleyici ile konuşmaya meraklı değilim. Çünkü başkalarının diline herhangi bir kelime koymak istemiyorum. Onların direkt suratına verilen mevcut şeyin yerine aramalarını, araştırmalarını istiyorum. İnsanlara öğüt vermek için öteki olan değilsin. Onları uyandırmak için ötekisin. Aramaları için zorlarsın. Bana karşı açılmış üç farklı dava var. Birini hallettim. Şimdi yeni bir dava var ve ardından henüz mahkemesi görülmemiş bir diğeri bekliyor. Hiçbir ceza almayabilirim veya elli yıl da yiyebilirim ya da herhangi bir rakamda yıl. Bu onların davayı ne kadar kötü görmek istediklerine bağlı. Şimdilik davayla ilgili suçlama mahkemede görülmüyor. Polis ve yetkililer bu satanik ritüel fikir hakkında vaaz veriyor. Ne olacak göreceğiz. Son albümü yayınlayalı üç yıl oldu. İşleri devam ettirmek için yaratmak ve güçlü olmak zorundayız. Bir fikrin olduğunda, yeni bir şey için onu sonlandırmak zorundasın. Bu nedenle hapishaneden çıkmak için başvuru yaptım, çünkü sorumlu olduğum bölümlerden biriyle uzun zamandır uğraşıyorum. Ve muhtemelen iyi halden dolayı hapishanedeki patron Bunu yapman için seni dışarı salmamak adına hiçbir neden görmüyorum dedi. Bir şeylere değer katan müzik yapmaya çalışıyoruz: Şeytana değecek, kaosa değecek, atmosferik ve aynı zamanda brutal. Son kayıttaki albüm yaratma fikri hissizlikti, tamamen soğuk. Kendisi bu formuyla oldukça el değmemiş. Bunu iyi şekilde yaptığımızı düşünüyorum. Nicolas: Günümüz black metalinde iki sahne var. İlki albümlerini sınırlı sayıda, 666 kopya basan yeraltı sahnesi. İnançlarına göre, olabildiğince zor ulaşılır kalmaya çalışıyorlar. Diğerleri ise bizim gibi yapanlar. Bir guru işlevi görmek istiyorum. Kendinizi rahatsız edipi hepbirlikte olumsuzluğu destemeklemeye çağırıyorum. Bir yanım mevzu bahis olumsuzluğa nayılıyor, her şeyi onun için yapıyor, ona hizmet ediyor. Lakin aynı zamanda kendisinden nefret de ediyorum. Neticede kimse bok gibi hissetmeyi istemez. Ama mevzunun tüm güzelliği de bunun parçası işte. Alex: Black metal bence sadece boktan bir şey müzik de boktan ama seviyorum. Açıklaması kolay değil ama dünyadaki neredeyse her şeyden nefret ediyorum.


J osef Stalin, 1920'li yıllar ortasında Planet of the Apes/Maymunlar Gezegeni benzeri, insan-maymun karışımı bir savaşçı türü yaratılması için dönemin tanınan bilim insanı Ilya Ilyanov'a emir vermiş. Yeni bir yenilmez insan türü istiyorum, acıya dayanıklı, dirençli ve ne ile beslenirse beslensin, gücü etkilemeyecek bir tür istiyorum, demiş. 1926 yılında Politbüro Moskova'da canlı savaş makineleri yaratmak üzere Bilim Akademisi'ne yazılı emri iletmiş. Öyle bir dönem ki, Sovyetler Birliği, istihdamın gücünün coşkusuyla, hızlı büyümenin getirdiği gözü dönmüşlükle sanayileşmenin uç örneklerini, futuristik kentleri, uzay mimarisini ve sınıfsız, yeni insanın oluşturduğu toplumu tasarlamak üzere çalışıyordu. Kızıl Ordu da yeniden tasarlanan bir detaydı. Şikayet etmeyecek, yeni nesil bir işçi sınıfına ihtiyaç vardı. Beş yıllık kalkınma planına uygun biçimde, hızla sanayileşen ülkenin böylesi bir sınıfa gereksinimi yüksekti. Bilim insanı Ivanov, Çar'ın hizmeti altında yarış atları için suni döllenme çiftlikleri kurmuş ve hayal gücünün sınırları olmayan biyolog diye ün salmıştı. Kendisine verilen yeni görev için Batı Afrika'da şempanzeler üzerinde ilk deneylerine dönemin parasıyla 200 bin dolar harcadı. Ayrıca ordu için gerekecek gorillerin yetiştirilmesi için deneyler yapmak üzere Stalin'in doğum yeri Gürcistan'da bir tesis inşa edildi. Ivanov'un ilk deneyleri tamamen başarısız oldu. Afrika'da üç dişi şempanzeyi insan spermi ile dölledi. çalışmaların Afrika'da yapılmasının nedeni, hem Stalin'in hem Ivanov'un evrim tarafındaki düşünceleri, Tanrı tarafından yaratılışı kabul etmemeleri, ve maymunları dölleyecek Afrikalı spermlerin, kendi Kafkas köklerine göre başarı ihtimalinin yüksek olduğuna inanmalarıydı. Şempanzelerin ikisi Dakar, Marsilya arasında gemide öldü, otopsilerinden bir sonuç alamadı. Daha sonra ölen üçüncü şempanzenin otopsisinden de sonuç çıkmadı. Sovyetler Birliği'ndeki tesiste resmen görevlendirilmeyen Ivanov, tesisi birkaç günlüğüne ziyaret etmişti. Tesisle tüm ilişkisi aslında bu kadardı. Ziyareti sonrasında tesise altı şempanze ve beş orangutan getirildi. Yirmi babun da eklendi. Alman bir firmadan İtalya ve Karadeniz yoluyla getirilen büyük maymunkar o kadar hastaydı ki, getiren aracı firmanın yetkilileri daha ülkeden ayrılmadan öldüler. Sadece cinsel olgunluğa erişmemiş yavruları sağ kaldı. Daha sonra, İkinci Dünya Savaşı öncesinde getirilen bir başka grup maymun da, sağ kalan bir orangutan haricinde öldü. Ivanov, tümüyleilgisiz bir nedenle beş yıl hapse mahkum oldu. Hapis cezası daha sonra Kazakistan'da sürgüne çevrildi. 1931 yılında sürgün gittiği ülkede, 1932 yılında donmuş tren raylarının üzerinde hastalanmış şekilde bulundu ve hayatını kaybetti. ABD basını daha sonraları, bu olayı Anti-Sovyet propagandasında kullanmak için olsa, Ivanov'un Gürcistan'daki deneylerinde maymun ve insan spermlerini karıştırma denemeleri de başarısız oldu diye yansıttı. ABD basınına göre, deneylerini Küba'da sürdürmeye kalkınca, basında geniş yer bulan deneylerin ses getirmesi nedeniyle Ivanos çalışmalarına son vermişti. O kadar para harcayıp, elde sıfır ile Stalin'in karşısına çıkınca da hapsi boylamıştı.


Saat yapmaya başladığımda tasarıma değil de işin eğlence kısmına bakıyorum. Görünümün keyif vermesine, kendine özgü bir takış biçimi olması tarafıyla daha çok ilgileniyorum. Dolayısıyla, bana ilginç gelen her şey ilham kaynağım olabiliyor. Aslında bir dergide steampunk sanatçısı olarak adlandırılmadan önce kelimenin varlığından bihaberdim. Şimdi özellikle pirinç ve deri gibi materyallerin steampunk çalışmalarının has öznesi olduğunu biliyorum. Oysa ben onları kullanması kolay olduğu için seçmiştim. Pirinç, bu tür saatler için en uygun malzeme. Kolay erir, kolay şekil verirsin. Çocukken Reiji Matsumoto'nun isimli bilim kurgu çizgi romanına bayılırdım. Babam Ulusal Demiryolları'nda elektrik mühendisiydi ve bana getirdiği tek çizgi roman da buydu! Çalışmalarımda etkisi olduğunu söyleyebilirim. Ama tam olarak nasıl olmuştur, emin değilim. bunun dışında bilim kurgu animelerini de hiç izlemedim. Bu türden plastik modeller, gemiler vs ile hiç ilgilenmedim. 18 yaşında Tokyo'ya geldiğimde ilk işim bir matbaadaydı, oradan kaçtım. Bir toptancıya girdim. Müşteriler arasında saat dükkanları vardı. O zamanki kız arkadaşım ise saat delisiydi. Bana İsviçre saatlerinin kataloğunu filan getiriyordu. Böyle böyle ilgim arttı. Gidip bir Breitling saat aldım, 4.200$ tuttu. Onu örnek alıp kendi saatimi yaptım. Ancak bit pazarında ilk yaptığım saati satarken Breitling'i de kaybettim. Bir daha asla o kadar para vermem diye düşünüp saat yapmayı sürdürdüm. Önceleri sadece hobi olarak yapıyordum. Sanat galerisinde sergilemiştim. Kimse saatlerimi almak istemedi. Elektronik mağazalarına götürdüm, onlar da istemedi. Böylece tanesine 28$ fiyat koyup bit pazarında denedim şansımı. İlk gün hiç müşteri gelmedi. Sonuçta yan taraftaki Koreli bir kadın yanıma gelip Irashaimase dememin iyi bir fikir olacağını söyledi. Sonunda müşteriler gelmeye başladı. Sanırım toplamda 7.000 civarında. İlk dönemler hazır parçalar kullandığımdan çok yapıyordum. Son 9 yıldır her parçayı kendim yapıyorum o nedenle rakam düştü. Her saatimin bir hikayesi var aslında. Tek kolu olan bir adam saat yapmıştım. Kolunu hareket ettirdiğinde saat kendi kendine kapanıyordu. Böylece saatlerin tasarımsal olarak çok esnek yapılabileceğini gördüm. Örneğin enerji içeceği saatinde süperkahraman 'den feyz aldım. Ultraman şekil değiştirirken kapsül kullanır. Biz de enerji içeceği kullanırız. Dolayısıyla bir şişe enerji içeceği ekleyip, süperkahramanlar gibi saatten kafaya dikebiliriz. Teknolojiyi takip edemiyorum. Müzik dinlerken iPod kullanıyorum tabi ancak geçenlerde yeni bir radyo kaset çalar aldım! Ben makineleri oluşturan parçaların birbirinden ayrılıp incelenmesini seviyorum. Nanoteknoloji ise benim ellerime küçük geliyor. Ben daha çok analog bir adamım. Bana sanatçı denmesine de şaşırıyorum. Sanatçı değilim, sadece bir şeyler yaratıyorum ve o yaratma sürecini seviyorum.


19. yy'ın uzmanlaşmış kedi tasarımcıları vardı. Sokaklarda posterlerde bol bol kullanılırdı kedi çizimleri. Biraz gizem, biraz oryantalizm, biraz da reklamlarda henüz kadın ve çocuk faktörleri keşfedilmediğinden olabilir. Steinlen'in kedileri, genellikle hareketlidir. Ya kavga ediyorlardır ya da birazdan başlarını belaya sokacaklardır. Haylazlık yapacak gibi dururlar. Özellikle, çizgi roman gibi olan yapıtlarında bu durum sıklıkla görülür. Steinlen'in kült olmuş ve algılara yerleşmiş kedisi ise, Paris'in avangart kabarelerinden Le Chat Noir/Kara kedi için yaptığı, aslınızı astarınızı biliyorum der gibi bakan kedisidir. Steinlen, toplumsal gidişattan rahatsızlığını yüksek sesle dile getiren biri olduğundan, yüzlerce çalışmasını takma isimle yayınlamıştır. Bugün Fransa'da hemen her hediyelik/turistik eşyada çizimine rastlanabilecek bu önemli ressam/çizer/tasarımcı, 1923 yılında öldü. Montmartre'de sonsuz uykusunda, yanından geçen kedileri hissetmektedir.


