Hepimiz yardımcı astronotluk kursuna girebilmek için oradaydık. Yaklaşık otuz kişiydik. İçeri ilk giren arkadaşımızı heyecanla bekledik. Çıktığında içerde ne olduğunu sorduk. Ellerinin baş ve işaret parmakları yardımıyla büyükçe bir daire yaptı ve Böyle bir delik var! dedi. İçinde ne olduğunu sorduk. Bok var! dedi ve çekti gitti. Görüşme herhalde kötü geçmişti. Sonrakiler de memnuniyetsiz ayrıldılar. Kimisine paralel evrenlerle ilgili bir şeyler sormuşlar, kimisine de astronomiyle ilgili bir şeyler. Bazılarına Neptünce çeviri yaptırmışlar, bazısına da Jüpiterce şarkı söyletmişler. Önlerindeki bilgisayarlara not alırken sözümü kestiler ve babamın nereden emekli olduğunu sordular. SSK deyince soldaki adam alaycı bir hırlama çıkardı. Onu yolda görsem üstüne tükürüp kaçardım diye düşündüm. Ortadaki adam ifadesini hiç bozmadan Emekli olmadan önce ne yapardı demek istedim? Uzay gemileri için kapı üreten bir fabrikada işçiydi. Bu yanıtı verirken babamın nereden emekli olduğu sorusuna hiçbir zaman ilk seferde doğru yanıtı veremediğimi hatırladım. Bu tür olaylar bana hep sürümümün eskidiğini veya devrelerimin bakıma ihtiyacı olduğunu hissettiriyor. Ana bilgisayarımda bazı parçaların işlevini yitirmeye başladığını da düşünüyorum. Seni bu işe neden almalıyız? diye sordular. Tüm özelliklerimi sıraladım: Su geçirmem, paslanmam, kurşun işlemem, hüzünlenirim ama gözyaşı dökmem, analitik düşünür ve görev bilinciyle hareket ederim. Pi Sayısı'nı son basamağına kadar ezbere bildiğimi de söyleyecektim fakat bu devirde öyle matah bir özellik değil bu. Elimdeki kitabın ne olduğunu sordular. Sanki elimde olduğundan haberi yokmuş gibi sayfalarını çevirdim ve Ah, bu mu? dedim. Galaksinin Ücra Bir Köşesinde Üç Işık Yılı Beş Gezegen Yolu. Şaşırdı ve O kitabı okumak için geç kalmadın mı? dedi. Bu millet Planetysses'i kaç yıl sonra okudu, biliyor musun? dedim içimden. Dışımdan da Tüm kitapları okumaya geç kalmış olabilirim. Biraz durduktan sonra da Aslında herhangi bir kitabı okumak için geç kalmış sayılmayız. dedim.


Bursa hayatı boyunca herhangi bir edebi grup ya da hareketle anılmak için pek uğraşmadı. Bazen bir dublör şair diye anılmasına rağmen, Bursa'nın çoğu zaman ürkütücü ve hicivsel olarak etiketlenen, geleneksel formdan kopan çalışmaları isyan çağrılarıyla doluydu, örgütlü dine karşı düşmanlık gösterdi ve çalışmalarının ömrü boyunca çok fazla ticari başarı elde etmeyeceğini pratikte kesinleştirdi. İlk şiir kitabı reddedildi, sansür nedeniyle gazetedeki işini bıraktı ve genç Polonyalı yazarların başarılarını onurlandıran ödül komiteleri tarafından hiçe sayıldı. İlk şiir kitabı 1958 'de yayımlandı ve daha önce onu gözden kaçıran komiteden bu kez bir ödül kazandı. Teyzeciği Öldürmek de 1969 'da yayınlandı ve daha sonra Polonyalı yönetmen Grzegorz Krolikiewicz tarafından bir filme uyarlandı. O zamandan beri Bursa'nın onuruna genç Polonyalı şairlerin çalışmalarını kutlayan prestijli bir edebiyat ödülü veriliyor. Bugün Bursa, yaygın kişisel skandallar veya popüler olmayan inançları nedeniyle eserleri zamanında kutlanmayan, ancak öldükten sonra çılgınca başarılı olan yazarlar için bir terim olan lanetli şair diye kutsanıyor. Andrzej Bursa, Almanya'nın Polonya'yı işgalinden yedi yıl önce 21 Mart 1932 'de Krakow'da doğdu. Polonya'nın totaliter Komünist yönetim sistemini sarsmaya başlamasından hemen sonra, 15 Kasım 1957' de yirmi beş yaşında doğuştan gelen kalp yetmezliğinden öldü. Bursa, aşırı baskıdan nispeten özgür ifade dönemine, yanlış bilgilendirme döneminden propagandaya, caz ve şiire dramatik bir şekilde kayan bir dönemde yaşadı. Komünist partiye olan güvensizliği Bursa'nın evinde önemli bir gerginliğe neden oldu: Babası Komünizmin o kadar sadık bir destekçisiydi ki, güçlü bir Katolik olan Bursa'nın annesi sonunda ondan boşandı ve baba ve oğul arasındaki halihazırda var olan ideolojik çatışma keskinleşti. Hoşnutsuzluğuna rağmen Bursa, 1952 'de Louise Szemioth ile yaptığı evlilikte biraz mutluluk bulmayı başardı ve kısa bir süre sonra çiftin bir oğlu oldu. Edebi anlamda Bursa, şair ve yazarların entelektüel otoritenin nihai figürleri olarak toplumda idolleşmesine de karşı çıkmış ve sosyalist realizmden tiksinmiştir. Bursa'nın edebiyat kariyeri sadece üç yıl sürmüş olsa da doğabilimcisi ve zaman zaman absürt yazı tarzı onu modern zamanlar edebiyatı içinde bir kült figürü haline getirdi denebilir. Sovyet Baskısının Çözülmesi sayesinde, 1956 'da gelişen bu modern zamanlarda Polonyalı yazarların eserleri yaygın olarak okunma fırsatı buldu. Bursa'nın tek romanı Teyzeciği Öldürmek, o yaşarken yayınlanmadı. Roman, Jurek adındaki genç bir adamın teyzesinin kafasına çekiçle vurduğu ve sonra da hayal ettiğinden daha zor bir görev olan cesedinden kurtulmaya çalıştığı bir haftada geçiyor. Roman o yönde bir şey açık etmese veya söylemese de HJurek'in yaptığı her şey aslında cesede bir tepki biçimde ortaya çıkıyor. Bu, Sovyet destekli polis terörü, sansür ve ekonomik çekişmenin uygulanmasından bu tür politikaların tersine çevrilmesine kadar dalgalanan bir zaman olan 1950'lerin Polonya atmosferini de açık eden hikayenin kara mizah tonu. Hem yanlış bir başlangıç hem de yanlış bir son barındıran romanın yapısında sıradanlığa karşı bu isyan çok iyi yerleştirilmiş. Roman, Jurek'in teyzesini öldürdüğü gün saat 4 civarında açılır, ancak ikinci bölümün başında Bursa, Jurek'in teyzesinin güne hazırlanırken uyanışını anlatır. İkinci bölüm bir flashback değildir; daha ziyade, açılış yanlış bir başlangıçtır aslında, sonraki bölümde Bursa'nın sağladığı bilgilerle çakışan bir başlangıç. Yanlış başlangıç, cinayeti Jurek için varoluşsal olarak gerekli kılar artık. Onu öldürmemeyi seçemez çünkü romanın başlangıcında, teknik olarak, teyzesi çoktan ölmüştür. Bursa'nın Hamlet'i Jurek, teyzesinin cesedini onun ölümünün intikamını almak için değil, kendi amacıyla yaşama başarısızlığının intikamını almak için görev icabı bir şey diye yapmasına dair bu tiradında bu yüce asılı gökkubbeden, bu mükemmel hayvanlardan duyduğu memnuniyetsizlikten yakınıyor.


Andy V. O. T. E. L. kendisini Güney Manchester 'Na-popüler Kültür' Bakanı olarak tanımlıyor. Az tanınmış 'psych-folk-prog-jazz-electronic-trash-kraut-fuzz-tropicalia ve funk'a olan bağımlılığı ve bunları ustalıkla biraraya getirdiği prodüksiyonları ve setleri sayesinde müzik camiasında büyük saygı gören Votel, aynı zamanda Finders Keepers adlı plak şirketinin de sahibi. Türk müziğine olan düşkünlüğü onu, şirketinden Selda Bağcan, Ersen ve Dadaşlar ve Mustafa Özkent'in plaklarını bastırmaya kadar sürüklemiş. Zaten Selda Bağcan'ı en yakın üç 'kozmik sırdaşı'ndan biri olarak görüyor. Aynı zamanda prodüktör, remiksçi, besteci ve grafik tasarımcı olan Votel, Death In Vegas, Lamb ve Badly Drawn Boy gibi isimlerle sık sık çalışıyor. 2010 yılında da Badly Drawn Boy ve Gruff Rhys'in albümlerinin prodüksiyonlarına katkıda bulunan Votel, psychedelic Türk müziğinden örnekleri eksik etmediği setlerinde, tempoyu hiç düşürmüyor ve izleyicisini dansa doyuruyor. Gecenin açılışını ise Türk radyoculuğunun en önemli isimlerinden, 20 senedir devam eden Aşırı Doz programının yapımcısı Mete Avunduk yapacak.


ispanya'dan kelime anlamının hakkını veren deneysel metalkafalar. ispanya'dan kelime anlamının hakkını veren deneysel metalkafalar.


Daha önce Almanya Başbakanı Angela Merkel'in dekoltesini ve Barbie bebeklerin karanlık geçmişlerini incelemiştik. Şimdi de bu iki markanın birleştirildiği haberini vermekten mutluluk duyuyoruz. Oyuncak firması Mattel'in Şubat 2009'da Uluslararası Nurnberg Oyuncak Fuarı'nda tanıttığı Angela Merkel Barbie bebekleri, başbakanın imzası olan siyah takım elbise, alçak topuklu ayakkabı ve küt kesilmiş sarı saçların biraz uyarlanmış halinden oluşuyor.


Polonyalı şair, ressam, film/tiyatro yönetmeni ve yazar Lech Majewski'nin filmi Angelus, yarı kurgu yarı gerçek bir hikayeye dayanan, hayal ile gerçeği ayıran çizginin inceldiği bir yapım. Gerçek olay şu ki; 1920-1960 yılları arasında, bugün topraklarının bir kısmı Çek Cumhuriyeti'nde, bir kısmı Almanya'da kalan Silezya'da Janow diye adlandırılan bir okült komün yaşamıştır. Tam 40 yıl süren bu komünü popüler kılan ise, üyelerinin yaptığı resimler olmuştur. Teofil Ociepka ya da Erwin Sowka gibi, komünün belirli üyeleri, yaptıkları resimlerle uluslararası bilinirliğe ulaşmıştır. Film de tam buradan yola çıkıyor ve gayet net biçimde taraf olup, şiirsel, metafiziksel anlayışın, hayalgücünün savunmasını yapıyor. 1950'lerin başlangıcında geçen filmin kahramanları, gizem, evrenin bilinmezliği ve yüceliğinin peşinde koşarken, materyalist ve totaliter yönetime karşı insaniyetin tarafında yer alıyor. Böylece, savaşı takip eden güz mevsiminde, Otton Klimczok isimli aktivistin gelişiyle birlikte Janowska Grubu Pawe Wrobel, Leopold Wrobel, Ewald Gawlik, Eugeniusz Bak, Pawe Stolorz, Erwin Sowka, Gerhard Urbanek, Antoni Jaromin, Boles aw Skulik'ten olışan komün üyeleri tarafından kurulmuş oldu. Gawlik dışında hepsi eğitimsiz ressamlardı, amatördü. Grup, eserleri ile ünlenirken, ruhani huzurun peşinde yıllarca varlığını 1970'li yıllarına başlarına kadar sürdürmüş. Sonrasında ise, çeşitli politik ve duygusal farklılıklar ile önemli bir üyenin intiharı sonrasında ayrılmışlar. Grubun ilginç yanı, bize göre, günlük hayatta madenci kasabasında yaşayan bu insanların br yandan metafiziksel arayışın peşinde bu derece yoğunlaşarak hayatlarını devam ettirmeleridir. Bir yandna paradoks gibi gözüken bu durum aslında cesaretli, anısı bugün hala süren önemli bir direnişe işaret etmekteydi, modernleştirilen, tek tipleştirilen ve materyalistleştirilen insanlığa karşı, renkli fantastik resimlerle birlikte, çok kültürlü, farklılıklara rağmen birlikte yaşayabilen bir toplum biçimi. Özgür ama diğerine zarar vermeyen, bu dünyanın farkında ama hayalgücünü savunuyor. Film de bu komün topluluğa odaklanıyor ve gerçeklerden yola çıkıp kurgusal bir hikaye ile, yine aynı savunmayı yapıyor. Okültizm, simya ve Silezya inançlarının peşinde olan grup, Stalin dönemine, dünyanın gidişatının yanlışlığının da farkında olup kendilerine metafiziksel bir yaşam alanı yaratıyor. Tabi çok geçmeden, yaptıkları, Stalinizm'in yoğun etkisini yaşayan Polonya Halk Cumhuriyeti yöneticilerinin dikkatini çekiyor. Filmdeki hikaye de, hem sistemin hem de komün üyelerinin paradokslarından oluşturuluyor. 2000 yılında Lech J. Majewski tarafından yapılmış olan Angelus, kimi zaman ağır anlatımıyla hızlı olay örgüsü/hızlı sekanslara alışık izleyiciyi zorlayacak olsa da, görüntüleri ve hikaye anlatımıyla birlikte, izlenmesi elzem bir çalışma. Jean-François Millet'nin (1814-1875) Angelus isimli tablosunda da resmedildiği gibi, Tanrının İsa'nın bedeninde ete kemiğe bürünmesini müjdeleyen bir sabah duasıdır Angelus ve Milelt de, tablosunda sabah vakti bu duayı söyleyen çiftçileri gösterir.


Önce Charlie Hebdo, ardından Boko Haram'ın Baga katliamı ile baktığımız her yerde devasa bir gürültü. Bu bir melanet saldırısı. Modernliğin şiddetine, bedenlerimizin parçalanmasına, bizi sarmalayan, aramızdaki boşluğu kendince dolduran havanın yoğunlaşıp, keskin bir acıya dönmesine, bu saldırılara daha büyük bir gürültüye cevap vermek için, Anıl Eraslan'ın Charlie Hebdo için Harsh Noise isimli çalışmasına yer veriyoruz. Fütüristika, daha önce de söylemiştik, putperec'dir. Perec'in nesneler, boşluklar, sınırlar ve izan ve insan üzerine metinlerinden birini çeviren ve çalışmasını gönderen Anıl Eraslan, yazısıyla korkusuzluğun mekanını genişleten Mutlu Yetkin ve herkesi bir araya getirip artwork çalışmasını gerçekleştiren Erman Akçay yoktan var ettiler. tam olarak olması gereken yerde değildir asla, mutlaka birkaç metre ya da birkaç yüz metre önde ya da arkadadır. Karşıdaki de aynı hava, aynı topraktır ama yollar farklıdır. Trafik panoları değişir, fırınlar başkadır, yapılan ekmeğin şekli artık başkadır, yerdeki sigara paketleri bambaşkadır. Sınırlar çizgilerdir. Bu sınırlar için milyonlarca insan ölmüştür. Yeni çağın terörünü, terörün yeni çağını tek bir sıfatla tanımlamak gerekse, bu büyük ihtimalle pornografik olurdu. Bu yeni dehşet yordamının gün ışığıyla zilleti buluşturması, Ebu Nidal, Çakal ya da McVeigh gibi figürlerin mistisizmini yırtan dolaysızlığı, Babil Piyangosundan hallice open sourceluğu 70'ler ve 80'lerde hayal bile edilemez, 90'larda hayata geçirilemezdi. Anıl Eraslan'ın 18:07 sayan Charlie Hebdo katliamına adanmış kaydının yüzeyinde dikkati çeken, çekincesiz harsh noise etiketi ve alter-ansiklopedist Perec'in sınırlar üzerine meditasyonu. İçindekilerse, noise'un asla elejiye duramayacağının kanıtı... Eraslan'ın el attığı alan, yaylılar aşkına uzak olduğu kadar Hubbard/Mimaroğlu'nun ritüel-ağıtsallığıyla da aynı hizada değil. CH'nin malzemesi, laborant önlüğünü çıkarmış bir musique concrete'in, ama aynı zamanda William Bennett'in, MK9'un, Slogun'ın; Power Electronics'in sessel stoğu... Katmanlama mantığı, isabetlice iç bulandırıcı: girdaplar, burgular, kekemelikler, yuvarlak formlar, derinin altında patlayıp şişen tümörleri kataloglarcasına çizgisel fakat tekinsizce diyalog girişimi hissiyle bezeli. CH'nin kademeliliği, palet zenginliği ve espası kullanımı, Eraslan'ın şizoid dili taklit edebilen kompozisyon zekasının işareti. Bu yüzden, ya Bill Burroughs'a ya da Lautreamont'a yakışan bir habercilik bu: 21'inci yüzyılın ilk yarısı, görüyor kendi canavar şairlerini.


