ç desem değil, beş hiç değil. Kaç gecedir uykusuzum, unutmuşum bildiğin. Dün gece kıvrılırken, her şeyi, en çok da kendimi unutmak isteğiyle sığınmıştım Elif'e. Uyku beni tombul, işveli bir kadın gibi çekti koynuna. Öyle ne kadar kaldım bilmiyorum. Ben diyeyim birkaç dakika, sen de asırlar boyu. Sonrası bildiğin kabusun ağababası. Tüm gücümü toplayıp gözlerimi açtım çaresiz. Beyaz bir bulanıklık ardından silik, bir genç adam yüzü; gençten, bıyıklı, üniformalı. Eski fotoğraflardan fırlamış gibi solgun. Asker belli ki! Elinde ters çevrilmiş, sapı bana doğrultulmuş bir süpürge. Gözlerini dikmiş merakla bana bakıyor. Öfkeyle soluyor. Dört yanımız yüksek, taş binayla çevrelenmiş. Gökyüzünde güneş yok ama bildiğin beyazımsı bir parlaklık var. Avlunun köşesindeki asker gözlerini gözlerime dikmiş cevabımı bekliyor. Tükürsem, havada donacak tükürüğüm, öyle deli bir soğuk. Şaşkınlıkla yutkunuyorum. Kelimeleri bir türlü toparlayamıyorum. Hafızam donmuş sanki. Adam sessizliğime hiddetlenip yeniden dürtüyor elindeki süpürgenin sapıyla. Ne işin var burda be adam? Tam kışlanın ortasında! diyerek bağırdığında ağzından öyle bir duman yayılıyor ki etrafa, tüm avluyu kaplıyor. Bir bilsem... Ben... Ben daha dün gece kendi evimde sızmıştım oysa. Elif yanı başımdaydı, Basri göz ucumda. Çiko ortadan kaybolmasaydı, ben o turistin fotoğrafını çekmeseydim, büfecinin bana aşağılık bir hırsızmışım gibi bakarak parayı almasına içerlemeseydim, Sülo'nun Bu gece hepsini bitirelim, fondip! gazına gelip de o kadar şişeyi devirmeseydim ve daha da mühimi, benimkiler tehlikede diyerek ayazda uyumasaydım... Tamam tamam. Her şeyi düzgünce anlatayım, böyle art arda sıralayınca hepten çorba oluyor bildiğin. Sabah yüzüme çiseleyen yağmurla uyanmıştım; Elif'in yamacında, Basri göz ucumda. Aralık geldi ya, iki battaniye de kar etmiyor artık. Donmuşum bildiğin. Kar düşmeden toplamazlar ki bizi. Gerçi toplasalar da gitmem şimdi, evim tehlikedeyken. Hem benim ayazda sığınacağım bir kuytu var elbet. Var da Elif, Basri ve diğerlerini korumak için burada sabahlamalıyım artık. Elif mi kim? Bizim fakirhanenin en yüce gönüllü ağacı. Yetmişini geçkin. Dibine sığındın mı yazın güneşten, kışın yağmurdan, ayazdan korur seni. Bildiğin gün ışığına göre yön değiştirir, yamacındaki rahatsız olmasın diye. Benim de anam sayılır. Köksüzlüğümü, kimsesizliğimi unutayım diye sevgiyle uyutur beni her gece. Bir vakittir aklıma takıldı, Ben hiç çocuk oldum mu? Çocukken ne olmak isterdim? gibi tuhaf tuhaf düşünceler. Hiçbir şey gelmedi aklıma. Tövbe estağfurullah! Benden zaten olsa olsa çocuk değil, velet olmuştur vakti zamanında. Bizimkileri anlatıyordum değil mi? Kafam yerinde değil ki. Neyse, bir de Basri var. Basri de Elif'in yakınında daha toyca bir ağaç. O havasına göre davranır insana. Kimi zaman sarıp sarmalar, kimi zaman ayazda iyice dondurur. Güneşte daha beter yakar ki anlamazsın. Delidir biraz benim gibi. Hiç olmamış kardeşim gibidir. Evim işte, çölün ortasında bir vaha, şehrin ortasında bir nevi cennet benim için. İnsanlar gezi parkı diyormuş ya, şöyle bir gezinmeye, köpeğini işetmeye, sevgilisini ellemeye gelenler tanımaz benimkileri. Huyunu suyunu bilmez, sıradan dizilmiş ağaçlar zannederler. Yazık. Mideme lokma girmemiş, günlerden hangi gün ne bileyim. Devlet memuru muyum ben? Tövbe estağfurullah. Bak hatırladıkça sinirim bozuluyor. İstiklal'e doğru yürüyeyim de yiyecek bir şeyler bulayım diye yola çıktım. Otobüs duraklarının orası her gün kalabalıktır ama o gün ana baba günü bildiğin. Biri eline hoparlör almış bağırıyor. Birileri ellerindeki kağıtları havaya kaldırmış. Kağıtlarda Gezi Parkı Yaşıyor yazıyor. Okuma yazmam mı? Yok deve! Var tabi. Matematiğim pek iyi değildir bir tek. O sahaf bozuntusunun verdiği kitapları da önce yastık diye kullansam da baktım öyle bir halta yaramıyor; can sıkıntısıyla hepsini hatmettim bildiğin. Bilmem ne ustanın bayram yemekleri kitabı hariç. Neden mi? Birincisi, daha malzemeler kısmını okurken içime bir bunaltı geliyor. İkincisi bana her gün bayram. Neyse lafı sulandırmayalım. Yazıyı görünce bende şafak attı. Ben de yaşıyorum ama Kızıl Celo Yaşıyor yazan bir kağıtla dolaşmadım hiç. Dolaşanı da görmedim. Ne kadar anlamsız bir şey. Bu işte bir iş var dedim. Demek bizim ağaçların, Elif'in, Basri'nin üzerindeki kırmızı işaretler ile ilgili boş boş konuşan adam, benden dayağı yiyip kaçan adam haklıydı. Bunları düşününce kan beynime sıçradı bildiğin. Deftere imza atanların yanına koştum. Parktaki ağaçlar kesilmesin diye imza atıyoruz. dedi deftere başını eğmiş imza atmakta olan kadın, bir eliyle benim yuvamı, ağaçlarımı işaret ederken. Öyle soğukkanlı, öyle normal söyledi ki, kadın olmasa yere çalardım şerefsizim. Sonra başını kaldırıp benimle göz göze gelince irkildi sanki. Gözlerini kaçırdı. Kılığımdan mı yoksa gözlerimden fışkıran ateşten mi korktu, bilemedim. Defteri alıp yere fırlattım. İnsanlar bana döndüler şaşkınlıkla. Çiko iki gündür ortalarda görünmüyordu. Nasıl hain bir kedidir, bilmezsiniz siz. Kötü kedi Şerabettin mi bi kedi varmış... He, Şerafettin. Türkçe öğretmeni değilim, nerden bileyim. Tövbe estağfurullah! Neyse her ne zıkkımsa, o bile bunun yanında melek kalır, o derece. Geçen gece soğukta gariban kedilerden biri battaniyeye sokulmuş. Fark ettim de kovmadım. Çiko manyağı, görmese bari diyerekten dua ederek uzanmıştım. O gün de ağzımdan içki geçmemiş ya, duam kabul olur diye aldandım. Nerde? Zavallı kedinin çığlığı ile zıpladığımda saat kaçtı bilmiyorum. Her yer zifiri karanlık. Hayvancağız karanlıkta çığlık atarak, ağlayarak kaçtı şerefsizim. Çiko iblisi de yüzümü boydan boya çizip cırladıktan sonra caddeye doğru koştu bir tarafı yanmış tazı gibi. Hay nankör! Hay şerefsiz! diyerek bağırdım arkasından. Yıllardır ayazdan korunmak için koynunda yattığı, lokmasını arsızca kaptığı ben değilim de başkası sanki. Sütü bozuk, kansız! diyerek söylendim arkasından. Söylendim de iki gün geçince paçalarım tutuştu işte. Gidip getirmesem inadından sittin sene dönmez cibilliyetsiz! Dedim bu gene Galata'daki mevlevihaneye dadanmıştır. Oranın kedileri ile anlaşacak sanki! Onlar tekke kedisi, sen arsız bir sokak pisisi, nasıl alsınlar seni aralarına a kıt akıllı? derim her seferinde, derim de o bir sefer olsun anlamaz. Galata'ya vardığımda, mevlevihanenin kediciklerinin bir kısmı bir köşede sessizce yalanıyor, üç beşi dökülmüş yemekten arta kalanları ve yerdeki tavuk kemiklerinin etlerini kemiriyor. Birkaçı da usulca uyuyordu. Bu huzurlu atmosferi görünce Çiko'nun bu civarda olmadığını anladım. Sırtıma dokunan adam, gülümseyen bir turist, kedileri ve kendini gösterip fotoğraf makinesini elime tutuşturdu. Kedilerin yakınına geçip sırıtmaya başladı. Ben elimdeki makineyi şöyle bir çevirdim. Yapamam diyeceğim de ilk defa biri benden bir şey istedi ya, reddetmek onuruma dokunur diye ses edemedim. Bir düğmeye bastım ama rastgele bildiğin. Adam merakla yanıma gelirken, guut, guut dedim. O kadar biliyorum canım ama çok iyi değil. İngilizce öğretmeni değilim ya! Tövbe estağfurullah! Dedim ya, matematiğim kötüdür sadece. Adam gülümseyerek paltomun cebine elini uzattı. Omzuma vurup tenk yu diyerek gitti. Onu da biliyorum tabi. Lafı sulandırmayalım. Elimi cebimden bir çıkardım ki, yabancı para. 50'lik yeşil banknot! Yılbaşı gelmeden piyango bana vurmuş gibi sevindim. Büfeden yarım ekmek döner kestirsem, üstüne kaç şişe alırım diye düşünmeye başladım. Matematiğim iyi değil demiştim ya. Büfedeki adama parayı uzattım. Kaç şişe gelirse... dedim keyifle sırıtırken. Üstü kalsın diyecektim, iyi ki dememişim. Şerefsiz parayı kaptığı gibi evirip çevirdi. Sahte olmadığını anlayınca, Nerden çaldın acaba? der gibi pis pis baktı yüzüme. Parayı elinden çekip bir yumruk sallamak geldi içimden. Tamam diyanet şeysi başkanı değilim belki ama benim de kendime göre bir insanlık vicdanım, onurum var bildiğin. Ben bunları düşünürken, insan kılıklı büfeci elime büyükçe bir poşet tutuşturdu. Hani o anki sevincime yenilmesem bir maraza çıkarırdım şerefsizim. Poşeti aldığım gibi Sülo'yu buldum. Azıcık çakaldır, haysiyetsizin tekidir tamam da şu dünyada gözlerini gözlerimden kaçırmayan tek insandır o. Lan banka mı soydun yoksa? dedi torbayı görünce. Kuytumuza çekildik. Başladık demlenmeye. Hepsini içmeyelim, birazını yarına saklayalım dedim. Hadi fondip, fondip! diyerek bitittirdi şişeleri. Elif'in yamacına zor attım kendimi. Damarlarımda ateş dolanıyordu sanki. Aralık ayazında, Temmuz sıcağında gibi yanıyordum bildiğin. Elif'in yamacına kıvrıldım. Biraz serinlik diyerek yalvardım. Kıpırdatmadı hiçbir dalını. O niye küstü, anlamadım. Sızıp kalmışım. Asker öfkeyle bakıyor, cevabımı bekliyor belli. Bilmiyorum. Ben dün gece, evimdeydim. Burası nere ki? diye soruyorum çaresizce. O anda hatırladım ben, çocukken ne olmak istediğimi. Asker olmak isterdim. Herkes bana selam versin. Gözlerini kaçırmasınlar diye. Asker tekrar dürttü beni. Süpürgenin sapını havaya kaldırdı. Gözleri büfedeki adamın gözlerine dönüştü. İyi ki asker olmamışım. Kültür ve turizm şeysi değilim belki ama kabalıktan da hiç hoşlanmam. Doğrulur gibi oturdum. Başımı kaldırdım askere doğru. Gitmiyorum lan! Çağır da komutanın gelsin. dedim. Ayağımla da dürttüm. Dürttüm yalan yok! Askerin gözleri büyüdü. Sopayı daha yükseğe kaldırıp hızla kafama indirdi. Dört duvar ve gökyüzü önce dönüverdi, sonra karardı birden. Gözlerimi bir açtım ki yukardayım. Bedenim aşağıda, Elif'in yamacında, göz ucumda Basri. Benim gözlerim ise kapalı. Ayaklarımı gövdeme doğru çekip kasılıp kalmışım kış ayazında. Sülo dizlerine vurup dövünüyor. Bedenimin üstüne kapanıp açılıyor. İnsanlar toplanmaya başlamış. Yaşarken gözlerini gözlerimden kaçıranlar. Toplanmış bana bakıyorlar. Üzülmüş gibiler. Çiko dolanıp öfkeyle miyavlıyor, insanlara tıslıyor. Dönmüş şerefsiz. Yaklaşmayın der gibi bir hali var. Dört dönüyor bedenimin etrafında. Tüm kırgınlığım uçuyor. Çiko beni duymuş gibi yukarı çeviriyor başını, bana doğru bakıyor. Görüyor gibi şerefsizim. Yalvarırcasına, gel der gibi miyavlıyor. Acıklı acıklı söylenip oturuyor. Gözlerini kırpmadan, bakmaya devam ediyor. İçimde yaşarken hiç duymadığım, tarifsiz bir huzur, mutluluk hissi... Hani bir melek peyda olup daha yaşayacağın günler var dönmek ister misin dese üstü kalsın diyeceğim, o derece. Yalnız, Sülo ile Çiko'ya içim burkuluyor biraz. Bir de düşünmeden edemiyorum. Elif, Basri ve diğerleri, parkın tüm ağaçları; bildiğin sahipsiz kaldılar şimdi.


Bozlu Art Project, 2015 yılının ilk sergisini Utku Dervent ve İlker Yardımcı'nın resim ve heykellerinden oluşan bir seçki ile açıyor. Jerzy Kosinski'nin ünlü romanına referansla Being There başlığını taşıyan sergi, Utku Dervent ve İlker Yardımcı'nın yapıtlarındaki biçimsel uyumdan hareketle, aynı bahçede olmak, zamansızlık, gerçekliğin algılanması ve anlamlandırılması gibi kavramlara gönderme yaparak, sanattaki farklı disiplinler arasındaki uyum ve karşıtlıkların altını çiziyor. İnsanların birbirleri ile olan iletişimlerinde söylediklerinin aynı zamanda söylenen kişiye de ait olduğu kurgusundan yola çıkarak, sanatçının atölyesinden ayrılan her yapıtın izleyici ile birlikte yeni bakış açıları ve anlamlar kazanmasına vurgu yapan sergi, tanımsız bir mekan ve zamanda buluşan imgeler dünyasının kuşbakışı bir gözle algılanabilecek aykırı perspektiflerini sorguluyor. Resimlerini uzun yıllardır biçim-uzam ve ışık-renk ilişkileri üzerinden kurgulayan Utku Dervent, soyut geometrik kurgularla, bütünlük-uyum-denge gibi temel olguların olasılıklarını sorgulamakta, kendisi için bu olasılıklar oyununun en belirleyici ve cazip yanının, figürasyonun getirdiği, benzerlik, oran-orantı gibi koşulların ve bilinen-tanıdık nesnelerin oluşturacağı çağrışımların engelleyici etkisini azaltmak olduğunu vurgulamaktadır. Heykellerinde temel formların etkileşimleri ve kesişimleriyle, kelimesiz ve duyumlara dayalı bir iletişim algısı oluşturmaya çalışan İlker Yardımcı ise çağrışımlar ve bu düşünsel ivmeyle heykelin/formun statik evreninden dinamik bir kategori yaratmayı amaçlamaktadır. Utku Dervent ve İlker Yardımcı'nın soyut geometrik formlardan hareketle oluşturduğu yapıtlarındaki kurgusal birliktelik Kosinski'nin bahçe metaforundan yola çıkarak, olmak istenilen yer kavramına gönderme yapıyor ve aynı bahçede olmanın izleyici belleğindeki izdüşümleri ile duyumsal bir iletişim ortaya koyabilmeyi amaçlıyor. 1967'de İstanbul'da doğan Utku Dervent, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Resim Bölümü'nden mezun oldu. 1999 yılında düzenlenen 29. DYO Resim Yarışması'nda başarı ödülü alan sanatçının aynı yıl başlayan akademik hayatı, sırasıyla Yıldız Teknik Üniversitesi, Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi ve İstanbul Aydın Üniversitesi'nde devam etti. Resimlerini uzun yıllardır biçim-uzam ve ışık-renk ilişkileri üzerinden kurgulayan Utku Dervent, soyut geometrik resimlerinde, bütünlük-uyum-denge gibi temel olguların olasılıkları sorgulamakta, biçimlerin ilişkisini hikayelerden arındırmayı amaçlamaktadır. Yapıtlarında görülen simetrik düzen anlayışında, bir dönem iç mimari ve dekorasyon alanında gerçekleştirdiği çalışmalar ve mimarlık eğitiminden etkiler göze çarpan Utku Dervent, mimarlık formasyonundan hareket ederek, soyut resmi geometrik olanaklar çerçevesinde çoğulluktan tekliğe uzanan bir yapı içinde kurgulamaktadır. Yapıtları çok sayıda kişisel ve karma sergide yer alan Utku Dervent, Yeditepe Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak ders vermektedir.


