Bugünlerde gerçek dünyada, yani video iletimleri dünyasında, cep telefonları, faks makineleri, bilgisayar ağları ve özellikle de avangard bilgisayar korsanları, siberpunklar ve hiperuzay ucubelerinin uğultulu dijital alanlarında, matbunun kaderine terkedilmiş, modası geçmiş bir teknoloji olduğunu, yakın zamanda kütüphaneler dediğimiz tozlu, sahipsiz müzelere sonsuza dek gönderilmek üzere yazılan eski günlerin merakı olduğunu sık sık duyacaksınız. Gerçekten de, ağaç kesen, kağıt israfı yapan kitapların ve diğer matbaa tabanlı medyanın çağı, onun hummalı ölümlülüğünün bir işareti olarak görülüyor, bir zamanlar hayati önem taşıyan bir formun sonsuza dek yok olmadan önceki son nafile nefesi bu, Tanrı kadar ölü. Bu da, bildiğimiz anlamıyla romanın da nihayete erdiği anlamına gelir. Ölümünü yüksek sesle dile getirenler ardından yas tutmuyor demek değil bu. Geçip giden cazibesine rağmen, endüstriyel ticaret demokrasilerinin ortaya çıktığı ve Hegel'in orta sınıf dünyasının destanı olarak adlandırdığı dönemle aynı zamanda sahnenin tam ortasına atlayan geleneksel roman, sözde cellatları tarafından artık aramızda olmayan bir geçmişin ataerkil, sömürgeci, kanonik, özel, hiyerarşik ve otoriter değerlerinin ölümcül taşıyıcısı olarak algılanıyor. Romanın iddia edilen gücünün çoğu, bir cümlenin başlangıcından noktasına, sayfanın üstünden altına, ilk sayfadan son sayfaya kadar yazar tarafından yönlendirilen zorunlu bir hareket olan satırlara gömülüdür. Tabii ki, matbaanın uzun tarihi boyunca, satırın iktidarına karşı koymak için kenarlıklardan ve dipnotlardan Laurence Sterne, James Joyce, Raymond Queneau, Julio Cortazar, Italo Calvino ve Milorad Pavic gibi romancıların yaratıcı hamleler vardı, hatta bu stratejileri kullananlar arasında biçimin babası Cervantes'i dışlayamayız. Lakin, satırın tiranlığından gerçek anlamda özgürleşmenin kazanılması ancak şimdi mümkün oluyor. Biri ortaya çıkıp da metne yerleştirmediği sürece satırın aslında hiç var olmadığı bilgisayarda yazılan ve okunan hipermetnin ortaya çıkmasıyla gerçekleşiyor. Hipermetin bir sistem değil, çeyrek yüzyıl önce Ted Nelson adlı bir yazılımcı tarafından bilgisayarın mümkün kıldığı tüm doğrusal veya ardışık olmayan alana eklenen yazıyı tanımlamak için ortaya atılan genel bir terim. Dahası, matbu metinden farklı olarak hipermetin, metin segmentleri arasında çoklu yollar sağlar. Şimdi genellikle hipermetin öncesinde kalan ama öngörülü Roland Barthes'dan ödünç alıp leksialar diye adlandırılır.1 Bağlantılı leksia ağları ile, alternatif yol ağları hipermetin, radikal biçimde farklı bir teknoloji sunar, etkileşimli ve çok sesli, kesin bir söylem yerine çok sayıda söylemi tercih eder ve okuru yazarın tahakkümünden kurtarır. Hipermetin okuru ve yazarının, metinsel bileşenlerin haritalandırılması ve yeniden haritalandırılmasında ortak öğrenenler veya ortak yazarlar olduğu söylenebilir, bu araçlar hepsi eskiden yazar olarak adlandırılanlar tarafından sağlanmaz artık. İlk başta radikal bir şekilde yeni bir eğitim alanı olarak kullanılsa da, 1980'lerin ortalarında hiperalan, kurgu yazarlarını kendine karmaşık ve sonsuz genişletilebilir, sonsuz derecede çekici ağlarına, yolları çatallanan bahçelerine, hipermetin takviyeleri ile popüler olan başka bir yazara, Jorge Luis Borges'e atıfta bulunmak için çekiyordu. Çeşitli sistemler kurgu yazımı için bu alanın gelişimini desteklemektedir. Bazıları kartların karıştırılması gibi basit rastgele bağlantılar kullanır, diğerleri bir tür kendin yap temel araç seti sunar ve diğerleri eksiksiz bir sofistike yapılandırma ve navigasyon cihazları paketi sağlar. Şafak vaktidir bu, emin olun. Tam uzunlukta hipermetin kurgularının büyükbabası, Michael Joyce'un 1987'de diskette piyasaya sürülen ve 1990'da kısmen Bay Joyce tarafından geliştirilen yeni bir Storyspace reader'ına taşınan Öğleden Sonra adlı eseri. Aynı zamanda The War Outside Ireland: A History of the Doyles in North America With an Account of Their Migrations adlı basılı bir romanın da yazarı olan Joyce, çevrimiçi Postmodern Culture isimli dergide, hiper kurgunun gerçek elektronik metnin ilk örneği olduğunu, bunu çok modlu, çok duyulu yazının doğal biçimi olarak düşüneceğimizi yazdı, ancak hala o kadar radikal bir şekilde yeni ki tam olarak ne olduğundan emin olmak zor. Başlangıç olarak sabit bir merkezi ve kenarları, uçları veya sınırları yok. Geleneksel anlatı zaman çizgisi coğrafi bir manzara veya çıkışsız bir labirentte kayboluyor, başlangıçlar, ortalar ve sonlar artık anlık gösterinin bir parçası değil. Bunun yerine: dallanma seçenekleri, menüler, bağlantı işaretçileri ve eşlenmiş ağlar var. Bu üstsüz ağlarda hiyerarşi yok, çünkü paragraflar, bölümler ve diğer geleneksel metin bölümleri, yakında ses, animasyon ve filmle desteklenecek biçimde eşit olarak güçlendirilmiş ve eşit derecede geçici pencere boyutunda metin ve grafik bloklarıyla değiştirilmiş. Böylece Brown Üniversitesi Köprü Metni Kurgu Atölyesi başladı, iki bahar dönemi eski, okuma alışkanlıklarının değiştirilmesine ve yeni anlatıların yaratılmasına adanmış bir kurs olarak tasarlandı. Yazı okulu öğrencileri muhafazakar yaratıklar olarak bilinir. İnatla ve umutla okuduklarının geleneği içinde yazarlar. Alternatif veya yenilikçi biçimleri denemelerini sağlamak, onları bir yaşam tarzı olarak bakirliğe ikna etmekten daha zordur. Ancak hiperuzayla karşı karşıya kaldıklarında başka seçenekleri yok: tüm rahatlatıcı yapılar silinmiş. Ya doğaçlama yaparız ya eve gideriz. Bazıları bu eski yapıları çılgınca yeniden inşa eder, bazıları kaybolur gider, çoğu ne kadar derin olduğunu bile sormadan korkusuzca sıçrar ve bu yeni arenanın, yeni anlatıların yaratılması için gerçekten heyecan verici, kışkırtıcı, ancak sık sık sinir bozucu bir ortam olduğunu kabul eder, potansiyel olarak devrimci bir alan, tam olarak ilan edildiği gibi, kurgu sanatını dönüştürme yeteneğine sahip, şimdi biraz saçakta kalsa bile, bu çok erken günlerde, ana akımdan uzak, hala. Hipermetin ile hem yazarlar hem de okuyucular olarak düzyazı kadar yapıya odaklanıyoruz, çünkü genellikle basılı hikayelerde gizlenen anlatıların şekillerinin aniden farkına varıyoruz. Köprü metinde öne çıkan en radikal yeni unsur, davet edildiğimiz veya oluşturmak zorunda olduğumuz çok yönlü ve genellikle labirentli bağlantılar sistemi. Gerçekten de yaratıcı hayal gücü genellikle ifade veya stilden ziyade bağlantı, yönlendirme ve haritalama ile veya karakter veya olay örgüsü olarak adlandırdığımız şeyle daha fazla meşgul olur. Metin parçaları arasındaki boşluklarda ve yörüngelerde okuma ve yazma deneyiminin ne kadarının gerçekleştiğini keşfetmek bizi her zaman şaşırtmıştır. Şöyle ki, metin parçaları bizim güvenliğimiz için atlama taşları gibidir, ancak anlatıların gerçek akımı bunların arasında akar. Atölyede geliştirilen ve hepsi hazırlık aşamasındaki kurgular, Our Town/Şehrimize benzer coğrafi anlatılardan ve kendi maceranızı seçin öykülerinden klasiklerin parodilerine, iç içe geçmiş anlatılara, mekansal şiirlere, etkileşimli komediye, metamorfik hayallere, çözülemez cinayet gizemlerine, çizgi romanlara ve Çin seks kılavuzlarına kadar uzanmaktadır. Hipermetinde çok seslilik popülerdir, anlatılara hem çizilen hem de taranan grafik öğeler dahil edilmiştir, çeşitli sesleri veya olay örgüsü öğelerini tanımlamak için yaratıcı yazı tipi değişiklikleri kullanılmıştır ve ayrıca tipik olarak kurgularda kullanılmayan çok etkili resmi belgelerin kullanımı da olmuştur istatistiksel grafikler, şarkı sözleri, gazete makaleleri, film senaryoları, karalamalar ve fotoğraflar, beyzbol kartları ve kutu puanları, sözlük girişleri, rock müziği albüm kapakları, astrolojik tahminler, tahta oyunları ve tıbbi ve polis raporları. Haftalık atölyelerimizde, seçilen yazarlar, bir tepegöz üzerinde, gelişen anlatı yapılarını sergilerler, daha sonra yazıları, tasarımları, karakter gelişimleri, duygusal etkileri, ayrıntılara dikkatleri vb. gibi olağan eleştirilerle karşılaşırlar. Ancak aynı zamanda birbirleriyle sürekli çevrimiçi diyaloga girerler, eleştiri, coşku, şüpheler, spekülasyonlar, teorileştirme, espriler yaparlar. Tüm bunlar o kadar eğlenceli ki, Bay Landow'un belirteceği gibi, bu düpedüz kutlama deneyimi o kadar zorlayıcı ki, yaratıcı çıktı şimdiye kadar, sıradan lisans düzeyi yazma atölyelerininkinden çok daha büyüktü ve kesinlikle yüksek bir kaliteye sahipti. Eski tescilli şekilde kurcalanmaktan az çok korunan bireysel kurguların yanı sıra, atölyede Otel adlı bir grup kurgu alanında da özgürce ve çoğu zaman oldukça anarşik oynadık. Burada yazarlar giriş yapmak, yeni odalar, yeni koridorlar, yeni entrikalar açmak, metinlerin bağlantısını kaldırmak veya yeni bağlantılar oluşturmak, başkalarının metinlerine müdahale etmek veya onları alt etmek, olay örgüsünü değiştirmek, zaman ve mekanı manipüle etmek, icat edilen karakterler aracılığıyla diyalog kurmak, daha sonra birbirlerinin karakterlerini öldürmek ve hatta otelin tesisatını sabote etmek için özgürdürler. Böylece bir gün otelin barında karşılaşan bir erkek ve kadın bulabiliriz, bir tür cinsel ilişki üzerinde çalışıyoruz, ancak birkaç gün sonra geri dönüp bir veya her ikisinin de cinsiyet değişikliği yaptığını keşfedebiliriz. Hipermetin atölyelerimden biri sırasında, otelimizde birden fazla barmen olduğunu tespit ettiğimizde belirli bir okuma gerginliğine neden olduk: Bu aynı bar mıydı, değil miydi? Öğrencilerden biri yine Alvin Lu tüm barmenleri Üretim Merkezi olarak adlandırdığı ve hapisteki bir uzaylı canavarın talep üzerine yetişkin barmenler doğurduğu 666 numaralı odaya bağlayarak yanıt verdi. Esasen isimsiz metin parçalarından oluşan bu alan çevrimiçi kalır ve her yeni atölye öğrencisi grubu oraya giriş yapmaya ve Hypertext Hotel'in hikayesine devam etmeye davet edilir. Bir ya da iki yüzyıl boyunca açık kalmasını istiyorum. Bununla birlikte, hepimizin keşfettiği gibi, hipermetin temel teknolojisi yüzyıllar boyunca bizimle olsa da, belki de kitabın teknolojisi, donanımı ve yazılımı kırılgan ve kısa ömürlü göründüğü sürece; eskinin talimatlarını okumayı bitiremeden yepyeni nesil ekipman ve programlar geliyor. Yazdığım gibi, Brown Üniversitesi'nin hipermetin kurgularımızı yazdığımız son derece sofistike Intermedia sistemi, bakımı çok pahalı olduğu ve Apple'ın yeni işletim sistemi yazılımı System 7.0 ile uyumsuz olduğu için aşamalı olarak devre dışı bırakılıyor. Son dönemimizin büyük bir kısmı, belgelerimizi Intermedia'dan Storyspace'e taşımak ve yeni ortama uyum sağlamak için harcandı. Şüphesiz bu, geleceğin anlatı sanatçıları için, hatta eski baskı teknolojilerine kilitlenmiş olanlar için bile önemli bir tema olacak. Ve bu yeni bir şey değil. Kapanış sorunu, Gılgamış Destanı nın ana temalarından biriydi değil mi? Okuryazarlık çağının başlangıcında kilden kesilmişti ve Homeros romanları 26 yüzyıl kadar önce teknolojik açıdan yenilikçi Yunan edebiyatçıları tarafından papirüse bağlanmıştı. Ne de olsa, çağlar boyunca değişen teknolojilerle ortaya çıkan bir süreklilik var. Bunun çoğunu tahmin edebilirdim ve aslında tahmin edebilirdim hiperuzaya girmeden önce, bir fare almadan önce, ve düşüncelerim sadece biraz çevrimiçi deneyimle sertleştirildi. Bununla birlikte, açıkça öngörmediğim şey, bunun hem emen hem de tamamen yer değiştiren bir teknoloji olduğuydu. Yazdır belgeleri hiperuzayda okunabilir, ancak hiper metin yazdır'a çevrilmez. 12 tonlu müziğin stave tarafından müziğin çıkmazı olduğu gibi, doğrusal anlatının çıkmazı olan film gibi değildir. Hipermetin gerçekten yeni ve benzersiz bir ortamdır. Orada çalışan sanatçılar orada okunmalı. Ve muhtemelen orada da yargılanacaklar: kurgu gibi eleştiri, sayfanın dışına taşıyor ve çevrimiçi ve sürekli zihin ve metin değişikliklerine karşı duyarlı. Akışkanlık, beklenmedik durum, belirsizlik, çoğulluk, süreksizlik günün hipermetin vızıltılarıdır ve kısa bir süre önce düşen elmayı yerinden oynatan görelilik gibi hızlı bir şekilde ilkeler haline geliyor gibi görünmektedir.