Sanatçının gravür ve kağıt üzerine renkli kalemlerle gerçekleştirdiği eserleri ilk kez Galeri Nev'in genç sanatçıların keşfine çıktığı NevNesil sergisi kapsamında izlenmişti. Anıl Saldıran, aradan geçen iki yılda çalışmalarına, üzerinde çokça araştırma yaptığı 'tempera' ile ahşap üzerine gümüş, bakır ya da altın ile gerçekleştirdiği 'çizim' tekniklerini ekledi. Çeşitli karışımlarla oluşturduğu astar ile metal çizim malzemeleri arasındaki etkileşim ve hatta oksitlenme de yaratım sürecine dahil oldu. Böylece gelişen Uğultulu Sokaklar dizisine çoğunlukla kendi fotoğrafladığı anonim kişiler ya da yerde bulduğu düşürülmüş / atılmış fotoğraflar modellik etti. Bunun dışında Anıl Saldıran, malzemelerinden bazılarını da sokaktan edindi: yanmış, yıkılmış binalardan çıkan ahşaplar ya da çizimlerinde kullandığı bakır tel gibi... Öte yandan söz konusu modeller ile malzemeler birleştiğinde ortaya çıkan gerçeklik sokaktakinden oldukça farklı idi. Uğultulu Sokaklar'ın çoğunlukla uykuda bedenleri, adeta bir rüya alemine aitlerdi. İzleyicilerin de aynı tekinsiz rüyayı paylaşmaya davet edildikleri sergi, 14 Şubat'a dek devam edecek. Anıl Saldıran (1982, Höxter), Bilkent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Güzel Sanatlar Bölümü'nden mezun oldu. New York'ta Parsons ve School of Visual Arts'da grafik dersleri aldı. Türkiye'de bir tekstil firmasında tasarımcı olarak çalıştı. Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Plastik Sanatlar Bölümü'nde yüksek lisans eğitimini ve Psikanaliz ve Sanat üzerine tezini tamamladı. Bu süreçte Ergin İnan ile çalıştı. Eserleri İstanbul'da Füsunİnan'da ve çeşitli karma sergilerde izlendi. 2013'te NevNesil: Kafa Kağıdı sergisinde yer aldı. Ardından İngiltere'de ArtFunkl Residency 'e katıldı.


Mahallenin abileri vardır. Biraz haylazdır, bakkal önünde bira içip etrafı gözlerler. Ama her biri pırlantadır aslında. Bir şekilde mahalleye sıkışmışlardır. Hem biraz çekinirsin, hem de gerektiğinde orada olduklarını bilmek garip bir güven duygusu verir. Yıllar sonra farkedersin ki, o hep çekingenlik duyduğun abiler o kadar da sert değillermiş. Naif yanları varmış. Hatta o kadar uzun boylu da değillermiş. Oysa bazıları aklında hala upuzundur, güneşin altında parlayan yüzleriyle örnek adamlardır. Mahalleden, çeşitli nedenlerle, erken ayrılmak zorunda kaldıklarından olsa, hep iyi hatırlanırlar. Ya birileri gelip almıştır onları ya da haberlerini almışsındır. Punk rosk'ın önde gelen gruplarından The Clash'in solisti Joe Strummer da algınızda değişmeden kalanlardan. Gençken de güzel adam, yaşı ilerlediğinde de güzel. Hep güzel şarkılar yapan, anlamını yitirmeyen sözler söyleyen bir adam. Strummer bir yana, tüm punk/reggae/ska alemi bir yana. Hani, politikacılara atılan mekanik sloganlardaki gibi değil de, üç büyükler dışındaki ufak bütçeli takımların ya da alt liglerdeki kulüplerin futbolcularına, başkanlarına açılan samimi taraftar pankartlarında yazdığı gibi: İçimizden biri. Elvis Presley kusura bakmasın ama, rock'n'roll'un gerçek kralı Ankara'da doğdu. Yabancı bir diplomat olan babasının görevi nedeniyle bulundukları Türkiye'de 1952 yılında doğan Strummer'ın çocukluğu ülke ülke gezmekle geçti. Ülkeler değiştikçe, Strummer'ın hayal gücü genişledi. Sonunda İngiltere'ye dönüp okula başladıklarında, düzenli bir yaşam programlanmış gibiydi kendisine. Ancak kardeşinin intihar etmesi, Strummer'ı derinden yaraladı. Daha sonra sanat okuluna girse de, önce Galler'e, sonra Londra'ya taşındı ve okul arkadaşlarıyla birlikte, yavaş yavaş ortaya çıkan punk grupların konserlerini takip etmeye başladı. Bu dönemde mezarcılık gibi ilginç işler de yapan Strummeri ilk grubu The 101'ers ile verdiği konserler sayesinde Londra pub'larında ismini duyurdu. 1976 yılınde The 101'ers alt grubu olarak sahneye çıkan ve o geceye kadar ismini kimsenin duymadığı bir başka grup, Joe Strummer'ı çok etkiledi. Grubun adı Sex Pistols'dı ve punk hareketi başlamıştı. Joe Strummer, Mick Jones, Paul Simonon ve Nicky Topper Headon ile tanışıp The Clash'i kurdu. İronik biçimde, ilk konserlerini Sex Pistols alt grubu olarak verdiler. Böylece Avrupa'da 1976'dan başlayıp, 1980'lerin ortasına kadar süren punk patlaması hız kazandı. The Clash ile Sex Pistols arasında rekabet varmış gibi görünse de, iki grup hem müzik hem de düşünce yapısı olarak çok farklıydı. Sex Pistols müzikal açıdan punk'ın olmazsa olmazı üç akorla şarkılar yaparken, The Clash, reggea'den blues'a, cazdan gospel'e kadar geniş bir yelpazede, daha geniş kitlelere hitap edebilecek dünya müzikleriyle öne çıkıyordu. Sex Pistols'ın çoğunlukla arka planında sosyal devletin eksikliği nedeniyle acı çeken alt sınıf çocuklarının öfkesini taşıyan şarkı sözlerinin yanında The Clash, belirli bir politik eleştirisi olan hatta Sandinista! İsimli albümleriyle Nikaragua'daki sol hareketlere selam çakan albümleri daha sıkı duruyordu. Joe Strummer konserlerinde İtalyan Kızıl Tugaylar'ın adını taşıyan tişörtler giyiyordu. Her fırsatta, ingiltere'deki muhafazakar hükümeti ve toplumdaki adaletsiz gelir dağılımını eleştiriyordu. Grup ayrıca, konser biletlerinin ve albümlerinin gereğinden pahalıya satılmasına da karşı çıkıyordu. Bu yanıyla müzik endüstrisiyle mücadele de vermişlerdi. Sonunda The Clash grup üyelerinin kişisel anlaşmazlıkları ve sorunları nedeniyle 1986'da dağıldı. Joe Strummer ise, üretimini çeşitli alanlarda sürdürdü. Jim Jarmusch ve Aki Kaurismaki'nin filmlerinde kısa rollerde göründü, film müzikleri hazırladı. Britanya'nın efsane grubu The Pogues ile çalıştı. Kendi grubu The Mescaleros'u kurdu ve başta Global A Go-Go olmak üzere birbirinden değerli albümler yaptı. 2002 yılında kalp krizinden öldüğünde, küresel ısınmaya karşı ağaçlandırma mücadelesi yapıyordu. Hakkında sayısız belgeseller yapıldı, kitaplar yazıldı. Her ne kadar, konserleri ya da şarkılarıyla bilinse de, Strummer radyo ve televizyonun, genelde iletişimin gücüne inanırdı. Özellikle, radyo programlarını sevdiği bilinirdi. Röportajlarında hep söyleyecek sözü olan bir adamdı. The Clash sonrasında ortadan kaybolup çok gezmişti. Değişik kültürleri tanımaya çalıyordu. Gerçek anlamıyla aklı ve kulağı, ana akımlar dışında kalan ve pek bilinmeyen her sese açıktı. Özellikle The Mescaleros ile birlikte, sağlam, sapasağlam ve eklektik bir punk/rock'n'roll yaptı. Yakın dönemde keşfedilen kayıtlar gösteriyor ki, Strummer'ın büyük bir keyifle gerçekleştirdiği radyo programı, onun müzik zevkinin ve kültürünün renkliliğini gösteriyor. BBC World Service'de London Calling ismiyle yaptığı yarım saat süren programlarda, seçtiği albümlerden şarkıları sıralamıyor sadece, ruhunu açıyor. Strummer, radyo programına sevgisini şöyle anlatıyordu: 1960 ların ortasında Afrika'nın sıcak bir geceyarısında, genç bir oğlan, babasının kısa dalga radyosunu, yurdundan birkaç ses duyma umuduyla karıştırırken, Britanya'dan BBC'ye denk geldiğinde hem şaşırmış, hem mutlu olmuştu. Babasının peşinde, Ankara'da doğup, çocukluğunu babasından uzak yaşayan ve Afrika'da, Malawi'de çalışan babasını ziyaret ederken, ülkesinin radyosunu duyup mutlu olan o oğlan, Joe Strummer, bir şekilde vefa borcunu bu programla ödemek istemişti, arzusu o radyoda yer alan bir ses olmaktı. Joe Strummer, Rus işadamı Roman Abramovich'in satın almasından önceki zamanlarda, bir zamanlar en büyük rakibi Milwall olan, Londra'nın o dönemde hiç de popüler olmayan Chelsea'nin iflah olmaz bir taraftarıydı. Sonraki yıllarda, futbol sevgisini, göçmen sorunlarıyla birleştirip, kaçak yollarla İngiltere'ye giren bir Makedonu anlatan şarkı yazdı. O yıllarda Joe Strummer kendi isteğiyle medyadan, hayattan, kendisini tanıyanlardan uzaklaşmış, yıllarını Paris Metrosunda dolanarak, kaçak konserler vererek geçirmişti. Bir münzevi, bir başka metropol münzevisini anlatayım derken, şarkının adını Ukrayna'nın çelik işçileriyle ünlü şehrinin futbol takımı Shaktar Donetsk koymuştu.


Evet, Ankara'da tanıştım. Türkiye'ye göç etmemin nedeni Gürcistan'daki son derece kötü siyasal ve ekonomik durumla ilgiliydi. Ülke krize girdi, ben de yaşamak için Türkiye'ye taşındım. 1990'larda radyo kanallarını gezerken black metal'e denk gelmiştim. Rus radyo istasyonlarında Immortal, Bal-Sagoth, Emperor çalıyordu. Müzikten etkilendim, sonrasında Gürcistan'a yayımlanma tarihinden bir yıl sonra gelen Metal Hammer ve Kerrang dergilerine ulaştım. Aslında bir bar değil, yer altı tayfasının takıldığı bir ortamdı. Tiflis'te düzenlenen ilk ve tek yer altı konseriydi. 300 civarında metalci, punk ve rocker vardı. Basında çok kötü haberler çıktı. Hepimize satanist dediler. Onlara göre Black Metal müzik değildi, toplum bu türden kötülük tohumlarına tepki göstermeliydi. Pergamo iki yıl yaşadı. Gürcistan'da Ortodoksluk çok güçlü ve metalcilik topluma hiç uymuyor. Şu anki grubum Im Nebel bu şartlarda nasıl devam ediyor, inanın ben de bilmiyorum. İnsanlar sokakta uzun saçlı, dövmeli birini gördüklerinde cehennemden çıkagelen eşcinseller olduklarını düşünüyor ve kutsal taboretkalarıyla kafa göz dalıyorlar. Bir elektronik müzik festivali, yerel halkın müzisyen ve organizatörlerin eşcinsele benzedikleri şikayeti ve festivalin satanist propaganda olduğu itirazıyla iptal edildi.


zamana dair belleğini görünür ve içinde dolaşılabilir kılıyor. EAA'nın 2010 yılında aldığı 18 ayrı ödül ve Ağa Han Mimarlık Ödülü içerisinden EAA'nın ödül kurumuyla ilişkisi, EAA'daki ofis yaşamı, proje sürecinde üreyen/üretilen dökümanlar, eskiz defterleri, kişisel notlar ve video kayıtları ile zenginleşen sergi, tamamlanmış bütünsel bir anlatıdan ziyade fragmanlarda oluşan yapısıyla izleyiciyi içine çekiyor ve serginin parçası haline getiriyor. MSGSÜ'nün 7 Mart Pazartesi gecesi Tophane-i Amire'de düzenlediği Osman Hamdi Bey Sanat Ödülü töreninin ardından açılan An/Moment sergisi 8-25 Mart tarihleri arasında izlenebilecek. Kağıthane Ofisleri ve Raif Dinçkök Yalova Kültür Merkezi projeleriyle alınan European Property Awards ve Cityscape Dubai Awards 2010'da Minicity Maket Parkı ve Maksimum Evler Projeleriyle En İyi Rekreasyon Yapısı ve En İyi Konut Yapısı ödülleri', 2010'da İpekyol Tekstil Fabrikası ile Emre Arolat'a sunulan Aga Khan Mimarlık Ödülü gibi değerli uluslararası ödüllerle desteklendi. mimarlık kuruluşunun katıldığı yarışmayı kazanarak üstlendiği ve Avrupa'nın en kapsamlı projelerinden olan Zorlu Center'ın yanısıra, Tekfen Kağıthane Ofispark, Mecidiyeköy'de konut ve alışveriş merkezi, Göktürk'de konut yerleşimleri, Ulus Savoy Konutları, Ataşehir'de alışveriş ve kültür merkezi, Etiler'de çok katlı otel, Maslak'ta ofis yapısı, Eyüp Belediyesi Nikah Dairesi, Maçka Oteli, Kağıthane Kızlarağası Bölgesi Kentsel Planlama Projesi, İzmir'de İşGyo Konut ve Ticaret Merkezi, İzmir Zorlu Konak Residence, Bergama Kültür Merkezi, Bodrum Büyük Kulüp, Bodrum Vicem Konut Yerleşimi, Bodrum Öztek Konut Yerleşimi, Yalova'da Raif Dinçkök Kültür Merkezi, İzmit'te endüstriyel miras alanı kentsel dönüşümü, Seyrantepe'de karma kullanımlı yapı kompleksi, Antakya'da otel, Mecidiyeköy'de konut ve ticaret merkezi gibi önemli projeler bulunuyor. EDİT: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nin Emre Arolat'a verdiği Osman Hamdi Bey Sanat Ödülüne paralel olarak Tophane-i Amire'de düzenlenen An/Moment sergisi, yoğun ilgi nedeniyle 31 Mart Perşembe gününe kadar uzatıldı. EAA'nın şimdiki zamanından bir kesit niteliği taşıyan sergi, ofisin halen uğraşmakta olduğu yakın zamana dair üretimlerine yer veriyor.