Türlü türlü düşünceler kaplıyor beynimi; sürekli saçma ya da mantıklı, olsun veya olmaksızın düşünüp dururken buluyorum kendimi... Çokça şeyden beslendiğim de aşikar. Hiçbirinin doğru ve yanlış olduğunu kabul etmeden de tezahür ediyorum zihnimde. Yine de, kafamın içindeki değişik fikirler çatışıp duruyorlar, hem de durmadan. Türlü fikirlere kapılmak, üretkenliği ve yaratıcılığı belki artıyor olabilir; fakat hataları çoğaltıyor gibi geliyor bana. Ben hata yapmadan insanın kendi içindeki özünü bulamayacağının kanısındayım başından beri. Elbette hatanın, hataların da bir limiti olmalı. Sürekli hata yaparak yaşayamayız sanırım. Fazla etki altında kalmanın ve hata yapmanın sonucu hüsranla netleşecektir herhalde. Paradokslar da güzel bana kalırsa; örneğin ben, uzun süredir doğu mistisizminden etkilenip uzunca bir süredir et yemiyordum. Paket ürünleri tüketmiyordum. Ama, öfkem bir an bastırdı, farklı şeylere sinirlendim ve diyetimi bozmuş oldum. Sonra yine dönmeye karar verdim. Kendimi çok kötü hissettim. Yine sokaklardan, basit televizyon programlarından ilham almaya devam ettim. Amacım, yaptığım bazı saçmalıkları unutmaktan ibaretti aslında. Deniyordum, başarabiliyor muydum, bunun halen ben bile farkında değilim. En azından deniyorum. Şans eseri bir profesör doktor gözüme çarptı. Çoğu kişinin dalga geçtiği bu kadın, bana kalırsa, bazı konularda çok haklıydı ve doğruyu söylüyordu. Ben et yemeyi reddetsem bile kendisi, diğer düşüncelerini göz ardı edemezdim. Yine de, bu tür konularda insanlar kendilerine laf söylendiğinde deliverirler. Bense kulak verdim. Anlamaya çalıştım. Öfke kontrolü günümüz insanı için zorunluluk haline gelmiştir. Herkesin sinirini çıkarma yöntemi farklı olabilir, olmak zorundadır da. Diğerine/diğerlerine saygılı olmayanı geçtim, kendi düşünce yapısına karşıt olan her şeye nefret kusan bir insan topluluğundan bir şey beklememiz mümkün bile değil, derken; yine okuduğum bir biyografide takıldığım bazı noktalar ilgimi çekmişti. Hayatım boyunca bir Mac, Apple ürününe sahip olmasam da, Steve Jobs'ın hikayesini merak ettim. 500 küsürlük kitabın yarısına gelirken bazı bölümlere kayıtsız kalamadım. Merakla okudum. Çıplak ayaklı, karşı devrimci, sakallı, Lsd bağımlısı bir hippinin Apple Ceo'luğuna kadar ilerleyen yolcuğu ilgimi artırdı. Hırs ve egonun neler yaptırabileceğini tekrardan görmüş oldum bu kitap ve anlatılanlar sayesinde. Aynı zamanda, gerekliliğini ve gereksizliğini de... 'Aşram'ı nedense ve utanaraktan ilk kez gördüğümü ve duyduğumu söylemeliyim. Bu kitap sayesinde öğrendim ve araştırdım kısaca. Sanskritçe'de, bilgelerin huzur içinde dünyanın telaşından ve gürültüsünden kopuk olarak yaşadıkları yerlermiş 'vikipedi'ye göre. Genellikle mekanları da orman içleri, dağlar vb. mekanlardan oluşuyormuş. Sonra hepimizin bir 'aşram' hedefi vardır diye düşündüm. Modern; ama adlandırılamayan ve hiçbir şekilde mutlu olmayan, mutlu edilemeyen, huzursuz, ne istediğini bilmeyen günümüz insanlarının. Bazılarının kolayca dinleyemeyeceği türden bir çalışma; noise, death industrial, ritual, dark ambient, black metal ve bunun gibi türleri barındıran bir isim ya da bir proje. Thomas Martin Ekelund adında, tek kişiden oluşuyor ve hissiyatı yüksek bir müzik icra ediyor. Evet, sıranın dışında. Lakin güzel. Türe uzak olanlar bile bir şans verebilir bana kalırsa. Gerçekten toplumdan, sorunlardan izole olmak isteyenler varsa, bu albümü özellikle kulaklarına takıp, en yüksek en seste dinlesinler. Gürültünün ne kadar yararlı olacağını görsünler. Huzurlarınızdan ayrılıp, sözü Trepaneringsritualen'e bırakmak istiyorum. Karanlık, daha fazla huzursuzluk sizinle olsun. En güzeli ve özeli de, kendi Aşramlarınızdan birine kurulun bence. Bu albüm buna öncülük edebilir.


Türkiye'de soyut sanatın etkisinin yoğun bir şekilde hissedildiği 1960'lı yıllarda figür resmini yeniden gündeme taşıyan, Türk resmine eleştiriyi ve bilinçaltını getiren efsane 1968 Kuşağı'nın en önemli temsilcilerinden olan #utku varlık, uzun yıllardır Paris'te yaşıyor. Sanatçı, #bozlu art project Nişantaşı'nda açacağı yeni sergisinde atölyesinde yıllardır sakladığı dosyalardan, rulolara gizlenmiş, başlanmış ancak bitmemiş binlerce detaydan yola çıkıyor. Eğer bir düş giderek resme dönüşüyorsa, resim de sonuçta düş'e dönüşür diyen Utku Varlık, Fragmanlar isimli sergisinde bir düşün kurgusunda yaşanılmış, düşünülmüş 'fenomen' tabakalarının montajından kırpılıp düşen fakat yine de bir kenara konup saklanan küçük öyküler, şiir kırıntıları ve farklı kurgulara ait eskizlere yeniden bakarak kendi sanatını ve günümüzde resmin geldiği noktayı sorguluyor. Utku Varlık'ın desenleri ile resimlerinin birarada sergileneceği Fragmanlar isimli sergi sanatçının aykırı düşüncelerinden veya kendisinden beklenenden çok, ressamın endişelerinin ve özverisinin kapılarını aralamayı, zaman ve mekanla yaptığı ruhsal çözümlemeleri irdelemeyi, bir sonuca ulaşamamanın kaygılarını yansıtmayı amaçlıyor. İç içe geçmiş, üst üste yığılmış belleğin katmanlarından süzülüp gelen Fragmanlar, bir anın, geçmişin, geleceğin ve bilinmez zamanların zihindeki kolajıyla, düşleri sonsuzluğa taşırken hiçbir zaman tamamlanmayacak bir resimden kesitler sunuyor. Bozlu Art Project Nişantaşı'nda açacağı solo sergisi için kırk yılı aşkın bir süredir çalışmalarını sürdürdüğü Paris'ten İstanbul'a gelecek olan Utku Varlık, sergi için özel olarak hazırlanan belgeselde atölyesindeki çalışma ortamını ve kullandığı resim tekniğinin ipuçlarını da sanatseverler ile paylaşacak. 30 Eylül'de açılacak olan Utku Varlık'ın Fragmanlar isimli solo sergisi 6 Kasım 2014 tarihine kadar Bozlu Art Project Nişantaşı'nda görülebilir.


Nasıl hissediyorsun, diye sordu. Nasıl hissedebilirim orospu çocuğu. Bu kadar kızmanı gerektirecek bir durum yok. Siktir git başımdan! Peki, nasıl istersen. Yavşak, pekiymiş! Derdi ne ki bunun. Konserden sonra, günlerce uyuyamamanın nefretini onu tebrik etmeye gelenlerden çıkarıyordu. Kuliste grup arkadaşlarının hazırlanıp gitmesini beklerken, cigaralık hazırlayıp ağır ağrı içmeye başladı. Herkes ulaştığı kapıları kendi üzerlerine kapatınca mekandan ayrıldı. Uyumam gerek! Karanlığın içinden ona musallat cinlerin birer birer bar kapılarından başlarını çıkardığını gördü. Biraz içkiye ihtiyacı vardı belki de. Bütün ihtiyaçlarını alkolle dindirecek bir hekim, kendi aciz bedeninin diplomasız kör doktoru. Neon ışıkları, ziftle yıkanmış kemik yığınlarını andıran asfalta yansırken; gece kara çarşafının altında bir fahişe ampulü gibi yanıp sönüyordu. Kapının önüne sıralanmış otuza yakın kadınlı erkekli gurup, yoğun bir dumanın altında fotosentez yapıyordu. Sigara yasağından sonra her dumansız hava sahasının içine boşalmak istiyorum. Siyah deri ceketinden kuliste sardığı cigarasını çıkarıp kulağının arkasına yapıştırdı. Kapıda cinleri hala ona bakıyordu. Ağızlarındaki küfre karşılık içeri girmemek için sabrediyordu, bu da cinleri deli etmeye yetiyor da artıyordu bile. Gözlerini dalıp gittiği kadının kadehinden, cinlerin kafatasından, denizden çıkar gibi çıkmasıyla aldı. Yine derinlere daldın Eren, her seferinde seni biz kurtarıyoruz boğulmaktan. diye geçirdi içinden. Cinler düşünceyi yudumladılar. Kendilerini; Nine Inch Nails- Closer'in ritmine bıraktılar. Eren kadına dönüp, affedersin bugün biraz yorgunum. Kadın, biliyorum, bugünkü programını izleyenlerden biriydim. Eren karşısındaki kadını ağır bakışlarla süzdü. Hayır bunu yapmamalıyım, yoksa, aylar sonra kendini bütün çıplaklığıyla hissettiren uykuyu, döl yataklarımdan akan yapışkan sıvıyla kaybedeceğim. Birasını alıp kapıya yöneldi. Cigaramı içmem gerek, seksin ekseninden uzaklaşmalıyım. Kapıyı açıp karşı kaldırıma doğru yürüdü. Kaldırıma oturup kulağının arkasındaki cigarayı alıp derin bir nefesle ateşledi. Birasından bir yudum aldıktan sonra asfaltın, transparan bacaklarına yansıyan yeşil neon ışığın üzerine bıraktı. Artık bardakta, Erende, maddeden bağımsız bir ışığın üzerinde oturuyordu. Tanrı beni, bira bardağını ışığa koyduğum gibi siktimin dünyasına koymuş. Cebindeki, titreşimde unuttuğu telefon çalıyordu. Arayan, arkadaşı, aynı zamanda grubunun gitaristiydi. Nerdesin lan, neyin var amına koyum. Yok bi şey be oğlum, bardayım kafamı dağıtıyorum biraz. Emin misin, geleme mi ister misin? Tam gelmemesini söyleyecekti ki, telefondan gelen ses bir anda radyo frekansının cızırtısına dönüştü, ardından Beethoven'un 9. senfonisi duyulmaya başladı. Alo, orda mısın lan! Dakikalar geçiyordu ama arkadaşından ses gelmiyordu. Telefonu sinirle kapattı. Ama müzik bu kez telefonun küçük hoparlörlerinden geliyordu. Müziği kapatma çabaları boşa çıkınca bataryayı çıkardı ama nafile. En sonunda telefonu parçalamakla yetindi. Parçaların arasında ses ağır ağır yok oldu. Cigarasından derin bir nefes daha aldı. Kalktığı yere oturacaktı ki, karşı kaldırımda, bar kapısının önünde, insanların arasında kadını gördü. Gülümsüyordu. Eminim cinlerimden biri. Uyutmamak için ellerinden geleni yapıyor pezevenkler. Birasını alıp, kadının yanına yaklaştı. Cigarayı bir müddet kadınla birlikte döndükten sonra, barın tuvaletine doğru ağır ağır yürüdüler. Tavanı mesken edinmiş cinler Eren'e kuşbakışı, pis pis gülerek bakıyordu. Bunu, cinlerimi becermek için yapıyorum, diye geçirdi içinden. 10-15 dakika süren birleşmenin ardından kadın tuvaletten ayrıldı. Yorgunluğunu klozetin üzerine bıraktı, bunu avantaja çevirmek için gözlerini kapattı. Ama göz kapaklarının ardındaki karanlık ona o kadar yabancıydı ki ilerleyip rüyaların içine yürümekten çekiniyordu. Cesaretini toparlayıp her attığı adımda, refleksleri onu uykudan dışarı atıyordu. Tekrar terlemeye başladı. Kan kaybı onu öldürebilirdi. Terlemekten kim ölmüş. Ter yüzünden uyuyamayan sayısız insan gördüm yüzyıllardır dedi cin. Siktir oradan, diyip kapıyı hızla açtığında gördükleri onu şok etmişti. Kapı evlerinin salonuna açılıyordu. Ha siktir! Kapıyı kapatıp, tekrar açtı. Bunu tam beş kere yaptı. Her seferinde daha fazla bekleyerek. Yarım saattir kapının bir adım gerisinde, tuvaletin merkezinde çakılı kalmıştı. Gördüğü gerçeğe teslim oldu. Kabullendim. Her nasıl adlandırıyorsan. Metin üzerindeki algısı, msn bildiriminin sesiyle dağıldı. Msn penceresini açtı. Uzun bir konuşmanın diyalogları sıralıydı. Deliğe mi düştün lan! yazmıştı arkadaşı. Msn'de en son verdiği cevabın saatiyle duvar saatini karşılaştırdı. Aralarında on dakikalık bir zaman dilimi vardı. Parçaladığını sandığı telefon, deri ceketinin cebinde titremeye başlayınca afalladı. Telefonu cebinden çıkarıp cevapladı, kulağına dayadığında, senfoni kaldığı yerden çalmaya devam ediyordu. Terin adı artık korku ve tedirginlikti, ve deliliğin merkezine doğru damlıyordu. Odayı ikinci bir telefon sesi doldurmuştu. Gözü kitaplığına çakıldı. Elindeki telefona tıpatıp benzeyen telefondan gelen ses senfoniye eşlik ediyordu. Kitaplıktaki, karton kapaklı, bütün hikayelerinin bulunduğu ciltli Poe kitabının tam önündeydi. Poe'nin siyah beyaz yüzünde emanet gibi duran dudaklarından kelimeler dökülmeye başladı. Evine hoş geldin Eren, eve kadar yürümene göz yumamazdık. Gördüğüm gerçeğe göz yumdum. Kabullendin! Her nasıl adlandırıyorsan. Karmaşayı çözemeyecek kadar yorgunum. Üzerini değiştirmek için dolabını açtığında üzerindeki kıyafetlerinin benzerlerini, rafa intizamla dizilmiş bir şekilde gördü. Hangi gerçekliğin tarafındayım? En çok buna sinirlenmişti. Nedenini bilmiyorum. Gidip önce şalteri indirdi. Telefonları parçaladı. Çırılçıplak soyunup yatağa girdi. Yaptığı tek şey gözleriyle boşlukta katmanlar yaratmaktı. Saatlerce hareketsiz kaldı. Uyumaya çalışırken yorulup terliyorum. Bütün sorun cinler değil belki de. Bütün uyku kemiklerim kırılmış olmalı. Ellerini tekrar saçlarının arasına daldırdığında, kanın sıcak akışkanlığını hissetti. Telaşa kapılmasına fırsat bile bulamadan içerden gelen bir kadının çığlığıyla irkildi. Atmosfer çırıl çıplak bedenini vakumluyordu. Salon zemini kan içindeydi. Kanı takip etti. Çıplak ayaklarına bulaşan kanla, kutsanmış hissine kapıldı. Bu his aptalcaydı dedi cin, yanında ki cine. Başı ve ayakları kanla kutsanmış aciz uykusuz. Kan, tuvaletin kapısına doğru kırmızı halı misali uzanıyordu. Çıplak smokiniyle tuvalete artık daha hızlı adımlar atmaya başladı. Çığlıkları zihni tanımlamıştı. Ses, barda becerdiği kadından geliyordu. Duş perdesinin arkasından tanıdık bir ses duydu. Kadına korku dolu ve tutar bir yan bulmak için ciddiyetle bakarak perdeye yöneldi. Yavaşça araladığı perdenin arkasında kendisini sayıklarken gördü. Birden geri irkildi. Durmadan sayıklıyordu; Uyku Kemiklerim, Uyku Kemiklerim, Uyku Kemiklerim, Uyku Kemiklerim.... Yerde yatan kadın bacaklarına yapışınca, dengesini kaybedip düştü. Başını kanın acımasız rengiyle solmuş mermere vurduğunda, saçlarının arasındaki erken varolan kanın oluşumunu tamamlamış oldu. Kapıdan gelen müziğin ve kalabalığın sesi tuvalete doluyordu. Kapının arkasında, sıra bekleyen insanlar içlerinden küfrediyordu.


