Ah şu çekip gitme isteği yok mu: uyuyabilmek için! Öncelikle! Ve eğer uyumak için çekip gitme olanağı gerçekten kalmadıysa, yaşama isteği de kendiliğinden kaybolur zaten. Çünkü yaşamaya devam ettiğimiz sürece alayı arıyormuş gibi yapmak gerekecek. Bu dünyada zamanımızı birbirimizi öldürerek ya da birbirimize taparak geçiririz. 'senden nefret ediyorum. Sana tapıyorum.' yol almaya devam ederiz; depoyu doldurur, sonra yeniden doldururuz; kendimizi var kılmak en büyük zevklerdenmişçesine, her şey söylenip her şey yapıldıktan sonra bu bizi ölümsüz kılacakmışçasına, azgınlıkla ve bedelsiz olarak kendi ömrümüz içinde bir sonraki yüzyılın iki ayaklısına dönüşürüz. Öyle ya da böyle, öpüşmek de kaşınmak kadar kaçınılmazdır. Bu arada acılarından kurtulmayı başardıklarını söyleyerek böbürlenirler de, gelgelelim herkes gayet iyi bilir, değil mi, bunun hiç de doğru olmadığını, o acıyı bal gibi bütünüyle kendi içimizde sakladığımızı. Bu numaraları yapa yapa yaşlandıkça giderek daha da çirkin, itici bir hal aldığımız için artık acımızı, iflas ettiğimizi gizlemekten bile aciz kalırız, en sonunda insanın ta derinlerinden suratına kadar ulaşmayı başarabilmesi şöyle bir yirmi, otuz yıl, hatta daha fazla zaman alan o sevimsiz ve çirkin ifade, gitgide yüzümüzde sıvaşmadık yer bırakmaz. İnsan dediğin işte bu işe yarar, sadece bu işe, ekşi bir surat ifadesi üretmek, biçimlendirmesi tüm ömrünü alan, hatta gerçek ruhunun bütününü eksiksiz yansıtabilmek için oluşturulması gereken asıl surat ifadesi o kadar ağır ve karmaşıktır ki, bunu tamamlamaya insanın ömrü bile her zaman yetmeyebilir. Ne dersek diyelim, ne iddia edersek edelim, dünya gerçekten çekip gitmeden çok öncesinde terk ediyor bizleri. Daha önce de en çok meraklısı olduğumuz şeylerden, günün birinde artık gitgide daha az söz eder oluveririz, ille de konuşmak gerektiğinde zorlanırız. Hep kendi sesimizi duymaktan gına gelmiştir... Kısa keseriz... Vazgeçeriz... Otuz yıldır konuşuyoruzdur zaten... Haklı çıkmayı bile umursamamaya başlarız. Zevkler arasında kendimize ayırdığımız o küçük yeri bile koruma arzusunu yitiririz... Kendimizden iğreniriz.. Azıcık karnını doyurmak, birazcık ısınmak ve hiçbir yere varmayan yolda giderken mümkün olduğu kadar çok uyuyabilmek artık başkalarının önünde takınacak yeni surat ifadeleri bulmak gerek.. Ancak artık repertuarımızı değiştirecek gücümüz kalmamıştır. Eveleyip geveleriz. Onların, yani dostların arasında kalabilmek için bin türlü numara ve bahane ararız, ancak ölüm de artık buradadır, leş kokulu, yanı başımızda, artık daima orada kalacaktır, bir el pişpirik kadar bile gizemi kalmamış olacaktır. Gözümüzde bir anlam ifade etmeye devam eden tek şey olarak ufak tefek üzüntülerimiz kalmıtır, sözgelimi o küçük şarkısı bir şubat akşamı ebediyen susan bois-colombes'daki ihtiyar amcamızı henüz sağken ziyaret etmeye bir türlü zaman ayıramamış olmanın üzüntüsü. Yaşamdan geriye sakladığımız bir bu kalmıştır. Yani bu ufacık korkunç pişmanlık, gerisini ise, az çok yolda kusmuşuzdur, epey çabalayarak ve zorlanarak da olsa. Artık kimsenin geçmediği bir sokağın köşesindeki eski püskü bir anı fenerine dönüşmüşüzdür. Önlerine geceyi gündüzü ve yaşamı katmış gidiyordu insanlar. Kendi gürültülerinden hiçbir şey duymuyorlardı. Sallamıyorlardı. Yıllar sonra bunları yeniden düşündükçe, bazen kimilerinin kullanmış oldukları sözcükleri ve bizzat o kişileri yeniden yakalayabilmek mümkün olsa keşke diyesi geliyor insanın, bize tam olarak ne demek istemiş olduklarını sormak için... ama giden gitmiştir... Kimse onlar hakkında birşey bilmiyor artık. Bu durumda gecenin içindeki yolculunuzu tek başınıza sürdürmekten başka çare kalmıyor.


Yahu Ziya, şu sol göğsüme bazen öyle bir ağrı saplanıyor ki... Bıçak mübarek, sanki etim içerden yarılıyor. Vallahi bak, korkuyorum bazen bir şey mi var yoksa diye! Vallaha öyle, bak aha tam şuraya! Vay vay vay... Abi kesin senin kalbin delik. Öyle abi öyle. Şimdi soğuk havalarda senin kalbindeki bu deliğe yel giriyor. Yel girince de delik şişiyor içten, o şişkinlik içerde sızı yapıyor. Doğru be Ziya, hep kışın oluyor bu sızılar. Rüzgarlı zamanlarda. Olur abi olur. Dikkat etmek lazım! Abi soğuk havalarda sıkıca giyineceksin. Sağlık bu şakası olmaz, üşütmeyeceksin. Yemene içmene de dikkat edeceksin. Aman bak, dikkat etmezsen kalbindeki delik hava ala ala büyür de kriz geçirirsin. Deme be! Tamam, tamam dikkat ederim. Daha fazla korkutma beni. Mesela bizim kayınbiraderde karaciğer yetmezliği vardı. Yahu abi adam yiyordu, yiyordu, doymuyordu. Düşündüm, demek dedim ki yediği karaciğerine yetmiyor. Abi olmaz olur mu hepsi birbiriyle bağlantılı. Yav şimdi karaciğer bizim yediklerimizin içindeki özleri süzer. Süzüyor, süzüyor demek ki süzülenler karaciğeri doldurmuyor. Doktora gitti. Doktor demiş ki yemeği keseceksin. Bir şeyler demiş işte ama karaciğer yetmezliğinin çaresi yok gibi bir şey. Allah göstermesin! Dikkat etmek lazım Ziya, her bir şeye dikkat etmek lazım! Yemeye, giymeye... Öyle olur olmazı stres yapmamak lazım. Mesela kışları banyo yapıp sokağa çıkarsan kafan üşüyor. Beynin içindeki damarlar soğuktan büzüşüyor. Damarlara kan yürümeyince aklın şaşıyor, deliriyorsun. Hani kafa üşütme diyoruz ya? İşte onun sebebi bu! Vay vay vay... Bak işte ben bunu tahmin ettiydim be Ziya! Edersin be zor işler değil bunlar. Ya peki Ziya bu böbrekteki taş neden oluyor? Oldum olası merak ederim. Bizim rahmetli kaynananın böbreğinden ameliyatla bir taş çıkarmışlardı. Aha şu başparmağım kadar. Abi onun sebebi şu: Hani ıspanağı, maydanozu, pancarı iyi yıkayamıyoruz ya, onların yaprakları arasında kalmış toprağın tozu mideden böbreğe kayıp orda birike birike taşa dönüşüyor. Hani büyüklerimiz kızınca beddua eder ya Südüklüğüne taş dursunda şıp şıp şıp işeyeme! diye. İşte o taşlar tıkıyor sidik borusunu, işeyemiyoruz. Buna proslat denir. Vay vay. Gerçekten çok iyi yıkamak lazım her tür yiyeceği... Çok iyi. Tabi abi. Elinin içiyle böyle... Ova ova. Yahu Ziya, şu sol göğsüme bazen öyle bir ağrı saplanıyor ki... Bıçak mübarek, sanki etim içerden yarılıyor.


Sevinçliyiz hepimiz; çünkü klima meselesini sonlandırdık. Yanlış anlaşılmasın bu sonlandırma öyle klima alınarak olmadı, havalar yavaş yavaş serinlemeye başlayınca, ki biz buna sonbahar geldi diyoruz, haliyle yayınevinin içini de bir serinlik bastı. Terlemiyoruz artık, terlemediğimiz gibi de kötü de kokmuyoruz. Allah'tan ki kokmuyoruz, daha önceki önsözlerde bahsetmedim ama bizim patron biraz fazla kokuyor. Öyle pislikten değil, adam tertemiz insan aslına bakarsanız. Ama her daim, kahvaltı dahil yediği pastırmalar yok mu... İşte onlar kokuyor. Yayınevinin içinde yaz boyunca bir çemen kokusu döndü dolaştı, odasında biz giremedik kokudan, hatta sekreter kızın nasıl girdiğine şaştık durduk. Tabii ekmek parası diye o kız da ses çıkartmıyor ne yapsın... Pastırma da nasıl bir şeyse, ki benim köken Trakya olduğundan biz pek sevmeyiz öyle şeyleri, en fazla sucuk yeriz, onu yedikten sonra da dişlerimizi fırçalarız, ama pastırma başka bir şey. Onun kokusu çıkmaz dış fırçalamakla. Sadece ağzı da kokmaz insanın. Bedeninin her bir tarafı kokar ve o koku yıkansa da geçmez. Tuza basmanız lazım kendinizi, ancak o zaman arınırsınız kokunun fenalığından. Neyse klimasız bir yazın ardından sert bir kış bekliyor bizi diye bir girizgah yapalım konuya ki edebi olsun biraz. İnsanlar bazen istiyor böyle şeyler. Geçen ay yayımladığımız kitaplar, Kafka; Değişim ve Dönüşüm iyi bir satış rakamına ulaştı. Gerçi kitapların aynı olduğunu anlamamız zaman alsa da kitaplardan kar elde etmeye başladığımızı düşünüyordum. Çünkü patronun etine dolgun karısına diye aldığı ve sonradan karısının elbiseler için fazla şişman olduğunu düşünüp sekreterine hediye ettiği giysilerde bir artış oldu. Sekreter de böylece kışlıkları tamamladı gibi geliyor bana. Gözümüz yok, Allah daha çok versin. Bizim maaşlara gelince, Mart ayının maaşını yeni aldığımızdan dolayı biraz rahatladık. En azından borçlarda bir toparlanma oldu, ev sahibi ile aramız düzenli. Yoksa evden çıkmamı söylemeye başlamıştı. Ben de oradan çıkarsam selefon kokulu ofisimize, yine belirtmeliyim burası bir dükkan, yerleşme kararı vermiştim. Allah'tan hala evdeki rahatım devam ediyor. Değişim değil de Dönüşümün iyi satması sonucunda ofisin balkonu odun-kömür ile istila edildi. Yayıncı doğalgaz tesisatı masrafını göze alamadığı için bu kışı da bizi geleneksel yöntemlerle ısıtacağa benziyor. Kitap satışlarından belki de ilk defa kar etmemiz ve kışın yaklaşmasıyla birlikte, patron getirip masama bir kitap bıraktı ve iyice okuyup, özümseyip öyle önsöz yazmamı istedi. Sanki ben kitapları öyle aceleyle okuyormuşum da, öyle sıradan önsözler yazıyormuşum gibi davranması başta canımı sıktı. Tam canımın sıkıntısı geçti derken, arada bir bu sözler aklıma geldi ve yeniden canım sıkılmaya başladı. Sanırım beni bu adam ciddiye almıyor, ama ben kendi işimi ciddiye alıyorum. Kitabı aldım ve eve gittim. Kitabın ismi çok uzun, sadece ismi uzun olsa neyse, kitap da bir o kadar kalın... La Manchalı Yaratıcı Asilzade Don Quijote ismi kitabın ve bin sayfaya yaklaşıyor. Uzun kış geceleri için eğlenceli olacak bir kitap ama artık neredeyse herkes, insanların kış gecelerinden para kazanmak istediği için çeşitli eğlenceler tertip ediyor. Bana kalırsa kimse bu kadar uzun kitap okumaz dedim, ama ben okurum diyerek de başladım okumaya.