A nna Kavan'ın romanı 1967 yılında yayımlandığında, ikinci dalga feminizmin eli kulağındaydı. Bu kitabı feminizm öncülü diye nitelemiyorum, fakat okurken, dönemin ruh haline ayna tuttuğunu da not etmek iyi olur. Soğuk Savaş yıllarıdır ve kutuplara ayrılmış dünyanın, arzu nesnesi haline gelmiş kadınlarının dertleri vardır. Yeryüzünün genel havası, kendi kutuplarına çekilmiş insanın, ikiye ayrılmış insanın intihara eğilimlerini işaret eder. Yeryüzünü kararlı biçimde, ağır ağır ele geçiren buzun yansısında anal-sadist bir hikaye kendine yer bulacaktır. Ölüm kolektif bir şekilde, insanın, doğanın ve nesnelerin kendi yıkımlarını hızlandırmasına yardımcı bir halde hükümranlığını genişletir. Her şey soluklaşır. Karakterler, karakterlerin etraflarına baktıklarında gördükleri, düşünceleri, hatıraları, arzuları saydamlaşır, hızla buz beyazına döner. Buz, yazarın hayatındaki travmalarından yola çıkmış diye nitelenip ufaltılacak bir roman değil. Yazarın eroin bağımlılığı ve derin depresyonunun etkisiyle kullandığı dil, anlatım ve okurdan talep eden deneyleri yerinde kullanımıyla zamansız bir kitap. Öncesinde yazdığı başka romanlarındaki gerçeküstü stilini sürdürmesi bir yana, son romanı olduğu düşünüldüğünde, uzun bir ara verdiği yazma edimine dönüşünde, yeryüzünün kıyametinde ötede, insanın kişisel kıyametine yöneldiğini, genelde tanımlandığı bilimkurgu'dan çok, Britanya'nın simgeci yazınına eklenebileceği söylenebilir. İyi kitaplar, büyük yazarlar, en başta kendileriyle olmak üzere, insanın olma çabasını, bu oluş mücadelesindeki yaşadıklarını anlatmazlar mı? Günümüzde roman, hikaye, çizgi romanlar, filmler ve müzikte kıyamet sonrası temasının özellikle ABD kaynaklı yapıtlarda aslında mevcut sistemin kutsanması eğilimini göz ardı etmeden, bu kitabın tüm bunlardan yıllar önce özgün bir kıyamet hikayesi sunduğunu da belirtmek gerekir. Anna Kavan'ın isim değiştirmesi ve Franz Kafka sevgisi, Kafka'nın kızkardeşi gibi nitelemeler yaygındır. Kitabevlerinde, kütüphanelerinde Kafka ile yan yana dizilebildiği için iyi hissettiği bu detaylara karşı çıkmamakla birlikte, Kavan'ın aslında adanın değerli yazarı Thomas De Quincey'in ardılı olduğunu düşündüğümü de eklemeliyim. Anna Kavan isim değişikliğine 1930'lu yılların sonunda bir intihar girişimi sonrasında kapatıldığı sanatoryumda karar vermiştir. Bu seçim sadece isim değişikliği değil, persona değişimidir ve öncesinde Helen Ferguson adıyla yazdığı kitaplardaki gerçekçilikten kendini sıyırmıştır. Tıpkı bir başka acı çeken İngiliz Sylvia Plath'ın Lazarus'u gibi kendi etinden, artık çürüdüğünü hissettiği ve kendisine yaşam alanı vermeyen kabuğundan sıyrılmış, ölü derisini arkasında bırakıp, kendi ölüsü üzerinden dirilmiş, yeniden ayaklanmıştır. 1942 yılında ikinci evliliğinden oğlunun ölümü üzerine tekrar intiharı denemiştir. Taşındığı New York'da adını kanun önünde de değiştirmiş Anna Kavan, Yeni Zelanda'ya geçip iki yıl orada yaşar. Sonunda Londra'ya yerleşip askeri bir tesiste psikoloji departmanında araştırmacı olarak iş bulur. Aynı zamanda kullandığı eroini de tedarik eden Dr. Karl Theodor Bluth ile uzun yıllara dayanan dostluğunda, isimlerinden türettikleri Kathbar isimli bir sirk atını anlattığını düşündüğüm gerçeküstü-alegorik bir metin yayımlar. 1964 yılında Bluth ölünce Kavan üçüncü kez intiharı dener. Çareyi çok sevdiği bazukasını anlatan metni yazmakta bulur. Buz'un çevirmeni Selahattin Özpalabıyıklar'ın kitabın yirmi yıl önce ilk yayımlanma hikayesini anlattığı ve Onat Kutlar'a selam gönderip, Enis Batur'u nasıl kandırdığının detaylarını aktardığı enfes giriş yazısı, kendisini yersiz yere fazla ciddiye aldığını düşündüğümüz çağdaş Türkçe yazın ortamında keyif vermesinin yanında, yol gösterici oluyor. Anna Kavan bugün ilginç biçimde, İngilizce yazın ortamının canlılığına rağmen pek bahsedilmeyen, adı anılmayan, unutulmuş bir yazar görünümünde. Buna rağmen Buz'un ilk yayımlanmasının ardından yıllar sonra tekrar baskısını yapan Everest Yayınları ve çevirmeni Selahattin Özpalabıyıklar'ı Hasan Celal Güzel coşkusuyla, Güzel'in geliştirdiği teknik olan el enseyle karışık kucaklıyor ve öpüyorum. Bu kitabın bu dönemde yayımlanması, Türkçe yazında önemli bir gelişmedir. Şimdi ağlayacağım.


arındırması ve böylece de sesini kontrol etmesi, cinsiyet stereotiplerinin temel varsayımıdır. içinde bulur. Eurykleia başını kaldırır ve bir ololyga söylemek üzere ağzını açar. anne carson bu denemesinde, antik uygarlıklardan günümüze, kontrol altında tutulmaya çalışıldığını ortaya koyuyor. ilk yirmi dört tanesi satış dışı tutulmuştur. baubo heykeli, priene, i. ö. 4. yy. 189 kr 230, oya krem, 230 gr. 340 be 120, neo bristol beyaz, 120 gr.


F. öğle yemeğini, yolu bu mahalleye düştükçe uğradığı esnaf lokantasında yedi. Tavuk sote, pirinç pilavı, yoğurt ve ardından tel kadayıf. Beyefendilere has tavırları ve her uğrayışında bıraktığı dolgun bahşişler sayesinde saygısını kazandığı yüzü et benleri ile dolu o bahşişin çay konusundaki ısrarını reddetti. Bir ekonomi dergisinde yemekten hemen sonra içilen sıcak içeceklerin mideyi genişletip, bedende göbek yaptığını, gündelik kültürü zamansızca içilen sıcak içeceklerle yorulmuş Ortadoğuluların bu yüzden göbekli olduklarını okumuştu. Başka sefere! deyip kalitesi derisinin parlaklığından belli çantasını omzuna taktı. Çıkış kapısına yakın bir kısımdaki kasaya ödemeyi yaptı. Esnafsı hararetin kızıllaştırdığı elmacıkları yüzüne o köylü çirkinliğini katan patron lokantasının en önemli kısmı olan noktada görevine tapınan bir muhafız gibiydi. F. üstü kalsın dedikten sonra, eğilerek saygılarını arz eden lokantacının titrek tebessümü ile dışarı çıktı. Öğle ezanının üzerinden hemen hemen bir saat geçmişti. Yine bu mahalleye yolu düştükçe uğradığı camiye doğru koyuldu. Ağır ağır yürüyordu; boş vakit bulma ihtimalleri kaldırımlarda külçe altın bulma ihtimallerine eşit o meşgul adamların boş vaktin içine sığan her şeyden zevk alan rahatlığı ile yürüyordu. Ve özenerek yürüyordu. Etrafında göz ucu ile süzdükleri kendisinin ihtişamlı haline özenen insanların kendilerini güçlü gösteren, umarsız, bıçkın, serkeş ve hür gösteren sahte tavırlarına özendi. Bu hallerle yolları arşınlayanların ara sıra boğazlarına çöken yumruları, yüreklerini tırmalayan pençeleri olmazdı herhalde. Belki de! Bir buçuk seneden beri düzenli olarak namaz kılıyordu F. Avrupa'ya yaptığı bir iş gezisi esnasında uçakta bulduğu bir kitapta okuduklarından etkilenmiş, o kitabın etkisi ile başka kitaplara yönelmiş, aramış, araştırmış ve sonunda yaşamdan sonraki hayatı için bir şeyler yapması gerektiğine karar vermişti. Bir şeyler öğrenmenin tek yolunu kitapları kurcalamak olduğuna inanan o garibanlardandı F. Tanrıya karşı sadece namaz kılarak kulluk görevlerini yerine getirmediğinin farkındaydı ama şimdilik gücü sadece namaza yetiyordu. Bazen karşısına çıkan o her yanları kirden kapkara meczuplara yemek ısmarlıyor, bazense ofisindeki çaycının veya her fırsatta gevezeliğe başlayan pembe önlüklü temizlikçi kadının yoksulluklarından bahsettiği o çok çocuklu dul kadıncağızlara para gönderiyordu ama, daha yapması gereken çok şey olduğunu hissediyordu. F. Daha fazla kitap okumalıydı. Caminin kapısına vardığında o serin sonbahar rüzgarlarından birinin keskin esişini teninde hissedince irkildi. Allah'tan abdestliydi. İhale toplantısının sonunda otelden çıkarken beş yıldızlı tuvaletin sıcak sulu lavabosunda almıştı abdestini. O güzelim sabunun tanımsız ama büyüleyici kokusu hala ellerindeydi. Güzel bir gündü bugün. Toplantı iyi geçmişti. Toplantı esnasında ikram edilen meyveli çaylar çok lezzetliydi, oturduğu koltuk yumuşacıktı ve etrafındaki insanlar bilindik İstanbullu okumuşların aksine toplantının tümünde maskelerini takmamışlardı. En azından yükselen benzin fiyatlarını eleştirirken ceplerinden çıkan paranın acısını mimiklerine yansıtabilmişlerdi. Toplantı sonunda dosyalarını düzenleyip çantasına yerleştirirken, lavaboya girerken yüzüne, kollarına, ayaklarına değecek soğuk suyu düşünerek kaygılanmıştı ama hayır; kaygısı boşa çıktı, lavabodaki su sıcacıktı. Soğuk, serinlik, adı her neyse o his onun için kainatın en kötü hissiydi. O kadar ki bir oğlu olsa adını güneş, bir kızı olsa adını bahar koyardı. Eli ekmek tutana kadar yetiştirme yurdunda, üniversite yurtlarında, bekar evlerinde ve hatta yalnızlığın üzerine dev adımları ile geldiği uzak şehirlerde sarılıp yattığı kötü arkadaş tüyleri diken diken eden o soğuktu. Camide, minberin etrafında bağdaş kurarak oturmuş kuran okuyan birkaç ihtiyardan başka kimse yoktu. Çinili duvardaki eski bir çiviye asılmış tespihlere vuran güneş ışığı ucuz, mat, plastik boncuk tanelerini zümrütlere, yakutlara çevirmişti. Gül suyu kokusu girişte buruna çarpan ayak kokusunu bastırmıştı. Daha da güzeli cami zeminden ısıtmalıydı, ayaklarına değen yumuşaklığın bedenine naklettiği ısı çok hoşuna gitti. Huşu ile namazını kıldı. Alnı sıcak ve yumuşak zemine değerken içindeki ağır boşluklar ağzından secdegaha aktı. Ferahladı. Bu ferahın müsebbibi namaz mıydı, sıcaklık mı, anlamadı. Namazın sonunda dua niyetine nas suresini okudu. İnsanlardan korkuyordu çünkü; korkulmalıydı insanlardan. İnsanların nerede ne yapacağı ve kimin kime karşı yüreğinde ne beslediği belli olmazdı. Yüzüne bakılınca güzel şeylerin hatırlandığı insanlar o kötü kağıtlara basılan ve şimdi sahafların tane ile değil kilo ile sattığı ansiklopedilerde kalmıştı. Şimdi yeryüzü göbekli, maskeli, kravatlı, makyajlı insan yığınlarının boşluğu sıkıp suyunu çıkardıkları oda parfümüne bulanmış bir mezbahaydı. Namazı bitince çıktı, çantasından çıkardığı meşin eldivenlerini ellerini geçirirken ihtiyarlara selam verdi, kuran okumayı sonlandırmış çekik gözlü bir ihtiyar gülümseyerek selamını aldı. Caminin önünde uzayıp giden cadde boyunca yürümeye başladı. Mütebessim öğrenci kızların tezgahtarlık yaptığı o yol üstü kahvecilerinden yeşil, şirin karton fincanlarda satılan Türk kahvesinden aldı, acıydı. Kahve yüksek tansiyon sürecini hızlandırıyordu, ara sıra başına binen ağrı, zonklamalar, halsizliği ve ölçümleri kalbinin durumunun pek hayırlı olmadığını söylüyordu ama olsun. Şu koskoca yaşamda bir tane zevki vardı. Gün gelir ondan da vazgeçerdi, üniversite yıllarında da sigaradan vazgeçemeyeceğini düşünürdü. Üç yıl önce onu da bırakmıştı işte! Biraz kilo almış, abur cubura meyli başlamıştı ama olsun. Yokuşları, merdivenleri çıkarken tıkanmıyor, kalbinin kaburgalarını döven coşkun titreklikleri uykularını bölmüyordu. Varmayı planladığı yerin sokağına doğru saptığında kahvesi bitmişti. Kağıt fincanı buruşturup üzerinde belediye amblemi olan minik, metal bir çöp kutusuna attı. Caddeden kopup, sokağın içine ilerledikçe her şeyin kalitesi düşüyordu. Az önce omzuna çarptığı kişiler işsiz sanatçılar ve kollarını birbirine kenetlemiş üniversite öğrencileriydi. Cadde insanlarının saldırgan bakışları yoktu, çoğu kavga etmeyi bilmezdi, bakışları davetkar bir meraktan mamuldü. Sokak insanları iyi insanlardı belli ama... Martı kanatları tepesini gölgelerken güzel kıyafetlerine, asil duruşuna ve pahalı çantasına gözlerini diken eğitimsiz, çirkin ve saldırgan insanları aşmaya çalışıyordu. Burkucu yalnızlığına bir de korku eklenmişti. Neredeydi o dünyevi yoksulluğun bakışlarındaki manayı zenginleştirdiği varoş insanları? Yürüdü. Bakışları aştı, şimdiye kadar aştığı engellerin hepsinden daha az bir emek ve sıkıntıyla... Yüzeyindeki çürümüşlükler siyah beyaz türk filmlerindeki kasveti akla getiren demir kapıya, kirli sokağa girenleri kontrol eden polis noktasına ulaştığında polislerin bakışları donuklaştı. -Buyurun efendim! -İçeri gireceğim. Polisler onun gibi kibar ve varlıklı olduğu her halinden belli olan bir beyefendinin bu mezbelede ne aradığına şaşırdılar. Onun gibi birisinin bedenini tatmin etmek için böylesi çöplüklere ihtiyacı yoktu ki. Ne kadınlar vardı kim bilir etrafında! Her geçen saniye süzüşleri sakilleşti. Yüzlerindeki anlamsızlık öfkeye dönüştü ama kime ne. Alanın ve satanın memnun olduğu bir diyarda ancak tezgahları koruyabilirdi onlar. Düşünceleri görevlerinden daha önemli değildi polislerin, kapıyı açmak zorundaydılar. -Teşekkür ederim. F. diğer günlere nazaran seyrek olan sokakta ilerlemeye başladı. Haftasonu olsaydı ohoooo! Şehir dışından gelmiş ameleler, kısa saçlı askerler, taşralı tüccarlar... Ceplerini ve çantasını kolluyordu çünkü yankesicilerin ustalıklarını göstermekten çekinmeyecekleri bir ortamdı burası. Fahişelerinde çürümeye yüz tutmuş biçimsiz bedenlerini! Etrafındakiler kış uykusundan yeni uyanmış ayılar gibi yalanırken o etrafına pek bakmamaya çalıştı. Gözlerine üzerine çamur sıçramış paçalar, giyinile giyinile paçavraya dönüşmüş ayakkabılar, sigara izmaritleri ve gobit suyu veya döner yağına batmış gazete parçaları çarparken adımlarının temposunu değiştirmedi. Pencereleri mavi demirli sarı eve yanaştıkça içindeki heyecan arttı. Ne zaman hasretini çektiği şeylere kavuşmanın heyecanına kapılsa boğazı ile göğsü arasındaki etlerde bir karıncalanma olurdu; hafiflerdi. Mavi demirlere tutunarak dışarıdakilere göğüslerini gösteren kadınları izleyen yığını güçlükle aştı. Duyduklarına şaşırmadı, alışkındı ama yine de iğrendi. İnsan böyleydi işte. Az sonra bu çirkin tınıları duymayacağı bir dünyada olacaktı. Kapıdan içeri girdiğinde iç çamaşırlarıyla oturan kadınlar etrafını sardılar. Böylesi paralı ve bakımlı bir keklik asırdan asıra düşerdi bu çöplüğe, etini yemek kime nasip olurdu acep? F. etrafını saran kadınlarla ilgilenmedi, en genç ve en bakımlısıyla bile. Bedenlerine dar gelen rengarenk iç çamaşırlarıyla absürd bir tiyatronun acemi oyuncularına benziyorlardı. Başını salonun her köşesinde gezdirdi, aradığı ortalıkta yoktu. Salonun derinliğinde bir koltuğa kurulmuş gazete okuyan tüccarın yanına gitti. -Selamlar. Tüccar ceplerinden altın dökülen bir şehzadeyi görmüşçesine sevinçle ayağa kalktı. -Ooo abicim, hoş geldiniz. Nerelerdesiniz aylardır. F. gülümsedi. Tebessümünde her şeyi ile belirgin bir çekingenlik vardı. -Eh uğrayamadım, işler güçler, vakitsizlik. -Allah hepimize bol kazanç versin. Tabi ki F'nin bu pis herifle muhabbet etmeye niyeti yoktu. Sabırsızlanıyordu. -O nerede? -Şimdi gelir güzel abim, bekle. Bir çay ikram edeyim sana. -Teşekkür ederim. -Olur mu yahu! -Hayır gerçekten, teşekkür ederim. Müşterisi mi var? Tüccar daha sorusuna cevap vermeden O başı balık, gövdesi öküz gövdesine benzeyen bir adamın koluna girmiş vaziyette aşağı iniyordu. Adam elini onun kat kat, çirkin beline atmıştı, anlamsız anlamsız, sırf laf olsun diye gülüyorlardı. O, F'yi görünce önce duraksadı. Gülümsedi, kaybettiği bir şeyi bulmuş gibiydi. F. Onu görünce tüccarın yüzüne baktı. Gözleri umut doluydu. O hızlandırdığı adımları ile merdivenlerden indi, çirkin müşterisinin kel alnını öptü ve adamı alelacele yola koydu. Adam kapıdan çıkar çıkmaz F'nin yanına geldi. -Nerdesin aylardır hayırsız. -Boş ver, yukarı çıkalım. F'nin cümlesinin ardından tüccar kadına göz kırptı. Kadın F.'nin koluna girdi yukarı çıktılar. Odada ağır bir ter ve insan gazı kokusu vardı. F. küçük sehpanın üzerindeki minik bakır tabakta içi er suyu ile dolu kırmızı renkli bir prezervatifi gördü. Rahatsız oldu. O F'nin buruşan yüzünü görünce hemen ayaklandı. -Amaan bu naleti nasıl unutmuşum. Kusura kalma. F. hiçbir şey söylemedi, acıyla tebessüm etti. Kadın tabağın içindekini çöpe attı. Ellerini etrafı sapsarı kesilmiş kara taştan bir lavaboda yıkadı. -İşlerin nasıl? -Çok iyi, bugün yeni bir ihale aldık. Sen nasılsın? -Kötüyüm, ülser olmuşum, neydem çekiyoz işte. Doktor olacak kör olası ilaç verdi ama ilaç netsin. Yaş oldu elli bir be yiğidim. -Geçmiş olsun. -Her zamanki gibi mi? -Evet. F. çantasını yatağın üzerine koydu, minik siyah bir poşet çıkardı, poşetin içinden de mor renkli bir yazma. Ona uzattı, kadın tecrübeyle yazmayı başına bağladı. Ardından F. serçe parmağı büyüklüğünde bir göz kalemi çıkardı çantasından. Yazmayı başına bağlamış kadının sol gözünün altına ve dudağının sağ kenarına koyu ve büyük birer et beni çizdi. -Tamamdır şimdi. Kadın alışık olmadığı bir ağırlıkla gidip yatağın sağ ucuna oturdu. F. Yatağa uzandı, başını kadının dizlerine denk getirdi. Kadın da mutluydu. Tatmadığı, tatmaya fırsat bulamadığı bir sevecenlikle bütünleşiyordu şimdi. -Başlayabilirsin. Kadın tombul parmaklı elleriyle F'nin kafasını okşamaya başladı. Gerçekten sevecenlikle dokunuyordu, her şey F'nin istediği gibiydi. -Yavrum, gınalı guzum, gurban olduğum, gadasını aldığıım. Kadının kalın sesi kulaklarına dolmaya başlayınca F. gözlerini kapadı. Yüzünü sadece yetiştirme yurdundaki dosyasında gördüğü annesini hayal etti. Şimdi F. için her şey inanılmayacak kadar güzeldi. Şimdi F. gınalı guzuydu, gadası alınıyordu, resmen uçuyordu.