1986 yapımı The Cure for Insomnia, 2000'lere kadar yapılmış en uzun film olarak kabul edilmiş ama şu sıralarda üçüncülükle yetiniyor. Filmin konusu yok; daha çok 87 saat (5,220 dakika) süren bir rüya gibi, hatta belki de en iyisinden bir kabus. Bu nedenle, uykusuzluk çekenlere tedavi amaçlı kullanılması şiddetle tavsiye edilmiyor. İçinde erotik videolardan sahneler ve heavy metal müzik videolarından görüntüler içeren filmin büyük bir bölümünde ise, Lee D. Groban adlı absürd bir karakter, filmle aynı adlı 4080 sayfalık epik şiirini okuyor. John Henry Timmis IV adında bir yönetmenin bilinen ilk ve tek filmi olan The Cure for Insomnia, ilk kez ertesi yıl Chicago The School of Art Institute'da 31 Ocak 3 Şubat tarihleri arasında aralıksız olarak gösterilmiş. Başka bir yerde gösterildiğine dair bir bilgi yok. Genç yetenek tenor Josh Groban'ın -oldukça uzaktan tahmin ettiğim- bir akrabası olan Lee D. Groban, şiirinin o yıllarda henüz bitmemiş olduğunu ve halen yazamaya devam ettiğini söylüyor; sayfa sayısı son bilgilere göre 5000'i bulmuş. Üniversitede Rus Dili eğitimi almış, Kütüphanecilik/Bilgi ve Belge Yönetimi master'ı yapmış olan eksantrik şair ve görsel sanatçı Groban o kadar ilginç bir karakter ki kendisini tarif etmeye çabalamak anlamsız kalıyor, en iyisi web sitesine vakit ayrıp incelemek. Groban'ın film üzerine birkaç kelamı da aşağıda. By the beard of the Lord Eordogh of Ordogkeresztur and Nagyeskulo, By the beard of the Lord Cseffei of Totor and Noszalya, By the beard of the Lord Bethlen of Kallo, Ecsed, Tokaj, Szendo, Murany, Szecseny, and Regecz, By the beard of the Lord Tomori of Devecser, Besenyo, Gyanda, Borsfalva, Csobad, Felso-Homrogd, Also Homrogd, Hegymeg, Berkes, Szakacsi, Kercs, Senye, Cseb, Nyilas, Abauj, and Borsod, By the beard of the Lord Dolhai of Kereczke, Kusnicza, Zadnya, Kelecseny, Vizkoz, and Okormezo, I play hockey in Harry's Delicatessen. Couldn't have picked a better place to play hockey. or Larry from the Three Stooges. and keeping what few jobs I could get. The few jobs I've had I've either been fired from or they drove me bananas. Kafiye seven ama teknolojiden hoşlanmayan, websitesi olmasına rağmen mektup almaktan hoşlanan Lee D. Groban, 1981'den beri aynı daktiloyu kullanıyormuş.


Sovyetler Birliği; maden, ekoloji ve insan kaynakları yönünden, dünyada kandine yeten tek ülkeydi. Bu değer, Sovyetler Birliği'nin halk ekonomisinde muazzam bir verimlilik sağlıyordu. Sovyetler Birliği'nin dağılması, istisnasız bütün halkları yıkıma sürükledi. Bu halkların hepsi de ekonomik bağımsızlıklarını yitirdiler; dünyadaki hasımları, onların yeniden kurmaya çalıştıkları yapıya izin vermeyecektir. Immanuel Wallerstein tarafından ortaya atılan Dünya Sistemleri Analizi'ne göre, dünyadaki tüm ekonomiler ve toplumlar organik bir şekilde bağlıdırlar. Merkezde yer alan, gelişmiş ve erken kapitalistleşmiş ülkeler, sermaye transferine ihtiyaç duyan az gelişmiş ülkelerin kaynaklarını kendi çıkarları adına merkeze aktarmaktadırlar. Böylece merkezde yer alan ve dünya ekonomik sistemini yöneten ülkelerin etrafında onlara bağımlı pasif çevre ülkeleri oluşmaktadır. Gürcistan Savaşı'yla beraber çalkalanan Kafkaslar, Sovyetlerin yıkılışından beri Rusya ve meseleleri üzerine eğilmeyi pek gerekli görmeyen aydınların ilgisini tekrar Moskova'ya yoğunlaştırdı. Rus tanklarının Güney Osetya ve Abhazya sınırlarını aşıp Tiflis'e doğru yöneldikleri, Rus siyasetçilerin ihtişamlı soğuk savaş günlerindeki gibi asık suratlarla Amerika'ya laf çarptıkları anlarda bizler haber yapımcılarının karşısındaki koltuklara kurulmuş uzman akademisyenler gördük. Uzmanlarımız Gürcistan Savaşı ve ardındaki Yeni Rus İdeolojisi hakkındaki tahlillerden ziyade 1970'lerin soğuk savaş rüyalarından arta kalan hezeyanlarla zaten işleri pek yolunda gitmeyen vatandaşları biraz daha tedirginleştirdiler. Sağlam bilgi edinmenin yolu elbette yine kitabevleriydi. Uluslararası ilişkiler babında ekonomik ve kültürel yakınlaşmanın zirveye çıktığı ve Avrupa Birliği problemine karşı alternatif üretilirken adı mutlaka geçen Rusya üzerine yazılmış eserlerin azlığı gerçekten şaşırtıcıydı. Bu durumun ardından TV'lerde rastladığımız yüzeyselliği yadırgamadım. Ufak bir çabanın ardından elime geçen iki kitap hem Sovyetler Birliği'nin çöküşü, hem de bu çöküşün ardından yaşanan silkinme sürecini sağlam tahlillerle kafalarda soru işareti bırakmamacasına anlatıyordu.


Üfleye üfleye yedim o ölüyü. Kıpırtısız bir sabahtı, çok gençtim, alkol, genzimde tütün, kavruk. Geceye ad verdim, yeni bir ad, duy beni, dedi, ad, duy beni, yoksa tanımsız kalacak bozkır. Kağıtlar uçuşuyordu, saplandım, daha yeniydim ne de olsa, başlangıçtan bu yana yeni, masumiyet. Günahsızlık bütün kuşkularımı alıp götürdü. Koşa koşa çıktım, inleye inleye boşaldım, dar, upuzun bir geçit boyunca, deniz atlarıyla yosunlar uçuşuyordu sis içinde, pislikler! Kin vardı, masa vardı, baş döndürücü siyah taşlar, kırılmış şemsiyeler, o karanlık mağarada, puştlar! Kalbim duruyor, nereye gitsem bir teyze canavar memeleriyle eziyor yüzümü, gri bir odada, yengeçler ve kırık cam parçacıklarına batmış yüz. Üm üm uyy! Gözleri sertti biraz, burnu ufak, yay gibiydi kaşları, uzun bir yolculuktan dönmüş iştahım, koklaya koklaya buldu cezasını. Kalbim parıldıyor simsiyah, küf kokusu, cesetleri almaya gelmiş analar, köyde iki çocuk kayıp. Dağlara bakmaktan dönüyordum ben de, hissiz, karlı dağlara, insana yazgı gibi gelen. Dalgındım çok, dağınıktım, derimi yüzen putları devirmek, genzimi yakan cehennemi dudaklarından asmak için varlığımı itekliyordum. Toplanıp eve gittik, nereye vardıysak orasıydı... evimiz. Tütsüler yakmışlardı, hoplayıp zıplayarak bir ayin tutturmuşlardı bütün odalarda. Uyy! evren yaratılıyordu orada odalarda uyy! Delik deşik bir yıldız koynumda delik deşik gözler, kanlı. Resimler, mayınlar, ölüler, kan kırmızı yaratılış uyy! Ve başladı oradan oraya savrulmalar, paslanmış ızgaralar, kızarmış sosis, pırasa kokuları arasına gizlenmiş cennet bahçeleri. Kıyıları döven dalga ne arar bir su birikintisinde! Kendi kuyruğunu kovalayan bir kedi! İşte dokunmak üzereyim, işte!


Bu gece ilkbahar yıldızlarının altında değildim. Tam olarak o yıldızların arasındaydım belki de.. Vücut fonksiyonlarım normal değerleri gösteriyor gibi dursa da ben hiç normal hissetmiyordum. Konumum; iki hayalet gezegenin arasına sıkışmış uzayın derinliklerinde yalnız bir kadın. İsmi Sammy ve o benim. Zayıf elektronları olan kadın. Bu karanlık boşlukta süzülürken üstümde çin modeli olan Shenzhou 5 adında bir astronot kıyafetini giyiyorum. 7 saat kadar dayanabilen uzay yürüyüşleri için tasarlanan bu maske; mekiğin patlama anından sonra geriye yalnızca bir saati kalan zaman dilimim ve gözlerimdeki endişe ifade ediyor. Nedense zamanımın tek bir kol saatinde toplanmasına bir türlü aklım ermiyor, tüm çağlar kolumdaki saat diliminden geçmiş olabilir miydi diye düşünüyorum.. Ben hem dinazor döneminde yaşayan bir memeli ve aynı zamanda 17.6 ışık yılı uzaklığında olan zürafa takımyıldızında yer alan biri olabilir miydim? Yıldızlara doğru kaydığım bu süreçte üzerimdeki dehşet git gide artıyor, ağır kıyafetimin içinde kendime karaya vurmuş yorgun bir balina gibi hissediyordum. Bu korku dolu saatlerimi bir çıkış yolu aramak yerine kendimi ölümümün zarafetini bir opera uvertürü gibi anlamlı bi açılış yapar gibi kapatmayı planlıyordum. şansa bakın ki gerçekten de öyle oluyor. Varlığım; iki gezegenin kütle çekimine yakalanmadan sıkıştığım bir bölge olarak nitelendirilebilir. Bu iki yıldıza olan uzaklığımı, odamın mutfaktaki tost makinasına olan uzaklığına endeksleyebilirim. Bilmiyorum. Belki de çok acıktığım için bu istatistiği yapıyorumdur. Kendi kendime konuştuğum şu saniyelerde zaman aleyhime işlerken uzayda sıcak bir tost ve kahvenin hayalini kurmak oldukça gülünç geliyor. Hem ne tost makinasından bahsediyoruz burada! Ayrıca kendimi anlamsızca ölümümden sonraki ağıtları dahi kafamda canlandırabiliyorum. Sci-Fic dergisindeki ilk sayfa haberlerinde ''Geleceğimizi bir adım daha keşfetme uğruna ölen cesur kadın Sammy!'' başlığında toplanıyor. Ne üzücü. Yakıtım bitmesine yakın iki yıldız arasında ne yöne geçiş yapıcağımı kestiremediğim ve araf dediğim bölgede güçlü bir enerji alanında dururken 45 derecelik astronomik yönde 1977 de fırlatılan Voyager uzay aracında olan altın plak'a rastlıyorum. Rastlantı. Bu kelime dudaklarımı gülümsetiyor bir an için. Kaskıma gölgesi düşen bu araç bana çok da uzak değil üstelik. Radyo dalgalarıyla dinleme şansına erişebilmek için bir takım komutlar gönderiyorum tabii ki. Plak; uranyum -238 izotopuyla kaplanmış keskin bir görünüme sahip. Burdan bakıldığında göz kamaştırıcı görünüyor. Nereden bakıldığında yani?! Tuhaf. Anlık titreşimlerin doğru kodlamayla iletilmesi sonucu karşıma çıkan ilk ve son parçayı ölüme öpücük vererek dinlemeye başlıyorum. İnanılır gibi değil. Division Bell! PinkFloyd! Hem de uzayda! Şu dakikadan itibaren tarihe adımın öldükten sonra değil de bizzat yaşadığımı anlatarak göstermek istediğimi fark ediyorum. Hislerim varken hala gözlerimin dolduğunu görmek mutlu ediyor. Son dakikalarım. Bu iki gezegen ve plak'ın konumu; metafiziği, bilimleri ve geometriyi inceledikten sonra, zihnimin en durgun anlarında bulunduğum yerin bir üçgeni andırdığını fark ettim. Bu 3 imge, konumumum sonsuzluğa açılan girdabını gösteriyordu. Her an müthiş bir gizemi çözebilecek gibi hissediyordum. Yavaşça boşlukta süzüldükten sonra, gizlice arkamda bıraktığım milyonlarca şeyi düşündüm. Sevdiklerim, dostlarım ve binlerce tost makinası.. Yüzüme yansıyan yıldızın ışığında, ailemin yemek masasındaki beyaz lambanın yüzlerine yansıdığını hayal ettim. Son 3 saniye. Hadi sammy! son 2. Korkulacak bişey yok, fakat kelimelerimin güneşte kavrulacakmış gibi hissediyorum. son 1. Elveda. - Selin Güzey