Gündelik dilde cenaze kıtırı tabiri, ölülerin tabuta konulması ve mezarlığa taşınması işini üstlenen cenaze görevlileri için kullanılır. Bu ifade, eskiden ölen kişinin gerçekten bu hayattan göçüp gittiğini teyit etmek için ayak başparmağının bükülerek çıtlatılması efsanesinden kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca bu sözün kökeninin, XIV. yüzyıldaki büyük kara veba salgını sırasında ölülerin kancaların ucuna takılarak taşınmasından geldiği de rivayet edilir. Fransız Akademisi'nin sözlüğü ise bambaşka bir köken verir ve bu ifadenin, mecazen ortadan kaldırmak anlamına da gelen croquer fiilinden türediğini açıklarken bu adlandırmanın, eski Yunanca kökenli ve et yiyici anlamına gelen sakrofaj sözüyle de akraba olduğunu belirtir. Bu durumda cenaze kıtırı basitçe ölüleri ortadan kaldıran kişi olacaktır yani onları toprağa gömen dolayısıyla topraktan da çıkarabilecek olan kişi. Cenaze kıtırı biyolojide de bazen leşle beslenen böcek ya da solucanlar için kullanılır hatta 2014 yılında deuteragenia ossarium olarak adlandırılan, yuvasının girişini ölü sineklerle tıkayarak larvalarını koruyan garip bir tür cenaze kıtırı arısı keşfedilmiştir. Son olarak sanat alanında ise bir resmin kıtırı resmin krokisi, kabataslağı, ilk konturları demektir. Yukarıda özetlenen tüm bu açıklamalar, imgeleminden doğan kadavralara yoğunlaşarak ve tekniğin gerektirdiği tüm sabrı göstererek ölümü kelimenin tüm anlamlarıyla kıtırlayan ve sonra da fırçayla resmeden, üretken sanatçı Stephane Blanquet'ye mükemmelen uyuyor. Blanquet'nin kafkavari, eziyet verici, ince ve zarif eserleri, sanatta ölümün temsilinin oluşturduğu çok eski geleneğe eklemleniyor ve bakışlarımızın çekicilikle iticilik arasında salınmasına yol açıyor. 1973 doğumlu Stephane Blanquet her gün zihninin ürettiği hayali kabirlere iner ve orada topraktan çıkarttığı hayaletler, kabir heykelleri ve diğer cesetlerle sayfasının uzamını tıka basa doldurur. Titiz işleri sineklerin, solucanların kaynaştığı ve dantelaların, kadifelerin, çene kemiklerinin ve çürümekte olan cesetlerin üst üste yığıldığı bir tür mahzen gibi düzenlenmiştir. Blanquet'nin parçalanıp lime lime edilebilen, leş kokular saçan beden temsillerinden oluşan işlerinde Antonin Artaud'yu andıran bir şeyler vardır. Blanquet'nin parçalanıp lime lime edilebilen, leş kokular saçan beden temsillerinden oluşan işlerinde Antonin Artaud'yu andıran bir şeyler vardır. Hayatla karmaşık ilişkilere giren beden, Blanquet için olduğu kadar Artaud için de evrensel bir gizem, bir atık torbası, her bir organın durmaksızın biyolojik bir işlevi yerine getirdiği ve böylelikle çevresindeki dünyaya en kötü kokulu çıktılarını boşaltmak suretiyle anlam ifade eden bir statü kazandığı gerçek bir fabrikadır. Böylece Blanquet'nin kağıttan ya da tuvalden zemini, bedenlerin özerk makineler halinde devindiği bir sahneye, bir platoya, küçük bir gölge tiyatrosuna dönüşür. 1973 doğumlu Fransız sanatçı Stephane Blanquet 1980'lerden bu yana çağdaş sanat alanındaki en üretken figürlerden biridir. İllüstrasyon, çizgi film, tiyatro, yayıncılık, sanat yönetmenliği gibi farklı dallarda çalışan Blanquet, çocukken izlediği Creature from the Black Lagoon filminden çok etkilenir ve bu deneyim onun mitler ve popüler kültür kodları arasında güçlü bir bağ kurmasına yol açar: Çizgi romanlar, şaka oyuncakları, sihirbazlık ve lunapark estetiği. Hem sanatçı hem de yayıncı olarak çok üretken bir pozisyonda olan Blanquet 1990'ların başında, yeraltı sanat dünyasının liderlerinden biri haline gelir. Eserleri 1993'te Paris'te Regard Moderne galerisinde, 1996'da ise Amerika ve Kanada'da sergilenir. Çalışmaları Blab!, AX gibi çizgiroman antolojilerine girer. 1996'da, Angouleme International Comics Festivalinde yayıncılık alanında prestigious Alph Art du fanzine ödülüne layık görülür. 2001'de Belçika Maison de la culture de Tournai'de retrospektif sergisi düzenlenir. Bundan sonra Amerika, İsviçre, Londra ve Fransa'da birçok sergiler açar, grup sergilerine katılır. 2008'de ilk duvar çalışmasını Avusturya'da Vienna Museumsquartier için yapar. 2009 yılında Musee d'Art Contemporain of Lyon'da Quintet sergisi için hazırladığı yerleştirme ise büyük etki uyandırır. 2010 yılında üç hafta kaldığı Japon'ya da Tokyo Span Art Galeri'de bir solo sergi düzenler ve birçok etkinlik gerçekleştirir. 2012 ve 2013 yıllarında Singapur'da sergilediği yerleştirmeler ise geniş kitlelerle buluşmasına katkıda bulunur. Blanquet 2007 yılından bu yana United Dead Artists isimli bir yayınevi işletmekte. Roland Topor, Gary Panter, Tanaami Keiichi gibi büyük sanatçıların kitaplarının yanısıra Tendon Revolver, Muscle Carabine, Tranchee Racine gibi çeşitli dergiler de yayınlamaktadır. Plastik sanatlar eğitimi alan ve Paris 1-Pantheon- Sorbonne Üniversitesi'nde sanat ve sanat bilimleri doktorası yapan Lolita M'Gouni ayrıca kendisinin ürettiği LMG Nevroplasticienne müstear adıyla da tanınır. 2015 Eylül'ünde Resonance Funeraire dergisinde Mort et Creation başlıklı dizi yazılarına başlamıştır ve bu, dergi için kaleme aldığı üçüncü yazıdır.


Stephane Massa-Bidal, son zamanlarda en çok Twitter, MySpace, Tumblr, Fb gibi internet servisleri ile ilgili retro poster çalışmalarıyla tanınıyor. Bu çalışmalarına henüz başlamadığı zamanlarda -ki bu fikirleri için kendisine oldukça destek olduğumuzu da düşünmekten mutlu oluyoruz- yaptığımız sohbet sırasında sanatçı Futuristika! okuyucuları için de bir poster tasarladı. Yanda görülen posterin basıma hazır A3 boyutdaki hali için edit futuristika org adresine bir e-posta yollamanız yeterlidir. Massa-Bidal, Lyon'da yaşayan Fransız bir grafik tasarımcı/illüstratör. Sanatçıyı tanımlayan birkaç kelime hızlıca; geçmiş, gelecek, şimdiki zamanlar, tekrarlar, noktalar, renkler ve tabi Helvetica olabilir. Güncel internet trendlerine geçmişten bir göz atan çalışmalarının yanı sıra ilginç tasarımlarıyla, taramalardan ve reklamlardan oluşan setleriyle, Helvetica tişörtleriyle, Yıldız Savaşları posterleriyle ve ilk dikkatimizi çeken çalışmaları; alıntı ve atıflarla süslediği posterleriyle de göz dolduran grafik tasarımcı cevapladı, Futuristika! sordu. Stephane Massa-Bidal: Teşekkür ederim. Aslında değişiyor, o gün hangi havada olduğuma bağlı. Bazı işlerimi çok seri yaratıyorum. Planlarım yok ama bazen bir fikrim var ve iç güdüsel olarak hemen onu dönüştürüyorum. Bazen de fikri grafiğe dönüştürmek çok zor oluyor. Yeni bir görsel üzerinde çalışmaya başladığımda pek çok tesadüfi oynamalar yapıyorum. Kullanmak istediğim bir resimle başlıyorum ve sonra çeşitli öğeleri bir araya getirerek beraber nasıl tepki verdiklerini gözlemliyorum. O noktada sahne benimle konuşmalı, bana bir çeşit hikaye anlatmalı ve benim işim gözlerimin önünde beliren bu tasarımı ortaya çıkarmak. Genelde, fikirler bilincin riskli akımında yönleniyor. Nitekim, zaruri duraksamalarla karışan kavramlar dışındakilerin üzerinde çalışmaktan hoşlanıyorum. Diğer fikirler ise bilimsel haberlerden, olaylardan doğuyor. Bir de toplumsal değişimle ilgili şeyleri yakalamayı seviyorum, iletişim bilimlerine ve fikirler tarihine düşkünlüğüm dolayısıyla. Projem 2008 Kasım'ında günlük tren yolculuğumu yaparken başladı. Kolajla başlamıştım ve bilgi tasarımında minimalist bir yaklaşım geliştirdim. Akademik eğitimim; insan-bilgisayar etkileşiminde semiyoloji doktorası, işlerimi etkiliyor. Her zaman önce bir içerik hazırlar sonra tasarım yaparım. Bu nedenle metinler için daima yer ayırırım. Tasarım yazımlarının hastası değilim. Böylece benim stilim oluşmuş olabilir. Semiyolojinin etkisi beni insan tiplerini sınıflandırmaya ve yapısal bir sistemi ya da sistemik kaideleri fark etmeme yönlendirdi. Reklam imajları analizinde bu tür bir bakış açısına sahip olmak keyifliydi, çoğunlukla altta yatan bir sistem var. Şimdi bu konseptle çalışıyorum, bazen biliçsizce. Fakat akıldan çok raslantılara, tesadüflere ve içgüdülere güvenmeye gayret ediyorum. Hayır, tarzım hep böyle değildi. Başlangıçta çalışmalarım adeta bir chronophage gibiydi, hazırlanmak büyük bir işti; ayrıntılı kombinasyonların, kolajların, kesip çıkarmaların ve düzenlemelerin birer alıntılarıydılar. Önceden tek bir fikir için pek çok ayrıntılı evrede hazırlanırken, şimdi tek bir ayrıntıyı hazırlamayı seçiyorum, dolayısıyla tarzımı sadeleştirdim, bir miyoplar için poster stili olan minimalist stilimle öğeleri birleştiriyorum. Artsüremli öğeler beni her zaman güldürmüştür. Çocukluğumdan bu yana eski fotoğrafları severim ve fikirlerin gelişimi, yeni teknolojiler, vs. ile yaşadığım çağı da. Retrofuturs bunların somut bir ifadesi. Taranmış, bazıları vektörel, fotoğraflar ya da diyagramlar kullanıyorum. Asıl işim imajlar ve metinler arasında görsel bir DJ olmak. Çizim yapma yeteneğim yok. Interneti işim için çok kapsamlı kullanıyorum. Sanatın diğer dalları için; gençken işitsel kolajlar diyebileceğimiz kaset bantlarıyla bazı miksler hazırlamıştım. Diğer dallar içinse, mimarlık beni büyülüyor. Bir acemi gözüyle, şehirden şehire geçmek ve mimari tarzlara bakmayı seviyorum. Günlük hayat için bulunan çözümler ve tasarımlar da hoşuma gidiyor. Bu soru daima zor olmuştur benim için. Etki ve ilhamların, 30'ların 50'lerin grafik tasarımlarından gelen kaynakların belli belirsiz karışımından oluştuklarını düşünüyorum. Müzik ve güzel sanatlar da duygusal olarak etkiliyor beni. İşlerimde sürrealizmin, Sovyet konstrüktivizminin ve 50'lerin İsveç tasarımlarının belirgin bir etkisi var. İsimler de ise tasarımla geçen bir süre sonrasında Max Invoice ve Paul Rand. Chris Ware anlattığı ciddi öyküler ve ayrıntılara yaklaşımıyla her zaman beni büyük ölçüde etkilemiştir. Müzikle çalışıyorum ve çalışmalarım müzikle damgalanıyor. Playlist'im: The Cinematic Orchestra, Coldcut ve Ninja Tune'dan çıkan diğerleri. Air ve Wax Taylor'la da Fransız dokunuşları. Gilles Peterson belki de en çok çalandır. Lounge, elektronik, oldies, caz. John Adams ve Steve Reich. Henri Mancini, 60'lı yılların movie müzikleri ve bazı mash up'lar. Rastgele seçim, yaratıcılık için en iyisi. Tarzımı bulduğum ve tarzımın en çok kişiyi etkilediğini gördüğüm gün, işimin bu olduğunu anladım ve güçlü bir görsel zevke sahip kişilerin işlerimi ısmarladığında, benim de söyleyecek şeylerim olduğunu biliyordum. Yaradılışçılar, evrim teorisinin geçiş formları, kayıp bağlantıları; aksi idda edilemez. Doğa ile olan bağımızla bir sorunları var. Biz, küçük insanlar, doğanın bir parçasıyız, bir üstünlüğümüz yok. Monsanto'ya gelirsek, doğaya yakın olmalıyız, ona saygı duymalıyız. Bu şirket doğa ve insanlı ama asıl sorun bu şirketin ürünlerini kullananlarda. Her iki koşulda da bu sorun bir yaşam alanı/umwelt sorunu. Darwin'in evrim teorisini okuyorum ve eğer eğitimimi tekrar edebilseydim, evrim teorisi ve günlük hayata uyarlanması üzerine çalışmak isterdim. Her gün tramvayda Fransız dergisi Etapes Graphics okuyorum. Her zaman ilham kaynağı olarak gördüğüm grafik tasarım ve tarih kitaplarım var. Evet, on-line satış için bir hizmet başlattım. Farklı boyutlarda posterler, tişörtler alınabilir. Helvetica ve Swiss Military Knife ise iki renkte satışta; siyah ve beyaz. Gelecekte, olumlu tepkiler doğrultusunda, daha fazla poster çalışmamı da satışa çıkaracağım.