Gamze Özer, Timothee Huguet ve Kristina Kramer'in ortak projesi olan Even My Mum Can Make A Book, bağımsız yayınları bir araya getirmek, görüş ve düşünceleri basılı ya da el yapımı malzemeler aracılığıyla yaymaları için kişileri cesaretlendirmek için düşünülmüş bir proje. 7 Eylül'e kadar uzatılan son katılım tarihiyle günümüz ifade biçimlerini benimsemiş herkese açık çağrıda bulunan projede işleriniz paylaşmak için kolları sıvazlayın, kesin, yapıştırın! Even My Mum Can Make A Booka daha önceden yapmış olduğunuz ya da yeni üreteceğiniz baskılarınızla katılabilirsiniz. İçerik ve boyut konusunda tamamen özgürsünüz. Hatta yeni baskınız için annenizle birlikte bile çalışabilirsiniz! Proje çatısı altında biriken tüm yayınlar, sürekli genişleyen Türkiye'de ve yurtdışında farklı mekanları dolaşacak bir arşiv olarak toplanacak. İlk sergi ise 15 Eylül'de Manzara Perspektives'de gerçekleşecek. !!! Son katılım tarihi: 7 Eylül 2010!!!


90'ların en belirgin sanatsal üretim eğilimlerin biri olan -gerçek durumlar ve sosyal etkileşimler üzerine kurulu performatif yaklaşım biçiminin öncülerinden Annika Eriksson, yaz sonunu ucu açık bir araştırma amacıyla Selda Asal'ın insiyatifindeki Apartman Projesi'nde misafir olarak geçiriyor. Gelecek sezon Berlin'de, Adnan Yıldız'ın küratörlüğünde aynı anda birçok mekanda açılacak correct me if i'm criticalın kapsamında ve IASPIS desteğiyle gerçekleşen işbirliğinin ilk sunumu, 21 Ağustos 2010 Cumartesi akşamı Apartman Proje'sinin AsmalıMescit'teki mekanında gerçekleşecek. Berlin'de yaşayan, Malmö doğumlu İsveçli sanatçı, gündelik hayattan ve toplumsal aksiyonlardan besleniyor; video, film, performans ve fotoğraf kullanıyor. Son zamanlarda, daadgalerie'de Wir sind wieder da adlı bir solo sergi gerçekleştirdi; Squatting/Erinnern, Vergessen, Besetzen, Hey We're Closed! ve correct me if i'm critical (Berlin, 2010) gibi bazı sergi projelerine katkıda bulundu. Eriksson, 2007 de İstanbul'da Platform Garanti'de gerçekleşen Lapdogs of the Bourgeoisie sergisine katılmıştı. Sabancı Üniversitesi Görsel Sanatlar bölümünden mezun olduktan sonra, Almanya'da Weimar Bauhaus Üniversitesi'de Kamusal Alanda Sanat Master'ını 2009 yılında tamamladı. Eğitimi boyunca Almanya'nın çeşitli şehirlerinde projeler yapan Demirci, şu anda Berlin'de yaşamakta ve çalışmakta. Egemen Demirci'nin, Apartman Projesi'nde gerçekleştireceği yerleştirme, yer değiştirmenin zaman ve mekan boyutları arasındaki dönüşümü üzerine kurulu. Kıta Avrupa'sında yoğun olarak kullanılan ulaşım ağlarının rotalarını bilgisayar destekli olarak yeniden üreten Demirci hareketin hareket edeni nasıl bağımsızlaştırdığını da inceliyor. Berlin'de yaşayan yazar ve küratör. İzleyici ve eleştiri odaklı projesi, correct me if i'm critical yakında Berlin'de farklı mekanlarda açılacak. 2011 Ocak ayından itibaren Künstlerhaus Stuttgart'ın yaratıcı direktörlüğünü üstlenecek.


Llewela'nın ölümünden sonra Liana isimli bir kadından dört yaşında çocuğu olduğunu öğrenir. Liana ile evlenerek Malaya'ya geri döner. 1993 yılında öldüğünde, 60'tan fazla kitap, 150'den fazla beste, sayısız dergi ve gazetede yayımlanmış makale bırakır. Bir yıllık ömrü kaldığı söylendikten 36 yıl sonra, 76 yaşında hayata veda etmiştir. Edebiyatı ve müziği delirmiş gibi seven Burgess, James Joyce'a özel bir sevgi beslerdi, Aylin Ayasun çevirisiyle, Joyce'a güzelleme yaptığı kitabı ReJoyce'dan alıntıya yer veriyoruz. Bu kitaba 13 Ocak 1964'te, James Joyce'un yirmi üçüncü ölüm yıl dönümünde başlıyorum. Zor bir işe başlamayı, bir tür neşeli ayine dönüştürmemi sağlayacak başka bir yazar daha düşünemiyorum. Ne var ki, tarihleri törene dönüştürmek Joyce'un doğasında var ve bu hayranlarına da geçiyor. 1 Şubat, Aziz Brigid Günü. 2 Şubat da Joyce'un doğduğu gündür. Ulysses ile Finnegans Wake'in ilk baskı kopyaları ise onun için iki büyük doğum günü hediyesi olmuştur. Bu tarihler aynı zamanda Candlemas Günü ve Kunduzlar Günü'ne de denk geliyor. Kunduzları anarak resmiyeti hafifletmek de Joyce'a yaraşırdı zaten. Noel alışverişçilerinin fazla rağbet göstermediği Azize Lucia'nın bayramı da 13 Aralık'ta kutlanır. Azize Lucia, görme yetisinin koruyucusu kabul edilir; bu sebeple de neredeyse tüm hayatı boyunca gözlerindeki rahatsızlıkla cebelleşen Joyce için özel bir anlam taşıyordu; bu nedenle azizeye atfen Joyce, kızına Lucia ismini verdi. Kutlamanın teması karanlığın içinde yükselen ışık olduğu için aydınlığın zaferiyle neşelenmek yerinde olur. Boxing Günü'nde, ilk Hristiyan şehidin ölümünün yıldönümünde bile neşeli olmalıyız. Joyce, otobiyografik romanlarını neden Stephen mahlasıyla yazmış, hatırlayalım. Çünkü kendisi de bir edebiyat şehidi sayılır: aydınlığa tanıklık, kendini sürgün etmiş; kendini yoksulluğa, türlü zorluklara mahkum etmiş, hakarete uğramış ve hatta dini çevrelerce Tanrı'nın sözünün muhtemel bir yayıcısı olarak aziz mertebesine bile yükseltilmiştir. Gerçi onun şahadetinin içki ve ironiyle yoğrulmuş esprili bir yanı vardı. Hayatın üzerine yağdırdığı taşlardan bir labirent yaratmıştı ve böylece Stephen karakterine Dedalus soyadını vermişti. Bu labirentte asla bir canavar yaşayamaz; bu labirent olsa olsa, koridorları şarkı ve kahkahayla çınlayan bir yaşam evidir. Ben absürd biriyim. On dil biliyorum, ölümüme az kaldı o yüzden iki tane daha öğrenmeye koyuldum. Biraz daha fazla içmeye ve daha uzun saatler yazmaya başladım. Öbür tarafı görüyorum ve bana hiç çekici gelmiyor. Her şey nefes alırken anlamlı, cennet ve cehennem bir yazar için büyük bir hiçlik. Müzik, edebiyat ve içki... Annem, babam ve karım... Hep beraber çocuklarımızı büyüttük. Ben onları terk etmek zorunda kaldım. Hayat sonsuz bir birlikteliğe izin vermiyor maalesef, şimdi hiçlikteyim.


Bu Tanrı, beni, istediği gibi kullandı, saçma biçimde; beni canlı kıldı, yadsımaların yokluğunda, benim atak yadsımalarımın yokluğunda, düşünülen yaşamın, duyulan yaşamın en küçük kıpırtılarını bile yok etti bende. Yürüyen bir robot durumuna indirgedi beni; ama öyle bir robot ki, bilinçsizliğinin kırıldığını duyumsuyordu. Ve işte ben, yaşamakta olduğumu göstermek istedim, şeylerin çınlayan gerçekliğiyle birleştirmek kendimi, yazgımı parçalamak istedim. Yaşamı hissetmiyordum; değer yargılarıyla ilgili her kavramın dolaşımı, bende, kurumuş bir ırmaktı. Yaşam, bir nesne, bir biçim değildi bende; bir dizi mantık yürütmeydi yalnızca. Ama boşuna işleyen, bir yere ulaştırmayan mantık yürütmelerdi bunlar ve bende, irademin kesinleştiremediği taslaklar biçiminde kalıyorlardı. Buradan intihar durumuna geçmem için de benliğimin bana geri dönmesini beklemeliyim, varlığımın tüm eklemlerini özgürce oynatabilmeliyim. Tanrı beni, umutsuzluğun içine bıraktı, sanki ışıkları bana ulaşan çıkmazlar burcunun ortasına bıraktı. Ben artık ne ölebiliyorum, ne yaşayabiliyorum, ne de ölümü ya da yaşamı istememezlik edebiliyorum. İnsanların tümü de benim gibi.


Çok az kişiye nasip olacak bir görev için sizi eşit bulmamamız şaşırtmıyor. Fakat sizi, darkafalı ya da değil, sadece belirli insanlara verilen bu yetkiyi, araştırmalarını aklın tahakkümünü müebbet hapisle cezalandırmayı tüm coşkunluğumuzla protesto ediyoruz. Hem de ne hapis! Hepimiz biliyoruz ki hayır, çoğunluk tarafından bilinmiyor- tımarhaneler, akıl hastaneleri olmaktan uzak, yatanların bedava ve kullanışlı işgücü sağladığı ve vahşetin tek kural olduğu, sizlerin de buna izin verdiğiniz korku dolu hapishaneler. Bilim ve adalet kisvesi altındaki bri tımarhane, kışlalarla, hapishaneyle ya da köle kolonisiyle karşılaştırılabilir ancak. Keyfe keder mahpusluğa dair bir şüpheyi de dile getirmiyoruz burada. Böylece sizleri telaşlı inkar derdinden korumuş oluruz. Fakat kesinlikle belirtiyoruz ki, resmi tanımla deli diye tanımlanmış olan hastalarınızdan birçoğu keyfe keder içeride tutulmaktadır. Hezeyanın serbest gelişmesine her türlü müdaheleyi protesto ediyoruz. Hezeyan da insana ait diğer tüm fikir ve davranışlar kadar makul ve meşrudur. Anti-sosyal eylemlerin baskı altına alınması prensip olarak kabul edilemez olduğu gibi saçmadır da ayrıca. Çünkü nütün bireysel eylemler anti-sosyaldır. Hepsinden öte, deliler toplumsal diktatörlüğün bireysel kurbanlarıdır. Özellikle insana ait olan bireysellik adına, duyarlılıktan hüküm giymiş tüm bu kişilerin özgürlüğünü talep ediyoruz. Hiçbir kanunun düşünen ve eyleme geçen insanlar kadar güçlü olmadığını sizlere bir kez daha hatırlatırız. Bir kısım delinin tezahürlerinin muhteşem biçimde coşkulu mizacına değinmeden kendilerini takdir etmiş olamayız. Basitçe belirtmek isteriz ki, onların gerçeklik konsepti de, davranışlarının doğurduğu sonuçlar da tamamen yasaldır. Yarın sabah turunuzu atarken şunu asla unutmayın: Dillerini bilmeden konuşmayı denediğiniz tüm o insanlara karşı tek avantajınız, kabul edin ki, elinizdeki güçtür.