D onnie Darko'nun donniedarkofilm. com'da ikamet eden ödüllü bir sitesi vardı, bilenler bilir. Geçenlerde işim düşünce bakayım dedim de sitenin yerinde yeller estiğini gördüm. Üzüldüm haliyle. Donnie Darko hayranı olarak o zamanlar aldığım notları paylaşma gereği duyuyorum şimdi. Siteye girdiğimizde fonda Manipulated Living'in girişinin çaldığını duyuyorduk. Ekranın sağ tarafındaki titreyen ufak karede Donnie'nin banyoda Frank ile karşılaştığı sahneden kısa bir bölüm vardı. Donnie'nin elini koyduğu yere Frank patisini koyuyordu. Karenin alt kenarında kırmızı bir nokta vardı. İmleci üzerine getirdiğinizde I can do anything i want yazıyordu. Tıklayınca Frank da patisini oradaki şeye şlap diye yapıştırıyordu ve and so can you diye hızlıca bir yazı geçiyordu. Sonra karşımıza gün, saat, dakika, saniye formatında bir yazı çıkıyordu. Altındaki proceed yazısına tıklayınca birinci bölümün şifresi isteniyordu. Şifreyi bilmediğim için hep geçerdim bu bölümü. Şifreyi bilmediğim için kutucuğu kapattığımda ekranın sağ tarafında belli belirsiz bir Donnie Darko figürü canlanıyordu. Göğsünden çıkan çizgiler zigzaglar çizerek ekranın soluna doğru ilerliyor ve bir Frank figürü oluşturuyordu. Hemen ardından Frank'in sesinden duyduğumuz iki satır beliriyordu ekranın solunda. Yazının kaybolmasıyla birlikte Virginia bilmemnesine ait resmi bir kağıt ilişiyordu kenara. Bu dalgalı kağıda tıklayınca Donnie Darko hakkında bir evrak olduğunu görüyorduk. 12 Ocak 1986 tarihli. Donnie'nin uyurgezerlik problemiyle ilgili bir yazı. Sağ altta, filmin finaline doğru Donnie'nin gökyüzünde açılan solucan deliklerinden birisini seyrettiği sahneden bir kare görüyorduk. Ekranda da çeşitli yazılar ve noktalar vardı. Özellikle üç tanesi kırmızı ile daha da belirgin hale getirilmişti. İkinci noktaya tıklayınca Let no one know i gave you this yazısıyla karşılaşıyorduk. Noah Wyle'ın canlandırdığı fizik öğretmeni Monnitoff'a dair bazı bilgilere ulaşıyorduk. Yerel gazeteye ait bir sayfaydı bu. Monnitoff'un okulda çekilmiş bir fotoğrafı da vardı. 41 yaşındayken trafik kazasında ölmüş. Çarpan adam kaçmış. Monnitoff epey eğitimli birisiymiş. Filmde Drew Barrymore tarafından canlandırılan Karen Pomeroy ile evliymiş ve iki çocukları varmış. Bu bölümü geçince ekranın sağ tarafında Do you believe in time travel? yazısıyla karşılaşıyorduk. Tıklayınca ekranın fonu değişiyordu. Sağ tarafta silik bir Frank figürü vardı. Üç küçük parçaya ayrılan ekranda remember one word yazıyordu. Bu ekranları kapatınca smurf yazan başka bir ekran açılıyordu. Onu da kapatınca yine fon değişiyordu. Donnie'nin Sparrow ile ilk yakınlaştığı sahneyi seyrediyorduk. Alttan ikinci kareye tıklayınca diğer kareler kapanıyor ve sol üste doğru kırmızı bir nokta beliriyordu. Tıklayınca ekranın sağında Sparrow'un kitabını görüyorduk. İkinci noktaya tıklayınca şifre soruluyordu. Smurf yazıp geçiyorduk. Bize poposunu dönmüş dört Şirin çıkıyordu karşımıza. Onlardan birisine tıklayınca Donnie'nin Sparrow'a yazdığı mektupla karşılaşıyorduk. Kırmızı ile dikkat çekilen bir kelime vardı: breathe. Tıklayınca Sparrow'un ağzından yazılmış bir şeyler okuyorduk. Yazı kapanınca Level 2'ye ya da 3'e gidin veya kafanıza göre takılın gibisinden bir uyarıyla karşılaşıyorduk. İkinci noktada Wake up, Donnie! yazıyor. Tıklayınca ekranın solunda hareketlenmeler oluyor, yukarıdan aşağıya doğru çubuklar iniyordu. Uzaktan golf sahasını görüyorduk. Donnie'nin başındaki adamları tıklayınca bölüm değişiyordu. Beden eğitimi öğretmeninin uygulattığı, Jim'e ait yaşam egzersizi kartları çıkıyordu karşımıza. Juanita'nın bir sınavı varmış falan filan. Tahtada korkuya yakın olan bir noktayı işaretliyorduk. Sıra Donnie'ye geliyordu. Ling Ling içi para dolu bir cüzdan bulmuş. Cüzdanı sahibine götürmüş ama içindeki parayı almış. Korkuyu işaretliyorduk. Donnie ile Kitty karşı karşıya geliyordu. Ekrandaki Frank'e tıklıyorduk. Donnie'nin üzeri Frank'in kodlardan oluşan bir perspektifiyle kaplanıyordu. Ekrana bir daha tıklayınca bir sürü ufak ekranda Frank beliriyordu ve ekranlardaki harflerden şöyle bir cümle ortaya çıkıyordu: Wake up, Donnie! Tıklayıp golf sahasına geri dönüyorduk. Bu sefer yerde yatan Donnie'ye tıklıyorduk. Daha yakın ve geniş bir plandan ayağa kalkışını görüyorduk. Gözlerinden bir şeyler çıkıp ekranın sağına doğru uzuyordu. Noktanın sonunda ok işareti vardı. Oku tıklayınca şifre isteniyordu. Soru şuydu: Cüzdanını kaybeden kimdi? Jim Cunningham yazıp Donnie'nin Jim'in cüzdanını bulduğu sahneye geçiyorduk. Cüzdan yerde parlayıp sönüyordu. Tıklayınca kimlik bilgilerini görüyorduk. Üzeri siyah bantlı bir bölüm vardı. Jim oturduğu sokak yazıyordu burada. Okulda gösteri yapılırken Donnie'nin Jim'in evini yaktığı sahneden kısa bir bölüm seyrediyorduk. Sonra da ana menüye geri dönüp Level 3'e geçiyorduk. Jim'in oturduğu sokağın ismi soruluyordu, Rose yazıp geçiyorduk. Bölümün ismi: They Made Me Do It. 2 Ekim 1988'deydik. Saat 23:47. Mekana dair belirtilen bazı bilgiler vardı. Buranın üzerine tıklayınca uçak motorunun eve düştüğü sahneden kısa bir bölüm seyrediyorduk. Bir kere daha tıkladığımıza telefon işareti yanıp sönmeye başlıyordu. Bir kere daha tıkladığımızda 2 Ekim 1988'de düşen bir uçak motoruyla ilgili yapılan bir telefon görüşmesinin kaydını dinliyorduk. Özel isimlerin biplendiği bir telefon konuşmasıydı bu. Birisi komşusunun evine uçak motoru düştüğünden söz ediyordu. Görevli de adres falan istiyordu. Konuşmanın bir yerinde arayandan ses seda gelmeyince görevli konuşmayı sonlandırıyordu. Ekranın sağ tarafında Time is up, Donnie yazısı beliriyor ve bölümler burada sona eriyordu. Tüm bunları yazdıktan sonra Donnie Darko'ya dair ne var ne yok diye bakıyorken donniedarko. org. uk adresini buldum. Donnie Darko evrenine dair kapsamlı bir içeriği var sitenin. Google'da karşıma çıkan sayfaları tıklarken Donnie Darko'nun ödüllü sitesinin epey sağlam bir şekilde şurada yaşantısına devam ettiğini gördüm. Site gayet güzel. Requiem for a Dream, Saw, Six Feet Under gibi yapımların arşivleriyle de karşılaşmak mümkün.


Vücutlarında kalıcı değişiklikler yaparak, görünümlerini ve hislerini değiştirmiş ilgi çekici insanlar var. Çoğunlukla kendilerini bazı hayvanlara benzetme çabası içine girmişler. Herkesin kendine göre bir sebebi ve amacı var. Mesela, İngiliz sanatçı Julie Harrows estetik ameliyat imkanlarıyla kendisini fantastik dünya karakterlerine benzetmiş. Şu an profesyonel olarak çeşitli sanat çalışmalarıyla ilgilenen Joshua ise yedi yaşındayken Amerikan ordusunda radar teknisyeni olarak çalışan babasıyla Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de yaşarken, bir gece uzaylılarla temas kurmuş. Bu olayın etkisiyle, aradan yıllar geçtikten sonra bir dizi ameliyatla kendini Griler olarak adlandırılan bir alien/uzaylı türüne benzetmiş. Bu yönde gerçekleşen ameliyatlar sonucunda, ki bu ameliyatlarda kulağının kesilmesi, sesinin inceltilmesi, dil ve ağız içi yapısının değiştirilmesi, yüz derisinin kazınması ve dudaklarının küçültülerek birleştirilmesi mevcut, saçı hariç kendini bir uzaylıya benzetmiş. Joshua hala dünyanın çeşitli bölgelerinde sanat ve tasarım çalışmalarını sürdürüyor. Joshua'nın yedi yaşındayken karşılaştığı ve kendini benzetmeye çalıştığı uzaylıyı çizdiği çalışmaya buradan bakabilirsiniz. Tom Leppard olarak bilinen Leopar adam ise, Guinness rekorlar kitabında en çok dövmesi olan kişi olarak yer alıyor. Vücudunun %99'u dövmeli olan, 60'lı yaşlardaki Leooard, modern toplumu reddediyor ve yalnızlık içinde yaşıyor. İskoçya'nın kırlık alanlarında yaşıyor ve sadece gerekli eşyalar ya da yiyecek almak için toplum içine çıkıyor. Bu sınırlı anlarda da tüm dövmelerini elbiseyle, görünmeyecek şekilde kapatıyor. Vücudunu ağır biçimde modifiye etmiş diğer insanlardan farklı olarak, gayet bilinçli bir tercih yapmış olan Leppard, yeryüzündeki cennetinde, ruhen huzur içinde yaşadığını söylüyor. Betty Broadbent ise, modern zamanlarda vücuduna dövme yaptırmayı seçen bilinen ilk kadın. 1909 doğumlu sirk sanatçısının vücudunun tamamına yakınında dövme vardı ve dövmelerinin sayısı 350'yi buluyordu. The Illustrated Lady olarak tanınan Julia Gnuse ise yüzü de dahil olmak üzere vücudunun %95'inin dövme kaplı olmasıyla, bu alanda kadınlar arasında rekora sahip. Güneşe karşı hassasiyete nende olan bir rahatsızlıkla doğan Gnuse, derisinde güneşin neden olduğu yaraları kapatmak için dövme yaptırmaya başlayıp devamını getirmiş. Elaine Davidson, yeryüzünde en çok piercing taşıyan kadın olarak biliniyor. 2005 yılı itibarıyla vücudunda 3.920 adet piercing bulunduğu belirtiliyor. Piercinglerin toplam ağırlığı 3 kilo civarında yer alıyor. Brezilya doğumlu olan Davidson, şu anda İskoçya'da yaşıyor. Göreceği tepkiden çekindiği için ülkesine dönmüyor. Hawai'de piercing dükkanı işleten Kala'nın da vücudunda 67 piercing bulunuyor. Bedeninin %75'i dövmeyle kaplı olan Kala tüm bunlara ek olarak, kulaklarını genişletmiş, alnına silikondan boynuzlar eklemiş ve kafasının üstüne sivri metaller monte etmiş. Dilini de ortadan kesmiş olan Kala'nın kaşlarının olması gereken yerde dövmeleri ve alnının ortasında da kabartma dövmesi bulunuyor. Unstoppable/Durdurulamaz Paul'un diğerlerinden farkı, cinsel organlarında da aşırı modifikasyona gitmiş olması ve piercing ile dövmelerin dışında, vücudunu kendi yaptığı yaralarla süslemiş olması. 1972 yılında Eric Sprauge ismiyle doğmuş olan ancak şu anda dünyada The Lizardman/Kertenkele adam olarak bilinen performans sanatçısının, dilini ortadan ikiye ayıran ilk kişi olmak gibi bir özelliği bulunuyor. İsmini böyle duyuran The Lizardman'in vücudu bir kertenkeleye benzemek için neredeyse tamamen yeşil bir dövmeyle kaplı, dişleri müdahaleyle keskinleştirilmiş ve kafasında sayısız teflon çıkıntılar eklemiş. Yakın zamanda İstanbul'u da ziyaret edip televizyonlarda görünmüş olan The Lizardman, sahne gösterilerine devam ediyor. The Lizardman'in İstanbul fotoğrafları için buraya bakabilirsiniz. Aralarında, en dikkat çekici olanı ise, 44 yaşında bir bilgisayar tamircisi olan Dennis Avner. Bir Kızılderili kabilesinde büyümüş olan Dennis Avner, Kızılderili ismi olan Takipteki Kediyi hak etmek için, totem hayvanı olarak seçilen Kaplan'a dönüşmek amacıyla 22-23 yaşlarında vücuduna çeşitli müdahalelerde bulunmaya başlamış. Kaplan çizgilerinden oluşan dövmelerle başlayan çalışması, burun ameliyatı, kaplandaki gibi sivriltilmiş dişler, bir kuyruk ve pençelerle devam etmiş.


Baremin 7. derecesinde memur Yakov Petroviç Goladkin o gece deliksiz uykusundan uyandığı zaman, herhangi bir sabah gibi bir sabah işyerindeki masasına oturduğunda, karşısında kendisiyle aynı adı taşıyan, kendisine tıpatıp benzeyen başka bir memurun oturduğunu görür. Karşısındaki ikizi, kendisinin öteki beni, çifti, belki de yarılmışıdır. Çift arasında, ikiye bölünen dünyasında Goladkin'i deliliğe kadar sürükleyecek gülünç, abdürd, tekinsiz, anlamsız, ürkütücü, tuhaf bir savaş başlar. Dostoyevski'nin 1846'da yayımlanan romanı, 19. yy Avrupasında karşımıza çıkan doppelganger temasının en etkileyici yapıtlarından oldu. Öteki, hem bizi gölge gibi takip eden ikizimiz hem de kendimiz farkında olmadan -haliyle- şizofrenimizi yansıtan gerçekliğimizin karşımızda duran, kanlı canlı ispatıdır. Goladkin, bulunduğu mevkiyi o kadar sever ki, statüsünü korumak için, statüsünü kaybedeceği korkusuyla, başta uşağı olmak üzere yakın çevresiyle amansız bir mücadeleye girişir. Kendi varlığını ispat etmeye çalıştıkça, hem komik hem de dehşet verici ruh halini sergiler. Edgar Allan Poe da, 1839'da, ikiz temasıyla öne çıkan hikayesi William Wilson'u yayımlar. Poe'nun hikayesinde kahramanın doğum günü yazar ile aynıdır. Wilson, sesi hariç kendisini tümüyle taklit eden benzerinden duyduğu huzursuzlukla asaletinden beklenmeyecek işler yapar. Poe'nun kahramanı, yazarının hayatındaki gibi genel toplumsal normların dışına kayar ve kendini yok etmeye doğru ilerler. Doppelganger Mısır, kelt ve kuzey ülkelerindeki mitolojilerde olduğu gibi, kahramanın baş edemeyeceği, içini çürüten bir hortlak biçiminde yaşamımıza girer, gölgemiz olur. Poe, ikizinin yarattığı dehşet temasını Washington Irving'in maskeli benzeyeninin peşine düşen ve yüzünü görmek için kan döken bir İspanyolu anlatan makalesinden aldığını söyler. Aslında Irving de konuyu Alman edebiyatından almıştır. Amerikan edebiyatını etkileyen E. T. A. Hoffmann, doppelganger temalı romanını yazarken, öncülü bir başka Alman romantiği Jean Paul'den etkilenir! Hoffman, Mozart'ı o kadar sever ki, Amadeus ismini alır ve ikiz kavramında unutulmaz olur. Öteki'yi konu alan Stevenson'un Dr. Jekyll ile Bay Hyde'ı iyi ve kötü arasında çizgi çekerken, ikizimizin Güney Amerika durağı Borges'te, kör ozanın alter-egosu Borges ve Ben yapıtında yatak değiştirir. Borges kendi ikizini düşsel bir yaratık şeklinde düşünüp, kendisini izleyen ile seyirci arasında böler. Öteki izleği çağdaş edebiyata Dövüş Kulübü ile uzanırken, Türkiye'ye de en bilinen yapıtlardan Orhan Pamuk'un Beyaz Kalesi ile girer. Demek ki, öteki kimliğiyle mücadele eden yazarların soyağacı günümüze dek uzanıyor. Bunda her yazarın aslında bir başka yazar olma isteği yatar diyebiliriz. Hint teolojisine göre ben dediğimiz ego, bir izleyicidir aslında. Sürekli kendimize bakmakla, kendimizi izlemekle yükümlü olduğumuz bir lanet. Schopenhauer'in donan oklu kirpi benzetmesindeki gibi, hiç kimse, komşusuna fazla yaklaşmaya katlanamaz öte yandan. Memlekette de, uyandığımız soğuk kış sabahlarında, 7. derecedeki memur Yakov Petroviç Goladkin, William Wilson, Tyler Durden ya da Borges gibi, her baktığımız insanda kendi yansımamızı görmekten dehşete düşen ancak yine de donmamak için birbirine yaklaşan oklu kirpiler gibiyiz. Bir yandan statülerimiz korumak için karşımızdaki ötekilere karşı amansız bir kavgadayız. Öte yandan gerçek olan karşımızdaki mi yoksa izlediğimiz kendimiz mi, ondan emin olamıyoruz. Bizi yansıtan aynaları bir kırsak, doppelgangeri yok etsek, sonrası hep güzellik sanıyoruz.


Yeşil Gazete, 16 Ekim'de Alternatif Medyayı tartışmak için bir şenlik düzenliyor. İnternetten yayın hayatını sürdüren Yeşil Gazete, dünyada etkinliğini giderek arttıran alternatif medya konusunu hem masaya yatırmak hem de ülke içerisindeki alternatif medya ağlarını bu şenlik kapsamında bir araya getirmek gayesi ile Alternatif Medya Şenliği'ni düzenliyor. Söyleşilerin ve şenlik etkinliklerinin herkese açık olacağı organizasyon hakkında daha fazla bilgiye sitemizden de ulaşılabilir. Alternatif Medya Şenliği 16 Ekim Pazar günü 11:00 24:00 saatleri arasında İstiklal Caddesi Daracık Sokakta bulunan otopark alanında düzenleniyor. Mekan aynı zamanda Yeşil Ev'in yanında bulunan otopark alanı olarak da biliniyor. Yeşil Ev'in içerisinde gerçekleştirilecek paneller sırasında şenlik mekanında stand açan alternatif medya portalları hem birbirleri ile irtibata geçme hem de şenliği ziyaret edenlere kendilerini tanıtma imkanını bulacaklar. Sokak sanatçıları Şafak Yüreklik ve Bülent Develi ise gün içinde yapacakları performanslar ile alternatif medya şenliğine alternatif bir bakış açısı kazandıracaklar. Alternatif Medya Şenliği şenlik alanında 20.30'da sahne alacak olan Serbest Radikaller grubunun konseri ile sona erecek.