Kafka'yı düşünürken, anlaşılması gereken iki sürpriz var. Birincisi, normal bir sürpriz olarak adlandırabileceğimiz şey; ikincisi anormal, cesaret kırıcı ve çok önemli. Birincisi, Kafka'nın uzun boylu olmasıydı bir seksenin üzerindeydi. Kanepenin altında saklanan Gregor Samsa'nın buruşması; Açlık Sanatçısının israfı; K.'nın okul hademesi olarak taatkar ölçülülüğü ; fare halkının minik gıcırtıları... bütün bunlar içten bir küçüklük, korku, sitem, dehşetin kendini gizleyecek biçimde ufalanması. Kafka, babasına yazdığı ünlü mektubunda, ezilmiş çocuğu sadece benim için icat edilmiş ve asla uyamayacağım yasalar altında yaşayan, nedenini bilmediğim bir köle olarak tanımlamıştı. Korkudan küçülmek ve kendini imha etmek bu Kafka'dır. Ve küçülmenin başka zorlayıcı hatırlatıcıları da mevcut. Kafka, azınlık içindeki bir azınlığa, dili Çekçe olan Çek denizinde dili Almanca olan bir Prag Yahudisi'ydi. Yaşamın ve mektupların bu birbirine kenetlenmiş kırıntıları, Kafka'nın sınırlı ve küçülmüş olduğu fikrimizi güçlendiriyor. Ancak herhangi bir kalabalık odada muhtemelen en uzun boylu kişi ise yine o olacaktı. Organizmanın bu tuhaf tersine çevrilmesinden ne çıkarmalıyız? Alice Harikalar Diyarında'yı hatırlayın mantardan bir ısırık aldığında, teleskop gibi çöktü ve çenesi aniden ayakkabısına vuracak şekilde aşağı düştü. Kafka hangi mantarımsıyı yedi? Uzun boylu Kafka'nın gerçekliğini ve ardından küçülmüş Kafka'nın aşılmaz imgelerini düşündüğümüzde, hepimiz aynı anda Bir Akademiye Rapordaki küçük kafesindeki maymunun anlam açlığı çeken zihnine itiliriz. Maymun, kendisine bakan bir adama bakarken, ürpertici bir açıklıkla düşünür: Beni anlayamadı, varlığımın gizemini çözmek istedi. Oysa maymun, insanların yolunu öğrenen canavarın kendisi de bir muammadır. Kafka'nın kız kardeşlerine ne olduğunu unutmak biraz Kafka'nın uzun boylu olduğunu unutması gibi. Uzun Kafka, Kısa Kafka'da yaşar ilk sürpriz budur; ve gizem sürer. Fakat Kafka'nın 1924'te tüberkülozdan ölmediğini varsayalım. Kafka hakkındaki tüm spekülasyonlar ve hipotezler arasında en önemlisi bu olabilir. 1924'te tüberkülozdan ölmemiş olsaydı, 1940'ta 57 yaşında olacaktı keşke bu kadar uzun yaşasaydı! Şato ve diğer eserler tamamlanmış olacaktı ve şimdi elimizde kim bilir kaç tane daha başyapıt olacaktı! Peki bu ekstra yıllar Kafka için ne anlama gelirdi? Üç kız kardeşinin kaderinden ne anlama geldiklerini anlayabiliriz. 1940 yılına gelindiğinde, Prag Yahudilerinin adreslerini değiştirmeleri veya şehri terk etmeleri yasaklandı. 1941'e gelindiğinde, Prag çevresindeki ormanda gezemiyorlardı ya da tramvayı, otobüsü ve metroyu kullanamıyorlardı. Telefonlar Yahudilerin dairelerinden söküldü ve halka açık telefonlar da Yahudilere kapalıydı. Yahudi işyerlerine el konuldu; firmalar Yahudi çalışanlarını kovdu; Yahudi çocuklar okuldan atıldı. Gettolaşmaya, aşağılamaya, sürgüne ve katliama kadar böyle devam ediyor. Ottla, Valli ve Elli için ve Kafka'nın ruhunu sıkan tüm edebiyat dışı akrabalar için durum böyleydi; Kafka için de böyle olurdu. Ondan sağ kurtulan eser ilk başta sadece Yahudi okuyucularla sınırlı kaldı ve daha sonra zararlı ve istenmeyen diye yasaklandı. Yayıncısı Schocken, Tel Aviv'e kaçtı. Kafka'nın Siyonizm'e ve İbranice çalışmalarına olan ilgisine rağmen, onun da aynısını yapması tercih edeceği şüpheli. Kafka'nın kız kardeşlerine ne olduğunu unutmak biraz Kafka'nın uzun boylu olduğunu unutması gibi. Kız kardeşleri unutursak, Kafka'nın bir yazar olarak yöntemi ve bir düşünür olarak inancı hakkında işaret edilen bir şeyi kaçırmamız muhtemel. Kafka'nın öykülerinin, marjinalleşme ve zulüm ipuçlarıyla, esrarengiz bir şekilde önceden uyaran nitelikleri olduğu sık sık dile getirilmiştir; ve büyük bir ölüm makinesinin titizlikle anlatıldığı Ceza Kolonisi'nde, belki de en erken ikaz eden metinlerdendir. Şarkıcı Josephine, ses demagogun duyarlı bir nüfus üzerindeki gücünün alaycı bir benzetmesi olarak buna eklenebilir. Kafka'nın, ölümünden sonra Avrupa'nın aldığı şekli öngördüğü kabul edilir ama öngörü Kafka'da muhtemelen aslında en az olağanüstü biçimde olsa da nesrinde en gözle görülür şekilde kazınmış olan tek unsurdur. Anormal olanı asla vaat etmeyen ve akıl dışından şaşkına dönen bir düzyazıdır. Kafka ne de olsa ileri görüşlü değildi; o bir peygamber değildi; hiçbir şeyi öngörmedi. Orta dereceli dehanın bildiği gerçeklikten bahsederken, yüksek dehanın bilemediği gerçeklikten yazdığını söylemek gibi bir fantezinin peşinden koşmanın bir faydası yok. Kafka'nın 1924'te, 17 yıl sonra kız kardeşlerinin bir Alman ceza kolonisinde işkenceyle öldürüleceğine dair hiçbir fikri yoktu. Her ne kadar Kafkaesk, sözlüğe grotesk, gerçeküstü ve tehditkar ile eş anlamlı olarak girmiş olsa da, tüm bunlar derin ama sıradan bir yanılgı. Kafkacı zihnin merkezi motoru kendini böyle ifade etmez. Kafkaesk haklı olarak bunun tam tersini ifade etmelidir: rasyonellik, saf mantığın işleyişi. Tipik Kafkacı figür akla adanmıştır ve bir satranç ustasının bilişsel gücüne sahiptir. Kafka'nın yaratıkları, insan veya hayvan olsun, dünyayı asla zikzak ya da anlaşılmaz olana dayandırmaz. Bekledikleri şey kendi düzenli ve makul anlama yollarının dışsal bir karşılığıdır. Olağandışı olandan ziyade olağan olanın, düzensiz olandan ziyade sıradan olanın varsayımına dayanır. Mantık hükmede veya hükmetmelidir; sıradanlığa güvenilir veya güvenilmelidir; Kafkacı arayışın en karakteristik özelliği tam da bu normallik beklentisidir. Kafka'nın öykülerinin kahramanları kız kardeşleri ve Prag'daki tüm Yahudiler gibidir: mantıksızlık içinde akıl yoluyla yaşarlar ve perişandırlar. Dünyanın uyum sağlayamaması Kafkacı mantık kurallarının suçu değildir. Kafka -20. yüzyılın biricik edebi mağduru- her zaman normalin tarafındadır: anlaşılmazlık en vahşice, en acınası şekilde karşısına dikildiği zaman bile.


Bir yol arkadaşının varlığı beni hayata bağlardı. Olmadan önce de düşüncesi hayata bağlardı beni. Hayata takılacak bir kanca olarak düşünürdüm öyle bir varlığı. Bir yol arkadaşım var, öyleyse yürümeye devam edebilirim, diye düşünürdüm. Yaşamaya devam edebilirim. Yan yana yürürken senkronu tutturmak bir olmak eyleminin başka bir göstergesi. Destek olmak, yanında olmak, birbirini sürükleyip çekmek... Uzun mesafe koşucularının bir yere kadar senkronu tutturup yan yana koşmaları dikkatimi çeken bir şeydi ama bunun özel bir nedeni var mıdır acaba diye düşünmemiştim hiç. Sonra bir gün ben de uzun mesafe koştum ve koşuculardan birisi yanıma gelip benimle koşturmaya başladı. Arkamda durmadı, önüme geçmedi, yanımda durup benimle birlikte koşturdu. Onunla birlikte koşarken hissettiğim şey koşar gibi olmadığımdı. Bir kilometre boyunca falan aynı anda attık adımlarımızı. Yorulmadım onunla birlikte koşarken. Dinlenmiş gibiydim daha çok. İşte o zaman uzun mesafe koşucularının neden böyle yaptığını anladım. Belki de çok başka bir nedeni vardır öyle yapmalarının, bilemiyorum. Bu benim yorumum sadece. Her neyse. Bitiş çizgisine yaklaştıkça senkron kayar ve kopmalar başlar. Önce girmek isteyenler arzu ettikleri ölçüde hızlanır. Az önceki yoldaşlık yerini kullanılmışlık hissine bırakır. Benim göremediğim ve yerini kestiremediğim bir bitiş çizgisi vardı ortada. Varmış daha doğrusu. Yol arkadaşı, hayata takılacak bir kanca metaforu değildi artık. Yol arkadaşı bir kancaysa, çocuk iki kancaydı. Bu da geçerliliğini yitirmiş metaforlardan biri. Çünkü bitiş çizgisi görecek olursam senkronu bozmaktan korkuyorum. Yalnız bıraktığım benden nefret edebilir, kafasında bir torba dolusu neden ile başlayıp acaba ile biten soru işareti birikebilir. Her şeyden önce, ben daha senkronu bozmadan da önce, kızsa memesi, erkekse pipisi küçük diye derin düşüncelere dalabilir, o düşüncelerden sıyrılması yıllarını alabilir. Annesini ya da beni veya her ikimizi birden yetersiz ebeveynler olarak görebilir. Sevinir, ağlar, nefret eder, minnet duyar, pişman olur, pişman eder, şimdi yazmaya üşendiğim bir dünya şey daha hisseder ama neticede Bilgisayarların 0 ile 1'den yaratılması gibi insan da sevinç ile üzüntüden yaratılmıştır, gibi doğruluğu tartışmaya açık bir düşünceyi benimseyebilir ve bu düşüncenin doğruluğunun tartışılabilir olması içinde ettiği yerin sağlamlığına zerre kadar etki etmeyebilir. Üzüntü sevince birkaç tur bindirebilir. Bazı şeyler prospektüslerde hiç mi hiç yazmayabilir. Bazı şeylerin bir yerlerden patlak vermesi gerekiyordu ve bu volkanın patlamasına iş arkadaşım sebep oldu. Beni tehdit etti ama muhakeme yetisi düşük birisi olduğum için sonradan anladım tehdit ettiğini. Sonrasında Sen beni tehdit mi ettin? diye sorduğumda Evet! yanıtını aldım. Tepemin tası attı ve çekiçle giriştim kendisine. Bizi ayırdıklarında ağzı yüzü kan içindeydi. İri yarı herifler tarafından kendisinden uzaklaştırılırken Seni buraya gömerim oğlum! diye bağırdım. Bence etkili bir ifade. Tavsiye ederim. Süresiz izin verip eve gönderdiler beni. Yalnız kalınca derin bir boşluk duygusuna kapıldım. Ayaklarımı ısıtamıyordum artık. Tuzlular tuzsuz, tatlılar tatsız gelmeye başladı. Yol gözümde büyüdü. Yaşama Sevinci rüyama girdi. Bavullarını toplayıp annesinin evine gidiyordu. Engel olamıyordum. Uyandığımda yanımda değildi Yaşama Sevinci. Paulet aux prunesdeki gibi ölüme yatmaya karar verdim. Bir Süre Yere Paralel Gittikten Sonra'nın rastgele bir sayfasını açıp okumaya başladım. Küçük şeylerden filizlenen, büyüyen balta girmemiş orman. Ona yazgı diyoruz, ama masa saatinin içine nasılsa girip altı rakamının dibinde ölmüş kalmış küçük bir sinek de diyebiliriz. Çünkü artık burada, bu dünyada her şey parçalar halinde ve her bir parça diğerinin yerine geçebiliyor. Yadırgamıyoruz. Çıldırmamız gerek ama yadırgamıyoruz. Ben örneğin hem kendini beğenmiş biri hem bir akvaryum balığı olabiliyorum, tül tül yüzgeçlerimle aptallık ve ölüm taşıyorum. Bu balık gerçeğin kendisi olabiliyor, ama gerçek daima biraz hüzünlüdür. Gerçeği ararken bir yanda da bulduğumuz anda değiştirmeyi düşleriz. Çünkü aynı zamanda gerçek daima biraz utanç vericidir. O gün Philip Seymour Hoffman'ın intihar ettiğini öğrendim. Birkaç gün önce gerçekleşmiş olay. İnternette Hoffman ile Heath Ledger'ın yan yana durduğu, Berlinale'de çekilmiş bir fotoğraf paylaşıldığını gördüm. Sonları benzer, dedim kendi kendime. Happines'de Hoffman'ın, Life During Wartime'da Michael K. Williams'ın canlandırdığı Allen'ın yaşamına kendisini kafasından vurarak son verdiğini hatırladım. Heath Ledger'ın Monster's Ball'da canlandırdığı Sonny de kendisini kalbinden vurarak yaşamına son veriyordu. Ateşli silahlarla intihara teşebbüs eden yetişkinlerin hemen hepsinin kendilerini aynı yerden vurması tesadüfi değildir. Kafalarından. Bu insanların çoğu aslında tetiği çekmeden uzun zaman önce ölmüştür. der Bu Su kitabında David Foster Wallece. Sonra da kendisini asarak yaşamına son verir. Onu ilk olarak eşi Karen Green bulur. Karen daha sonra Affetme Makinesi'ni tasarlar. Durduk yere ölemem herhalde diye düşündüm. Ölebilmek için bir eylem gerçekleştirmem gerekecekti. Böyle yata yata olmayacaktı bu iş. Recep Abi'yi gördüm rüyamda. Rüyamda rüya görüyordum. Rüyamda gördüğüm rüyada intihar ettikten sonra rüyamda uyanıyordum. Bir balkondaydım. Yanımda Recep Abi vardı. Rüyamda intihar ettiğimi söylüyordum ona. Bunu gerçekten yapacağımı söylüyordum. O da Ben de yaparım, ne var ki? diyordu. Birlikte intihar etmeye karar veriyorduk. Hemen atlıyordu tırabzanların üstünden. Yedinci kattan zemine doğru süzülüşünü seyrediyordum. Sonra intihar ederim, deyip içeri geçiyordum. Recep Abi'nin bana verdiği kitapları yastık yapıyordum. En üstte benim için imzaladığı şiir kitabı vardı. Kitaplara başımı yaslayıp uyumaya çalışıyordum. Dışarıdan siren sesleri geliyordu. Ambulansın yanıp sönen mavi ışığı odanın duvarlarında geziniyordu. Yaşamaya devam ediyordum ve yaşamıma son vermediğim her an için Recep Abi'nin beni ayıpladığını düşünüyordum. Evde, sokakta, işte ruhu benimle birlikteydi ve onu yarı yolda bıraktığım için kızgındı bana. İntihar edemedin gitti korkak herif! dediğini duyar gibi oluyordum. Bugün yarın intihar ederim diye geziniyordum ortalıkta. Canımın acımasını istemediğim için fare zehriyle ölmeyi falan planlıyordum. Ya da kendimi bir garaja atıp egzoz gazıyla ölüme yatayım, diyordum. Yıllar geçiyor, intihar etmiyordum. Recep Abi hep ayıplıyordu beni. Bekle, diyordum. Şu işimi de halledeyim intihar edeceğim. İşler bitmiyordu. Yaşamaya devam ediyordum. Çocuklara penceremin dibinde top oynamamalarını söyledim. Tamam abi, deyip oynamaya devam ettiler. Top parmaklıklara geldikten sonra da korkup kaçmadılar ve oynamaya devam ettiler. Kapıyı aniden açıp onlara doğru koşturdum. Korkudan topu bırakıp kaçtılar. Keseyim mi lan topunuzu? diye bağırdım. Böyle demek komik geldi, gülmeden edemedim. Ben gülünce onlar da güldü. Kesme abi, dediler. Topu üç metre yüksekliğinde duvarın üzerinden aşırtarak sitelerin arasına gönderdim. Oynayın da göreyim! diyerek içeri girdim. Perdenin arkasından baktığımda topu oradan nasıl alabileceklerini kara kara düşünüyorlardı. Cytherea'ya mail gönderdim. Günün birinde karşılaşırsak benimle sevişir mi diye sordum. Elbette, neden olmasın :) diye yanıt gönderdi. O heyecanla el arabasına yüklendim hemen. Sonra Peki denk gelirse sen, ben, Veronica Avluv grup da yapar mıyız? diye sordum. Elbette, çok isterim :) dedi. Dayanamadım, bir kere daha yüklendim el arabasına. 'Biz' derken kaç kişiyi kastettiğini anlamak için kafamı biraz daha uzattım dışarı doğru. Yaklaşık on kişi vardılar. Mahallenin top peşinde koşan veletleri. Futbol bu çocukların hayatı, dedi kız, onları işaret ederek. Futbolsuz yaşayamazlar. Büyüdükçe ondan da vazgeçerler, dedim. Futbolcu olacağız biz! dedi, veletlerden birisi. Gülümsedim. Herkes kendisine yarenlik edebilecek bir şeyler buluyordu. Sen de top oynuyor musun? diye sordum kıza. Hayır ama otuza kadar sektirebiliyorum, dedi. Vay be, dedim. Ben bu çocukların yaşlarındayken yedi yüze kadar sektirebiliyordum. Top kontrolüm çok iyiydi. Bir şey demediler. Sizin kaç lan rekorunuz? dedim çocuklara doğru. En iyisi yüz elliye kadar sektirebiliyormuş. Her neyse. Lafı çok dolandırmadan fazladan verdim top parasını. Plastik top alıp içine koyun. Memnun kalacaksınız, dedim. Bir daha penceremin dibinde top oynayacaklar mı diye sormayı da ihmal etmedim. Bir daha buraya gelmeyeceklerini söylediler. Eğer gelecek olurlarsa topu bu sefer atmayacağımı, direkt olarak patlatacağımı ve parasını da vermeyeceğimi söyledim. Karşılıklı gülümsedik. Çocukları önüne katarak ilerledi kız. Köşeyi dönmeden önce omzunun üzerinden bana doğru baktı. Baktığımı görünce kafasını çevirip yoluna devam etti. Sırt çantamın fileli bölümünde bir kağıt buldum. Kağıtta telefon numarası yazıyordu. İsmi de vardı numaranın yanında. Arayıp durumu açıkladım. Bir süre önce gittiğim dişçide çalışıyormuş kız. Hangisiydin? diye sordum. Öğürmeye başladığında gelip sana alkol koklatan, dedi. Hatırlayamadım ama hatırladığımı söyledim. Bir sessizlik oldu. Eee? dedim. Aradan uzun zaman geçtiğini söyledi. Neredeyse üç ay. Bir süre önce başka birisiyle tanışmış. Nasıl birisi? diye sordum. Arasam da bulamazdım onun gibisini, dedi. Bu kadar kısa sürede nasıl böylesine emin olabildiğini sordum. Bunu hissedebileceğimi söyledi. Huzurlu zamanlar geçirirsiniz umarım, dedim. Birbiriniz için dünyayı daha katlanılır bir yer kılarsınız inşallah, dedim. Teşekkür etti. Sonra bir sessizlik daha oldu. Dolgu ne kadardı diye sordum. 90 lira, dedi. Teşekkür ettim. Kapattık. Babam sigara almaya gönderdi. Gidemem, ölüme yattım, dedim. Ciddi misin? Evet. Gitmeyeceksin yani? Ha, onu mu diyorsun? Evet. Evet, gitmeyeceğim. Ölüme yattım diyorum sana anlamıyor musun? Ecdadını siktiğimin çocuğu! diyerek çarptı kapıyı. Sylvain Chomet filmleri izledim. Üstüne bir de Le tableau'yu patlatınca ferahlamış hissettim epey. Perdeyi aralayıp dışarı baktım. Çevredeki binalardan gökyüzü pek görünmüyordu ama sırtüstü yatıp doğru açıyı tutturunca bir parça mavilik görebiliyordunuz. Öyle yaptım ben de. Bulutların süzülüşünü seyrettim birazcık. Mavi zemin üzerinde kayıp giden beyazlıklar. Çıkıp birazcık hava alayım dedim ama ayaklarım kapıya gitmedi. Yatmaya devam ettim.