İnsan umutsuzluğunun nedenlerini ortadan kaldırmakta başarısız olduğumuz sürece, insanın kendisini umutsuzluktan arındırmasına ilişkin çabalarının nedenlerini de yok etme hakkımız bulunmuyor. istemediği belirli gerçekleri söyleyip duran kişiydi. Ben de ömrümün dokuz yılını bir tımarhanede geçirdim. Asla intihar takıntısı içinde değildim. Ancak, şunu biliyorum ki, psikiyatrist ile her sabah ziyaretinde gerçekleştirdiğiniz konuşma, onun boğazını kesemeyeceğimi fark etmem, bende kendimi asma isteği uyandırdı. Siz yaşamın dışındasınız. Yaşamın üzerindesiniz. Sıradan insanın bilemediği acılarınız var. Normal seviyeyi aşmaktasınız. Bu nedenle insanlar sizi affetmiyor. Siz onların kafalarındaki huzuru zehirliyorsunuz. Dengelerini alt üst ediyorsunuz. Kaynağı, bilinen herhangi bir duruma karşı uyumsuz olan ve kelimelerin yetersiz kaldığı, bastırılamayan acılarınız var. Tekrarladığınız, değiştirdiğiniz, iyileştirilemez, hayal edilemez ve ne bedene ne de ruha ait; sadece her ikisinin de parçası olan acılar. Ben sizin bu azabınızı paylaşıyorum ve size soruyorum: Kim bizi iyileştirmeye cesaret edebilir? Henüz kendimizi öldürmeyeceğiz. O zaman bizi rahat bırakın! Siz, umutsuz olanlar, kendinizi yok edin. Ve sizler, bedenlerinde ve ruhlarında işkence görenler, umutlarınızı terk edin. Sizler için bu dünyada teselli yok. Dünya sizin çürüyen etinizden ayrı yaşıyor. Ben sahneyi terk ettim. Çünkü fark ettim ki izleyici ile yapabileceğim tek şey, cebimden bombaları çıkarıp onlara atmaktı.


Çek besteci Antonin Dvorak, Amerikan şairi Longfellow'un The Song of Hiawatha / Hiawatha'nın şarkısını Çekçe okuyunca kafasındaki Amerika imajını daha da netleştirdi. Tarihin garip hamleleri sonucunda Dvorak 1893 yılında kendini bir şekilde, bir mektubunda belirttiği gibi yeni ve bağımsız sanatı kısaca ulusal bir müzik anlayışının krallığını yaratmayı vaat ettiği Amerika'da buldu. İlk yaptığı iş Buffalo Bill'in şovunu izlemek olmuştu. Ona göre Amerikan Yerli müziği son derece yaratıcı ve açıktı ama Dvorak asıl, zenci melodileri dediği şarkılardan, pre-blues diyebileceğimiz bestelerden çok etkilenmiş, bu şarkıları Amerikan müziğinin temeli ve benzersiz örnekleri olarak görmüş ve Amerikan gazetelerine bu yönde açıklamalar yapmıştı. Kelli felli, kodaman eleştirmenler ayaklandı tabii. Köle müziğinin Amerikan ruhunu yansıtmadığını söylediler öfkeyle. Hatta Dvorak'ın ölümünün ardından bile bu öfkeli yorumlara devam ettiler gazete sayfalarından. Aynı yıllarda hızını alamayan Amerikan basını başta Dvorak olmak üzere, Çaykovski ve diğer Slav bestecilerin eserleri için düzenli olarak barbar yorumunu yapmaya devam etti. Yine de herkes böyle önyargılı değildi kuşkusuz. Dvorak'ın Amerikan ulusal müziğinin zenci melodilerine üzerine kurulması gerektiği şeklindeki sözlerini coşkuyla karşılayanlar da oldu. Bir noktada, Avrupa'daki tarihi bir şehirden kalkıp gelmiş klasik müzikçi ile Amerika'da yeni kurulmuş bir ülkedeki köle kökenli işçinin ağıdı blues ortak noktada buluştu.


Her türlü sporu kendi başıma öğrendim: yüzme, paten, bisiklet... Büyük çocuklarla düzenli olarak futbol oynadım. Sanırım spor için Tanrı vergisi bir yeteneğim vardı ve bir tür yaratıcılık belki, spora dair fikirler. Sanırım ben de bunun bir kısmıyla doğmuşum. Ve küçük bir çocukken her zaman çocuklar gibi maçlar yaptım, o sokaktan bu sokağa, bir mahalle diğerine karşı, ve çoğu zaman kazanmasına yardım ettiğim daha zayıf bir takımda yer aldım. Parkta bir araya geldiğimizde en zayıf çocuğu seçerdim ve onunla oynardım, belki sadece ikimiz beş kişiye karşı. Sonra herkes onlarla oynamamı istemeye başladı. Örneğin, bir keresinde şu sokak maçlarının birinde arkadaşımın oynadığı takımın 0:2 yenik olduğunu hatırlıyorum, ve ben katıldıktan sonra, tam tersi sonuç ortaya çıktı, ve biz 13:2 kazandık. Sanırım diğerlerinden daha çılgın, daha inatçı ve belki de daha becerikli olduğum içindi. Tabii yazları futbol, kışları da hokey vardı. Gençken futbola Bohemians Prag'da başladım ve Dukla Prag'da hokey oynadım. Aslında, ana sporları olarak hokey oynayan adamların olduğu gençlik liglerine kadar gittik. Hiç ekipmanımız olmadığını hatırlıyorum. Yedek kulübesinde hokey sopası ödünç alırdık, ve ben düz pantolonla oynardım, bacak koruyucuları filan yoktu. Biri atış yaptığında kendimi tahtalar yapıştırırdım böylece kimse diski bacağıma vurmazdı. Şimdi geriye dönüp baktığımda, çok büyük bir öğrenme deneyimi olduğunu düşünüyorum ve tabiri caizse sporcu kişiliğim orada oluşmuştu. Bir futbolcu olarak kendim için savaşmak zorundaydım, topu kapmak, sahada zikzak çizmek, hamleleri bitirmek, çünkü sadece kendime güvenmek zorundaydım. Her gün sahada beş, altı, yedi saat geçirdim. Sanırım bugünlerde eksik olan bu. Genç oyuncular sahada haftada sadece dört veya beş saat harcıyorlar. Bu yüzden tekrarlarla edinilen yetenekten ve arzudan yoksunluk çekiliyor. Benim sahada harcadığım o saatler yok artık. Kadroya girip oynamaya başladığınızda oldukça gençtiniz. Her zaman sevdiğim şey topla oyun, antrenmanlar, maçlar oldu. Hiçbir zaman sevmediğim şey ise kuvvet antrenmanı ve atletizmdi. Bu benim için boğucuydu. Asla kavgacı bir tip olmadım. Güç oyuncusu da değildim. Disk bende değildi ve asla çok fazla koşmadım, sadece oyun tarzım ve takım arkadaşlarımla çalışmak için fiziğim vardı, futbola fiziksel bir yaklaşımdan daha fazlasıydı. Top becerisi benim uzmanlık alanımdı ve kendime sahada nasıl ilerleyeceğimi bildiğim şeyleri mükemmelleştirmem gerektiğini söyledim. Bohemians'ta bir gençlik ligi koçu vardı ve gözlerimi ilginç bir şeyle açtı. Bir maç oynuyorduk ve ben bir pası beceremedim zor bir pas bile değildi ve devre arasında bana küfür etti. Bunun doğru olmadığını hissettim ve gidip ona sordum: 'Diğer çocuklar daha fazla pas verdim, ben de bir tanesini batırdım, sen de bana bağırdın. Bu haksızlık değil mi?' Ve bana şöyle cevap verdi: Evet, haklısın, ama tekniğinin çok iyi olduğunu ve vuruş tekniğinle diğerlerini o kadar aştığını fark etmelisin ki, kendini berbat etmene izin vermemelisin. Onlar hata yapabilir, çünkü daha iyisini bilmiyorlar. O zaman, ondan sonra tüm kariyerim boyunca bu tavsiyeyle yaşamaya çalıştım. Kış antrenmanlarında her zaman fiziksel güç ve fitness testleri yaptılar ve genellikle Dobias ve Panenka'nın sondan ikinci sırada olduğu ortaya çıktı. Ancak sezon bittiğinde ve teknik direktör sahada en iyi oyuncuların kim olduğunu değerlendirirken, o listenin 180 derece dönmesi ilginçti. Fiziksel olarak, kendi seviyeme göre, birinci lig futbolu oynamaya oldukça iyi hazırlandığımı düşünüyorum. Diğerleri kadar iyi hazırlanmadım, ama diğer yandan çok gol attım ve çok asist yaptım, bu yüzden herkes memnundu. Olabilir ama futbol bugün tamamen farklı bir şey. O kadar güçlü bir ticari meta ki, genç oyuncular için profesyonel futbol gerçekten başka türlü çok çalışmayı gerektiriyor, fiziksel ve özellikle zihinsel olarak. Biz futbol oynadık çünkü seviyorduk ve avantajı da bununla geçinebilmemizdi, bundan bazı faydalar elde edebilmemizdi ve en önemlisi, işe gitmek zorunda değildik. Tabii ki bugünün en iyi oyuncularının o zamanlar hayal bile edemediğimiz şartları var. Ancak olaya farklı bir açıdan baktığımda, örneğin Belgrad'daki Avrupa Şampiyonası'nı nasıl kazandığımızı düşününce, herhangi bir oyuncuya bunun için yüz milyon kron teklif ederseniz, onun yerine unvanı alır. Elbette herkesin paraya ihtiyacı vardır, ama para kesinlikle her şey değildir. Biraz daha fazlası olmalı ve tavrın biraz daha farklı olmalı. Elbette, benim için büyük bir onur. İspanya'dan bazı genç gazeteciler beni aradılar çünkü yeni tarz bir futbol dergisi yapmak istiyorlardı ve bunun için ismimi seçtiler. Gerçekten şaşırdım çünkü kendi kendime dedim ki, oynamayalı çok uzun zaman oldu ve dahası, bu insanlar İspanya'dan, dünyanın belki de en iyi oyuncularına sahipler ve Çek Cumhuriyeti'nden birini mi seçiyorlar? Onlara bu konuyu sordum ve bana Belgrad'daki penaltı vuruşumun ve tüm kariyerimin, ki kesinlikle her şeyi biliyorlardı, o kadar ilham verici olduğunu söylediler ki, yenilikçi projeleri için tek seçenek benim adımdı. Bu beni gerçekten mutlu etti, ve kabul ettim, ama hepsi bu kadar değil. Aslında Hollanda'da Panenka adında başka bir futbol dergisi ve Madrid'de Panenka adında bir restoran ve hatta Rotterdam'da benim adımı taşıyan bir spor barı var. Sanırım Hollanda ve İspanya'da benden hoşlanıyorlar. Bu da bizi 1976 'da Belgrad'da oynanan UEFA Avrupa Futbol Şampiyonası'ndaki meşhur penaltıya getiriyor. Hayatımda hiç bir penaltının bu kadar etkili olabileceğini düşünmemiştim. Ne dersen de, o olay futbol tarihinin bir parçası oldu. Tabii ki, penaltı atıcı, sert bir darbe öngören ve kendini direğe doğru atan kalecinin gözünü korkutmak için hızlı bir koşu başlatmak zorundadır. Ancak beklenen vuruş yerine, topu hafifçe alttan kestikten sonra arkanıza yaslanır ve kaleye doğru üzüldüğünü izlemekten zevk alırsınız. Ama ilk bakışta göründüğü kadar kolay değildi. Temel olarak, iki yıl boyunca her gün özenle çalıştım. Golcü olarak, kaleciyi şutun bir tarafa gittiğine ikna etmeniz gerekir. Başka bir deyişle, onu aldatmak için her şeyi kullanmak zorundayım: davranışım, gözlerim, hareketlerim, koşmaya başlamam. Kendimi bu duruma adamak zorundayım. Ve son anda, ki bu sadece bacağınızı son anda biraz çekip topu hafifçe merkeze gönderdiğinizde, kolay olan kısımdır. O zamanlar artık geçerli olmayan benim lehime kurallar vardı. Kalecinin kale çizgisinde bir yerde durması gerekiyordu, ileri çıkmasına ve yan tarafa hareket etmesine izin verilmiyordu. Orada öylece durmak zorundaydı ve topun havalandığı ana kadar hareket edemezdi. Ve bu genellikle çok geç olurdu çünkü penaltı çizgisinden topu attığımda kalecinin artık topu yakalama şansı yoktu. İlki Dukla'ya karşı Bohemya'da oynarkendi3 ve Avrupa Şampiyonası'na üç hafta kalmıştı. Ivo Viktor o zaman onların kalecisiydi ve benim bunu deneyeceğimi ve nasıl vuracağımı biliyordu, ancak yine de golü engelleyemedi. Almanların maçtan sonra bir bara gittikleri doğru; sanırım çok hayal kırıklığına uğradılar, ama her şey aşağı yukarı her zamanki gibi gitti. Daha da kötüsü, ertesi gün bütün gazeteler onunla dalga geçtiğimi söylüyordu ve bence bu haksızlıktı çünkü doğru değildi. Sonrasında onu televizyonda çeşitli programlarda gördüm, her zaman harika biriydi, komik bir adamdı, bir palyaço gibi şakalar yapardı, ta ki konu Panenka'ya gelene dek. O zaman çileden çıkardı. 35 yıl boyunca benimle konuşmadı ve onca yıldan sonra bir kez karşılaştık ve her şey yolunda gitti. Ama bence sorun olmadı çünkü o kadar yaşlıydı ki her şeyi çoktan unutmuştu. Kariyerimde gerçekten çok değer verdiğim bir şey daha var ve o da Avrupa'dan ve dünyanın dört bir yanından gelmiş geçmiş en iyi oyuncularla all star takımlarında oynama şansım oldu. Teknik direktör soyunma odasında kadroyu açıklıyor: Yashin'in kaleci olacağını, savunmanın Brezilya'dan Carlos Alberto olacağını, Beckenbauer, Arjantin'den Tarantini olacağını, orta saha oyuncusunun Panenka olacağını, Bobby Charlton'un ortada ve solda Eusebio olacağını söylediğinde, ne diyebilirim ki, başınız dönüyor. Keegan ve Johan Cruyff önde oynayacak deniyor. Soyunma odasında onlarla oturuyorsun. Dünya futbolunun böyle süper yıldızlarının sana eşitleri gibi davranmaları beni çok etkiledi. Ben, Tony Panenka, belki sadece ve ancak Vinohrady'den Prag'daki Vrsovice'e kadar ünlü olan kişi, dünyaca ünlü Bobby Charlton'ın yanında soyunma odasında sessizce oturmuş olacakları merak ediyorum. Ve tüm bu oyuncuların ortak noktası, bir şey var, hepsi inanılmaz derecede mütevazı. Herhangi biriyle konuşmaya istekliler, centilmen ve cana yakınlar. Benim için inanılmaz anlardı. Artık çok fazla futbol izlemiyorum. Adanmışlık ve mücadeleci bir ruh görüyorum, ama oyunun güzelliğinden pek bir şey göremiyorum. Belki de sporun bu kadar hızlı gelişmesinden kaynaklanıyordur, bu nedenle, mevcut duruma açık ve etkili olandan başka bir yaklaşım için zaman yoktur. Bugünlerde güzelliğe ayıracak zaman yok. Çek Cumhuriyeti, hala üç uzatma penaltılarının üçünü de kazanıp %100 istatistikle giden tek takım. - İlk penaltı atışı 1891 yılında yapıldı. O tarihten 85 yıl sonra o zamana dek ismi pek bilinmeyen oyuncu topun başına geçti ve adını vereceği tuhaf vuruşu yaptı. - Kaleciler, daha etkili olan hareketsiz durmanın aksine, penaltılar için gereğinden fazla biçimde bir köşeye atlıyorlar. Penaltı oyunu algısı iki stratejiden üçe kaydı ve atıcılar için teorik başarı şansı yükseldi. 1997 -2000 yılları arasında Fransa ve İtalya'da 459 penaltı üzerine yapılan bir çalışma (Chiappori ve diğerleri, 2002), ortaya vurmanın, sağ köşeyi hedefleyen yüzde 70,1 'lik başarıya ve solda yüzde 76,7' lik başarıya karşılık, ortalama yüzde 81 'lik en yüksek başarı oranına sahip olduğunu gösterdi. Ancak genel olarak sağ veya sol kuralı etkili olmayı da sürdürüyor. İki İsrailli akademisyenin yaptığı ayrı bir çalışma, hedefin merkezinde kalmanın bir kalecinin kurtarış yapma şansını artırabileceğini öne sürüyor. 286 penaltı ile yapılan ile yapılan bir çalışmada, ortada kalan kalecilerin, yanlara vurulan şutlar için planjon yapan kalecilere kıyasla ortayı hedefleyen çok daha yüksek vuruş oranını kurtardığını gözlemlemişler. Ancak yine de mevzuyu basitleştirmek gerekirse, çok sayıda çalışma kalecilerde bir eylem önyargısı olduğunu öne sürüyor: Yerinde kalmak ve başarısız olmaktansa hareket etmeyi ve kurtarmayı tercih ediyorlar, hatta yerinde kalmanın bile daha iyi bir strateji olabileceğini bildikleri halde. - Panenka, öncesinde ölü top becerisiyle bir süredir kulübünün penaltı atıcısıydı, ancak 1974 'ten önce başarı oranı etkileyici değildi. O yıl Çekoslovak liginde oynanan Plzen maçında bir penaltı kaçırdı. Hakem, Plzen'nin bir oyuncusunun ceza sahasına girdiğini fark etmişti, atışı tekrar ettirdi, ancak Panenka bunu da kaçırdı. Oyunun ilerleyen bölümlerinde üçüncü penaltıdan gol attı, ancak daha önceki ıskalarından dolayı o kadar sinirlendi ki penaltı atışı antrenmanına ağırlık vermeye karar verdi.