Oscar Wilde'ın en bilinen romanı Dorian Gray'in Portresi'nde, romanın kahramanı Gray, olağanüstü güzelliğe sahip genç bir erkektir. Kendisine hayran bir ressamın yaptığı tablodaki kendi suretine aşık olan Dorian Gray, hem sonsuz bir kibri, hem de yaşlanmayı reddedip, yaşlandığı halde genç kalmaya çalışan bir bir adam olarak tasvir edilir. Ressamın Gray'in güzelliğinden etkilenip eşcinsel dürtüleriyle birlikte tapınmaya yaklaştığı tablosunu yaratması, Gray'in portreyi kendi aynası gibi görmesi ve kendi suretine karşı mücadelesine döner. Devamını, okumayanlar için tavsiye edelim. Oscar Wilde da, kendi bisükselliği ile hayatı alt üst olmuş bir yazardı. Viktorya döneminin katı ahlak anlayışında, yaşam tarzı ve estetizmi savunmasıyla erkekleri dişileştirdiği suçlamasına uğrayıp sonu Reading zindanında bitecek mahkemeler, kürek cezaları ve hapis yaşantısının ardından, çıktıktan sonra sadece üç yıl, o ad neredeyse aç bir halde acı çekerek ölür. Mezarı bu gün Paris'te Pere Lachaise mezarlığında Jim Morrison'a yakın bir yerdedir ve hayranlarının öpücük izleriyle doludur. Oscar Wilde'ın, aralarında Walt Whitman'ın da bulunduğu sevgilileri arasında bir de John Gray vardır. Verlaine, Mallarme, Rimbaud gibi şairleri İngilizceye çevirmiş olan bu şair, Oscar Wilde ile tanışmış. Genelde kitaplarda ya da Oscar Wilde biyografilerinde pek rastlanmayan bu şair, partneri olan ve eşcinselliğin ilk dönem savunucularından olan Fransız şair Marc-Andre Raffalovich ile neredeyse tüm hayatı boyunca birlikte olmuş. Yaşamının son yıllarında katolikliğe dönen ve hatta eğitim alıp rahip olan John Gray, 1934 yılında ölmüş. Kendisi kabul etmese de, isim benzerliği ve Oscar Wilde'ın sevgililerinden biri olması dolayısıyla, Dorian Gray'in portresi, aşağıda fotoğrafını gördüğümüz John Gray'in portresi olabilir sanki. Edebiyat, gizemleriyle güzeldir.


İngiliz yazar Doris Lessing 1919'da babasının bir bankanın yöneticiliğini yaptığı İran'da doğdu. Beş yaşında ailesiyle birlikte Zimbabwe sınırları içinde bulunan bir çiftliğe taşındı. Salisbury'de bir Katolik okulunda eğitim gördü. 14 yaşındayken ailesine isyan ederek okulu bıraktı ve sırasıyla hemşirelik, telefon operatörlüğü ve katibelik yaptı. 18 yaşında Rodezya parlamentosunda çalışmaya başladı ve ülkede ırkçılık-karşıtı bir sol partinin kurulmasında rol aldı. 1943'te sona eren ilk evliliğinin ardından Komünist Partisi'ne katıldı ve Alman siyasi eylemci Gottfried Lessing ile evlendi. 1949'da eşinden ve Rodezya'dan ayrılıp oğluyla birlikte Londra'ya geldi. O tarihten beri yaşamını profesyonel bir yazar olarak Londra'da sürdürdü. Lessing çok sayıda romanı ve kısa hikayesinde, daha çok 20. yüzyılın toplumsal ve siyasi karmaşasına yakalanmış bireylerin yaşamlarını ele alıyor. Eserlerinin başlıca temalarının feminizm, cinsiyetler arası savaş ve bütünlük peşinde koşan bireyler olduğu söylenebilir. Lessing'in çoğunlukla Afrika'nın güneyinde ya da İngiltere'de geçen eserlerindeki solcu, bağımsızlığına son derece düşkün ve feminist kadın kahramanlar, tıpkı yazarları gibi, içinde yaşadıkları toplumların kültürel kısıtlamalarına karşı başkaldırıyor. En çok okunan ve en çok çevrilmiş romanı 'Altın Defter' (1962), kadın hareketinin köşetaşlarından biri olarak görülüyor. Doris Lessing'in Türkçeye çevrilmiş eserleri arasında şunlar sayılabilir: 'Türkü Söylüyor Otlar', 'Gene Aşk', 'Kanopus Arşivleri', 'Mara ile Dann', 'İçinde Yaşamayı Seçtiğimiz Hapishaneler', 'Beşinci Çocuk', 'Terörist', 'Siyah Madonna' , 'Sevme Alışkanlığı', 'Cehenneme İniş İçin Açıklama', 'Evlenmeyen Adamın Hikayesi'. Okumanın tek yolu var. Kütüphaneye ya da kitapçıları gezersiniz, ilginizi çeken kitapları alıp sadece onları okursunuz. Sizi sıkarlarsa bırakırsınız, kimi zaman atlayarak okursunuz ama asla, asla ve asla zorunlu olduğunuz için okumazsınız çünkü o zaman trend ya da harekete dahil olursunuz. Unutmayın ki yirmi ya da otuz yaşındayken size sıkıcı gelen bir kitap kırk ya da kırk beş yaşınızda size yeni kapılar açabilr ya da tam tersi. Asla bir kitabı sizin için uygun olan zaman dışında okumayın. D. L.


Dornbracht, bilenler bilir, yüksek kaliteli ve lüks banyo donanımı ve mutfak aksesuarları üreticisi olan bir firma ve 50'li yıllardan bu yana gerek bu alanlardaki başarıları gerek çevreci yaklaşımları olsun gayet istikrarlı bir şekilde ilerleyen ve gelişen bir aile şirketi. Bizi ilgilendiren ise düzenledikleri kültür projeleri. Pek çok daldan çeşitli sanatçılara sponsorluklarının yanı sıra düzenledikleri paneller, tiyatro/dans gösterileri, fuar etkinlikleri ile dikkati çeken Dornbracht, Dornbracht Edges adını verdikleri sergi serisine, Ocak 2009'da, küratörlüğünü Mike Meire'ın yaptığı Global Street Food ile başladı. Global Street Food sergisinde, Arjantin, Vietnam, ABD, Sudan gibi ülkelerin kendine has yiyeceklerini satan sokak satıcılarının pazar yerleri, mini gezer mutfakları heykelleştiriliyor, yerden ve zamandan tasarruf ederek ayaküstü yiyecek-içecek tüketimi ve alışverişi kültürel kimlik çatısı altında inceleniyor. Gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerin heykelleri arasındaki farklar kadar, şehir yaşantısını pratikleştirmek için amacı dışında kullanılan malzemeler de dikkat çekici.