Robert, Minneapolis'den genç bir illüstrator, aynı zamanda bir çizgi filmci. Yaptığı tuhaf işler hakkında bazı sorular sorduk. 2007'den beri sanatla uğraşıyorum. 2013 yılında birkaç farklı sanatçıyla birlikte bağımsız bir çizgiroman dergisi olan Pure Madness için birşeyler çizdim; böylece çalışmalarımı yayınlama şansını yakaladım. Sanatımı sergilediğim ilk yayın bu oldu, bunun dışında yeni olduğumu söyleyebilirim. Sanırım, ben bir sanatçıdan daha çok animatörüm. Çizimlerimin bu düzeyde ilgi göreceğini hiç düşünmemiştim açıkçası. Hayatımı animasyonla kazanmak istiyordum ve halen de bunda kararlıyım. Çocukluğumdan beri çizgi filmler beni büyülemiştir, aynı zamanda Invoice Plympton, Bruce Bickford, Ralph Bakshi ve daha pek çok animatörün filmleri beni çizgi filmlerin muhteşem şeyler yapabileceğine ikna etti ve bende çılgın animasyonlar yapma motivasyonu uyandırdı. Yo, açıkçası pek böyle düşünmüyorum. Yaptıklarımız, sadece sayfanın üzerindeki çizimlerden ibaret ve fiziksel olarak kimseye zarar vermiyorsanız, rahatsız olan insanlar ya kendilerine gülmeyi öğrenecekler ya da şikayet etmeye devam edecekler ki bu benim için sorun değil. Temiz aile çizgi filmleri yapmak isteyenler istediğini yapabilirler. Sanırım bu, yeraltı çizgiromancıları için daha uygun bir soru olurdu. Kaldı ki, gördüğüm kadarıyla olay tamamen işini ortaya koyup kendini pazarlamaktan ve toplantılara katılıp, bağlantılar kurmaktan geçiyor. En sevdiğim sanatçılar, nereden başlasam, 70'lerin Zap Comix sanatçılarını gerçekten severim: R. Crumb, S. Clay Wilson, Spain Rodriguez ve Rory Hayes gibi, bunlara Mike Diana ve sanatını kendime yakın bulduğum Johnny Ryan'ı ve Japon manga sanatçıları Junji Ito, Suehiro Mauro ve Hideshi Hino da ekleyebilirim. Çoğunlukla sludge metallic, black metallic, grindcore ve hardcore punk dinliyorum. Hayranı olduğumu biliyorsun. Bence onu efsane yapan müziğinden çok yaşam tarzıydı ve sahnede yaptığı manyak şeyleri gördüğümüzde, eminim ilkel bir yanımız bunlara eşlik etmek isterdi ama kodesi boylama korkusuyla elbette yapamazdık. Harika! Muhteşem şarkıları var ve GG Allin ile çaldılar, ki bu gerçekten çılgınca! Şu an üzerinde çalıştığım bir çizgi movie var. Bunun dışında yakın gelecekte işlerimi bir araya getiren ufak bir kitap hiç fena olmaz.


Şu veya bu tarihte dünyaya geldim, şurada veya burada yetiştirildim, düzenli olarak okula gittim, şu veya buyum ve adım da falanca veya filanca ve fazla düşünmem... cinsiyet bakımından bir erkeğim, devlet bakımından iyi bir vatandaşım ve toplumdaki yerim bakımından da iyi bir ailenin çocuğuyum... beşeri cemiyetin titiz, sessiz, nazik bir üyesiyim, deyim yerindeyse iyi bir vatandaşım, bir bardak biramı akıllı uslu içmeyi severim ve fazla düşünmem... iyi yemeklere düşkün olduğum bilinir ve aynı şekilde fikirlerden uzak durduğum da beldir... keskin düşüncelerden büsbütün uzak dururum; fikirler bana hepten uzaktır ve bu nedenle de iyi bir vatandaşım, çünkü iyi bir vatandaş fazla düşünmez... iyi bir vatandaş yemeğini yer, hepsi bu! Kafamı pek fazla yormam, bu işi başka insanlara bırakırım... kafa yoran kişiden nefret edilir; çok düşünen insan, huzursuz bir insan olarak görülür... Julius Caesar bile, o kalın parmağıyla, gözleri çukura kaçmış cılız Cassius'u göstermişti; ondan korkuyordu, çünkü fikirleri olduğunu tahmin ediyordu... iyi bir vatandaş korku ve kuşku yaymamalıdır; çok düşünmek onun işi değildir... çok düşünen kişi sevilmez ve sevilmeyen insan olmak tamamen gereksizdir... horlamak ve uyumak, şiir yazmak ve düşünmekten daha iyidir... şu veya bu zamanda dünyaya geldim, şurada veya burada okula gittim, arada sırada şu veya bu gazeteyi okurum, şu veya bu mesleği sürdürürüm, şu veya bu yaştayım, iyi bir vatandaş olduğum bilinir ve iyi yemek yemeyi sevdiğim bellidir... kafamı pek fazla yormam, çünkü bu işi başka insanlara bırakırım. çok kafa patlatmak benim işim değildir, çünkü çok düşünen kişinin başı ağrır ve baş ağrısı tamamen gereksizdir... uyumak ve horlamak, kafa patlatmaktan daha iyidir ve akıllı uslu içilen bir bardak bira, şiir yazmak ve düşünmekten kat be kat daha iyidir... fikirlere tamamen uzak dururum ve kafamı hiçbir koşul altında patlatmam, bu işi baştaki devlet adamlarına bırakırım... huzurumu bozmadığım için, kafamı yormaya gerek duymadığım için, fikirler benden tamamen uzak olduğu için ve gereğinden fazla düşünerek ödümü patlatmadığım için de iyi bir vatandaşım zaten... keskin düşünmekten korkarım... keskin düşünürsem, gözlerim kararır, dehşete düşerim... onun yerine güzel bir bardak bira içerim ve her türlü keskin düşünceyi baştaki devlet idarecilerine bırakırım... devlet adamları istedikleri kadar keskin düşünsünler ve isterlerse kafaları patlayıncaya kadar düşünsünler, benim açımdan bir sakıncası olmaz... kafamı yorarsam gözlerim kararır, dehşete düşerim ve bu iyi değildir ve bu nedenle de kafamı mümkün olabildiğince az yorarım ve kafasız ve düşüncesiz kalırım güzelce... eğer baştaki devlet adamları, gözleri kararıncaya ve kafaları patlayıncaya kadar düşünüyorlarsa o zaman her şey yolunda demektir ve bizim gibiler, huzur içinde, akıllı uslu bir bardak biralarını içebilirler, düşkün oldukları güzel yemekleri yiyebilirler ve geceleri horlamanın ve uyumanın kafa patlatmaktan ve şiir yazmaktan ve düşünmekten daha iyi olduğunu düşünerek, mışıl mışıl uyuyabilir ve horlayabilirler... kafa yoran kişiden, ancak nefret edilir ve niyet ve görüş bildiren insan huzursuz bir insan olarak görülür; ama iyi bir vatandaş huzursuz değil, tersine huzurlu bir insan olmalıdır... keskin ve kafa kurcalayan düşünceyi, gönül rahatlığı içinde baştaki devlet adamlarına bırakırım, çünkü bizim gibiler, sonuçta sadece beşeri cemiyetin sağlam ve önemsiz birer üyesidirler ve bizim gibilere, bir bardak birasını akıllı uslu içmekten ve olabildiğince güzel, yağlı, iyi yemekler yemekten hoşlanan iyi vatandaş veya sıradan vatandaş, denir, hepsi bu!


Robert Walser öldü. Karlara yığıldı kaldı. Böylesine anlar yaşanmıştır. Öncesinde, Zürih'te bir kitap okuma etkinliğine çağrılmıştır. Edebiyat Çevresi'nin organizasyon başkanı, Robert Walser'in hala almanca konuşmayı öğrenemediğini açıklar. Kendi okuma gününde, onun adına başkası okuyacaktır. Ertesi yıl, bu kez Theodor isimli romanını kendi okur. Bu kez ne okuduğunu bilemeyiz, çünkü kitap artık kaybolmuştur. Robert Walser öldükten sonra, incecik şeritlerler halinde kesilmiş kağıttan oluşan sayısız sayfayı, boyu bir ya da iki milimetreyi geçmeyen puntoda harflerle yazdığı, çilesini karınca duasına benzettiği yazıları ortaya çıkmıştır, çıkacaktır, tarih ancak böyle ilerler. Yazan kurşunkalem öylesine kalınken, kullandığı dil öylesine antik almancayken, yazdıkları önce şifreli metinler zannedilmiştir. Değildir. Metni çözecek insan sayısı beş ya da altıdır. İki araştırmacı, on iki yıl boyunca neler yazdığını çözüp altı cilt kitabı bir araya getirebilir. Başka ne yazmıştır, hangi sırayla yazmıştır bilinmez. Robert Walser o dondurucu soğukta karlara düşmeden çok önce, 1933 yılında yazmayı bıraktığını iddia etmiştir. Walser'in ayak izlerini takip ettim. Kendi adına başkalarının imza attığı tımarhaneden, o tımarhaneden buraya yirmi beş yıl gezinmesinin ardından yetmiş sekiz yaşında kaçıp, yürüyüp, düşüp kaldığı noktadan geriye doğru. Yeryüzünde incecik bir buz çatlağı oluşturmuş, çatlaktan sızan damlaların sürekliliğinde kendi tınısını bulmuş bir halde öylece yatarken, kendi geçmişinin artık kalınlaşmış, anlamını nicedir yitirmiş, anıları silikleşmiş geçmişinin üzerine kardan bembeyaz bir katman örtmüşken, kendi katmanlarını birbiri ardına yerleştirmiş orada öylece yatarken. Minicik harflerle ufacık kağıtlara yazdığı sayısız hikayelerinden birinde anlattığı gibi ölümünün ertesinde, bedeninin o buz çatlağına doğru küçülüp sızacağı noktadan yürüdüm. Robert Walser'in ölüsünün polis tarafından çekilmiş fotoğraflarında, açık gözlerinin, ayak izlerinin, paltosunun sayısız kere tekrar tekrar basılmasının yarattığı leş kokulu akıntıya kapılıp, yazarın 1913 yılında kendi kendine komik duruma düşmüş ve başarısız bir yazar olduğunu söyleyip Berlin'i terk ettiği yöne yüzdüm. İnatla kurşunkalem kullandığı ve arkasında çözülmek üzere bıraktığı beş yüz sayfada minicik sözcüklerin oluşturduğu devasa hikayeler arasında, Walser'ın kurşunkalem kullanırken nasıl neşelendiğini anlattığını hatırladım.


- Robert: Ne diye? Berlin'i daha çok seviyorum! - Belki Türkiye'ye gitmek istersin? - Teşekkürler, hayır kalsın. Özellikle de şu an bazı yerler oldukça Türk zaten. Türkiye'nin kendisinden daha Türk. Hayır, hiçbir yere gitmiyorum. Hayalgücü varken, neden bir yazar seyahat etmek ister ki? - Ben de, ekledim: Kitaplarından birinde dile getirdiğin görüşlerden birinde şöyle okuyoruz: 'Doğa seyahat eder mi? Ağaçlara bakıp duruyorum, düşünüyorum, neticede, bir yere gittikleri yok, onlar böyle, peki ben neden bir yerde istediğim gibi sürekli kalamıyorum? - Robert: Evet, en önemli yolculuk, kendinle karşılaşmak için yaptığındır.


- Dünya'nın bittiğini hayal ettim. Ve sonun geldiğine kafa yoran tek insan Franz Kafka'ydı. Cennette, Titanlar ölümüne savaşıyordu. Central Park'taki ferforje bir koltuğa kurulmuş Kafka ise dünyanın alev alev yanışını izliyordu. - Rüya gördüğümü hayal ettim ve eve çok geç geldim. Yatağımda Mario de Sa-Carneiro'yu ilk aşkımla yatarken buldum. Üzerlerini açtığımda öldüklerini gördüm ve dudaklarımı kanatana kadar ısırdım, sonra sokaklara geri döndüm. - Anacreon'un çorak bir tepenin üstüne kalesini inşa ederken ve sonra onu yerle bir ederken düşledim. - Gerçekten yaşlı bir Latin Amerikalı dedektif olduğumu düşledim. New York'ta yaşıyordum ve Mark Twain yüzü olmayan birinin hayatını kurtarmak için beni işe alıyordu. Bok gibi zor bir dava olacak, Bay Twain, dedim ona. - Alice Sheldon'a aşık olduğumu hayal ettim. Beni istemiyordu. Bu yüzden kendimi öldürmeye çalıştım üç kıtada. Aradan yıllar geçti. Son olarak, çok yaşlandığımda, New York'ta gezinti yolunun diğer ucunda göründü ve sinyaller vasıtasıyla beni her zaman sevdiğini söyledi. - Anais Nin ile muazzam büyüklükte bazalt bir kayanın üzerinde. 69 yaptığımızı hayal ettim. - Carson McCullers ile 1981 baharında loş ışıklı bir odada sikiştiğimizi hayal ettim. Ve ikimiz de mantıksız bir mutluluk hissediyorduk. - Eski liseme geri döndüğümü hayal ettim, Alphonse Daudet de benim Fransızca öğretmenimdi. Algılanamayan bir şey bizim düş gördüğümüzü fark ettirdi. Daudet ise pencereden dışarı bakıp Tartarin piposunu tüttürmeye devam etti. - Sınıf arkadaşlarım Robert Desnos'u Terezin toplama kampından kurtarmaya çalışırken uyumaya devam ettiğimi hayal ettim. Uyandığımda bir ses kıpırdamamı söylüyor. Çabuk Bolano, çabuk, kaybedecek zaman yok. Oraya vardığımda, karşıma çıkan ise saldırının dumanı tüten kalıntılarını eşeleyen ihtiyar bir dedektif oluyor sadece. - Dünya'nın varlığının sona ermesinden üç milyar yıl sonra insanoğlundan geriye kalan tek şeyin sayısız anonim çağrı numarası olduğunu hayal ettim. - Rüya gördüğümü hayal ettim ve rüyamdaki tünellerde Roque Dalton'un rüyasını buldum: Boktan bir kimera yüzünden ölen cesurların rüyası. - 18 yaşında olduğumu ve o yaşımdaki en iyi arkadaşımı gördüğümü hayal ettim. O da o zamanlar 18 yaşındaydı ve Walt Whitman ile sevişiyordu. İşi bir koltukta pişirdiler, Civitavecchia'da fırtınalı bir gün batımını düşünürken. - Bir mahkum olduğumu ve Boethius'un ise hücre arkadaşım olduğunu hayal ettim. Bak, Bolano, dedi gölgeler içinden elini ve kalemini uzatıp. Titremiyorlar! Titremiyorlar! - Marquis de Sade'ı balta darbeleriyle çevirdiğimi hayal ettim Delirmiştim ve ormanda yaşıyordum. - Civitavecchia'daki bir tavernada Pascal'ın kristal berraklığında sözlerle korkudan söz açtığını hayal ettim: Mucizeler ikna etmez lanetler, dedi. - Yaşlı bir Latin Amerikalı dedektif olduğumu ve gizemli bir Vakfın beni Uçan Nesneler'in ölüm belgelerini bulmam için işe aldığını hayal ettim. Dünyayı geziyordum: hastaneler, savaş alanları, leş barlar, terk edilmiş okullar.