Adaya yukarıdan bakan biri bu kara parçasının kararsızlığını fark edip şaşırabilir, çünkü anakaraya ancak düşük gelgitin açtığı dört kilometrelik ince yol ile bağlanıyor ve gelgitin yükselişiyle tekrar bir ada oluyor, yedinci yüzyılda şimdi ismini anmanın anlamlı olmadığı bir keşişin akıl etmesiyle tuz yetiştirmeye yeltenen sakinlerinden birkaçı düşük gelgitin sunduğu yaşam fırsatından faydalanan deniz kulağı, anemon, kahverengi deniz yosunu, kiton, yengeç, yeşil alg, hidroid, kum midyesi, deniz salatalığı, marulu, tarağı, kestanesi, karides, salyangoz, istiridye toplamak için suların çekilişini fırsat bilip eğile kalka, ufka kadar uzanan düzlükte gözün seçebildiği tek tük taşlar dışında karaltının görülmediği balçıktan başka bir şey sunmaz gözüken Gois Geçidi'nde her yana dağılıp, ışığın kendine has biçimde grinin tuhaf tonlarına kırıldığı o akıl almaz düzlükte ellerine ne geçerse topluyorlar. Barbatre'nin yalancı terzisi Auguste Gauvrit'in at üzerinde ilk geçen olduğunu iddia ettiği fakat bunun adaya hapsedilmiş Nantes'lıların canlarını işgalci Normanlardan kurtarmak için denizin çekilişiyle geçidi koşarak geçip kıtaya sığındığı gerçeğini gölgelediğini unutmadan, yolun iki tarafına gelişi güzel dikilmiş ahşap can kurtaran direklerinin vakur sessizliğinin katıldığı o göz alabildiğine uzanan düzlükte sanki hiçbir şey olmuyor, oysa birçok şeyin hem de hızla olduğunu görüyor o, örneğin suyun hızla kabardığını, ufkun renginin yükselen denizle birlikte griden sözcüklerle anlatılmaz güzellikte mavinin kopkoyu tonlarına hatta bir an kızıla dahi döndüğünü, işte bu bir şeyler olmuyor hissinin yanıltıcılığında, istiridyelerin peşinde eğilmiş dört dönen o avcı olmaya zerre cesareti olmayan toplayıcıların uzaktan izleyenlere estetik gözüken oysa aslında nefes aldıkça ağızlarını ve burunlarını yakıp acı veren, biraz da kafalarını iyi eden güçlü iyot kokusuyla zaman ve yön duygularını kaybettiklerini anlayan insanların yükselen sulara kapılacaklarını fark edip dehşet içinde feryat figan çeşitli yönlerden ibadete geç kalmış inananlar gibi dizlerine kadar gömüldükleri çamurda küfür kıyamet koştuklarını, sonra asimetrik biçimde sanki tesadüfen oradalarmış gibi dizilmiş can kurtaran direklerine tırmanmaya çalıştıklarını görüyor. Basılacak her yeri yapış yapış olmuş geçidin iki yanından kavuşmaya sabırsızlanan suyun akıl almaz hızla yükselişini, panikle tutunmaya çalıştıkları can kurtaran direklerinde kayıp kanattıkları ellerinin acısıyla çırpınırlarken şaşkınlığını yaşayan insanları, alçak seti aşan bir dalganın patlayışında serbest kalan damlacıkların havaya karışan ışık yansımalarındaki o yumuşaklığı görüyor. Direkler sanki birileri özellikle benzetmek istemiş gibi çarmıh biçiminde dikilmekle kalmamış, apansız gerçekleşen ve sadece o anda orada yaşanan kıyameti haklı çıkarırcasına eskimiş ahşabın çamur rengi kollarına sıvaşmaya çalışan bu insancıklardan tiksiniyormuş gibi ufkun kızıllığına çevrili halde put gibi dikilmiş bekliyorlar. Beklediklerinin ne olduğunu cam gibi berrak suda alenen görüyor. Yaşamda her detayı kılı kırk yarıp düşünen, incecik hesaplarıyla mükemmel hayatlarının her anını boşa gitmeyecek biçimde planlamış bu insanların eğilmiş istiridye toplarken içlerine dolacağını umut ettikleri huzurun yitip gitmesiyle, geçide girmeden son bir kez kontrol etmeyi atladıkları gelgit saatinin onların biteviye düzeneğini bozup muazzam bir kargaşanın ortasına atmasına karşın birazdan çarmıh rengi çamura bulanacak otomobilleri olmasa da en azından kendilerini gelip kurtaracak birilerini bekliyorlar. Oysa bekledikleri uzun yıllar önce katledildiler. Hem de burada, şimdi birbirinin üzerine çıkan dalgaların doluştuğu bu tuhaf çanak biçimindeki geçidin hemen yakınlarında uykulu gözlerle bir araya gelmiş, sonra diğerini doğal düşman olarak belleyip iki tarafa ayrılmış, sonra hiç vakit kaybetmeden birbirlerinin boğazını kesmiş insanlar arasında yitip gittiler. Şaşkınlık verici olan öldürdüklerini gömmeye dahi yeltenmeyen insanların oraya buraya bıraktıkları cesetlerin kokuşmuşluğunda neredeyse yaşayan insan kalmayan katliamın bıraktığı enkaz arasında birkaç kişinin hiçbir şey olmamış gibi gezinmeye devam etmesi değil ama savaşın ardından evlere ve ağaçlara çöken mutlak hareketsizliğin ortasında kendilerini bile şaşırtan o duyguyu, hafiflik diye nitelenebilecek rahatlamayı hissetmeleri. Birilerini duygusuzca öldürmek Gois Geçidi'nini suya boğulmadığı anlardaki hayranlık uyandırıcı sessizliğine uygun düşüyor. Baktığında, orada yengeç toplamak için örgütlenmişken ve birbirlerinden yeterince uzakta eğilmiş halde çamuru eşelerken başlarına gelmiş hayal edemedikleri kadar muazzam bir felaket yaşayan insanların kendilerini lüzumlu hissettikleri oranda yaşadıkları dehşeti görüyor ama içinde herhangi bir tehdit veya kendine uygun herhangi bir duygu belirmiyor. Bunun nedeni zalimlik değil. O kendisini bildi bileli sadece kendisi için gerekli hissetti ve ötesine hiç karışmadı. Diğerlerinin lüzumsuzluğu onu mükemmele yaklaştırdı ve giderek dikkatini kesintisiz biçimde sadece kendisine, eşelediklerine verdi ve böylece giderek hafifledi ve hafifledikçe diğerlerini unuttu ve unuttukça onları görmez oldu. O geçitte hiç durmadan vızır vızır geçen otomobillerin, motosikletlerin ve onların gürültüsüyle birlikte çıkardıkları dumanın pisliğinin çekilmez hale gelmesi gerekirken, bütün o kargaşa zaten suların gelişinden önce o geçidin gelgit baskını olmasa bozulmayacak sessizliğine katıldı. Her şey çok tuhaf. Şimdi canlarını çarmıh biçiminde can kurtaran direklerine tırmanarak kurtarmaya çalışan insanların hiç kuşkusuz bir yerde evleri, her birinin biricik hikayeleri, sevdiklerini düşündükleri başka birileri, avları ve ihtimaldir ki önlerinde yaşayacakları düşündükleri başka hikayeleri var, oysa şimdi sadece birileri gece vakti ışık tuttuğunda oraya buraya kaçışan ufak yaratıklar gibi görünüyorlar. Demek ki anlatılan veya görülen hikayelerinde göstermekten kaçındıkları çatlaklar var, bu ana dek bir arada tutmaya çalıştıkları hamlelerinde, bununla da yetinmeyip canları ne isterse onu yapmaya kodlanmış güçlerinde, şaşkınlık verici o güveniyle kuşattıkları düzenlerinde, herhangi bir anda herhangi bir nedenle veya herhangi bir nedeni olmadan herhangi bir şey yapmak üzere tasarlanmış davranışlarıyla biçimlendirdikleri bedenlerinde sızıntı yapacak delikler var. Demek ki şimdi yaşadıkları bu anlamsız alt üst oluş sadece onların şimdiye dek elde ettikleri kesintisiz zaferlerinin sonu anlamına gelmiyor. Bu muhteşem geçidin şimdi hızla suya kaybettiği alanda artık taşıyamadığı gerginliğin üzerine üzerine gelen dalgaların patlayışında işaret ettiği üzere aslında bu keskin darbenin, bu sert sarsıntının onlara gösterdiği bir yön var, akılsız olduklarından bunu bir işaret zannedebilirler ne yazık ki. Geçidin içinden ölülerin üzerinden yürüyüp gitme şansları varken orada o çamurun içinde debelenen biçare hayvancıkların peşinde koşmayı tercih ettiklerinden gözden kaçırdıkları, kırık dökük, kıymıklarla dolu can kurtaran direklerinin dimdik uzantısında keskinleştirdiği, şimdi kendilerine sorulsa asla istemedikleri bir belaya tesadüfen bulaşmış herkesin vereceği bir cevabı gözden kaçırdıkları anlamına geliyor, bir umudu. Bayağı sumru başka işi gücü olmadığından bunları gördüğünü sanıyor ama aslında hiçbir şey gördüğü yok. Çünkü uzun zamandır orada sığ suyun otluk adacıklarından birinin kenarında tam da suyun kül rengi yansısının rengine bürünmüş ve put gibi duran bir balıkçıl upuzun boynunu kıvırmış, heybetli kanatlarını bedenine yapıştırmış, sert gagasını kapamış yumuşak zeminde eşelenirmiş gibi dururken gözlerini kaçışan insanlara, geldikleri taraftan yükselen suya dikmiş, yeryüzünde hangi hızda hareket eden ne varsa o anda görüş alanında, o sonsuz düzlükte ufukta ışık renkten renge girerken her nasılsa yakınına konan kendisini, yani o meraklı bayağı sumruyu görüyor. Faunanın asıl varlıklarından bu kırmızı ayaklı kuşun orada bulunmaya en az kendisi kadar hakkı var denebilir, ancak buna rağmen kendisi sığ suda dikilmiş dururken üzerinde bir an fıldır fıldır dönüp yanına dikkatsizce konması artık gelgitle zamanın ve suların akıl almaz biçimde hızlanmasından değil, sumrunun nicedir türlü korkuyla hareketsizleşen insan yığınlarının eskisi gibi tehlikeli olmadığını düşünmesinden olacak. Bu yüzden aniden yanında belirmesine şaşırmış gibi bir an gerilen balıkçıl, o muazzam gagasını gözün yakalayamayacağı bir hızla bayağı sumruya bir an savurup hemen geri çekiyor. O anda, zıpkın gibi atılmış gaganın o tek hareketiyle Gois Geçidi'nin balçık zemini suyun altında akıl almaz güzellikteki renklerin yansımalarında erirken ve sayısız yengeç ile istiridye, kum midyesi ile deniz tarağı yükselen denizde kendilerine yer bulurken ve yönlerini şaşırmış zamanı kaçırmış birkaç kişi direklere tırmanmaya çalışırken, o muazzam kargaşada kıpır kıpır yerinde duramayan dünyada bayağı sumru başına gelene sitem eder gibi bir ses çıkarıp yükseliyor ve yıldırım hızıyla artık anakaraya bağlanmış adaya doğru uçabildiğince uçuyor ve çalılıklardan uzak durmaya çalışıp ormandaki herhangi bir evin bahçesine konuyor. O zaman gözü biraz daha uzağa kayıyor çünkü kimsenin bakışı uzun süre bir yere sabitlenmiyor, bir yerde tutulamıyor ve kimsenin bakışı aslında sadece bir yere baksın diye ortaya atılmış değil. Öyle ki göremediği yerlere, biraz daha uzağa, Kelt Denizi'nin sonuna, batının en batısına, Ushant tarafına kayıyor gözü çünkü nasıl böyle bir geçit evrende başka bir yerde yoksa öyle bir ada da başka bir yerde yok. Her adanın kendine göre oluşunun dışında bir delilik orası. İster inanın ister inanmayın Ushant'ın kayalarının aslında adanın kanı olduğunu düşünüyor, hatta kan kokusu ta oraya geliyor. Orada birini gördüğünü sanıyor, üzerine eğildiği kütüğü çıldırmış gibi cilalayan birini. Kütüğün pürüzsüz, temiz yüzeyini. Tozun inip bulacağı bir boşluk, bir çatlak veya çizik dahi yok. Üzerine eğilmiş, bu zamana dek biriktirdiği sonsuz dikkat duygusunun güveniyle akışkan bir maddeyi, vernik olmalı, hazırlayan biri. Ona bu güveni hiç ihanet etmediği tekrarlar kazandırmış olabilir veya adanın yaşayan her canlının nefesini kesen kuvvetli rüzgarı ona bu güdüyü kazandırmıştır. Denizin tuzlu damlalarını hiç durmadan on binlerce yıldır adaya savurup duran rüzgar sadece ahşaba yaşama izni verirken toz zerrelerini herhangi bir yere iniş imkanı vermeden oradan oraya serpip duruyor. Uçuşan tozlar sonsuza dek uçacakmış gibi sıradanlığa kapılmış. Rüzgar eşikten vurunca heyecanlanabilir, bir fırtınanın yaklaştığında içinde beliren o keyifli tehlike hissidir. Ardından bitmek bilmeyen uğultusuyla rüzgar hiç durmadan estikçe aklını kaybedeceği korkusuyla artık bitsin diye yalvaracaktır yakında. Hiç durmadan oradan oraya esen, kaldırabildiği ne varsa savurup duran, dal parçalarını hatta iri ufaklı taş parçalarını bir araya toplayıp hortumlar oluşturan bu muazzam rüzgar silsilesi yüzünden adanın kendine özgü kısa kuyruklu koyunu da çıldıracak gibi oluyor. Ondan kurtulmak için bir oraya bir buraya koşturup duruyor ve ona bakmayı başarmış olsa mutlulukla dans ettiğini düşünebilir. Yapacak hiçbir şey yok beklemekten başka. Ne önce ne sonra. Rüzgar bitsin diye bekleyecekler. O geçmeden başka bir şeyin var olma imkanı yok. Onu alt edemeyecekler, onlardan önce vardı, onlardan sonra olacak. Felaket neden şimdi orada, Kelt Denizi'nin sonundaki o adada, üzerinde yaşayanların dünyanın sonu dedikleri kayalıklarda belirdi. Şimdi, tam da oraya baktığı ama göremediği anda rüzgar yine kendini bildi bileli yaptığı gibi tüm gücüyle eserken, belki suyun aynasına tam dik açı yaptığı sırada. Ahşabın rüzgarın şiddetine karşı çürümeye direnişine metalden çok güvenmişlerse de işe yaramamış demek. Oysa felaketin mucizevi bir ağ gibi görünüp yel biçimini aldığı bu durumda rüzgarın kentlere göre adaya insaflı davrandığı bir hal var. Ona göre yönünü çizip uçabilirler, yürüyebilirler, hatta onu arkalarına alıp adanın diğer ucuna kayalıkların keskin kenarlarının cam gibi parladığı yerlere koşabilirler. Ağaçsızlıktan muzdarip olmasalar rüzgara tapınacak denli sevinebilirler. Oysa artık esinti denemeyecek denli şiddetle esen ve kendini bir an bile unutturmaya niyeti olmayan bu varlığın onlara göre anlamsız, kendince baştan aşağıya nedenlerle bezeli bir hedefi var. Sürekli esiyor ki karşısında hiçbir şeyin durma imkanı kalmasın. Taşıdığı sonsuz tuzla aldıkları her nefeste acı hissetsinler. Acıyla kurumuş gırtlaklarını ıslatmak için içtikleri suda yine tuz tadı alsınlar. Yapraklar dahi kendilerini koruyamasınlar. Çaresizce tutunmaya çalıştıkları havadan zehirlenmemek için yağlanmaya çalışsalar da bir işe yaramasın. Can kurtaran direkleri misali dikilmiş deniz fenerleri dışında ayakta veya hayatta hiçbir şey kalmasın, her şey, yaşayanlar ve şeyler ve zaten çoktan ölmüş ama kupkuru kalmış ve artık fosilleşmiş ne varsa tüm ada dümdüz olsun, çünkü basitçe bunu yapmaya gücü var ve onlara şiddet dolu gelen esişi kendi akışında sadece kendi gerçeğini yaşamaktan ibaret.


