Benim. Vassilikos'un kitabını, daha fransızcası yayınlanmadan önce, kardeşim bana yollamıştı. Okur okumaz sinemaya uyarlamaya karar verdim. Vassilikos'a Roma'da rastladım. Hemen yemen yeşil ışık yaktı. Ben de uzun zamandan beri tanıdığım dostum Jorge Semprun'le birlikte senaryoyu hazırlamaya başladım. biliyorsunuz Semprun de ben de, Parislilerin deyimiyle Montand-Signoret takımının adamlarıyız. Gerçekten, yunanlı bir ana-baba'dan, Atina'da doğdum. 1933 yılında. Babanı uzun zaman Sovyetler Birliği'nde yaşadı. 18 yaşında Yunanistanı terk ederek Paris'e geldim. Sorbon Üniversitesi'nde edebiyat öğrenimine başladım. Ama kısa zamanda orayı terkederek IDHEC'e yazıldım. Aktif bir karakterim var benim. Edebiyat öğrenimini ise çok çok durgun, çok zihinsel buluyordum. Yunanlı olmasaydım gene de Z yi çevirir miydim? Sanırım bu soruya Evet diye cevap vermek gerekiyor. Günkü konu her bakımdan çok ilgilendiriyor beni. Bununla birlikte, Yunanlı olmasaydım, bu konuya şimdiki tutku, şimdiki... kin le eğilemezdim belki. Hayır. Tanımıyordum. Atina'dan ayrıldıktan sonra, çeşitli nedenlerle, Yunanistanla bütün ilişkilerimi kestim. Vassilikos'tan söz açmamı istiyorsunuz. Eh, bildiğim kadarını söyliyeyim: O da benim gibi 1933 yılında, Selanik'te doğdu. Selanik, Lambrakis'in de sehridir. Yazar, elbette bu şehrin toplumsal yapısını çok iyi tanıyor. Üniversite öğreniminden sonra A. B. D.'den bir burs alarak oraya gitti. Dönüşünde, önce eleştirmen, sonra da yazar oldu. Üç kitabı çevrildi Fransızcaya: Üçleme , Z ve Jason'un Tragedyası . Lambrakis öldürüldüğü zaman, Vassilikos olayı yakından izledi. Kitaplarını basan yayınevinin sahibi ona, bütün bir dava dosyasını verdi: Tam 7000 sayfa. Larousse gibi bir şey. 170 tanık dinlenmişti. Konusunu toparlayabilmek için bazı ayıklamalar yaptı elbette. Ama, diyebilirim ki kitapta söylenen her şey gerçek olaylara dayanmaktadır. Bunu, Paris Politik Etüdler Enstitüsü nde, o yılların yunan gazetelerinini inceleyerek kendi kendime de kanıtladım. Yunanistan'da askeri darbe yapılmadan önce (21 nisan 1967'den önce) Z yayınlanmıştı. Vassilikos, darbe sırasında Avusturya'da idi. Darbe haberini sınırda duydu ve yurt dışında kalmaya karar verdi. Zaten dönseydi hemen tutuklanırdı, çünkü romanı, ilk toplatılan kitaplar arasındaydı. Vassilikos şimdi Paris'te yaşıyor. Öykünün ana çizgisine bütünüyle bağlı kaldık. Sadece, Joge Semprun'la birlikte bazı bölümleri çıkardık, çünkü bunlar yapmak istediğimizin çerçevesi dışında kalıyorlardı. Bizim amacımız, politik bir cinayetin mekanizma sını vermekti: Hazırlanışını, uzantılarını, polisin olayı örtbas etmek için çizdiği zigzag'ları... bir hesapladık, baktık ki, Vassilikos'un eserine aynen bağlı kalırsak filim iki saat değil altı saat sürecek. Tabii imkansızdı bu. Kitaptaki bazı verileri de bir araya toplamak zorunda kaldık. Örneğin Lamrakis'in dul kalan eşi, gazeteci'nin buluşması, romanda, bizim anlattığımız gibi yer almamıştı. Kitap, onların buluşmalarını çeşitli bölümlere dağıtılmış küçük değinmeler biçiminde veriyordu. Biz, hepsini bir tek sahneye toplayarak yoğunlaştırdık. Öte yandan Z , adeta anahtarlara ihtiyaç gösteren bir eserdir. Örneğin ben, ancak üçüncü okuyuştan sonra bütün uzantılarını kavrıyabildim. Oysa biz filmin çok daha açık olmasını istiyorduk. Evet. Çünkü bir yandan, size demin anlattığım gibi, genel anlamda bir politik cinayetin mekanizmasını vermek istiyorduk. Öbür yandan da, gerçek Lambrakis olayını anlatmak istesen hile anlatamazdım, çünkü Selanik'te filim yapmam imkansızdı. Filmi çevirdiğimiz yer yani Cezayir şehri de, elbette Selanik değildi ve orada bir Selanik şehri kurmaya kalkmak bence bir soytarılık olurdu. Ayrıca böyle bir seçime beni götüren bir başka neden daha var: Yunanistan'da bir gün rejim değişince, Lambrakis Olayı'nı kendi ülkemde, daha belgeci bir anlayışla ve profesyonel olmayan oyuncularla çevirmek istiyorum. Hayır, memnunum ben filmimden. Ama bir yönetmenin yaptığı işten hiç bir zaman tam olarak tatmin olmadığı da bir gerçektir. Her daha iyisini yapmayı düşünür. Ancak yukarıdaki sözleri, her türlü artistik kaygının dışında, benim için ilginç olanın, olayı coğrafi, kültürel ve tarihsel bağlam içinde vermek olduğunu belirtmek için söyledim. Herkesten önce Ben Barka'yı tabii. Sonra Kongo'da Lumumba'yı, Portekiz'de Delgado'yu, Amerikada Luther King'i, Malcolm X'i, Kennedv'vi, Çekoslovakyada Masaryk'i, Mussollini İtalyası'nda Andreotti'yi, hatta Zola'yı. Zola olayı benim özel olarak ilgilendiğim bir konu. Onun öldürüldüğü ispat edilmiş değil. Ama ölüm koşulları incelendiğinde, Dreyfus olayı dolayısıyla ortadan kaldırılmış olduğu insanın aklına geliveriyor. Kim ne derse desin ben öldürüldüğüne inanıyorum. Evet. Semprun'le birlikte yazdık senaryoyu. Tanıtma yazılarında Senaryo'nun yanında sadece onun adı geçiyor. Çünkü gene tanıtma yazılarında, Bu filimde, çağdaş olaylarla benzerlikler rastlantı değildir, isteyerek yapılmıştır sözünün altına imza atmakla yetinmeye karar vermiştik. Filminizin, halkın anlıyacağı bir anlatım düzeyinde yapılmış olmasını özellikle beğendim. Sadece solcu aydınların çözebilecekleri bağımlı filimlerden değil. Gerçekten öyle filimlerden nefret ederim. Görüyorum ki bir çok sinemacı, kendi göbeklerine bakıp hayran oluyorlar, kendi küçük arkadaş takımları için filim yapıyorlar. Bu tavra karşıyım. Bu, bir çeşit sekter'liktir. Kaliteyi düşürmeksizin, söylemek istediğiniz şeyi açıklık ve sadelikle, herkesin anlıyacağı bir biçimde söyliyebiliirsiniz. Bu, örgü teriminden ne anlaşıldığına ve örgü'ye hangi amaçla başvurulduğuna bağlı. İşin başında Semprun'le benim elimizde çok kaba bir örgü'ye başvurma olanağı vardı: Önce cinayeti anlatmak, sonra da tıpkı polis romanlarında olduğu gibi katillerin kim olduğunu araştırarak eğlenmek. Böylece seyirciyi bir gerilimle sıkıştırıp ona şöyle sorular sordurabilirdik: Katil şu mu, yoksa öbürü mü? Ama biz, böyle davranmak istemedik. Elbette Z de, seyircinin ilgisini sürekli olarak ayakta tutacak ögeler var. Eğer bunlara diyorlarsa örgü , ne yapalım desinler. Bu ayrıntı, gerçekten olmuştur. Kitabı okuduğumda, bazı şeylerin biraz abartılmış olduğunu düşünmüştüm. Ama sonradan o yılların gazetelerini okuduğumda, kitapta hiç bir olayın şişirilmemiş olduğunu farkettim. Buna rağmen biz, bir çok şeyleri ayıkladık. Örneğin kuş meraklısı adamın özelliklerini ve karakterini kısaca verdik. Oysa bu kişi romanda önemli bir yer tutuyordu. Montand-Lambrakis kişiliğinin bir bayraktar gibi görünmesini istemiyorduk. Kişiliğini yerine oturtmakta epeyce güçlük çektik. Çünkü ortaya çıkar çıkmaz öldürülüyor Lambrakis. Montand'ın, böyle filmin ilk çeyreğinde ortadan kalkıverecek bir rolü kabul etmesi gözüpekçe bir davranıştı. Biz de, işte sözünü ettiğiniz o flash görüntülerle, Lambrakis'in, özel yaşantısında bir politikacı olmadığını, özel bir yaşantısı bulunduğunu, örneğin metreslerinin falan olduğunu belirtmek istedik. Kısası, öbürleri gibi bir insandır Lambrakis de. seyircinin onu bir ermiş ya da bir Tanrı gibi görmesini istemedik. Bazıları, bu görüntülerin müthiş bir buluş oldugunu söylediler. Ama buluşun bana değil Semprun'e alt olduğunu sanıyorlardı. Çünkü Savaş Bitti nin de senaryosunu Semprun yazmıştı ve o filimde böyle görüntüler vardı. Onlara, benim, Compartiment Tueurs filmini Resnais'nin filminden çok önce çevirdiğimi, ve o filmimde böyle flash görüntüler kullandığımı anlattım. Hatta Compartiment Tueurs da içiçe böyle görüntüler vardı. Bu yöntem, karmaşık bir gerçekliği anlatmakta bana çok elverişli geliyor. Uzun yıllar Clement'a, Deny'ye, Clair'e, Verneuil'e, Ophüls'e ve Jean Becker'e yönetmen yardımcılığı yaptım. Clement ve Demy'nin oyuncu kullanışını beğenirim. Clair ise bana kurgu'yu öğretti. Çok önemlidir bu kurgu konusu. İlk filmim olan Compartiment Tueur ün ayrıntılı bir çekim senaryosu vardı. İkinci filimim olan Onüçüncü Adam ın da ayrıntılıydı senaryosu. Ama hep, kendi kendime, bu senaryoya bütünüyle bağlı kalınıyacağımı da söylüyordum. Gerçekten de öyle oldu. Z de ise, çekim senaryom çok özetti. Her sabah yeniden kararlaştırıyordum çekeceklerimi. Zaten bu teknik konular üzerinde fazla durmaya gelmez. Evet, çok. Yeniden orada çalışmaya da hazırım. Cezayir şehrinin insanları çok anlayışlı. Aramızda çok dostça ilişkiler doğdu. Genel olarak Lambrakis kişiliğini pek sevmedisiniz anlaşılıyor. Olduğu gibi gösterdim onu. Gerçekte olduğu gibi. Tutarsızlıklarının kurbanı oldu. Genel anlamda, esaslı politik düşüncelere sahip oldukları icin pek gururlanan solcu aydınlardan hoşlanmıyorum. Biraz gülünç buluyorum onları. Zaten böyle aydınlara çok rastlanan ülkelerde bu adamları genellikle sağcılar yönetir. Denner'in temsil ettiği radikalizm e hak veriyorsunuz Öyleyse. Evet. O haklı. Aydınlık bir görüşe sahip tek kişi O. Temelde Sovyetlere de, temsil ettikleri barış içinde birlikte yaşamaya da karşı değilim. Ama Sovyetlerin uzlaşmayı pek ileri götürdüklerine inanıyorum. Ayrıca olay da gerçekten olmuştur. Lambrakis'in öldürüldüğü gece Bolşoy, Selanik'te temsil veriyordu. Şu küçük Yargıç'ın kişiliği de oldukça ilginç. Hızlı bir anti-komünist, ama dürüst. Kişisel olarak, sekterliğin her türlüsünden nefret ederim. Politik düşüncelerinin bir insanı bütünüyle belirlemediğine inanırım. Yanlış düşüncelere sahip olduğu halde bir kişinin insancıl anlamda iyi bir varlık olması mümkündür. Tersi de doğrudur tabii. Çok. Ama kesin bir şey yok. Z epeyce sarstı beni. Politik bir filim mi? Hayır. Bence Z , politik bir filim değil. bu kelimeyi sevmiyorum. Daha çok toplumsal bir irdeleme diyelim.