Duvarlar Boyunca Kitap sözüyle yola çıkılarak Eylül 1994'te gerçekleştirilen Robinson Crusoe 389 projesi, 19 yıl boyunca gerçek ticari ortamda yaşamasına rağmen emeğe dayalı bir vakıf gibi çalıştı. Belki de Kültür varlığı nedir? sorusunun tıpkı Markiz gibi ya da Emek Sineması gibi yitirildiğinde farkına varılacak karşılıklarından biri oldu. Artık sadece ortakların sahipliğiyle açıklanamaz bir kuruma dönüştü. Beyoğlu'nda son yıllarda yaratılan ve acımasızca sürdürülen inşaat ortamının olumsuzluklarına karşın kiralar ve diğer giderler artmaya devam etti. Gelinen noktada baş gösteren nakit sıkıntısını daha hızlı atlatabilmek amacıyla önce öde sonra al adıyla bir kitap kampanyası başlatıldı. Bunun için 500 ve 1000 liralık ya da bunların dışında tutarını 50 liradan az olmamak koşuluyla kart sahibinin kendi belirleyebileceği RobKart'lar hazırlandı. RobKart kullanarak, sadece kitap değil bir kültür varlığının geleceğinin de korumanız altına gireceğini hatırlatmak isteriz. Karşılıklı iletişim kolaylığı sağlamak için tasarlanan RobKart, Robinson Crusoe 389 ve Gon Çizgi Roman kitabevleriyle www. rob389. com'da geçerli kendini tanıtım aracıdır. RobKart sahipleri önceden ödedikleri tutarı alışverişlerinde tamamen ya da kısmen kullanarak o sırada uygulanan avantajlardan yararlanarak harcayabilir, kartlarına dair tüm işlemleri kredi sorgulama, kredi yükleme, hediye çeki alımı, yeni kart talebi, kayıp bildirimi vb- e-posta ya da telefonla yapabilirler. RobKart'ınızı bizi arayarak ya da Robinson Crusoe 389 ve Gon Çizgi Roman kitabevleri'ne uğrayarak dolduracağınız bir form aracılığıyla edinebilirsiniz. RobKart sahibi olmanın bir diğer yolu da www. rob389. com adresinden kitap alır gibi satın almaktır. RobKart'ı bir başkası adına da alabilir, hediye edebilirsiniz. Ödeme işlemi tamamlandığında RobKart'ınız aktif hale getirilerek kullanıma açılacaktır. RobKart'ınızı İstiklal Caddesi üzerindeki ve Salt Beyoğlu ile Salt Galata içindeki Robinson Crusoe 389 kitabevleriyle Gon Çizgi Roman kitabevinde kasada göstererek doğrudan ödeme aracı olarak kullanabilirsiniz. Görevli, satın almak istediğiniz ürünler için RobKart sahiplerine özel indirimler uygulayarak fatura düzenleyecek ve tutarı hesabınızdan eksiltecektir. Hesabınızın yeterli olmaması halinde isterseniz yeni yükleme yaparak ödemenizi tamamlayabilir isterseniz de aradaki fark için diğer ödeme araçlarını kullanabilirsiniz. RobKart'ınızı www. rob389. com adresinden yapacağınız alışverişlerde kullanırken ödeme seçeneklerinden RobKart'ı seçmeniz gerekecektir. Siparişiniz ulaştığında bakiye kontrolünüz yapılarak onay işlemi gerçekleştirilecektir.


Robotto Keiji robot dedektif- Japonya'da 1973 yılında 26 bölüm halinde yayınlanmış, başrolünde K isimli bir robotun olduğu, artık kült haline gelmiş bir dizi. Aslında robot dedektifin adı Japonya'dan dolayı J olacakken K olmuş. Bizce yakışmış. Bay K sadece Kafka'ya özgü kalmadan, Kafkaesk-futurist-über saçma bir yapıt ortaya çıkmış. Müziklerini ünlü Japon besteci, animelere ruh veren Shunseke Kikuchi, Bay K'nın seslendirmesini ise Hideo Nakamura yapmış. Aslında bir robottan çok android olan Robot Dedektif K'nın normalinde gözleri sarı renkteyken, üzüldüğünde maviye, kızdığında ise kırmızıya döner. Normalinde insan suretinde olmayan K, kırmızı ceketi, beyaz pantolonu, sarı eldiven ve botlarıyla kendini gizler. Kötülerle mücadeleye girerken elbiselerini fırlatan K'nın gözü kırmızıya döner ve haydi! diye bağırarak düşmanına saldırır. Çok zorlu düşmanlarla karşılaştığı nadir anlarda, patlama dönüşümüne girer ve gözlerinin rengi griye, vücudu kırmızıya döner. Kafasından ve omuzlarından silah çıkan K bu sırada oldukça tehlikelidir. Zırhına füzeler bile işlemez. Robot K'nın, her süper kahramanda olduğu gibi, bir yardımcısı vardır ki adı Joker olan bu araba çok işe yarar. Uçar mesela. Dedektif K'nın ender hasar gördüğü anlarda çağırdığı Anne isimli her yerde beliren bir tanrıça-koruyucu vardır. Anne gelir ve onu iyileştirir. Anne'deki sır ise Saori'dir. Saori, K'yı yaratan ve kardeşi Kirishima'nın yaptığı kötü robotlara karşı K'yı ortaya çıkaran kişidir ve Anne'nin içinde yaşamaktadır! K'nın iyi olmadığını savunan bir polis şefi, K'ya yardımcı olmaya çalışan polisler, K'ya aşık olan polis şefinin kızı da diziye renk katan unsurlardır. Her bölümde K'nın karşısına çeşitli kötü sayborglar çıkar. Çeşitli renklerde ve peluşlarda gözüken bu yaratıklarla mücadele ekseninde döner her şey. Bay K insanlara zarar vermeyeceği için, sayborgları insanlardan ayırt edebilmelidir. Robot dedektif K, sayborglarla olduğu kadar kötü ajanlar ismindeki, siyah giyinen ve yüzleri beyaz bir maskeyle örtülü insanlarla da savaşır. Kılık değiştirme, uçan araba, devamlı yardımına koşan bir güçlü destekçi, insanlara zarar vermeden onları koruyan bir süper kahraman, siyah giyen adamlarla mücadele, polislerin sevmediği ama onsuz da yapamaması gibi klişelerle birlikte gözden kaçırılmaması gereken bir dizi. Klişe dediklerimizi milyon dolarların uçuştuğu filmlerde kullandılar tabii. Aşağıdaki linkten 14 bölüme ulaşabilirsiniz ((Yaklaşık 4,5 GB)). Kötü robotlar ve robot dedektif K'nın uçan arabası J için fotoğraf albümüne göz atmanızı da tavsiye ederiz.


Düzenlenen etkinliklerine Cumartesi günü boyunca katıldığımız, sunulan hizmetlerinden yararlandığımız ve müziğe doyduğumuz iki günlük festival Rock'n Coke 2009 geldi ve geçti. Gerek web sitesinden gerekse bilumum mecralarda yayımlanan haberlerden bu senenin az çok nasıl geçtiğini biliyorsunuz, biliyoruz. Ama beni düşündüren Cumartesi günü boyunca en çok dikkat ettiğim bir hizmetin festival sırasında ve de sonrasında nasıl ele alındığı idi. Bu hizmet, temizlik hizmeti. Cumartesi günü festival alanına geldiğimiz erken vakitlerden beri dikkatimi en çok çekenler temizlikle görevliler, iki adımda bir yerleştirilen çöp torbaları, geri dönüşüm konteynerleri oldu. Kişinin evi kendisini nasıl yansıtırsa, bu tip ortamlarda da organizasyonların başarılı addedilmesinde temizlikle ilgili fasilitelerin büyük bir rolü olduğunu düşünüyorum. Temizlik görevlilerinin güneşin altında ve gecenin çılgınlığında oldukça yoğun geçecek iki güne nasıl dayanacakları gün içinde kafamı kurcalayıp durdu. Çöpünü nereye atmasını bilenler, kısa süreliğine de olsa bulunduğu yere yaşadığı yer gibi davrananların yanı sıra bu tip meziyetlerden uzak bir kitle de vardı, her zaman da vardır ne yazık ki. Çöreklendiğimiz mekanlarda, kalkınca çöpe atarız dediğimiz bardaklarımızı yanı başımızdaki sehpaya bırakmamızla ortadan yok olduklarını görmemiz bir oldu ve sessiz sedasız, festivalin birer isimsiz kahramanları modunda işini yapan görevlilerin gülümseyen yüzleri unutulmaz kareler oldu, en azından benim için. Karşılaştığımız ya da farkına varabildiklerimize teşekkürü ihmal etmedik, bir kez daha buradan hepsine çok teşekkür ederiz. 1 çevre mühendisi gözetiminde 30 kişilik yönetim ve 500 kişilik temizlik ekibi ile temizlik hizmetleri verildi. Festivalde 600 ton katı atık çevre korumacı yöntemlerle tahliye edildi. Festival boyunca temizlik hizmetlerinde içlerinde 9 vidanjör, 2 çöp arabası, 1 tıbbi atık aracı ve 1 taşıma aracı olmak üzere toplam 13 adet farklı özelliklere sahip araç kullanıldı. 12 saat vardiyalı 140 ince temizlik, 410 katı atık toplama ekibi çalıştı. 24 adet 4'lü el-yüz yıkama ünitesi, 120 km. uzunluğunda tuvalet kağıdı, 5 adet 1.100 lt, 25 adet 800 lt. + 40 adet 120 lt. + 10 adet 240lt çöp konteyneri kullanıldı. Anahtar cümle ise; 600 ton katı atık çevre korumacı yöntemlerle tahliye edildi cümlesi, hizmeti sunan firmaya ayrıca ve de görevlilere yine teşekkürler. Rock'n Coke'un İstanbul'da çevreyi korumaya yönelik önlemleri 2006 yılından beri uluslararası Green'n'Clean Paktı kriterleri doğrultusunda sürdürdüğü bilgisini de eklemeden geçmeyelim. 22'sı yerli, 13'u yabancı grup ve sanatçı olmak üzere toplam 376 müzisyen katıldı. Sanatçılar ekipleriyle birlikte toplam 523 kişiydi. Kuliste görevli ekip 124 kişiydi. Sanatçılara ve ekiplerine yaklaşık 60 araç hizmet verdi. Festivale katılan yerli ve yabancı gruplara 35 rehber eşlik etti. Festivalin gerçekleşmesi için yaklaşık 8.000 kişi çalıştı. 80.000m2lik festival alanında sahne ve çeşitli çadırlar için 11.000 m2'lik toplam alan ayrıldı ve 8675m2 taban kuruldu. Festival alanına farklı etkinlikler için 76 adet çadır kuruldu. Yedekleri ile birlikte 26 adet yüksek güçlü jeneratör kullanıldı. Jenaratörler 5.6 megawatt enerji harcadı. Festivalin telefon, internet ve bankacılık hizmetleri için 8 km kablo döşendi. 600 kişilik Jandarma ekibi çalışmalara destek verdi. 200 bin litre içecek tüketildi, 80 ton buz kullanıldı. Toplam 4327 adet çadır kuruldu.


1882 yılında New York'da doğdu. Ailesi Alman kökenliydi, bu nedenle alman kültürünün etkisinde büyüdü. 40'lı yaşlarının ortasında, Asgaard adını verdiği bir çiftliğe taşındı. 1971 yılına kadar, ölene dek Asgaard'da çizim yaptı. 1918-19 yıllarında, dokuş yaşındaki oğlunu da alıp Alaska'daki kolonileşmeye gönüllü gitti. Oradan Wilderness/Yaban isimli çizimler toplamasıyla döndü. Çalışmaları dönemin önemli yayınları Vanity Fair, New York Tribune, Harper's Weekly ve Life'da yayımlandı. İkinci dünya savaşı yaklaşırken Kent'te politik eğilimler güçlendi. Savaşın başlamasının hemen ardından New York'daki Uluslararası İşçi Birliği isimli komünist yapılanmanın logosunu yaptı, ilerleyen zamanda başkanlığını yürüttü. Örgüt, 200.000 üyeye ulaşmıştı. Amerikan-Sovyet yakınlaşması için çaba gösterdi. McCarthy sorgulamalarında da yer aldı. 1960 yılında, yüzlerce çalışmasını Sovyet halklarına bağışladı. Sovyetler Birliği tarafından Lenin Barış Ödülü'ne layık görüldü. Ödülün parasını Vietnam'daki kadın ve çocuklara bağışladı. İllüstrasyonlarıyla, Amerikan yayıncılığınına büyük katkısı oldu. Kitapları süsleyen çizimleri hala en orijinal yapıtlar olarak görülüyor. Çizimini yaptığı kitaplar arasında Moby Dick, Candide, Faust, leaves of Grass bulunmaktadır.


Ron Mueck, Avustralya doğumlu ve Londra'da yaşayan bir heykeltraş. Hipergerçekçi çalışmalarıyla ünlü olsa da aslında kariyerine TV ve vidyolar için kukla modelleri tasarlayarak başlamış. George Lucas filmi Labyrinth ve Jim Hanson yapımı dizi The Storyteller için kukla modellemeleri yapmış. Mueck'in metrelerce yüksekliğinde ve genişliğindeki heykelleri çeşitli sergi ve bienallerde yer almış. Ron Mueck: Hiç normal ölçülerde heykel yapmadım, ilginç bir yanı yok. Zaten hergün normal ebatlardaki insanlarla karşılaşıyoruz. Onları manken olarak görmüyorum. Bir taraftan inanılabilir bir varlık yaratmaya çalışıyorum, diğer yandan ise, hepsi nesne gibi görünmek zorunda. Sonuçta canlı değiller. Ancak önlerine geçip, yoksa canlılar mı diye düşünmek de oldukça güzel. Sonuçta tutup taşıyabileceğiniz fiberglass nesneler. Eğer bir odaya koyacak kadar keyif veriyorlarsa, bu beni mutlu eder. Öte yandan, sadece nesne olmadıkları hissini vermeselerdi tatmin olmazdım.


Kohei Yashiyiki'nin 1980 yılında çıkan fotoğraf kitabı Koen/Park ünlüdür. Tokyo'da yer alan Shinjuku ve Yoyogi parklarında sevişen insanları izleyen röntgencileri izleyip ortaya çıkardığı 35 mm kamera ve kızıl ötesi mercekle çekilmiş fotoğrafları bilinir. Kohei, birkaç dergiye o fotoğrafları nasıl çektiğini aktarmış, bizim de ilgimizi çekti. Gündüzleri çocukların oynadığı o keyifli parklarda, gece ne kadar şok edici olaylar yaşandığını görüntülemek istedim. 200 geceden fazla çekim yaptım. İlk aylarda tek yapabildiğim röntgencilerle tanışabilmekti. Sıkıntı yaşamadan fotoğraf çekebilmem için onlardan biri olarak kabul edilmeliydim. Herbiri diğerine takma isimle sesleniyor. Hatta arkadaş da oluyorlardı ama günlük hayatta ne yaptıklarını asla konuşmuyorlardı. Bazı fotoğraflarda, sevişen çiftlerin diplerine kadar yaklaşmış olan röntgencileri görebilirsiniz. Çoğu durumda, karanlıktan yararlanan röntgenciler çiftlere fazla yaklaşır, ellerinde ayakkabılarıyla. Ses çıkarmak istemezler çünkü. Japonya'nın 60'lı yıllarda hızla gerçekleştirdiği ekonomik gelişme sonucunda şehirleşme arttı, gökdelenler çoğaldı. Şehir içindeki parklar ise insanların nadir kör noktalarından oldu.