Portekiz Yazarlar Birliği Kurmaca Büyük Ödülü'nü kazanmış Lanetlilerin Oyunu1 romandan öte, Antunes'in Komünist korkusundan feleğini şaşırmış ailenin suratına tükürmesi. Ölmek üzere olan patriği Diogo'nun mirasına el koymaya çalışan ve tehlikeli bir komünist işgal olacağına inandıkları şeyden önce ülkeden kaçmaya çalışan burjuva bir ailenin üyeleri 1970 'lerin ortalarında geçen Portekiz portresinin alaya alınması. Hikaye, Diogo'nun onu bunu çarptığı yatırımlarla dolu kariyerinden sonra kalan parayı elde etmeyi planlayan Diogo'nun açgözlü damadı Rodrigo'ya odaklanıyor gözükse de, birçok anlatıcı sırayı alıyor, Antunes'te sıklıkla görüldüğü üzere bir dehşet korosu oluşturuyor. Diogo'nun üç çocuğu Leonor, Rodrigo'nun yıllarca kendisiyle evli kalan küskün karısı, Francisco ve Ana'nın isimsiz annesiyle evli olan kendi halinde bir adam Goncalo ve kızı kuzen olarak anılan zihinsel engelli bir kadın da para için didişiyorlar. Hikaye hemen her karakterin perspektifinden anlatılıyor ve Antunes'in anlatıcıları göz kamaştıran detayların saldırdığı karmaşada sağ kalmaya, çöküşten kaçmaya kurtulmaya ve umursamamaya çalışıyor. Bir doktor ve bir noter, Rodrigo'nun ensest ilişkileriyle öfke uyandıran ailenin yozlaşmış halinden dehşete düşmüş iki yabancıdır. Kitaptaki 10 anlatıcıdan Ana'nın insanı yoran kocası Nunu'nun sesi, kitabın üçte birlik ana gövdesini oluşturduğundan öyle ilerleyecek sanılırken, diğer sesler arka arkaya sahne almaya başlıyor. Şenlikteki beş gün boyunca ilerleyen hikaye, anlatıcıları hatıraları, hayalleri, kabusları ve gerçekliği arasında kapkara bir ironiye bulanmış bir şekilde fantazmagorik itiraflara dönüşüyor. Portekiz'deki diktatörlüğün ve ailenin diktatörünün ölümündeki açık sembolizm, bu mükemmel Portekiz irfanı ailenin suçları ve çöküşünün hikayesi ülkenin siyasi bağlamını ona hiç değinmeden yansıtmayı başarıyor. Ne zaman biri benim kitabımı okuduğunu söylese bu hatalı söylem beni hayal kırıklığına uğratıyor. Sorun şu ki kitaplarım okumaktan anladığımız şekilde okunmamalı: bana göre yazdığım romanlara yaklaşmanın tek yolu, onlara yakalanmak, bir hastalığa yakalanmak gibi. Şiir, imge ya da başka bir şey olarak ele alınırsa anlaşılır. Kişi kendi becerisinden, hepimizin sahip olduğu, hayatı, bizimkileri ve diğerlerini açmak için sahip olduğu anahtardan vazgeçmeli ve sadece metnin sağladığı aracı kullanmalıdır. Aksi takdirde, sözcüklerin yalnızca samimi duyguların işaretleri gibi kalır ve karakterler, durumlar ve olay örgüsü, metnin ruhunun derin arka planına bir yol açmak için kullandığım yüzeysel bahaneler olacağından, asla anlaşılmaz bir hale gelecektir. Yola çıktığımız macera, anlatıcının ve okurun birlikte üstleneceği, bilinçaltının karanlığına, insan doğasının köklerine doğru ilerleyecek. Bunun farkına varmayanlar kitapların sadece bir kısmının ve daha az önemli unsurlarının farkında olacak: ülke, kadın erkek ilişkisi, kimlik meselesi ve bunun arayışı, Afrika ve sömürgecinin vahşiliği vesaire vesaire..., siyasi, sosyal veya antropolojik açıdan belki de çok önemli olan, ancak çalışmamla doğrudan hiçbir ilgisi olmayan temalar. Amacım romanın sanatını dönüştürmek, olay örgüsü en önemsiz detay bana göre, kullandığım bir araç sadece, önemli olan bu sanatı dönüştürmek ve bunu yapmanın binlerce yolu var, ancak herkes kendi yolunu bulmak zorunda.


Açık konuşayım. Benim için coğrafya yok! Ben sadece bir yazarım, Portekizli bir yazar değilim. Babamın ailesi Alman'dı ve annemin ailesi Brezilya'nın kuzeyinden geliyordu... ve onun babası bir Yahudi'ydi. Lobo Yahudi ismidir. Yabancı edebiyat kavramına şiddetle itiraz ediyorum... ve ulusal kimlikten bahsetmişken: diktatörlükler böyle diye diye başlar! Edebiyatta periferi ve merkez yoktur; sadece yazarlar vardır. Sorun coğrafi değil, daha çok sayısaldır. 19. yüzyılda Rusya, Almanya, Fransa, İngiltere ve ABD'de en az otuz edebiyat dehası vardı. Bugün dünyada bu çapta beş yazar varsa şanslıyız, o zaman bugün iyi edebiyatı nerede bulabiliriz? Çoğunlukla üçüncü dünya ülkelerinde, çünkü sıkıntılar, izolasyon, mücadele bize iyi çalışma koşulları sağlar. Sözde medeni bir ülkede, sözde demokrasilerde iyi bir yazar olmak daha zordur. Bu kitabın Lizbon'u, diğerlerinde olduğu gibi, isimler gerçek yerlere karşılık gelse bile, tamamen bir kurgudan ibarettir. Kitaplarımdaki Portekiz de hayal ürünüdür. Vatanseverliği anlamıyorum, milliyetçiliğe güvenmiyorum; unutmayın, Salazar ile büyüdüm ben. Yazmayı bir meslek olarak algılayamayan doktor aileden geliyorum. Ben ergenlik çağındayken ve yazarlık fikrini sunduğumda, Salazar yönetimindeki Portekiz'in maço kültürü için berbat bir kabus olduğumu düşündüler. On dört yaşındayken babam bana Celine'in Kredili Ölüm kitabının bir baskısını verdi. Bu kitap beni yazının gücü ve olasılıkları hakkında ikna etti. Dilimde Portekizce yazmak için etrafımda duymam gerekiyor. Bir dil, farklı alış verişlere ve sosyal sınıflara ait birçok kelime ve argonun katmanlaşmasıdır. Aynı zamanda çağdaş kelimelerle ve yabancı etkilerle arkaik kullanımdan geriye kalanların karşılaştırılmasıdır. Diller bir kültürle hareket eder ve büyür. Dilim, duyduğum ve okuduğum her şeyin toplamı artı daha fazlasıdır. Yıllar içinde metafor üretme cazibesine direnmeyi öğrendim: kitabın kendisi bütünüyle bir metafor olmalıdır. Ayrıca dilsel renkli havai fişeklerle okuyucularımın gözünü kamaştırmaya çalışmaktan da vazgeçtim. Nabokov'u ele alalım, kesinlikle büyük bir yazar, ama onun zekası ona bir engel haline geliyor. Her fırsatta zekasını sergiliyor, hem de çok iyi bir zeka. Ama bence bir kitap, yazarının zekasını sergilemek yerine kendi başına zeki olmalıdır. Büyük caz müzisyenleri hakkında beni büyüleyen şey, bir müzikal cümleyi sonsuza dek kendilerinin olacak şekilde çok az bükerek uygun hale getirebilmeleridir. Müzikalliğin kelimelerin kendisinden ortaya çıkmasını sağlamak için noktalama işaretlerinden büyük ölçüde vazgeçtim. Savaş tam bir dehşettir. Hala o savaştan kalma travma sonrası stres sendromu tedavisi gören 30.000 insan var. Savaş hakkında hiçbir şey yazamazsın. Askerlerin savaşın nedenlerini tartıştığı savaş filmleri izledim. Saçmalık. Savaştayken bunun adil bir savaş olup olmadığını kendinize sormazsınız, sadece hayatta kalmakla, eve dönmekle ilgilenirsiniz. Ölüler hala peşimi bırakmıyor. Ama şunu söylemeliyim ki, savaşta yaptığım hiçbir şeyden pişmanlık duymuyorum. Buna öldürmek de dahil. Angola'ya vardığımda, yeni bir dünya keşfettiğimi hissettim, farklı takımyıldızları olan bir gökyüzü. Mekan delici güzellikte tam bir duyusal patlamaydı. Bitkilere, hayvanlara, insan bedenlerine ilk kez tüm güzellikleri ve gizemleriyle bakan bir çocuk gibi hissettim. Afrika'nın en bariz etkisi, zaman sorununu çözmeme yardımcı olmasıydı. Afrikalılar geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek arasında net bir ayrım yapmazlar. Onlar için sadece biraz önce ne olduğunu ve biraz sonra ne olacağını içeren esnek bir şimdiki zaman vardır. Bu zaman anlayışını benimsedim, çünkü yaşanmış deneyimi ve yazılı kelimeyi bir araya getirmek istedim. Hepimizin sevgi ve anlayışa karşı bastırılamaz bir ihtiyacı var. Benim durumumda, ailemden gelecek herhangi bir şefkati kaçırdım onlar basitçe şefkatten yoksun insanlardı ama çocukken sağlıklı dozlarda sevgi alanların bile bu tedavi edilemez ihtiyacı, bu mutlak gerekliliği hissetmeye devam ettiklerini fark ediyorum. Kanseri bir ölüm cezası olarak kabul ettim. Birdenbire, hepimizin önümde sonsuzluğa sahip olarak yaşadığı illüzyondan mahrum kaldım. Öleceğimi sandım. Bir devlet hastanesindeydim ve bir sürü insanın öldüğünü ya da ölmeye hazırlandığını gördüm. Çok cesurlardı, haysiyet doluydular. Oradaydım ve utanç duydum. Benden kesinlikle daha iyi olan onlar öldü ve ben iyileştim, kanserin beni daha iyi bir insan yaptığını hissediyorum. Bugün artık ölümü düşünmüyorum. Aksine, her dakikanın tadını çıkarmaya çalışıyorum, küçük şeyler, güneşli bir gün, sizinle bu konuşmayı yapmak... kanser deneyimim beni değiştirdi. Hayatımda ilk kez, hayatta olmanın bir onur olduğunu hissediyorum. Hayal gücü mayalanmış bellektir. Anılarımızı bu şekilde düzenliyoruz. Babam nöropatolojistti ve kardeşlerimden biri de beyin cerrahıydı. Beyin hasarı nedeniyle anılarını kaybeden insanlarla yıllarını geçirdiler. O insanların artık hayal güçleri yoktu. Demek istediğim, yazarlar olarak hiçbir şey icat etmiyoruz, sadece hatırlıyoruz. Dünyanın Sonundaki Yer'e otuz yıldan fazla bir süre önce, çok genç bir adam olarak başladım. İlk versiyonda, hiç savaş yoktu. Birçok yönden, savaş hakkında doğrudan konuşmak imkansızdır. Benim için kişisel bir meseleydi. Afrika'ya vardığımda gökyüzüne baktım ve Bu yıldızları tanımıyorum. Burada ne işim var? dedim. İstediğim tek şey eve canlı dönmekti. Takvimler tuttuğumuzu ve hayatta olduğumuz her günü sildiğimizi hatırlıyorum! Vietnam Savaşı'nda, Cezayir Savaşı'nda olan insanlarla konuştum ve onları çok iyi anladım. Bunları karına ya da oğluna söyleyemezsin çünkü anlamazlar. Bu çok garip bir deneyim. Devrimden sonra, Portekiz'de bir tür ağza alınmayacak suçluluk vardı. Diğer birçok ülkede olduğu gibi, çok zalim ve şiddet yanlısı olan askeri polis üyeleri, kısa bir süre hapiste kaldılar ve sonra geri çekildiler, istihbarat servisleri için çalıştılar. Savaştan sonra Almanya'da ve Romanya'da da böyleydi. Devrimden iki ya da üç yıl sonra herkes unutmak, kırk yıldan fazla süren diktatörlüğün hiç yaşanmadığına, savaşların yaşanmadığına inanmak istiyordu. Ama benim için onlar hala vardı, çünkü kuzenlerimden biri öldürülmüştü, kardeşim hapse atılmıştı ve ben Angola'daydım. Benim asıl karşı çıktığım şey, bizi kendi soyut sloganları adına anavatan, onur, cesaret ve benzeri savaşa göndermeleriydi. Politikacılar da bizi umursamadı. Savaşın arkasında ekonomik çıkarların olduğu, insanların çatışmanın her iki tarafına da silah satarak zenginleştiği açıktı. Gördüğüm buydu askerler genellikle çok fakirken ve fakir ailelerden gelirken bazı insanlar zengin oldu. Ama insanlar neler olduğunu bilmiyordu. Bush Irak'ta savaşı başlattığında, örneğin, büyük kızım oradaydı çünkü uluslararası bir tıp derneğine üyeydi. Ama çok az şey gördü çünkü Amerikan ordusu tüm bu organizasyonları sınıra taşıdı.