Paris'te, 19. Bölge'de Buttes-Chaumont Parkı'nın karşısında ufak bir dükkanda Armand isimli bir Türk terzi var. Terziden çok, dokundurma yapanlardan; işte kıyafeti ufaltacaksın, orasını burasını dikeceksin, düzelttireceksin. Adam çok küçük yaşta Fransa'ya kaçak olarak geldiğini ve Türkçe'yi unuttuğunu iddia ediyor. Okuma yazması da yok. Soranlara Adım Armand diyor. Bu nasıl Türk ismi? deyince, Kendi ismim onlara zor geldiğinden bu ismi seçtim diye sokağın tabelasını işaret ediyor. Değişen isimler, sokak levhaları ve esnafın kolayı tercihi. Fransa'da Alsace bölgesinin başkenti Strasbourg'da 22 Kasım Sokağı levhasının anlamını sokaktan geçen birine sorunca 1944'teki Özgürlüğe diye yanıtlar. General Leclerc'in askerlerinin ayın 23'ünde şehre şaşalı bir giriş yaptıklarını okuyabilirsiniz bir yerlerde. Oysa levha hiç kuşkusuz o tarihten bile eskidir. Bir başkası mevzunun 22 Kasım 1918 ateşkesiyle ilgili olduğunu söyler. Bu durumda, tarihte hata varsa bir gün değil, 11 Kasım'da öğlen saatlerinde gerçekleşen ateşkes nedeiyle yanlışın on bir gün olduğunu düşünürsünüz belki. Strasbourg gerçekten 22 Kasım 1918'de kurtarılmıştı, ancak Alman ordusundan değil, Fransızların kendi Fransız yoldaşlarından. Fransız birlikleri, işçilerin, köylülerin kurduğu Strasbourg Sovyeti'ni ilhak etmişti. Alsace'lı devrimci denizciler Strasbourg'da bir Askeri Konsey kurdular; Vali Von Rohden'den tutukluların serbest bırakılmasını, basın ve ifade özgürlüğünü, postada sansürün kaldırılmasını, gösteri yapma hakkını talep ettiler. Hapishaneler kapılarını açtı, konsey kamu binalarını ele geçirdi ve rozetler, rütbeler tümüyle kaldırıldı. Şehirde kızıl bayraklar dalgalandı, bir tanesi de katedralin tepesine dikildi. Strasbourg'un duvarlarını kaplayan posterlerde şöyle yazıyordu: Kapitalist devletlerle hiçbir ortak noktamız yok; sloganımız: Ne Almanlar, ne Fransızlar, ne de tarafsızlar. Zafer Kızıl Bayrağın. İşçi ve Asker Konseyleri Devrimi Strasbourg Sosyalist Cumhuriyeti böylece 10 Kasım 1918 de ilan edildi. Ancak Strasbourg'un Sosyal Demokrat Belediye Başkanı Jacques Peirotes boş durmadı. Fransız karargahına gizlice acil koduyla yazı yazdı ve generallerden Strasbourg'a gelişlerini hızlandırıp kızılların trajik bir sonu muştulayan hakimiyetine son vermelerini istedi. Çağrısı tabii ki kabul edildi. Normalde en erken 25 Kasım'da Alsace'a ulaşması beklenen Fransız birlikleri acele etti. 17 Kasım'da Mulhouse'u ele geçirdiler. 22 Kasım'da beklenmedik bir anda Strasbourg'a girdiler. Katedrale hemen üç renkli bayrağı astılar. Konsey toplantılarının yapıldığı Adalet Sarayı'na saldırdılar. İşçi örgütleri lağvedildi ve örgütlerin yayınladığı tüm sosyal kararnameler iptal edildi. Fransız militarizmi Prusya militarizminin yerini aldı hızlıca. Burjuvazi, II. William yönetimindeki konumunu ve ayrıcalıklarını çok geçmeden yeniden kazandı.


Ştrugatski Biraderler'den geriye kalan Boris, bir yıl önce bugün hayata veda etmişti. Avam Kahvesi'nde 19 Kasım 2013 akşamı birkaç kişi toplanıp, yazarın hatırasından yola çıkacak, Sovyetler'in distopik bilim kurgusuna, Zone kavramına ve oradan Stalker'a uğrayacak diyorlar. Sovyetler döneminde kaleme alınan diğer sıra dışı kurgu metinler gibi Yol Kenarındaki Piknik de, Marksist Leninist teori ve pratiğe dolaylı yaklaşır. Gürcistan Batum doğumlu Arkadi'nin annesi öğretmendi. Babası ise Komünist Parti'de etkin, Yahudi asıllı bir sanat eleştirmeniydi. Leningrad'a taşınmış olan aile, kuşatma sırasında açlıktan ölmekte olan kentte ikiye ayrılır. Arkadi ve babası şehri terketmeye çalışanlar arasına katılır. Boris ve annesi ise şehirde kalırlar. Arkadi'leri taşıyan vagonda babası ölür, vagondakilerden sadece Arkadi kurtulur. Önce orduya katılan Arkadi daha sonra İngilizce ve Japonca eğitimi alıp öğretmenlik yapar. Daha sonra editörlük yapan Arkadi, tam zamanlı yazmaya başlar ve fizik ve astronomi okuyan kardeşi Boris ile birlikte çalışmalar yapar. İkilinin kitapları Kıyamet Gerçekçiliği şeklinde nitelenir. Kitaplarının çoğu yarattıkları Noon Evreninde geçer. Sosyolojik, bilimsel ve teknolojik yetkinliğe ulaşmış toplumda nüfusu, zekası ve yaratıcılığı artmış toplum ile dünyanın güncel halini karşılaştırırlar. Yarattıkları evrende paraya ihtiyaç duyulmamaktadır. Filozof ve bilim insanlarının oluşturduğu bir Divan tarafından yönetilen yeryüzü, bazı romanlarında Komünist Dünya diye nitelenir. Özellikle 1950'lerin sonlarında yayımladıkları çeşitli roman, novella ve kısa hikaye toplamalarında dönemin uzay araştırmalarını hızlandıran Sovyet Hükümeti'ni destekler metinler üretirler. SSCB ise, kardeşlerin romanlarının ülke dışında yayımlanmasını destekler. Yine de romanların ABD'de yayımlanması 1973 yılında gerçekleşir.


Futuristika'nın yazarları daha önce, Joe Strummer'ın iflah olmaz bir Chelsea fanı olduğunu söylemişti. Futbol ile ilgilenen ve bir Arsenal-Shaktar maçı sonrasında Shaktar Donetsk ile ilgili şarkı yazan Strummer'ın bir başka futbol şarkısında konu ise, İngiltere'deki ünlü kaptan Tony Adams'dı. Yine Shaktar'a dönersek, Strummer'ın takımı 20 Mayıs'ta Kadıköy'de, son kez düzenlenen UEFA Kupası için finalde olacak, Almanya'nın Werder Bremen'ine karşı, Strummer'ın ruhu Kadıköy'de olacak. Şöyle diyordu Shaktar Donetsk isimli şarkıda Strummer: Ukrayna'da mülteci babasından anı / yünlü Shaktar Donetsk kaşkolunu / sardı boynuna özgürlük bayrağı diye / gerçekten istersen dedi, ulaşırsın varmak istediğin yere... Sözlerin tamamı. Lucescu'ya rağmen, Ukraynalı maden işçilerinin takımı kupayı alsın gitsin isterim ben, ne de olsa söz konusu topraklarla yarenlik etmişliğimiz var.


Studio 4 İstanbul, 18. İstanbul Tiyatro Festivali'nde dünya prömiyerini yapan Olmamış mı? ile büyüdüğümüz dünyanın bugünümüzü nasıl şekillendirdiğini araştırıyor. Olmamış mı? Ekim ayında Almanya'nın Braunschweig kentindeki Internationale Theaterwerkstatt'ta iki gösterim yaptı ve Haziran 2013'te Almanya'nın önde gelen tiyatro festivallerinden TheaterFormen'e Türkiye'den davet edilen ilk yapım oldu. Studio 4 İstanbul Studio 4 İstanbul, 2002 yılından bu yana tiyatro ve sinema alanlarında çeşitli disiplinlerden sanatçılarla New York ve İstanbul'da özgün çalışmalar gerçekleştiriyor. Tiyatroyu seyircinin önünde, seyirci ile birlikte yeni bir dünya inşa etme eylemi olarak yapıbozumcu bir yöntemle ele alan topluluğun ödüllü kısa film ve tiyatro çalışmaları aralarında ABD, Fransa, Kanada, Brezilya, Rusya ve Japonya'nın da bulunduğu yirmiyi aşkın ülkede sergilendi. Topluluk İstanbul'da son olarak farklı söylemi ve teatral yapısı ile öne çıkan Atış Serbest (2010) ve müzikal performans Bugün Aşık Olucam (2012) adlı oyunları gerçekleştirdi. New York'taki CUNY Brooklyn College'den Oyunculuk Yüksek Lisansı'nı aldıktan sonra off--Broadway'de ve New York'un alternatif downtown tiyatrolarında birçok performans gerçekleştiren Fatih Gençkal 2010 yılında JKB Theater'da gerçekleştirdiği The Dot ile yönetmenliğe adım attı. İstanbul'a döndükten sonra garajistanbul/Theater Freiburg ortak yapımı Cabinet projesi ve Tiyatro Sıfırnoktaiki yapımı Disosya Harikalar Dünyası'nın yanı sıra Studio 4 Istanbul yapımı Atış Serbest'te oyuncu olarak yer aldı. Oyunculuğun yanı sıra Haliç Üniversitesi Konservatuarı'nda Çağdaş Oyunculuk Teknikleri üzerine ders veren ve performanslar tasarlayan Gençkal'ın oynadığı ve yönettiği oyunlar aralarında Kanada, ABD, İspanya, Avusturya ve Almanya'nın bulunduğu birçok ülkede sergilendi.