Onu ilk kez evimizin bahçesinde gördüm. Sıcak bir ağustos ayıydı. Uzundur görmediği amcasını ziyaret etmek için Erzurum'a gelmişlerdi. Yanında annesi ve babası vardı. Bahçede ikindi çayı içiyorduk. Geleceklerini geç öğrendiğimizden annemle akşamdan başlamıştık pasta, börek yapmaya. Uykusuzluğuma değmişti doğrusu! O, yani Başar elinde kamerayla bizi çekip duruyordu. Sürekli şakalar yapıyor, bizi güldürüyordu. Öyle ahım şahım bir yakışıklılığı yoktu ama insanı kendisine çeken bir yanı vardı. O kamerasıyla etrafımızda dönüp dururken, hep böyle güler mi, diye düşünüyordum. Böreği sevdiğini öğrendim. Patatesli... Allah'ın işi işte... Patatesli börek yapmıştım. Tadına baktı. Çok beğendiğini söyledi. Eline sağlık, demesini bekledim. Demedi. Bahçeli evimizin güzelliğini anlatıyordu. Şükretmeliymişiz. İstanbul'un her tarafı beton binalarla çevriliymiş. Doğayı özlemiş. Patatesli böreğini küçük bir tabağa koyup, yanına büyük bir çay aldı. Bahçenin köşesinde, ceviz ağacının altında, babamın yıllar önce yaptığı sedire oturdu. Biraz önceki halinden eser yok gibiydi. Derin bir sessizliğe gömüldü. Bahçeyi, yoldan geçen insanları, komşumuzun ineklerini seyrediyordu. Bir ara göz göze geldik. Cesaretimi toplayıp, gözlerimi kaçırmadım. Masum bir tebessümle karşılık verdi cesaretime. Kardeşlerim, annem, Başar'ın annesi, babası ile büyük bir curcuna içinde ikindi çayımızı içtik. Sofrayı topladım, mutfağa gittim bulaşıkları yıkamak için. Hala teşekkür etmemişti börek için. Bunu düşünürken mutfaktan içeri girdi. Allah'ın sevdiği kulu olduğumu düşündüm. Eğer varsa, bir bardak daha çay alabilir miymiş? Hemen ısıtıp verebileceğimi söyledim. Yanımda bekledi. Çok güzeldi, dedi Eline sağlık. Elinde hala kamera vardı ve beni çekiyordu. Isıttığım çaydan bir bardak verirken, Başar'ın gelmeden önce, evimizin günlük yaşantısını düşündüm. Babam her akşam kardeşlerime, anneme bağırır çağırırdı. O televizyonun başına çökerdi, biz de mecburiyetten yataklarımıza girerdik erken saatte. Ne bir dizi ne de bir film seyredebiliyorduk. Başar'ın şimdi burada bulunması, güldüren konuşmaları, hareketleri beni çok mutlu ediyordu ve bu durumun ne zamana kadar devam edeceğini merak ediyordum. Yanlış anlaşılmaya meyilli bu soruya kamerayı yüzüme iyice yaklaştırarak, yine şaka yollu cevap verdi. Keşke, dedim içimden. Keşke o kadar uzun kalsanız. Çekim yapmayı bıraktıktan sonra, sedirde otururken takındığı ciddi tavırla cevap verdi. Başar'a biraz daha patatesli börek verdim. Onunla yalnız, baş başa konuşmak istiyordum. Bunu sağlamak için sakladığım mazeretlerimi aradım. Bir şeyler soracağım İstanbul'la ilgili, dedim. Tabi, sor, dedi. Dudaklarını bükerek bana baktı. Şaşkındı. Belki de benden böyle bir soru beklemiyordu. Biraz düşünerek anlatmaya başladı. Arada bir tekliyordu, insan içinde yaşadığı güzelliklerinden ziyade kötülüklerinin daha çok farkında olduğu için cümlelerin bir kısmı 'kötüye' kayıyordu. Ben ters bakınca da lafını hemen toparlayıp güzel şeylerini anlatmaya devam ediyordu. Yarım saat kadar anlattı İstanbul'u. O anlatırken, ben de anlattıklarını yaşamaya çalışıyordum. İstanbul'un güzel yerlerinde dolaşıyor, şarkılar söylüyor, doyasıya eğleniyordum. Tabi, bunları tek başıma yapmıyordum, yanımda Başar da vardı. Mutluluğum bir kat daha artıyordu. Annem bahçeyi toparlamam için çağırdığında kısa süren mutluluk düşümden uyandım. Başar kamerasının alarak bahçeden çıktı, evin çevresini çekti bir süre. Daha sonra babasıyla birlikte yakın bir köye, akrabalarının yanına gitti. Babam eve erken geldi akşam. Gelirken küçük kardeşlerime çikolata almış. Annemle birbirimize bakıp, güldük. Oturup haberleri seyretti. Karnı doymuş, uysal bir kedi gibi divanın kenarında oturuyor, Başar'la babasının gelmesini bekliyordu. Sadece o değildi bekleyen. Ben de Başar'ın bir an önce gelmesini istiyordum. O televizyonda macera filmi seyredip çayını yudumlarken, belki ikindiden kalan böreklerden de yerdi, ben de onu seyrederdim. Geç geldiler. Babası, babamla bahçeye çıktı. Sedirde oturup sohbet edeceklermiş, bayağı olmuş görüşmeyeli. Başar'ın ne yapacağını merak diyordum. İnşallah uyumaya niyetlenmez, diye dua ediyordum. Bir şeyler uydurup, beni hayata döndüren sohbetinin eşliğinde gecenin içinde olmak istiyordum. Fakat o da çay alıp, babasının yanına oturdu. Ben de bir mazeret uydurup bahçeye, ikindi çayı içtiğimiz yere oturdum. Onların konuşmalarını dinliyordum. Politikadan bahsediyorlardı. Başar arada bir lafa girip, benim de pek anlamadığım ama derin şeylerden bahsettiğinden emin olduğum konulara değiniyordu. Babası, Başar'ın konuşmasından sonra oğlunun üniversitede sosyoloji okuduğunu söyleyip duruyordu. Oysa Başar'da kibir yoktu. Konuşurken onu seyrettim. Sarı dalgalı saçları vardı. Çerçevesiz gözlükleri, gözleri kadar küçüktü. Geniş alnının üzerine siyah bir ben vardı. Güldükçe yüzü genişliyor, bambaşka bir hale bürünüyordu. Bir ara yıldızlara çevirdim gözlerimi. Kirlenmiş bir hayatın üzerinde beyaz, temiz noktalar gibi duruyorlardı. Sonra yine Başar'a baktım. Yıldızların gökyüzüne ait olduğu gibi, ben de Başar'a ait olsaydım. Ah keşke, hakkımda neler düşündüğünü öğrenebilseydim. Bunun için yarına kadar vaktim vardı. Baş başa kalacağımız bir an için dua ettim. Annem çağırdı. Mutfağın köşesinden, yatakları açmam gerektiğini söyledi kısık bir sesle. Başar'ın annesi uyukluyordu televizyonun karşısında. Annesinin nasıl bir kaynana olacağını düşündüm yatakları açarken. Ben kardeşlerimle küçük odada kaldım. Başar'ın ailesine büyük odayı verdik. Başar'sa salonda yatabileceğini söyledi. Bir ihtiyacı olup olmadığını sordum. Gülümseyerek, hayır, dedi. Yatakta dönüp duruyordum, uyku tutmadı haliyle. Yarın gideceklerdi ve ben Başar'da bir iz bırakmak istiyordum. Gecenin 3'üne kadar bunu düşündüm. Bir hediye mi verseydim, benim için çok önemli olan. O zaman anlardı durumu. Ya da bir mektup yazıp kamera çantasının içine mi koysaydım. Evet, bu olabilirdi. Altına da telefon numara mı yazardım. Mektupta karar kılınca uyuyabildim ancak. Sabah zor uyandım. Annem birkaç kere yanıma gelmek zorunda kaldı, yataktan çıkmam için. Banyoya giderken Başar'ın uykudaki halini gördüm. Sağ kolunun üzerine başını koymuş uyuyordu. Gözlüksüz bir tuhaf görünüyordu. Gözlük ona başka bir hava veriyordu. Annemle mutfağa girip, kahvaltıyı hazırlamaya başladık. Dolabın ücra köşesine saklamıştım Başar için. Kardeşlerim yemediyse... Evet, yerinde duruyordu. Alıp ısıttım. Kardeşlerimi kaldırdım. Bakkala gönderdim ekmek için. Söylenerek kalktılar. Ben ıslık çalıyordum, çok tutulan bir dizinin hareketli melodisini. Annem kızdı. Hiçbir şey söylemedim. Güldüm sadece. Bu şeytan çağırma muhabbeti üzerine birkaç kez konuşup, kalplerimizi kırmıştık. Anne ve babasını kaldırırken aklıma bir fikir geldi. Annesinin nüfus cüzdanını alabilir miydim? Böylece gidemezlerdi. Sonra vazgeçtim bundan. Buradayken nasıl öğrenecekti cüzdanının kaybolduğunu? Söyleyemezdim ya... Kendime kızdım. Bahçeye hazırladım sofrayı. Rüzgar ağaçların dallarını okşuyordu. Hafif bir esinti vuruyordu sofraya. Başar yine kamerasını almış, bir yandan yiyor, diğer yandan çekim yapıyordu. Yine, nereden bulduğuna şaşırdığım espriler yapıyordu. Kahvaltı hiç bitmesin istedim. Bir ara yüzüne baktım uzunca. Evet, hep gülüyordu. Buna karar verdim. Bakışıma tebessümle karşılık verdi. Ortada duran patatesli böreği onun önüne ittim. Seversin ye, dedim. Annem tuhaf tuhaf yüzüme baktı. Kendi annemin değil de Başar'ın annesinin bakışlarını merak ediyordum. O ise güzel demlenmiş çayını yudumlamakla, sucuklu yumurtayı yemekle meşguldü. Kahvaltıdan sonra, beyler keyif çayı için sedire geçti. Anneler ise kahvaltı yerinde oturmuş dedikodu yapıyorlardı. Ellerinde çay... Ben de bulaşıkları yıkamak için mutfağa gittim. Bulaşıkları bitirdikten sonra koşturarak odama geçtim. Lise yıllarından kalma temiz, çizgisiz bir dosya kağıdı çıkardım. Zarf aradım ama bulamadım. Ne yazacağımı düşündüm bir süre. Sonra hiç karalama yapmadan yazmaya başladım. Hayatın birbirine bağlı adacıklardan oluştuğunu düşünürüm. Yani zaman gibi insanlar da bir şekilde birbirine dokunuyor. Belki farkında olarak, belki de farkında olmayarak başkalarının limanlarına sığınıyoruz, ziyaret ediyoruz. İşte buradasın. Benim limanımda... Senin için sıradan bir ziyaret gibi görünüyor. Ardından limanına gitmek için demir alacaksın. Şimdi düşünüyorum da, yaparken bize sıradan gibi görünen bazı işler, belki başkaları için çok önemlidir. Mesela buraya tatil için geldin ve bugün İstanbul'a döneceksin, oradaki hayatını bıraktığın yerden devam edeceksin. Oysa burada uğradığın adacıkta hiçbir şey bıraktığın gibi olmayacak. Benden bir şey alıp götüreceksin kendi limanına. Bunun farkına varman için yazıyorum bu mektubu. Aldığın şeyin emanet değil de ikimize ait büyük bir kalbin temennisiyle mektubuma son veriyorum. Mektubu bitirdikten sonra bir kez okudum. Çok beğenmedim ama duygularımı ifade etmiştim. Yeterliydi bu. Zarf yoktu. Ne yapabilirdim? Kameranın çantasına koyabilirdim. Bu fikri sevdim. Herkes dışarıdayken, mektubumu çantanın içindeki küçük cebe koydum. Sonra dışarı çıktım. Beyler hala sedirde oturuyor, kadınlar ise dedikodu yapıyordu. İkindiye doğru hazırlıklara başladılar. Babamla annem çay için ısrar etseler de kabul etmedi Başar'ın babası. Otobüse binmeden önce uğralamaları gereken birkaç yer varmış. Vedalaştık. Başar her şey için teşekkür etti. Özellikle patatesli börek için. Tekrar gelmesini söyledim. Söylemek istediğim o kadar çok şey vardı ki... Cümlelerimin yarım kalmasından korktum. Zaten mektubu okuyunca her şeyi anlayacaktı. Kameranın çantasını baktım. Elinde göremedim. Büyük valize koymuştur, diye düşündüm. Onlar gidince odama kapandım. Ağlıyordum. Annem akşam yemeği için mutfağa defalarca çağırdı. Hasta olduğumu, başımın çok ağrıdığını söyledim. Cevap vermedim. Hiç bir şey düşünmeden uyumak istiyordum. Ama ne mümkün... Başar'ın mektubu okuyup okumadığını merak ediyordum. Okuduysa acaba ne yapacaktı. Belki de otobüse binmeden beni arardı. Telefonuma baktım. Yok. Belki de hiç cevap vermezdi mektubuma. Aramazdı da. Yaptığı sıradan ziyaret gibi hayatına olduğu gibi devam ederdi. Kız arkadaşının yanına giderdi. Ne düşüneceğimi bilemiyordum. Aşk bu herhalde... Bir insanı severken ne yapacağını bilememe duygusu... Bunları düşünürken başım gerçekten ağrımaya başladı. İlaç alıp uyudum. Akşama doğru uyandım. Babam gelmiş, evin içinde kükreyip duruyordu. Kardeşim ağlayarak yanıma geldi. Babamın yanına gidip hasta olduğumu söyledim. Neyimin olduğunu sormadı. Yemeğimizi her zaman ki gibi sessizlik içinde yedik. Babam haberleri seyrediyordu. Dün akşamı düşündüm. Sofrada Başar ne güzel espriler yapıyor, hepimizi güldürüyordu. Şimdi ise... Acaba mektubu okumuş muydu? Belki de aramıştır. Sofradan kalkıp koşarak odama gittim. Telefona baktım. Arayan yoktu. Demek ki daha okumamış. Sofraya döndüğümde babamın suratı beş karıştı. Telefonuma bakıp duruyordum. Bu saatte sonra arayamaz, diye düşündüm. Artık otobüstedir. Babama bir isteği olup olmadığını sordum. Hayır, deyince odama geçtim. Küçük kardeşim geldi, ben yataktayken. Çantaya bakmadan önce o birkaç saniye içinde dua ettim. İnşallah o çanta değildir, diye. Nafile. Başar'ın kamerasının çantasıydı bu. Yatağın içine gömülüp hüngür hüngür ağlamaya başladım. Kardeşim odadan çıkarken, elinden çantayı kaptım. Baktım. Evet, mektup içindeydi. Aldım, günlüğümün içine koydum. Sabaha kadar uyuyamadım. O kadar çok şey düşünüyordum ki, zihnim farklı filmlerden çeşitli sahneler alınmış gibi anlamsızdı. Bazen öfkeden macera filmlerindeki gibi küfürler ediyor, bazen de dramlardaki gibi İstanbul'da, yıldızların altında, Başar'la oturmuş birbirimize şiirler okuyorduk. Her şey anlamsızdı. Hayat, eski kalıplaşmış sıradanlığına sürüklüyordu beni ve ben bundan nefret ediyordum. Bir yolunu bulup Başar'a ulaşmalıydım, derdimi, bu dert miydi onu da bilmiyorum, içimden geçenleri olduğu gibi anlatmalıydım. Hem telefonda konuşmak daha kolay olurdu, mektup gibi. Kahvaltıdan sonra annem komşuya gitti. Kardeşlerimi de bahçeye çıkardım. Telefonu Başar'ın açmasını çok istiyordum ama bu isteğim gerçekleşmedi. Annesiydi. İyiymiş, yolculukları da iyi geçmiş. Eşi de iyiymiş. Annesi memleketten bugünlerde birilerinin gelip gelmeyeceğini sordu. Bilmiyordum. Kalsın, o zaman. Çok da acil değil zaten, dedi. Evdekilere selam söyleyecekmişim. Kapattı. Zaten Başar da uyuyormuş. Telefonun yanına çöktüm. Ağlıyordum yine. Başar'a nasıl ulaşacağımı bilmiyor, oturup ağlıyordum. Dışarı çıktım. İçimdeki dünyanın atmosferiyle örtüşen kasvetli bir hava vardı. Başar'ın oturup gökyüzünü seyrettiği sedire geçip oturdum. Cep telefonunun numarasını bir şekilde bulmalıydım. Ama nasıl? Ortak bir tanıdığımızı düşündüm. Bulamadım. Annem, komşunun bahçesinden sesleniyordu. Demlik düştü elimden. Her yer su oldu. Annem şaşkın bir şekilde kuru bez aradı tezgahın üzerinde. Bulunca, çömelerek yeri kurulamaya çalıştı. Hiçbir şey söylemeden odama gittim. Kapıyı da kilitledim. Annem arkamdan geldi, kapıyı zorladı, biraz bağırdı ama açmadım. Ne çok ağlıyordum. Dayanacak gücüm yoktu. Her şey üst üste geliyordu. Bir fırsatını bulup İstanbul'a gitmeliydim. Belki de kaçmalıydım. Odanın içinde sakin olmalıyım, diye söylenerek mahkumlar gibi volta atıyordum. Buldum. Başar'lara yakın oturan teyzemin yanına gidebilirdim. İki senedir bir yere gittiğim yoktu. Odanın penceresini açtım. Kasvetli havayı soludum. Kapıyı açıp, bana ters bir bakış attı. Biraz önceki gülümsemesinden eser yoktu. Otur evinde, dedi. Birkaç haftaya kalmadan nişan yapacağız. Nereye gidiyorsun? Kapıyı kapattı. Duygularımı yitirmiş gibiydim. Hiçbir şey hissetmiyordum. Ağlamıyordum. Yatağın kenarına oturdum, tülü araladım. Başar acaba ne yapıyordur, diye düşünüyordum. Onu düşünürken çoğu zaman gökyüzüne baktığımı hatırladım. Kaçsam, ne olurdu, ne değişirdi hayatımda? Annem bana yardımcı olmazdı. Her zaman babamın kararlarını desteklemiştir. Yalnızdım. Kardeşlerimi yanıma çağırdım. Üçümüz hep birlikte uyuduk. Yalnız kalmak istemiyordum. Küçük kardeşime masal anlatırken uyumuşum. Ertesi gün kaynanam geldi. Kapıyı açtığımda, dudaklarını önde büzüştürerek bana baktı. Baştan aşağı süzdü. Sonra sarıldı. Akşama kadar oturdu. Nişandan, düğünden, çeyizden bahsettiler annemle. Bahçedeydiler, sedirde. Ellerinde çay... Hayatımla ilgili konuşuyorlardı ama bana sormuyorlardı, ne istediğimi. Başka bir gemi limanıma yanaşmaya çalışıyordu, oysa limanımda yalnız kalmak istiyordum. Deniz kıyısında oturup geçip giden gemileri seyretmek istiyordum sadece. Eğer yalnız olmayacaksam yanımda Başar olmalıydı. Bir koca gün hazırlık yaptık annemle. Hüseyin ve ailesi gelecek diye. Benim dışımda herkes ne kadar mutluydu. Akşam yemeğinden sonra Hüseyin'le bizi bahçede baş başa bıraktılar. Hüseyin konuşmaya başlamadan önce uzunca baktı bana. Ben de ona. Gri bir takım elbisesi vardı üzerinde. Bordo kravat. Seyrelmiş siyah dalgalı saçları, ışığın altında çok kötü görünen, sigaradan nasibini almış sarı dişleri; sakin, çekingen tavırları... Hüseyin'le aynı mahallede büyüdük. Hep sakindi, hep çekingendi. Ama Başar'a hiç benzemiyordu. Onun gibi espriler yapmıyor, gülmüyor, karşısındaki insana yaşama sevinci vermiyordu. Yanındayken sıkılıyordum, gökyüzüne bakarak Başar'ı düşünürken, bu sıkılmanın bir ömür boyu sürdüğünü hayal ettim. Çığlık atmak istedim. Bayılma numarası yapmak istedim. Başar'ın yanında olmak istedim. Soğuk suyun altındaymış gibi titreyerek konuşuyordu Hüseyin. Babamın söylediklerini tekrarladı. En sonuna beni sevdiğini söyleyerek noktaladı cümlelerini. Bir şey söylemeyince, Sen ne düşünüyorsun? dedi. Üzgün, yüzüme baktı. Ne söyleyeceğini bilemiyordu. Yan yana dakikalarca hiç konuşmadan oturduk. Büyülü bir anı yaşıyordum. Yanımda Başar'ı hayal ettim. Onun sessizliğiyle mutlu oldum. Birlikte yıldızlara bakıyormuşuz gibi düşündüm. Başar bana, yine şiirler okudu. Gülüyor, güldürüyordu. Hep, hep şaşırıyordum esprilerine. Bir süre sonra kalkıp içeri geçtik Hüseyin'le. İki aileyi düğün davetiyesini tartışırken bulduk. Kendi çocuğum olursa onun hayatına bu kadar müdahale etmeyeceğime söz verdim. O gece yine kardeşlerimle uyudum. Geceleri yalnız kalmaktan korkuyordum hala. Nişanıma kısa bir süre kala, umutsuz, kasvetli bir akşam, mutfakta annemle yemek yaparken içimden geçenleri söylemeye karar verdim. Evet, gücüm yoktu tüm bu gelişenleri bertaraf etmeye ama böyle hiçbir şey yapmadan da duramazdım. Pilavı karıştırmaktan vazgeçtim. Ocağın altını söndürdüm. Annem işin ciddiyetini anlamış olacak ki bıçağı, marulu bıraktı. Birkaç saniye birbirimize öyle baktık. Biraz konuşalım, dedi. Babamın gelmesine daha 2 saat var. Çayla geçiştiririz bu akşamı. Cevap vermedi. Birlikte bahçeye çıkıp, sedire oturduk. Söyleyeceklerimi düşündüm. Annem bunları büyük bir ihtimalle babama da söyleyecekti. Dikkat etmeliydim kelimelerime. Ne yani, üniversiteye gidiyor diye sevemez miydim? Sevmenin eğitimle ne ilgisi vardı. Bunları anneme söyleyemezdim. Bir anlamı yoktu çünkü. Ona söylediklerim babama ulaşmayacaktı. Babama söylesem yine annem gibi cevaplar verecekti. Belki bir tokat atardı. Belki de daha fazlası... Kabullenmeli miydim çaresizliğimi. Hüseyin'e söylesem belki de vazgeçerdi. Ben de zaman kazanırdım. Evet, bunu yapmalıydım. Hüseyin'i aradım. Gülerek telefonu açtı. İlk defa onu arıyormuşum. Ne kadar mutlu olmuş. Müşterisi varmış koltukta ama benden önemli değilmiş. Ben başkasını seviyorum, dedim. Bu haldeyken seninle evlenemem. Sessiz sakin, çekingen bildiğim Hüseyin telefonda esip gürlemeye, küfürler etmeye başladı. Kimmiş bu namussuz, ona hemen adresini vermeliymişim. Sakin olmasını söyledim ama dinlemedi. Telefonu kapatırken eve geleceğini söyledi. Babamın geliş saati yaklaşıyordu. Artık korkuyordum. Bahçeye çıktım, belki Hüseyin'i babamdan önce görürdüm. Bekledim. Hüseyin, babamla birlikte çok geçmeden köşede göründüler. Ellerim titriyordu. İkisi de sakin görünüyordu. Hüseyin eve gelmekten vazgeçmiş olsa gerek babamın elini öpüp döndü. Dönerken bana baktı bir an. Söylediklerimi anlatmış mıydı babama? Babam yürüyüşünü hızlandırmış, koşar adım geliyordu. İçeri geçtim. Kapıyı kapattım. Çok ses çıktı. Annem ne olduğunu sordu. Babam anahtarıyla kapıyı açmaktansa kapıyı tekmeledi. Anladım. Annem korkuyla kapıyı açtı. Babam üzerime yürüdü hemen. Sol yanağımda içime işleyen derin bir acı duydum. Yerden kalkınca odama fırladım hemen. Kardeşlerimin ağlayan seslerini duyuyordum. Babam küçük kardeşime de bir tokat attı. Bu sefer de susması için bir tokat daha... Kapıyı tekmeliyordu babam. Annem O'nu sakinleştirmeye çalışıyordu. Babam, annemi dinlemiyor, kapıyı tekmelemeye devam ediyor, küfürler ediyordu. Namustan bahsediyordu. Ben yanlış bir şey yapmamıştım ki. Yatağımın içinde kıvrıldım. Başar'a yazdığım mektubu yastığın altından çıkardım. Pencereyi açıp derin derin nefes aldım. Ağlamayacaktım. Kendime söz vermiştim. Babamın sesi gelmiyordu. Annem kapıyı tıklattı. Açtım. Sarıldı. Neler olduğunu sordu. Hüseyin'le konuştuğumu söyledim. Yatağa oturtturdu beni. Avuçlarını yüzümde gezdirdi. Hiçbir şey bizim istediğimiz gibi olmaz bu köy yerinde, dedi. Sen burada doğduysan, kaderin o gün çizilmiştir. Ağlıyordu. Babamla nasıl zorla evlendirildiğini anlattı, ilk gençliğinden kalma eprimiş bir sesle. Annem ilk defa anlatıyordu evliliğini. Takip eden günlerde babamdan, annemden ve Hüseyin'den özür diledim. Hatalı olduğumdan değil, kaderime razı olduğumdan. Hüseyin'e İstanbul'a gitmek istediğimi söyledim. O da bir akrabasının yakında evleneceğini, hep birlikte gidebileceğimizi, hem de akrabalarına yeni gelinlerini göstermek istediğini söyledi. Nişanımızdan birkaç gün sonra Hüseyin, onun ailesi ve annemle birlikte yola çıktık. Babamı evde yalnız, kardeşlerimi ise buradaki teyzemlere bıraktık. Otobüste annemle birlikte oturduk. Hiç konuşmadı. Uyudu. Uyumadığında daldı, uzaklara bakıp. Ben hiç uyumadım. Sürekli geride bıraktığım yolu, ağaçları, insanları, hayvanları, düşleri seyrettim. Her şeyin geçmişte kalmasını diledim. Mümkün müydü? Geçmişteki bir aşk, insanı gelecekte bir gölge gibi takip ederdi. Aşk, acısı geçmeyen, sürekli kanayan bir yara gibiydi. Hüseyin'in akrabalarını ziyaret ettik. Beni tanıştırırken gururlanıyordu. Kahvede arkadaşlarıyla okey oynarken nasıl böbürlendiğini, yolda birlikte yürürken değişen tavırlarını düşündüm. İstanbul'u gezdik. O da birkaç kez geldiği için adamakıllı bilmediğini söyledi. Zaten bu koca şehirde yaşanmazmış. Komşuluk falan kalmamış. Bizim oralar gibisi yokmuş. En güzeli bahçeli bir evde oturmakmış. O bunları anlatırken, Başar'ı yanımda hayal ettim. Bana gezdiğimiz yerlerin geçmişiyle ilgili bilgi veriyordu. Tarihin içine espriler katarak anlatıyordu. Önce gülüyor sonra ciddi bir tavır takınarak dinliyordum. Bilgisine şaşırıyor, onu daha çok seviyordum. Hayattaki en kötü şey, huzursuz bir gecenin ardından, sabah, düşlerinin gerçekleşemeyeceğini bilerek uyanmaktır. İstanbul'a geldiğimizin 3. günün sabahında bu hisle uyandım. Annemle aynı odada kalıyorduk. Yanına gidip uyandırdım. Gözlerindeki çapakları silmeye çalışıyordu. Yanına uzandım. Sarıldı. Anne, dedim, teyzemlere gidelim mi? Yüzünü buruşturdu. Hemen yanlış anlıyorsun. Teyzemi göreceğim. Söylenerek, tamam, dedi. O gün teyzemlere gittik. Hüseyin ve ailesi bizimle gelmedi. Yolda çok heyecanlıydım. Bir an önce teyzemlere varmak, oradan da Başar'ın evlerine gitmek istiyordum. İçimden, beni coşturacak şarkılar söylüyordum. Bu mutluluğumu annem görmesin diye otobüsten dışarı bakıyordum. Onunla mutluluğumu paylaşmayı ne çok isterdim. Teyzem sıcak karşıladı. Annemi çok özlemiş. Kaç yıldır görüşmüyorlardı. Dakikalarca sarılı kaldılar eşikte. Pastalar, börekler hazırlamış. Sofrayı kurup, hemen balkona çıktık. Balkon, karşıdaki sitenin ağaçlığına bakıyordu. Buna da şükrediyordu teyzem, birçok İstanbullunun şikayet ettiği gibi betonlaşmadan, komşu ilişkilerinin yozlaşmasından bahsetti. Bütün İstanbulluların başka bir şehirden gelenlere hep bunu anlattıklarını düşündüm. Sonra, teyzem İstanbul'u boş verip, memleketi sordu. Annem uzun uzun anlattı. Laf benim düğünüme gelince teyzemin yüzü genişledi mutluluktan. Benim adıma seviniyormuş. Hayırlısıymış. Ben onu seviyor muymuşum? Annemle göz göze geldik. Başımı öne eğdim. Ne utanıyorsun? dedi şurada kadın kadına konuşuyoruz. Utanmıyordum. Bu başka bir şeydi. Bunu teyzeme söyleyemezdim. Annem konuyu değiştirdi. Düğün hazırlıklarından bahsetti. İkindiye doğru, annem, Başar'ların evine gidelim, dedi teyzeme. Gelmişken uğramak lazım. Onlar her geldiğinde uğruyorlar. Bana, sen gelme, dedi. Çok ısrar ettim. Teyzem mutfaktayken her şeyin geçmişte kaldığını, sadece ziyaret etmek istediğimi, hem yanımızda getirdiğimiz kameranın çantasını veririz, dedim. Annem tabii ki inanmadı buna. Ben de inanmadım söylediğime. Annem yüzüme baktı. Birkaç dakika süren bu bakış, derimi yüzüp içime geçen bir bakıştı. Başar'ların evleri yürüme 10 dakika uzaklığındaydı. Bu 10 dakika hastane odasında geçen 10 dakika gibi uzundu. Annem yolda hiç bir şey söylemedi. Ne zaman konuşacağını merak ederken, apartmanın önüne geldik ve başladı: Bak güzel kızım, işleri zorlaştırma. Önünde uzun bir hayat var. Bunu hem kendine, hem de bize zehir etme. Cevap vermedim. Başımı salladım sadece. Kapıyı Başar'ın annesi açtı. Şaşırmış ve sevinmişti bizi gördüğüne. İçeri buyur etti. Eve alıcı gözlerle bakıyordum. Başar'ı aradı gözlerim. Evde yoktu. Üzüldüm. Terliyordum. Yaşadığın anın tadını çıkar, diyordum kendime. Belki de buraya bir daha hiç gelemeyeceğim. Annesi çay koymak için mutfağa yönelirken, izin vermedim. Ben yapmak istedim. Başar'ın yaşadığı evi görmek istiyordum. Geniş bir antre vardı. Burası iki küçük odaya açılıyordu. Sokağa bakan tarafta at koşturulacak kadar büyük bir salon, evin iki tarafında da balkon vardı. Salona geçince Başar'ın, zamanının karanlık tarafını burada geçirdiğini anladım. Salonun sağ tarafında, boydan boya bir kitaplık vardı. Kitaplar yan yana dizilmişti. En alt rafta ise yer olmadığı için istif edilmiş gibiydi kitaplar. Duvarda nereden kazandığını bilmediğim madalyaları vardı. Bir masa, onun üzerinde bilgisayar, kitap ve defterler vardı. Kamerası, yattığını düşündüğüm çekyatın başucundaki sehpanın üzerinde duruyordu. Çantayı masaya koydum. Şeytan çekmeceleri kurcalasana, diyordu. Kapıya yanaştım. İçerdekiler ne yapıyordu, diye baktım aradan. Annem köydeki komşuları anlatıyordu. Sohbet derinleşiyordu. Acele etmeliydim. Başar keşke gelseydi- gelebilirdi ya da babası. Çekmeceyi açtım. Yine kitap ve defterler vardı. Defterlerin en altında bir ajanda... Aldım. Evet, günlüğüydü. Sayfaları hızlıca çevirdim okumadan. Yazısı güzeldi. Dolmakalemle, el yazısı şeklindeydi. Yerine koydum ajandayı. Elimi çekmecenin içine doğru uzattım. Küçük bir kutu vardı. Aldım. İçinde küçük notlar ve vesikalık fotoğrafları vardı. Bir tanesini çıkarıp baktım. Her zamanki gibi gülümsüyordu. Gülümsemenin bir insana yakıştığını O'nu tanıyana kadar bilmiyordum. Duvardaki resimlerine baktım. Hep aynı gülümseyen yüz... Su kaynıyordu. Fotoğrafını sutyenimin içine koydum. Mektubu da oradan çıkardım. Günlüğünün arasına koyabilirdim. Mektubun bir anlamı var mıydı? Evet, hayatımda bir şey değişmez belki ama duygularımı öğrenmiş olur. Hayır, bunu yapamazdım. Sevgimin anlamı yoktu artık. Mektubu yerine koydum. Çekmeceyi, masayı düzeltip mutfağa gittim. Çayı demleyince, annemlerin yanına geçtim. Sohbetlerine hiç ara vermeden devam ettiler. Başar'ın annesi arada bir bana, evlenmeden önce her kıza söylenmesi gereken şeylerden bahsetti. Çay içtik. Annem, belki de Başar gelmeden kalkalım düşüncesiyle, çayını bitirir bitirmez ayaklandı. Şimdi, yıllar sonra bu satırları yazarken Başar içeride ağlıyor. Oğlum... Yatalı daha iki saat bile olmadı. Çocukları anlamak çok zor... Hüseyin'e çok ısrar ettim, isminin Başar olması için. İki kuşak öncesinden dedemin adı, dedim. O zaman inanmıştı. Ama artık inanmasının bir anlamı yok. Geçen sene boşandık. Evlenirken attığımız imzalar zaman ilerledikçe bizi hareket edemeyecek şekilde bağladı. Ellerimizi, ayaklarımızı... Aramıza hep bir mesafe koydun. dedi evden son kez çıkarken. Hayallerin ötesinde onu içimde taşıyorum. Bir fotoğraflık aşkım olsa da... İçeride küçük Başar ağlıyor. Onu uyutmalıyım.