Dostoyevski, insan ruhunun derinliklerinde yeraltı devrimi olarak nitelendirebileceğimiz bir çağ başlangıcının hem düşünürü hem de ressamıdır. Yüzeyde değişen bir şey yoktur. Eski yaşam biçimi son kez Aleksandr çağında toparlanmak istenmiş ve görünüşte kalan bir refah ortamı yaratmıştır, oysa alt katmanlarda güçlü bir hareketlilik söz konusudur. Ancak, ne kuramcıların, ne de akıma yön veren eylemcilerin haberi vardır olup bitenden; onların yarattığı bir durum değildir bu. Aslında onları yaratan durumdur bu. Bu insanlar dış görünüşlerinde hareketlidirler, ancak ruhen edilgindirler ve arkalarından gelen akımların önünde sürüklenirler. Dostoyevski hazırlanmakta olan Rusya'nın ve belki de evren çapındaki bir devrimin ideolojik temellerinin niteliğini o üstün sezgisiyle görmüştür. Tam bir kahin gibi, devrimi önceden sezmişti. Zaten devrim tam onun öngördüğü biçimde oluşmuştur. Dostoyevski, devrimin iç diyalektiğini açığa çıkarıp, ona biçim verir; esas niteliğinin, çevredeki deneysel gerçeğin oluşturduğu dış koşullardan değil, ruh evriminin derinliklerinden kaynaklandığını kanıtlar. Ecinniler, yaşadığı zamanın romanı değil, geleceğin romanıdır. 1860-1870 yıllarında Rusya'da henüz bir Stavrojin, ya da bir Kirilov, bir Şatov, ya da Peter Verhovenski, veya Şlgaliyev yoktur; bu tipler, sonradan, yirminci yüzyılda çıkmışlardır ortaya; insan ruhu karmaşıklaştıktan ve din ilhamları ülkeden geçip gittikten sonra. Ecinnilerin konusunu esinleyen Neçayev olayının kitapta anlatılanla ilgisi yoktur; çünkü Dostoyevski yüzeydeki olaylarla ilgilenmez ruhun derinlikleri ve son ilkeler ilgilendirir onu. Dostoyevski, devrimin iç diyalektiğini açığa çıkarıp, ona biçim verir; esas niteliğinin, çevredeki deneysel gerçeğin oluşturduğu dış koşullardan değil, ruh evriminin derinliklerinden kaynaklandığını kanıtlar. Bu ilkelerin anlamı sadece ileriye yönelik düşünerek anlaşılabilirdi. Dostoyevski, tüm dikkatini, kaynaşmaktaki devinimin er geç varacağı noktada, var olacak olan üzerinde de toplamıştı. Onun gibi bir sanatçı dehasında, geleceği görme zaten kendiliğinden vardır. Dostoyevski'nin devrim karşısındaki tutumu, kötüye olan yaklaşımında da görülen bir çatışkıya dayanır. Devrimleri oluşturan sahte ve haksız ruha Dostoyevski'den daha güçlü karşı çıkan görülmemiştir; devrimlerde, Deccal'in gizil güç halindeki ruhunu ve insanı Tanrı'ya dönüştürmenin bir safsatadan ibaret olduğu gerçeğini görmüştür. Onu bir tutucu ya da bir gerici olarak nitelendirenleyiz. O çok daha geniş ve derin bir anlamda ruh devrimcisiydi. Devrim ruhunun doğuşundan önce var olan, statik ve devinimsiz bir yaşam kavramına dönme olanağı görmüyordu. Bir vakitler var olan o dinginliğin geri geleceğini düşleyemeyecek derecede ileri görüşlüydü. Akımların, güçlerini nerden aldıklarını ve nereye yöneldiğini ilk gören oydu. Dünyanın sonu geliyor diye yazıyordu günlüğünde. Tutucu bir tutum değildi bu. Devrime karşı düşmanlığı, eski toplum düzenine düşkün, gerici zihniyetli bir kimsenin düşmanlığı değildi; Deccal'a karşı giriştiği büyük çabasında, İsa'dan yana çıkmış, ileriyi gören bir adamın düşmanlığıydı. Yüzünü, mahşer gününün son kavgana çevirmiş İsa'yla birlikte yürüyen kişidir geleceğin adam; kendiyle birlikle, her zerresi Deccal İle birlikte yürüyen ve mahşer günü Deccal'in saflarında çarpışacak olan geçmişin adamı değil Devrimcilerle karşı devrimciler arasındaki çatışma, genelde yüzeysel bir sorundur. Karşıt çıkarlar vardır: Bir yanda yerleri başkaları tarafından alman, bir zamanlar var olmuş olanlar , Öte yanda, şölenlerde artık baş köşeye geçen, onların yerine gelenler vardır. Taraflardan herhangi birine bağlanamayan bütün büyük adamlar gibi Dostoyevski de, bu yarışı dışarıdan seyretmiştir. Nietzsche'ye devrimci ya da karşı devrimci denebilir mi? Demagoglar açısından bakılacak olursa, belki bunlar, Dostoyevski gibi karşı devrimci görülebilir: Ruhun ilk bakışta devrimci diye nitelendirilen her şeye düşman olması gerektiğinden, genellikle de ruh devriminin devrim ruhuna karşı olmasından kaynaklanır bu, Dostoyevski, bu tür ileriyi görenlerdendi; normal, devrimci, ya da karşı devrimci gibi kalıplaşmış nitelendirmeler yakıştırılamaz ona. Onun için devrim, herhangi bir tepkiydi. Özgürlüğün, bozulup, keyfi davranışlara dönüştüğünde, başkaldırı ve devrime yol açtığım göstermişti Dostoyevski. Tanrısal çıkış noktalarını yadsımış olan insanların kaçınılmaz yazgısıydı bu. Devrim, dış nedenlerden ve koşullardan kaynaklanmaz, içte oluşur: İnsanın başlangıçtaki, Tanrı'yla, dünyayla ve hemcinsleriyle olan ilişkilerinde baş gösteren, felaketle sonuçlanacak değişiminin bir belirtisidir. Dostoyevski bu ilişkilerin nasıl devrim yolunu açtığım göstermiş, diyalektiğini ortaya koymuştur: İnsan yaradılışının sınırlarının ve insanın yaşam biçimlerinin antropolojik bir incelemesidir bu. Dostoyevski, bireylerin yazgılarında karşı karşıya geldiği şeyleri, başka ulusların yazgılarında da görmüştü; Acaba her şey mubah mıdır? sorunu, toplum için söz konusu olduğu çapta, bireyler için de söz konusuydu; bireyi suç işlemeye götüren yol, toplumu da devrime götürüyordu. Bireyler olsun, uluslar olsun, sınırlarını aştılar mı, özgürlüklerinden yoksun kalıyorlardı. Dostoyevski, devrimin izlemek zorunda olduğu süreci görmüştü, özgürlük eninde sonunda inanılmaz bir tutsaklıkla sonuçlanıyordu; bu tutsaklığın en ince ayrıntılarını dahi açığa çıkarmıştı. Dostoyevski. Devrimi sevmeyişi bundandı, insanları tutsaklığa götürdüğü, ruhun özgürlüğünü yitirdiği için: Temel ilkelerine karşı çıkmasının nedeni, tutsaklık sonucu insanlar arasında eşitliğin ve kardeşliğin yadsınması olgusundan kaynaklanıyordu. Devrimin düş kırıklıklarını, verdiği sözleri hiçbir zaman gerçekleştiremeye-ceğini göstermişti: Deccal ile İsa yer değiştirdi mi, İsa'yla birlikte yürümek istemeyen kişiler, karşıt ruhla birleşmek zorunda kalıyorlardı. Devrim nitelik açısından Dostoyevski için her şeyden önce bir sosyalizm sorunuydu. Sosyalizmin ortaya koyduğu sorun, kafasını kurcalayan baş sorundu. Nitekim Sosyalizm üzerinde söylenmiş bulunan önemli sözlerin kaynağı odur. Sosyalizmi dinsel bir sorun olarak, Tanrı ve ölümsüzlük sorunu olarak görmüştür. Sosyalizm , diye yazıyordu, bir emek sorunu, ya da dördüncü sınıf diye nitelendirilen bir sınıf sorunu değildir; daha çok, tanrıtanımazlık sorunudur, tanrıtanımazlığın çağımızdaki somut görünümüdür, Tanrı'sız, kurulan Babil Kulesi'dir, yeryüzünü göğe çıkartmak, değil, göğü yeryüzüne indirmektir amacı. Sosyalizm, insan varlıklarının dünya çapındaki her zamanki sorusunu cevaplandırmaktadır; bu dünya cennetinin örgütlenmesidir sorun. Dinsel niteliği, özellikle Rus Sosyalizminde görülmektedir. Rus sosyalizmi tamamıyla apokaliptiktir, tarihin sonunda faciayla sonuçlanacağına inanır. Devrimci Sosyalizm, Rusya'da hiçbir zaman toplumun ekonomik ve siyasal geçici bir süreci olarak görülmemiştir; belirgin ve mutlak bir durum gibi davranmıştır. Bunu, insanlık yazgılarının çözümü, yeryüzü cennetinin kuruluşunun başlangıcı olarak görmüşlerdir. Rus gençleri ne başardı ki şimdiye kadar? Aralarında hiç var mı bir iş başaran, hadi hepsinden vazgeçtik? der İvan Karamazov. Örneğin şu kokuşmuş meyhaneyi ele alalım; burada buluşurlar, bir köşede toplaşırlar. Bunlar birbirleriyle önceden karşılaşmış değillerdir, dışarı çıkıncı da, kırk yıl birbirlerini görmeyeceklerdir. Pekiyi, burada oldukları sürece neden söz eder bunlar sanırsınız? Yalnızca evrensel sorunlardan: Tanrı var mıymış, ölümsüz ruh diye bir şey olur muymuş? Tanrıtanımazlar Sosyalizm ile anarşizm konusunu tartışırlar ve insanlığın yeniden düzenlenmesi sorununa eğilirler; hep aynı sorunlar, işte bu, Rus gençlerinin apokaliptik niteliğini gösteren, Rus Sosyalizmi ve Rus devrimi işte bu kokuşmuş meyhaneler deki tartışmalardan kaynaklanmıştır. Dostoyevski ise, bu konuşmaların nelere yol açacağım görmüştü. Şigaliyev'in dünyanın sonunu bekliyormuş gibi bir tutumu var, bu dünya sanki aslı çıkmayan kehanetlere dayanıyormuş, sanki sonu yarın değilse, öbür gün saat tam onu yirmi beş geçe gelecekmiş gibi . Bütün Rus Sosyalist Partisi devrimcileri, tarihsel yöntemleri yadsıyan, apokaliptik, ya da nihilist bakışlarla kültür çabalarını ve kültürün ağır gelişimini tıpkı Şigaliyev gibi büyük bir iç genişliğiyle seyretmişlerdir. Rus Sosyalizmi'nin mayasında nihilizm vardır, buysa kültür değerlerinin ve tarih öğretilerinin baş düşmanıdır, ancak sosyalizmin niteliğini, genelde Avrupa'daki daha ılımlı ve incelmiş biçimlerinden çok bu aşın biçiminde, saptamak daha kolaydır. Sosyalizm bir ruh durumudur. En azından nesnelerin sonuyla ilgilidir, daha aşağı düzeydeki şeylerle uğraşmaz, yeni bir din olmak hevesindedir; insanın dinsel gereksinimlerini karşılamaktır amacı. Değişmez bir öğe olarak insan toplamıma egemen olan entegral Sosyalizm, herhangi özel maddi ve ekonomik bir düzenle ilişki kuramaz. Kapitalizm yerine geçmek niyetinde de değildir, çünkü aynı etten kemikten olup, aynı zemin üzerinde yürümektedir onunla. Ancak söz konusu, Hıristiyanlığın yerine. Sosyalizmi geçirmek olduğu kesindir; çünkü kendinde de, baştanbaşa kurtarıcılık ruhu egemendir ve sefalet ile acı çekmeden insanlığı kurtaracak kutsal bir kitap getirdiğini savunmaktadır; üstelik Musevi toprağında filizlenmiştir. Museviler 'in o eski bin yıllık barış ve selamet dönemine olan inançlarının bir biçimidir; İsrail'in mucizevi yeryüzü cenneti ve zaman içre mutluluğa olan umududur. Karl Marx'ın Yahudi olması bir rastlantı değildi. Gelecekteki bir Kurtancı'ya inanılıyordu, bu kurtarıcı, İbraniler'in horlamış olduğu İsa'nın tersiydi. Ne var ki, Marx için, Tanrı'nın seçkin ulusu Kurtarıcı'yı bekleyen halk, proletarya idi. Bu işçi sınıfına, seçkin ırkın bütün sıfatlarını aktarıyordu, Dostoyevski'nin karşısında, Sosyalizm'in kusursuz kuramsal biçimleri yoktu; Marx'ı tanımıyordu; bütün bildiği Sosyalizm Fransa'daki Sosyalizm idi. Ne var ki dehası onun Sosyalizm'in Karl Marxçı gelişimi sonucu ortaya çıkacak hareketleri görmesini engellememişti. Marxçı Sosyalizm'in öyle bir yapısı vardır ki, her bakımdan Hıristiyanlığa karşıttır; ancak bu iki öğreti arasında, karşıtlıklarda görülen bir benzerlik vardır. Bununla birlikte, Marxçı Sosyalizm' in en bilinçlisi bile, kendi derinliklerinde yatan niteliğini tanımaz, yüzeyde kaldığı sürece, ruhundan habersizdir. Dostoyevski, Sosyalizm'in gizli niteliğini açığa çıkarmakta daha ustaca davranmıştır ve devrimci tanrıtanımaz Sosyalizm'in altında Deceal ruhunun, Deccal ilkesinin varlığını görmüştür. Bunun nedeni olaya burjuva ilkeleri açısından bakmasından kaynaklanmaz; tersine, aslında burjuva sınıfının tutsağı olan sosyalistlerden çok daha kökten karşı çıkmıştır o, burjuva ruhuna. Kendi de bir bakıma sosyalistti: Her konuda devrimci Sosyalizm'e karşı Ortodoks Hıristiyan bir sosyalist, kendini Babil Kulesi'ni kurmaya değil, tamamıyla Tanrı ülkesine adamış biriydi. Sosyalizmle ancak ruhsal düzeyde savaşılabilirdi; Dostoyevski de böyle yaptı, hiçbir bakımdan benimsemediği burjuva çıkarları düzeyinde bakmadı soruna. Maddeci Sosyalizm'in içinde yatan ilke, insan ruhunun ölümsüzlüğüne, özgürlüğüne inanmamaktır. İsa'nın ıssız çölde inzivaya çekildiği zaman karşılaştığı ve onu ayartmayı başaramayan üç şeye Sosyalizm dininin kucak açması bundandır, Bu Üç, taşın toprağın ekmeğe dönüşmesi yeryüzü cennetinin kurulması, bir de toplumsal mücizedir. Tanrı'nın özgür kullarının dininde yoktur bu üç şey. İnsan ruhunun özgürlüğü elinden almaktadır. Gereksinimlerinin tutsağı olmuşların dinidir. Hamurları topraktan olan çocukların dinidir. Yaşamın mutlak bir anlamı yoksa eğer, sonsuzluk diye bir şey yoksa o zaman, Versilov'un hayal dünyasında olduğu gibi, insanlara bir araya gelip dünya mutluluğunu düzenlemekten başka yapılacak bir iş kalmamaktadır. Demek ki sosyalist dinin ilk amacı insan yaşamına, sayısız acının yanında akıldışı bir ilke de getiren insan ruhu özgürlüğünü yıkmaktır. Yaşam, kolektif bir yargıya bırakılacak ve hiç bir eksik iş kalmaması koşuluyla, tek bir işe indirgenecektir. Buysa ilkin özgürlüğe son vermeden yapılamaz; bunun yapılması için, insanın ilk önce taşların ekmeğe dönüştürüleceği yalanma inandırılması gerekir. İnsan mutsuzdur; tarihi trajiktir, bunun nedeni içinde ruhsal özgürlük tohumu taşımasından kaynaklanır. Onu bundan vazgeçirtin; aldatıcı bir öneride bulunarak, ekmek vereceğim diye gönlünü elde edin, dünyada mutluluğu yarattınız gitti, demektir. Yeraltından Notlar'da, geçmişte yaşayan sırıtkan yüzlü beyefendi toplumsal uyumun ve refahın düzenini bozan akıldışı etkenin temsilcisi olarak çıkar karşımıza. Çünkü başlangıçtaki özgürlük duygusu içinde yaşamaya devam etmekte ve ona yiyeceği şeyden daha tatlı gel-mektedir. Dostoyevski'nin sosyal felsefede pek önemli bir buluşu olmuştur. İnsanlığın çektiği acılar, çoğu kimsenin günlük ekmeğe dahi muhtaç olması, insanın insan, bir sınıfın bir başka sınıf tarafından sömürülmesi sonucu değildir, insanın özgür bir yaratık olarak doğmasındandır; böyle bir kimse ruh özgürlüğünü yitirip ve dünya nimetlerine ram olacağına aç kalmayı yeğler, insan özgürlüğü, seçim özgürlüğü demektir: İyiyi kötüyü seçme, dolayısıyla da akıldışılığı, acıyı ve yaşamda trajik durumu seçmek demektir. Burada da her zaman olduğu gibi, Dostoyevski, gizli bir diyalektiği açığa çıkarmaktadır. Ruh Özgürlüğü demek yalnız iyiyi değil, aynı zamanda kötüyü de seçmektir. Ne var ki kötüyü seçmek sonunda dahi keyfi davranışlara götürmekte, keyfi davranışlarsa, insanın İçindeki ruhsal özgürlük kaynağına başkaldırması sonucunu doğurmaktadır. Böylece, dizginlenemeyen keyfi davranışlar sonunda insan Özgürlüğünü yadsımış, insan özgürlüğünden ayrılmış olur. Yıkıcı keyfi davranışlar ve öz-gürlüğe son veren kendi kendini kanıtlama yatar Sosyalizmin yüreğinde, özgürlük bir yüktür, çizdiği yol, çarmıh yoludur, başkaldıran insansa, ondan kurtulmaya çalışmaktadır. Böylece Özgürlük, sonunda zor ve tutsaklık içinde, ölüp gitmektedir. Dostoyevski'ye göre bu çelişkiden kurtulmanın tek yolu vardır; o da Hazret-i İsa'dır. İsa'da özgürlük, tanrısal lütfa erişmekte, sonsuz sevgiyle birleşmekte karşıtına dönüşme gereksiniminden kurtulmaktadır; oysa toplumsal mutluluk ve mükemmellik hayali bunun kısıtlanıp sınırlanmasını gerektirmektedir. Bunu, Şigaliyev'in düzeninde, Peter Verhovenski'de ve Katoliklik maskesi arkasında gerçekte Sosyalizm'in maddi ekmek dinini ve toplumsal karınca yuvasını salık veren Engizisyon Baş Yargıcı öğretisinde görmekteyiz. Dostoyevski tek iyinin toplumsal refah olduğu inancına, sonuna kadar var gücüyle karşı çıkar; bunun, özgürlüğü nasıl yok edeceğini gösterir. Dostoyevski, Sosyalizm ile Katoliklik arasında var olduğunu sandığı ilişkiden sık sık söz eder. Katoliklik'te olsun, Papa teokrasisinde olsun, aynı Sosyalizm'deki baştan çıkartıcı öğeyi görmektedir. Sosyalizm onun için laikleşmiş bir Katoliklik'tir. Engizisyon Baş Yargıcı bölümünün temeli budur Katolikliğe yalnızca dış biçimi söz konusu olduğundan karşı çıkılmak-tadır Engizisyon Baş Yargıcı'nın düşünceleri inşam şaşırtacak derecede Verhovenski'nin Şigaliyev'in ve devrimci Sosyalizmin başka temsilcilerinin düşünceleriyle uyuşmaktadır. Bunun nedeni, Dostoyevski'nin, papalığın, sonunda komünizm ile anlaşacağına inanmasıdır. Papalık hem de Sosyalizm düşüncelerinin, zorlama bir yeryüzü cennetinin kurulması kavramına dayanmasından kaynaklanır bu. Onun gözünde iki sistem de, vicdan özgürlüğünü yadsımaktadır. Katolikliğin ortaçağdaki iki kılıç öğretisini yanlış anlaması Roma Kilisesi'nin Sezar'ın kılıcına sahip çıkarak yeryüzü nimetleriyle esrikleşmesi, yeryüzünde bir hükümdarlık kurmak istemesi sonucunu doğurmuş; böylece Avrupa uluslarını, sonu Sosyalizmi varan bir sürece sürüklemiştir. Günlüğünde, Konvansiyon devrimcilerinden, tanrıtanımazlara sosyalistlerden komünistlere, Fransa hep Katoliklik ülkesi olmuştur, şimdi de öyledir onun hem sözüne, hem de ruhuna bulaşmıştır bu , diye yazıyor. En açık sözlü tanrıtanımazların Liberte, Egalite Fraternite ou la mort-Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik, ya da ölüm sözleri, Papa'nnın Katoliklik'teki, özgürlüğü, eşitliği ve kardeşliği özetleyen sözleri gibi çalınıyor kulağa: Sözler aynı sözler, ruh, aynı ruh; ortaçağ Papaları'nın sözleri bunlar, onların ruhu. Bugünün Fransız Sosyalizmi, Katolik Düşünce'nin, bu düşüncenin çağlar boyu süregelen gelişiminin kaçınılmaz sonucu, en sadık en kesin ifadesidir. Çünkü Fransız Sosyalizmi, Roma'dan miras kalan ve sonradan Katolikliğin tümüyle kendine düstur yaptığı zorunlu bir birlik düşüncesi üzerine temellendirilmiştir. Dostoyevski'ye göre, pek de o kadar iyi tanımadığı Katoliklik, sınırlamalar, varlıklar arası birlik, insanların yeryüzündeki hayatlarının düzenlenmesi gibi Eski Roma kalıntısı olan birtakım evrensellik fikirleri üzerine kurulmuştu. Bu fikirler aynı biçimde Sosyalizm'in de temelinde olan düşüncelerdi. Gerek Katoliklik'te, gerek Sosyalizm'de olsun, insan ruhunun özgürlüğünü yadsıma sonucuna varıyorlardı. Ne zamanki, yeryüzünde, herkese ekmek, yeryüzünde cennet gibi düşünceler ortaya çıkar, insan özgürlüğü başarısızlıkla sonuçlanır. Dostoyevski için Fransız Devrimi, antik Roma düsturu olan evrensel birlik düşüncesinin yeniden yaratılmasıydı; onun yeni bir biçimiydi. Bu düstur önceden gördüğü toplumsal devrimlerin de belli başlı Öğesini oluşturacaktı. Zamanında patlak veren Fransa-Prusya savaşında, Protestan Almanya'nın yanını tutması, insanların zorunlu birleşmesini savunan Roma düşüncesinin, yani Katoliklik ve Sosyalizmin temelini oluşturan düşüncenin ortadan kalkmasını istemesinden kaynaklanır. Dostoyevski'nin yaşadığı dönemde, Sosyalizmin en çok geliştiği yer Fransa'ydı. Hemen söyleyeyim; Dostoyevski, Almanya'da serpilmeye başlayan Sosyal Demokrasi'den ve Marxizm'den tümüyle habersizdi. Zaten bundan ötürü bu konudaki yargılarının büyük bir bölümü geçerliklerini yitirmiş bulunuyor. Ayrıca, olağanüstü bir zenginliğe ve düşünce çeşitliliğine sahip bulunan Katolikliği, teokratik düşüncenin hayallere dayanan birtakım eğilimleriyle bir tutamayız; bu da bir gerçek. Bu Katolik dünya, saymakla bitmeyen azizler, mistikler, hatta Saint François d'Assise'ler çıkarmıştır içinden ve Hıristiyan bir yaşam tarzı önermiştir. Ayrıca, Doğu Ortodoksluğu da aşamamıştır, Bizansçı Sezar düşüncelerinin yoz biçimlerini; Doğu Ortodoksluğu'nda da yoktur Dostoyevski'nin Hıristiyanlık'ta gördüğü ruhun özgürlüğü. Kısaca söylemek gerekirse, iki karşıt ilke olan Katoliklik ve Sosyalizm arasında belirgin bir benzerliğin olduğunu göstermek istemiştir Dostoyevski. Onun düşüncesinde, Sosyalist devlet laik bir devlet değil dinsel bir devlettir. Bu devletin verdiği haklardan sadece bu inanca bağlı olanlar faydalanabilirler. Sosyalist devlet, insanları zorunlu olarak tek bir gerçek etrafında birleştirmek ister; onda seçime yer yoktur. Oysa Ortodoks Bizans İmparatorluğu'nda durum değişik değildir. Karşıtlıkların yaklaştığını görüyoruz burada. İnsan ruhunun özgürlüğü bu iki karşıt kutupta aynı biçimde yadsınmaktadır. Gelip geçici erekler göğün ve Tanrı'nın ereklerinden ayrı tutulduğunda bu hep böyle kaçınılmaz olacaktır. İnsanda kişiliğin yerle bir edilmesi işleminden sonra bu zorlamalı genel öğüt, bu öldürücü entropi yasasının toplumsal alana aktarılmasındaki başarı, demokrasi için bir başarı değildir. Herhangi bir demokratik özgürlük olmayacak; çünkü demokrasi, devrimlerde hiçbir zaman başarı elde edemez. İnsanda kişiliğin yerle bir edilmesi işleminden sonra egemen olacak sınıf, zorba bir azınlık olacaktır. Sınırsız özgürlük, beni sınırsız zorbalığa götürüyor der Şigaliyev, Ancak şunu da şöyleyeyim ki benim önerimden başka bir dünya, sorununun çözüm yolu yok. Burada yanlış bir saplantıdan doğan bağnazlık söz konusu dur, bu saplantı sonucu kişilik kökten çürümekte ve sonunda insanlığın yok olmasına yol açmaktadır. Dostoyevski, bu süreci, devrimcilerin ve Rusya'daki 'gençliğin' düzensiz hayal dünyasında incelemiştir; varlık kavramının bile tüm zenginliğiyle yıkıldığını görmüştür. Toplumsal hayal kurmaların saf bir eğlence olmadığına, Rus ruhunda yaradılıştan var olduğuna, bir hastalıktan ileri geldiğine inan-mıştır. Bu hastalığı betimlemiş, seyrini çizmiştir. Gözü pek bir biçimde kendi kendiyle yetinmek isteyen, kendini beğenmişler, Tanrı'nın insanı sevip acıdığından daha çok insanı sevip insana acıdığını söyleyenler, Tanrı tarafından yaratılmış bir dünyayı yadsıyanlar ve içinde kötüyle acıya yer olmayacak daha iyi bir dünya yaratabile-ceklerini ileri sürerek böbürlenenler, ister istemez, Şigaliyev'in düşlediği ülkeye doğru yol almaktadırlar; çünkü Tanrı yapıtının düzeltilebilmesi için tutulacak tek yol budur. Staretz Zosima şöyle der: Doğrusu, onların hayalleri bizimkinden daha geniş. Adil bir biçimde düzen kurmak istiyorlar, ancak İsa'yı yadsımışlar onlar: Yeryüzünü kana bulayacaklar eninde sonunda, çünkü kan dökenin kanı dökülür, kılıca sarılanın yaşamı da kılıçla son bulur. İsa'nın Mishak'ı olmasaydı, insanlar tek kişi kalmayıncaya dek birbirlerini boğazlarlardı. Bunlar ileriyi gören sözlerdi. Dostoyevski, Rus Devrimci Sosyalizminin kökünde duygusallıkla onursuzluğun bulunduğunu söylüyordu: Sosyalizm, aramızda daha çok duygusallıkla yayılıyor. Ancak duygusallık, sahte bir hoşgörü, daha çok zalimlikle son bulan bir tür acıma duygusudur. Peter Verhovenski, Stavrojin'e şöyle der: Bizim öğretimize bakacak olursanız, temelde onur denen duygunun yadsınmasıdır, açıkça onursuzluğu benimseyerek herhangi bir Rus'u kolayca bizden yana çekebiliriz. Stavrojin de şöyle der: Onursuzluğu paylaşmak sorunudur bu. Bunun uğruna herkes bize gelecek bize koşacaktır. Ayrıca, Verhovenski Fedka Katorjnik ile benzeri alçakların devrim için önemli olduklarını söyler; Bunlar, gerektiğinde oldukça İşe yarayacak olan hoş bir topluluktur, ancak gözlerinizi onlardan ayırmakla vakit kaybetmiş olurdunuz Verhovenski, devrimci öğeler incelemesine devam eder ve şöyle der: En Önemli öğe, her şeyi birbirine bağlayan harç, kişinin, kendine özgü düşüncesi olmadığı utancıdır. Gerçek bir güçtür bu, kimsenin kafasında herhangi kişisel bir düşüncesi olamayacağı, varsa, utanacağı duruma doğru iten bir etkendir. Devrimin bütün psişik öğeleri bireysel kişiliği, onun değerini, sorumluluğunu ve mutlak değerini yadsır. Devrimci ahlak, kişiliği, ahlaksal beğeni ve yargının temeli olarak görmüyor; tamamıyla kişidışı; her türlü ahlaksal özerkliği yadsımakta; insanların araç ve gereç olarak kullanıldığım kabul ediyor, devrimci nesnenin zaferine katkıda bulunacak her aracı mubah görmekte. Devrim, nitelik bakımından ahlakdışıdır , kendini her türlü iyi ve kötü kaygılarının yukarısında görür. Dostoyevski, insan kişiliğinin saygınlığı ve ahlaksal değeri uğruna, devrime ve devrim ahlakına karşı çıkıyordu. Çünkü devrimci akımlarda kişiliğin etkin bir ahlakçı rolü yoktur. Devrim bir saplantı, bir deliliktir kişi özgürlüğünü tümüyle felce uğratan ve onu tamamıyla kişidışı ve insandışı bir gücün tutsağı kılan bir saplantıdır. Yöneticileri bile bilmez neye uğradıklarını; etkin sanırlar kendilerini, ama aslında, içlerinde dizginlerini koyuvermiş bulundukları kötü ruhların elinde, edilgen bir durumdadırlar. Joseph de Maistre Considerations sur la France adlı yapıtında, Fransız Devrimi'nin başarılarının edilgen niteliğini vurgulamıştı. Başkaldıran adam Özerkliğini yitirir: kişidışı, insandışı bir gücün hükmü altına girer. Buradadır devrimin gizi, onursuzluğu doğuran insandışılıktadır, özel düşünce sahibi olmayışta, küçük bir topluluğun zorbalığı ile geri kalanların boyun ekşindedir. Dostoyevski'nin dünya kavramı, kişidışı kolektivizmin, Hıristiyan karşıtı yaşam ile Sosyalizm dinlin sahte evrenselliğine karşı, kişilik ilkesini, kişiliğin mükemmelliğini ve mutlak değerini koymaktadır. Ancak Smerdiyakovculuk un olsun, Şigaliyevcilik'in devrimde yeri vardır, İvan Karamazov ile Smerdiyakov, Rus nihilizminin İki aynı olgusudur. Başkaldırının iki biçimidir, aynı gerçeğin iki ayrı görünümüdür. İvan nihilist başkaldırının evrim durumundaki düşünsel belirtisidir: Smerdiyakov, bunun aracı ve aşağı düzeydeki ifadesidir; biri zihin düzeyinde, ötekiyse yaşamın zeminlerinde devinir. Smerdiyakov, üvey kardeşinin tanrı tanımaz diyalektiğini dile getirmekte, içteki cezasını simgelemektedir. (İnsanlar arasında genel olarak İvan'da çok Smerdiyakov'1ar vardır, kitlesel halk hareketleri olan devrimler için de aynı durum söz konusudur). Smerdiyakov, her şey mubahtır ilkesini gerçekleştirmektedir. İvan babasının ruhunu öldürmektedir, Smerdiyakov, düşünceyi uygulamakta ve suçu fiilen işlemektedir. Bu durumda, devrim ister istemez baba katli suçuna dönüşmektedir, her türlü baba oğul bağı ortadan kalkmakta, baba zayıf ve kötü bir adam olduğundan, oğulun babadan şiddet sonucu ayrılmasını haklı çıkarmaktadır. Baba ile oğul arasındaki bu kanlı ilişki Smerdiyakovculuğu oluşturur. İvan'ın düşünce düzeyinde gerçekleştirdiği eylemi fiilen yaptığı zaman Smerdiyakov, sorar ona: Her şe-yin mubah olduğunu sen kendin söyledin, o halde neden korkuyorsun? Böylece, her şeyin mubah olduğu önerisini fiilen uyguladıklarında, devrim Smerdiyakov'larının, İvan'lara Şimdi neden korkuyorsun o halde? diye sormaya hakları vardır. Smerdiyakov'la İvan arasındaki karşılıklı ilişki, bir devrim çağındaki halk ile aydın sınıf arasındaki ilişkinin çok güzel bir örneğidir; Rus Devrimiyse, Dostoyevski'nin kahinliğini gerçekleştirmiş ve doğrulamıştır. Seyis Smerdiyakov kendisine tanrıtanımazlığı ve hiçliği öğretmiş olan İvan'dan nefret eder ve başkaldırıp da her şey mubahtır , düşüncesini uyguladığında, ülkesi ölüm tehlikesiyle karşı karşıya geldiği bir anda: Rusya'dan da, Rusya ile ilgili her şeyden de nefret ediyorum, der. Çünkü kişinin devrimci yadsıması sonucu, atalarımız ve geçmişimizle tam bir kopuş baş göstermiştir, ölümden sonra diriliş yerine, bir öldürme dini hüküm sürer olmuştur. Şatov'un öldürülmesi devrimin somut bir sonucudur. Dünyada cennet ve iyiliğin kesin zaferine dayanan uyum sorununa üç olağan çözüm vardır: Bir, iyilik içinde kurulan, yaratıcı güçten, acıdan ve evrensel trajediden arındırılmış seçim olanağı tanımayan uyum; iki, dünya tarihinin zirvesinde yer alan, ölüme mahkum nesillerin onulmaz acı ve gözyaşları pahasına elde edilen, mutlu yarınlara araç olmaktan başka geleceği bulunmayan uyum; üç, insanın, acı çekerek ve özgürlüğüyle vardığı ve Tanrı'nın önünde yaşayıp acı çekmiş olanların tümünün er ya da geç ulaştıkları uyum. Dostoyevski bunlardan ilk ikisini bir yana bırakıp sadece üçüncüsüyle ilgilenir; yalnızca üçüncüsünü kar bul eder. Kendisinin tam nerde olduğunu anlamayı bazen güç kılan, bir karmaşıklık vardır diyalektiğinde. Yeraltından Notlar'ın kahramanının, ya da İvan Karamazov'un dile getirdiği düşüncelerin ne kadarı kendisinindi? Versilov'un yeryüzü cennetine karşı tutumu neydi, ya da Tuhaf Bir Adamın Düşü adlı hikayesine karşı tutumu neydi? Düşünce düzenleri son derece dinamik ve çelişkiliydi: Devinim içinde olan birini durdurup, kesin bir evet , ya da hayır yanıtı istemek boşunadır. Yeraltı adamının ya da İvan Karamazov'un, gelişmeyi bir tür din haline getiren düşünceye ve gelecekteki evrensel uyuma karşı tepkisinde kesin bir gerçek görüyordu; öyle ki, onlardan yana çıkıyor ve onlarla birlikte başkaldırıyordu. Gelişmeyi bir tür din haline getiren doktrinlerde temel çelişkilerin bulunduğunu söylüyordu. Bu, gelecekte onlardan yararlanacak kişiler için, evrensel bir mutluluk demek olabilirdi, ancak, yolu emekleriyle ve acılarıyla hazırlayan sayısız kuşaklar için ölüm demekti. Dinsel ve ahlaksal bir bilinç böyle bir fiyata satın alınan uyumu kabul edebilir mi, bu koşullardaki bir gelişmeyle işbirliğinde bulunabilir mi? Dostoyevski'nin sesi İvan Karamazov'un ağzından şöyle çıkıyor: Kesinlikle kabul etmiyorum bu Tanrı işi dünyayı, var olduğunu bilmeme karşınonu tanımak istemiyorum, Tanrı'yı kabul etmediğimden değil; onun yarattığı dünyayı kabul etmiyorum. Açıklayayım, bir çocuğun tüm temizliği ve saflığıyla inanıyorum ki, acı giderilecek, ortadan kaldırılacak, İnsan çelişkisinin şaşırtıcı gülünçlüğü, zavallı bir serap gibi, öklitçi zihnin bir parçası gibi, yok olup gidecek ve dünyanın sonunda sonrasız uyum anında, öyle görkemli bir şey oluşacak ki, her yüreği baştan çıkartacak; tüm öfkeyi dindirecek; insanın her suçunu, dökmüş olduğu tüm kanlan bağışlatacak ve bunu o kadar iyi yapacak ki, insanın başına gelenler, bağışlanmış olmakla kalmayacak, aynı zamanda doğrulanmış olacak. Bütün bunlar yer alacak ama gene de bunu kabul etmiyorum, etmeyeceğim de... Acılarım ve günahlarım gelecekte oluşacak bir uyumu zenginleştirsin diye değil... Sorarım size, sonrasız uyum için herkesin acı çekmesi gerekiyorsa, çocukların bununla ilgisi ne? Ne çekmeleri gerektiğini, bedelinin ne olması gerektiğini, kesinlikle almıyor aklım. Neden onların da gübre gibi kullanılması gerekiyor? Daha yüksek bir uyuma yokum ben. Minik yumruğuyla göğsüne vurarak işkence çeken ve gürültülü bir kulübede yerde yatmış, iyi ve merhametli Tanrım diye suçsuz hıçkırıklarla ağlayan bir tek çocuğun bile gözyaşlarına değmez, çünkü bu gözyaşlarının kefareti yoktur, olmadıkça da, herhangi bir uyum sağlanamamaktadır. Böylece İvan Karamazov iyiyle kötü arasında herhangi bir ayırımı kabul etmemektedir; insan yazgısı yapısının suçsuzlara bedel ödeten mimarı olmayı istememektedir. Evrensel uyuma giriş biletini Tanrı'ya geri vermektedir. Dostoyevski, İvan Karamazov'un düşüncelerini olduğu gibi benimser mi? Hem evet, hem hayır. İvan'ın diyalektiği öklitçi bir fikrin , yaşamın üstünde herhangi bir fikir kabul etmeyen bir tanrıtanımazın diyalektiğidir. Ancak başkaldırışında Dostoyevski'nin kendine ait olan bir gerçeği saklayamamaktadır. Tanrı olmasaydı, Kurtarıcı ve bağışlanma diye bir şey olmasaydı, tarih sürecinde bir anlam bulunmasaydı o zaman dünyanın gelecekteki uyumunu yadsımamız ve gelişme fikrine iğrenç bir şey olarak bakmış gerekecekti. İvan Tanrı'yı yadsıdığı gibi dünyayı da yadsıdığı için gelişme ve devrimci Sosyalizm dininin sıradan peygamberlerinin üzerine çıkmaktadır. Bu bir kahinlik başyapıtıdır. Genellikle dünyaya aşın tutkunluk tanrıtanımazlık kavramıyla bir gider: bu dünyanın dışında herhangi bir şeyin olmadığım saptayan bir düşüncedir. Yaşamda gerçekleşmeyen üstün bir düşünce gelecekteki bir uyuma aktarılmaktadır. Ancak Dostoyevski, Tanrı'ya başkaldırmanın sonucunu ve nesnelerdeki tanrısal anlamı göstermektedir: öklitçi fikir tanrıtanımazlığı, aynı zamanda dünyayı da yadsıyacak, uyuma başkaldıracak ve en son din olan Gelişmeyi de yadsıyacaktı. Dediğine göre, bu son aşama, olumlu bir gerçekle uyuşmaktadır: Başkaldırının, dünyayı ve varlığı yadsıyan sürecinde devrimci Gelişme dininin bir aldatmacadan ibaret olduğu gerçeğinin bilincine vardığımızda, tek bir yol kalıyor: Hazret-i İsa'nın yolu. Bu bakımdan, İvan Karamazov'la Dostoyevski bir bütünün iki yarısı. Tanrısal bir anlam varsa eğer, öklitçi fikrin göremediği bir kurtarıcı varsa, yeryüzü yaşamının kendi bir kefaretse, dünyanın kesin uyumu bir yeryüzü cennetinde olmayıp, Tanrı katındaysa işte o zaman, bu dünya kabul edilebilir ve sayısız acılarla dolu tarihi haklı çıkartılabilir. Keyfi davranışın gelişmesi ve başkaldırı, eskiden tuttuğunu sonradan yadsımak zorunda kalacağından, kendi kendini öldürmek demektir. Tarih mirasını yadsırsak, erek ve amaçlan, gelişmeye dayanan sosyalizm dinini de yadsımamız gerekecektir. Olmuş olanın haklı çıkarılması ve kabulü olmadan, olacak olan haklı çıkarılamaz ve kabul edilemez: Geçmişle gelecek aynı yazgının bölümleridir; Zaman dilimi yenilmeli ve geçmiş, şimdi ve gelecek tek bir sonrasızlıkta birleşmelidir. Ancak o zaman dünya tarihi ve çocukların gözyaşları doğrulanabilir: Ölümsüzlük diye bir şey arsa eğer, tarih sürecinin kabul edilmesi gerekir; yoksa geri çevrilmelidir. Bu bakımdan Dostoyevski, yukarda verien çölüm yollarının, gelişmeyi evrensel uyumun tek koşutu durumuna getiren, ikincisini geri çevirmiştir; özgürlüğün yitirilmesine dayanan bir uyumu, iyiyle kötü arasında ayırım yapmayan dünya tragedyasının ilişmediği bir uyumu kabul etmemiştir. Yitirilmiş bir cennete dönüş söz konusu olamaz. İnsanın uyuma seçim özgürlüğüyle erişmesi gerektir. Kötüye Özgür olarak üstün gelecektir; zorlama uyumun değeri olmadığı gibi tanrısal varlıklar soyunun saygınlığına yakışmaz bu. Gülünç Bir Adamın Düşü ndeki cennet betimlemesinin kanıtladığı budur. İnsanın sonuna kadar acı çekeceği özgür bir yoldan yürümesi gerekmektedir ve Dostoyevski bu yolun sonuçlarını gösterir bize. Dünyanın ve insanın gereğinden fazla büyütülmesi ve abartılması, yıkıma ve varlığın yok olmasına neden olur. İnsanın Tanrı İnsan haline dönüşmesi kaçınılmaz olmaya başlar. İnsan özgürlüğü ve tanrısal uyum ancak İsa'nın varlığında bağdaşabilir. Evrensel sorunun üçüncü çözüm olanağının belirlediği nokta budur. Son uyum ve cennet sorunları Dostoyevski'de Kilise aracılığıyla çözüme ulaşır. Dostoyevski'nin, Katolik teokrasi ve Sosyalizm'in yeryüzünde cennet ütopyasına karşı geliştirdiği teokratik bir ütopyası vardır. Kilise dünyaya hükmetmelidir buna göre. Rahip Payisyus, Kilise bir devlete dönüşmemelidir der. Roma'nın hayali hep bu olmuştur. Tersine Devlet, Kiliseye dönüşmelidir, ona ulaşabilmeli, dünyadaki Kilise olabilmelidir. Bu düşünce Ortodoksluğun temelini oluşturur ve Roma'ya da ultraromantizme de ters düşer. Işık Doğu'dan doğacaktır. Kilise henüz bir Krallık, bir Tanrı Krallığı olmamıştır. Aziz Augustin'den sonraki Katolik öğretisinin söylediği şey gerçekleşmemiştir henüz. Kilise'nin içinde, bir Krallığın kendinden gelişebilmesi gerekir. Dostoyevski, Hıristiyanlığın yeni bir Tanrı esini yaratacağına inananlardandır. Bu dinsel yenilik, onun düşüncesinde, apokaliptik bir ulus olan Rus ulusundan kaynaklanacaktır. Dostoyevski'nin gelecekte gördüğü bu yeni Hıristiyanlık çağı, yine onun düşüncesinde, İsa'da gelişecek bir kardeşlik ve özgürlükle temellenmelidir. Dostoyevski, toplumsal sevgiyi toplumsal nefretin karşısında görmüştür hep. Öbür bütün Rus düşünürleri gibi o da (burjuvazi egemenliğindeki uygarlıklara karşı çıkmıştır; Bundan ötürü de Batı Avrupa'da gelişen ve serpilen burjuva uygarlıklarına düşman kesilmiştir. Dostoyevski'nin kendine özgü teokratik ütopyalarında, tanrıtanımaz Sosyalizm ve Anarşizm'den ayrılan, Hıristiyanlığa bağlı özgün bir Sosyalizmin ve yine özgün bir Anarşizmin öğelerini buluruz. Onda Devlet kavramı tam olarak geliştirilmiş bir kavram değildir; monarşizmiyse anarşik bir yapı göstermektedir. Tüm bu saptamalar, Dostoyevski'nin dinsel nitelikteki toplumsal kuramlarının görünürdeki kadarıyla dinsel bir mesihçiliğe bağlanabileceğini gösteriyor; Ruslar'ın dinsel popülizm 'i de bunun bir göstergesidir zaten.