İlk albümleri I have a Lyubovnik ile ilgimizi çeken Letonya'lı post rock grubu Gaserata ile konuştuk. Çeşitli kesintilerden sonra, grup elemanlarının 2007 yılında Letonya'ya dönmesiyle çalışmalarına hız veren Gaserata, müzik için müzik yapıyor. Bizim için kelimelerden daha çok önemli olan ses ve müziktir. Belki de olan biten müzik promosyonunun evrimidir. Belki de bu evrimin anlamı, artık müzik kayıtlarıyla büyük paralar kazanılan o eski günlerin sona erdiğidir. Açıkçası bunu pek umursamıyoruz. Hepimizin, müzikle ilgisi olmayan tam zamanlı işlerimiz var. Kendi çocuklarını yeme konusuna gelince, her zaman müziği sadece eğlence için yapacak olan ve çok güzel saniyeler, dakikalar, saatler boyu çok güzel bir müzik yaratacak insanlar ve bu müziği dinleyecek insanlar olacağına inanıyorum. Bize göre bu durum, insanların hangi müziği dinlemesi gerektiği kararının verilmesinde müzik şirketleri ve müzisyenlerin arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirecek. Aslında bu bir hayali GÜÇ değil gerçekte, daha çok birilerinin yardımı olmadan insanlara ulaşma ve onlarla paylaşma şansı. Vaaay. Gerçekten de o filmi ve Rusça kelimenin İngilizce yazılışından bihaberdik:) Yani ismin filmle ilgisi yok. Bir albüm ismimiz vardı. Hep beraber hava alanındaydık, uçak bekliyorduk. Sonra aniden, belirli bir mantıklı sebep olmaksızın, bas gitaristimiz Aija bizim gibi uçak bekleyen bir oğlan çocuğuna bakarak I have a Lyubovnik dedi. Sonra albümü kaydettiğimizde bu I have a Lyubovnikin albümün tamamı için uygun olduğunu farkettik. İsimlerden gidiyoruz, Gaserata ne demek? Orada kaç kişisiniz? Myspace sayfanıza göre 4 görünüyorsunuz. Gaserata'nın bir açıklaması ya da anlamı yok. Grubun adının Saare olduğu dönemde ortaya çıktı. Eski davulcumuz grubu bırakıyordu ve ismi kendi yeni grubunda kullanmak istedi. Çünkü onun fikriydi. Böylece gruba yeni bir isim bulmak zorunda kaldık. Bir süre önce, davulcumuz bir soda şişesinin etiketinde Gaserata'yı okudu. Estonya dilinde Durgun Su demek. Sonra ilk konserimizden sonra bas gitaristimiz Aija geldi ve davulcumuza Kelimeyi yanlış okumuşsun. Gasserimata olacak, Gaserata değil! dedi. Ancak konseri vermiştik bile, sonuçta bu isimle devam etmeye karar verdik. Doğru, grupta dört kişiyiz, Aija bas çalıyor, Maris davula takılıyor ve Nauris ile Martins isimli iki gitarist var. Tamamen farklı karakterlerde ve farklı müzikal geçmişleri olan dört kişi bir şekilde bir araya gelip birşeyler yapmayı başarıyor. Şarkı sözlerimiz olmadığından, şarkılara isim koyma kısmı beste aşamasının en zor bölümü:) Sıradışı şarkı isimleri seçmemizin nedeni de budur. Şarkıların isimleri, şarkıların kendisiyle hiç ilgisi olmayan küçük durumlardan ya da anlardan ortaya çıkıyor. Ancak şarkıların isimlerindeki cümle parçalarından bahsedildiğinde, bizim için kesin olan şu ki belirli kısımlar tamamen şarkımıza uyuyor. Herneyse, bizim için kelimelerden daha çok önemli olan ses ve müziktir. Bir şekilde böyle gelişti. Enstrümantal müzik ile duygularımızı ve hislerimizi daha çok ifade edebiliyoruz. Ve kendimizi, kelimelerden çok daha iyi anlıyoruz. Ayrıca doğru bir vurgu yapmışsınız. Müziğimiz hüzünlü, ciddi ve derin olsa da, bunu groove ve ironi ile sırıtan bir suratla yapıyoruz. Onların uzaylı olduklarını duydum. Emilija çok tatlı bir kız. Sanat sepet işleriyle uğraşıyor. Resim yapıyor, çiziyor, kendin yap etiğine uygun sanat işleri yapıyor ve çok yüksek sesle konuşuyor. Albüm kapağındaki yaratıkları o yaptı. Ve Jancis ise, onun kim olduğunu bile bilmiyorum:) Bu durumda o yaratıkların çizimlerini alıp tarayan ve artwork'ün dijital tasarım kısmını yapan kişi oluyor. Kendisi bilgisayar başında oturup albüm kapakları hazırlamanın dışında, muhteşem bir grup olan TESA'da davul çalmaktadır ve bir dövmecidir. Martins için beş adet, Maris için de iki tane dövme yapmıştır. Biz kesinlikle ve %100 sahne grubuyuz. Gaserata stüdyoya sadece bir kere gitti. Canlı performans setimizdeki şarkıları kaydetmek için. Kayıt için özel bir hazırlanma sürecine girmedik. Sadece belirli gitar kısımlarını değiştirdiğimizde girip olayı tamamladık. Ayrıca, şarkılarımız zaten hiçbir zaman tamamlanmış değildir. Her zaman küçük değişiklikler, bir çeşit doğaçlama kısımlar yaparız. Maris: Başucumda İngiliz, Amerikan ve Rus edebiyatından önemli kitaplar var. Ancak henüz hiçbirini bitiremedim. Çok kitap okuyan Nauris'tir. Aija'nın kitapları ise müzik okulundakiler. Umarım bir gün İstanbul'da sizi bir konser verirken ya da sadece bir bira içerken görürüz.


Bu yoğunluğun tehlikeli olabileceğini, küçük bir enflasyona dönüşebileceğini düşünüyorum. Kimileri movie sayısının artmasını olumlu bir işaret gibi görüyor ancak önemli olan movie sayısı değil de bu filmlerin akibetidir ki, hasılatlara baktığımızda, kimileri boşuna harcanmış gayretler gibi çıkıyor karşımıza ve bunlar da bir tıkanıklığa neden oluyorlar. Üstelik bir kısmı seyircisini bile bulamıyor. Sipariş üzerine iç pazar veya dış pazar filmi üretmek beni ikna etmiyor ama uygulamada kimi sonuçlar veriyorsa da salt dış pazar kriterleri uygulanırsa bu tür filmlerin ulusal sinemayı ne denli temsil ettikleri soru konusu olabilir. Gişeye oynamak veya oynamamak sorun genelde, bu ancak seyircisi olmayan, seyircisini tatmin etmeyen bir movie neye yarar onu çekenin egosunu tatmin etmenin ötesinde? Öte yandan tecimsel sinema bir gereksinimdir, dengeli bir ulusal yapım siyaseti tecimsel sinema ile tecimsel olmayan sinemayı dengelemeli ama böyle bir şeyin olabilmesi için tecimsel olmayan sinema desteklenmeli. Yeşilçam sineması bir iki denemenin haricinde korkuya güvenmedi -veya bu konuda kendisine güvenmedi. Son yıllarda çevrilen korku filmleri de deneyden öteye gidemedi. Evet bir gelenek eksikliği, bir temel noksanlığı mevcut ancak bunu oluşturmanın şartı dışardan mannequin almak değil, fantastiğin ulusal temellerini araştırmaktır. Sinema ile ilgilenmeye karar verdiğimde amacım hep sinema tarihi oldu. Movie çekme teklifleri oldu ama önemsemedim. Bir sinema yazarı olmak istedim ve sinemanın mutfağını tanımak için sinemada çalıştım. Nostromo'nun ve Geceyarısı Sineması'nın kısa ömürlü olması ekonomik veya kadro sorunlarından kaynaklandı. Belki çok erken çıkan dergiler oldu, uygun bir piyasa henüz oluşmuş değilken. Bugün meraklıların sayısı çoğaldı ama bu meraklılara uygun yayın yok, meraklılar web siteleri ile yetiniyorlar ve öte yandan bu tür bir yayın hiçbir zaman yayıncıların, basının ilgisini çekmedi, rantabilitesi düşük olduğundan. Evet okuma alışkanlığının eksikliği bir neden ve galiba korku-fantastik meraklıları çok movie izleyip yeter derecede bilgilenmiyorlar. Bir başka neden ise bu türlerin halen kültürden sayılmamalarıdır. Bir hayli var ama burada sömürücüleri saymak çok vaktimizi alır, kaldı ki ONLAR biliniyor. Bütün bu canavarlar, vampirler, süper kahramanlar, okkültizm hayatınıza nasıl girdi? Sanırım ilk gençliğinizde edebiyat ve sinemanın yanında çizgi romanlara da düşkünlüğünüz vardı.. Her şey çocukken başlıyor masal kitapları ile, destanlarla, korku sineması ile ve pek tabii ki çizgi romanlarla. Zamanla boyutlanıyor, bir dünyayı oluşturuyor ve artık o dünyadan kaçmak mümkün değildir. Dünyamızın Gizli Sahipleri ve devamını teşkil eden Uzaydan Geldiler benim ilk ve tek çok satanlarım; ilki 100.000, ikincisi 50.000 basmıştı. Evet Daniken'e bir eleştiri içeriyorlar ama Daniken'in haberdar olup olmadığını bilmiyorum, ilgilenmedim de. Bugün o konulardan oldukça uzağım sayılır ama kocaman bir evrenin salt bizler için varolmadığına inanıyorum. Milliyetçi değilim ve doğrusu aşırı ve bağnaz milliyetçiliği anlamıyorum, zaten insanlığın başına ne geldiyse çokça milliyetçilikten geldi. Vatan sevgisi başka milliyetçilik başka ve tehlikeli olabilir. Asıl yapılması gereken dünyalı olduğumuzu ve bu gezegende bir arada yaşamamız gerektiğini hatırlamaktır. Popüler denilen türler ilkin hor görünürler, sonra ise zamanla akademik tezlerin konusu olurlar. Ben sevdiğim konuları, inandığım konuları yazdım hep zorlanmadan, zorluklarla karşılaşmadan ve iyi ki yazdım derim başkalarından önce. Evet, gerçek sinema benim için daha çok klasik sinemadır; sinema tarihinin sayfalarını dolduran büyük ustaların sineması. Bugün o sinema başta Hollywood sayesinde unutulmak üzere ve prim gitgide teknolojik olan bir sinemaya gidiyor ama teknoloji de sanatı öldürüyor. Nuri Bilge Ceylan, Zeki Demirkubuz, Semih Kaplanoğlu'nun minimal sinemasını ilgi ile izliyorum ama yine de benim sinema değil. Örnek vermek gerekiyorsa benim sinemam; Visconti, Fellini, Welles, Wyler, Bergman ve devamı. Aslında ikisine de yakın hissediyorum kendimi hatta birbirlerini tamamladıklarını. Poe tutkularından ve duyarlılıklarından hareket eder, Lovecraft bir kabuslar dünyasını yaratır, dehşetin mitologyasını kurar. Biri Doktor Jekyll diğeri Mr. Hyde.


Julian Beever, 1990'lı yıllardan beri, kaldırımlara tebeşirle, üç boyutlu, optik ilüzyon ve yanılsamalı resimler yapan bir sanatçı. Resimlerindeki üçüncü boyutu yakalayabilmek için, sokağın belirli bir köşesinden, doğru açıyı yakalayıp bakmalısınız. Fikir! Geliştirme. Karalamalar! Geliştirme. Remaining çizimi! Sadece yapmak istediğimi yapamadığım zamanlar, bir şeyler düzgün gitmediğinde. Gece tahrip edilen ve kötü hava şartlarından zarar gören çalışmalarım olduğu zamanlar. Hmm, bunu söylemek sanırım bana düşmez. Evet hissetmiyorum... Kayboluyorlar, ilk yağmurla mazgaldan aşağıya.


Lawrence Roberts, çalışmalarında renk ve şeklin oyununa filtreleriyle katılıyor. Dijital devrimden beslenen eserlerinde gerçeğe dair sadece ufak bir detay bırakan sanatçının Intrepid, Alaska, Black&White, Nonetheless Life, The Human Type ve Nature adlarında 6 seti bulunmakta. İmaj-isim bağlantılarına dikkat! Sanatçının, Flickr sayfalarında seyire sunduğu çalışmaları satın alınabiliyor. Bu duvarda ise gördüğünüz gibi hayal-gerçek arası gelgitlerde gezinen sanatçı Lawrence Roberts'ın nadide bir eseri sergilenmekte.... demek isteyen ilgililere duyurulur. Bana göre, bunlar birbirinden tümüyle farklı iki soru. Sanatsal bir bakış açısıyla 30 yıldır fotoğraf çekiyorum. Fakat bu aralıklı olarak devam ettirdiğim bir şeydi. Görüntülerin movie makarasındaki gerçekliğinin algılanışı hiçbir zaman tam olarak ilgimi çekmemişti ve karanlık bir oda için yer ve diğer fasiliteler New York yaşantısının sınırlarında daima eksik kalıyordu. Kaynak materyallerinden arınmış görselleri yaratabilmem için gerekli araçları bana dijital devrim sağladı. Bu bağlamda son 5 yıldır görseller hazırlıyorum. Çalışmalarıma yaklaşımımdaki bir avantaj, kullandığım araç-gereçlerin kalitesine bağlı olmamasıdır. Kalitesi düşük sabit mercekli bir 1.3 MP P&S fotoğraf makinası ile başladım. Araç-gereçlerimin kalitesinin artmasına rağmen -ve bununla beraber önceden yakalanması mümkün olmayan kareleri yakalama olasılığı da- uyguladığım tekniklerin büyük çoğunluğunda düşük kalite ekipmanlar da iyi sonuçlar üretebiliyor. Kaynak fotoğraflar için daha fazla zaman adamaya başladığımda Nikon D70s Dijital SLR kullanmaya başladım ve her zaman yanımda bir Nikon Coolpix P&S 5 MP kamera taşıyorum. S&P kamera imajlarını kaynak fotoğraflar olarak sıklıkla kullanmam dikkat çekici. Pek çok fotoğrafçının belirttiği gibi, o anı yakalamak için eğer fotoğraf makinan yoksa doğru zamanda doğru yerde olmak da yararsız. Aslında SLR'ın pek çok avantajından yoksun ama uygunluğu sorunlarından daha ağır basıyor. İmajlara değişiklik yapmak için tercih ettiğim program ise Photoshop Parts. Benim sürecim de bir heykeltraşınkine çok benzer. Bu bir eksiltme süreci; sadece esas öz kalana dek gereksiz şeylerin çıkarılması. İmajlarımdan kalan unsurlar parçanın esas konusunu aydınlatmaya yararlar. Geri kalan her şey dikkat dağıtan unsurlardır. a. Genellikle nesne ile arka plan arasında belirgin bir zıtlığın olduğu imajlarla başlıyorum. b. Fotoğrafın konusu nispeten basit olmalı. Karede ne kadar çok nesne varsa kompozisyonun bütünlüğünde o kadar hatalar oluşabilir. Tecrübelerime göre fotoğraflar gücünü kameranın gördüğü detaylarında kaybediyorlar ama fotoğrafçı bunu fotoğraf çekmenin birçok dikkat dağıtan hallerinden fark edemiyor. Fotoğrafçının aksine seyirci ise imajın tüm detaylarını inceleme fırsatına sahip. c. b maddesindeki fikri benimseyerek, genellikle imajı Photoshop'un Mud&Scracthes filtresiyle yumuşatıyorum. Dikkat dağıtan küçük detayları ortadan kaldırıyor. d. Bu noktada yaklaşımım istenilen etkiyi yakalamak için pek çok Photoshop filtre uygulamasıyla çeşitleniyor. Bu filtrelerin çoğunluğu, imajın renk paletinde dağılımını azaltıyor ki bu seyircinin şekle odaklanmasını sağlıyor. Genellikle filtreler imaja bir bütün olarak uygulanıyor. Bazen farklı filtreler farklı dokular oluşturmak ya da birbirinden farklı ortamları tasvir etmek için imajın farklı kısımlarına uygulanıyor. Son çalışmalarımdan olan Tree imajları yanıltıcı bir karmaşıklıkta ortaya çıktı. İmajı bileşenlerine ayırıp her bileşeni farklı bir filtreyle işlemeye ve opaque ve semi-transparent layer serileri halinde birleştirmeye ihtiyaç oldu. Bildiğim kadarıyla fotoğraf camiasında benim yaptığım bana özgü. Çalışmalarım, resim, çizim ve hatta heykel gibi geleneksel sanat formlarıyla dijital sanat ve fotoğraf sanatı arasında olmayan bir yeri kapsıyor gibi görünüyor. Sanat okulu açısından ise, minimalizmin indirgeyici doğası ve nesnenin içkin/esas doğasını arayan ve temsil eden erken dönem soyut yaklaşımlarla benzerlikleri olduğunu düşünüyorum. Gariptir ki imajlarımdaki nesnelerde parlak ve canlı renkler zaten bulunuyorlardı. Aslında renkleri sonradan zenginleştirmeyi çok az yapıyorum. Bu sadece bir, rahatsız eden unsurları kaynak materyalden çıkarma ve nesne renklerinin belirginleşmesine sebep olan basit monokromatik bir arka planla yer değiştirme eylemi. İş hayatımda pek çok function büründüm; avukat, akademisyen, sanatçı. Hepsinin ortak bir yanı var; fikirlerin iletişimi. Yöntemler ve yetenekler farklılık gösterebilir. Fikirlerin içeriği değişebilir ama iletişim eylemi aynı kalır. Siz seyirciyle, sözselden çok görsel iletişim kurmamın gerçekliği rollerimin merkezde buluştuğu benzerlikleriyle alakasız. Bu bağlamda eğer sanatçı şanslı ise, sanatçı ve seyirci, seyircinin seçtiği herhangi bir vesile vasıtasıyla devam etmeye elediği eş değerde/dengede bir görüşme yapıyorlardır. Soyut çalışmaya yeni yaklaşımlar üzerine çalışırken her zaman deneysel ve oyunsal bir boyut var. Bu bağlamda soyut setlerimin çoğunluğu ortak, özgün bir temadan çıkıyorlar. Örneğin, Treeline ya da Time & Tide No. 12 gibi parçalarda görülebilen negatif uzamın yapısal tema olarak kullanılması. Forest serisinde bakir bölgelere metafor olarak çizginin kullanımında ya da Skyscrapers ya da Emerald Metropolis'de kentsel karmaşaya kültürel bir gönderme olarak. Diğer dallara ilgi duymak? Kesinlikle, ama seyirci ve yorumlayıcı olarak, katılımcı olarak değil. F: Soyut çalışmalardan hangileri favoriniz? Bir kendinizden bir de başka bir sanatçıdan seçin! Kendi çalışmalarımdan bir tane seçmek çok zor. Sanki fikirlerimden hangisini daha çok sevdiğimi sormanız gibi bir şey. O anda sürdürdüğüm konuşma olduğunu düşünerek en yakın zamanda yapılandır genellikle. Diğer sanatçılar içinse, sanırım siz de Rothko ve Giacometti gibi soyut ve ilişkili uygulamacılar ile sürrealist Magritte etkisini hissedebilirsiniz. Çalışmalarımdan birinin; Roof of Heaven No. 3, yerel haftalık bir yayın olan Dan's Papers'da kapak olması. Tipik bir günüm olduğunu söyleyebilmeyi isterdim. Genellikle konulara göre gerekli ışığa göre hareket etmek durumunda kalıyorum. Bu, yumuşak renkleri yakalamak için gün doğumunda, kontrastı ençoklamak gölgelemeyi en aza indirmek için gün ortasında ya da hareketli renkler ve alacalı silüetler ve gölgeler için gün batımında çekim yapabilirim demek oluyor. Gelgelelim çekim yapmadığım günler ise gün boyunca yaşamıma devam ederken görseller topluyorum. İçeriğinden daha bağımsız bir şekilde çalışabilmeye taze bir bakış için bir gün sonra çalışmaya gayret ediyorum. ... Benim sürecim de bir heykeltraşınkine çok benzer. Bu bir eksiltme süreci; sadece esas öz kalana dek gereksiz şeylerin çıkarılması.... Columbia Universitesi Siyasal Bilimler bölümü mezunuyum. New York Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde Uluslararası Kamu Hukuku üzerine grasp ve Cornell Hukuk Fakültesi'nde doktora yaptım. Amerikan'ın kuzeydoğu eyaletlerinde bulunan üniversitelerinde hukuk dersi veren bir akademisyen olmadan önce birkaç yıl avukatlık yaptım. Bekarım ve hobim olarak nitelendirebileceğim hiçbir şey yok. Ne yazık ki işimin çoğunluğu okuma yapmayı kapsıyor ve geçen yıllarda kitap okuma alışkanlığım azaldı. Müzik içinse tercihim bağımsız plak şirketlerinden albümlere ve eskilere yöneldi. Çalışmalarımı üretme şeklimden dolayı, neredeyse tümü çeşitli ölçülerde olabiliyor. Fiyatlar büyüklük ölçüsü ve miktara göre değişiyor. Örneğin, en küçük çalışmalar 5in x 5in (12.7cm x 12.7cm)'den 8in x 10in (20.3cm x 25.4cm)'ye, imzalı, sınırsız miktardakiler 75 ila 150 $ arasında değişiyor. İmzalı büyük boylar -bazıları 2 metreyi bulabiliyor- ise tek kopya ya da küçük boylarda satılabiliyor ve fiyatları birkaç bin doları bulabiliyor. Herzaman için karar vermeden önce benimle bağlantıya geçmek en iyisi. Çalışmalarımdan bazıları New York Danette Koke Effective Artwork galerisinden temin edilebilir.