Öyle ilginç bir fotoğraf ki, yolları ilerleyen yıllarda ayrılacak olan, dünyaya dair umutları zirvede Sürrealist hareketin ateşleyicileri bu fotoğrafta. Picasso, Paul Eluard, Andre Breton, Paul Eluard'ın karısı Gala, Robert Desnos, Max Ernst ve tanımlamakta zorlanılan iki kişi daha bu eğlenceli karede. Bir fotoğraf karesinde, tüm dünyayı sanatsal anlamda değiştiren bir akım görüntüleniyor. Şöförü ve arkasındaki kadını tanımlayamıyorum, tahminime göre şöför ya Tristan Tzara ya da Marcel Duschamps, arkadaki kadın da yüksek ihtimalle Titanik kazasından aldığı yüklü tazminat ile Paris'te yaşamaya başlayan ve sonra Marcel Duschamps'ın da karısı olacak Peggy Guggenheim Simone Breton olmalı. Gala'nın sırtına binmiş olan ise daha sonra Nazilerin öldüreceği, direnişe de katılıp Nazilere esir düşen şair Robert Desnos ve en arkada henüz Paris'i Nadja'nın gözünden anlatmamış olan Andre Breton var. Bisiklete binen ise, Pablo Picasso Max Morise tabii ki.