Ruhu huzur bulsun, Douglas Adams'ın 2001'de aramızdan ayrılışından sonra yayımlanan The Salmon of Doubt Galakside Son Bir Kez Otostop Çekmek adlı derleme kitaptan Cookies Kurabiyeler adlı bölümü okumak üzeresiniz. Adams, katıldığı konferanslarda, seminerlerde, arkadaş meclislerinde ve benzeri ortamlarda bu olaydan pek çok kez bahsetmiştir ve olayın gerçekten yaşanıp yaşanmadığı tam olarak bilinmektedir. Anlatacaklarım gerçek bir insanın başına gelmiş, gerçek bir olaydır ve söz konusu olan insan da benim. Bir trene yetişmeye çalışıyordum. Olay 1976'nın Nisan ayında İngiltere, Cambridge'de meydana geldi. Gara erken gelmiştim ve trenin kalkmasına daha zaman vardı. Kendime, bilmecesini çözmek için bir gazete, bir fincan kahve ve biraz kurabiye almaya gittim. Sonra bir masaya oturdum. Sahneyi gözünüzün önüne getirmenizi istiyorum. Bunu kafanızda net bir şekilde canlandırmanız çok önemli. Masa, gazete, bir fincan kahve ve bir paket kurabiye. Karşımdaysa takım elbiseli, çantalı, son derece normal görünüşlü bir adam oturuyordu. Tuhaf bir şey yapacak gibi görünmüyordu. Bununla birlikte şöyle yaptı: Ansızın öne doğru eğildi, kurabiye paketini aldı, yırtarak açtı, içinden bir tane aldı ve yedi. Şimdi, bunun, İngilizler için hiç de kolayca başa çıkabilecekleri bir durum olmadığını söylemeliyim. Bizim geçmişimizde, yetişme tarzımızda ya da eğitimimizde, güpegündüz kurabiyelerimizi çalan biriyle nasıl baş edebileceğimizi gösteren hiçbir şey yok. Sonunda düşündüm ki, bunun için hiçbir şey yapmayacaktım. Sadece harekete geçmeliydim; kendimi zorladım ve paketin gizemli bir şekilde daha önceden açılmış olduğunu farketmemiş gibi yaptım. İçinden bir kurabiye çıkardım. Bu onu kendine getirir, diye düşündüm. Ama hayır getirmedi. Çünkü bir iki dakika sonra yine aynı şeyi yaptı; bir kurabiye daha aldı. İlk seferinde konu etmemiş olmak, ikinci sefer konuyu açmayı daha da zorlaştırıyordu. Afedersiniz, elimde olmadan dikkatimi çekti de... Yani, olmuyor. Böylece bütün paketi bitirdik. Bütün paket dediysem, zaten yalnızca sekiz kurabiye vardı, ama bana sanki bir ömür sürmüş gibi geldi. O bir tane daha aldı, ben bir tane, o bir tane aldı, ben bir tane. Nihayet bittiğinde ayağa kalktı ve yürüyüp gitti. Yani, aslında hemen öncesinde anlamlı anlamlı bakıştık ve sonra gitti. Derin bir nefes alıp rahatladım, arkama yaslanıp oturdum. Bir iki dakika sonra tren yaklaştığında, kahvemin kalan kısmını yudumladım, gazetemi aldım. Ve altından kurabiyelerim çıktı.