İyi müzik yolunu bulur. 2001 yılında ABD Mansfield'da kurulan Chris McTarnaghan, Jay Penman, Matt Reed ve Adam Tedeschi isimli genç kişilerden kurulu, ancak pek aklı başında bir müzik kotaran Motionless, dikkatimizi 2006 yılında çıkardıkları EP'leri The Windmill ile çekmişti. 2007 yılında İngiltere'de Yndi Halda, ABD'de ise Motionless kendi çapında bir post rock hareketlenmesine neden olmuşlardı. Gruba Katie Fortier da sık sık kemanıyla eşlik ediyor. M: İlk kaydımızdan daha farklı bir kayıt yapmak istedik. Grup üyeleri olarak hepimiz The Windmill ile gurur duyduğumuz o dönemde, müziğimizi daha kısa ve daha az tekrarlara dayalı yeni bir aşamaya taşıyabilirsek, etkisinin çok daha fazla olacağını düşündük. Senin bu yeni kayıtta daha fazla bulduğun post-punk duygusu ise kendiliğinden ortaya çıktı. Lise yıllarımda çok fazla Fugazi ve At the Drive-In dinlerdim, sanırım bu post-punk hali geçen yıllarda biriken enerjinin kendisine bazı kanallar bulmasıyla gerçekleşti. Yeni enstrümanların olaya katılması ise bizim keşif arzumuzun, aynı yerde uzun süre kalmak istemeyişimizin bir sonucudur. Yeni enstrümanlara gelince: Adam bir süredir banjo çalmaktaydı ve rüzgar çanları da boş bira şişelerini toplayıp arabaya atıp doğuya gitmemizden hemen önce olduğu yerde çalındı. Glockenspiels/Kariyonlar bölümü ise 6 ay sonra Boston'da eklendi. M: Hepimiz bir uzunçalar kaydetmek istiyoruz. Ancak bu durum ağırlıklı olarak zaman yaratmak ile ilgili bir durum. Grup elemanları Kuzeydoğu'ya dağınık biçimde yayılmış olduğundan, böyle bir zaman yaratmak bizim için oldukça zor. Birbirimizle fazla vakit geçiremiyor olsak da, her birimiz müzik yazmayı sürdürüyoruz. Bu çalışmaların sonucunda çıkacak yeni malzeme, gelecek ay içinde web sitemizde yer alacak. M: Nardo hepimizi etkileyen efsanevi bir kahraman. Shakespeare'in Bir Yaz Gecesi Rüyası'ndan çıkan ve milyonların kalbini fetheden biri. Gücünü ait olduğu halktan alıyor ve halkı için gücünü korumalı. M: Kaldırmadık. Sitenin yeni site yapılıncaya kadar arayüzden görünmez kıldık. M: Büyük olasılıkla hepimiz Demokrat Parti'ye ya da Yeşiller Partisi gibi hareketlere oy vereceğiz. Massachusetts'de seçim ortamı pek önemli olmuyor çünkü herzaman demokratlar kazanıyor. Sanırım hepimiz oy vermenin pek birşey değiştirmediğini biliyoruz. Etkisi olmasını umut edeceğimiz başka kararlar vermemiz gerekiyor. M: Biz genelde internetten müzik indiriyoruz ve bu bize göre gerçek anlamda bir hırsızlık sayılmaz. Adam bir keresinde şişman bir hanımdan bir parça turta yürüttü ama bu ahlaken mazur görülebilir. M: Aslında yeni albüm de CC lisansıyla çıkmış durumda. Grup olarak yeni müziklere ulaşmak için dosya paylaşımına sıcak bakıyoruz. İnsanları da şarkılarımızı ücretsiz indirmeleri konusunda cesaretlendiriyoruz. Eğer beğenirlerse, fiziksel bir kopyasını da edinmeyi değerlendirebilirler. Geleneksel grup ya da müzisyenler artık büyük paralar kazanamıyor. Büyük plak şirketlerinin neredeyse tüm karı almaları yüzünden adları çıkmış. Küçük gruplar ise daha çok turnelerden ve ürün pazarlamasından para kazanıyor, kayıtlardan değil. M: İstanbul'da çalmak muhteşem olurdu. Motionless'ın planlarında neler olduğunu şu an kimse tam olarak bilmiyor. Şimdilerde grup olarak çok garip bir dönemdeyiz, hem yoğunuz hem de hiçbir şey yapmıyoruz. Turneye çıkmak için sabırsızlanıyoruz ve umut ediyorum ki bu turne ABD dışında da olacak. İstanbul hakkında çok güzel şeyler duyduk. Özellikle deri defileleri ve saunalar hakkında. M: Gerçekten, duruma göre değişiyor. Herkes okul ve iş ortamlarında dağılmış durumda. Tabii ki yaz mevsimi, en hareketli olduğumuz dönem oluyor. Yakında herkesin okulu bitmiş olacak ve gelecekte tam zamanlı bir araya gelebileceğiz. M: Bu konu tam olarak değişkenlik gösteriyor. Ancak şarkı yazım aşamamızın çoğunda şimdiye kadar çoğunlukla tüm grup üyeleri yer aldı. Bir ya da iki kişi temel bir fikirle başlayabilir ancak gruptaki herkes tam anlamıyla ne olduğunu çıkarana kadar hayata geçmez. M: Aslında şu anda grup üyelerinin tümü Mansfield dışında. Hepimiz üniversiteyi bitirmeye ve sonrasına bakıyoruz. Motionless olarak günlük hayat terimini reddediyoruz. Günlük hayat dediğimiz şey aslında insanın ne kadar az şey başardığı hissine kapılmasına neden olan, insan icadı bir kavram. Günlük hayat yoktur. Hayat vardır. Matt: Çoğunlukla çizgi romanlar, Charles Burns'den Kara Delik ve Alan Moore'dan V for Vendetta. Chris: Yevgeni Zamyatin'den Biz ve Thomas More'dan Ütopya. M: Hepimizin farkı etkilenim alanları var ki, biz bir grup yapan da bu unsur. Herkes tecrübe edilebilecek ilginç bir şey koyuyor ortaya ve herkes eşit miktarda katkıda bulunuyor. Bize göre bu durum, şarkı yazmanın en canlı ortamını sağlıyor.


gerçekleştirdiğimiz röportajda, hemen hemen hiç ingilizce bilmeyen Vasil Maronau ile anlaşmamızı sağlayan isimsiz kıza da Futuristika olarak teşekkür ederiz. Ben sadece müziği seven biriyim, fazlası değil. Öncelikle, çocukken müzik sınıfına alınmamıştım. Sonra oldukça iyi bir müzik kulağım olduğu farkedildi. Piyanodan bahsedersek eğer, yan odada sesi çok açık bir televizyon da olsa, dışarıdan ilgisiz gürültüler de olsa piyanoda %100 ihtimalle doğru notayı farkedebilirim. Ancak konu gitar olunca hata yapabilirim. Hele insan sesi bana iyice zor geliyor. Yani genel olarak tipik bir passive absolute müzik kulağım var. Bu çok heyecan verici ancak isimsiz bir projenin sınırları dahilinde gerçekleşen o ilk demo için materyal hazırlarken henüz Godspeed You! Black Emperor dinlememiştim bile. O dönemlerde Clann Zu tutkunuydum. Clann Zu'nun garaj kayıtları bile çok iyidir. Genel olarak ise, Ennio Morricone'ye çok şey borçluyum. Kendisi ilham, mutluluk, keyif gibi kavramlara inanmaz, ki bu kavramlar da aslında ilham olarak adlandırılır. İşte tüm bunlar var. Ancak benim durumumda, ilham denen kavram bir şeyi başarıyla düşündükten sonra ortaya çıkıyor. Ondan sonra devamı geliyor. Ancak bana göre, bir başlangıç noktasında yola çıkıştan daha fazlası beliriyor. Az çok uyumlu bir plan ve ilhamın gücüne sahip olmaktan çok daha kolay bir süreci düşünmektir. Hayır. Onlar çok fazla turneye çıkmadı. O zamanlar Avustralya, İrlanda ya da herhangi bir Avrupa ülkesine gitmek gerçek dışıydı. Şimdi ise sorunlu. Clann Zu'nun sokak müzisyenleri şekline girip sokaklarda çaldığını okudum. Bence kesinlikle çok güzel bir hareket. En yalın haliyle müziğe hizmet etmek. Ne yazık ki bu konuda çok emin değilim. Dvorak ile karşılaştırılınca daha büyük müzisyenler yetişme süreçlerinde yitip gidiyor. Bana kalırsa özgün bir müzisyen, tıpkı Dvorak gibi, evinde oturup hiç yorulmadan beste yapacaktır. Herşeyden önce, ismi söylerken çıkan ses beni mutu ediyordu: Moya. Ayrıca bir Godspeed You! Black Emperor şarkısıdır. Çoğu müzik grubu müziği ve isimlerini uzun tutmaya çalışıyor. Ondan sonra isim, müziğin süreciyle ilgili olmayınca bu uzun isim özellikle başarısız oluyor. Belki de Moya'nın kısa çalışmaları ve kısa ismi birbiriyle bağlantı içinde olabilir, bunun üzerinde düşünmedim. Tok Rukoo ise Moya'dan tamamen farklı. Grup, Moya'nın sunmadığı birçok şey veriyor. Müzik ile beraber gelen konserler ve diğer keyifli şeyler. Herşeyden önce çaldığınızın kalitesinden emin olduğunuz için, canlı çalmak eşsiz bir keyif. Müzikal yaşam iyi durumda değil ve şu anda iyileşmesi için bir umut da yok. Ayrıca yardım etmek sıradan insanların gücü dahilinde değil. Belarus'un müzikal hayatı, bir Belarus'un yaşamının genel bir acınası görüntüsü sadece. Teorik olarak evet. Pratikte ise korkarım ki gerçekleşmez. Moya herhalde böyle bir konser organizasyonu için gereken tüm o bildiğimiz çabaları haketmiyordur. Bana kalırsa özgün bir müzisyen, tıpkı Dvorak gibi, evinde oturup hiç yorulmadan beste yapacaktır. Şu sıralar Mozart'ın mektuplarını okuyorum. Bundan önce de bir biyografi, Mahler'in mektupları vs. vardı. Genel olarak besteciler hakkında bir sürü kitap okuyorum. Bu yolla onları tanıyorum. Bir kitap okuyorum ve okuma sırasında, ilk bestesinden sonuna kadar sadece o besteciyi dinliyorum. Bence bu soru artık mp3 albümler hakkında sorulabilir. Yeteri kadar cd'im yok. Sadece Eski Sovyetler Birliği müzisyenlerinin cd'lerini alıyorum. Geri kalanı hep mp3 Genellikle de en son ne zaman klasik müzik dinlemediğimi hatırlamıyorum. Bu melodiyi taslak kopyalarım arasından çıkardım. Kullanmaya karar verdim ancak ideal bir içki şarkısı olduğunu fark etmedim. Ancak kaydetmeye başladığımda, kafası güzel bir akşamcının dilinin dönmediğini hayal ettim. Aslında şarkıda şarap partisi de yer alıyor. F: Teşekkürler. Moya ve yeni grubun Tok Rukoo ile uzun ve tatmin edici bir müzik kariyeri dileriz.