Çocukken evde bir şey kırılıp bozulduğuna vakit kaybetmeden gidip bir yenisini alırdı annem. Kırılan bir vazonun yokluğunu başka bir vazo ile doldururdu her zaman. Bu davranışın bir ihtiyaçtan çok yokluğa karşı geliştirilmiş bir davranış olduğuna o kadar inandım ki babam öldükten sonra ertesi gün gidip başka bir adamla evleneceğini düşündüm. Düşündüğüm şey hiçbir zaman gerçeklemedi, bir daha hiç evlenmedi annem. Akşamları odasına çekilip sessizce yasını tutmakla yetindi yalnızca. Olmadığım yerlerdeki yokluğumu düşünmeye o yıllar başladım sanırım. Ben yokken evde geçen zamanı düşünürdüm sık sık. Zaman daha mı yavaş geçer yokluğumda? Ben yokken de kokmaya devam eder mi saksıdaki çiçekler? Neye benzer her gün oturduğum koltuktaki yokluğum? Görünmezlik iksiri bulunmadığı sürece kendi yokluğumu tecrübe etmem mümkün değil. Herkes gibi ben de başkalarının yokluğunu tecrübe etmekle yetiniyorum. Sen gittiğinden beri de senin yokluğunu tecrübe ediyorum artık. Yokluğunla yaşıyorum bütün gün. Şimdi senin olduğun yerde en anlamı şey nedir bilmiyorum ama buradaki en anlamlı şey yokluğun. Günler geçerken birinin yokluğunu doldurmanın mümkün olmadığını anlıyorsun zamanla. İnsan bir eşya değil, bir vazoyu sever gibi sevemiyorsun kimseyi, anlıyorsun. Yokluğun, hem bu kadar anlamlı hem de bu kadar acı vermesini ise hiçbir zaman anlamıyorsun ama. Bir acıdan kurtulmanın en iyi yolun, onu tüketmek olduğuna inandım her zaman. Eğer acı çekiyorsam daha fazlasını çekmeye çalışırım ki bir an önce bitsin de kurtulayım. İşime gücüme bakayım. Yokluğunda bildiğim bütün hüzünlü şarkıları dinliyorum, bol bol sigara içip seninle ilgili anılarımı düşünüyorum. Daha önce birlikte gittiğimiz yerlere gidiyorum ama acım tükenmiyor yine de. Seni unutmaya çabaladığım anlaşılmasın, sadece ağlamaktan yoruldum biraz.


Yine de Muzaffer Reşat'ın aniden ortadan kaybolması sonucu formayı bir kez olsun sahada gösterebilmişti. Muzaffer ne yazık ki sevincini karısı İpek'le paylaşmak için eve koştuğunda, İpek'in Bankacılık bölümünü kazandım, Ankara'ya okumaya gidiyorum, beni arama, evi babam vermişti onu da götürüyorum, en kısa zamanda boşa beni. yazan notunu bulmuştu. Ev yerine, o notu bulmuştu daha doğrusu. Maç resmini yerine bıraktı. Işıyan aya baktı ama penceresi olmadığından göremedi. Odasındaki yeşil çimenlikli manzara resmine baktı. Üstelik belli bir mesafeden hala yakışıklı sayılırdı. Oooo, kavat Muzaffer, sen n'eettin? dedi. Muzaffer için hazırlıksız saldırıların ardı da geldi. Samimiyet derecesine göre takım arkadaşları ona N'aber bufalo? Oo ayı uykusundan uyanmış, n'aber karı Muzaffer? gibi seslenişlerde bulundular. Sinirden yüzü kıpkırmızı olan Muzaffer, gözleri çakmak çakmak parlayan titrek sesiyle İyidir, işte hep aynı, hadi ben kaçtım. deyip çıktı. Kaleci Reşat siyah camlı arabayla önünde durdu. Bu kez kullanan oydu. Camı açtı. Muzaffer'e seslendi. Muzaffer heyecanla arabaya bindi. Belki de karamsarlığa kapılmak için erken davranmıştı. Öpüştüler koklaştılar. Sahaya yaklaşan araba sahada durdu. İki arkadaş ağır ağır indiler arabadan. Birbirlerine gülümseyerek baktılar. Bakakalınca İpek'in bankacı vücuduna golleri yer de yer Muzaffer. Son golü yiyince. Boşamıycam ulan seni! diyerek elini beline atar ki, o da ne! Silah nereye gitti lan? O sırada bam İpek vurur onu. Meğer İpek arka koltuktan ellemiş Muzaffer'in namusunu! Daha önceden de ona karılık ettiği için bilirmiş namusunun nerede olduğunu. Yo susamadım. der ve henüz belirmekte olan serabı atlar. Muzaffer ilerler, ilerler, ilerler, ilerler. Yorulmadan, sıkılmadan, acıkmadan. Ne güzeldir yok olmak. Büyük bir kapıya çıkar yolu. Kapının önünde iki adam. Ne forma ne başka bir şey üzerlerinde, anadan üryan. Neredeyim ben? der. Bir yandan da etraftan sesler çalınır kulağına, büyük tezahürat sesleri. Muzaffer'de çılgın bir sevinç. Çok iyi. Evet ben öldüm, hem de yeşil sahaları kanımla boyadım, ben öldüm ki, futbol hep yaşasın.


üretimi şarkılardan bahsederken, müziği salt melodi, beste açısından değil, söz odaklı incelemek yerinde olur. Rage Against the Machine zamanlarından itibaren, Zapatalardan Amerikan İşçi Hareketi'ne kadar çeşitli sol/muhalif/anti-küresel hareketlere müziğiyle, sözüyle ve eylemlerde yer almasıyla destek vermiş olan Zack, şimdi eski The Mars Volta davulcusu 'la birlikte oluşturdukları ikili grubu One Day as a Lion ile aynı isimle çıkardıkları EP'de de aynen bu tavrını sürdürüyor. Bin yıl koyun gibi yaşamaktansa, bir günlüğüne aslan olmak yeğdir! Theodore'nın davul stili hem Zack'in kızgınlığına mükemmel bir ayna görevi görürken, müzik de RATM'dan farklı olarak daha melodik vokal stili ile hip/hop, elektronik ve drum'n'bass arasında gidiyor. Çıkış şarkıları Wild international ile Irak'a sözde demokrasi ihraç eden Bush'a göndermeleriyle ve uyuyamayan, yemek yiyemeyen bir halk ordusunun varlığıyla iktidar uyku uyuyamasın diye dileyen Zack, küreselleşmenin tanrısının Roma'dan bile daha genç ölmekte olduğunu ve modern zamanın tanrısının artık bir tümör olduğunu söylüyor.


Çocuk cıvıltılarıyla yükselen çıkmaz sokak, ihtiyarın ölümünden sonra, zamanla yine akıllardaki niteliğine bürünüyor; komşu evlerden sızan ışığın insancıl çağrısı perdeleri aralıyordu. İmbiklerini ateşe oturtan yaşlı kadınlar erdemlerinden söz ediyorlar, bir zamanlar diye söylenerek can sıkıcı bir gürültüyle, bir ağızdan bu sokağın nasıl bir yer olduğunu ballandırdıkları sohbetleri, yaprakları kokulu bir ağaç türüne kadar varıyordu. Gençliğinde gömülenlerin isimlerini anıyor, yaşlarından utanıyorlardı. İhtiyar delikanlılar kendilerine has bir adam ismiyle seslenildiğinde, tavla zarlarının sesi eşliğinde dünyaya ayak uydurarak hükümetin aç karınlarına nasıl deva olabileceğini geç saatlere kadar, şamata içinde çözmeye uğraşırlarken, çocuksu çıkışmalarla birbirlerine darılıyor, hallerine vakit ayırmaları için birbirlerine acıyorlardı. Ne kadar hızlı koşarsan, o kadar iri görünürsün. A. ile manzarasını sakınmayan bir çay bahçesinde buluştuk. Kendine bürünmüş dümdüz bir hali vardı. Rengi yanındaydı. Elbisesinin sarıları lekesizdi. İhtiyarın ölümünden Tanrı'yı suçladığımı söyledim. Yaşamın coşkusunu ölümle yatıştırıyordu. Geçmişi bir dostluk havası içinde anarken, bakışmalardan sakınan gözlerimiz uçuşup konan kuşları takip ediyordu. Gönlünü kattığı bir işin olmamasından yakınıyor; artık ilkelerinden uzaklaştığını, dünyaya ne söylense üzerine alınmadığını söylüyordu. Resimlerimi görmesinin bir sakıncası yoktu. İhtiyar hayattayken de resim yapıyordum ama çoğunu onun önerisiyle atmıştım. Sadece bir keresinde Bir anlık uyum deneyim sayılmaz. demişti. Ben senin kadarken buralarını kemirirdim, dedi. Akşam üzeri ünlü, yabancı bir sosyoloğun konuşmasını dinlemeye gittik. Çok kalabalıktı, ancak amfinin merdivenlerinde oturarak yer bulabildik. Sosyolog kürsüye çıkana kadar çıkıp gitmeyi düşündürecek denli uğultu vardı. Erken bir tutum için hazırdı dinleyiciler. Konuşmacı önceden hazırladığı metni Fransızca okuyor ve sanırım önceden kararlaştırdıkları yerde durup nefeslenirken, tercuman önünde Türkçeye çevirdiği metni okuyordu. Konuşmayı hangisinin sesinden dinleyeceğime karar vermekte zorlanıyordum. Bir süre sonra alıştım. Kendi iç sesimden dinledim. Herkesin elinde kağıt kalem; notlar alıyorlardı. Ben bir konuşmacının yerinde olsaydım; Notlarınızı çıkışta görevlendirdiğimiz arkadaşlar sizden toplayacaklar çünkü burada size neler anlattığımı çok merak ediyorum. derdim. Bu söyleşiye gelmek isteyen ve sonuna kadar kalmak isteyen oydu, yine de söyleşi hakkında hiç konuşmadı. Eve dönüşte, çiçekçi bir falcı, sanki biz istemişiz gibi, falımıza bakmayacağını ancak hanım ablaya bir çiçeği çok görmemem gerektiğini söyledi. Biz birbirimize görünmüşüz. Hal buymuş. Otobüs durağında bizden başka iki adam ve bir kadın vardı. Adamlar kadının yanında kokusu hakkında konuşuyorlardı. Sonra kalçasına kadar aşklarından söz ettiler. Kadının içinde yol açmaya çalışıyorlardı. Kalabalığın ağzına... Bu yolun bir bakkalı vardır elbet. dedim ve eve kadar yürüdük. Yokken de yok diyordun ama! Hayır, bir rüya gördüm. Bütün domatesleri öldürüyorlardı. Sen kırmızıydın. Seni de domates sandılar, seni de öldürdüler. Fırından döndüğümde çay demlenmiş, kahvaltı masası çoktan hazırlanmıştı. Televizyonu açtım. Bu adam daha iki ay önce böyle söylemiyordu. Devletle evlendi, devlet oldu. Ne yersen o olursun!


İngiltere 1680'den sonra giderek bir intihar tartışması içinde buldu kendini. İngiltere'nin önde gelen insanları intihar eder ancak içlerinde en çok Thomas Creech'in intiharı yankı uyandırır. 1700 yılında Oxford'un ünlü editörü Thomas Creech, kendisi gibi intihar eden Lucretus'un çevirisini bitirdikten sonra kendini asar. Creech'in kısa süre önce Biathanatos'u okuduğu ve öldüğünde bir elinde kitap diğer elinde bir ip bulunduğu yolundaki söylentiler alır başını gider. Olayı felsefi intihar olarak yorumlayanlar olsa da Thomas Creech'in intihar nedeni aşktı. Sevdiği kadının ailesi evlenmelerine karşı çıkması onu umutsuzluğa iter ve ünlü editör yaşamına son verir. İngiltere'de intihar olayları, intihara ilişkin yayınlanan kitapların arasında 1733 yılında 'The English Malady or a Treatise of Nervous Diseases of all Kinds' isimli ilginç bir kitap yayımlanır. George Cheyne yazdığı kitapta; İngilizlerde ateizm ve felsefi düşüncelerin gelişmiş olması, İngiltere'nin iklim ve coğrafi koşulları, İngilizlerin melonkolik mizacı onların diğer uluslara göre daha çok intihar etmelerine neden olduğunu söyler. George Cheyne kitap için, intiharların son dönemdeki artışından kaygı duyan dostları tarafından bu kitabı yazmaya itildiğini söyleyer. İntiharın İngilizlere özgü bir hastalık olduğu düşüncesi zamanla yaygınlaşır. Mademe de Stael de George Cheyne gibi düşünür ve 1796 tarihli 'Tutkuların Bireylerin ve Ulusların Mutluğu üzerinde' isimli kitabında İngilizlerin intihara en eğimli ulus olduklarını söyledikten sonra Almanlar metafizik bir coşkunlukla kendini öldürürler, onların üstün yetenekleri vardır. Fransızların intiharı ne romantik ne de felsefidr; bunlar melankoliyle ilgilisi olmayan gözü kara intiharlardır. Akdenizlilere gelince, onlar pek intihar etmezler. Böyle güzel bir doğanın tadını çıkarırlar diye yazar. Mentesquieu ise; İngilziler ile Romalıların intiharını kıyaslayarak; Tarihte nedensiz olarak kendini öldüren bir Romalı'yı asla göremeyiz ama İngilizler, onları buna yönetletn hiçbir neden düşünülebilmeksizin kendinilerini öldürüyorlar, hatta mutluluğun bağrında yaşarken bile kendilerini öldürüyorlar. Bu eylem, Romalılarda eğitimin sonucuydu İngilizlerde ise bir hastalığın sonucudur der. George Cheyne'nin yazdığı kitabın ilginç yönlerinden birisi intihar ve iklim arasındaki ilişkiydi. Bugün bile yağmurlu, kapalı havaların insanları intihara sürüklediğine dair bir fikrin dolaşımda olması kitabın etkilerinden biri olsa gerek. 'Suicide' teriminin ilk kez bir İngiliz tarafından kullanılmış olması İngilizler ve intihar ilişkine dair başka bir ayrıntıdır. 'Suicide', ilk defa Sir Thomas Browne tarafından yazılan ve 1642 yılında yayımlanan 'Religio Medici' isimli kitapta Cato'nun intiharını tanımlamak için kullanır. Hikayeye göre Cato, Utica'da Thapsus bozgunundan sonra kendi kılıcıyla yaşamına son vermek ister ancak ilk darbede başırılı olmaz. Yarasını dikmek isteyen doktoru eliyle iter ve yarasını kendi elleriyle daha da açar. Seneca'nın Jüpiter, yeryüzünde Cato'nun intiharından daha güzel bir şey göremezdi dediği Cato, Dante'nin 'İlahi Komedya'sında da yer bulur. Dante, onu Araf adasının kumsalına nöbetçi olarak yerleştirir. İngiltere neredeyse yüzyıl boyunca intiharı tartıştı. 1786 yılında Londra'da intiharla ilgili bir halk tartışması bile yapıldı. Avrupada intihar edenlere yönelik uygulanan cezaları en son kaldıran ülkenin neden İngiltere olduğu bu açıdan daha anlaşılır sanırım. Tartışmalar 1680'lerden itibaren başlasa da belki de her şey 1601'de Olmak ya da olmamak işte bütün mesele bu diyen Hamlet'le başladı. Ne de olsa onu da bir İngiliz yazmıştı.