Nisan ayında beşinci kez gerçekleştirilecek Performans Günleri'nin yapısı ve içeriğini değiştirdik bu sene. Şimdiye kadar sadece seyirci kalıyordunuz ama şimdi sizinle beraber performans üretmek istiyoruz! Kendi disiplinlerinde her biri çok değerli atölye yöneticilerimizle birlikte aşağıda ayrıntılarını bulabileceğiniz bir dizi atölye çalışması olacak nisan ayı boyunca KargART Salonu'nda. Bu atölyelerden istediğiniz kadarına katılabilir ve diğer katılımcılarla beraber çalışabilir ve en sonunda kendi performansınızı üretmek için önemli adımlar atabilirsiniz. Ve bu süreç sonunda ortaya çıkacak, üretilecek performanslar KargART Salonu'nda, Nisan ayının son haftasında sunulacak. Nisan ayının ilk üç haftası atölye çalışmalarına, son haftası da gösterilere ayrıldı. Ortak yapılacak atölyelerin tarihleri hep birlikte belirlenecek. Performans sanatlarında eğitim alanların yanı sıra bu disiplinlere ilgi duyan herkese açık olan atölye çalışmaları tamamlandıktan sonra ortaklaşa yapılacak atölyeler gerçekleştirilecek. Damla Hacaloğlu, Deniz Aygün Benba, Aylin Kalem & Neşe Ceren Tosun, Tuna Pase, Ceyda Erdemli, Gonca Gümüşayak ve Güray Dinçol gibi farklı disiplinlerden ve uzmanlık alanlarından gelen eğitmenlerin yürüteceği atölye çalışmaları ücretsiz gerçekleştirilecek. Oyun, Bosna Hersek Savaşı'ndan yola çıkarak tüm savaş kavramını irdeleyen bir yapı içindedir. Geneli yaşanmış hikayelerden oluşan Savaş İçinde Barış adlı oyunda, bireyin kendi iç savaşıyla toplumsal savaşın birlikte mücadelesini görebilmekteyiz. Çocukluk dönemime denk gelen bu katliam; bana savaşın sadece tarih kitaplarında olmadığını, yanı başımızda da nefes alıp verdiğini gösterdi. O günlerde sırf bu yüzden gazeteci olmaya karar verdim, büyüdükten sonra bu yaşananları unutturmayacaktım ki bir daha tekrarlanmasın. Ancak tüm olanlara kimse engel olamadı... Belki bu çalışmadan sonra bir fark yaratmaya başlayabiliriz... Böylelikle bu inançla başladık çalışmaya. Ben de büyüdüm, başka bir meslek seçtim ve seçmiş olduğum iş oyunculuk olunca daha güçlü bir silaha sahip olduğumu anladım. Başladım yazmaya ve oynamaya... Hayalimde, genç bir kızın umut ettiği meslek olan oyunculuk için konservatuar sınavlarına hazırlanışını ve tüm bu mücadelesini savaşın içerisinde gerçekleştirdiğini yarattım. Max Aub'un Örnek Suçlar ve Michel Foulcault'nun Annemi, Kız Kardeşimi, Erkek Kardeşimi Öldüren Ben; Pierre Riviere adlı metinlerinden oluşturulan kolajla hazırlanılan performans, cinayetleri irdeleyen bir anlatı. Karakalem Kumpanya'da da sergilenen performansın üreticileri Koma ekibi. Koma Ekibi: Zinnure Türe, Çiğdem Gündüz, Ümran Kio ve Mehmet Şeker'den oluşuyor. Ayrıca tüm ay boyunca Karga ve KargART'da Fluxus filmlerinin gösterimleri olacaktır. Bu gösterimleri her ay Underground Film Gösterimlerini düzenleyen Şenol Erdoğan'la beraber ayın performans günlerini ayrılması sebebiyle seçilmiştir. Performans Günleri Kapsamında: Nisan ayı boyunca her gün. Fluxus, 1960'ların başlarında, Futurist ve Dada avangardını takiben, Güzel Sanatların ve Resmi Sanat'ın ölçütlerine karşı geldi ve estetik bir boyutta sahtekarlığı destekledi. Fluxus'un disiplinlerarası estetiği, Zen, bilim, gündelik hayat gibi türlü türlü etkileri biraraya getirip bunları poetik bir kullanıma soktu. Başlangıçta uluslararası bir ağda bulunan bir grup muzipten ibaretti. Fluxus'u oluşturan bu oyunbaz şanatçılar, sanat ve hayatın arasını bulmaya çalışan radikal vizyonerler ağıydılar ve hep öyle kaldılar. '60'ların başına kadar tarihlenen ve George Maciunas (1931- 1978, Fluxus'un kurucusu) tarafından biraraya getirilen 37 kısa filmin (10 saniyeden 10 daikaya kadar uzunlukları olan) dökümanı aslında gösterimde izleyecekleriniz. Bu filmler New York avangardının etkinlik ve happening'lerinin parçası olarak gösterilmişlerdir. Yukarıda adı geçen sanatçılar tarafından yapılan filmler Fluxus hareketinin kısa ömürlü mizahını kutlamaktadırlar aslında. Londra'da tiyatro yönetmenliğinden mezun olduktan sonra fiziksel ve kurgusal tiyatro üzerine Pants on Fire ve London International Performance Art ile çalıştı. Son 5 yıldır Londra'da performans çalışmaları yapmakta olan Ceyda Erdemli kurucu üyesi olduğu Black Book live art grubu ile İstanbul'da bir seri proje gerçekleştirmek üzere bu yıl İstanbul'a geldi. Look Up! Theatre Companynin de kurucu üyesi olmanın yanı sıra İngiltere'nin önde giden kukla tiyatrosu Little Angel Theatre The Grass is Always Greener: Karagöz Comes to London adlı oyununda kukla ve gölge tiyatrosu üzerine çalışmıştır. İçerik: Fransa'nın ileri gelen günümüz hareket kuramcılarından Jaques Le Coq'un, fiziksel dil üzerinden geliştirilen ve doğaçlama ile yapılandırılan yaratıcı tiyatrosunu tanıtan iki günlük bir çalışmadır. Fiziksel dilin değişik araçlar kullanarak performansa yönelik kurgulanmanın yanısıra maske tekniği ile obje animasyonuna değinilecektir. Pratik çalışmalarla birlikte diğer sanat dallarıyla iletişimde olan bütüncül tiyatro oluşturması üzerine çalışmalar yapılacaktır. Katılımcı kişilerin kendi performans gruplarını oluşturmalarına destek veren bu atölye çalışması, onların kukla, müzik, dijital sanat gibi değişik araçları da kullanarak özgün ve geniş çaplı işler üretmesi için bir altyapı oluşturmaları için mümkün olacaktır. İ. T. Ü Türk Müziği Devlet Konservatuarı'nda Müzikoloji bölümünü bitirdi. Bu arada flüt, klarnet ve davul gibi çeşitli enstrümanlar çaldı. 2002 yılında İ. T. Ü Müzik İleri Araştirmalar Merkezinde Ana dalı Etnomüzikoloji olmak üzere; Ses Mühendisliği dersleri de aldı ve 2006 yılında mezun oldu. 1994 yılından beri çeşitli müzik organizasyonlarında çalıştı, müzik yazıları yazdı. Su anda Bilgi Üniversitesi Müzik Bölümünde dünya müziği dersleri vermekte, Yeni Müzik projesinde yer almakta, www. santralmuzik. com dergisinin editörlüğünü yapmaktadır. Ayrıca halen İ. T. Ü Müzik İleri Araştırmalar Merkezi Ses Mühendisliği ve Tasarımı doktora programında öğrencidir. Müziğin her türüne ve konusuna ilgisi her geçen gün artmaktadır. İçerik: Bu atölyeye her seviyeden ve her tür enstrüman-vokal ile haşır neşir kişiler katılabilir. Atölyede bulunmanın tek şartı müzik ve ses konularında at gözlüklerimizi çöpe atmanız gerekliliği. Kalıpsızlık, konseptsizlik veya kalıplar ve konseptler içinde neler yaratılabileceği ve müzikte doğaçlama kompozisyonun, birbirini dinlemenin ve yalnızca bir kez yaratılacak seslerin deneyimini yaşamak için 4 kez toplanılacak. 3'er saatten yapacağımız bu toplantılarda göstereceğimiz yaratıcılık kendi hayal gücümüz ile sınırlı. Atölyeye katılmak isteyen adaylar hangi enstrümanlar ile katılacaklarını ve müzik konusundaki geçmişlerini başvuru sırasında bildirirlerse, teknik olarak katılımcıların uygun ortamlarda çalışması sağlanacaktır. Bir grup oyuncu-sirk sanatçısı olarak geçtiğimiz günlerde 'Palyaço Modern' isimli bir ekip kurdular ve Türkiye'de bilinmeyen bir performans ve sahne sanatı türü olan Clowning üstüne çalışmalar yapıyorlar. Geçtiğimiz sene Norveç Rosegarden Theatre'da beş haftalık bir fiziksel tiyatro ve Clowning eğitimi alan Güray Dinçol, çeşitli drama sınıflarında, tiyatrolarda ve şu anda Palyaço Modern'le eğitim çalışmalarına ve sahne üstünde yeni bir dil arayışı üstüne çalışmalarına devam ediyor. İçerik: Geleneksel sirk formlarından biri olan Palyaçoluk, bugün Avrupa ve Amerika'da tamamen kendine özgü bir çalışma biçimine sahip dinamik bir performans türü. Kökenleri sessiz sinema ustaları Buster Keaton, Charlie Chaplin gibi ustalara dayanan teknik; çağdaş sahne sanatçıları tarafından dans, juggling, müzik, akrobasi, mim gibi farklı disiplinlerden beslenerek yaratılan özgün palyaço karakterin seyirciyle buluşmasıyla şekillenen pedagojik bir yolculuk esasında. Atölye'de hedeflenen ülkemizde tanınmayan ya da sadece makyajlı, peruklu animasyon palyaçosu olarak yanlış algılanan bir disiplinin temel çalışma metodlarının katılımcılarla paylaşılması ve nihai hedef olarak her bir katılımcının sahne üstünde sergileyebileceği bir numarasının ve palyaço karakterinin oluşmasının sağlanmasıdır. Katılımcının, kendi komiğini tamamen kendi malzemesinden yola çıkarak ortaya çıkartan çalışmanın amacı, sadece bir kırmızı burun kullanımıyla 'durum ve an komedisi yaratmak' ve hem seyirci hem performansçı için bir oyun hazzı oluşturmak olarak özetlenebilir. İçerik: Atölye çalışması performans sırasında doğaçlarken bilinçli bir varoluş ve farkındalık geliştirmeyi amaçlar. Her bölüm; düşünce, hareket, şimdiki zamanın getirdikleri, o an içinde bulunduğumuz yakın çevremiz ve varoluşumuz arasında ilişkileri araştıran egzersizlerle başlar. Duyu organlarımızın bize sundukları algılara önem vererek her anın bize getirdiği potansiyel kompozisyonu görme şansı elde ederiz. Zaman, mekan, kütle, enerji dinamikleri göz önünde bulunduran kompozisyon tekniklerinden yararlanır. Anı yakalama, duyularımız ve algılarımız dersin temelinde yatan ana çizgidir. Son bir eser üretme kaygısı gütmeden, her an bir sanat eseridir disiplinini geliştirmeyi amaçlar. Dağaçlama müzik atölyesi ile birlikte etkileşimli sürdürülebilmesi önerisi vardır. Süre: 2 gün + 2 gün Doğaçlama Müzik Atölyesi ile ortak çalışma. Ressam ve performans sanatçısı Deniz Aygün Benba GalataPerform'da program direktörlüğünü sürdürmektedir. Pek çok performans politik bir mesaj içerir, politik bir duruşu simgeler, politik bir konuya işaret eder veya politik bir soru sorar. Çağdaş sanat ve özel olarak performans sanatında da, en kişisel olan bile politik olana dönüşmüştür. Performans sanatının tarihi, çok kişisel olanla, politik sloganlar ve eylemler arasındaki geniş yelpazede, az ya da çok, doğrudan ya da dolaylı olarak politik işlerle doludur. Aynı şekilde politika sahnesine göz attığımızda, bir çeşit performans, gösteri, diyebileceğimiz etkinlik türlerine rastlarız: yürüyüşler, mitingler, işgal eylemleri, grevler.... Hepsinin daha görünür olmak amacı güden gösterisel yanları vardır. Bu gösterisellik, eylemin doğasından, içinden de fışkırır çoğunlukla. Örneğin, Hrant Dink'in 4 km'lik cenaze yürüyüşü, Kırşehirli 20 liseli gencin kanları ile Türk bayrağının resmini yapmaları; politik olanın biçimsel olan ile beraber fışkırması bakımından, artık sadece politik bildirimler olmaktan çıkıp, gösteriselliği de içlerinde barındırırlar. Performans Sanatı ve Politik Eylemcilik konulu atölyeye katılanlar, performansın politik eylem ve politik söylemlere nasıl bir zemin ve araç olabilecekken, aynı zamanda performans sanatının politik dilde geçerli genellemeler, ya siyah ya beyaz anlayışının geçerli olmadığı, içinde bir belirsizlik öğesi taşıyabilecek, cevap ve yargıya varmaktan çok, soruları çoğaltan doğasıyla ilgili örnekleri inceleyecek ve kendi yaratıcılıklarını deneyimleyecekler. Disiplinlerarası sanatçı ve eğitmen Damla Hacaloğlu; lisans eğitimini Marmara Üniversitesi Seramik bölümünde tamamladıktan sonra Disiplinlerarası Sanat ve Sahne Tasarımı üzerine çift Master eğitimini yapabilmek için California Institute of the Arts ABD / Los Angeles'a gitti. 5 yıl boyunca bulunduğu ABD'de birçok gösteride gerek yaratıcı, gerek sahne tasarımcısı olarak bulundu. Modern tiyatronun büyük isimlerinden olan Richard Foreman'ın Sophie Haviland ile birlikte yaptığı ortak bir çalışma olan BAD BEHAVIORda çalıştı. Los Angeles'ta bulunduğu süre zarfında Daniel Schmid ve Bela Tarr gibi önemli isimlerin atölye çalışmalarına katıldı. Aylin Kalem, Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü Lisans ve Tarih Bölümü master programlarının ardından Paris 8 Üniversitesi Dans Bölümü'nde Dans ve Yeni Teknolojiler üzerine DEA derecesini tamamladı. İngiliz Kraliyet Dans Akademisi üyesi dans eğitimcisi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Sahne ve Gösteri Sanatları Yönetimi Sahne Sanatları Alanı yürütücüsü. İstanbul Bilgi Üniversitesi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Modern Dans Bölümü'nde Performans İncelemeleri, Sanat ve Yeni Medya, Bedenler ve Teknolojiler ve Beden Kuramları derslerini yürütüyor. Dans, performans ve dijital kültür üzerine araştırma ve eleştiri yazıları bulunuyor. Beden Odaklı Sanatlar ve Teknolojiler üzerine çalışan boDig derneğinin kurucularındandır. Neşe Ceren Tosun, Boğaziçi Üniversitesi'nde Sosyoloji, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler ve Film Çalışmaları eğitimi aldı. 2004-2005 yılları arasında Universiteit Van Amsterdam International School for Humanities and Social Sciences'da bir yıl süreyle eğitim gördü. Bilgi Üniversitesi Kültürel İncelemeler yüksek lisans programında master yapıyor. Studio4istanbul ile sahne sanatları ve film prodüksiyonlarına devam etmektedir.