Akira Uno olarak da bilinir. Japon illüstratör ve ressamdır. 1934 doğumludur. Çalışmaları fantastik öğeler, saykodelik haller, grotesk canlılar, erotizm ve renklerin sesini yükseltip öne çıkması üzerine kurulu. Özellikle 1960'lar ve 70'li yıllar Japonya Yeraltı Sanatı'nda çalışmaları öne çıktı. Bahsi geçen dönemde tiyatro, moda, movie ve animasyonlarda çeşitli sanatçılarla birlikte sıklıkla yer aldı. Akira Uno, Japon avangardında ismi Tadanori Yokoo, Keiichi Tanaami ya da Tsunao Harada ile birlikte anılıyor. Ayrıca manga sanatçıları olan Sanpei Shirato, Seiichi Hayashi ve Katsuhiro Otomo ile birlikte, sayılan isimlerin hepsi 1960'lı yıllarda Tokyo'da faaliyet göstermiş bir yeraltı tiyatro hareketi olan angura!'dan çıkma. Angura! çalışmaları -ve tabii ki Aquirax Uno'nun da- dönemin karışık toplumsal ruh haline uygun olarak, çokça kaotik, renklerın parlak kullanımı üzerine kuruluydu. İllüstrasyon ile başlayan Akira Uno, Japonya'da illüstrasyonun güzel sanatlar dalı olarak öne çıkmasıyla ismini duyurdu. çalışmalarında gerçeküstü hava, düşsel göndermeler göze çarpıyordu. Satyr benzeri yaratıklar, kanatlı ya da boynuzlu canlılar, genital organların sık kullanımı gibi öğelerle, fantastik tasarımlara imza atan Uno'nun çalışmaları yer yer absürt, mizah etkileri de taşıyan bir konumdaydı. Çalışmalarında yer alan kadınlar genelde soluk bakışlı, karanlık, gölgelere karılmış ya da etraflarında ilginç canlılarla tasvir edilir. Çalışmalarını Aquirax ] diye imzalayan sanatçı, sinemaya da el atmıştır. 1964 ile 1966 yılları arasında yaptığı animasyon kısa filmlerinden oluşan bir DVD 2002 yılında yayımlanmış. Mannequin kullanmıyorum. Resim metafiziksel ise, kendimi ellerimin çizimine bırakıyorum. Dilerseniz buna otomotizm ] de diyebilirsiniz. Gerçekçi bir resim yapmak istediğimde ise, fotoğraflara yöneliyorum. Ancak onları, fotoğrafçının telif haklarını bozmayacak şekilde kullanıyorum. Çizerken bu türden düşüncelerim olmaz. Ancak sanırım o resimler biraz garip bir zamanda yer alan kadınları betimliyor ya da bizim günlük hayatımızdan oldukça uzak bir konumları var. Yaratıksal bir egoizmle kedi olmak isteyen bir köpeğin çizgileriyle olabilir. Genel olarak konuşmak gerekirse, kadını en iyi bir kedi betimler. Ancak köpeğe benzeyen, fil gibi olan ve tilkiyi andıran kadınlar da mevcuttur. Fransız şair Paul Geraldy'nin Toi Et Moi/Sen ve Beni için görsel bir çalışma yapmak istedim. Ancak şiirin o soyut-abstract dünyasını fiziken betimlemek imkansız. Şiirin treorik bir dili olduğu fikrinden hareketle, bu movie de imgelerin metaforu olacağından, bir erkekle bir kadının görsel zamanda betimlemeyi denedim. Günlük hayatı da bir parça fanteziyi de içeren Sen ve Bende kadınla erkeğin etinin parçaları gerçek ile yapaylık arasında dört nala gidiyorlar. Tatil günlerimde bile kendimi çalışırken buluyorum. Gerçi benim için çalışmak dediğimiz iş değil daha çok bir hobi. Sonra hafta içleri gidip movie izliyorum. Sanırım günlerim belirli bir yapıda değil.


Allah'ın unuttuğu bir yerde büyüdüm ben. Babam küçüklüğünde trombolin çalarmış. Ama ben büyürken çaldığını hiç görmedim. Babamla ilgili ilginç olan nokta, Amerika'da klasik müzik eğitimi almış son insanlardan olması. Her yönüyle klasik müziğe hakimdi. Böylece ben evde AC/DC ve Foreigner dinlerken o Stravinsky çalıyordu. Böyle garip bir durum oluşmuştu. 84-85 yıllarında Slayer'ın gelip beni bu rock&roll sığlığından kurtarmasıyla kendime geldim. Yük trenlerine atlamak neredeyse bir ritüel ya da küçük klanımıza girmiş olmanın resmi ispatıydı. Çevremize yabancıydık ancak oturup kendimizi aptallaştırana kadar içen tiplerden de değildik. Neredeyse İNFİLAK edecektik. Tren sesi duyulduğunda her ne iş yapıyorsak onu bırakıp raylarda trenle yarışıp içine atlamaya çalışırdık. Bazen ancak son saniyede bunu başarabilirdik. Bazen de saatlerce beklerdik, saatlerce... Tren sanki bize göre bir ayar tutturmuştu. Aslında düzensizdi. Sanki öngörülemeyen bir çağrı gibiydi, uymak zorundaydınız. Aslında belirli bir nedeni yoktu, sadece o trene atlayıp NEREYE olursa gitmek, sonrasında bir şekilde eve dönüş yolunu bulmak isterdik. Bu da bizim ayinimizdi. İnancımız bunaydı. Şimdi düşününce, müzikal olarak uç işler yapan bir avuç insan olarak, aslında o dönem yaptıklarımıza benzer bir durumdayız. Bizim bu noktada etosumuz/inancımızın ne olduğundan emin değilim: Müzik mi trenler mi? Sanırım trenler, asıl nokta onlar. Albüm tasarımının temeli Pythagoras/Pisagor'un evreni kavrayışında yatıyor. Bu dediğim, çene çaldığımız akademik bir geyik değil. İçine girilebilecek en temel gerçekleri. Mitolojik elementler, en temel Pisagor prensiplerini anlayışımla ilgili olan sembolizme hizmet ediyor. Amerikan toplumu çöküntünün eşiğinde. Müzik aracılığıyla bizi İslam'dan ayıracak bir sürecin içinde yer almaktan nefret edebilirim. Zaten gidilebilecek en uç noktaya gitmiş, ayrılabilecek kadar ayrılmış durumdayız, şimdi ise atomik tozla kendimi muhteviyatımızı doldurmaya çalışıyoruz. Secret Chiefs 3 öncesinde ideolojik bir amaç yoktu. Punklardan nefret ediyorduk. Devrim bazlı müzikal anlayış güldürüyordu bizi. Ciddi ciddi dekontruksiyonist deliliğin reklamını yapıyorduk. Sonra bir miktar olgunlaştık. İlk demolarımız ve ilk albümümüzle birlikte kötü niyetli anarşizmin o sıkıntılı çukurundan sıyrıldık. Borges'in Babil Kütüphanesi'ndeki geometrik sıralamadan ilham alan beste yapabilmek gerçekten muhteşem olurdu. Böylesi bir durum bizim Secret Chiefs 3 kosmozuna da tamamen uyarlanabilirdi. Bunun bir hayal olduğunun farkındayım tabi. Bizim için, Saçmalık bu. Gerçek Türk müziği dinlemek istersem bu göt lalelerini dinlemek zorunda değilim! diyenler var. Bana yakın insanlardan bile çıkıyor bunlar. Oysa ben, yabancı değilim. İranlı bir kadınla beş yıl evli kaldım ve ailesiyle hala yakınız. Biz tıpkı Borges'in aynalarında gibiyiz. Farklı yüzlerimiz var. Yanlış düşünceler beni alıkoymaz. Bu karışıklıkta tutarlı olarak böyle düşünenleri iyileştirmeyi deneyeceğim.


Çağdaş Amerikan edebiyatında, ilk romanı Arkansas ile dikkat çeken John Brandon, ülkenin güneyindeki insanların bakışa açılarına odaklanıp, sıradan dehşeti öne çıkarmıştı. Siren Yayınları'ndan Merve Sevtap Ilgın çevirisiyle çıkan Sığınak'ta ise, gelecekte bir çıkış noktası olmadığını bilen bir adamın hikayesinden yola çıkıp, toplumun sinsiliğin ve kötülüğünü merkeze alıyor. Günlük hayatta, detayların yarattığı acılarla, kötülük o kadar sıradan bir hale bürünüyor ki, bir noktada, algımızın iyilik ve kötülük anlayışı arasındaki çizgi inceliyor, şeffaflaşıyor. Toby ayağa kalkıp avuçlarını birbirine sürttü ve üzerlerine bulaşan tozu toprağı temizledi. Sonra yaklaşıp çocuğun omzuna dokundu. Kitapta Toby'nin dışında yine onun gibi okul çağında olan kız çocuğu Shelby de var. Her iki çocuğun, başlarını belaya sokmaları romanın girişi sonrası okuyucuyu şaşırtmıyor. Zaten sayfalar ilerledikçe karanlık yönlere sapacağına dair havasının ve Toby'nin sorunlu bir çocuk görüntüsüyle etrafına zarar verme eğilimindeki normallik, kötülüğün yakın olduğunu gösteriyor. Ana karakterlerden, yaşayacağı yeri haritaya dart oku atarak belirleyen coğrafya öğretmeni bay Hibma da hikayeye katıldıktan sonra, Florida gibi, akla güneş, kumsallar ve sürekli neşeyle eğlenen insanlar olduğu düşünülen bir bölgede, bağnazlık, bencillik ve nefretle yaşanan gayet karanlık köşelerde yolculuğa çıkıyoruz. Öyle bir dünya ki bu, kitabın karakterlerleri, boğucu bir arada kalmışlık ve çıkmazlarla çevrilmiş bir halde, her an kirlenirken, insana dair değerlerin de ne kadar hızla çürüyebileceği gösteriliyor. Toplum ve çevre, bu üç karaktere belirli roller vermiş. Buna göre, çocuklardan biri, kısa yaşamında yönlendirildiği gibi suça meylederken, diğeri, yaşayacağı acıyla birlikte destansı bir kahramanlık görevini üstlenecek. Öğretmen, kendisinden beklendiği gibi, normların ve normalin dahilinde tekdüze biçimde kendi sahnesini oynayacak. Oysa romanın güzelliği de tam bu noktada ortaya çıkıyor. Kitabın kahramanları klasik birer kitap karakteri değil de, açmazları ve bilinmezlikleriyle, hasarlı kişiliklere sahipler. Kendi hasarları onları daha da öngörülemez kılarken, her biri kendi sıkıştıkları o dar alanlara isyan ediyorlar. Sonucunun dehşet verici olacağını içten içe biliyorlar sanki. Buna rağmen arada kalmayı kabullenmek istemiyorlar. Bu noktada toplumsal ahlak dediğimiz kurallar dizisinin muğlak bir hal aldığını, kodlarımızdaki iyi ile kötü kavramlarının yer değiştirmeye başladığını hissetmemiz, kitabın güzelliğini ve başarısını gösteriyor. Brandon, kitap hakkında soruları cevaplarken, her ne kadar dengesiz bir karakter gibi gözükse de, yazarken Toby'nin tarafını tuttuğun belirtiyor. Ayrıca, kitapla iyi gidecek bir müzik listesi vermeyi de ihmal etmeyen Brandon'ın seçtiği şarkılardan bir tanesi The Cure'dan Love Song, diğeri ise The Misfits'den Teenagers from Mars. Sadece çocukların ve mahkumların fantezileri olduğu düşünülen bu dünyada, ne çocuk ne de özgür hisseden karakterlerin, kendilerine sonu aydınlık gözüken bir yol çizilmemiş olduğunu bildikleri halde, dehşetin ve şiddetin çok yakınlarında olacağını bildikleri halde, yine de sığınaklarından çıkmaya karar veren kayıp ruhların hikayesi.


Türkiye haritasının önünde durmuş aramızdan geçen şehirlere bakıyordum. Beş dakika kadar ağlama duvarım olursan sızlanıp gideceğim. Acımı dindirmeyecek ama klişe. Klişe çünkü bu işler böyledir. Ben de ortalama- hatta ortalamanın altında bir insan olarak kalıpların dışına çıkamıyorum. Acı çekerken omuzlarım çökük geziyorum, moralim bozuk oluyor ve arabesk müzik dinliyorum. Geçen akşam Bir Kulunu Çok Sevdim çalıyordu. Hayatımda duyduğum en anlamlı şeylerden birisi olduğunu düşündüm. Yetkili bir ağızdan Mahabharata'yı dinlediğim zamanki gibi aydınlandım. Oturup üstüne bir şiir yazasım geldi. Çünkü bu işler böyledir. Şiirlerin ve şarkıların çoğu sevgiliye ya da eski sevgiliye yazılmıştır. Kereste fabrikası çalışanlarıyla ilgili bir şiir okudun mu mesela? Ben hiç okumadım. Yoktur demiyorum ama varsa da bilmiyorum. Belki de birisi kereste fabrikasında çalışan sevgilisine şiir yazmıştır ama biz o kişinin bir kereste fabrikası çalışanı olduğunu bilmediğimiz için-neyse, saçmalıyorum. Aramızdan geçen şehirler diyordum. Peki ya kalbin bana ne kadar uzak? gibisinden cümleler dolanıyor kafamda. Uzaklara bakıp derin düşüncelere dalan film karakterleri gibi hissediyorum kendimi. İçip içip sevdiğinin kapısına dayanan sarhoşlar gibi. En çok da akrostiş şiir yazan liseliler gibi. İdare et. Acı çekiyorum burada, olsun o kadar. Otobüsümün kalkmasına daha vardı. Terminalde beklerken O'nu aradım. Epey konuştuk. Terminalde turluyordum. Bir ara mendil satan çocuklar takıldı peşime. Elimle savuşturdum onları. O kadar uzun süre konuştuk ki içlerinden birisi gelip bu kadar uzun süredir kiminle konuştuğumu bilme ihtiyacı hissetti. Kulağım O'ndaydı, lafını bölmek istemiyordum. Ama sınırları aşmadığı takdirde insanların meraklarına da saygılıyım. Sağ elimin işaret parmağıyla göğsümün sol yanına bir daire çizip ortasına iki kere dokundum. Kelimelere başvurmadan O'nu anlatabilmenin başka bir yolu gelmedi aklıma. Mendil satan çocuk kocaman gülümseyip uzaklaştı. Hala uzaktan beni takip ediyorlardı ama. Zaten telefonu kapatınca da yanımda bitiverdiler. İçlerinden birisi Abi, Allah sevdiğine kavuştursun diyerek etkisiz hale getirdi beni. Yapacak bir şey yoktu. Birer tane mendil aldım hepsinden. Diğerleri gitti ama o güzel dileği dileyen çocuk kaldı. Asker olup olmadığımı sordu bana. Olmadığımı söyledim. Yalan söylediğimi bildiğini belli edecek şekilde gülümsedi. Nereye, kimi görmeye gittiğimi sordu. En sevdiğim renk dahil bir sürü soru sordu bana. Cebimdeki çekirdeğin yarısını onunla bölüştüm. Çitleye çitleye sohbet ettik. Tüm sorularına içtenlikle yanıt verdim. Bize zararı dokunmayacağını bildiğimiz için ciddi bir yakınlığımızın olmadığı kişilere böylesine özel şeyleri anlatıyoruz galiba. Soruları ve çekirdeğimiz bittiğinde spor ayakkabı giymemiş olsaydım ayakkabılarımı boyamak isteyebileceğini söyledi. Tezgahı oradaki yazıhanelerden birisindeymiş. Çok boya sürerdim dedi. Teşekkür ettim. Sürmüş kadar oldun dedim. Başını okşadım. İnsan birisinin güvenini kırdı mı bunun geri dönüşü olmuyor. Geri kalan her şey ilkokul bilgisi kıvamına bürünüyor sonra. Biliniyor ama o bilgi kimsenin işine yaramıyor. Yani ben iyi şeyler yapmıştım. Yapmaya da niyetim vardı. Ama o imaj bir kere zedelendi mi tekrar inşa etmesi neredeyse imkansız hale geliyor. Güzel olan her şeye verilecek bir yanıt, söylenecek bir söz yok. Fakat kötü olan her şeye verilecek bir tepki var. Yanlışlar doğrulara acımıyor. Güzel olanı yıkmakla kötü olanı yaratmak arasında kalp kırıcı bir orantısızlık var. İnsanın içinden gelip aklından geçen ve ağzından çıkan şeyler itici olabiliyor bazen. İçten gelen şeyin böyle bir özelliği var işte. Boktan tiksinilmesi de birazcık bundandır sanırım. Henüz tecrübe etmediğim bir ton şey var. Hayatım boyunca çok az arkadaşım oldu. Çok az insanla asgari düzeyde iletişim kurdum. Çoğu yerde çoğu zaman yapılması gerekenleri çoğunlukla bilemiyorum. Yolda ilerlerken rehberlik edecek birisi ya da bir şey lazım bana. Her gün yanından yamacından geçtiğim pek çok şeye yabancıyım. Bu gidişle yeterli tecrübeyi edindiğim vakit iş işten geçmiş olacak. Sanki başka bir yerden dekupe edilmişim buralara. Kestiremiyor, fikir yürütemiyor, anlamlandıramıyorum. Yerlere çöp atmayınca, çiçeklere su verince, hayvanları sevince, annemle pazara gidince sevdiğim kızı da öpebileceğimi zannediyordum. Ama öyle olmadı. Nasıl öyle olmaz, aklım almıyor bunu! Arkadaşlar arada sırada Seni sikip çoğaltmamız lazım diyorlar. Bazen hak veriyorum onlara. Ben birisini seviyorsam bunun nedenleri çok basittir. Ayakkabılarını bağlamak için eğildiğinde ortaya çıkan poz, pantolonunun bacaklarını saran kısmı, sergilediği bir mimik, yazdığı bir şey, kahkahası, söylediğim bir şeye verdiği tepki... Bir fotoğrafı vardı mesela. Yeşillik bir kadrajda yalnız, kollarını havaya kaldırıp iki yana açmış, birisine sarılacakmış gibi gülümseyerek objektife bakıyor. Boşluğu kucaklıyor. İşte o boşluğu ben doldurmalıydım. Kollarının arasındaki hacim ben olmalıydım. Reddedildim. Elini sıkmakla yetindim. Barış Bıçakçı okumak gibi bir şeydi O'nu sevmek. Hiç vazgeçmeyebilirdim. di'li geçmiş zamanın ifadenin içeriğine hüzün katmak gibi bir özelliği var. Şart eki öyle değil mesela.