Kitap tavsiye etmeye karşıyız. Lakin güncellik ve herkesin bahsettiği kitapların dışında kalanları, kimi zaman uzaktan sinsice, kimi zaman yanlarına sokulup dürterek sevdiğimizi belli etmekten kaçınacak değiliz. Yayınladıkları kitaplara özenen, yazının hakkını veren Dedalus Yayınları'ndan ikinci öykü kitabı çıkan Bahri Vardarlılar ile, yakın zamanda sadece bilenlerin bileceği sohbetimizin, dost ve kardeş Avam Kahvesi'nde gerçekleşebileceğini, ardından Futuristika'da yayımlanabileceğini ya da tüm bunların hiç yaşanmayabileceğini de belirtiriz. Hikaye devam ediyor. İlk kitabı İki Ciltlik Metro Bileti'yle kendinden söz ettiren Bahri Vardarlılar, birbirinden farklı uzamlarda gerçekleşen öyküleriyle, yine okuruyla birlikte. Bu kitabın da her öyküsüne bambaşka dünyalardan çok farklı karakterler konuk.


Size büyük bir yalandan bahsetmeliyim. Babamdan. Ama şimdilik bunu meyvem duymamalı. O daha yedi yaşında. Tıpkı Recep abim'le gittiğimiz film gibi. Bunu da kendisi keşfetmeli. Zamanı gelince, biraz yardımın sakıncası yok tabii. Babam önce pagandı. Bunu bilmiyor. Hepimiz önce şamandık. Bunu da bilmiyoruz. Ya da çoktan unuttuk. Ama bu değil yalan olan. Babam. Cumhuriyet çocuğu. Yoksul köy çocuğu. Nefis bir el yazısı var. Aynı Atatürk'ün el yazısı. İnsanın vicdanı. İçinde konuştuğu Tanrı'dır. Tanrı'sıdır. Dertleşir. Sohbet eder. Anadiliyle. İnsanın Tanrı'sı. İçinde konuştuğu vicdanıdır. Dertleşir. Sohbet eder. Anadiliyle. İnsan işiyle sevişir. İnsan işiyle ibadet eder. İşte. Babam işiyle ibadet etti asıl. Bunu bilmiyor. Ya da biliyor. Bildiği için belki. Namazdan sonra kollarını açıyor. Göğe kaldırıyor. Türkçe mırıldanıyor. Yakarıyor. Tohum, diyor. Tohumlar diyor. Babam işiyle ibadet etti. Çünkü babası ona öyle öğretti. Çünkü anası ona öyle öğretti. Öğretmenleri öyle öğrettiler. Babam. Öğretmendi ibadet etti. Radyocu/Televizyoncu oldu ibadet etti. Her iki işte de öğrenciler yetiştirdi. Yayıncılığa başladı. İbadet etti. Kitaplar yazdı. Atatürk kitapları. İbadet etti. Babamın hayatı ibadet etmekle geçti. Ağaç dikti. İbadet etti. Meyve ağacı. Elma, armut, kiraz. Kayısı, şeftali, erik. Meyveleri topladı. İbadet etti. Yedi. İbadet etti. Mısır ekti. Domates ekti. Biber ekti. Onları çapaladı. Onları suladı. Güvercin gübresi serpti. Bir de beyaz kiraz. Konya Ereğli vatanı. Kırım anavatanı. Bir gece bir telefon geldi. Mehmet dayım. Memleketten arıyor. O zaman biz Misket Sokak'ta oturuyoruz. Önümüzde Konya Yolu. Arkamızda Atlı Spor Kulübü. Ne istersiniz dedi? Babam elmayı özlemiş. Babam elmayı çok sever. Biraz elma getir dedi. Ertesi akşam kapımız çalındı. Açtık. Mehmet dayım. Gelin yardım edin dedi. Neye dedik? Gelin gelin dedi. Düştük peşine. Ben. Rex ya da Alex. Rex. Ya da Alex. Büyük abim. Küçük abim. Babam. Vardık Konya Yolu'nun kenarına. Bunlar ne Mehmet, dedi babam? Elma istemedin mi sen? Al sana elma. Tam bir ton. Cömert adamdı dayım. Şimdi nerede, ne yapıyor bilmiyorum? Belki lüferin yanında rakı içiyordur. Kesin tüm cömert adamların gittiği yerde. Cennette. Birazdan arabasına atlar. Yoksulları toplar, pazara götürür, hastaneye götürür. Hatta alıp te yurtdışına ameliyata götürür. O da bir zaman. Daha gençken hem de. Tüm iyi ustaların gittiği yere gitti. Gurbete. Ama Almanya'ya değil. O gurbeti kendi vatanında yaşadı. Cömertliği yüzünden. Bu vatan. Dayımın yazını kışa çevirdi. Kendi içinden. Hiç dönmedi. Dayım. Hep gurbette yaşadı. Bir de şu yanık adam türkülerini önüne gelen söylemesin Allah aşkına! Ayaklarımızın turabı, göğüllerimizin hızmatçısı. Olamayacak adamlar, kadınlar. Misal. Zara mara! Hala inanamıyorum. Daha dün burada, bu balkondaydı. Annemin adasının balkonunda. Lüferin yanında rakı içtik. Neşet Ertaş dinledik. Gurbeti Almanya'da yaşayan İbrahim dayımın kırkbeşliklerini. Dayımın ruhuna. Hep sen mi ağladın? Hep sen mi yandın? Ben de gülemedim yalan dünyada. Elbette tadı kaçmıştı hayatımızın. Rakının. Lüferin. Muhtekirlere sövdük. Muhterislere sövdük. Çevresinde sarı dilli milyon kere milyon okumuş yalaka. El ele tutuşmuşlar. Yüzlerce halka. Sövdük. Virüsler hakkında konuştuk. Niye biz böyle söver olduk, dedik? KKKA virüsü kapmış olabilirdik. Sonra elma çuvallarını eve taşıdık. Biz niye geldiysek? Rex ve Alex. Elma çuvalları bize ağır. Ne yapacağız bunca elmayı? Oturduk yedik. Mis gibi. Ereğli elması. Sularını sıkıp içtik. Mis gibi Ereğli elması. Komşulara dağıttık. Okula götürdük. Rex/Alex ve ben. Öğretmenlere dağıttık. Öğrencilere dağıttık. Oturup yedik. Mis gibi. Ereğli elması. Tezgah kurup sattık. Çiftlik Caddesi'nin kenarında. İkişer kilo ikişer kilo. Bir ton mis gibi Ereğli elması. Arkamızdaki atlara verdik. Atlarla birlikte elma yedik. Mis gibi. Ereğli elması. Seyislere verdik. Seyislerle yedik. Bir ton mis gibi Ereğli elması. O zaman Ereğli'de her yer elma bahçesi. Elmalar kaç ayda bitti, anımsamıyorum? Kaç mevsim elma yedik? Mis gibi. Ereğli elması. Eskiden Ereğli'de, her yer elma bahçesiydi. Bir de Atlı Spor Kulübü. Babamla gittik. Çocukken her pazar gittik. Arkasında kırlar. AOÇ'nin arazisi. Çiçekler. Otlar. Boyumuz kadar. Düzensiz kırlar. Eskiden düzensizdi kırlar. Rex/Alex ve ben. Bir de babam. Sonra maneje girdik. Spor yaptık. Atlar gibi koştuk. Koşturduk. Babam bizi salladı kollarıyla. Hoplattı. Yuvarladı. Dua eden kollarıyla. Tanrı'sına uzattığı yakaran kollarıyla. Havalara attı. Hep tuttu. Hiç korkmadık. Kitaplarını satarken de ibadet etti. Babam. Çuval çuval ibadet. Çuvalların her biri, hiç değilse elli kilo. Hiç değilse altmış kilo. Ayıların bile beli bükülür. Omuzlarında. Melekleri. Atatürk'ü. Kitapları. Babamın ibadeti. Çuval çuval. Babam sessizce ibadet etti. Kimseye göstermedi. Söylemedi bile. Duaları sessizceydi. Çabası sessizlikti. Namaz kılarken fotoğraf çektiren ineklerden değildi. Çok iyi anımsıyorum. İlk kiraladığı günü. Ulus'taki o küçük büroyu. Ankara Patent Bürosu komşumuz. Korhan abi komşumuz. Alev abla komşumuz. Patent Bürosu Kızılay'a taşındı. Orada tanıdım Nuh abiyi. İlk dergilerimin editörü. Dört sayı. Acemi Serçe'ydi ikinci sayının adı. Yırtık Çorap'tı üçüncü sayının adı. Ortağım. Şimdi Bizans'ta çalışıyor. Ariadne'nin toptancısı. O çağda Aineias'tı adı. Arka kapakta, Ankara Patent Bürosu vardı. İki dergicinin iletişim telefonlarının altında. 64 33 02. 86 54 50. Kızılay'da, Şehit Adem Yavuz Sokak'ta. Büro teknik destek sağlardı. Büroda büyük saygınlığımız, sonsuz kredimiz vardı. Çünkü o zamanlar, dergiye saygı vardı. Hurray love! Hurray amateurism! Derdi patronları. Welcome! Brave Hector. Victorious Aineias. Varlığımız varlığınıza armağan. Kağıtlar, kalemler, makaslar. Son model fotokopi makineleri, uhular. Bilgisayar lüks o zaman. Ve mutlaka gerekli. Uzmanlık. Bilgi birikimi. O da Nuh abi de var. Bilgisayar efendisi. IBM compatible. 386 bile olmayabilir. 3. x DOS işletim sistemi. Yazılar kırık olduğuna göre. En iyisi 24pp. Yazıcımız. Epson dot matrix'ti. Çok iyi anımsıyorum. Kiraladığı ilk günü. O küçük büroyu. Babamın yani. Tuttu. Hem de ilk gün. Yayınevinin duvarına. Tam masasının karşısına. Fotoğraflarını astı. İsmail Hakkı Tonguç'un. Hasan Ali Yücel'in. Daha ilk gün. Kaybetti. Daha ilk gün. Kazandı. Biliyorum. İçindeki büyük sesi dinledi. Vefa. Borç. Akıl. İman. Özgürlük, adalet, vicdan. Hüseyin Hüsnü Tekışık. Üstün başarılı bir eğitimci. Say say bitmez ödülleri. Onu Milli Eğitim bilir. Dağıtımcılar, kitapçılar bilir. Tüm Türkiye bilir. Bilenler bilir. Babamın arkadaşı. Çıktı bir kat yukarı. Ziyaretimize geldi. Hayırlı olsun dedi. Oturdu bir bardak çay içti. Fotoğrafları gördü. Kaşlarını çattı. Çok kızdı. Babama döndü. Hayırlı olmamış dedi. Nasıl kış! Anlatamam. Beyaz, büyülü, kristal bir pazardı. En önemlisi topraktı. Tohumdu. Tohumları toprağa ekmekti. Meyveyi beklemekti. Meyvelere iyi bakmaktı. Soymaktı. Yıkamaktı. Öpüp koklamaktı. Babam hep emekçi kaldı. Hep çiftçi. Hep arıcı. Hep yayıncı. Hep öğretmen. İman sahibi. Her zaman enstitü mezunu. Babam hep savaşçıydı. Hep bir direnişçi. Babam. Subay bavulu kadar hafifti. Açıldı masa oldu. Kapandı bavul oldu. Babam solcuydu. Rönesans'tı. Anadolu Rönesans'ı. Bunu içindeki büyük sesle başardı. Bunun tersi. İşte bu canım. En büyük yalandı. Yarabbi. Yavrularımı koru, onları esirge. İzin ver Rex/Alex'in yolculuğu sona ersin. Kalemleri ve kağıtları tükenmesin. Kağıtları kitap olsun. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesi gibi on ciltten oluşsun. Rex/Alex askerden sağ salim dönsün. En büyük oğlum mühendis olsun. Hayırlısıyla diplomasını alsın. Madencilik yapsın. Onun küçüğü hayırlısıyla mühendis olsun. O da diplomasını alsın. Gönlünde nere varsa orayı işletsin. Eşimin içine sabır dışına kefir aşıla yarabbi. Ellerine, kollarına, kalçalarına derman ver. Yarabbi, kaynanamın çayını açık eyle. Yüzünü güler yüzlü eyle. Sinirlerini al yarabbi. Yarabbi. Evimize düzen, soframıza bereket, aklımıza akıl, kalbimize ferahlık ver. Huzur konuğumuz olsun hep. Kapımızı çalmadan girsin evimize. Ağzımız hep arılarımın boku tadında olsun. Oğul arılarım çalışkan olsun. Havalar ne çok sıcak ne de çok soğuk olsun. Mutedil olsun. Bu beş kardeşi birbirinden ayırma yarabbi. Amin. Benim de gücümü artır. Gücüme güç kat yarabbi. Ülkemize zenginlik ve barış ihsan eyle yarabbi. Atatürk'e rahmet eyle. Cumhuriyette bir damla teri olanların hepsine şükran eyle. Gönül borcumuzu söylediğimizi duymalarını sağla yarabbi. Ölenlerine rahmet eyle. Tüm şehitlerimize rahmet eyle. Hasan Ali Yücel'e ve Tonguç Baba'ya rahmet eyle yarabbi. Dünyaya barış eyle yarabbi. Görgülerini ve irfanlarını. Ve tüm ömürlerini insanlığın macerasına adayan. Gelmiş, yaşamış ve toprağa düşmüş bilim insanlarına rahmet eyle yarabbi. Özellikle Galileo Galilei'ye. Ve Galileo'nun Karısı'na rahmet eyle. Dualarımı duy yarabbi. Kabul eyle. Dualarım kışın cibinlik yazın vantilatör olsun. Evimizin üstüne. Amin. Pardon. Dualarım kışın şofben yazın vantilatör, klima ve cibinlik olsun. Evimizin üstüne. Amin. Bu büyük yalanı uydurup yayanlar için de ben bir Roma duası yazdım. Ve ben şimdi. İzin verirseniz. Bu duayı okuyacağım. Dilinizi Nadolu'nun arıları soksun. Belinizi Nadolu'nun ayıları çiğnesin. Bahçeniz solsun. Tohumlarınız kurusun. Tanrılar sizi göçe zorlasın. Giderken heykelinizi de yanınıza alın. Sarığınızı da götürün. Tuğranızı da götürün. Kavimler göçünde yolunuzu şaşırın. Vladivostok'a varın. Üzüm sulu votka içmek, istifra etmek zorunda kalın. Kaşıntı tutsun elinizi. Kaşıntı tutsun kasıklarınızı. Ters evrime uğrayın. Daha da esmerleşin. Kıllansın her yeriniz. Her sabah cünüp uyanın. Su basmanınıza kadar suya gömülün. Su bulamayın. Bir deprem dalgasıyla batıya savrulun. Tez zamanda fırtına çıksın içinizde. Vezüv sıçsın üstünüze. Jüpiter sıçsın üstünüze. Öyle kalın. Vladivostok. Rusya'nın doğu kapısı. Ta Pasifik'in kıyısı. Sarıkamış'ta ya da başka bir Doğu Anadolu cephesinde esir düşen binlerce Türk askerinden ta/te Vladivostok'a bile gönderilenler vardı. Neredeyse vatandan on on iki bin kilometre. Vay anam vay! Dünya çevresinin dörtte biri. Gene de, bir ay süren tren yolculuğu sırasında. Ölüp de trenden atılmadan kamplara varabilenler şanslıydı. Vay anam vay! Bir de. Vagonlar dışarıdan kilitleniyor ya! Vagon bir daha açılana kadar, canlı esir askerler. Ölü esir askerlerle koyun koyuna yolculuk yaptı. Hepsi arkadaştı. Vay anam vay! Bazen de, aktarma yapılacak ya. Tren durdu bir yerde. Karlı bir ormanın içinde. Ya da. Tataristan'dan daha bile soğuk bir çölde. Bekledi. Ama kapılar açılmadı. Belki de unutuldu. Kamplara varamadan daha. Donarak öldü esir askerler. Vay anam vay! Vay anam vay! Dicle bir nehir değildir. Dicle bir nehirdir. Dicle sevgili kardeşimdir. İnsan bir dili öğrenirken adaleti de öğrenir. Hiç değilse sezer. Çünkü her dilin matematiği vardır. Ve. Ida'nın hep dediği gibi, en iyi/güzel hikayeler gerçek hikayelerdir.