Güzel gözlü kadın, kendi kadar güzel kızlar dünyaya getirmişti. Ama güzel göz dünyada güzel günler göstermeyecekti. Güzel gözlü kadın gördüklerine inanamayarak gözlerinin sonsuza yumacaktı. Belki de pek çok insana göre güzel günler var olsa da, o gözler görmemeleri gereken o kadar çok şeyi görecekti ki, sonunda bozulacaklardı. Ama içlerinden en güçlü olanı istemediği şeyleri görmemeyi öğrenmişti. Bunu beceremeyen geride kalan güzel gözlü kızlar, ömür boyu acı çekmeye mahkum edilmişlerdi. Büyüdüler, kadın oldular, hüzünleri acı oldu. Bir de yanlarında mavi güzel gözlü adam vardı. Ama onun gözleri güzel gözlü kadınların tarafına bakmayı hiç istemedi, ta ki güzel gözlü kadın ona bakmayı da reddederek gözlerini yumana dek. Ondan sonra mavi güzel gözlü adamın gözlerine öyle bir acı oturdu, istese de hiçbir tarafa bakamaz oldu. Sonra gözleri hiçbir zaman göremeyen, sadece yaşadığını sanan insanların yanında yaşamayı seçti, gözlerine daha fazla acı oturmasın diye. Dünyası sadece ihtiyacı olduğunda aydınlığı görebilecek kadar kararmıştı. Ama kimseye söylemedi. Güzel gözlü kadın acıdan gözlerini sonsuza kadar yumduktan sonra, güzel gözlü kızların acı çekmemeleri, kötü şeyleri görmesini engellemek için gözlerini kapatmaya çalıştı. Ama güzel gözlü kızlar, tam tersine gözlerini dört açarak yaşamaya başlamışlardı. Güzel gözlü küçük kız, kimse ona kendi gördüklerinin ne kadar kötü olduğunu anlatmadığı, anlatamadığı için, her şeye kendi kendine baktı, acıdan gözleri kamaştı. Hala da neye bakıp neye bakmaması, neleri görmesi neleri görmemesi gerektiğini anlayamamıştı. Ne zaman karar verse, emin olsa tam tersi çıkıyordu. İçini yansıtan güzel gözlü insanlara güvendi ve o gözlerin aslında ona ne kadar kötü baktığını hep çok geç olduğunda farketti. Özellikle güzel gözlü erkeklere çok kanmıştı. Her seferinde daha büyük bir kötülük göremem. diye düşündü, ama yanıldı, acı çekti. Ona ihtiyacı olduğunu söyleyen gözlere inandı, acı çekti. Gözlerin yalan söyleyip söylemediğini anlayamadı, inandı. Gözlerinin ne kadar güzel olduğunu söyleyenlere inandı, gerçekten ona bakmak istediklerini düşündü. Tanıdığı mavi güzel gözlü adamdan yardım istemeye karar verdi. Bir baktı ki, mavi güzel gözlü adam onun tarafına bakmıyordu. Güzel gözlü kızın gözlerine daha da acı oturdu. Herkesin ona kötü gözle baktığına karar verdi. Gözleri kan çanağı olana kadar ağlıyordu. Ama hemen eski haline döndüğü, kimsenin onun gözlerine oturmuş acıyı görmesini istemediği için, herkese hiç acı hissetmiyormuş gibi bakıyordu. Bazen rüyalarında güzel gözlü kadının gözlerini görüyordu. Acaba onun gözlerine sahip olsaydım bu kadar yanlış gözle görür müydüm dünyayı? diye düşündü hep. Halbuki, unutmuştu güzel gözlü kadının da gördüklerinin acısına dayanamyıp gözlerini yumduğunu. Güzel gözlü kız bazen karar vermeye çalışırken, Acaba güzel gözlü kadın olsaydı neler görürdü? diye düşünürdü. Nedense onun güzel gözlü kötü kalpli erkekleri tanıyabildiğini düşünüyordu. Onca göz arasından mavi güzel gözleri o seçmişti ne de olsa. Acı çekti, okudu. Yanıldı, okudu. Gözlerine oturan acıyı sadece okuyarak dindirdi.


1960 ve 1970 dönemi özellikle ABD'de yaşanan hareketli dönemlerde kendini ifade edecek ortamı bulmuştur. Müze ve galeriler kadın sanatçıların işlerine yer vermiyordu. Kadın sanatçılar, kendilerince protesto olanakları geliştiriyorlardı. Kadınların sanatlarına yer verilmemesinin, en büyük sebebi koleksiyoncuların erkek sanatçıların işlerini tercih etmesi olarak gösteriliyordu. Birçok sosyal ve politik sorunun tartışılmaya başladığı bu dönemde kadın sanatçılar da birtakım sorgulamalara girdiler. Yaratıcılık sürecinin cinsiyet ile bir ilgisi olup olmaması durumu, tartışmanın büyük bölümünü oluşturuyordu. Neden hiç büyük sanatçı ismi yok, tartışması günden güne büyümeye başladı. Sanatın büyük isimlerinin erkek olması, ölçütlerini kim belirlemişti. 1970 yıllarında kadın sanat emekçileri Whitney müzesi'nin yıllık sergisine kadın sanatçılarının alınmaması üzerine eylem başlatır. Tüm bu tepkiler sonucunda olumlu değişimler oluyor. Feminist sanat eğitimleri üniversitelerde ders olarak görülmeye başlıyor. İlk kuşak feministleri beden formları üzerine çalışırken, ikinci kuşak feminist sanatçılar ise kadınlık ve kadınlığın kültürel kodları üzerinde çalışmaya başlamıştır. Feminizm 19. Yüzyılda, kadın ve erkeklerin eşit bir alan paylaşması gerektiği, düşüncesi üzerine oluşmuştur. 1960'lı yıllarda feminist hareket güçlü bir form kazanmış oldu. Sanat alanında ciddi çalışmalar ve düşünceler ortaya çıktı Judy Chicago'nun Akşam Yemeği Partisi yerleştirmesi çok özel bir yere sahiptir. Installation bir yerleştirme sanatıdır. 1970 yıllarında ortaya çıkan bu akım, kriz dönemlerinde ortaya çıkar. Sanatçılar bu dönemde geleneksel malzeme kullanımının dışına çıkarlar. Galeri ve müze içerisinde sergilenmesi şart olmayan yerleştirmeler, sanatçılar için oldukça özgür bir ortam yaratmıştır. Bazı yerleştirmeler sadece bulunduğu alana özel şekilde tasarlanabilir. Kamusal alana uygun bir form içerisinde yerleştirme gerçekleşebilir. Yerleştirme sanatında her türlü malzeme kullanmak mümkündür. Video, ses ve performans sanatın içine dahil edilebilir. Installation çeşitleri vardır. Video Installation, Site specific Installation ve siyasal içerikli Istallation içerik olarak mümkündür. The Dinner Party, Üçgen formundaki masanın üzerinde tarih ve mitolojideki kadınlara gönderme yapan, 33 adet temsili yer hazırlanmıştır. Bu oturma yerlerinde, kadının sembolünü veya ismini gösteren işlenmiş bir masa örtüsü, tabak, peçete yerleştirilmiştir. Çiçek veya kelebek görünümlü tabaklar vulva formunda tasarlanmıştır. Üçgen şeklindeki masada hem biçimsel olarak vajinaya, hem de Hıristiyanlıktaki teslis inancına gönderme bulunmaktadır. The Dinner Party'de kullanılan işlemeli örtüler ve dantellerle, aslında kadınla özdeşleştirilen el sanatları, erkek egemenliğinde üretilen güzel sanatlara karşılık övücü bir tutumla sergilenmiştir. Çalışmanın tabanında bulunan porselenler de yine tarih içerisindeki 999 kadının sembolik imzasını taşır. Üçgenin ilk kanadı prehistorik çağlardan Roma dönemine, ikinci kanadı ise Hıristiyanlıktan Reform dönemine kadar olan kısmı simgeler. Üçüncü kanadı ise Devrim Çağı'nı temsil eder.


Valerie ve Harikalar Haftası / Valerie and Her Week of Wonders / Çekçe: Valerie a tyden divu, Çek şair/yazar Vitezslav Nezval'ın 1932'de yayınlanmış aynı isimli romanından uyarlanmış 1970 yapımı bir film. Bu grotesk peri masalında Valerie isimli genç bir kız, aklını bulandıran düşlerle gerçek hayat ve rüyayı pek ayırt edemeden dolaşıyor. Yolculuğu sırasında rahipler, vampirler, erkekler ve kadınlar tarafından tacize uğruyor. Biseksüel ilişkiler, tavuk kanı içmeler derken, bir vampirle ilişkisi sonucunda kadınlığa adım atıyor. Vitezslav Nezval'ın romanı, Lewis Carrol'ın Alice harikalar diyarındasından yola çıkılıp yazılmış ve Çek ressam Kamil Lhotak'ın çizimleriyle şenlenmiş düş, gerçek, gerçeküstü ve metafizik öğelerle dolu bir yapıt. Aslında her iki yapıt da sonrasında Andre Breton'un Nadja'sının yazılmasına bir şekilde vesile olmuştur diye düşünüyorum. Bu anlamıyla Valerie'ye, kırsal alanın Nadja'sı diyebilir miyiz? Deriz tabii, Dali'rmedik henüz nasıl olsa. Hayırli bir insan evladı, youtube'a bu filmin tamamını yerleştirmiş, 9 bölümde 77 dakika.