Siyaset en katl pek hoş bir bilmece! Tamam, tamam da... Nedir bu gıllıgışlı pek yavan tatara titiri bel altı gıdıklamaca fettanlığı, fetbazlığı, tavşana kaç, tazıya tut sömürgeciliği... Kimin enstrümanı, kimin cebinde müneccimliği... Cimcime hanımlara, beylere recm havadisleri... This is a perde pi love'ı! Yerseniz, kalkacaktır gönlünüzdeki the perde! Sokerde ile coşulacak; Aslı Zen söz yazdı, ürkek erkek gerdan kırdı bir kere! Nedir gayeniz? Gaye nerde? Marvin Gaye çok ötede, eyvallah! Niye iç içe geçmiş zihin, gönül, kalp, bacak ilişkileriniz? Omuz-baş-omuz formasyonu finansal parametrelerden düşüşe geçti bacaklara, omuzlara! Herhangi bir barda hovarda değil miydi elleriniz pek nemli? Peki, ho ho ho Hoover safiyetimiz? Hakiki tenler, hakiki akik bedenler köpük köpük kanlı tükürüklerle boğulamaz, boğulmamalı! Öğrendim. Öğreniniz. Müptela edildiğim ve istifa etmekten ha babam caydığım bu hayat çok reel, çok sürrezalet! Bir nevi True Lies! Gerçek insani zaaflar, gerçek dedikodular, gerçek gammazlamalar, gerçek ayak oyunları, gerçek görmezden gelmeler, gerçek saldırganlıklar, gerçek yaftalamalar, gerçek riya, gerçek çekememezlikler, gerçek faşizm ve çok gerçek yalanlar! Hayata baraj kurmayın! Baraj hiç nizami olmadı, olmayacak! Kimin gerçeğinde büyüyecek çocuklar? Canım çok sıkkın! Türlü türlü trüklerin çılgınları! Hah ha! Dudaklarının arasındaki cıgarayla ilkyardım yapan çılgın Türkler, sümüğünü masa altına yapıştıran, balgamından adam yapan çılgınlar, kariyer çılgınlığının faşing aboneleri, yurtdışı biletleri hep cebinde üyeleri, maaile tecavüz organizatörleri, merhametsiz plastik vicdanlılar! Argonun da boğazını kestiniz, iliğini kemiğini emdiniz! Ne ettiniz? Nedir bu küçük dünyanızdaki çıbanlı egolarınız, nedir? Sıtkımı sıyırmayın! Kendinize Daniel Gelin! Bencileyin ademi obanıza getirtmeyin! Gidin adam gibi, hesapsız kitapsız, Haydar ağabeyiniz saçlarını tararken, kalbinizin mihmandarlığında sevişin! Gövdeniz konuşsun, ruhunuz dinlesin! Öp, öp inlesin, kalpleriniz yeniden yeşersin! Boşalın. Kendinizi boşa alın. Ölmezsiniz, Haydar Haydar türküsüne güvenin! Ney üfleyin. Hayatı kirletmeyin! Oyuncak ayılarınızı çıkarın; onlara sarılın! Kıllı ve cipli ayılar out, tez ayrılın!


Bir porno kasetle siyasi parti başkanlığınızı, Top 10 listesindeki yerinizi, reyting zirvesindeki koltuğunuzu, hatta dünya üzerindeki varlığınızı bile yitirebilirsiniz. Bu yüzden, politikacıların sıklıkla başvurduğu, propaganda yöntemi olarak porno kaset şantajı çok iyi işliyor. Kimisi bizzat organize ederek rakibine bir porno kaset kazandırıyor, kimiyse ifşa olmuş sevişme görüntülerin varlığını rakibine arada bir hatırlatarak fark atmaya çalışıyor. Bunun örneğini, yakın zamanda, Ufuk Uras sayesinde hatırladık. Bir tweetinde Porno kasetli CHP grup başkan vekili, Akif Hamza Cebi, 'Seyid Rıza'nın bir itibarı yok ki, itibarı iade edilsin,' demiş; sevsinler seni. yazarak, bizlere aydın sıfatının altında, aslında aydınlanmamış bir zihin barındırdığını gösterdi. Türk milleti başarıyı çok sever ve destekler; ancak kişiler başarılı olduktan sonra elbette. Nerede yetiştiğin, bulunduğun noktaya nasıl geldiğin... Bunlar önemli değil. Şarkıcı, oyuncu, sporcu, simitçi, kahveci, gazozcu ol ama dünya çapında başarılı ol, bu böyledir. Birçok yabancı menşeli porno yapımda rol almasına rağmen umurumuzda olmayan Sibel Kekilli de bu örneklerden biri. Ne zaman ki oynadığı Duvara Karşı filmiyle Altın Ayı ödülünü aldı, biz o zaman kendisini önemsemeye başladık. Keza filmin yönetmeni Fatih Akın için de aynı şey geçerli. Bir anda büyük Türk Yönetmen diye sahiplendik. Belki de, içimizde, Fatih Akın başarısını yakalayabilecek yetenekliler vardır ama artık onları da iyi bir başarı elde ettikten sonra bağrımıza basarız. Kısmet. Porno oyuncuları, çeşitli ayrımcılık ve türlü şiddete maruz kalsalar da, aralarından yalnızca bedeni ve sevişme kayıtlarıyla değil, başka işler yaparak da hayatını devam ettirebileceğini kanıtlayan örnekler söz konusudur. Kendisinden 9 to 5: Days in Porn belgeseli sayesinde haberdar oldum. Mitchell porno film kariyeri boyunca yüzlerce filmde oynamış ve hatta filmlerden bazılarını kendisi yönetmiş. Bir gün, bir hayranı tarafından, öldürülesiye darp edilip, tecavüze uğrar. Bu olay sonrası, porno film oyunculuğunu bırakır. Intitute for Advanced Study of Human Sexuality'de doktorayapıp, yalnızca porno endüstrisi çalışanlarına hizmet veren bir klinik olan Adult Industry Medical Associates P. C. yi kurmuş. Google'ın verdiği bilgiye dayanarak, Sharon Mitchell'ın gerçek isminin Fatima Maria olduğunu görüyoruz. Şimdi kim bilir, adına bakarsak, şu anki başarısıyla Sharon Mitchelli sahiplenebilir ve bunu bir tövbe gibi algılayıp doğru yolu buldu diyebiliriz. Uzun yıllardır uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele ediyordum. Eroin bağımlısıydım ama bunun porno ile hiç alakası yoktu. Ancak porno bunu kolaylaştırmıştı, çünkü her şeyi bırakmadan önce, sadece 10 yılım kalmış gibi hissediyordum. Mutsuzdum. İşe gidebilirdim, paramı kazanıp kendimi sokaklara atıp dans edebilirdim. Bunlar beni çok zorluyordu çünkü aklımın bir tarafı Hayranların var, eğlence sektöründesin, bu harika bir şey, artık tanınan birisin diyordu ve aklımın diğer yanı ise Evet ama neredeyse 20 yıldır kameraya bacaklarını açarak tanınan birisin diyordu. Bir gün çıldırmış bir hayran tarafından saldırıya uğradım. Beni evime kadar takip etti ve evimde vahşice tecavüz etti. Beni dövdü ve gırtlağımı ezdi. Burnumu beş yerinden kırdı. Dişimi kırdı, beni ısırdı. Isırarak vücudumdan et kopartıyordu ve beni öldürmeye çalışıyordu. Evin içinde bulduğum sert bir cisimle kafasına vurup, onu bayıltarak, kavgadan sağ çıkmayı başardım. Bu olaydan sonra tek düşünebildiğim: Eğer uyuşturucuya ve pornoya devam edersem bunu tekrardan ve tekrardan yaşayacağım. Bunların benim için doğru şeyler olmadığını hissediyordum. Ve asla uzun vadeli bir hedefim olmamıştı. Düşündüm: Neyi başarmam gerçekten uzun zaman alır? Doktor olmak! Ve ben de bunu yaptım. Oyunculuğa 1975 yılında başladım, yetişkin eğlence sektöründe. Artık gerçekten bu sektör için bir şeyler yapmak istemiyordum. Gerçekten geri dönmek istemiyordum. Hayata küsme noktasına gelmek üzereydim. Çürüyen bir fahişeye dönüştüğümü hissediyordum. Ayrıca fark ettim ki arkadaşlarım, birlikte çalıştığım tanıdığım insanlar, birlikte büyüdüğüm insanlar ya ölüyorlardı ya da ben bir şeyler yapmazsam, öleceklerdi. Ve bu sorunun üzerinde durdum. Bu endüstrinin içindeki insan tipleri, burada olmaya mecbur bırakılan insanlar. Bu yüzünden fazlasıyla zorlu olduğunu biliyordum. Bir çoğu uyumsuz ve dünyadaki hayata ayak uyduramayan insanlar. Rose, porno sektöründen ayrılmaya karar verdikten sonra Virginia eyaletinin Roanoke kentinde, ilk yardım eğitimi vermeye başlamış. Birtakım yetkililer kendisinden rahatsızlık duysa da o bu işi yapmaya devam ediyor. Sprinkle, güvenli seks endişeleri giderilmeyince endüstriden ayrılıp, ardından doktora derecesi almaya hak kazanan ilk porno yıldızı oldu. O da Sharon Mitchell gibi 'İnsan Cinselliği Enstitüsü'nden doktora derecesi aldı. Eva Roob, Almanya'nın Nürnberg takımında, futbol oyunculuğu bırakıp porno oyuncusu olur. Maria Takagi, gençlik yıllarında, pop şarkıcısı olarak adını duyurmaya başlar. Sonradan, Max A adlı Japon porno firmasıyla yaklaşık 2.6 milyon dolarlık bir anlaşma imzalar. Bu anlaşma, önceleri, sadece 30 film içindir ama Takagi bundan sonra da porno sektöründeki kariyerini sürdürmeye karar verir. Maria Ozawa, izlediği bir porno filmin ardından porno yıldızı olmaya karar verir ve hedeflediği kariyer planı doğru işler. Hillary Scott, liseden mezun olunca bir bankada altı ay çalışır. Ama işi çok sıkıcı ve yorucu bulur. Tüm baskıları kulak ardı edip porno oyunculuğunu seçer. Eva Henger, mankenlikten oyunculuğa -porno oyunculuğuna- geçenlerden. Peng Dan, bale eğitimi alan ve 3. sınıf olarak kategorize edilen erotik filmlerle ünlenen Çinli porno yıldızı, seksapelin, ülkeye hizmet etmenin önünde engel olmadığını' belirterek siyasete girme kararı aldığını söyledi. Laurie Wallace, Almanca ve politika bölümlerinde çift ana daldan mezun olup ardından hukuk eğitimi alır. Washington, DC'deki bir think tank kuruluşunda staja başlayan Wallace, meslek değiştirmeye karar verir ve porno sektörüne geçer. Listeye eklenebilecek, ülkemiz sınırları içerisinde, bu işi profesyonel olarak yapıyorum diyen bir oyuncumuz yok. Bizim oyuncularımızın birçoğu erotik filmlerde oynadılar. Daha sonra -yine birçoğu- bunu inkar etti veya bundan pişman olduklarını binlerce kez dile getirdi. Hatta, bu filmlerin komedi olduğunu söyleyen de oldu, Şahin K. gibi. Haksız da sayılmaz, kendisine gülen de çok. Öte yandan, arama motorlarında çıkan birçok Türk porno videoları ise zaten gizli çekilmiş görüntüler. Eğer ülkemizde bu işi yapan bir oyuncu olsaydı da, sonrasında yönelebileceği tek şey din olurdu. Çünkü başka türlü, ülke sınırları içerisinde barınması pek mümkün olmayabilirdi. Bu noktada devreye sansür giriyor. internet sansüründen önce de, müstehcenlik maskesiyle Türk porno yapımları engellenerek veya sadece erkekler arasında takas edilip satılarak, gizli bir sömürüye daha imza atılıyor. Porno filmlerde kadına uygulanan şiddet, sömürü ve kadınların bundan hoşlanıyormuş gibi bir algı yaratıldığı göz ardı edilemez. Bu gizin amacı elbette kadın bedeni, iffeti, namusu veya kadının toplumdaki konumu değil. Amaç erkeği korumak. Çünkü kadınların porno izleyip, cinsel özgürlüğü veya filmlerde izlediği cinsel şiddet için kazara ayaklanması büyük tehlike yaratabilir. Bütün bu hiyerarşiyi de yine erkek organize ediyor. Pornoyu yasaklayan, sansürleyen ve görmezden gelen devletin, bu yasağı uygulayanların veya bu yasağa karşı üç maymunu oynayanların, gerektiğinde pornonun varlığını kabul etmesi ve koz olarak kullanması; artık sıradanlaşan ikiyüzlülüktendir. Human Sexuality-İnsan cinselliği dersi hakkında kısa bilgiler. İnsanda cinsellik, insan biyolojisi ile yakından ilişkili olmakla beraber, toplumsal/kültürel süreçlerle iç içe geçmiş bir alanı ifade etmektedir. Bu bakımdan İnsan Cinselliği dersi, cinselliğin anatomi ve fizyolojisi, cinsel uyarılma ve tepki, cinsiyet rolleri, çekicilik, aşk, yakın ilişkiler, cinsel iletişim, cinsel yönelim, hamilelik, doğum kontrolü, doğum öncesi gelişim, yaşam boyu cinsel davranış, cinsel işlev bozuklukları ve cinsel tedaviler, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, cinsel davranışta atipik örüntüler, cinsel şiddet ve ticari cinsellik gibi insan cinselliğine ilişkin ana konuları içermektedir. Dersin ana amacı öğrencilere insan cinselliğine ilişkin güncel bilgiler sağlayarak, öğrencilerin kendileri ve çevreleri için cinsel açıdan sorumlu ve sağlıklı kararlar vermelerine yardımcı olmaktır. Cinsel eğitime neden ihtiyaç duyulduğunu açıklayabilecektir. Doğru anatomik bilgilere sahip olmanın önemini açıklayabilecektir. Hormonların dişi ve eril üreme sistemi üstündeki etkilerini öğrenecektir. Hormonlar ve cinsel arzu arasındaki ilişkiyi tanımlayabilecektir. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların nedenlerini ve nasıl yayıldıklarını öğrenecektir. Cinsel kimlik ve cinsel rol kavramlarını tanımlayabilecektir. Cinsel yönelime dair kültürel tutumları karşılaştırabilecektir. Çocukluk ve ergenlik döneminde cinsel gelişimi öğrenecektir. İnsan cinselliği alanında yapılan çalışma sonuçlarını özetleyebilecektir. Kadın ve erkekte görülebilecek farklı cinsel sorunları tanımlayabilecektir. Cinsel hastalıkların kökenine dair farklı teorik yaklaşımları karşılaştırabilecektir. Bu dersin amacı insan cinselliğini anatomik yapılar, cinsel gelişim, cinsel kimlik ve yönelim, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, güvenli seks, cinsel hastalıklar ve parafilileri kapsayacak şekilde tanıtmaktır.