Bir süre önce bir üniversitede A. B. D.'de Ortadoğu kimliği üzerine bir konferans vermeye davetliydim. Orada söylediklerimin özetini Türkçe yazdım. Arap baharını, #OWS'yi harmanlayıp, olayların Ortadoğulu algısı üzerindeki olası etkilerini tartışıyor. Bugünlerde A. B. D.'de Ortadoğulu olmak, sadece 'terörizm' veya 'batı karşıtlığı' ile suçlanmak anlamına gelmekten ve şiddet, hoşgörüsüzlük, dar görüşlülük ile ilişkilendirilmekten yavaşça uzaklaşıyor. Dünyada olup biten olaylar ve bu olayların yarattığı algı değişikliği, A. B. D.'deki Ortadoğulu kimliğini çok katmanlı ve daha karmaşık bir hale sokuyor. Arap Baharı'nın Ortadoğu'yu şekillendirmesi ve #OccupyWallSteet 'nin A. B. D.'de seçimler öncesi yarattığı hava, A. B. D.'de Ortadoğulu olanlara karşı yeni görüşlerin pekişmesine yol açıyor. En büyük temenni, bu çifte bağın özellikle tutucu tabanda kendilerine yer bulması ve Ortadoğulu algısını muhafazakarların etnosentrist anlayışından bir an önce uzaklaştırması. Gerek kişisel, gerekse toplumsal kimliklerimizin, algılarımızın ve hafızalarımızın hikayeler ile yaratıldığını ve sürdürüldüğünü varsayarsak, A. B. D.'deki Ortadoğulu kimliğinin geçen yıla kadar neden bu kadar marjinal bir halde olduğunu anlamak güç olmaz. A. B. D.'deki Ortadoğulu algısı, 11 Eylül saldırılarına kadar bölgedeki diktatörlüklerin şiddet aşkı, yönetenlerin hoşgörüsüzlüğü ve küçük çapta yapılan terör saldırıları ile şekilleniyordu. 11 Eylül saldırıları, çoğunluk A. B. D.'linin bu algılarını yeni bir boyuta taşımalarına sebep oldu. Afganistan/Irak işgallerinde orduların yaşadıkları kayıplar ve saldırı yöntemleri ise sadece ve sadece A. B. D.'lilerine yargılarına katkıda bulundu. Ortadoğu insanının karmaşıklığı, şiir sevgisi, kültürün zenginliği bu konulara özel ilgisi olanlar dışında çoğunluk A. B. D.'li için tamamen bilinmez olmaya devam ettiler. Fakat neredeyse 1 yıl önce başlayan Arap Baharı ve uluslararası basındaki yankısı A. B. D.'lilerin bu algılarını değiştirebilir. 1 yıl kadar kısa bir süre, algı değişimini bilimsel olarak gözlemlemek ve güvenilir olarak yayınlamak için yeterli bir zaman olmasa da, bu konuda isabetli olacağına umut ettiğimiz tahminler yapabiliriz. Çünkü, diktatörlükerin, şiddet eylemlerinin, 11 Eylül'ün ve intihar saldırılarının yaptığı gibi, Arap baharı da bir Ortadoğulu hikayesi yazıyor. Arap baharına kadar yazılan hikaye bir fark hikayesiydi. Çoğu A. B. D.'lilnin gözünde 'onlar' sadece farklıydılar: şiddeti seviyorlardı, diktatörlere boyun eğiyorlardı, özgürlükleri umursamıyorlardı, kişisel haklar yerine toplumsal baskıyı ön plana çıkarıyorlardı, ve en kötüsü, gelişmiş medeniyetler 'onların' umurlarında değildi. Bu kabul edilemezdi çünkü 'onlar' tüm Amerikan değerlerine ters düşüyorlardı, normal değillerdi ve bu yüzden soğuk savaş sonrası birden bire A. B. D. dış siyasetinin favori düşmanları haline geliverdiler. Ortalama bir A. B. D.'linin düşünceleri, George W. Bush'un söylemlerinde kendini çok güzel bir biçimde göstermişti. Çoğunluğu Ortadoğu'daki devletlerden oluşan şer ekseni, A. B. D. dış siyasetine yeni bir çevreleme politikası için hedef göstermişti. Fakat yeni düşmanına karşı çevrelemeden daha öteye giden teröre karşı savaşı bir Haçlı seferi ilan etmesi, mesela, ne bir dil sürçmesiydi, ne de A. B. D. halkını bir ikna veya manipülasyon çabasıydı. A. B. D.'li muhafazakar beyaz Hristiyanlar'ın samimi düşüncesi bu yöndeydi ve gereğinden fazla saf bir insan olarak George W. Bush uluslararası basındaki olası sonuçlarını düşünemeden bu sözü söyleyivermişti. Bu öcü hikayesi o kadar ikna ediciydi ki, A. B. D.'de eğitimli insanlar dahi fakir, zar zor çalışan 2. el Sovyet teknolojisi kullanan Irak'ın mucizevi bir şekilde füze yapabileceğini ve o füzenin bütün Ortadoğu'yu, Avrupa'yı, Atlantik Okyanusu'nu aşarak, kimse müdahale edemeden, A. B. D.'yi vurabileceğine inanıyorlardı. A. B. D.'li için Ortadoğu'lu imgesi, kıyıda köşede rahatsız bir biçimde oturan, bir apartmanın bodrum katında ve mutlaka karanlıkta yaşayan bakımsız bir tipti: Dostoyevski'nin yeraltı adamı gibi sürekli komplo kuran cani bir dahiydi. Fakat Arap baharı bu öcü hikayesinin yanlışlığını aslında yanlışlığından öte, bu hikayenin ne kadar ırkçı olduğunu ortaya koydu. Çöken küresel ekonomiyle yükselen yoksulluk sınırını arka planına alan ve sosyal medyanın sponsorluğunda başlayan Arap baharı, Ortadoğulu için yeni bir hikaye yazdı. Ortadoğulu insanlar barışçı gösteri yapabiliyorlardı, sanıldığı kadar şiddet aşığı değillerdi, diktatörlükler tarafından itilip kakılmayı sevmiyorlardı, özgürlüklerine düşgündüler ve uluslararası desteğe açıklardı. Arap baharı ile devrimci ve özgürlükçü bir hikayenin temellerini attı Ortadoğu. Henüz temelleri atılan ve nasıl yazılacağını merakla beklediğimiz bu yeni hikaye, Ortadoğulu hikayesini, A. B. D.'li hikayesine beklenmedik bir şekilde bağladı. Ortadoğuluları öteki olarak gören ve onları baskıyı seven, özgürlükten uzak garip yaratıklar olarak algılayan A. B. D.'liler için, Arap baharı kendi ırkçılıkları ile yüzleşmek için önemli bir fırsat oldu. Çünkü, tarihin hiciv yeteneğine bir kere daha hayran olarak, göz önünde tutmamız lazım ki, Ortadoğululara karşı kendilerini üstün gören muhafazakar A. B. D.'liler, aynı zamanda A. B. D.'nin despotluktan kaçıp özgür devlet kuran hikayesine çok sıkı derecede bağlı olan insanlar. Ve bu iki hikaye arasındaki benzerlikleri görmemek gerçekten özel bir yetenek veya nefret gerekiyor. Bu özel nefrete sahip olanlar mutlaka ve mutlaka başkalarını farklı ve aşağı görmek için her türlü bahaneyi zaten kullanacaklar. Fakat, kendileri, onlara daha fazla satır ayırmamıza değmecek kadar azınlıktalar. Dünyanın dört bir yanında #İşgal ayaklanmaları başlatan #OWS'nin bu denklemde ise ayrı bir yeri var. Arap baharı ne kadar A. B. D.'ye uzanıp, A. B. D.'nin kuruluş hikayesi ile bir bağ kuruyorsa, #OWS'de Ortadoğu'ya uzanıp, Arap baharı ile daha sıkı fıkı bir bağ kuruyor. Tabii ki arada çok belli farklar var: Wall Street'te gösteri yapanlar mermilerden kaçmıyorlar, diktatör devirme derdinde değiller, çok değişik isteklerle ve ellerinde tüfek yerine Starbucks kahveleri, Apple bilgisayarları ile bir araya geliyorlar ve sosyal medyanın kısıtlanmadığı, internetin yasaklanmadığı ve konuşma özgürlüğünün göreceli olarak daha iyi olduğu bir yerde bu gösteriyi yapıyorlar. Fakat, Tahrir Meydanı gazilerinin, Wall Street meydanında eylem yapanlara tweet attıkları ve taktik verdikleri de bilinen bir gerçek. Bununla beraber #OWS hareketi, kendi diktatörleri olarak bankacıları hedef gösteriyorlar. Böylelikle, Arap baharı ve #OWS, A. B. D. halkı ve Ortadoğulu kimliği arasında bir çifte bağ oluşturuyor. Arap baharı, A. B. D. hikayesine uzanırken, #OWS, yüzünü Arap baharına dönüyor ve %99 ile Ortadoğulular arasında bir ortak başkaldırı hikayesi yazıyor.


Thrill Jockey Records'dan album haberi aldık. Arbouretum'un ilk albümünden bu yana yarattıkları ses ve vokal kendine özgü biçemiyle öne çıktı. Sözler, zamanın sözlüşleştirilme trendinin aksine, sözcükleşsizletirilme çabamızın aksine, önemli bir yerdeydi. Heumann'ın sözcükleri kafanızda hikayeler yaratıyor. Song of the Rose / Gülün şarkısı, 24 Mart tarihinde arz-I endam eyledi. İlk şarkı Call upon the fire hipnotik ezgiyle başlıyor ve diğer şarkıların sözlerinde de simgesel bir karanlık hissiyat mevzu bahis.


70 yaşındaydı. Bir İspanyol edebiyatı devi. Zatürrenin aldığı Madridli romancı Javier Marias denilince akla gelen görüntü budur. El Pais gazetesi için yazar, çevirmen, editör ve köşe yazarıydı. Prensip sahibi bir adamdı. 2012'de İspanya'nın ulusal edebiyat ödülünü reddetti, çünkü Devlet kütüphanelere ayrılan fonu kesmişti ve bunun uygunsuz olacağını düşündüm dedi. Aynı zarafet, güncel eğilimlerden ve piyasanın istediği şeyden uzak, zamansız bir klasisizm barındıran düzyazısında da bulunabilir, diyor Le Monde. Gerçekten, üzerinde en çok düşündüğü üslubu gözükse de, insan düşüncesinin karmaşık ağlarını, sonsuz dolambaçlarını takip etti, en karanlık gölgeleri ve öngörülemez bir ağırlığı, uzun cümleler ve upuzun cümleler kurup anlattı. 1950'lerde Franco rejiminde öğretmenlikten men edildi Julian Marias. Yale Üniversitesi'nde öğretmenlik yapacağı Amerika Birleşik Devletleri'ne ailesiyle birlikte sürgüne gitmeye zorlandı. Anglo Sakson yazını Javier üzerinde kalıcı bir etki bıraktı. İngiliz edebiyatına düşkünlüğüyle birçok yazarı İspanyolcaya çevirdi. Metinleri genelde tarih, zaman, savaş ana başlığında belirli karakterlerin kaderleri, aşk, evlilik, sır hikayelerine dayandı. Belki derdini tek sözcükle özetlemek için zorlasalar, insanın düşkün olduğu o temaya yaslandı: ihanet. Hiç görüp yaşamadıklarımız, hiç bilmediklerimiz kadar yaşadıklarımızın içinde saklı anlamları da sunan bir edebiyat Javier Marias'ınki. 'O nihayetsiz olanlarla olmayanlar', olmuş ve olabilecek olanlarla dolu bir edebiyat, diyor Seda Ersavcı, kendi yas yazısında. Hayat ve sonsuz olasılıktaki yaşam anlatı kanallarına sığdırılabilir mi? Marias'a göre mucizevi olan da tam bu çabaydı. İnsanın hiç durmadan sayısız formda, efsanelerle, destanlarla, şiir, yıllıklar, masallar, mitler, türküler ve ilahilerle, biyografi, roman veya ağıtlarla tam da ne anlatılamayacağını, anlatılması imkansız gözükeni yüzyıllar boyunca anlatmaya çalışmamızdaki olağanüstü çabaya dikkat çekti. Edebiyatta cevap arayanlara, cevap vermeye çene yazarların arasında karanlığı deşmekten başka çaba olmadığını bilenlerdendi. Ölülerimiz, öldürdükleri, artık ortak bir dilde buluşmanın sonsuza dek önlendiği o kalabalığı, yaşayanlarla ortak dilde buluşturmaya çabalayan bir avuç yazardan biriydi denebilir. Bu imkansızlığın ağırlığını değil, metnin dilinde katmanlı bir aşkınlığı çalıştı. Belirtmek gerekir, Real'in algısını düzeltenlerdendi. Hafızası olanların bildiği gibi, solcular ve cumhuriyetçiler, yani İç Savaş'ın kaybedenleri, 'Real' sıfatının kuşkusuz çelişkisine rağmen Madrid'i Atletico'ya tercih ediyorlardı. Real Madrid kuşatılmış ve bombalanmış şehrin ismini taşıyordu, Atletico Aviacion ise Francocu pilotların, tam da zalimce başkenti bombalamaya kendini adayanların takımıydı. Oyuncularımız arasında az 'kızıl' olmadı, Del Bosque, kaleci Miguel Angel, Breitner, ve sadece ellili ve altmışlı yılların Avrupa zaferleri, diktatörlük rejiminin tüm fırsatçılığıyla takıma yanaşmasına neden oldu, takımın rejime değil. Futbol da hafıza ve ihanet dolgunluğuyla bir anlatı aracıdır ona göre. Bilek hafızası olan biriydi, Olympia Carrera de Luxe daktilosuna ve el yazısından vazgeçmedi. E posta çağına rağmen haftalık köşe yazısını El Pais'e faksla göndermeye devam etti. Fakstan yakın zamanda vazgeçmiş, bunun yerine yazdığı sütunun fotoğrafını çekip WhatsApp üzerinden göndermiş.