Güzel memleketim gündüz gözüyle görmek istemiyorum seni... mesajı ile Yine mi dedim? Flaş haber olarak geçmişti ajanslar. Van merkez 5.6! Hemen Van-Erciş depreminde tanıştığım Bahar'ı aradım. Korkunun sese yansımasının ne demek olduğunu en derinden deneyimlediğim andı. İlk cümleleri: Durum hiç iyi değil deprem olduğunda evdeydik. Şimdi araba ile şehir merkezini dolaşıyoruz. 2 otel ve 17- 18 bina yıkılmış durumda. Evlerinin durumunu sorduğumda; Yıkılmadı ama içini bilemiyorum. Görüşmeden sonra ekranlara baktığımda sadece bir noktaya odaklanmış kameraların bize yansıttığından çok daha fazlasının yaşandığını anlıyordum. Foto muhabir arkadaşım Kerem' e mail atıyorum. Yazacak kelimeler tükeniyor diye. Kerem de aynı psikolojide, ilettiği cevap ile endişeleniyorum: MSF-doctors of without borders sınır tanımayan doktorlar ekibi ile Erciş' de gezmiştik. Oradan üç kişi Bayram Otel'de kalıyormuş, telefonlarından ulaşamıyoruz. İletişimin tüm kanalları ile takip ediyorum gelişmeleri. Gecenin Sabah' ın da Van' dan yeni dönen Psikolog Suat Özçağdaş'ı. Van artık evlerine giremez, diyor. Cümlesi. Depremin ardından 3. gün MSF ekibi Helsinki' ye dönmüştü ama Doğan Haber Ajansı'nın göçük altında kalan muhabirleri Cem Emir ve Sebahattin Yılmaz'dan acı haber geldi. İkisi de bu afetin haberini yapmak üzere gittikleri Van'da hayata veda etmişti. Peki katil kim? Deprem mi? Sistem mi? İşte Türkiye' nin her depremde altından kalkamadığı bu sorular. Van' da cesurca deşilmeye başlandı, tanımlar oturdu. Korkunun adı Deprem, depremin simgesi ise; Bayram Otel oldu. Hayat kimsenin gözleri önünden film şeridi gibi geçmemiş. Çünkü an kendi canından önce sevdiklerininkini düşünme anı olmuş. Çok şükür hayattayız diyemediler o an, yutkunamadılar çünkü onlar hayattaydı ama bir yerlerde bir şeyler yerle bir olmuştu bunun farkındaydılar. Ve artık hayat +26 saniye olarak devam edecek Van' da. Hayat devam ediyordu. Oysa zaman durmuştu. Sadece mecazi anlamda değil mekanik olarak da bakıldığında bir çok saat 14:00 14:30 arası durmuştu. Zamanın diğer tanımı ise zaman ile yarışan kurtarma ekiplerinin verdiği mücadele anlatıyordu. Zamanın unutulduğu hayatın akışının tersine kürek çekmenin ne olduğunu görüyorum kurtarma çalışmalarında. Erciş -Depremin 4. günü Bursa'dan gelen yardım ekibi mola verdiği bir anda sohbet ediyoruz. Zamanı o an anlıyorlar ve şaşkınlıkla soruyorlar 4 gün mu oldu? Bir görevli her canlı' ya ulaştıklarında sayaç' ı sıfırlıyormuş. Ama o an fark ediyor ki artık sayaç geriye sarmaya başlamış. Bende o noktada bir insanın başına gelebilecek en kötü şeyin aslında ölüm olmadığını anlıyorum. Bugün iki deprem arasında gidip geliyorum. 9 Kasım depremi ilk depremden 18 gün sonra olmasına rağmen, kent merkezindeki önemli binaların bile doğru düzgün hasar tespiti yapılamamış. Bu eksiklik, 9 Kasım depreminde 40 kişinin ölümündeki en temel sebepti. Demek ki deprem Van'ı vurmadı. Van diye bir yer aslında yoktu. Enkaz çalışmalarında Van' lıların neden Sesimi duyan YOK mu? Dediğini daha iyi anlıyorum. 1999 Gölcük depreminin kulaklardan silinmeyen cümlesi: Sesimi duyan var mı? 2011 Van Erciş depreminde Sesimi duyan yok mu?ya dönüştü. Dönüşen bir kelime aslında Van'ın ekonomik ve sosyal yaşamına ayna tutuyordu. Van' da bir şeyler gerçekten yoktu. Peki ne yoktu ? Öğretmen Buket Van merkez Akköprü ilköğretim okulunda görevi sırasında 6. yaşındaki anaokulu öğrencisi ile yaşadığı bir diyalogu aktarıyor. Öğretmenim ben sizi evime götüreceğim, ama şimdi değil kar yağsın sonra. Çünkü babam burada değil İstanbul'da çalışmaya gitmiş. Gelsin eve bir şeyler alsın ben seni götüreceğim. - Van, toplam il nüfusu 2010 TÜİK verilerine göre yaklaşık 1 milyon olan büyük bir ildir. - Nüfusun %48'i kırsal alanda %52'si il ve ilçe merkezlerinde yaşamaktadır. - Nüfusun %41'ini 0-14 yaş çocuk, %24'ünü de 15-49 yaş kadınlar oluşturmaktadır. 65 yaş üstü nüfus %3 civarındadır. - Van, Türkiye'nin işsizlik istatistiklerinde ilk üçtedir. 2010 yılı TÜİK verilerine göre, işsizlik oranının en yüksek olduğu üçüncü ildir (%17.2). - SGK verilerine göre Van'da toplam nüfusun %52'si yeşil kartlıdır. Yaklaşık 28 bin kişinin ise hiçbir sosyal güvencesi yoktur. - Van İl Halk Sağlığı Laboratuarı internet sayfasına göre, 2008 yılı içme suyu analiz sonuçlarına göre il genelinde içme suyu numunelerinin %44'ü kirlidir. Erzincan depremi olduğunda 9 yaşımdaydım, hayal meyal hatırlıyorum çünkü televizyonda ya tek kanal vardı. Pek izletmiyorlardı bize etkilenmeyelim diye ama çok korkunç olduğunu hatırlıyorum. Neydi korktuğum? Bir felaketle nasıl mücadele edilir bilmediğimden korkuyordum, ölümü bilmediğimden, yakınını kaybeden birinin yanında nasıl durulur ona ne söylenir bilmediğimden, başıma gelirse ne yapacağımı bilmediğimden. İşte netice belli ben bilmediğim için korkuyordum. Ardından Ceyhan geldi. Ardından Gölcük. Ardından Van... Ve aradaki bir çok orta ölçekteki can alan depremler. Bugün diğerlerinden farklı mı? Yoksa ben büyüdüğüm için mi yoksa olayları daha net görebildiğim için mi büyük bir değişimin içindeymişim gibi hala bir sonraki depremde böyle olmayacak diye umutlanıyorum. Van Depremi Gölcük'ün bile bize unutturabildiğini artık unutulmayacak şekilde kazımalı zihinlere. Sosyal İnovasyon Merkezi kurucu Psikolog Suat Özçağdaş ile Afet bölgesi hakkında gözlem incemeleri üzerine görüştük. Van' da en sıcak kelime, çadır. 65 yaşında bir amca 7 torunu var. Ceketinin önünü ilikleyip ailesinin durumunu anlatıyor ve bir çadır istiyor. O bir başkasına yönlendiriyor, diğeri bir başkasına amca her seferinde ceketini ilikleyip durumunu isyan etmeden aktarıyor. Hava kararınca sıcaklık eksilere düşecek. Güneş batmadan bir şeyler bulmalı. Yaşadığı durumu sanırım yaşayandan başkası anlayamaz. Bölgede barınma en öncelikli ve hayati sorun başlığı olarak dikkat çekmektedir. Kurulan çadır kentlerin sayısı son derece yetersizdir. Van Merkez'de kurulan 4 çadır kentin barınma kapasitesi en iyimser hesaplarla 5.000 kişi iken kent merkezi nüfusu 500.000 kişidir. Erciş'de kurulan 3 çadır kentin barınma kapasitesi de yine en iyimser hesaplarla 2.000 kişi iken ilçe merkezi nüfusu 75.000 kişidir. Bu durum gerek Van Merkez gerekse Erciş'te barınma sorununun en temel nedenini oluşturmaktadır. Çadır sayısında yaşanan eksiklik, çadır kentlere kurulan çadırların sökülüp kaçırılmasına neden olmaktadır. Bu durum hem ihtiyaç sahiplerinin çadırlarına yerleşmelerine engel olmakta, hem de çadırların yeniden kurulmasını gerektirdiğinden gereksiz bir zaman ve enerji kaybına neden olmaktadır. Barınma konusunda en çok sıkıntı yaşayan kesim, depremden sonra enkazın başında yakınlarının kurtarılmasını bekleyen gerçek depremzedelerdir. Bu yurttaşlarımız, depremden günler sonra kendileri ile ilgilenmeye başladıklarından ve psikolojik olarak bir yas sürecinde olduklarından aileleri için barınacak mekan bulmakta sorun yaşamaktadırlar. Çadır kentler, SPHERE: Afete Müdahalede Asgari Standartlar ve İnsani Yardım Sözleşmesi'ne uygun inşa edilmemiştir. Çadırların birbirlerine çok yakın inşa edilmesi, çadırların içinde kullanılan elektrik sobaları ve katalitikler de göz önüne alında ciddi bir yangın tehlikesi oluşturmaktadır. Erciş Vanyolu caddesinde vitrinleri çatlamış, kapıları açık olan giyim mağazaları vardı. Dışarıdaki soğuk havaya karşın kimse girip bir şey almadı. Yanındaki manav sebze ve meyve tezgahı kapısının önünde duruyordu. Elmanın sırası bile bozulmuyormadı. Evet ortada ciddi bir yardım dağıtımı sorunu vardı. Bu noktada felaket sonrası yas psikoloji yaşayan bir toplumun öfke ile ihtiyaçlarına ulaşması sesini yükseltmesi aslında insan olduklarının en belirgin tepkisi. Koordinasyon ise ortak mesaj, Uzman koordinasyonlara bu işin teslim edilmesi. Temel sorunlar. Bölgede deprem öncesi yaşanan siyasi gerilimlerin afet müdahale hizmetlerine yansıdığı görülmektedir. Van Valiliği ile Van Belediyesi arasında bir koordinasyon yoktur. Van'da fiilen ayrı çalışan iki ayrı yapı söz konusudur. Valilik AKP, Belediye ise BDP operasyonu olarak sürmektedir. Benzer şekilde da ortak bir operasyon kurulmamıştır. Her iki operasyon neredeyse birbirinden bağımsız sürmektedir. Bölgede deprem öncesi yaşanan siyasi gerilimlerin afet müdahale hizmetlerine yansıdığı görülmektedir. Van AFAD Binası, afet müdahale sürecine ve uluslararası afet müdahale standartlarına uygun inşa edilmemiştir. Bina'da değil koordinasyon sağlamak, bir başka personeli bulmak bile mümkün değildir. İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tamamen felce uğramış durumdadır. Operasyon yürüten kurumların temsilcilerinin birlikte çalıştığı ve etkileşim içinde işbirliği yaptığı bir çalışma ortamı mevcut değildir. İkinci depremden önce Valilik, Bakanlık yetkilileri ve bizzat Çevre ve Şehircilik Bakanı her fırsatta hasar tespitinin yapıldığını, vatandaşların korkmadan binalarına girebileceklerini belirtmişlerdir. 9 Kasım'da yaşanan felaketin ardından tüm bu söylemleri değişmiştir. Hasar tespitleri sağlıklı bir şekilde yapılmadan yurttaşları binalara yönlendirmek cinayettir. Vali ve ilgili görevlilerin, bölgeyi ziyaret eden Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlara eşlik etmesi nedeniyle, afet müdahale operasyonları akamete uğramaktadır. Kızılay ekipleri sahada organize bir biçimde çalışmalarını sürdürmeye çalışmaktadır. Ancak Valilik ve diğer otoriteler ile yaşanılan koordinasyon problemleri Kızılay'ın da vatandaşlarla karşı karşıya gelmesine neden olmaktadır. 6 Mart 2006 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak 1 yıl sonra yürürlüğe giren 'Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik' e göre Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca düzenlenen Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası'ndaki birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü deprem bölgeleri olarak sınıflandırılan bölgelere yönetmelikten sonra inşa edilecek yeni binaların şiddetli depreme dayanıklı şekilde yapılması, mevcut binaların ise yönetmeliğe uygun hale gelecek şekilde güçlendirilmesi zorunlu hale getirilmiştir. 1Haziran 2005 tarihli Türk Ceza Kanunu'nun 85 inci maddesi ise tedbirsizlik sonucu birden fazla insanın ölümüne veya yaralanmasına sebebiyet veren kişilerin 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağını, aynı kanunun 184 üncü maddesi ise imar mevzuatında belirlenen usul ve koşullara aykırı olarak bina inşa eden yüklenici, taşeron, inşaat sahibi ile bu faaliyetleri kontrol eden ve denetim hizmeti veren teknik kişiler 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Görüldüğü üzere, deprem yönetmeliğine aykırı hareket etmenin ve bu yönetmeliğe aykırı olarak yapılmış binaların yıkılması sonucu insanların hayatını kaybetmesinin çok ciddi derecede kanuni sorumluluğu bulunmaktadır. Peki bu kişiler savcılık tarafından tespit edilebilecek mi? Kanunda öngörülen hapis cezalarını alacaklar mı? Bu soruların cevabını zaman gösterecek. 1999 depreminde neler olmuştu? Resmi rakamlara göre yaklaşık 18 bin kişinin öldüğü 17 Ağustos 1999 ve 12 Kasım 1999 depremleri sonrasında yapım hatalarından çöken binaların müteahhitleri ve teknik sorumlularına 2 bin 100 dava açıldı. Bu davalardan 1800'ü, Rahşan Affı olarak bilinen Cezaların Ertelenmesi ve Şartla Salıverme Yasası ile cezasız sonuçlandı. Geriye kalan 300 davanın 110'un birçoğunda ise sanıklara verilen cezalar ertelendi. Bunun dışında kalanlar davalar ise 16 Şubat 2007 tarihinde 7.5 yıllık zaman aşımı süresi dolduğu için düştü. Akıllara kazınan isim Veli Göçer, 195 kişinin hayatını kaybettiği depremde 18 yıl 9 ay hapis cezası almıştı ancak af ve zaman aşımı nedeniyle 7.5 yıl hapis yattı. Toplumun genelinde ise ellerinde kalan en önemli değer inançlarına sığınmışlardı. Vanyolu camii' inin iki minaresi yıkıldı. Camii aslında bir tehdit oluşturuyor ama insanlar dua etmek için caminin önünden ayrılmıyor. Diğer bir detay ise Saidi Nursi' nin fotoğraflarının yerde kalmasını istemiyor. Her şeylerini yıkılmış olan insanlar için inançlarının yere düşmeine izin vermiyor. Yıkıntılar arasından kaldırıp duvara asıyorlar. Hava alanında karşılaştığımız Van' lı Hacı adaylarına afet var gidecek mısınız ? Cevap Her Şey Allah' tan. cevabını alıyoruz. İnanç çıkılan bu yolda uçak kalkışları yardım uçaklarının extra uçak inişlerini etkilediğini gerçeğini değiştiremedi. Van ve Erciş bölgesindeki depremin ardından, insanların yaşamlarını alt üst eden, yeni bir durum ve yeni sorunlar yaratan afetin gerçekliği gününde daha da ortaya çıkmıştır. Ailesini kaybedenler, yaralananlar, işini evini, mal varlığını, her şeyini tamamen kaybedenler bu kayıplara ek olarak gerekli hizmetlerin yerinde ve zamanında verilmemesinin sonucu olarak daha da büyük bir psikolojik yıkım yaşamaktadırlar. Depremden bugüne 20 gün geçmiş olmasına rağmen tüm sahayı kapsayan entegre bir psikososyal destek çalışması yapılamamıştır. Yaşanan personel yetersizliği gönüllü olarak sahaya gelen psikolog, psikiyatr, sosyal hizmet uzmanı vb uzmanları anket yapmaya zorlama noktasına gelmiştir. Kızılay tarafından yönetilen çadır kentlerde psikososyal destek hizmeti uzmanlar tarafından verilirken, Valilik tarafından kurulan çadır kentlerde psikososyal destek üniteleri bulunmamaktadır. Bu durum AFAD tarafından gönderildiği belirtilen 30 sahra çadırının nerede kullanıldığı konusunda soru işareti uyandırmaktadır. Çocuk, yaşlı ve engelli hak sahiplerine yönelik sosyal inceleme süreçlerini sınırlı sayıdaki çadır kentlerde bile başlamamıştır. Bu durum dezavantajlı gruplar için şartların daha da zorlaşmasına sebep olmaktadır. Buranın öyle ya da böyle dört duvarı olan bir ev olduğunu, bu evin odalarında ve bahçesinde beraber yaşamak zorunda olduğumuzu unuttuğumuz zamanlarda Dünyanın ne kadar yaşanası bir yer olduğunu hepimiz daha derinden sorgular olduk. Odamız nasıl daha derli toplu olur, daha çok ışık alır ve biz de sağlıklı bir şekilde yaşarız artık bunun kaygısını taşımıyor gibiyiz. Yan odanın taşıyıcı kolonlarına dinamit koymayı tasarlar olduk dinamitler her patladığında ise toz bulutunda hepimiz boğuluyoruz. Bun gidişatın sonu belli: evimiz yıkılacak elimizde kalan dinamitlerden başka bir şey olmayacakl. Kendi evimizde huzurlu olsak da başka bir evde yaşanan huzursuzluğa kayıtsız kalmak çok doğal karşılanır oldu ancak felaketler dışında. Depremi artık bir doğa felaketi olarak adlandırmayalım felaket dediğimiz aslında sadece büyük evimizin bizle kurmaya çalıştığı diyalog olduğunu bizi doğru tola sevk etmeye çalıştığını görelim. Hangisini tercih edersek edelim şu bir gerçek ki felaketlerle büyüyoruz, felaketlerle yoğruluyoruz ve onlar sayesinde yıkılıp yeniden dirilmemiz gerektiğini hatırlıyoruz, kendimizi kandırdığımızı ve artık gerçeklerle yüzleşmemiz gerektiğini ancak bu dibe gidişlerde fark ediyoruz.