1930 yılında Samuel Beckett, sponsorluğunu Nancy Cunard's Hours Press'in yaptığı yarışmaya gönderdiği doksan sekiz dizeden ve on yedi dipnottan oluşan Whoroscope isimli şiiriyle birincilik ödülüne layık görülür. Ödül olarak 10 pound kazanan şairin şiirle aynı adı taşıyan ilk kitabı da 300 kopya olarak adı geçen yayınevi tarafından basılır. Beckett'ın bir şair olarak ilk çıkışını yaptığı bu şiir, hem başlığı hem de sözcük oyunu yaptığı çarpıcı dizesiyle, Katolik çevrelerin yoğun tepkisiyle karşılanır. Dublin'deki kitapevleri kitabı raflarına koymak istemezler. Beckett'in anne babası da bu tuhaf şiirden ve onun korkunç başlığından aynı derecede ürküntüye kapılır. İngilizce'de orospu anlamına gelen 'whore' sözcüğünün ardına, teleskop, mikroskop gibi 'bilimsel' aletlerin betimlenmesinde kullanılan 'scope' takısının eklenmesiyle adlandırılan şiir, tavuğun altından civciv olmaları beklenmeden alınan yumurtalardan yapılma omletini yerken, bir yandan da zaman, ölüm, hayatın gelip geçiciliği, teolojik sırların belirsizliği üzerine kafa yoran Descartes'ın ağzından yazılmış etkileyici bir monologtur. Bu orospuölçen, orospuları/orospuluğu daha yakından tanımamıza yardım eden 'kokuşmuş' şiir, gündelik hayatın içinde bir genelevde gezinir gibi gezinir, 'bir faaliyet alanı' olarak genelevin duvarlarından kentin sokaklarına taşmış olmasıyla, iyiliğin, erdemin, çalışkanlığın ve kutsallığın ardına gizlediğimiz, böylece yok saydığımız ve yok sanılacağını sandığımız kötülüğün, ikiyüzlülüğün ve tüm acınası insanlık durumlarının üzerindeki peçeyi, vıcık vıcık bir hüzünle değil, tersine, yirmi dört yaşındaki genç bir şaire oldukça yakışan bir cesaret ve öfkeyle çekip yırtmak ister. Elbette, daha başlığıyla bile ürkütecek, uyku kaçıracaktır. Çünkü, gençliğin, cesaretin ve öfkenin yanı sıra, en korkutucu silahla, yoğun bir ironiyle donanmıştır. İnsanoğlunun çağlardan beri medet umduğu, devletine, tarihine, kültürüne, yapıp ettiği ve içinde az ya da çok zorbalık barındıran ne varsa hepsine dayanak yaptığı ciddiyetin tersine, ironi 'zahmet' demektir ve zahmet gerektirir. Şiirin yaslandığı ve eleştiri konusu yapılan her insanlık edimine, varoluşun kendisine de yöneltilen bu yoğun ironinin temel imgesi kokuşmuş bir yumurtadır ki, şair en sonunda, tüyleri yeni bitmiş bir kuşun düşüğü olan ve olgunlaşsın olgunlaşmasın, her iki durumda da etrafa zengin bir koku saçacak bu yumurtayı bir balık çatalıyla yer. Çeviri bir şiir kitabı için hiç de gerekli olmayan bu giriş yazısı, en ünlü romancımızın artık bizleri alıştırdığı üzere, yazdığı her romanın hemen ertesinde medyada ve fırsatını bulduğu her ortamda kitabı hakkında bıktırıcı ve en hafif tabirle okuru aptal yerine koyan yönlendirici açıklamalarına benzer açıklamalarla sürüp gitmeyecek. Kendimi 'Beckett Okuru'na güldürmeye, 'çevirinin eksiklerini köylü kurnazlığıyla tamamlıyor' dedirtmeye hiç niyetim yok çünkü. Buna gerek de yok. Yapamam da zaten. Sadece, pek çok yerde monoton bir ses tonuna, dahası bir iniltiye dönüşen ve beynimin içinde uğuldayıp duran bu huzursuz edici şiirlerle yıllardır sabahlayan, sihir dolu, törensi sözcüklerin sımsıkı örtük kapılarını umutsuzca yumruklayan davetsiz bir misafir olarak, bulduklarımdan ve gördüklerimden edindiğim, hak edilmiş bir bahaneyi kullanmak istiyorum. Bedeninin zarafetine rağmen, bilincine gösterdiği özendeki insan üstü çabayı ve daha pek çok başka şeyi düşününce, gözüme Beckett'in anti-kahramanlarından daha sivri, daha trajik görünen sevgili Tezer Özlü'nün zorla yatırıldığı 'hasta' yatağında, 'Acınası güncelliğimizin en büyük umudu...' diyerek okuduğu Kafka'nın akrabası bu yazarın çoğumuza anlaşılmaz, dahası itici gelmesi kadar doğal ne olabilir ki! Hangi babayiğit kolay kolay, Godot kadar umutsuz ve marazi bir ruh halini yansıtan, sevilmesi imkansız bu şiirleri okumayı, ola ki sindirirse sinir sisteminde yapacağı LSD etkisiyle tümüyle değişmeyi göze alabilir? Fakat alamadığımız ya da almak istemediğimiz, böyle olunca da, nice zorluklara göğüs gererek 'kopyaladığımız' büyük küçük tüm yaşam pratiklerimizi sorgulamak aklımızın ucundan bir an olsun geçmediği içindir ki, yoksulluğumuzun ve çıkışsızlığımızın içinde saklı duran tek olanağı da ıskalarız insan/lık olarak. Böyle bir 'hastalığın' entelektüel hayatta bir karşılığının olmadığını bilmekle birlikte, şiirin tam da kalbinde yer aldığını söylemek istiyorum. Bu 'yanlış ya da eksik okuma' merakı ya da telaşıyladır ki, şiirsel sözün okura bağışladığı muazzam genişlik içinde kitabı bir an için kapatır ve sözün devamını siz getirirsiniz: Bir bardak ya da bir küvet dolusu su değildir sözü edilmek istenen. 'Bilincin bir yasası' olarak düşeni yutarken yükselen su bir göl, bir deniz, belki bir okyanustur. Öyleyse, içinde boğulduğumuz 'ırmağın' bizim sayemizde yükseleceğini zannetmek saf budalalıktır, ya da, içinde boğulduğumuz 'denizin' bizim sayemizde yükseleceği miktar, varlığımızın da 'önemini' gözler önüne seriverir bir çırpıda. Kitabı yanlış okurken, bir başka yoldan aynı doğruya varmaktır belki de yapılan. Bir gerçeğe ulaşmanın sayısız yolu içinde, yolculuk boyunca, sonunda varılacak yerin yanını yöresini daha derin kazımanın şiirce ve tehlikeli karşılığıdır bu, ve sadece 'poetik bakış'la olasıdır. Bahsi edilen metnin bir şiir değil fakat bir düzyazı olduğuna dair yapılacak itiraz ise, yersizdir. Poetik algı, 'yükselen suyun her şeyi bomboş, dümdüz kıldığı, bütün şu kepazeliğin gerçek yüzünü, yani anlamsızlığını ve çıkışsızlığını gösterdiği' noktada, bunun bir yazgı olmadığını bilir. Aksine, özgürleşebilme olanağını, içine boğazımıza kadar gömüldüğümüz bu kepazeliğin içinde arar. Finnegans Wake'te James Joyce, En iyi dolandırıcı en çok kehanette bulunandır, der. Bazı şairler ve yazarlar bu 'çileci bakış'ın bedelini fazlasıyla ödemiş ve her şeyi yazabilme hakkını kazanmışlardır. Onlar insanlığın namusu için yazarlar. benim yanan ciğerimin öğütülmüş tatlı teri! Kişiyi sözdizimi sanatının büyülü törenselliğinde sarhoş eden bu kitabın 'tekil okumayla yetinmeyen' poetik düşünme yetisine sahip okuru, Beckett'in davet ettiği kentin caddelerinde gezer, tımarhanelerine konuk olur, aykırı bitkilerinin kokusunu, tuhaf hayvanlarının varoluş serüvenlerini merak ederken, İngilizce olmayan sözcüklere ve dizelere ait bazı dipnotlar görecek sayfa altlarında. Şiirlerin İngilizce asıllarında Beckett'in sıkça kullandığı Latince ya da Latince'den bozma tümceler, Fransızca, İtalyanca, Almanca sözcükler, Latince kökenli dilleri konuşan okurların tersine Türk okuru için eğer bu dilleri bilmiyorsa hiçbir çağrışım yapmayacağı için, İngilizce dışındaki dillerle yazılmış sözcük, tamlama ve tümcelerin Türkçe karşılıklarını dipnotlarda verme gereği duydum. Sadece iki deyişin, scrotum atra cura ve limae laborın yerine Türkçe karşılıklar önermeye çalıştım böyle yapmakla şiirin iç sesini gözetmiş olmalıyım. Bunun dışında, dipnotları, bir şiir okumasına hiç de lazım olmayan, keyif kaçırıcı, çevirmenin budalalığının tescili gereksiz açıklamalar için kullanmadım. Tüm perdeleri açmayı, bütün peçeleri kaldırmayı Beckett'in çoğul okumaya alışkın, meraklı ve doyumsuz okuruna bıraktım. Yalnızca Enueg I şiirinde yer alan ve ulaşılması hayli güç ganzies sözcüğünü ganzalar olarak kullanarak, okura bakacağı yönü göstermeyi yeğledim. Sözcüğe Türkçe bir hayvan ismi yakıştırmaya çalışırsam eğer, şiirin okuru buluşturmak istediği öyküyü ve savurmak istediği çağrışımları ulaşılmaz kılacağını düşünmüş olmalıyım oysa, böyle bir yakıştırma, eksik de olsa çeviriye yadsınamaz bir tat katabilirdi. Olağanüstü geniş bir entelektüel coğrafyaya tepeden bakan bu heyecan verici şiirleri Türkçeleştirirken, şiir çevirisinin bilinen zorluklarına ek olarak, yer yer dili bozan, deyim yerindeyse sözcükleri kırıp döken, onları dağa taşa, suya çamura savuran, uçurumlardan iteleyen, gökyüzüne fırlatan ve yankılarını dinleyen, bu seslerin içinden yeni sözcükler bulmayı uman, böylece kelimeleri anlamlarından çok ruhlarıyla kavranılır kılmak isteyen gerçek bir şairle karşı karşıya olmanın güçlüğünü yaşadım. Kimi yerde dizelerden yansıyan ses arkaik bir homurtuya dönüşüyordu. Şair, şiirin iklimine uyan bir söz dağarı kullanırken çoğu kez şaşkınlıkla şunu gördüm. Pek çok İngilizce kelimenin bir öyküsü/yolculuğu olsa da kökeni bilinmiyordu. Başka türlü söylersem, sözcük kayıptı, yoktu aslında ve herhangi bir zamanda ve uzamda birisi, bir şey onu tesadüfen ortaya çıkarmış, yaratmıştı. Bu durumda, şairin gerçekte söylemek istediğini kavrayabilmek için, sözcüğün yaptığı yolculuğun izini ters yönde sürmek, bu yolculuk sırasında kazandığı anlamları tek tek bulup çıkarmak ve en nihayet bir seçim yapmak gerekti. Bazı kelimeleri, ki iki tanesinden yazının başında bahsedildi, şair kendisi yaratmıştı. Bunlardan sözlüğe girmiş ve böylece mutlak bir anlam kazanmış olanların Türkçe'de bir karşılık bulmaları, benzer bir çaba gerektiriyordu. Lakin bazı sözcükler vardı ki, tamamen uydurulmuş ve anlamları, en kesin söyleyişle okurun deneyimiyle biçimlenebilirdi ancak. Okurun yapılan ve kendisine sunulan çeviriyi daha iyi değerlendirebilmesi, Türkçe'nin kaçınılmaz olarak şiirlerden çaldıklarını ve olası katkılarını görebilmesi ve nihayet Beckett'in bu şiirlerle kurduğu dünyayla doğrudan yüzleşebilmesi için kitap iki dilli, son bölüm için de üç dilli hazırlandı. Bu tür bir sunumun aynı zamanda, şiirleri çevirme sorumluluğunu üstlenen kişi olarak içimi rahatlattığını söylemek isterim. Böylece 'zahmetli' okur, çevirinin başarısını değerlendirirken, üstlenilen işin zahmetine de 'tanık' olabilecek. Zira, her şiir çevirisi gibi bu da, okurdan medet uman, umma hakkına sahip olduğunu düşünen eksik bir çeviridir. Sevgili şair arkadaşım Tolga Suyolcuoğlu'yla birlikte ve sanırım dört ya da beş yıl önce bu işe soyunduğumuzda, bundan ne kadar emindik, anımsamıyorum! O günkü iyi niyetli girişim tüm çabalarımıza rağmen yarım kaldığına göre, yukarıdaki önerme gibi kuşkusuz daha pek çok şeyin de hiç değilse kendi adıma söyleyeyim farkında değildik. Her şeyden önce, belki de kusursuz bir çeviri yapma hevesiyle okura sırtımızı dönmüştük. Aceleciydik özellikle de ben. Bir de, ve belki de en önemlisi, birlikte yapıp etmenin lezzetini tadalım derken asıl gerçekliği, gerçek sancıyı ıskalamıştık: Şiir yazmak gibi şiir çevirmek de tek kişiliktir; şiirin uzamındaki alışverişten payınıza düşen her neyse, bu sizi yalnızken bulur. Birbirimizi kendi imgelemimizle etkiliyor, bu etkileşim de, lafı uzatmadan söylemek gerekirse, zaman zaman ya da çoğu zaman gerçeklikten, şiirin asıl anlatmak isteği şeyden uzaklaşmamıza yol açabiliyordu. Bir süre sonra aramıza katılan İdil Börtücene'nin de katkılar yaptığı bu ortak 'ürün' öylece, bizlere yaşattığı doyumsuz lezzetteki anlarıyla, fakat tamamlanamadan kaldı. Fakat şimdi, size sunulan bu çeviri kitabın sorumlusu olarak, o günden bugüne öğrendiğim başka şeyler var. Örneğin Malacoda şiirinin Beethoven'ı anlattığını biliyorum artık. Sadece bu 'bilgi' şiire, şiirin de dahil olduğu bir 'anlam alanı'nın içinde elbette, ki Raimond Gaita bu alanı, güven sarsıcı olduğu için zarafeti karşısında bazı insanların sinirlendikleri bir örümcek ağına benzetiyor karşı konulmaz bir çekicilik ve keder katmak için yeterli. Bilgi dediğim, örneğin Malacoda şiirinin son bölümünde hayal olarak karşılamayı yeğlediğim imago sözcüğünün anlamlarını bilmek gibi, kitaplardan/sözlüklerden edinilebilecek 'kusursuz' bir bilgi değil: Metamorfoza uğrayan diğer hayvanlar için de söz konusu olan, ama özellikle tüm başkalaşım evrelerini tamamlamış bir böceğin, 'kusursuz böceğin' ulaştığı nihai ve kusursuz form, son ve mükemmel evre. Ayrıca, kişinin bilinç altında oluşturduğu, tutum ve davranışlarında etkisini hala sürdüren bir insanın hayali imgesi anne ya da baba imgesi örneğin. Nasıl bir bilgi peki? Kısaca, bilginin özündeki 'dolayıma' tabi olduğunu bilen, hiç unutmayan bir bilgi bu. Tekinsizlik aşılayan bilgi. Gene de böylesi bir bilginin çok önemsediğim bir işlevi var, hem şiirin yazımında, hem şiirin okunmasında, hem de çevrilmesinde. Geriye sormak istediğim iki soru kalıyor: Dolayımlı bilgi sayesinde şiiri, imgenin sahihleştiği, tüm çağrışımlardan, metaforlardan arındığı anda elbette böyle bir şey mümkün olursa tek bir şeyin bile yitip gitmesine fırsat vermeden 'çevirmek' olası mıdır? Bilmiyorum. Bu kitabın içindeki hiçbir şiir böyle çevril medi. İkinci soruyu, izninizle İngilizce sormak istiyorum: Must it be? It must be! It must be! Son olarak, her şeyin ötesinde bu 'imkansız' işe vesile olduğu için Tolga Suyolcuoğlu'na, şiirlerin heyecanını benimle paylaşırken bıktırıcı sorularıma her seferinde içtenlikle ve sabırla yanıt veren, tıkandığım yerlerde sezgisiyle önümü açan sevgili eşim Pelin'e, şiirlerin Türkçe'lerini İtalyanca'larıyla karşılaştırma ve benimle son bir değerlendirme yapma zahmetine büyük bir gönül erinciyle katlanan zarif arkadaşım İdil Börtücene'ye, değerli zamanını ayırarak Dört Şiir'i Fransızca'sıyla, Eneug I ve Eneug II'yi İspanyolca'sıyla karşılaştıran Ali Karabayram'a, ve onca meşgalesinin arasında ısrarlı sorularımı keyifle yanıtlarken bilgisini benimle paylaşan, dahası bana daima cesaret veren sevgili arkadaşım Barış Bağcı'ya duyduğum minneti dile getirmek isterim. Onların katkıları olmasaydı, Beckett'in şiirlerini hala bekliyor olacaktım. Orduya erzak sağlayan tüccarın sarkaç misali yan çizen oğlu, Onun öz kardeşim olduğunu düşünmek, Dayakçı Peter'in, benim yanan ciğerimin öğütülmüş tatlı teri! kızgın bir yüklüğün içinde oturayım diyeydi. Ve Francine değerli mahsulüm bir evin oturma odası ceninim! Soyulmuş kül rengi cici derisi ve alev alev bademcikleri! nasıl akacak al ve ak, azın içinde çok, Çoktan dördüncü Henry okun sırrına erdi. ne bir ne iki kere lakin. . . . ve parlak Adriyatik üstünde açıl Ancona'ya, ve elveda de yer açmak için Gül-Haç Biraderlerin altın anahtarına. tüm berbat ve tatlı havaların öpücükleri burna bulaştı, ve davullar ve bok girişinin tahtı, ve götün fırıl fırıl dönen gözleri. ve üzgün ya da neşelidir ayin kadehi ya da sininin daveti kadar. Bacon aşkına beni yumurtlamaktan tırsacak mısın. Musa'yı okuyor ve aşkının çarmıha gerildiğini söylüyor. caddeye bakan pencerede solgun ve küfürbaz bir muhabbetkuşu. Hayır onun her sözüne inanırım sizi temin ederim. ve Kutsal Kurtarıcı Tarikatı yeleğini ilikledi. muazzam bir gülün parlak ve vakur yapayalnız taçyaprağı. tüyleri yeni bitmiş bir kuşun düşüğü! Beyazı ve sarısı yumurtanın ve tüyler. katleden sabah kuşu papa ikrarcısı dişi savaşçı, Peron Sinyoru Rene Descartes, hemen hemen sekiz-on gün tavuğun altında kalmış yumurtalardan yapılan omletten hoşlanır ve bu iğrenç bir şey derdi. Hiçbir müneccim yazgısını okuyamasın diye, doğum tarihini kendisine sakladı. Olgun bir yumurtanın mekiği günlerinin çarpıklığını tarar. sayfa 11, satır 3 1640 yılında Dublin'de, Boot Kardeşler Aristoteles'i delillerle çürüttüler. 4 Descartes analitik geometriyle ilgili kolay problemleri, çözmesi için uşağı Gillot'ya verirdi. 5-10 Oğul Galileo'yu, ve onun dünyanın hareketine ilişkin kestirmeci sofizmini hor görmesine gönderme. 17 Bu matematikçiler tarafından ortaya atılan problemleri çözdü. s.12, s. 21-26 Ağabeyi Pierre de la Bretailliere tarafından dolandırılma girişimi Askerken aldığı para. 29-30 Çocukken küçük şaşı bir kızla oynardı. 31-35 Kız evladı altı yaşındayken kızıl hastalığından öldü. 37-40 Kan dolaşımını keşfettiği için onurlandırılan Harvey, aynı zamanda kalbin hareketini de açıklamış olduğunu kabul etmeyecekti. 41 Dördüncü Henri'nin kalbi, Descartes'ın öğrenci olarak bulunduğu sırada La Fleche Cizvit Koleji'ne getirildi. s.12-13 45-53 Düşleri ve Loretto'ya hac yolculuğu. s.13 56-65 Madde öğretisi ile töz dönüşümü öğretisini uzlaştırmak için Descartes'a meydan okuyan Jansenist Antoine Arnauld'ya yanıt olarak Descartes'ın Eukharistik sofizmi. 68 Schurmann, mavi çoraplı Hollandalı, Voet'in dindar öğrencisi, Descartes'ın muhalifi. 73-76 Aziz Augustine'e çalılıkta vahiy iniyor ve Aziz Paulus okuyor. s.14 77-83 Tükenmiş bir şekilde Tanrı'yı ispatlıyor. 91-93 İsveç kraliçesi Christina. Stockholm'ün soğuk Kasım ayında, hayatı boyunca öğlenden önce yataktan kalkmamış Descartes'ın, her sabah saat beşte yanında olmasını istedi. 94 Weulles, İsveç sarayındaki Aristotelesçi Hollandalı fizikçi ve Descartes'ın bir düşmanı. Kancık Meryem! Kancık Domuz Meryem Ana!