Bir yedeği olmalı kirpikleri kendine küs yağmurun. Yoksa kokmazdı her öpüşün ardından omzunu uçan duvarda siyah beyaz ayna! Şiir sarmaşıklı adam, paslı bir gemi kalıntısında yontuyor uslu silahını. Masa başında geçilmiş düşün mektubu ters çevrildi kum saatine. Kaygı Anıtı sevişmek kurdelesinin kölelerce kesilmesiyle açıldı. Miniksin yatağımdaki doymamış aşka. Aramızı işleyen karanfil; arnavut kaldırımında unutulmuş, eski. Sabaha karşılara yutarak ağzını böbürleniyor; dağılan pezevenkler gibi. Bileğinin çıplak yemininden masadaki camın kanaması durmuyor. Karanfil hıçkırıkla yakıyor kışta kalan sigarasını. Kalbin yüzeyde salınan bir ceset, üzerinden leylekler göç ediyor. Daha fazlası değil bir manzaranın güzelliğinden koltukaltın. Daha azı hiç sayılmaz bir damla çiğden göğüslerindeki ter. Doymuş seks oranında haz düşüklüğü doymamış aşk oranında yalnızlık yüksek. İnsansız bir çehre oluyor gerdeğe hazırlanan gelin. Bacaklarının arasında kozalaklar; ayakyolu ve sülfür döküntüsü. Sıcak basıyor ovayı gecenin bitmeyen şarkısından. Ağzı bit yuvası; frengili esnemeler. Izgara yapıyor arka balkonunda tilki, çürük yumurta ve ezik kan. Bir sokak gürültüsünden gelir tabağın canlı hüneri. Aşk, pantolonun içindeki güveni yere çalarken sutyene sıkışmış onur nefes alamıyor. Bütün vajinalar kör olsa penisler makyaj yapardı. Aklımdan çıkmıyor. İkizkenar uykusundan uyanıyor şehir. Çıplak aralıyor göz kapaklarını. En uzun tırnağı kaşıyacak kır evinin eşitsiz manzarasını. Sindirilmiş uykunun posası aralıksız giden sinyaller. Fetiş yumru. Saten meydan. Alnındaki o huysuz kırışmadan öpüyorum, acımayan güzelliğinin taneleri avucuma dökülüyor. Gıcır yaz mızrağının ucunu rulet masasında eylüle döndürdü. Günün otoritesi yeni İstanbul kadar korkak ya da efsanenin acemilik göbeği kesilmemiş. İkinci yaz başlangıcı bağımsız sertleşme kız tarafında edilgen bir kabul gördü. Üç deyince gülmeyi bıraktık. Tanrısal boşluklarıma tatlı ıslığıyla çekik gözlü bal çaldın. Dumanlı ve içlenmiş inlerimiz cinlerimizle. Yeni öğretim yılında zorunlu ders seksek.


Dünyanın bambaşka bir yöne gittiği, gençliğin yerinde duramadığı, isyan ettiği ya da sadece kafa bulduğu 60'lı yıllar... Almanya'da Kızıl Ordu fraksiyonu, İtalya'da Kızıl Tugaylar, ülkemizde Dev-Genç ve Amerika'da Çiçek Çocukları. Her yerde farklı şekillerde de olsa aynı duygular ve bıkkınlıkla otoriteye, iktidara, aileye yani onları boyunduruk altına alanlara karşı mücadele ediyorlardı. İlham kaynakları kitaplar, gerillalar, filmler, alkol ve uyuşturucular. Bu isyanın kabardığı ve doruk noktasına ulaştığı '68 yılından önce ise Amerika diğer ülkelerden daha hareketli bir kitlesel gençlik hareketiyle çalkalanıyordu. Evlerinden ayrılan, müziğe, kimyasallara, şiire ve aşka kafayı takmış yüzbinlerce genç, tüm ülkeyi baştan sona gezerek alternatif yaşam alanları oluşturup bambaşka bir hayat tarzını Amerikan kültürüne yerleştirmenin çabası içindeydiler. Böyle bir ortamdan medyanın da etkilenmemesi olanaksızdı. O zamanlarda kimsenin tanımadığı, yerel gazetelerde spor muhabirliği yaparak hayata tutunmaya çalışan Hunter S. Thompson, birkaç yıl içinde yepyeni bir gazetecilik anlayışı yaratacak ve tüm isyankarların takip ettiği bir yazar haline gelicekti. Kafası sürekli dumanlı gezen, elinden sigarasını ve bira şişesini düşürmeyen Thompson, çalıştığı tüm gazete ve dergilerden kovulunca, o zamanların en azılı çetesi Hells Angels'la beraber uzun bir yolculuğa çıkar ve bir yıl sonra Cehennem Melekleri: Tuhaf ve korkunç bir destan adlı bir yazı dizisi kaleme alır. Bu dizi-haberden sonra bir anda tüm gözleri üstüne çeken Thompson, bilinçli bir şekilde yeni bir haber anlayışıyla geçmişin tüm gazetecilik putlarını birer birer devirmeye başlar. Kaleme aldığı haberlerde konudan sık sık uzaklaşan, kişisel uyuşturucu deneyimlerini ve seks maceralarını ayrıntılarıyla anlatan Hunter, editörü Bill Cardoso'nun adlandırmasıyla Gonzo tarzı gazeteciliği hayata geçirmiştir artık. Tüm dünyada isminin tanınmasını ise '72 yılında yazdığı Las Vegas'ta Korku ve Nefret romanına borçludur. Yakın arkadaşı ve avukatı, Oscar Zeta Acosta ile yüklü miktarda alkol ve uyuşturucuyla birlikte kiraladıkları otomobille, bir haber için gittikleri Las Vegas'ta başından geçenleri kaleme alan Thompson kitabıyla birlikte Amerikan Rüyasına sıkı bir yumruk indirmiştir. Artık çiçek çocukları yoktur. Mutlu bir gelecek kurulamamıştır. Bencillik, hırs, adaletsizlik ve egoizm insan ilişkilerini belirleyen esas unsurlar olmuştur. Thompson ve arkadaşı, tüm bu ümitsizliğe alkol ve kimyasallarla dayanabiliyor ve dünyanın daha da kötüye gideceğini biliyorlardı.