Şair, çevirmen ve deneme yazarı Murat Nemet-Nejat, Robert Koleji'nden mezun olduktan sonra eğitimine devam etmek için İstanbul'dan Amerika'ya gider. Yıl 1959, Nemet-Nejat yirmili yaşlarının daha yeni başındadır. Yaşamını Amerika'da devam ettirme kararı alır, haksız da sayılmaz; İran Musevilerinden olan ailesi İstanbul'a iş dolayısıyla göç etmiş ve bu dönemde tesadüfen İstanbul'da doğmuştur. İstanbullu Musevilerin arasında büyümüştür ama hiçbir zaman ne bir Türk ne de bir Sefarad olarak hissetmez kendisini, çünkü ikisi de değildir. Ailede, anne baba aralarında Farsça konuşurlar, kardeşler Türkçe, çevresindekiler Ladino. Musevilerin Müslüman bir yabancı, Türklerin bir yabancı Musevi diye dışladığı ortamlarda anadili zamanla Türkçe olur. Amerika'ya gittiği ilk yıllarda anadili Türkçe olan ama kendisi Türk olmayan bir yetişkin olarak, geride bıraktığı tutucu ve kişiliksiz toplumdan uzaklaşmış olması memnun edicidir ama gerek zihninden gerekse dilinden izlerini sindirmesi on yıllık bir süreyi kapsayacaktır. Murat Nemet-Nejat, uzun bir süredir hem İngilizce'yi hem de Türkçe'yi aksanla konuşan, Amherst College ve Columbia University'de edebiyat eğitimi görmüş Amerikalı bir şair, bir çevirmen, bir deneme yazarı, bir derleme ustası. Evli ve iki çocuklu ve geçimini New York'ta oryantal antika halılar satarak kazanan bir beyefendi. Kendi şiirlerinin yanı sıra, yıllardır sürdürdüğü çalışmaları ile Türk şiirinin değerini bizden başkalarına da anlatmaya çalışıyor. Hakkını hiçbirimiz ödeyemeyiz. Murat Nemet-Nejat: Benim Türk dilinde en sevdiğim konuşma dilinde yarattığı samimiyet. Eda antolojisinin The Idea of a Book adlı ön sözünde Türkçe'nin agglutinative İngilizce'de bulunmayan özelliklerinden bahsederken aslında bu samimiyeti kastediyorum. Maalesef Türkçe'yi her gün konuşmaya fırsatım yok. O yüzden Türkçe'de her kelimenin ağırlığını bilemediğimi söylüyorum. Türkçe ile şiir yazmıyorum. Yine de Seyhan Erözçelik, Güven Turan gibi şair arkadaşlarım beni bir Türk şairi olarak görüyorlar. Bu bana gurur veriyor. Amerikan dilinin şiirinin en kuvvetli özelliği açıklığı, yabancıları içine kolayca kabul etmesi. Gertrude Stein, Carlos William Carlos gibi birkaç büyük yirminci asır Amerikan şairinin çocukken, evde kullandığı ana dil İngilizce değildi. MNN: Eda antolojisinde yirminci asır Türk şiirinin Fransız, Amerikan, Alman şiiri ayarında, hatta bir bakımdan daha da ilerici, batı şiirini kusurlarından kurtarabilecek bir şiir olarak gördüğümü söylüyorum. Eda yorumu etrafında bunun nedenlerini açıklıyorum. Benim kullandığım şekilde Eda kavramının bazı kişileri rahatsız ettiğinin farkındayım. Fakat k. İskender, Seyhan Erözçelik, Efe Murat gibi daha genç şairler Eda kavramını çok benimsediler, kabul da ediyorlar. Ahmet Güntan üç yıl kadar önce Kitaplık'ta yazdığı bir yazıda, benim A Godless Sufism adı altında yazdığım yazının onu ilk okuduğunda rahatsız ettiğini söylemişti. Çünkü aslında kendini Allah'a inanan biri olarak görüyordu. Fakat sonunda ne dediğimi anladı. Demek istediğim, Allah kelimesinin çokça geçmesine rağmen, yirminci asır Türk şiiri çok derin ve spiritual bir şiirdir. Bunu kimse daha önce söylememişti. Ahmet Güntan bunu kabul etti. Bir dereceye kadar, A Godless Sufism yazımda iddia ettiğim Allah kelimesinin, Allah adının yirminci asır Türk şiirinde bir yasak olarak var oluşu. Türk şiirinin benim İnglizce yazdığım şiirlerimde çok derin tesirleri vardır. Mesela sekiz ay önce bitirdiğim The Spiritual Life of Replicants adlı şiirim İngilizce'de yazdığım bir Eda şiiri. Onu şiirde açık açık söylüyorum. Eda'yı Amerikan şiirine getiriyorum. The Spiritual Life of Replicants önümüzdeki Eylül'de Amerika'da Talisman Books tarafından yayınlanıyor. Türk şairi Efe Murat da şiiri Türkçe'ye çevirdi. Talisman Books aynı zamanda önümüzdeki Eylül İngilizce'ye Rosestrikes and Coffee Grinds diye çevirdigim Seyhan Erözçelik'in Gül ve Telve şiirini de yayınlayacak. MNN: Evet, başlangıçta bazı Amerikan şairleri Eda antolojisindeki şairleri uydurduğumu zannetmişti. Bu aslında bir çeşit iltifat. Türkçe'de hiç tanımadıkları, yine de bu kadar üstün bir edebiyat olacağına kolay kolay inanamıyorlardı; şimdi inanmaya başladılar. Aynı zamanda Eda kitabının İngilizce'de organik bir bütünlüğü var. Bu onları bir dereceye kadar başlangıçta şaşırttı. Eda kitabının kendisini yazmam beş altı yıl aldı. Fakat kitaptaki anlamlarla şiirlerimde, çevirilerimde ve deneme yazılarımda otuz yılın üzerinde uğraşıyorum. Eda, bu uğraşların bir çiçeği. Mesela, A Godless Sufism yazısını 1995 yılları civarında yazmıştım. a) Çevirirken, çevirdiğim şiir üzerinde hiçbir yalan söylemem. Gördüğüm şekilde o şiirin aslını, hayatını İnglizce'de vermeye çalışırım. b) Meta-şiirlerimi yarattığım zamanlar, bunu gizlilikle yapmıyorum. Mesela Eda antolojisindeki her çevirinin hangi Türkçe şiirden geldiği sondaki bir index'te gösterilmiş. Her isteyen, vaktini ayırıp karşılaştırmayı kendisi yapabilir. Gizlenmiş hiçbir şey yok. Bu yıl Eylül'de çıkacak Seyhan Erözçelik'ten çevirdiğim Rosestrikes and Coffee Grinds kitabının sonunda çeviri stratejilerimi açıklayan bir deneme yazım olacak. Bence, iyi, kiymetli her çeviri iki dili de önemli bir şekilde değiştirir. Mesela Eda antolojisi bence bunu yapıyor. Eğer başarılıysa, İngilizce'ye yeni bir şiir şekli getiriyor. Kaynak: Louis I. Kahn. from Heinz Ronner, with Sharad Jhaveri and Alessandro Vasella Louis I. Kahn: Complete Works 1935-74. p236, 238. MNN: Bence Eda; yirminci asır Türk şiiri, bir ışık şiiri. Türk ruhunu anlatan, aydınlatan bir şiir. Türk şiirini bir bütünlük olarak görmek gerekir. Özel şairlerin tek tek şiirleri bu topluluğun parçaları, odaları. Bunu kastetmek istedim. Bunu The Idea of a Book önsözümün başında, ilk cümlesinde söylüyorum. Yirminci asır Türk şiiri hala devam eden dizi halinde tek bir şiirdir. Eda kavramının asıl manası budur. Bir dereceye kadar, bazı Türk eleştirmenlerinin benim Eda kavramımla zorlukları bu yüzden. Her şiiri tek tek görmeye alışmışlar; öyle görüyorlar, öyle yazıyorlar. Ben bu alışkanlığı tamamen değiştiriyorum, Türk şiirine yeni bir şekilde bakıyorum. MNN: Ece Ayhan'ın kitabını çevirmeye zannedersem 1980'de başlamıştım. A Blind Cat Black and Orthodoxies önsözünde Ece Ayhan'ı neden çevirmeye başladığımı izah ettim. 1980 yılında annemin kanser olduğunu öğrenmiştim. Eğer Ece Ayhan'ın şiirlerinde ne dediğini çeviri yoluyla anlarsam belki de ölüm hakkında da bir şeyler öğreneceğimi ümit etmiştim. MNN: Hayır. Kitap olduğu gibi basılacak. Bakışsız Bir Kedi Kara ve Ortodoksluklar'dan sonra Kınar Hanım'ın Denizleri'nden de birçok şiir çevirdim. O çevirileri Eda antolojisinin içine aldım. Ece Ayhan'ın şiirinin içine girebilmek için bir iki şiirden fazlasının çevrilmesi gerekir. Benim bildiğime göre, İngilizce'de Ortodoksluklar'dan benimkiler dışında başka çeviriler yok. Hatırladığıma göre, Bakışsız Bir Kedi Kara'dan Kılıçın çevirileri var. Ben daha fazla Ece Ayhan'ın Türkçe'de yaptığı kelime oyunlarını İngilizce'de yaratmaya çalışıyorum. İngilizce'de, iki üç çok güzel Fayton çevirileri var. MNN: 1989/90 yıllarında yazdığım Turkish Voices benim için çok önemli bir şiir. Şiirin Türkçe adı Türk Sesleri olmalıdır. Bu şiirde orijinallik, şiir sahipliği yahut da tek tek şiir bütünlüğü kavramları yoktur. Başkalarının ve benim şiirlerim birbirlerine karışır, birbirlerinden ayrılamaz olurlar. Böylece yeni bir dil sentezi yaratılmış olur. Turkish Voices aslında Eda kavramının ilk adımı. Şiiri tek tek şiirler olarak değil, bir dil bütünlüğü olarak görüyor. Yani bir çeşit dil komünizmi. Io's Song ise gözle kulağın birleştiği ve çarpıştığı bir şiir. Son beş yıldır The Structure of Escape adlı yedi bölümlü uzun bir şiir yazıyorum. Şiirin altıncı kısmı The Spiritual Life of Replicants bu Eylül'de Talisman Books tarafından basılacak. Bu şiirde okuyucunun gözünün çok bir önemi var. Şiir bir dereceye kadar okuyucu tarafında yaratılıyor. Bu şiiri Efe Murat Türkçe'ye çevirdi.


Senaryosunu yazıp üstüne bi' de başrolünü oynadığın arşivlik movie Renkli Türkçenin gereken ilgiyi görmemesini neye bağlıyorsun? Üstünden 10 yıl geçmesine ve sektörün yeniden canlanmasına rağmen çok az isim bu filmin sahip olduğu samimiyet ve vefaya yakın eserler ortaya koyabildi. Romanın Köpek Öldüren, seks filmleri hakkında yazılmış en iyi inceleme kitabı Yanlış Anlaşılmış Filmler, Renkli Türkçenin senaryosu, tiyatro oyunları, öyküler... Yazıyla ilişkin nasıl başladı? Verdiğin bir söyleşide gençliğinde eğlenmek için erotik öyküler yazdığını okumuştum ve sanırım çizgi romanların da yazın hayatında etkisi büyük. Zampara Seyfettin... Yazın çok sıkılıp yazdığım bi' senaryo... 20 sayfa... Ünal Küpeli'nin katkısı da vardır... Ve dili tamamen ona aittir... Biz o filmi çok gülerek çektik... O sırada sevgilim kanser olmuştu... Ve kaçış filmdir... Bilmezdim... En çok Star TV şaşırdı. Milli maçın karşısına koydu... Ethical olarak çöktüm. Fakat movie kimsenin beklemediği süper reyting aldı. Sürprizdi... Ummuyorduk... Bir jenerasyon büyüttü. Onlar seviyor... Sahipleniyo. Hatta Recep İvedik filminin burdan esinlendiği söyleniyo... Hoşuma gider... Ünal Bey biraz cesur olsaydı... 2. olacaktı... Ama olmadı... Star TV istedi... Tam da o sırada Renkli Türkçe'ye başlamıştım... Yol ayrımı... Belki böyle efsane olmak daha iyi. Napalım. 2 tane grup kurmuşlar fan grup. Hoş. Yeni projeler kuruyorum. Tekrar kovulmak için.


SLip/Sylvain Cotte: 36 yaşında hala genç bir Fransız'ım. 10 yıldır grafik tasarımla uğraşıyorum. Arkadaşlarımın Apple Jelly adlı rock grubu için çalışmalar yaparak başladım ve bu çalışmalar daha da ilerlememe yol açtı; kendim için de yapmaya başladım. Sanat eğitimim yok, bilgisayar bilimleri üzerine eğitim aldım. Arkadaşlarım için çalışırken, onlarla sanat, sinema, müzik, sergiler hakkında konuşarak sanatsal eğilimlerim gelişti. Bu tarz bir ortamda olmak kendime bir alt yapı oluşturmamda yardımcı oldu. Hala eksikliklerim var ama tamamlamak için çabalıyorum. En baştan itibaren Photoshop ile çalışmaya başlıyorum, eğitimim gereği kalemlerden çok bilgisayarlarla kendimi daha rahat hissediyorum. Tabi bu beni, doğal olarak kes-yapıştır ve kolaja yönlendiriyor. Fikirlerle başlıyor, tarzımı ve teknik kapasitemi zorlayarak bu fikirler üzerinde çalışıyorum. İllüstrasyon fikirlerim genelde geceleri geliyor. Uyumaya giderken bir fikir aklıma geliyor ve zihnim gece boyunca bu fikir üzerinde çalışıyor. Oldukça absürd tabi ama çoğunlukla böyle oluyor. İlham ise gördüğüm her şeyden gelebiliyor; bir dergideki bir resim, sokakta karşıdan karşıya geçen birisi, vs. esin kaynağım olabiliyor. Belki direkt olarak değil ama bir şeyleri başlatıyor ve sonra bir fikirden diğerine atlayarak zihnimdeki resmi oldukça internet bir şekilde oluşturuyorum. Sonra da bilgisayarda bunu gerçeğe dönüştürüyorum. Aklımda kısa bir hikaye gibi oluşanlar illüstrasyona dönüşüyor. Dediğim gibi, vaktimi en çok Photoshop'la geçiriyorum. Fakat aslında çalışmalarımın esas kaynağı internette bulduğum imajlar, bu imajların ardındaki anlamlar ve onları kendi çalışmalarım için yontup kullanmak. Bilgisayarlarla yıllardır süregelen çalışmalarım sonucunda elle tutulur bir şeyler yapmam gerekiyordu ve kendime bu eskilerden kalma tekniği buldum: Siyanotip. Fikirlerimle mükemmel bir şekilde eşleşti. Ayrıca, serigrafi baskı ya da stensil gibi başka teknikler de kullanıyorum ama bu teknikleri iyi uygulayabilmek için çok zamana ve büyük bir alana ihtiyaç var. Bu yüzden, istediğim sıklıkta yapamıyorum. Görsel estetiğin ardında -yeni ya da devrim yaratan olmasa da- bir mesaj bulmak için aranan çok kişinin olmadığını düşünüyorum; beni mutlu ettin :) İşlerimin çoğunluğunda, önce kendime göre başlangıç anlamın internet olması için kelimelerle oynamaya başlıyorum. Oradan, işlerimin görsel bölümüne geçiyorum. Özellikle koleksiyonlarım için. Başlangıçta, işin anlamı ile çalışmaya başlıyorum, tamamen açık olmuyor, sonra çalışmam süresince anlam üzerine yoğunlaşıp daha iyi, daha güçlü hale getiriyorum ve sonuçta o anlamı -benim için- en iyi temsil eden koleksiyona ulaşıyorum. Anlamsız, gelişigüzel illüstrasyonlar yapmaya çalıştım fakat bir an önce bitirmek zorunda kaldım çünkü amaçsız olduğumda bir işi bitiremiyorum. Her illüstrasyonda izleyiciyi önce güldürmek, sonra gördükleri üzerine düşündürmek istiyorum. İnsan bedeni üzerinde hayvan kafalarıyla çalışmaya, karakterleri yaşamlarından koparıp resmin ilk anlamını değiştirip alaycı bir hale getirerek başladım. Bunu yaparak, 20. yüzyılı yeniden keşfetmek ve hayatın ne kadar anlamsız ve absürd olabileceğini göstermek istedim. Genellikle karakterleri bir başka bağlamda, daha siyasi, daha kayda değer olarak oturtuyorum. Tarihi olayları ve insanların bu olayları daha başka nasıl yaşamış olabileceği arasında paralellikler kurmaya çalışıyorum. Hayvan kafalarını kullanıyorum çünkü hayvanların, resmin algısını değiştirecek pek çok yüz ifadeleri var. Rus bir astronotun eski bir fotoğrafı eğlenceli değil ama Rus'u bir aslanla değiştir, daha heyecan verici bir şey, sana başka bir hikaye anlatan bir şey elde edersin. Değişiyor. Dergiler, bloglar, sokak çok iyi birer ilham kaynakları. CD illüstrasyonu çalışıyorsam, mutlaka müzikten esinlenmeliyim. Evet, pek çok sanatçıyı beğeniyorum. Görsel olarak; Peter Saville, El Lissitzky, Julien Pacaud aynı şekil ve zamanda çalışmasalar da inanılmaz işleri var. Arkadaşım Herbot'nun saçma işlerini her zaman çok sevmişimdir. Müzikte ise hala eskilerden keyif alıyorum; Beatles, Kraftwerk ya da Pink FLoyd, tabi arkadaşlarımdan oluşan Apple Jelly'i de her zaman için favorim. Soğuk Savaş'ın bu dönemi üzerinde çok çalıştığım için fikir oluştu. O dönemi çok etkileyici buluyorum ve deneyler, ABD ve SSCB arasındaki ilişkiler hakkında okumak, o dönemi işlerimde yansıtmaya araç oldu. Bu konular hakkında çok düşündüm; Soğuk Savaş'ın liderleri galip gelmek için ne kadar ileriye gidebilirler... Ve bu fikri buldum; bilim insanları yeni bir insanlık yaratmak için uğraştılar. Tabi her zamanki gibi absürd bir durum yaratmak istediğim için şöyle dönüştü; görünen o ki düzgün bir şeyler yapmaya çalışan aptal bilim insanlarıydılar. Ruslarla henüz bir sorunum yok çünkü öncelikle bu koleksiyonu etrafa pek dağıtmadım. İkinci olarak da, koleksiyon milletlerle değil de bir dönem ile ilgili, aynı dönemin bir ABD versiyonu da var. Henüz bitirmedim, yakında belki. Daha önce konuştuğumuz Reprogram projeme dayanan küçük bir kitap üzerinde çalışıyorum. Kısa hikayeler ve grafik tasarımlar içeriyor. PaperGirl #5 son baskısına katılıyoru ve her gün bloğuma yeni bir tasarım ekliyorum.