Doğada her zaman bir karşıtlık mevcut olduğu inancına sahibimdir. Gecenin gündüzle, iyinin kötüyle, erkeğin kadınla bir karşıt olduğuna ve karşıtların birbirini tamamlayıp, bütünleştirdiğine inanırım. Hıristiyanlık inancında azizlerin ayrı bir yeri vardır. Her tür insanın ve dileğin bir azizi bulunur. Şimdilerde Amerika'da Vatikan'ın kabul etmediği bir azize yönelik ilgi her geçen gün büyüyor. Meksika'da 1909 yılında öldürüldüğü bilinen Jesus Malverde. Hakkında kesin bilinen tek bilgi bu. Kimileri polisin onu bir çarpışmada öldürdüğünü anlatıyor, kimileri yakalanıp asıldığını. Bazıları da yakın bir arkadaşının onu ödül için ihbar ettiğine inanıyor. Sonuçta öldürülen Malverde'nin efsanesi o günden sonra yayılmaya başlıyor. Bölgesinde bir suçlu olduğu, uyuşturucu trafiğini yönettiğini söyleyenler var. Malverde'nin öldürülmesini izleyen yıllarda yasadışı işlerle ilgilenenler uğraşanlar ondan yardım istemeye başlamışlar. Bir nevi türbe görevi görmeye başlamış mezarı. Kısa sürede de ünü oldukça yayılmış. Kanadalı sosyolog James H. Creechan, Malverde efsanesi için Uyuşturucu kaçakçıları yanlarında adaklarla onun mezarına gidip yardımlarını istiyorlar. Sonra da büyük arabalar ve ceplerinde paralarla teşekkür etmek için bir daha geliyorlar diyor. O bir aziz olmuş, tabii yasadışı işlerle uğraşanlar için. Çete üyeleri, uyuşturucu kaçakçıları ondan sürekli yardım dilemeye başlamış. Meksikalıların ABD'ye göç etmeye başlamasıyla birlikte Malverde'nin figürü özellikle Güney kesimlerde görünmeye başlamış. İlk başlarda evlerin duvarında ve kimi zamanda t-shirtlerde gördükleri bu adamın kim olduğunu anlayamamış Amerikalılar. Oysa kaçak göçmen olarak sınırı geçmeye çalışanlar bile önce Malverde'ye dua ediyorlarmış. Sonuçta Malverde'nin etkisi gittikçe büyümüş. Hakkında oyunlar ve şarkılar yazılmış. Malverde'nin aziz statüsü o kadar büyümüş ki beş yıl önce Los Angeles'de mistik eşyalar satmak amacıyla açılan Indio mağazasında hiç Malverde figürü satılmazken şu an sadece ona ait eşyalar satılıyor. Yasadışı işlerle uğraşanlar üzerlerinde mutlaka Malverde'ye ait bir eşya taşımaya başlamışlar. Kimileri ceketlerinin arkasına resmini baskısını yaptırırken, kimileri dövmesini yaptırmış koluna. Polisler de artık bu değişik azizden yararlanmaya başlamışlar. Onlarda Malverde'nin figürünün bulunduğu kişilere potansiyel şüpheli olarak baktıklarını açıklıyorlar.