David Keenan'ın England's Hidden Reverse isimli kitabı Coil, Nurse With Wound ve Current 93 gibi örnekleriyle İngiltere'nin yer altı alemini, daha çok post-punk/endüstriyel kişilerini, mekanlarını anlatıyor. Bunlardan biri de Produktion Kuaför'dü. Produktion aslında Londra'nın Kensington bölgesinde Paul Hurst ve Ross Canon tarafından işletilen bir kuafördür. John Balance ve David Tibet de dahil olmak üzere birçok endüstriyel müzisyenin kuaförüydüler. Bir süreliğine, Produktion Hair İngiltere'de Come Organisation ürünlerinin satın alınabileceği tek mağazaydı. Prodüksiyon aynı zamanda grubun işitsel ve görsel çalışmaları için kullanılan isimdi. Daha sonra Paul Hurst Avustralya'ya taşındı ve Prouduktion orada devam etti. Christine Glover: Paul ve ben 1976 'da tanıştık. Sydney'de küçük bir punk hareketi vardı ve Tazmanya'dan Sydney'e taşındığında Ross Cannon'la tanıştık. Ayrılmaz olduk. 1978' de Londra'ya gittik. Ross ve Paul kuaför olarak çalıştı ve Kensington Markets'te en üst katta bir çatı katı açıldığında Produktion Hair'i açtık. 'Supercuts' ifadesini biz icat ettik. Pazar günleri Camden Town'daki Electric Ballroom'un sahnesine Produktion Hair'i çıkardık. Super 8 filmler, animasyonlar yaptık, Prodition gibi fanzinler yazdık, kolajlar yaptık, fotoğraf çektik. CG: Ross, Diana Rogerson ile Kensington Pazarı'nda Fetish Or Die adlı filmin açılışında tanıştı ve Londra'ya döndüğümüzde tanıştık. Fetish ya da Die için mücevher ve kıyafet yapıyordum ve Produktion'da Ross ve Paul ile çalışıyordum. Paul ve ben Crystal ile Archway'de yaşadık. Sonra Japonya üzerinden Avustralya'ya döndük. Japonya'daki Amerikalı performans sanatçısı John Duncan ile kayıt yaptık ve birlikte kaldık. CG: Kensington Markets'teki yerinize kimin gireceğini asla bilemezdiniz. Üretim bir enerji merkeziydi. Dekor endüstriyel, ön kapı dört inç çivi çivili sacla kaplıydı, arka odada döşeme olarak bir traktör lastiği lastiği vardı. Eski berber sandalyeleri ve 50 'lerin Knightsbridge salonundan atılmış aksesuarlar. EQUiNoX evENT, United Dairies, Whitehouse ve Club Moral müziği, dergi ve fanzinler gibi kasetler sattık. Whitehouse kayıtları, film, fotoğraf ve kolaj sanat eserleri ile yuvarlak metal bir film kutusu seti oluşturduk. Doğru, Produktion'da bütün gün endüstriyel müzik çaldık. Favorimiz 24 saatlik Throbbing Gristle kutu seti ve Sylvie ve Babs Hi Fi Companion'dı. CG: William Bennett Whitehouse'du. Brixton'daki gecekondumuza geldi. Vejetaryen yemeğini yemeyi reddetti. Performansları gerçekten yoğun, patlayıcı ve kışkırtıcıydı; Whitehouse'dan veya izleyicilerden ne beklemeniz gerektiğini asla bilmiyordunuz. Konserlerini tanıtarak ve DJ'lik yaparak destekledik. West End'de bir kulüpteki Whitehouse performansını hatırlıyoruz. Bennett'in arkasında Un Chien Andalou filmi vardı. Whitehouse'un menajeri George, İspanyol Anarşist Kulübü'nde bir gösteri düzenledi. Bence Phillip Best bu iki gösteride de Whitehouse'la oynuyordu. Ayrıca bir gösteri için Paris'e gittik. CG: Paul ve David, 1979 'da Güney Londra'da tanışmamızdan önce bir süredir birbirlerine yazıyorlardı. Ortak ilgi alanlarımız vardı, Aleister Crowley, Austin O Spare, HP Lovecraft ve endüstriyel müzik. David gergindi, tutkuluydu ve onu bir arkadaş olarak görüyorduk. CG: Ross Cannon en yakın arkadaşımızdı. Ramones'un Biz Mutlu Bir Aileyiz şarkısı temamızdı. Ross yaratıcı, spontane, komik, gerçekçi ve birlikte olunabilecek en iyi insandı. Ross, Antenna'da çalışırken Scarlet ile tanıştı ve Produktion Kuaför'üm modeli ve Ross'un karısı oldu. CG: Paul ve ben Ekinoks Olayı'nın planlamasını yapmadık. Diğer olayları hatırlayamıyorum! Çalışma vizelerimiz bitince İngiltere'den ayrıldık ve Avustralya'dan tekrar başvuru yapmamız gerekti. Produktion Hair'i açtık ve Sidney'deyken Whitehouse and Nurse With Wound'un kayıtlarını dağıttık. 1983 yılının sonlarında İngiltere'ye döndük, Avrupa'da tur yaparak ve İngiltere'ye geri dönerken ek vizelerimizi iki yıl daha uzattık.


Birden bire gözlerini açtı ve doğruldu yatağından. Bir müddet tavanı seyretti olduğu yerde. Gövdesinin altında kalan sol kolunun uyuşukluğu gitsin diye sağ eliyle cimcik atıyordu kendisine. Bir yandan da gözleriyle terliklerini arıyordu, gözünün önündeki terliklerini. Bir otel odası yalnızlığını andıran rutubet kokusu ya da güzele vurduğuna inanılan sabah güneşi değildi onu uykusundan aniden uyandıran. Aceleci tavırlarla, sanki bir yerlere yetişecekmiş gibi pantolonunu giydi, yüzünü yıkadı. Biraz kolonya iyi gelecekti ki yüzündeki bütün noktalara yetişecek kadar doldurdu avucuna. Sinirli, biraz da telaşlı adımlarla volta atıyordu iki adımlık odasında. Yatmadan önce izlediği açık kalan televizyonu büyük bir öfkeyle kapadı. Pazar yerinde annesini kaybeden çocuklar kadar çaresizdi. Kimsesizdi. Cümleleri vardı dilinin ucunda. Kendi kendine söylemek, dünyaya haykırmak istediği cümleleri. Yıllardır, zarar görmesin diye bir çivi dahi çakmadığı odasının duvarlarına eline ne alırsa fırlatmaya başladı. Bir şeylere kızıyordu, belliydi. Uykusunda her ne gördüyse moralini aşırı derecede bozmuştu. Son günlerde iyiden iyiye kaybettiği yaşama hevesi onu ister istemez korkutuyordu. Küçücük odada bir halk isyan başlatmıştı adeta. Pencereye yaklaşmaya çekiniyordu. Komşunun getirdiği reçel kavanozlarını da kırdıktan sonra duvarlardaki aynada biraz sakinleşti. Dişleri titriyor, ağlamak istiyordu. Ağlayamıyordu. Beşinci kattaki odasında sinir krizi geçirirken boğazından gelen, birbirine kenetlenmiş dişlerinin arasından fırlayan hırıltılar, tüm uyku sersemliğiyle yaz sıcağında sokaktan geçen insanlar tarafından duyulacak kadar şiddetliydi neredeyse. Belki biraz sakinleşirim umuduyla tekrar yıkadı yüzünü ve odaya geldi. Televizyonu eline aldığı gibi aşağıda ne olduğuna dahi bakmadan fırlattı camdan. Sabah dükkanını açan esnafın, komşuların ne diyeceği umurunda değildi. Hiçbir şey düşünemiyordu. Gözlerinden yaşlar geliyordu lakin ağladığını hissetmiyordu. Onu sakinleştirecek bir arkadaşının olmaması üzüntü vericiydi.


Yıllar önceydi. Ilık bir nisan akşamı işten çıkmış, trende, evime doğru seyahat ederken bir yolcunun elinde fark etmiştim Notos Öykü dergisini. Gözlüklü, uzaktan bakıldığında öğretmen hissini uyandıran orta yaşlı bir adam derginin sayfalarını heyecanla çeviriyordu. Kapağı, dizaynı dikkatimi çekmişti derginin. Ertesi gün işe giderken bayiden aldım dergiyi. İşe başlamadan jelatininden çıkarıp merakla okumaya başladım. Üniversite yıllarından sonra öyküyle yeniden buluşuyordum. Misafirliğe mi gelmişti, yoksa kalıcı mıydı? Bunu bilemiyordum. Birkaç öykü okuduktan sonra müdürün uyarısıyla işime döndüm. İşime döndüm ama aklım dergideydi. Derginin, bu resmin öyküsünü yazar mısınız, başlıklı bir bölümü vardı. Düşünüyordum, yıllar sonra elime kalemi alıp öykü yazabilir miyim, diye. Zamanında saygın ama şimdi sahaflarda eski sayıları bulunabilecek bir dergide öyküm yayımlanmıştı. Yeniden o çocuksu heyecanı duyabilir miydim? Müşterilerin işini halletmeye çalışırken- bu arada ben bankacıyım. İşim akşama kadar para saymak- parayı kaç kere baştan saymaya başladığımı hatırlamıyorum. Bu resmin öyküsünü yazabilir miydim gerçekten? Çalışırken, tüm gün bunu düşündüm. Düşünmek için -ihtiyacım olmadığı halde- lavaboya gittim birkaç kez. Öğlen yemeğini yalnız yedim. Notlar alıp duruyordum ama bir sonuca ulaştıramıyordum o notları. Resim bir öyküye dönüşmüyordu. Akşam evde, yemekten sonra aklıma bir fikir geldi. Hafta sonu tatilini babamların yazlığında geçirebilirdik. Yazlık yakındı zaten. Eşime ve çocuğuma söyledim durumu. Eşim yanağıma küçük bir öpücük kondurdu. Oğlum boynuma atladı bu haberi duyunca. Oysa ben içimdeki cümleler dünyasından sadece o resme ait bir öykü oluşturmak için gitmek istiyordum yazlığa. Bunu söylemedim. Perşembe gecesini uykusuz geçirdim. Yazlıkta yazmayı düşündüğüm birkaç öykü taslağı oluşturdum. Karalama yaptıkça kendime güvenim artıyordu. Üniversite yıllarında bıraktığım cümleler özlenmiş bir dost sıcaklığında yaklaşıyordu. Beyaz bir kağıtta öykü niyetine yazılmış cümleleri görmek oldukça keyifliydi. Cuma akşamı yola çıktık. Eşim, iş dünyasının koşuşturmasından birkaç günde olsa uzak kalacağı için mutluydu. Radyoda çalan tüm şarkılara eşlik ediyordu. Onun mutluyken, gülerken ne kadar güzel olduğunu hatırladım. Saçlarına dokundum. Okşadım. Yorucu ama keyifli bir yolculuktan sonra yazlığa vardık. Eşim çantaları yerleştirdi hemen. Yarına yerleşme işinin kalmasını istemiyordu. Oğlum kanepenin üzerinde uyuya kaldı. Ben de babamın, eski ahşap masasının başına geçtim hemen. Sigaramı, kahvemi aldım. Pencereyi açtım. Serin bir rüzgar yaladı yüzümü. Dergiyi, evde tuttuğum notları çıkardım. Resme ve notlarıma uzunca baktım. Bir resmin yalnızlığı öykü cümlelerine nasıl dönüşebilir? Bunu düşündüm. Karalamalarımı okudum. Eşim geldi yanıma, uykulu yorgun güzel gözleriyle. Sahilde yürümek istiyormuş. Elini sımsıkı tuttum. 70lerden kalan bir sevda şarkısını söyledik birlikte. Aklım öyküdeydi. Aklımı yarına bıraktım. Ertesi gün uzun, güzel bir kahvaltı yaptık birlikte. Çayımdan son yudumu alırken öykünün finali ile ilgili bir fikir aklıma düştü. Hemen peçeteye not aldım bunu. Eşim neler olduğunu sordu. Hiç, dedim. Bir şeyler yazmak istiyorum sadece. Beni ihmal etme, dedi. Güldüm. Seni nasıl ihmal edebilirim, dedim. Yanağına kahvaltı gibi uzun ve güzel bir öpücük bıraktım. Oğlum denize girmek istediğini söyledi. Akşama doğru gideriz, dedim. Şimdi salıncakta harika kitap okunur, diye kandırmaya çalıştım ama nafile. Gidip laptopun karşısına oturdu. Şu bitmek bilmeyen savaş oyunlarından oynamaya başladı. Masanın başına geçtim. Tüm karalamalardan sonra ilk cümleyi yazdım. Hoşuma gitti. Bunun verdiği keyifle bir sigara yaktım. Derinden üfledim ilk dumanını. Ardından diğer cümleler geldi. Resmi, içinde bulunduğu yalnızlıktan kurtarıyor gibiydim. Eşim bulaşıklarını yıkadıktan sonra yanıma geldi, yazdıklarımı okudu. İlgilenmedi. Dışarı çıkmak istediğini söyledi. Yalnızlığın en güzel yerindeydim. Çık, dedim. Yalnız çıkmak istemediğini altını çizerek söyledi. Oğlum da bundan cesaret alarak oyununu bırakıp yanımıza geldi. Kendimi öyküye vermeye çalışıyordum. Eşim elbisesini değiştirip dışarı çıktı, yüzünde kavgalı günlerimizden kalan sinirli bir ifadeyle... Oğlum nedense annesiyle birlikte gitmek istemedi. Yeniden geçti bilgisayarın başına. Düşmanlarını öldürmeye devam etti. Akşama doğru öykünün ilk yazımını tamamlamıştım. Dinlenmek istedim. Hava güzeldi. Bir yaz esintisi duydum evin içinde. Yazarken fark etmemişim bunu. Eşim hala yoktu. Oğlum uyuyordu. Gidip uyandırdım. Elinden tutup balkona çıkardım. Uykulu gözlerinde eski bir dünya vardı. Saçlarını okşadım. Karşımızdaki Adalara bakıp, onların hikayelerini anlattım uzun uzun. Aramızı düzeltmeye çalışıyordum. Saçları rüzgarla dans ediyordu. Büyüyünce çok yakışıklı olacağını düşündüm. Alnından öptüm. Doğru, dedim. Elinden tuttum. Denize gittik. O gün oğlumla yelkenliye bakıp konuşurken, eşim hastanedeymiş. Oğlumla denizde yüzerken ise güzel yüzlüm sonsuzluğa uçan kuşun kanatlarında bir yolcuymuş. Trafik kazası... Kendimi bir resmin yalnızlaşmış hırçınlığında mahkum gibi hissediyordum. Hayat bulmuş ama kimsenin fark etmediği bir öykü gibiydim. Ölüydüm. En sevdiğim adacığa gidecek yelkenlim yoktu artık.