Sonuçta, böyle bir ürünü satın almak tamamen bireyin kendisine bağlıdır. Ben, gerçekten böyle bir rahatsızlığı olan birine, böylesi bir korkunun üstesinden gelmeyi ya bir toplu terapiye gitmeyi ya da bir terapistin desteğini de alarak kendini iyi haber duymaya alıştırmasını önerirdim. Kişi, radyonun bandını çekerek, ölçülmüş, küçük miktarlarda iyi haber duymak suretiyle kendini alıştırabilir. Aslında bu çalışma, etkileşimin simülasyonu olan, çalışan bir prototipi. Söz konusu proje, iki haftada kotarılmıştır ve tüm detaylar çözüme henüz ulaşmadı. Ticker tape, RSS beslemelerini kullanarak, tüm dünyadan hafif haberleri tarıyor ve Ticker Tape internet sitesi aracılığıyla içeriği kontrol eden dinleyiciye ulaştırıyor. İpi çekmek, dinleyiciye, yayını hangi sürede dinlemek istediğine karar vermesini sağlıyor. Haberlerin orjinallerine radyonun tepesindeki tuş ile ulaşılabilir. Asıl amaç, bu hastalığa çare bulmak olarak ortaya çıkmış olsa da, etkileşime teknolojiyle birlikte daha yetkin çözümler bulunması için de kullanılabilecek bir çalışma olarak görüyorum. Bu demek değildir ki birinin ciddi ve gerçek olan korkularını hafife alma çabasıdır. Sedece kişinin kafa yapısını bir tasarımcı olarak değiştirip, pazarlama etkisiyle gerçekleşen tasarım anlayışından uzaklaştırıp, tamamen farklı bir bakış açısıyla çözümler hakkında düşünmesini sağlamak ve yeni etkileşimlerle tasarımı birleştirmektir. Tasarımının tarafsız ve çekici bir formatta olması düşünüldü, ki bu sizin neredeyse tamamen nesneye müdahil olup nasıl çalıştığını keşfetmenizi gerektirecektir. Yine de bu tasarımın, tam bir ev aleti olduğuna dair işaretler, ipuçları da bulunmaktadır. Radyonun seramikten yapılmasını istedim. Prototip plastikten yapılmıştı, bu kadar parlak olmasının nedeni bu olabilir. Nesne boyunca ilerleyen çizgi hoparlör için. Genel formda ise eski, Dr Fritz Eichler tarafından 1955 yılında yapılmış olan, Braun SK25 radyodan esinlenildi. Radyo, kötü haberlerle iyi haberleri ayıklayabilmek için RSS teknolojisini kullanıyor. Bu bir nevi sansür sayılmaz mı? Yani eğer yeryüzünde kötü birşeyler oluyorsa, insanların bunları duymaya hakları var. İçerik, tickertape websitesi aracılığıyla kontrol edilmektedir, yani RSS beslemelerindeki içeriği değiştirmenizi engelleyen hiçbir şey bulunmuyor. Şu sıralar nanoteknoloji ve yemek üzerine araştırma yapıyorum ve interaktif bir pencere görünümü üzerinde çalışıyorum. Ayrıca diğer tüm işlerin yanında Fransız bir üretici için bir lamba geliştiriyorum. Ruh halime göre değişmekle birlikte, elektronikten klasiğe, çok geniş bir konseptte müzik dinliyorum. Şu sıralar Sonar Kollectiv'den Wake Me dinliyorum. Ayrıca Damon Albarn'ın The Good The Dangerous and the Queen projesinin feci bir fanıyım. Ayrıca, bu sıralar yaptığım araştırmayla ilgili kitaplar okuyorum. David S. Goodsell'den nanoteknoloji ve biyoteknoloji dersleri, Raj Persaud'nun yazdığı The Fringe of the Sofa da okumalarım arasında. Bunların dışında bugğnlerde Michel Houellebecq'den The opportunity of an island'a başlamak üzereyim. Dergi olarak ise, stüdyoda etrafta ne varsa onu okuyorum. En son Japonya'dan Axis isimli dergiye bakmıştım. Will Carey, RCA-Royal School of Artwork İletişim Etkileşimleri bölümünde birinci yılını okumaktadır. 2002-2004 yılları arasında Londra ve Milano'da çeşitli tasarım danışmanlık şirketlerinde çalışmış, aydınlatma, mobilya ve nakliye alanındaki müşterilere hizmet tasarım dili, marka stratejisi konularında yardımcı olmuştur. Aynı zamanda kişisel çalışmalarına da yoğunlaşan tasarımcının çalışmaları uluslararası sergilerde yer almış ve aralarında tasarım geleceği konulu da olan çeşitli ödüller almıştır. Milano'dan döndükten sonra Matsushita, Panasonic Osaka'da araştırmacı olarak çalışmış olan Carey, üç adet ABD patenli tasarım geliştirdiği ve gelecekteki iletişim ürünlerinin belirlenmesinde katkıda bulunduğu Motorola European Design Centre / Motorola Avrupa Tasarım Merkezi'nde çalışmaktadır.


Kısa bir süre önce heavy metal piyasasının nev-i şahsına münhasır grubu Type O Negative'in beyni Peter Steele kalp yetmezliği yüzünden hayata gözlerini yumdu, ruhu huzur bulsun. İlk albümleri Slow, Deep and Hard 1991 yılında yayınlanan ve Bloody Kisses, October Rust gibi birbirinden leziz kayıtlara imza atan grubun davulcusu Johnny Kelly ile Öğünç İnan, Peter Steele'in ölümünden bir hafta önce bir söyleşi gerçekleştirdi. Johnny Kelly: İyi gidiyor. Kışın nihayet bitmesinden memnunum, bu sene New York'ta uzun sürdü. Fırtına öncesi sessizliğin tadını çıkarıyorum, gruplarla ilgili yakında heyecanlı gelişmeler olacak. Seventh Void, Kenny ve benim birkaç yıl önce başlattığımız bir şey. Amacımız, Type O Negative'in hiçbir şey yapmadığı dönemde kendimizi meşgul etmekti. Type O gibi bir sound'u olduğunu düşünmüyorum. Müziğinde Type O'nun sound'undan ödünç aldıkları olmuştur. Biz daha çok, klasik rock sound'u olan bir şeyler yapmayı istedik. Hala ağır bir Black Sabbath etkisi var aslında. Şarkıları yazma sürecimiz Kenny ile benim Type O ile aşina olduğumuza benzer. Kenny parçanın ana fikriyle gelir ve grubun kalanı en iyi şekilde yapabilmek için beraberce çalışır. Tüm sözleri Kenny yazıyor. Type O'yu destekleyen Halloween turu bombaydı! Gecede iki set çalmak harikaydı. Seventh Void'un Type O seyircisi önünde çalarken çok iyi bir tepki aldığını düşünüyorum. Küçük bir markanın hem avantajı hem de dezavantajı var. Her şeyi kendimizin yaptığı ev işi yaklaşım olması çok güzeldi. Vinnie albüm çıkışının olabildiğince başarılı olması için gerçekten çok çabaladı. Basınla çok haşır neşir olduk ve cd pek çok mağazada satışa sunuldu. Vinnie ile, albümün prodüksiyonundan tanıtımında kullanılan sanatsal işlere kadar her alanda beraber çalıştık. Albüm çıkartmanın her aşamasıyla ilgili iyi bir öğrenme süreci oldu. Daha büyük bir markayla, albüm çıkışını gerçekleştirebilmek için fikirlerini sunan daha fazla kişi olurdu belki ama ben olduğundan farklı bir şekilde olmasını da tercih etmezdim. Müzikal açıdan hepsinin birbirinden farklı olduğunu düşünüyorum. Hangi grupla çalışırsam ilerleme hızımda iyi bir değişiklik oluyor. Güçlü düzenlemeler ve enstrümanlar açısından Type O Negative çok yoğun. Danzig ve Seventh Void daha çok rock tabanlı ve kesinlikle daha yalın ki bu, bu gruplar hakkında çok hayranlık duyduğum bir şey. Üç grupla da şarkı için yapabileceğimin en iyisini yapmaya çalışıyorum. Önceliğim, iyi bir şarkı elde etmek, kafayı uçuran davul soloları değil. Grupların hepsinde herkes de bunu yapmaya çalışıyor. Bir atmosfer yaratmak, bir parçayı davul solo için vitrin yapmaktan daha önemli benim için. Hala yeni markanın detayları gibi yeni albümün de ilerlemesi için lojistik planlamalarla uğraşıyoruz. Son zamanlarda Peter ne işler yapıyor duymadım. Onu göreli epey bir zaman oldu. Bazı fikirleri üzerine çalıştığını söylüyor ve yakında fikirlerimizi tekrar bir araya getirmeye başlayacağız. Uyuşturucuların yaratıcılık üzerine etkilerini ilk elden gördüm. Öyle bir ortamın taraftarı olduğumu söyleyemem. Ben her zaman munis bir içici oldum ve hiçbir zaman uyuşturucu kullanmadım, gerçi sigarayı bırakmakta zorluk çekiyorum. Olanları ve durumları her zaman uzun uzun değerlendiririm. Herhangi birisiyle sorunum olabilir ama her zaman sahip olduklarımın değerini bilmeye çalışırım ve içki içerek, uyuşturucu kullanarak sorunlardan kaçmakla ilgilenmiyorum. Her yerel bir kulüpte çalan mahallenin çocuğu gibi başladım. Birkaç ilişkiyi, düzgün bir eğitimi ve rock'n'roll müzikte istikrarlı bir kariyeri feda ettim. Black Sabbath, Led Zeppelin gibi grupların büyük hayranıydım ve sonra Judas Priest, Mötley Crüe ve Metallica gibi grupların. Ailem Rolling Stones ve The Beatles ile büyüttü beni. O türlerde filmler seviyorum ama tutkunu değilim, Kenny daha düşkündür. The Exorcist en favori filmlerimdendir. Daha bu sabah The Day of the Dead'i izliyordum. Aslında komedileri daha çok seviyorum. Airplane serisini bana ne zaman istersen seyrettirebilirsin. Godzilla'nın her zaman hayranı oldum. Çocukken Monster Movie Week bizim evde hep bir eğlence unsuruydu. Aslında tam Kenny'lik bu soru, ben cevap vermeye yetkin hissetmiyorum ama her zaman için Charles Bukowski'den alıntılar beni heyecanlandırır. Sahne öncesi hep sakin olmaya çalışırım. Konser alanının dolmasını seyretmeyi severim. Biraz içip diğer gruplardan birkaç parça dinlerim. Sahneye çıkmadan önce AC/DC dinlemek başlangıç için her zaman iyidir. Bir konser sonrasında ise performanstan aldığım enerjiyi azaltmak hep zordur ve bir sonraki konsere kadar parti havasının devam etmesini isterim. Neyse ki, bir süre sonra vücudum iflas ediyor ve bir sonraki gecede ihtiyacım olacak enerji için dinlenebiliyorum. Cozy Powell: Büyüleyici! Etkilendiğim birkaç isimden biri. En çok Rainbow ile yaptıklarına bayılıyorum. Vinnie Appice: Büyük davulcu. Aslında hakkını vermiyorum ama benim çalışıma etkisi büyüktür. New York, Brooklyn'den olması da cabası! Bill Ward: Bildiğim kadarıyla gelmiş geçmiş en iyi davulcu! Led Zeppelin'den o ve John Bonham'ın beni en çok etkileyenlerden olduklarını söyleyebilirim. Kimse Bill Ward gibi salınamaz. Bir dönem Black Sabbath ile çok alakalıydım. Şarkılarda yaptıklarını o kadar çok inceledim ki... Tek kelimeyle inanılmaz. Lars Ulrich: Daha gençken üzerimde etkisi çok olmuştur. Double kick çalmamda rolü büyüktür. Metallica öyle bir çıkış yapmıştı ki, sahneye çıktıklarında, onlar gibi bir şey daha önce hiç olmamıştı... Hala Fight Fire With Fire'ı duyup çılgına döndüğümüzü hatırlarım. Mcbrain : Ergenlik yıllarında Maiden'a hayrandım. Piece of Mind'ı çalışına gerçekten hayranım. Bence kendi çapında çok iyi bir davulcudur ama ben kesinlikle daha çok Clive Burr hayranıyımdır. Led Zeppelin olurdu. Müzikal açıdan çok çeşitli işler yapabiliyorlardı ve hepsi inanılmazdı. Gelmiş geçmiş en ağır grup gibi durabiliyordu, gerçekten güzel şarkılar yazabiliyorlardı. Mutheşemdiler.