Dave Eggers, çağdaş edebiyatın en takip edilesi kişiliklerinden biri. Dergi ve kitap yayıncılığı, yazarlık ve editörlük çalışmalarının yanında modern rock gruplarına şarkı sözü yazmışlığı da var. Son dönemde Spike Jonze'nin sinemaya uyarladığı Maurice Sendak klasiği Where The Wild Things Are'ın senaryosu ve senaryoya dayalı romanı ile dikkat çekmiş olan Eggers, en büyük online dergilerden olan Salon. com'da yazı dizileri, The New Yorker'da yazılar yayımlarken, Sam Mendes filmi Away We Go'nun senaryosunu eşiyle birlikte yazmıştır. Bunlar yetmezmiş gibi, kurucusu olduğu bağımsız yayınevi McSweeney's bünyesinde çıkardığı edebiyat dergisi Timothy McSweeney's Quarterly Concern, 2003 yılından itibaren çıkardığı bir başka dergi The Believer ve Wholphin isimli DVD formatında çıkan derginin de arkasındaki kişidir. En önemli çalışmalarından birisi ise, yaşları 6-18 arasında değişen çocuklara edebiyat/yazın eğitimi veren 826 Valencia vakfıdır. Dave Eggers'ın orijinal adı What Is the What: The Autobiography of Valentino Achak Deng olan 2006 tarihli romanı, Siren Yayınları tarafından Ne Nedir ismiyle Algan Sezgintüredi çevirisiyle yayımlandı. Kitap, Sudanlı Valentino Achak Deng'in ülkesinin güneyindeki köyünden iç savaş nedeniyle kaçıp, Etiyopya ve Kenya'daki mülteci kamplarındaki yıllarına, oradan da, onun gibi olan diğer çocukların peşinde ABD'de Atlanta'nın işçi sınıfı banliyösündeki yaşamına uzanıyor. Yarı yaşam öyküsü, yarı kurgu olan roman, İngilizlerin afrika politikasından başlayıp, Sudan'daki iç savaşı, Darfur soykırımını, Arapların güneydeki Sudan halkına uyguladığı etnik temizlik hareketini, Sudan direnişindeki çarpıkları barındırırken, aslında politik olarak kendini belirli bir tarafa, özellikle de mağduriyete konumlandırmıyor. İki milyondan fazla insanın katledildiği iç savaş sırasında yerlerinden edilen, yetim kalan ve Sudan'ın Kayıp Çocukları olarak adlandırılan 27.000 çocuktan biri olan romanın kahramanı Valentino, daha çok büyüme çağında yaşadıklarına odaklanıyor ve etrafındaki herkesin öldüğü ya da sakat kaldığı dünyaya, yaşadığı akıl almaz sıkıntılara rağmen Bunlar özellikle benim başıma mı geliyor? diye, normal bir hayat mücadelesinde her insanda rastlanabilecek naif bir sorgulama içinde yer alıyor. Bu yanıyla, bir ezilen olmasına rağmen, isyancılara katılmamaktaki ısrarını, öte yandan mülteci kamplarına yürüyüşleri sırasında kaybettiklerini anlatırken, inatla yürüyüşünü nasıl sürdürdüğünü aktarıyor okuyucuya. Dave Eggers'ın kitabı az da olsa olumsuz eleştiri de aldı. Daha çok, öykünün kahramanı Valentino hayattayken, romanı onun adına bir yazardan okumanın tipik bir Amerikan bakış açısı olduğuna dair eleştiri yazıları çıktı. Bu mantıkla, sadece yarı özyaşamöyküsü bile olsa, tüm filmleri ya da belgeselleri de olayları yaşayanların kendileri çekmeli. Zaten kitabın, Sudan'da yaşananları ham bir belgesel havasında dile getirmek gibi bir derdi yok. Gözümüzün önünde yaşanan ama ıskalanan bir yaşam mücadelesini, derli toplu bir kurgusal anlatımla yansıtıyor. Okuyucuya belirli bir yargılama alanı vermiyor roman. Yaşananlara karşı değerlendirmeyi, bizzat hayatta olan ve bugünlerde otuzuncu yaşını sürüp, Sudan'a yardım için mücadele veren Valentino Achak Deng yapıyor zaten. Romanda belirli yerlerde acı bir gerçeği fısıldıyor, yaşananlar onun başından geçti, aynısını yaşamayan anlayamaz. Bu tartışmaların ne kadar gereksiz olduğu aslında kitabı okuyunca daha iyi anlaşılabilir. Bir sayfada gülümserken, diğer sayfada dünyanın sonu gelmiş gibi hissettiren bu roman, diliyle ve öykü anlatımıyla oldukça başarılı. Tipik bir Dave Eggers çalışması, zaman zaman ince mizah ve duygu yoğunluğunun yanında, yaşananların ön plana çıkması.


İlginç bir gün! Bu sabah, yakın zamanda izlediğim kısacık bir Gus Van Sant filmini yazmak niyetiyle başladım güne. Derken kendimi Public Enemies adıyla hayat hikayesi 2009 yılında Michael Mann tarafından filme de alınmış John Dillinger nam zat-ı muhteremin fotograflarına bakarken buldum. Dillinger, filmi izleyenler bileceklerdir; topu topu 31 yıllık ömründe, Orta-Batı Amerika'yı yerinden oynatmış bir banka soyguncusu. Banka soyguncusu dedimse, öyle alelade bir soyguncu değil. Büyük ekonomik krizin göbeğindeki Amerika'da 1930'lu yıllar hüküm sürüyor; kanlarını emdiği gerekçesiyle az sayılmayacak kadar insan bankalardan ve parababalarından tiksiniyorken, Dillinger tutup üst üste banka soyuyor. Soygun sonralarında yakalanıyor da kerata. Ama ne sihirdir ne keramet, el çabukluğu marifet mi demeli, genelinde hapisten kaçmayı başarıyor. Yerel polis örgütü, kimsenin yüzüne bakamaz oluyor: Uçmadı ya bu adam canım! Derken kanun kaçağı olsa da aynı zamanda hafiften bir halk kahramanına dönüşüyor. Eğer anlatılanlar doğruysa, Dillinger yine bir seferinde tutuklanmıştır. Hapsedildiği Indiana bölgesindeki kasabanın adı, Taç Noktası manasına gelen Crown Point'tir. Bizim Dillinger, siyaha boyanmış bir tahta parçasını silah gibi tutarak; dahası etrafındaki güvenlik görevlilerini de buna bir güzel inandırarak kolayca özgürlüğe doğru kanat açmıştır. Durum böyle olunca çevre şehirlerde Taç Noktası adlı kasaba, Clown Point; yani Palyaço Noktası olarak anılmaya başlamıştır. Dillinger bir tür efsane olmuş hülasa. Dolayısıyla hakkındaki kahramalık dolu rivayetler de muhtelif. Sözgelimi, tutuklandığı hapishanenin müdürünü rehin alıp, üstüne üstlük bizzat hapishanenin arabasıyla kaçarken, yol üstündeki küçük bankalardan birini soyduğu; müdür ve şoföre de ganimetten pay verdiği, bu rivayetlerden biri. Gangsterlerin Robin Hood'u vesselam! Kahramanımız işi burada bıraksa, belki ömrü daha uzun olacaktı. Fakat sen tutup polis merkezinden kaçarken şefin arabasını çalıp onunla gidersen, artık yerel polis teşkilatı yerine Federallerle uğraşırsın. İşte bu hata, Dillinger'in hayatına mal olacaktır. Konuyu şeref meselesine çeviren FBI başkanı, neye mal olursa olsun yakalama emri verir. Henüz çiçeği burnunda bir teşkilat sayılabilecek FBI böylelikle halktan hayranlık da toplayacağını ummaktadır. Sadece filmlerden gözlem yapsak yeterdi; biliyoruz ki Amerikan toplumu, bağrında meziyetli ispiyoncular eksik etmemesiyle meşhur. John Dillinger, o sırada Chicago şehrinde Polly Hamilton adlı bir kadının yanında saklanmaktaydı. Kadının Ana Cumpanas adındaki Latin arkadaşı, Amerika'da oturma izni karşılığında FBI'a Dillinger'ı ihbar etti. Bir sinema çıkışı pusuya düşürülerek, delik deşik edildi. Ölümü üzerine de söylenceler üretildi Dillinger'in. Bunlardan birine göre, öldürüldüğü sinemanın önü kan gölüne dönmüştü ve insanlardan bir bölümü anı olarak saklamak için mendillerini bu kan gölüne batırmadan edememişti. Şükranlar olsun Amerikan bağırsaklarında boka dönüşmesi mukadder yaban hindileri ve yolcu güvercinlere. Şükranlar olsun zehre bulanıp yağmalanmış koca kıtaya, Şükranlar olsun zorbalıkla tetikte tutulmuş kızılderililere, Şükranlar olsun derileri yüzülmüş; cesetleri kokuşmuş bizon sürülerine. Şükranlar olsun kurt ve çakal bolluğundaki nimete. Şükranlar olsun, çarpık ve tahrif gücü yüksek Amerikan rüyasına. Bugün İsa aşkına bir ibne gebert yazılı rozetlere şükürler olsun. Şükranlar olsun laboratuar mahsülü AIDS belasına, Şükranlar olsun içki yasağına, uyuşturucuya karşı açılan büyük savaşa. Hiç kimsenin kendi işine bakmadığı muhbirler ulusuna. Ama siz hep birer baş ağrısıydınız; berbat bir sıkıntı. O halde insanlığın sonuncu ve en büyük rüyasına. Sonuncu ve en büyük ihanetiniz için şükranlar olsun! thanks for a nation of finks yes, thanks for the last and greatest betrayal of the last and greatest of human dreams.


Turgut Uyar der ki, Şiir olmasaydı, İlhan Berk onu icat ederdi. Aşkın naif bir şeytan olduğunu, kasık kasığa yaşandığını yazan İlhan Berk, dağların, nesnelerin, yaprakların ve duruluğun ve Pera'yı adımlayarak saymanın ve Galata'da güvercin kovalamanın ve dahi binlerce yetersiz sıfatın şairi sulara karıştı. Garip tesadüfler sonucu, mektup arkadaşı olma onuruna erişmiştim kendisiyle. Kendisine gönderilmesi gereken bir mektup bana, bana gönderilmesi gereken bir aşk mektubu ise ona gönderilmişti ve dolayısıyla bir Bodrum daveti almak, bu yüzyıl içinde gerçekleşti. Üsküdar'da denize inerken bir gün, çalan telefonu açtığımda, sesini daha önce duymamış olmama rağmen hatırladım hemen, İlhan Berk'in sesi. Tanıştık değil mi daha önce? Ben yazdım sanki. Sen ben misin? Yeryüzünde başka bir ruh hali anlatamaz. Birileri, diğerinin ruhunu ve bedenini zaman zaman işgal eder. Bodruma'a gidip kaynattığı otlardan içmek bir başka zamanda, başka bir dünyada olacaktır. Haberini aldığımda, aynı anda bir yaprak düştü önüme. Kül ile yıkadım onu.