Isaac Newton, 20'li yaşlarının hemen başında, neredeyse gözlerinden olacağı bir deney üzerinde çalışmaktadır. Güneşi çıplak gözle izleyerek renklerin peşinde koşmaya başlayan bu genç, karanlık odasından bir süreliğine çıkmayarak devam etmiştir yolculuğuna. Diğer temel renkler gibi kırmızı da, Newton'un 'çok önemli deney' diyerek isimlendirdiği küçük bir delikten odaya giren güneş ışıkları sonunda anlaşılır olmuştur. Karanlık odasına açtığı ve bu küçük delikten giren güneşle süren arkadaşlığını kıskanmalıyız Newton'un. Halının bilinen hikayesi; Newton'un doğmasından yaklaşık 6500 yıl öncesinde başlar. Hayatta kalmayı başaran en eski halı, Altay dağlarının Pazyryk vadisindeki bir Sycthian prensinin mezarında keşfedilir ve Leningrad'daki Hermitage Müzesi'nde sergilenmektedir. Ortaçağ ve Rönesans Avrupa'sı için kırmızı çok önemli bir renkti. Kırmızı kumaştan dikilmiş giysileri sadece krallar, sonra saray mensupları, yüksek din adamları, zamanla da zengin aristokratlar kullanmışlardır. Burjuvanın, halkın, köylülerin kırmızı giyinmeye hakları yoktu. Bu yasalarla düzenlenmişti. Hakları da olsa kırmızı kumaşı satın alacak maddi güçleri yoktu. Çünkü yarım metre kırmızı kumaş bir kilo külçe altınla eşdeğerdi. der Şebnem Soygüder, Renklerden kırmızı, kırmızının diliyle duygusal okuryazarlık adlı makalesinde renklerden kırmızıyı anlatırken. Kırmızı halının da bir öyküsü var elbette; Ortaçağ'da savaşı kaybeden kral, kazanan kralın önüne kırmızı pelerinini serip teslim olur. Kaybedenin kabullenişi, kırmızı halının içini dolduran ilk taslak kabul edilmeli ve kazanan ile kaybeden arasında ki bu sembolik betimleme hafife alınmamalıdır. Kaybedenin, çok değerli olan kırmızı pelerinini kazananın ayaklarının altına sermesi, uzun bir süre sonra ve ilk kez, Kraliçe Victoria'nın ayakları altına -bir uğurlama töreni sırasında- serilen kırmızı halıya dönüşür. Ve böylece dünyadaki tüm karşılama ve uğurlama törenlerinde kullanılmaya başlanır. Ancak hiçbir halı masalı, -buna askeri ve siyaset alanlarında serilen kırmızı halı da dahildir- sinemanın yarattığı kadar görkemli değildir. Görkemini, sanattan alan ve kendine geniş bir dokunulmazlık alanı yaratan güçlü bir duruştur bu. İktidarı temsil eden kırmızı, Saka-İskit prensinin mezarında bulunan en eski halı olan Pazyryk'la kurduğu ortaklığına sinemayı da dahil eder. Sinema, sanatın yedinci ve son çocuğudur. En küçük çocuk olmanın verdiği şımarıklıktan gelen cesaretiyle, tarihin yarattığı ikonları kendine özgü üslubuyla iktidarına yerleştirir. Sinema, halı ve kırmızı üçlemesini bu yazıda buluşturan, önce 'Veda' filminin galası, ardından Oscar töreni, devamında Yeşilçam Ödülleri ve son olarak İstanbul Film Festivali'nin açılışı oldu. Peş peşe gelen bu törenler, sinemanın yarattığı bu güçlü ritüele mükellef bir ev sahipliği yaptılar. Töreler ve törenler kendine yeni bir ritüel oluşturmanın keyfini çıkarırken, modern dünyanın en önemli tapınakları arasında yerini alacaktır kırmızı halı. İnsanoğlunun tarım toplumuna geçip düzenli bir karın doyurmayı garanti altına almasıyla, kırmızı halıda yürümesi arasında geçen diyalektik mesafe, kırmızı halının etrafına çekilen koruma zinciriyle anlaşılır ancak. Kırmızı halı yürüyüşü, verilen partiler, moda, yeme-içme ve paparazzi haberlerinin bolluğuyla birleşerek tüm ihtişamını sürdürür. Bir tür sembolizm gösterisine dönüşen kırmızı halı masalı, aynı zamanda pek çok kaynaktan da besler kendini. Kırmızı halının etrafına çekilen ve kırmızı renkli kadifeyle kaplanan zincir, halıda yürüyenlerden imza almak, fotoğraf çektirmek için yarışanlarla, televizyonlarında büyük bir merakla izleyenlere büyülü bir görsellik sunar. Bu durumdan karşılıklı kutsal bir zevk alan kırmızı halı yürüyenleri ile kırmızı halı ardındakiler arasındaki bu ruhani bağ, tanrıları/tanrıyı bile kıskandıracak kadar episodik öğeler içerir. Kırmızı halının dokunulmazlığı altında güvenliği garantiye alınan bu uzun yürüyüşe her yıl yüzlerce seçilmiş insan katılır. İnsanın insanı ödüllendirmesinin en ilginç yüzlerinden biridir bu durum. Günümüz ikonlarının, kocaman gülücükleriyle mutluluklar saçtığı bu vazgeçilmez yürüyüş, özelde sinemanın genelde sanatın kendi iktidarını kurma sürecini taçlandırır böylece. M. Ö. 5. yüzyıla ait olduğu anlaşılan Pazyryk ile Isaac Newton kırmızı halıda birbirlerini tanımadan buluşur. Sessizce.


1938 yılının 16 Ekim gününde Almanya'da dünyaya gelen Nico, gerçek adıyla Christa Paffgen, İkinci Dünya Savaşı sonrasında yıkıntıya uğramış Berlin'de büyüdü. Babasını toplama kamplarında kaybetmişti. Belki de hayatı boyunca onu takip eden yıkım duygusu Nico'ya büyüdüğü şehirde yerleşti. 13 yaşında okulu bırakıp iç çamaşırı satan bir dükkanda işe girdikten sonra, Berlin ve Paris'de modellik yapmaya başlayan Nico, çok genç yaşta moda dünyasında ismini duyurdu. Bu dönemde portre fotoğraflarını çeken Herbert Tobias'ın eski erkek arkadaşı olan Nikos Papatakis, Paris'te beatniklerin takıldığı kulübün yöneticisiydi. Nikos Papatakis, Jean Genet'nin yönetmenliğini yaptığı tek film Un Chant d'Amour/Bir Aşk Şarkısı'ında Genet ile künyede yer alan iki isimden biriydi. Herbert Tobias, Christa Paffgen'e eski erkek arkadaşının anısına Nico ismini taktı ve başarısız aşkın adı, yaşamı boyunca hep yenilecek Nico'da takıldı kaldı. 1959'da Federico Fellini'nin La Dolce Vita'sında küçük bir rol kapan Nico ismini iyice duyururken, ne tesadüf ki, filmde başrolde olan Anouk Aimee, Nikos Papatakis ile evlenecektir. 1960 yılında New York'a taşınan Nico, Marilyn Monroe ile aynı sınıfta ders aldığı aktris eğitimlerine katılır. 1962 yılında Fransa'ya dönüp Strip-Tease isimli filmde rol kaptıktan sonra Serge Gainsbourg ile birlikte, aynı isimli şarkının kayıtlarında da yer alır. Bu şarkının yayımlanması ise yıllar sonra, ancak 2001'de gerçekleşecektir. 1962 yılında, oğlu Christian Aaron Ari Paffgen doğar. Babası, hep reddetse de, Alain Delon olarak bilinir. Herkes Alain Delon'un yanında gezen donuk ama gizemli ifade taşıyan bu genç kadını merak eder. Nico'nun femme fatale olma yolu açılmıştır. 1964 yılında Rolling Stones gitaristi Brian Jones ile tanışıp, prodüktörlüğünü Led Zeppelin gitaristi Jimmy Page'in yaptığı I'm Not Sayin' isimli şarlısı ilk single çalışması olur. Arada Bob Dylan ile bir yaz Paris'te yaşadığı aşkın ardından Bob Dylan'ın kendisi için yazdığı şarkı I'll Keep It with Mine'ı ilk solo albümü Chelsea Girls'de kullanır Nico. Söylentiye göre, Nico'yu Andy Warhol ile tanıştıran da Bob Dylan'dır. Lou Reed ve John Cale liderliğindeki The Velvet Underground, Andy Warhol'un akıl hocalığında, avangard bir grup ile, sanat projesi arasında konumlandırılmıştı. Warhol, grubu biraz zorla da olsa, Nico'nun şarkı söylemesi konusunda ikna eder. Alman bir kadın, uzun boylu, sarışın, derin bir ses tonuyla sahnede dikiliyor... Nico, gruba bir tarz vermişti. Andy Warhol üretimi kapağındaki muz ile ünlenen The Velvet Underground albümünde üç şarkı söyler Nico, hepsi unutulmaz şarkılardır: Femme Fatale, All Tomorrow's Parties ve I'll Be Your Mirror. Albüm ve grup büyük başarı kazanır. Ancak egoları yüksek John Cale ve Lou Reed bir yandan Nico'yu elde etmek için birbirlerini yerken, öte yandan bu soğuk sarışınla dalga geçmektedir. Andy Warhol ise, manzarayı keyifle izler. Ona göre hepsi sanattır çünkü. John cale, Nico'nın konserler öncesinde bitmek bilmeyen hazırlığından şikayet eder. Lou Reed ise kısmi duyma sorunu yaşayan Nico'nun şarkıları takip edemediğini söyler. Nico, belki de ilk multimedia yıldız olmuştur. Dönemin arzu edilen kadın yüzüdür. Ancak The Velvet Underground elemanları sonunda istediklerini elde edip Nico'yu gruptan uzaklaştırırlar. The Velvet Underground sonrasında müzikal kariyerine tek başına devam eden Nico, 60'lı yıllardan itibaren, 70'li yıllarda ve 80'ler, n ilk yarısında, çoğunda John Cale ve Lou Reed'in de yardımı olan solo albümler yayımladı. İzlanda, Mısır ve Kaliforniya'da, emprovize ve uzun sahneler içeren filmlerde yer aldı. Jim Morrison ile çölde peyote içti, Leonard Cohen'in sevgilisi oldu ve Cohen bu aşk için Take this Longing isimli şarkıyı yazdı. Punk'lar, özellikle solo albümleri sonrasında onu tanrıçaları ilan etti. Onun kendi yalnızlıklarının şarkılarını söylediğini düşündüler. Oysa Nico, kendisine ve kaybettiklerine ağıtlar yakıyordu. Bugün bile, bu albümler müzikal açıdan değerinden hiçbir şey kaybetmemiştir. John Cale'in etkisiyle, Nico'nun birer ilahi gibi söylediği şarkılara eşlik eden harmonium isimli tuşlu çalgı, albümlere hem klasik bir hava veriyor, hem de Nico'nun hipnotize edici sesini ön plana çıkarıyordu. Nico'nun yaşamını zorlaştıran en önemli faktör, eroin bağımlısı olmasıydı. Eroinden kurtulduğunda ise, alkolik oldu. Pişmanlıklar, yanlış kararlar, ayrılıklar ve yalanların etkisiyle geçen yaşamında, babalığı kabul etmeyen Alain Delon'un ailesinin yanlarına alıp büyüttüğü oğlu Ari'nin yeri büyüktü. Ancak Ari 17 yaşındayken, kendisini evlat edinen ailesinden kaçıp Nico'ya sığındığında, oğlunu uyuşturucuyla tanıştıran da Nico oldu. Tüm bu çarpıklıklarla hızla hüzne ve acıya boğulan yaşamında, sonunda Ibıza'ya yerleşti. Uyuşturucu ve alkolden uzaklaşmıştı. Artık temizdi. Her sabah bisiklete binip, gelecek planları yapıyordu. Ancak trajedi Nico'yu sevmişti. 1988 yılının bir yaz sabahında, bisiklete binerken düşüp kafasını çarptı. Onu baygın bulan taksici hastaneye götürmekte tereddüt etti. Hastaneye kaldırıldığında ise, Nico bir daha kendine gelemedi ve aynı akşam, beyin sarsıntısı nedeniyle yaşamını kaybetti. Berlin'de, annesinin yanına gömüldü ve cenazesinde bulunan birkaç arkadaşı, küçük bir kasetçalarda Desertshore albümünden, annesi için yazdığı bir şarkıyla uğurladılar onu. Bugün hala hakkında belgeseller yapılan Nico için, belki de rock müziğin ilk arzu nesnesi denebilir. Çoğu ünlü olan sayısız sevgilisi, modellik, oyunculuk ve müzisyenliği birlikte başarıyla yapmasına rağmen üzerinde taşıdığı güvensizlik hissiyle, karmaşık bir insandı. Bazen neyi doğru neyi yalan söylediği anlaşılamadı. Kimi zaman Ernest Hemingway ile Paris'te arkadaş olduğunu söylerken, toplama kamplarında kaybettiği babasının aslında bir Türk olduğunu da ekliyordu. Andy Warhol'un dünyaya duyurduğu bir imaj harikası gibi görünen yaşamının arka planında ise, sürekli kaybetmesinin getirdiği ağır yükü taşıdı Nico. Her şeye rağmen, bu müthiş müzisyenin sevenleri, Nico'nun doğumgününü kutlamaya devam ediyor, son şarkısındaki gibi, nihayet buluştuk diyorlar.


Her şehrin, sonsuz bir potansiyele sahip olmasına rağmen kısır bir döngüde tekrarlanan kendi ritmi vardır ve bu ritim, en çok, içinde barındırdığı sakinlerden oluşarak yine en çok onları etkiler. Cıvıl cıvıl kuş sesleri, vurdumduymaz çocuk çığlıkları, balkonlardaki rüzgar güllerinin huzur dolu çınlamaları gibi şehrin bize duygusal seslenişini bir kenara bırakırsak, güzergahlarında bir ileri bir geri giden otobüsler, düzene davet eden trafik ışıkları, sağa sola dönüşe geçen taşıtların sinyalleri gibi sesler, her şehrin salt okunur sesleridir ve belki de şehrin kalp atışına eşittir. 11 adet enstrümandan oluşan orkestrasıyla Sensing City projesinden izlediğiniz bu bölümde, konser salonunun önünden geçen taşıtların bilmeden yaptıkları müziği dinliyorsunuz. Yoldan geçen arabaların tetiklediği notalarla oluşan müzikle şehir, farklı bir açıdan konser salonundaki sakinlerine sesleniyor.


Fotoğraflar, 2003'te başlayan ve halen devam eden, çikolata renkli manken Tyra Banks'ın sunduğu America's Next Top Model adlı televizyon şovu için yapılan bir çekimden. Mankenlik/modellik kariyerine sükseli bir başlangıç yapmak isteyen genç kızların favorisi olan bu program için yapılan bu çekimlerde konu; öldürülmüş kadınlar. Tyra Banks'ın, kızların performansını pek de beğenmediği, Ay hepsinin gözleri ölü gözü gibi, ne o öyle boş boş bakıyorlar? dediği söyleniyor.


Evlilik, onu eğlence haline getirmeyi, paylaşmayı başaran çiftler ile güzel bir kurum. Tersi durumda üçüncü sayfaya haber oluyorsunuz. 2006 yılının Eylül ayında evlenen iki genç insan, ortak tutkuları Star Wars'u yaşamlarının merkezine koyunca, büyük bir internet fenomeni haline geldiler. Balayında kendilerine birer adet Stoormtrooper kaskı alan çift, o tarihten sonra çeşitli mekanlarda fotoğraflarını çekmeye başladılar. IKEA'da, piknik yaparken, Niagara şelalerinde, doktor muayenehanesinde, kitapçılarda, kısaca hayatın her yerinde kafalarında Stormtroopers kasklarıyla göründüler. Red and Jonny Flickr gruplarında günlük olarak yeniledikleri çekimlerini takip edebilirsiniz. Stormtrooper'ların Star Wars evrenindeki boyları standart olarak 1.83 metre idi, boydan biraz kaybediyorlar ama ne gam.