İdeolojilerinin ellerinden kayıp gittiğini gördükçe iyice asabileşiyor bir takım resmi kurumlar. Ellerindeki sihrin söndüğünü, seslerinin kırılmaya yüz tuttuğunu fark ediyorlar. Tıkanıyorlar. Nefes borularında kocaman elmalar tıkıştırılmış sanki. Boğuluyorlar. Kuklalarıyla poz veren 19. yy sonu, 20. yy başı insalarının verdiği garip gerginlik hissiyatı, zamane insanlarının günlük hayatlarında, dolaptan bir bardak su içerken, bir ekmeği keserken sürekli kendilerini rahatsız eden o ince, ipince, yaşama dair çekingenlik hissiyatıyla tamamen aynı. 1855 yılında, Signor Alfred Bosco isimli sihirbaz, Doğal Sihir ve Vantrolog Tapınağı, Yüce Sihirbaz'ın Dünya Bankası adına 50 sterlinlik banknotu bastırmıştı. Amaç rakiplerinin önüne geçmekti. Ne de olsa, hayatın her alanında olduğu gibi, sihirbazlar ve vantrologlar arasında da yoğun bir rekabet vardı. Bu kadar devlet, devlet başkanı, bu paraları boşuna bastırmıyorlar. Bu kadar devlet başkanı bu kadar banknotun üstüne en afilli portrelerini boşuna kondurmuyor. Bu kadar devlet başkanı bu kadar vatandaşıyla burun buruna, el ele, göz göze, diz dize, tıpkı bir vantrologun kuklasıyla verdiği pozlar gibi fotoğraf ve televizyon görüntülerini boşuna vermiyor. Oysa, vantolog ve kuklası arasındaki ilişkisinin derinlerinde kuklanın, onu konuşturana hissettiği derin bir nefret vat. Vantrologlar tüm o antik fotoğraflarda alttan alta bu nefreti hisseder gibi, biraz çekingen hatta yapmacık gülümsüyorlar sanki. Sanki kendi dünyalarına buyur ediyorlar tüm o kuklaları. Sen de bizdensin diyorlar, sen de bizim gibisin. Yeter ki kızmasın kuklalar, yeter ki uyuyakalınca vantrologlar, kendi seslerini ele geçirip ellerinde kesici aletlerle sahiplerinin başına dikilmesinler kör karanlıkta.


-Nereye gidiyorsun? +Babam bakıyor pencereden beni çağırıyor sanırım. -Tam da sırası, gitmesen olmaz mı? +Hayır, bakıyor ısrarla, gitmem gerek sanırım. İlginç, değişik, hoş bir tarafı var; sıradışı bir etki yaratıyor. Özel bir an-ı kaydetmeli insan... En azından çocuk aklımla bunu kavrıyorum ya da ilkel -henüz çok fazla bozulmamış- içgüdülerim bunu bana hissettiriyor, hoşuma gidiyor. Mutfağa yürüyorum, yavaşca; kendimce oluşturduğum bu özel an-ı bozmak istemiyorum... Göz göze geliyoruz... Konuşmuyor. Üstüne birşey al çıkmadan... diyor, heyecanlanıyorum, Biraz önce yaşadıklarım diyorum kendi kendime, bir bilinç hali olsa gerek ama küçük bir çocuk aklı bilinç halinden ne anlar ki diyorum sonra, Bu kırmızı topu da nereden bulmuşlar diye düşünüyorum; bu kadar çocuğu yağmurun altında kıran kırana oynatan kırmızı top, herşeyi unutuyorum. Babamın pencereden beni seyrettiğini düşünerek vuruyorum,


Vedat Türkali'nin Ayrıntı Yayınları'ndan yeni bir romanı çıktı. Bitti Bitti Bitmedi. Romanın adı da hayata olan derin bağlılığını gösteriyor belki de... Roman, Diyarbakır Cezaevi'nde işkence görmüş genç bir yazarın, ailesi 1915 olaylarında katledilen Ermeni bir genç kadına aşık olmasının ardından gelişen olayları anlatıyor; karanlık tarihimizle yüzleşmemizi istiyor. Ustalıklı roman akışının yanı sıra kullanılan tarihsel veriler, Vedat Türkali'nin kitabına Ermeni sorunu konusunda gerçekten değerli bir belge niteliği kazandırmış. Soykırımın canlı tanığı Dede'nin siyasal örgütlenmeler üzerine anlattıkları da son derece önemli. Genelde azınlıklar, özelde ise Ermeni, Rum ve Kürt kırımları konusunda TKP'nin, hatta genelde Türk solunun tavrı, bazı istisnalar dışında, pek de tutarlı olmadığından, bu tarihi yaşamış bir Ermeni şahsiyetin bu konudaki değerlendirmelerine keşke daha geniş yer verilebilmiş olsaydı. Her halükarda kitap, 1915'in 100. Yıldönümü'nde bu konuda yayımlanan ve yayımlanması beklenen birçok eser arasında önemli bir yer tutacak. -Doğan Özgüden- -Haluk Gerger- Kürt meselesi, Ermeni meselesi, faşizm, Anadolu isyanları, katliamlar, ırkçılık, sosyalist mücadele, Ortadoğu'da olanlar, Nazi dönemi, Evren dönemi gibi hem güncel hem tarihi birçok konuda ve de Ermeni sosyalisti Paramaz'ın Beyazıt'ta asılması ve son sözleri gibi çok ama çok önemli ve çarpıcı simgelerle onun duygusunun bizim Erdal Eren'imizle örülmesi gibi çok anlamlı, derinlikli bir kurguyla içine düştüğüm bu romandan hazine bulmuş da zenginleşmiş olarak çıktım. -Nihat Behram-


Geleceğin radyosu bilincimizin merkez ağacı- bize sonu gelmez girişimleri anlamamızda yeni yöntemler sunacak ve insanoğlunu bir araya getirecek. Ana radyo istasyonu, demir sığınak kale, öbek öbek kabloların sac gibi birbirine karıştığı yer, muhakkak ki bir kurukafa ve çarpı işaretinden oluşan, bilinen, ölüm tehlikesi işareti ve 'Tehlike yazısıyla korunacak. Çünkü en düşük derecedeki kargaşa, tüm ülkeyi zihinsel bir boşluğa sürükleyebilir, geçici bilinç kaybına neden olabilir. Radyo ruhsal, manevi bir güneşe dönüşüyor tüm ülke için, harika bir büyücü ve sihirbaz. İzin verin radyonun ana istasyonunu hayal edelim: Havada bir örümceğin ağının hatları, bir fırtına bulutunun çakan yıldırımları, bazı göçük ve seller, bazı canlanan alevler istasyonu bir uçtan diğer uca çaprazlamasına geçiyorlar. Mavi parlak bir toptan yayılan küresel ışık havanın ortasında asılıyor, birisi meyilli yüzeye kabloları geriyor. Dünyanın tam bu noktasında, her gün, tepki kuşların bahar zamanı uçuşları gibi, bir haberler sürüsü havalanır, hayatın ruhundan haberler verir. Aydınlatan kuşların akarsularında, ruh şiddete, birliktelik tehdite galip gelecek. Sanatçıların etkinlikleri, kim ki kalem ve fırça ile çalışır ve sanatçıların kesifleri, kim mi fikirlerle çalışır, insan oğlunu anında bilinmez kıyılara taşıyacak. Karlı dağların tepelerinde yasayan insan ruhları tarafından gündelik konulara verilen öğütler derslerle değişimli olarak işlenecek. İnsan irfanının denizindeki dalgaların tepeleri, tüm ülkeyi bölgesel Radyo istasyonlarının içinden boydan boya geçecek. Her gün mektuplar seklinde devasa kitapların karanlık sayfalarına yansıtılarak, evlerden büyük, her şehrin merkezinde durur, yavaşça kendi sayfalarını çevirir. Peki, sonrasında ne gelir? Nereden geldi bu harika ses dalgaları, tüm ülkenin olağan üstü şarki söylemesiyle oluşan sel, çırpınan kanatlardaki ses, bu geniş gümüş sel, ıslık çalarak sakırdıyor. Çıldırmış şahane çan sesleri bizim olmadığımız bir yerden dalgalanıyor. Şarki söyleyen çocuk seslerine ve kanat seslerine karışıyor. Her şehir merkezinin üstüne bu sesler boşanır, bir gümüş sesler sağanağı. Harika gümüş canlar ıslık seslerine karışır. Belki de bu sesler cennetin sesleri olabilir mi? Çiftlik evlerinin çatılarının üstünde ucan ruhlar olabilir mi? Hayır. Geleceğin Mussorgsky'si bir kıyıdan diğer kıyıya kendi çalışmalarının konserlerini veriyor. Radyo cihazını kullanarak muazzam bir Konser salonu yaratıyor Vladivostok'den Baltık'lara, cennetin mavi kubbelerinin altında. Bu tek akşamüstünde, o insanları büyülüyor, onlarla ruhunun görüş birliklerini paylaşıyor ve bir sonraki gün sadece bir başka olumlu gün. Sanatçı topraklarının üstüne bir büyü serpiyor, ülkesinin şarki söyleyen denizleri ve ıslık çalan rüzgarları ona verilmiş. En küçük kasabadaki en fakir ev ilahi vınlamalar ve tatlı seslerle dolmuş.


Paul Verlaine, Paris'te bir kafede, önünde absinthe şişesi, kafası az şeker çok dumanlı içkinin sarhoşluğuyla birisini bekliyor. Beklediği, çocukluktan henüz çıkmış ışığı görmüş şair Arthur Rimbaud. Rimbaud ile çalkantılı ilişkilerinde, karısı ve çocuk şair arasında kalan Verlaine, 1896'da çekildiğine inanılan bu fotoğraflarında Rimbaud'yu vurmasını, hapis yatmış olmasını ve çıktıktan sonra kendini dine ve Katolikliğe vurmasını düşünüp, hayatın eklektik darbelerini sayıyordu kuşkusuz. Edebiyatın ve hayatın içinde hiçbir şey nedensiz değildir kuşkusuz. Verlaine'in annesi, Verlaine öncesi düşük yaptığı üç çocuğunun fetuslarını yaşamı boyunca sakladı. Alkolle arası iyi olan, hatta düpedüz alkolik olan şair kafeye girdiğinde bir absinthe şişesi o istemeden gelirdi masasına. Ne de olsa bir absinthe sarhoşluğunda Verlaine, annesine saldırıp doğmamış kardeşlerinin fetuslarını yok edebilmişti. Bu şişe, en kötü kabuslarını temizlemişti. Rimbaud'yu vurup hapse düştüğü yıllarda absinthe'i bırakıp biraya devam etmiş olsa da, hapisten çıkıp kendi kadı-köyü Quarter Latin'e döndüğünde daha fazla absinthe tüketti. Bu fotoğrafında da yüzünden belli olduğu gibi, pek ayık değildi artık. Sonra hastaneye düştüğünde hemşireler, yastığının altında arkadaşlarının getirdiği absinthe şişeleri buldular. Verlaine, 1896 yılında, bu fotoğrafın çekildiği günden birkaç ay sonra öldü. Absinthe koleksiyonerleri, Verlaine'in masasındaki kadehi daha sonra Verlaine kadehi olarak adlandırmıştır.


Jules Verne, biseksüel eğiliminin mutluluğunu dile getiren bir yazardı. Kızkardeşine benzetilmek çok hoşuna gitmişti. Bir kadın olmaktan ne de mutlu olurdum! Kendisine göre asıl mevzu kadınlarla sevişmektir, erkeklerle sevişmek, önemsiz bir detaydır. Altmış yaşına geldiğinde yazı üretiminin doruğundayken, Paris'te evli olmanın zorluklarından yakınır bir arkadaşına, aşkın ve şehvetin kurumsallaşmasının yazara verdiği sıkıntı büyüktür. Bir memur gibi, mesai saatlerini verimli kullanan bir ofis çalışanı gibi, hırsla, sürekli yazar. Sabah beşte başladığı yazı çalışması yaklaşan öğlen saatlerine dek, on bire kadar saat tıkırtısı gibi şaşmadan sürer. Verne, Roma'da Papa'yı ziyareti sonrasında eve döndüğünde, 9 Mart 1886'da, o zaman yirmi beş yaşındaki yeğeni Gaston evinin önünde yazarın penisini hedef alıp iki el ateş eder. Kurşunlardan biri yolunu şaşırırken, diğeri Verne'nin sol ayak bileğini bulur. Verne, o günden sonra 1905 yılında ölene dek bir ayağı aksak yürür. Gömülürken kurşun bedenindedir. Gaston yaşamının kalanını akıl hastanede geçirir, o günlerde basında deli gibi gösterilen yeğeninin aslında Verne'in biyolojik oğlu olduğu söylenir. Ağrılarını azaltmak için morfinle hasbihal etmeye başlar. Politikayla da ilgilenir. Bir nevi kemalizmin Fransa uyarlaması denebilecek sosyalit/kapitalist kırması görüşlerini savunmak ve yaymak için ofis açar ve Amiens kentinin yönetimine seçilir. Jules Verne ABD'yi ziyaret ettiğinde, ingilizce bilmediğinden çevirmen aracılığıyla iletişime geçtiği ABD'lilerin geleceğe yön vereceğini öngörmüştü. ABD'nin yurttaşları pratik zekalı fakat lezzetten yoksunlar, demişti. ABD ile ilişkisi kitaplarında kısmen yer alan Verne, deniz tutkusunu, borsacı olduktan sonra satın aldığı teknelerde yaşama fırsatı bulur. Ölümünden birkaç yıl önce, 1902 yılında şeker hastalığı nedeniyle gelen körlükle birlikte, öncülü Milton, ardılı Borges gibi kör yazarlar derneğine katılmış olur. Son yıllarındaki üretkenliği hürmetine, ölümünün ardından çok sayıda not, yazma, metin bırakır. Bazıları tamamlanmıştır, bazıları yarıda kalmış metinlerdir. Oğlu Michel'in derlemeleriyle basılan bu çalışmalarından Magellania'da toplumdan mümkün olduğunca uzaklaşmaya çabalayan ve bu nedenle bir gemi yolculuğu düzenleyip Güney Afrika'ya gitmeye çalışan anti kahraman, anarşist karakter Kaw-djer belirir. Kaw-djer, kitapta gecenin karanlığında fırtınalı denize haykırır: Ne tanrı, ne efendi! Jules Verne ilerleyen sayfalarda kendi etik söylemini, Kaw-djer'in bir adada koloni kurması, kolonideki insan toplumunun iç çekişmelerinin yansıtılmasıyla ve toplumsal düzenin ayrışmasını sosyalist eleştirel alt metinle sunar. Yaşamındaki en büyük eksikliklerinden birini, Fransız edebiyatından sayılmıyorum, diye belirtir. 66 cilt kitap yayınlamıştır ve ömrü yeterse bu sayısı seksene çıkaracaktır. (65 roman, 38 metin, 30 kısa öykü, 123 şiir yazmıştır. 40 yıl boyunca yılda en az bir kitap yayımlamıştır.) Fakat Verne'in, dünyanın en çok çevrilen bireysel yazarlardan ikincisinin fransız edebiyatında bahsedilmemesi ağırına gider, konu ne zaman açılsa yüzü gölgelenir. Bugün, Paris'te Notre Dame Katedrali'nden çok az yürürseniz, l'İle Mysterieuse Librairie Jules Verne Jules Verne Esrarengiz Ada) kitapçısına denk gelebilirsiniz. En azından kısa süre öncesine kadar yerindeydi. Bu eski kitap dükkanı artık hayata veda etmiş Verne uzmanı Michel Roethel'in dükkanıydı. Kitapçının şimdiki sahipleri, tam da zamanımızın hızına aykırı şekilde, dükkanı canları istediklerinde açıyorlar. Hatta çoğunlukla kapalı bekliyor. Olur da denk gelirseniz ve dükkana girerseniz, eski kitapların arasında Verne'in denizlerin ve yıldızların çizimleri olduğu kitapların baskılarına ciltler halinde göz atabilirsiniz.