Norveç'ten Roy Jacobsen 2. Dünya Savaşı'nın Norveç toplumu üstüne etkilerini edebiyata aktarıyor. Rigel'in Gözleri Norveçli yazar Roy Jacobsen'in Görünmeyenlerle (YKY, 2016) başlayıp Beyaz Deniz (YKY, 2019) ile devam eden üçlemesinin son kitabı. Yapı Kredi Yayınları'ndan Deniz Canefe çevirisiyle yayımlandı. annelerinden ayrılmış. Tezek kesilecek, eski ev boyanacak ki yenisinin yanında utanmasına gerek kalmasın. Ağılın arkasındaki tepede duran Ingrid Barroy koyda bir kırlangıç bulutunun altında yaklaşan tekneye, önceki sahibi iflas ettiğinde devraldıkları balina gemisi Salthammer'e bakıyor. Barroy'lüler balina avcısı olmuşlar. duyabiliyor ve bir şalla sırtına bağladığı Kaja uyuyor. Kaja uyanıyor. Ingrid onu yere indiriyor, yorulana kadar otların arasında emeklemeye bırakıyor, kapkara gözlerini görünce irkiliyor, kucağına alıp yokuştan bahçeye iniyor. Bahçede böğürtlenler olmaya başlamış. Yeni satın alınmış boya fıçısı ve fırçaların yanında duran kuyu kapağının üzerine oturuyor. Adada her şey düzeltilecek, gelecek hiç bu kadar aydınlık olmamıştı, adada hiç bu kadar çok insan yaşamamıştı ve ada artık Ingrid'nin adası değil. Mutfağa giren Ingrid, Kaja'yı Barbro'nun kucağına bırakıyor, kayıkhaneye iniyor, kürek çekerek Salthammer'e gidiyor, Lars'ın aşağı bakmasını bekliyor. Lars ona kahve getirdi mi diye soruyor. Ingrid teknede kahveniz vardır herhalde, diyor. Lars gülüyor, zıpkıncı bulduklarını, hava iyi olursa haftaya Tr na'dan onu alacaklarını söylüyor. Ingrid kürekleri bırakıyor, bebeği de alıp bu akşam kayıkla Malvika'daki Adolf'a gideceğini söylüyor. Lars Adolf'la ne işi olduğunu soruyor. Ingrid omuz silkiyor, Lars sorun olmadığını söylüyor, yeterince kayıkları var. Adadaki kayıkların sayısı düşünülürse bu biraz abartı olacağından Ingrid bir süre adaya dönmeyeceğini söylüyor. Sonra oğlanlar beliriyor güvertenin kenarında. Hans, Martin ve arkalarından kış boyunca biraz fazla boy atmış Fredrik. Ingrid'yi görünce gelmişler ama çabucak onunla ilgilenmez oluyorlar, Lars'a topla atış yapmak için yalvarıyorlar, eski balık kasalarıyla alıştırma yapmak istiyorlar. Lars gülüyor, Ingrid'yi görebilsin diye üç yaşındaki Oskar'ı kucağına alıyor. Ingrid Oskar'a el sallıyor. Ardından yağdan kararmış parmaklarında ağlarla Felix de çıkıyor ortaya, böylece Barroy'ün büyüklü küçüklü bütün erkekleri adanın ekonomik geleceğinin güvertesinde toplanıyor, Ingrid Barroy kürek çekmeye başladığı sırada farkında olmadan bir veda komitesi oluşturuyorlar. Ingrid bunun beklediğinden çok daha kolay geçmesinden dolayı rahatlamış. Eve gidip Suzanne ve Barbro'ya da sıradan, önemsiz bir şeyi haber verir gibi bir yolculuğa çıkacağını söylüyor. Ama burada, kadınların dünyasında olay yine de biraz büyüyor. Barbro nereye gitmeyi düşündüğünü, niye gideceğini, ne kadar süreceğini soruyor. Suzanne neler olacağını sezdiğinden biraz öfkeyle Ingrid'nin özlediği, arayacağı birine sahip olduğu için şanslı olduğunu söylüyor, sonra aceleyle çamaşır asmaya çıkıyor. Ingrid ne zaman adadan ayrılmayı denese yanında taşıdığı küçük bavulu dolduruyor. Aşağı inip Kaja'yı kayığın arkasındaki kürklerin arasına koymak için deri torbaya yerleştirdiğinde, ön tarafa koyacağı bavulunu indirdiğinde geride yalnızca durumun ciddiyetini sezmeye başladığından biraz değişmiş Barbro kalmış. Barbro ayağa kalkıyor, kollarını kavuşturup vedalaşıyor. Kışın kazandıkları parayla alınmış gökyüzü mavisi, iri beyaz çiçekli elbisesi var üzerinde. Barbro huzursuzca kıpırdanıyor, Ingrid olmadan ev boyanır mı hiç, diyor. Ingrid gülüyor, o zaman geri dönmesini bekleyebileceklerini söylüyor. Birkaç gün diye yineleyen Barbro öylesine alınmış bir yüzle kafasını çeviriyor ki Ingrid Kuzey Burnu'nu döndüğü sırada artık ona el sallamak için geç kalıyor. Bu sırada kuzeyde alçalan beyaz güneşin altında deniz gri bir beton zemin gibi uzanıyor. Kaja bütün yol boyunca uyudu. Ingrid sabahın alacakaranlığında Hovedoya'ya ulaşıp Malvika'da demir attığında o da gidip aynı postların üzerine yattı. Kulaklarında martı çığlıkları, denizin sesi ve pufla kazlarının barışçı gurultuları, gözlerinde uykusuzluğun tuzu vardı. Uyuyup uyandığında üşümüş, uyuşmuştu. Sonunda huş odunlarının kokusunu aldı, beyaz boyalı çiftlik evinde bir pencerenin açıldığını, sabaha çıkarılan iki yorganın asıldığını gördü. Müştemilatın kapısı açıldı, pantolon askıları bacaklarında sallanan Daniel elinde bir testere, omzunda bir çekme halatıyla dışarı çıktı, tembel adımlarla ormana yürüdü. Sonra dışarı iki genç kız çıktı. Ingrid bunlardan birinin Daniel'in kız kardeşi Liljan, ötekinin de sevgilisi olduğunu tahmin etti... Ama aynı anda yapacağı şeyin ciddiyeti gözünde öylesine büyüdü ki işini tamamlamadan kürek çekip eve dönmek, kalkıştığı işi bir felaketle sonlanmadan yarıda bırakmak en iyisi gibi göründü. Oysa evden çıkanlar Ingrid'yi görmüşlerdi bile. Daniel bir atı çekerek ormandan çıktı, kütükleri bıraktı, yavaş adımlarla rıhtıma yürüdü, Ingrid artık bağırmasına gerek kalmayacak kadar yakınına gelene dek kımıldamadan durdu. Ingrid'nin attığı halatı yakalayıp dubalara çekti. Bebek de yanında dedi şaşkın bir gülümsemeyle. Şimdi kızlar da eve gelmişti. Ingrid uyanmış, gözlerini kırpıştıran Kaja'yı onlara gösterdi. Liljan'la tokalaştı, kendini tanıttı, birbirlerini tanımıyorlardı, aralarında bir deniz vardı ve Malvikalılar çiftçiydi tepede üç bacasıyla devasa, upuzun bir çiftlik evini iki yüksek çam ağacı, samanlık, ağıl, yaz ağılı, ot askıları, sağılmalık inekler ve bir sürü küçük buzağı, patates, havuç dikili topraklar, tavuklar, inekler ve koyunlar çevrelemişti. Ayrıca kıyı boyunca güneye uzanan topraklarda çeşitli ev ve kulübelerde altı ortakçı kalıyordu. Adolf gençliğinde korku saçan bir avcı ve balıkçıyken, iki erkek kardeşini deniz kazasında yitirdikten sonra, denize sırtını dönmüş, atadan kalma toprakları çiftliğe dönüştürmüştü. rine koydu. Oturup cebinden bir pipo çıkardı, konuğun gençlerle konuşmasını bitirip yanına gelmesini beklerken özenle piposunu doldurdu. Ingrid'nin buraya niye geldiğini söylemesini bekliyordu, işi olmayan hiç kimse kürek çekerek adalara gelmezdi, ayrıca bu genellikle de önemli bir iş olurdu. Barış yıllarında Adolf çökmüş, kamburlaşmıştı, yanakları da Ingrid'nin hatırladığından daha kırmızıydı. Ama onunla konuşan herkesi güvensizleştiren, konuşmayı yarıda kesmeyi planladığını düşündüren, huzursuz, kıpırtılı bakışları değişmemişti. Şimdi Ingrid onun karşısında durmuş, akıllıca bir şey söyleme konusunda ne kadar yetersiz olduğunu hissediyordu. Üstelik de kucağında şu bebek vardı ve sanki Adolf da zaten bunu bekliyormuşa benziyordu. Gençler ortadan kayboldu, Adolf Ingrid'ye karnı aç mı diye sordu. Biri ayakta, öteki oturduğu yerde duraksadı. Sonunda Adolf bakışlarını Ingrid'ye çevirip doğruca yüzüne dikti ve yaklaşık bir yıl önce sana geri verdiğim mektubu sormaya gelmiş olmalısın herhalde, dedi. Rigel'deki Rus tutsakla gönderdiği mektuptu bu. Ingrid evet, dedi, Adolf'un Alexander'ın evine dönmesine yardım edecek mektubu niye onun elinden aldığını sordu. Adolf çok kötü yazıldığını söyledi, üstelik Ingrid tam adını ve adresini, Barroy'ü de yazmıştı ve o sıralar savaş vardı. Ingrid başını salladı, Alexander'ı nereye gönderdiğini sordu. Adolf Ingrid'nin bunu sormak için çok fazla beklediğini söyledi. Adolf onun babasını, annesini tanıdığını, iyi insanlar olduklarını ama annesinin sinirlerinden bir derdi olduğunu tahmin ettiğini söyledi. Bunu da yalnızca başıyla onaylamaktan başka yapacak bir şey yoktu. Adolf Ingrid'nin sessizliğinden yorulmaya başlamışa benziyordu, Rus'u tavan arasında bir haftadan fazla sakladıklarını, yalnızca Mathea'nın bunu bildiğini, Rus'a yemek götürdüğünü, ellerindeki yaralarla ilgilendiğini, sonunda yaraların kapandığını ama parmaklarının bir daha asla eskisi gibi olmayacağını söyledi. Ingrid'nin bu konuda da söyleyebileceği bir şey olmadığından Adolf onun yüzüne bakıp güldü, en azından şimdi aç göründüğünü söyledi. İçeri girip Mathea'nın yanına gideceklerdi, onları camdan görüp kahveyi hazırlamış olmalıydı. Ingrid ona selam verir vermez başını çevirdi, Adolf'la aralarında bir şey geçti. Ingrid'den oturması istendi. Pencerenin yanına otur diyen Mathea, Kaja'yı incelemeye girişecekmiş gibi masanın başında durdu. İnceleme epey sürdü, boğum boğum parmaklarından biriyle minik çenesinin altını gıdıklayıp Kaja'yı güldürdü, Adolf'la birkaç kez bakıştıktan sonra-sanki Ingrid orada değilmiş gibi- evet, aynı ona benziyor dedi. Adolf masa örtüsüne bakıp içini çekti, dışarıda, güneşin altında çok dikkatli bakmadığını, artık gözlerine pek güvenmediğini, ama Mathea eminse bunun ona yettiğini, Ingrid'nin içinin rahat edebileceğini söyledi. Ingrid köyde ondan söz ediliyor mu, diye sordu. Boş konuşmalar işte diyen Adolf ağzına bir kesmeşeker attı. Evet ya, onlara da konuşacak konu lazım dedi Mathea, arkasından konuştukları bir tek Ingrid değildi. Ülke bir savaşı arkasında bırakmıştı ve savaş insanlara çok tuhaf şeyler yapıyor, onları eskisinden daha iyi insanlara dönüştürmüyordu. Adolf insanların bebekten haberleri olduğunu ama babasını bilmediklerini, Daniel'in bile Rus'tan haberinin olmadığını söyledi. Adolf bunun Rus'un kaptana ne anlattığına bağlı olduğunu söyledi. Ama şimdi Ingrid'nin ekmeğini yağlaması, kuzu sarma yemesi gerekiyordu. Mathea Kaja'nın yeniden farkına varmış gibi Bu bebek cin gibi dedi. Mathea Ingrid'ye emziriyor mu daha diye sordu. Ingrid erkeğinin tekneden nerede indiğini biliyor mu diye sordu Adolf'a.


Öyle olmalılar, egzotikler. Ama insanlar hakkında okumak için bir roman okuyorsunuz, insanlığın koşulları hakkında okumak için, balık türleri hakkında değil. Çok garip görünen bir şeyle tanıdık bir şey arasındaki zıtlık benim için ilginç konu. Tanıdık olan yönü, elbette, aynı zamanda bir insansınız, kendilerini karakterlerin yerine duygusal olarak koyabilen ve diğerine ve gerçekten insan olarak tanıdık gelen yönlerine tepki verebilen bir kişisiniz. Kültürel olarak, dil ve tarih nedeniyle İskandinavya'ya dair birçok benzerlik var. Viking dönemi ve ortaçağ boyunca sınırlar akışkandı, Orta Avrupa'daki gibi değil, insanlar buraya ve oraya taşınabilir, çalışabilir, savaşabilir veya ne yapmak istiyorlarsa yapabilirlerdi. Ancak Finlandiya, Norveç ve İzlanda her zaman sömürge olmuş, İsveç ve Danimarka ise merkezi güçler. Finler, Norveçliler ve İzlandalılar arasında özel bir kardeşliğimiz var bu nedenle. İsveçlilerle ve Danimarkalılarla alay etmeyi severiz. Bir koloni olunca hazineleriniz elinizden alınır. Örneğin balıklar. Norveç kıyılarında yakalanan balıklar, son kırk yılda keşfettiğimiz petrolün muhtemelen yüz katı değerindeydi, ancak bu değer Norveç'te kalmadı, 12. yüzyıldan 1860'a kadar ihraç edildiler. Bu yüzden serveti kendimize saklamamız oldukça yeni bir şey. Daha önce insanlar çok fazla değer yaratmış olsalar da fakir kaldılar. İsveç farklı bir konuydu, daha çok merkezi bir güç olan Orta Avrupa ve Danimarka'ya benziyordu. Hayatım boyunca o kadar çok şey oldu ki, ki bu sadece 60 yılda gerçekleşti, unutmaya başladığımız o kadar büyük değişiklikler oldu ki. Yeni zenginler örneğin, aniden zengin olduğunuzda, bu her zaman sandığınız gibi hoş bir durum değildir. Unutmaya başlarsın aslında, bir şey olduğuna inanmaya başlarsın. Bugün Norveç'te doğmak piyangoyu kazanmak gibi. Her şeyi hafife alıyorsun, bilmiyorsun ve büyükanne ve büyükbabanın işsiz güçsüz kaldığı gerçeğini düşünmüyorsun. Ama bu değişim kötü değil. Eğer şu an bizim kadar zenginsen, tekrar fakir olmak istiyormuş gibi davranmak aptallıktır. Bu sadece yoksulluğun ne olduğunu bilmediğini gösterir. Yoksulluk korkunçtur. Yoksulluk, eğitim alamadığın, kendini gerçekleştiremediğin, tüm hayallerinin öleceği, istediğin kişiyle evlenemeyeceğin anlamına gelir. Burada masaya yemek koymaktan bahsetmiyoruz, insanoğlunun hapsedilmesinden bahsediyoruz çünkü yoksulluk tam olarak budur. Ama bence ortadan kaybolmuş ü bir sürü değer var. Her şeyden önce, sizin gibi yaşamayan diğer insanlara saygı, sizin gibi yaşamayan, sizin kadar başarılı olmayan insanlara şefkat. Ve dayanışmanın hatırlamamız gereken bazı yönleri vardır. Ama aynı zamanda güvene dayanan çok eşitlikçi bir toplumumuz da var. Sistemin çalıştığına güveniyorsun. Ve hala öyle bir şekilde, yani güven kaybolmadı. Ve her şeyin bir bedeli var evet. Yaşananların ahlaki yargıcı olmayacağım. Ben sadece bir piyanistim. Sadece anlamaya, anlatmaya, üzerinde düşünmeye çalışıyorum. Herkes nostaljiktir. Ama muhtemelen yanlış bir histir de. Örneğin, annem korkunç bir çocukluk geçirdi ama her zaman bu konuda çok güzel konuştu. Geri dönmek istedi durdu. Ama bu saçmalıktı aslında. Güzellik kavramı aynı zamanda çocukluğunuzdan da yayılır, güzellik, rahatlık ve hayatta iyi olduğunu sandığınız bir şey ile temasa geçtiğinizde ve bu beyninizde alan ele geçirdiğinde ortaya çıkar. Bu senin ölçün, enstrümanın. Bu gizli nostaljidir, gerçek duruma değil, güzellik, iyilik ve rahatlık hissini öğrendiğiniz zamana geri dönersiniz. Antik Yunan'da nostaljinin adı, kaşınmaya iyi gelen bir yara anlamına gelir. Yara izini kaşımak iyidir.