Çocukluklarını Almanya'da geçiren Shana Lindbeck ve Meksikalı Papi Fimbres, daha sonra Portland, Oregon'da bir araya gelmiş. Geçmişten miraslarına yaratıcı bir şekilde karşılık versinler diye Almanca pis anlamındaki Dreckig'i kurmuşlar. Her ikisi de cumbia'nın melodik ritimlerine ve Almanya'nın elektronik müziğine aşina, böylece kendilerine dair ayırt edici bir stil sunuyorlar. Bu bileşenler stüdyoda sadece vintage synth ve davul makinesi kullanılarak harmanlanıyor. Stüdyoda vintage davul makinesi, synth ve modüllerle Digital Exposure'u ortaya çıkardılar; en çok kullandıkları Roland 808, DMX ve Moog Voyager oldu. İspanyolca, Almanca ve İngilizce duyduğunuz albüm, sosyal sıkıntılara değinirken, Own Your Shadowda varlık ve çevre çevresel etkilerini, La Ballenada okyanus güzellemesi barındırıyor. Shana ve ben yıllardır birlikte gruplarda yer aldık ve geçmişimizden aldıklarımızla iki kişilik bir grup istedik. Onun Alman olması ve benim de Meksikalı Amerikalı olmam, Alman rock/elektro ve Cumbia kulüp müziğinin damarında bir grup kurma fikrine getirdi. 'Bu müzikal temaları birlikteştirmek mümkün mü ?' diye düşündük ve işte öyle böyle başardık. UZUN zaman önce Portland, Oregon'da, o sırada ikimizin de çalıştığı bir bakımevinde tanıştık. 17 yıldır birlikteyiz. Shana o zaman bir müzisyen değildi ve çıkmaya başladığımızda, ona her zaman şaka yollu başka bir müzisyenle olmak istediğimi söylerdim. Daha sonra, 'tamam, bana davul çalmayı öğretir misin?' dedi ve o kadar heyecanlandım ki bunu isteyince ve tabii ki ona davul çalmayı öğrettim. Birlikte ilk grubumuz hala devam ediyor, Orquestra Pacifico Tropical, on bir kişilik saykodelik Cumbia dans topluluğu. Gerçekten ilham aldığımız birkaç isim Kraftwerk, Mamman Sani, MoonDog, John Coltrane, Andres Landero, Meridian Brothers sayılabilir. Los Angeles'ta büyüdüm, ağırlıklı olarak Latin kökenli olan West Lake mahallesinde, her yerde bol bol Latin müziği duyulurdu. Orada kanıma girdi, ancak 99 'da Portland'a taşındığımda, Cumbia, Salsa, Nortenos duymayı ne denli özlediğimi fark ettim. Bu yüzden, bu sesleri Portland'daki günlük gruplara dahil etmeye başladım. Dreckig'i başlatmaya karar vermemizden sonra, grubun biraz clubber olmasını istediğimi biliyordum çünkü şehirde çok fazla tam dans grubu yoktu ve olanların hiçbiri de Cumbia elektro yapmıyordu. 'Dijital Teşhir', internetin bize yavaş yavaş da olsa nihayetinde ne yaptığını hissettirdi. Kendimizi bu berbat düzeneğe çok fazla maruz bırakıyoruz ve artık konuşmuyoruz dahi, özellikle pandemide artık fiziksel olarak birbirimizi görmüyoruz. Sadece bir albüm dinleyip kendini ona bırakmaya dair olsun istedik. Bizce güzel hikaye. Shana ve ben her yaz Homie Fest adlı ücretsiz, her yaştan insanın katıldığı müzik festivali düzenliyoruz (2021 'den beri faal değil ama) ve Guadalajara'da harika arkadaşlarımız var. Bunlardan birinin Punta De Mita, Jalisco'daki plajda arazisi var ve biz de yeri keşfetmeye ve festivali muhteşem Meksika plajlarına götürmenin mümkün olup olmadığını görmeye gittik. Oradayken, yüzerken ve harika vakit geçirirken, aniden şiddetli yağmur başladı, aniden ve sonuç birden sel oldu. Neredeyse okyanusa sürükleniyorduk ve arkadaşlarımızdan ayrıldık, kaldığımız yere geri dönmek için bulanık, pis sularda yürümek zorunda kaldık. Ölmek yakın hissettik ve bu yüzden hakkında bir şarkı yazdık, La Mita. En zorlu kısım pandeminin albüm için miksaj sürecimizi neredeyse durma noktasına getirmesi ve yavaşlatmasıydı. Stüdyo teknisyenimiz Johann Wagner, sonunda ne yapılacağını fark etti ve albümü evlerimizden gerçek zamanlı olarak mix'leyeceğimiz bir program buldu. Ayrıca bodrumumuzda bir stüdyomuz var zaten, bu yüzden mix'leme işlemini bu şekilde bitirmeyi başardık, ki aslında eğlenceliydi. Shana ve ben o kadar uzun zamandır birlikteyiz ki birbirimizin ihtiyaçlarını tahmin ediğ birbirimizi dinleyebiliyoruz. Bu kadar uygun ve şefkatli bir partnere sahip olduğum için kendimi çok şanslı hissediyorum. Bir noktada, pandemiden önce, aynı anda 20 grupta yer aldım, buna inanabiliyor musunuz? Demek istediğim, bir partnerden çok fazla ortak anlayış var burada diye düşünülebilir.


Polonya-Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerinin 600. Yıldönümü etkinliklerinin ikinci yarısı Polonya'dan Yeni Sesler konser serisi ile başlıyor. Güncel müzik etkinlikleri kapsamında Polonyalı synth punk grubu Drekoty, 17 Eylül Çarşamba günü saat 20:00'de Pera Müzesi'nde müzikseverlerle buluşuyor. 2012'de ilk albümleri Persentyna ile tanınan, Drekoty, enerjik ve umursamaz tarzıyla dikkat çekiyor. Davul, klavye ve vokal kullanımları, beste formları ve deneysel yaklaşımlarıyla son derece yaratıcı bir yol izleyen grup, üç kadın müzisyenden oluşuyor. OFF Festival ve Open'er gibi Polonya'nın önde gelen müzik festivallerinde sahne alan grup, kendilerine has, özgün bir müzik türleri ile sahnelere yenilik getiriyor.


Ducktape parti serisine The Libertines'in davulcusu Gary Powell ile start veriyor. 25 Eylül 2010'da Dogzstar'da gerçekleşecek etkinlinlik saat 22.00'de Bangkok Deejays'in warm-up'ıyla başlıyor. Gecenin kapanışını ise yeni dj kollektifi LOVE üstleniyor. Parti boyunca görseller Can İbar'a ait. Davetlileri 7 saatlik bir dans maratonunun yanında sürprizler bekliyor. New York'ta doğup, İngiliz rock'n roll kraliyetinin değişilmez bir üyesi haline gelen Gary Powell son 10 yılın en ilham verici ve hakkında konuşturan iki grubunun ritim yükünü sırtlayarak kendini kanıtladı. XYZ University'nin klasik müzik bölümünden mezun olduktan sonra klasik müzik gruplarında perküsyon çalarak sahneye ilk adımını attı. Sonrasında daha gürültülü müzik formlarına yönelen Gary'nin yetenekli bir davulcu olarak saygınlığı arttı ve bu olay örgüsü efsanevi Eddie Grant ile tura çıkmasını sağladı. The Libertines'in o dönemki menejeri Banny Poostchi gruba davulcu ararken Gary'nin yükselişini ve yeteneğini fark ederek haberi yolladı. 18 ay sonra The Libertines Rough Trade Records'la anlaşmayı imzalamıştı. The Strokes ile beraber The Libertines indie sahnesinde hem dinleyiciler hem de eleştirmenler cephesinde büyük bir umut yarattı. Sonunda The Libertines 2000'lerin en sevilen, ilham verici ve sansasyonel müzik grubu haline geldi. Carl Barat ve Pete Doherty arasındaki kimyanın bozulması, kişisel problemler ve dahası The Libertines'in düşüşünü de yükselişi kadar dramatik hale getirdi. Rehabilitasyon merkezleri, hapishaneler, stüdyoda güvenlik görevlilleri bir zamanlar bozulamaz denilen bu ilişkinin yerini doldurdu. The Libertines 17 Aralık 2004'te son konserini vererek yaklaşık 6 yıl sessizliğe çekildi. Gary 2004 senesinde ünlü protopunk grubu New York Dolls ile turladı. The Libertines'in küllerinden Dirty Pretty Things doğdu. İkonik Alan McGee menejerliğinde, Carl Barat ve Gary Powell'ın güç birliğiyle Dirty Pretty Things'in debut albümü Waterloo to Anywhere Mayıs 2006'da piyasaya çıkarak listelerde 3 numaraya kadar tırmandı. İlk 45'lik Bang Bang, You're Dead satışların daha ilk haftasında single listelerinde 5 numaraya yükseldi. Büyük popülerliklerine rağmen Dirty Pretty Things, Ekim 2008'de dağıldıklarını açıkladı. Geçtiğimiz ay The Libertines, Reading & Leeds Festivali için birleşerek 2 olağanüstü performans gerçekleştirdi. 6 yıl aradan sonra yeniden indie sahnesinin odağına oturdu. 2010'da Gary, kendi grubu The Invasion Of.. u kurdu ve Reading & Leeds festivalinde The Libertines dışında 2 performans daha gerçekleştirmiş oldu. Konserler eleştirmenlerden tam puan aldı. Gary Dj olarak uzun ve oldukça renkli bir kariyere sahiptir. Londra'nın hip duraklarında başlayan kariyerini kısa sürede aynı şehrin en büyük venue'lerine taşıdı. Londra KOKO'daki Club NME'nin resident Dj'i oldu. Aynı zamanda Carl Barat'ın meşhur Dirty Pretty Things club night'larının da residet dj'liğini üstlendi. QuaQua ve Puht'tan oluşan ikili, Club Bangkoklarda indie anthem'ları üstüste çalarken, dans pistinde dehidrasyonu salgın hastalık haline getiriyor. Gary Powell öncesinde sürprizlerle dolu bir set vaat ediyorlar.


Mutlu muyum? Bu soruyu defalarca sordum kendime, onu beklerken. Birazdan yanımda olacak, şimdi şu elimdeki düğün davetiyelere bakarken, kapı açılıp içeri girecek ve benim beğendiğim davetiyenin ucuz ve çok basit olduğunu söyleyecek. Ben de susacağım. Bu susma hakkımı şimdi kullanıyorum ve davetiye seçme işini tamamıyla ona bırakıyorum. Doğru mu yaptım, diye soruyorum kendime. Düğün tarihi yaklaştıkça, ilk günlerde içimi sarıp sarmalayan heyecanın kaybolduğunu hissediyorum. Bir şeyler eksik ama ne? Bilmiyorum. Belki de eksik değil, yanlış... Yanlış nedir ki? Bu durumlarda insan doğru kelimeleri seçemiyor, bulamıyor. Hakkımı yanlıştan yana mı kullandım? Bununla yüzleşmek ne kadar zor? Zamanında attığım mutlu adımların bir anlamı yok mu ya da kendimi mutlu hissederken attığım adımlar bu mutluluğun gölgesinde kaldığı için mi gerçeği göremedim? Gerçek nedir ki? Korkuyorum.


Amsterdam merkezli World Press Photo Vakfı tarafından düzenlenen Dünya Basın Fotoğrafları Sergisi Forum İstanbul'da ziyarete açık. Bir takım rakamlar ve ansiklopedik bilgiler vermeden direkt konuya geçiyorum. Klişe tabirle insanı yerine mıhlayan fotoğrafların başında benim için Darcy Padilla'nın Uzun Süreli Projeler Kategorisi'nin birincisi Aile Sevgisi geliyor. 20 yıllık bir süreçte Julie Baird'in ve geride bıraktıklarının hikayesini görüyoruz. Yaşamak denen şeyin savaşmaktan farksız olduğunu bas bas bağıran fotoğraflar insanın içini acıtıyor. Jerome Sessini'nin Flaş Haberler Birincisi fotoğrafları 17 Temmuz 2014'te Amsterdam Kuala Lumpur uçuşu esnasında karadan atılan bir füzeyle düşürülen Malezya Hava Yolları'na ait uçaktan arda kalanlarla ilgili. Bana hayvanlı belgesellerden alışkın olduğumuz bir şeyler çağrıştırdı ama koltuğunda ölü yatan adamı kasap reyonlarındaki ürünlerden birine benzetirseniz de itirazım olmaz hani. Pete Muller'ın Ebola virüsünün yok ettiği yaşamlarla ilgili Genel Haberler Birincisi fotoğrafları kıyamet sonrası bir filmin set görüntüleri gibi. İnsan ister istemez ilaç şirketlerinin arka bahçelerinde neler dönüyordur diye merak ediyor. Kacper Kowalski'nin Uzun Süreli Projeler İkincisi fotoğrafları hipnotize edicilikleriyle dikkat çekiyor. Aynı zamanda pilotluk yapan fotoğrafçının yerden yaklaşık yüz elli metre yükseklikten gyrcopter ve benzeri aletler vasıtasıyla çektiği fotoğraflar ilk bakışta garip şekilde bir şeylerin çok yakından çekilmiş halleriymiş gibi duruyorlar. Güncel Meseleler İkincilik Ödüllü Tomas Van Houtryve'nin fotoğrafları da drone ile çekilmiş ve bir adım geri atıp tekrar tekrar bakma isteği uyandırıyorlar. Spor Kategorisi Birincisi Bao Tailiang'ın Messi'nin Dünya Kupası'na bakarken yakaladığı, kaybetmesine rağmen niyeyse bana muzip gibi gelen gülüşü hoştu. Buradaki hoşluk o kupayı kaldıramamasından geliyor benim için. Messi ve Ronaldo (No 9'a saygılarımı sunarım) gibi isimlere niyeyse hiç ısınamadım. Zaten Arjantin de o futbolla finale kadar nasıl gelebildi, anlayabilmiş değilim. Sergide Agence France Press muhabiri Bülent Kılıç'ın da Flaş Haberler Tek Fotoğraflar'da birincilik ve üçüncülük kazanan iki fotoğrafı bulunuyor. Kobani'de gerçekleşen hava saldırısının hemen ardından çektiği fotoğraf konumu ve zamanlaması açısından oldukça etkileyici. Bu dünyaya değil de başka bir gezegene aitmiş gibi. 2 Eylül'e kadar devam edecek olan sergi, Forum İstanbul'un Sea Life Akvaryum tarafındaki giriş/çıkışında. İkea'ya, Koçtaş'a, Decathlon'a yolunuz düşerse ya da çoluğunuzu çocuğunuzu Legoland'a götürecekseniz görmeden geçmeyiniz.


Dünya Kadınlar Günü, New Yorklu dokuma işçisi kadınlar tarafından başlatılan ve 129 kadının ölümüyle sonuçlanan grev günü; Mart'ın 8'inde kutlanıyor her yıl. Ayrıntılı bilgi için Vikipedi'ye yönelelim. Güne özel kutlamalar, çeşitli sanat etkinliklerinden ücretsiz ya da indirimli yararlanmak, alışveriş kampanyaları, oraya buraya siyah çelenkler, günün anlam ve öneminden dem vuran hedefi şaşırmış söylemler gibi aktivitelerden oluşmakta, hepimize hayırlı ve uğurlu olsun. Madem kadın, erkek, yaşlı, genç, vs. ayırmaksızın giydirmeyi amaçlamış bir kadın topluluğunun baş kaldırısıyla başlamış bir günü kutlamaktayız, tarafımızdan en güzel hediye soyulmaya ara verip soymak'tır diye düşünerek hazırladığımız albümle keyifli anlar yaşamanızı diliyoruz. Tüm kadınlara bugün ve her gün saygılar.


Futbol denince akla gelen ilk ülkelerden olan, hemen hemen her sokakta top oynayan çocuklar görebileceğimiz Brezilya'nın sokaklarında bu sefer futbol karşıtı! gösteriler var. Asıl mesele tabi ki futbolun kendisi değil; 2014 yazında Brezilya'da düzenlenecek olan Dünya Kupası. Organizasyon için muazzam bir bütçe ayrılmış durumda. Ayrılan bütçenin yansımasını da sokaklardan görüyoruz. 26 Ocak'ta Sao Paulo kentinde toplanan yaklaşık 2500 direnişçi Dünya Kupası Olmayacak sloganları atarak, organizasyona ayrılan bütçeye tepki gösterdi. Sakin başlayan eylemler, polisin sert saldırısıyla şiddetlendi, sokaklar savaş alanına döndü. Eylemleri destekleyen ve bu konuda sosyal medyada bir kampanya başlatan Anonymous Rio grubu, Dünya Kupası olmayacak mesajını verdi. 30'dan fazla kentte protestoların düzenlenmesi ve eylemlerin diğer kentlere de yayılması bekleniyor. Sao Paulo'da düzenlenen protestolar ilk değil. Eylemler, geçtiğimiz yaz aylarında düzenlenen Konfederasyon Kupası'na kadar uzanıyor. 2014 Dünya Kupası ve Konfederasyon Kupası aslında, Brezilya'nın büyüyen ekonomisini ve ağırlığını dünya sahnesine çıkarma kampanyasının bir parçası. Protestolar bu nedenle Konfederasyon Kupası'nı da hedef aldı. Brezilya'da eylemciler Dünya Kupası'ndan sonra hiç dolmayacak dev lüks statlara 11 milyar Euro harcanmasına, hükümetin FIFA ve sponsor kazançlarını garantileyen taahhütlerin altına girmesine, bilet fiyatlarının katlanmasına isyan ediyorlar. Düzenlenen ilk büyük eylemlerden biri, Konfederasyon Kupası'nın Brezilya'daki açılış maçında gerçekleşmişti. Sonrasında maçlarda olağanüstü önlemler alınmış, protestocular da statlara giden yolları kapatmışlardı. Maç sonrası futbolcuların demeçlerini hatırlamak da Brezilya'da süren direnişi anlamak açısından önemli. Brezilyalı futbolcu Hulk, Futbolcuların, yalnız futbol düşündüğü zannedilir. Ama biz halkın protestosunda haklı olduğunu ve ülkemizde düzeltilmesi gereken çok şey olduğunu gayet iyi biliyoruz. diyerek düzenlenen eylemleri desteklemiş, Dante ise Ülkemiz daha iyi olsun istiyorlar diyerek protestocuları selamlamıştı. Neymar ise Meksika maçından önce sahaya protesto hareketinin ilhamıyla çıkacağını açıklamıştı.


Yukarıda kendi isimlerini söylerken resmedilmiş bir düzine çocuk görüyoruz. İsimleri; Oom, Shirmer, Alden, Richard, Eastman, Alfred, Theodore, Arthur, Luke, Mathew, Fletcher ve Hisswald. Eşleştirmek o kadar da zor olmasa gerek! p class=pullquote>Bugün 5 Mart; Dünya Matematik Günü, ole! Günün anlam ve önemine eğlence faktörünü de eklersek resimdeki bulmacayı çözmeye gönül düşürebiliriz. Matematik ve eğlence sözcükleri yan yana gelince bulmaca, bulmaca deyince de Samuel Loyd ve Henry Dudeney isimleri yan yana geliyor. Bulmaca hazırlayıcısı ve satranç ustası Samuel Loyd, 1841-1911 yılları arasında yaşamış Amerikalı bir mühendis idi. Genç yaşta satranç oynayarak matematiğin büyülü dünyasına kapılan üstad aynı zamanda müziğe de ilgi duyuyordu. Zaten matematiğe gönül vermişlerin notalara uzak düşmesi pek beklenmez. Bir müzik mağazaları zincirine sahip olan Loyd'un bilinen diğer özellikleri ise kendi kendisini yetiştirmiş usta bir marangoz, alanında başarılı makaleler yazan bir köşeyazarı, yetenekli bir karikatürist ve arada sırada sahneye çıkan bir vantrolok olması. Ölümünden sonra oğlu tarafından derlenen ve Cyclopedia of 5000 Puzzles adıyla yayınlanan kitabını buradan indirebilirsiniz.


Yaşamdan bıkkınlık yüzünden kendini öldürenler özellikle kimlerdir? diye sorar Desiderius Erasmus. Humain ve Bourdeaux onlardan biriydi mesela. Humain 24 yaşında bir emir subaydır Bourdeaux ise 21 yaşında bir dragon süvarisidir. İkisi de eşcinseldir ayrıca. ... Sizin birçok kez benim şu andaki yaşantımdan dolayı hoşnut olmadığımı söylediğiniz hatırlıyorum. O günden sonra kendimi ciddi biçimde inceledim ve bu bıkkınlığın her şeyi kapsadığını, olası her yaşantıdan, insanlardan bütün evrenden ve kendimden sıkıldığımı fark ettim; bu keşiften bir sonuç çıkarmam gerekti. Siz bu mektubu aldığınızda, ben en fazla yirmi dört saat önce yaşamayı bırakmış olacağım. En içten saygılarıma, sadık bendeniz: Bourdeaux. Eskiden bilgiçlerin öğrencisi, sonra emir subayı, sonra keşiş, sonra dragon süvarisi, sonra hiç. Biz bütün hazları tattık, türdeşlerimizi minnettar kılmanın hazzını bile. Bu hazları hala yaşayabiliriz ama bütün bu hazların bir sınırı vardır ve bu sınır onların zehridir. Biz dünya sahnesinden bıktık; bizim için perde indi. Rollerimizi birkaç saat daha oynayabilecek zayıf insanlara bırakıyoruz. Yaşamdan bıkkınlık; Bizi onu terk etmeye iten tek neden bu. Birkaç toz tanesi, kendini beğenmiş türdeşlerimizin varlıkları kralı adını verdiği şu hareketli et yığınının zembereklerini bozdu. Bu hanın hizmetçisi, mendillerimiz ve boyunbağımızla birlikte benim ayağımdaki çorapları ve diğer önemsiz çamaşırları da alacaktır. Eşyalarımızın geri kalanı, hakkımızda yapılacak soruşturma ve hazırlanacak gereksiz tutanakların masraflarını ödemek için yeterli olacaktır. Masanın üstüne bırakacağımız üç ekü içtiğimiz şarabın fiyatı karşılayacaktır. O yıllarda intihar edenlere yönelik cezalar vardır. Humain ve Bourdeaux'nun cezası ise bedenlerinin asılıp delik deşik edildikten sonra yakılması ve kalan küllerin de bir çöplüğe atılması oldu. Olayla ilgili olarak Madame du Deffand, arkadaşı Voltaire'e 'Saint-Deniz'deki iki askerin macerası hakkında ne düşünüyorsunuz? Bence referans kitaplarına girmeyi hak ediyor' diye yazdığı söylenir.


Andre'nin hayatında iki şey vardı; biri güreş, diğeri alkol. Bu ikisini birbirinden ayrı görmediği için, gününü ya içerek ya da güreşerek geçirirdi. Tabi ringlerde harcadığı kaloriyi ne bal kaymaktan, ne kuzu kebaptan ne de başka bir yiyecekten alır, sadece içki içerdi. Günde ortalama 7000 kalorilik bir içiş bu. Havaların ısınmaya başladığı şu günlerde, hepimiz 7000 kalorinin ne demek olduğunu az çok biliriz. Halk dilinde söylemek gerekirse, Boru değil bu, ortalama 25 bira. O zamanlar henüz yeşil bir bebek olan Hulk Hogan, Andre ile tura çıktığında, onun alkolikliğine ilk elden tanık olmuş. Yol boyunca Andre, cüssesine eşit hacimde bira alıp, her birası bittikten sonra geğirerek boş kutusunu Hogan'ın kafasına fırlatmış durmuş. Bu şekilde uzun bir turu birlikte geçirince Hogan artık Dev'in ayarının ne zaman kaçacağını anlar olmuş ve kükremesine fırsat bırakmadan önüne yeni bira koymaya başlamış. Tur bitene kadar, korkudan, otobüs ne zaman dursa koşarak marketten galonlarca bira taşımak zorunda kalmış zavallı ezik Hulk. Belki Ringlerde görürsün sen! şeklinde hırs yapmıştır ama yaptıysa da nafile bir hırs olmuş. Çünkü, ancak bundan yıllar sonra Andre'yi yenebilmiş; o da tepeden birileri Andre'ye yenilmesini emrettiği için. Japonya'da turnedeyken, maçı kazandığı için sponsorları epey pahalısından 6 şişe şarap hediye etmişler. Andre teşekkür edip otobüse binmiş ve bir sonraki müsabaka yerine doğru yola koyulmuş. 4 saat sonra otobüs durup kapıları açılınca, son şişeden son yudumu almış ve bu şekilde art arda üç maça çıkmış. İçince, Drunken Master misali güçlendiğinden midir nedir, rakiplerini iki dakikada indirip gene içmek için en yakın bara gitmiş. Çok eğlenceli bir kişi olduğu için peşinden de bir sürü arkadaşını sürüklemiş. Gülmüş eğlenmişler ve toplamda da 100 bira tüketmişler o gece (bunun 75'i bizim Andre'ye aitmiş). Bu yetmezmiş gibi bardan çıkınca sarhoş olan arkadaşlarını arabayla tek tek eve bırakmış. Polis yolda es kaza çevirme yapsa, çıkacak olan alkol değerini siz düşünün. Andre ve içki maceralarının sonu yok. Gene günlerden birgün biriyle girdiği iddiadan mıdır yoksa Andre'nin kendini sınamasından mıdır nedir, bir oturuşta 119 adet 33'lük bira içmiş ve bunu 6 saatte yapmış. Gece sonunda, polislerle başı derde girmesin diye oteline gitmeyip bardaki piyanonun üstünde uyumuş. Neyse, uzun lafın kısası, hayranlığın ise şükelası, 6 saat boyunca aralıksız olarak 3 dakikada 1 bira içmek anlamına geliyor bu. Mavi ve şirin gezegenimizde, ortalama olarak bir biranın 20 dakikada içilmesine rağmen, bu eylemi 6 saat boyunca yapabilen insanların sayısının pandalara eşit olduğunu göz önünde bulundurursak, Andre'nin büyüklüğünü daha iyi anlarız. En nihayetinde, bu kadar içkiye bünyesi dayansa da kalbi dayanamamış. Kendisini saygıyla anıyoruz. Yolunuz Kuzey Carolina'dan geçerse, mezarına bir şişe bira dökmeyi ihmal etmeyin.


'Sportaldislexicartaphobia' terimi isim kökünden anlaşılabileceği gibi bir tür korku ismidir. Hakkında çok şey bilinmese de, kavram, 'resim ya da görsel sanatlara karşı duyulan korku' anlamına gelir. Ancak bu fobiye sahip olan insanların her tür sanat eserinden de korkmadığını vurgulamak gerekir. Bu kişilerin bazıları, resmin boyutunun onlar için ürkütücü olduğunu belirtirken, bazıları ise profesyonel resmi korkutucu bulduğunun altını çizer. İrdelemek gerekirse, bu fobiye yol açan bir çok sebep olduğu düşünülebilir. İnsanlar, resmi tekinsiz bulduğu için korkuyor olabilir. Gerçek hayata ait olarak görmedikleri için ya da yukarıdaki örnekte olduğu gibi sadece devasa boyutta olduğu için... Belki de resim, onların zihinlerinde istemedikleri çağrışımlar yarattıkları için resimden korkuyorlardır. Türkiye'de sanat eserinin tahribi ya da yıkımı oldukça kolay gerçekleşmektedir. Sanatın korku üreticileri, eylemlerini ve fikirlerini, mahremiyet olgusunu kullanarak meşrulaştırma gayretindedir. Sanatın 'kadın'lığı, yine 'kadın' figürünün kullanılmasıyla dışlanmaktadır. Bu düşünceye göre: çıplaklığın estetik yansıması olan sanat dahi sansürlenmelidir. Sanat eserinde dahi kadının görünürlüğü bir problematiktir. Kadının 'ev dışı' görünürlüğünün, domestik hayat dışındaki varlığının modernlik olarak tanımlandığı bir dünyada Türkiye'nin nerede olduğu ise başka bir sorunsala işaret etmektedir. Aslında durum kolayca izah edilebilir. Bir gazete başlığında da değinildiği gibi: 'Kadının heykeline bile tahammül yok!'tur. Sanat korkusu, 'bilinmeyen'i sarmışken, 'sanat'ın başına gerçekten korkulacak şeyler gelir. 1976 tarihli 13. Uluslararası Antalya Film ve Sanat Festivali, sansürün üzerini örtmek istediği pek çok şeyi gösterir. Sansürün örtme biçimlerini de örnekleyen bu çalışmalar pek çok sanatçıya aittir. Bu yazı kapsamında ise kaderi özellikle çok ilginç olan iki tanesi ele alınacaktır. Yusuf Taktak'ın Mezbaha Duvarı'ndaki duvar resmi ve Cihat Aral'ın duvar resmi. Taktak'ın duvar resmi, mezbaha duvarında yer almasıyla 1976'daki festivaldeki diğer duvar resimlerinden ayrılmıştır. Kırmızı boyayla saldırılan duvar resminde, sanatçının deyişiyle her fraksiyonun sloganları görülebilmekteydi. Bu eserle ilgili asıl ilgi çekici olan husus ise, Antalya Belediye Başkanı Selahattin Tonguç'un mezbaha duvarını saldırıldığı şekliyle tutmak istemesidir. Tonguç'un bunu yapmak isteme nedenleri sorgulanacak olunursa, varsayımlarda bulunmak mümkün olabilir. Öncelikle, sansüre karşı durmak istemiş olabilir veya Taktak'ın resminin her koşulda sergilenmesi gerektiğine inanmış olabilir. O halde ortaya çıkan görüş şu olacaktır: sanat, müdahale edilse dahi gösterilmek istenen 'şey'dir. Sanatın evsizleştirilme arzusuna karşı yapılan bu duruş, adeta sanata 'uygun yerleşim koşullarını verme' çabasıdır.


içimden bir şiir yaratma hevesini p a r ç a l ı y o r s u n!


Pera Müzesi yaz aylarını, Türkiye'de ilk kez gerçekleştirilecek bir sergiye, son yılların sanat gündemindeki en popüler konulardan biri olan Graffiti ve Sokak Sanatına ayırıyor. Amerika ve Avrupa'da daha önce yalnızca birkaç örneği düzenlenen sergi, graffitiyi sokaktan müzeye taşıyarak en ilginç örneklerini sunmanın yanı sıra bir tartışma platformu oluşturuyor. Roxane Ayral küratörlüğünde gerçekleşen, Amerika, Almanya, Fransa, Japonya gibi ülkelerin yanı sıra Türkiye'den de olmak üzere 20'den fazla sanatçının konuk olduğu sergide, kültürün öne çıkan isimlerinden Futura, Carlos Mare, Cope 2, Turbo, Wyne, JonOne, Tilt, Mist, Psyckoze, Craig Costello, Herakut, Logan Hicks, C215, Suiko, Evol, Gaia, Tabone, Funk ve No More Lies gibi farklı jenerasyonlardan ve disiplinlerden isimlerin Pera Müzesi'nde boyayacağı duvarların yanı sıra Martha Cooper, Henry Chalfant ve Hugh Holland gibi fotoğrafçıların arşivlerinden ölümsüzleşmiş kareler yer alıyor.


Galli şair ve Swansea kasabasının gururu Dylan Thomas, hastanede ölüm döşeğindeyken başucunda Hala ölmedi mi bu kahrolası adam! diye bağıran karısı Caitlin Macnamara'nın ortaya çıkan günlükleri, şairin karısının sanılanın aksine aslında kocasına ne büyük bir aşkla bağlı olduğunu gösteriyor. Macnamara, Thomas'ın ölümünden iki yıl sonra, şairin ne kadar tatlı olduğunu hatırladığını ve öldüğünde onun yanına gömülmek istediğini söylüyor. do not go gentle into that good night. - Dylan Thomas ve karısı ile yaşadığı çalkantılı konulara odaklanan 2008 yapımı bir film var: The Edge of Love.


Altında doğduğum yıldıza hepten lanet olsun; Onu hiçbir gökyüzü korumasın, şerefsiz bir toz yığını gibi mekanın içinde ufalansın! Beni yaratıkların arasına iten hain an da, zamanın listesinden ilelebet silinsin! Arzularım, ebediyetin gündelik olarak alçaldığı bu yaşam ve ölüm karışımıyla uyuşamaz artık. Gelecekten bezmişim, onu günlerini kat etmiş ve ona karşı kabuğumdan taşmışım, yanılsamalarımı hükümsüzleştirmem onları daha iyi tahrik etmek içindir. Öngörülemez ve halbuki her şeyin kendini tekrar ettiği- bir evrendeki o azgınlaşmanın sonu hiç gelmeyecek mi yani? Daha ne kadar zaman kendimize, ilahlaştırdığım bu yaşamdan tiksiniyorum diyeceğiz. Sayıklamalarımızın boşluğu hepimizi yavan bir mukadderata boyun eğen tanrılara çeviriyor. Bizzat kaos bile ancak bir kargaşa sistemi olabilirken, şu dünyanın simetrisine niçin hala başkaldırıyoruz? Alın yazımız kıtalar ve yıldızlarla çürümek olduğundan mütevekkil hastalar gibi ve çağların sonuna kadar, öngörülmüş, ürkütücü ve beyhude bir meraklılığı peşimiz sıra sürükleyeceğiz.