Ben daha çok hafızanın olayları bozucu etkisiyle ilgileniyorum. Bir şeyleri söküp, eksik parçalar bırakarak yeniden birleştiren bir aparat gibi. Bir şeyi hatırladığınızda, bu her zaman bozuk bir izlenim oluyor, bir an artık gitmiş olduğunda hafıza da şimdiki anın kendisinde çok farklılaşmış oluyor. 70'lerde Los Angeles'ta bir plak şirketi The Best of Marcel Marceau adında bir plak çıkardı. Kırk dakikalık bir sessizlik, ardından alkış başlıyor ve gerçekten iyi sattı. Konuklarım için onu çalmayı severim. Yine de insanların bunun hakkında konuşması beni gerçekten rahatsız ediyor. Yani, Winston Churchill bir kadın vestiyerinde doğmuş ve 1/16 oranında İrokua kanı taşıyormuş. Moda ve tarih arasındaki bağlantıdan her zaman keyif aldın. Bize bundan bahset. 1947'de Fransız bir moda tasarımcısı tarafından üretilen iki parçalı mayoyu ele alalım. Üzerinde minimal iki parçadan başka bir şey olmayan ilk kadının görüntüsü, ABD tarafından Marshall Adaları'ndaki Bikini Adası'nda patlatılan atom bombası kadar patlayıcı bir şeydi; dolayısıyla bikiniye bu isim verilmiş. Ok. Şu an aklıma gelenleri sayıyorum: Kerouac, Dylan, Bukowski, Rod Serling, Don Van Vliet, Cantinflas, James Brown, Harry Belafonte, Ma Rainey, Big Mama Thornton, Howlin' Wolf, Leadbelly, Lord Buckley, Mabel Mercer, Lee Marvin, Thelonious Monk, John Ford, Fellini, Weegee, Jagger, Richards, Willie Dixon, John McCormick, Johnny Cash, Hank Williams, Frank Sinatra, Louis Armstrong, Robert Johnson, Hoagy Carmichael, Enrico Caruso. Ben ve eşim Route 66'da; bir fincan kahve; ucuz bir gitar; Motel 6'da bir rehinci teybi ve kapının yanına park edilmiş iyi çalışan bir araba. Çoğunlukla gerçeklik ve hayalgücü üzerinde duruyorum. Gerçekliğimin, bir ampulün duy'a ihtiyacı olduğu gibi hayalgücüne ihtiyacı var. Hayalgücümün ise kör bir adamın bastona ihtiyacı olduğu gibi gerçekliğe ihtiyacı var. Bilgiyle karıştırılan enformasyonun ağırlığı altına gömülüyoruz; nicelik bollukla, zenginlik mutlulukla karıştırılıyor. Leona Helmsley'nin köpeği geçen yıl 12 milyon dolar kazanırken Ohio'da bir çiftçi olan Dean McLaine 30.000 dolar kazandı. Her birimizin beyninde büyüyen deliliğin devasa bir göstergesi. Para ve silah taşıyan maymunlarız. De Niro'nun Raging Bull'da ringde olduğu sahneler. Heaven Can Wait'te Warren Beatty'nin Bir fincan kahve içmek ister misiniz? diye sorduğu anda Julie Christie'nin yüzü. East of Eden'da James Dean'in felç geçirmiş babasının yatağının başında otururken hemşireye dışarı çıkmasını söylemesi. Touch of Evil'da Marlene Dietrich'in O nazik bir adamdı demesi. Scout'un, To Kill a Mockingbird'de Hey, Bay Cunningham demesi. Nic Cage'in Matchstick Men'de eczanede kafayı ve Vampire's Kiss'te hamamböceği yediği anlar. Chinatown'un son sahnesi. Rob Steiger'ın The Pawnbroker'da Porto Rikoluya altın hakkında anlattıkları. Brando'nun The Godfather'da o korkutucu portakal dişlerle ölüşü. Emperor of the North'ta Lee Marvin yük vagonunun altında giderken Borgnine'ın onun kıçında sektirdiği çelikler. Yine Touch of Evil'da oteldeki Dennis Weaver'ın küçük bir ağaca tutunarak Ben gece adamıyım demesi. Ox-Bow Incident'taki idam. Blade Runner'da Rutger Hauer'in ölürken yaptığı konuşma. Zorba'da Anthony Quinn'in sahildeki dansı. Nicholson'ın The Witches of Eastwick'te, kadınların vodoo bebeğine iğne batırmasıyla kilisede tüylerle kaplanması. Mel Gibson'ın Blue Heeler'ının Road Warrior'da okla vurulması. The Exorcist'taki Rachel'ın Bu suçsuz günahsız yavruya yardım eder misin, Peder? diye sorması. Treasure Island'da, meyhanedeki kör adam. Frankenstein'daki, Canavar'ın kız çocuğunu nehirde boğmasından sonraki sahne. İkinci Dünya Savaşı sırasında bir Japon yük gemisi torpido yemiş ve gövdesinde büyük bir delikle Tokyo Limanı'nın dibini boylamış. Yaralı geminin yüzeye çıkarılması sorununu çözmek için bir mühendis ekibi bir araya getirilmiş. Bulmacayı çözmekle görevli mühendislerden biri, çocukken bir Donald Duck çizgi filmi izlediğini, orada da okyanusun dibinde bir tekne ve teknenin gövdesinde delik olduğunu söylemiş. Diğerleri şüpheyle gülmüşler, ancak uzmanlardan biri denemeye istekliymiş. Tabii, yirmi milyon pinpon topunu Tokyo'dan başka nerede bulabilirsin ki? Derken bunun mükemmel bir çözüm olduğu ortaya çıkmış. Toplar gövdeye monte edilmiş ve gemi yüzeye çıkmış. Bazen çözümler tamamen farklı bir bakış açısından bulunur; ayrıca, imkansız gibi görünen şeyler karşısında kendine inanmalı insan. Robbie Robertson etiketli, son derece gizemli bir güzelliği olan bir tane. Cırcır Böcekleri. Gerçekten, cırcır böcekleri söylüyor... Bunu ilk duyduğumda... Viyana Çocuk ya da bir Mormon Tapınağı Korosu'nu dinlediğime yemin edebilirdim. Dört bölümlük bir armoni gelir, salınan bir koro panoraması. Ardından bir ses duyulur ve der ki, Dinlediğiniz şey cırcır böceklerinin sesi. Yavaşlatılmış olmaları dışında hiçbir şey değiştirilmemiştir. Kulaktan silinmez bir deneyim. Bunu Charlie Musselwhite'a dinletmiştim ve bana cebimden bir leprikon çıkarmışım gibi bakmıştı. Jim Jarmusch bir keresinde bana şöyle demişti: Hızlı, ucuz ve iyi... Bunlardan iki tanesini seç. Bir şey hızlı ve ucuzsa iyi olmaz, ucuz ve iyiyse hızlı olmaz, hızlı ve iyiyse ucuz olmaz. Hızlı, ucuz ve iyi... ilham almak için iki tanesini seçin. 1. Otoparkta... gerçek bir güzellik: arabaların bıraktığı yağ lekeleri. 2. Brezilya'da... hurda tahtadan yapılmış tahtlara benzeyen ayakkabı boyama standları. 3. Reno-Nevada'da... rehinci dükkanı penceresindeki takma dişler. 4. Hapishanede... harika bir akustik. 5. Tulsa-Oklahoma'daki havaalanında... olabilecek iyi yemekler. 6. Fatima, Portekiz'de... çoğu hediyelik eşya dükkanı. 8. Bir Morrissey konserinde... bir Chicano kitlesi. 9. Washington DC'de... en büyük yoksulluk. 10. Çin Mahallesi'ndeki boş bir çöplükte... Bakteri kelimesinden oluşan şarkısını söyleyen güzel bir operacı sesine sahip evsiz bir adam. 11. İskoçya'da... Teksas aksanıyla konuşan Çinli bir adam. 12. Arizona'da... kuru bir nehir yatağında olabilecek en iyi gece uykusu. 13. St. Louis'te... kırmızı pantolon giyen bir sürü insan. 14. New York City'de... güzellik abidesi atlar. 15. Baltimore-Maryland'de... 1890'da bir hakim, cinayetle suçlanan, suçlu bulunan ve diğer yarısından oluşan bir jüri tarafından mahkum edilen ve sonra serbest bırakılan bir adamın duruşmasına başkanlık etmiş. Hakim duruşmanın sonunda ona Suçlu olduğunuz su götürmez beyefendi, ancak masum bir adamı hapse atamam demiş. Anladınız mı, katil siyam ikiziymiş. 16. Bir midyede, vücuduyla orantılandığında... gördüğüm en büyük penis. Tom, etimolojiye ilgin var. 2000 Dolarlık bir soru: Bedlam kelimesinin kökenini söyle. Beytüllahim kelimesinin zamanla bozulmasından geliyor. Londra'nın dışındaki Beytüllahim'deki Aziz Meryem Hastanesi'nden. Hastane 14. yüzyılın sonlarında akıl hastalarını kabul etmeye başladı. 16. yüzyılda tamamen tımarhaneye çevrildi. Bedlam kelimesi de her türlü tımarhane ve dolayısıyla da her tür gürültülü karmaşa sahnesi için kullanılmaya başlandı. Duyduğum şeyleri yanlış duymamı sağlayan işitsel bir stigmatizmim var... ses illüzyonları duyuyorum. Sanırım ADD diyorlar. Beynimde bir çırpma teli var; söylenenleri alıp kuşdiline dönüştürüyor ve bana öyle aksettiriyor. Vodviller. Bir sürü farklı kültür ve tuhaf melezliklerin bir karışımı. Delta blues gitaristleri ve Hawaii sanatçılarının bir araya gelmesi slide gitarın Afrika kökenli Amerikalı saydığımız bir dil olarak benimsenmesiyle sonuçlandı. Ama bu biraz çapraz-bir-etkileşimdi, çoğu kültür gibi. Tüm kültürler gibi. George Burns özellikle sevdiğim bir vodvil sanatçısıydı. Kuru ve soğukkanlı, meraklı ve komik... kendisi ne derse desin. Dans da edebiliyordu. Ülkeyi yönetmeyi becerebilecek yegane insanların taksi şoförlüğü ve saç kesmekle meşgul olması çok kötü derdi. 1. Havaalanlarındaki asimetrik dönen bagaj bantlarının sürtünmelerinden gelen yüksek perdeli o ses; devasa bir şarap bardağının kenarında dolaşan devasa ıslak bir parmak gibi. 2. Sokak köşesi evanjelistleri. 3. Manhattan'da kazık çakıcılar. 4. Karımın şarkı söyleme sesi. 5. Atların, trenlerin gelişi. 6. Okul çıkışında çocuklar. 7. Aç kargalar. 8. Orkestranın hazırlanması. 9. Eski kovboy filmlerinde salon piyanoları. 10. Hız treni. 11. Ön farların pompalı tüfekle patlatılması. 12. Buzların erimesi. 13. Matbaa baskı makineleri. 14. Transistörlü radyoda maç dinlemek. 15. Apartman penceresinden gelen piyano dersi sesi. 16. Eski yazar kasalar; ca ching! 17. Benzin-canavarı arabalar. 18. Step dansçıları. 19. Arjantin'deki futbol kalabalığı. 20. Beatbox. 21. Sis düdükleri. 22. Yoğun bir restoranın mutfağı. 23. Eski filmlerdeki haber merkezi odaları. 24. Fillerin geçişi. 25. Pastırmanın kızarması. 26. Bando takımı. 27. Klarnet dersleri. 28. Victrola pikap. 29. Boks çanı. 30. Çin düşünce yürütme tarzı. 31. Pinball makineleri. 32. Çocuk orkestraları. 33. Troleybüs zili. 34. Havai fişekler. 35. Zippo çakmağı. 36. Buharlı org. 37. Çelik bass davullar. 38. Traktörler. 39. Stroh kemanlar. 40. Susturuculu trompet. 41. Tütün müzayedecileri. 42. Müzikal testere. 43. Teremin. 44. Kumrular. 45. Martılar. 46. Baykuşlar. 47. Bülbüller. 48. Güvercinler... Dünya her zaman müzik yapmayı sürdürür. 1. Bir arabanın arka koltuğunda gözünün üzerinde sinek dolaşan ölü bir adam. 2. Herhangi bir uçuştaki türbülans. 3. Siren-çakar kombinasyonu. 4. Geceleri belalı mahallelerde silah sesleri. 5. Havanın karardığı, yağmurun başladığı o anda araba motorunun çalışacakmış gibi yapıp çalışmaması. 6. Kapanan hapishane kapısı. 7. Pasifik Kıyısı Otoyolu'nda keskin bir virajdan geçerken şoförün kalp krizi geçirip ölmesi ve o sırada arka koltukta olmak. 8. Postacı olmak ve kuduz olmuş, dişlerini gösteren bir Doberman'la karşı karşıya kalmak, yanında kemik falan olmaması ve onun senin kıçını ısırmak istemesi. 9. Bir filmde saatli bombayı durdurmak için yeşil kablo mu mavi kablo mu durumunda kalmak. 10. McCain'in kazanması. 11. Makineli tüfekli Almanlar. 12. Memurlar, ofisteki memurlar, memur olmak. 13. Deredeki buzun içine düşmek, akıntıyla sürüklenmek ve tam yüzeye çıkacakken üzerinde buzdan bir çatı olduğunu fark etmek. The Imaginarium of Dr. Parnassus'ta Şeytan'ı canlandırmıştım; herhangi bir şeytan değil, Şeytan. Neden benim düşünüldüğümü bilmiyorum. Kilisede büyümüş biriyim sonuçta. Gilliam ve ben The Fisher King zamanında tanıştık. Onun insanlar arasında devasa bir aurası vardı ve ben onun filmlerine hayrandım. Munchausen'i yüz kez izlemişimdir. Brazil gerçek bir sanatsal zirve. Brothers Grimm geçen sene en sevdiğim film oldu. Sahnelerimin çoğunda Christopher Plummer ile birlikteydim, Dr. Parnassus'u o canlandırıyordu. Plummer yeryüzünün en büyük aktörlerden biri! Onu izlemeyi ve ondan öğrenmeyi huy edindim. Gerçek bir yıldız ve bir centilmen. Gilliam ise bir impresaryodur, bir kaptan, bir sihirbaz, bir diktatör, bir dahi ve dünyanın sonu geldiğinde kayıkta yanınızda olmasını isteyeceğiniz türden bir adamdır.


Garip nedenlerle futboldan soğumuş durumdayım. Tarikat ve futbol ilişkisi üzerinden, kasaba politikacılığının en güzel örneklerini futbolda görmekten sıkıldığımdan mı yoksa çubuklunun durgunluğundan mıdır bilemem. Eğer entelektüel futbol yazanlarının ve yazarlarının belirttiği gibi futbol ve hayat feci halde birbirine benziyorsa, bu durumu metanetle karşılamak gerekirdi. Ama olmuyor işte. Tribün insanının aklında, ruhunda ve kalbinde öyle bir yerdeki bu oyun, futbola dair olmayan mevzular işe karışınca sosyal çıkarım falan yapmadan reddediyor bünye. 14 Mayıs 1938 yılında, Berlin Olimpiyat stadında, İngiliz Ulusal Takımı, bakın tekrar ediyorum herhangi bir kulüp değil, İngilizler'in ulusal takımı, Almanya ile oynayacakları tarihi maç öncesi hep birlikte nazi selamı veriyor.


Ben bir şey yapmadım diyorum sana! Ne bilim, belki de karıncalar kaçırmıştır. Hayır, ahırı süt basmış, kıyamadım atlara. Ben geldiğimde ölmüşlerdi. Ben sadece üzerlerine gazete örttüm. Çok değil; üç dört günah kadar önce beraberdik. Ben en çok dünyayı özlüyorum. Sen de üstü açık sorular sormaya. Ölümsüzlük iksirini içeceğim. Uzun vadeli bir planım yok. Ölümsüzlük iksirini aşırı dozda içip intihar edeceğim zaten. Hayır, etmiyor. Göremiyorum hiçbir şey. Ben yalnız kalmamak istiyorum, dışarı çıkın lütfen. Hayır. Ben basit geyik avcısıyım. Evet, beni almak için geldiler. Unutmadan söyleyeyim, çay bardağında sigara söndürme bir daha. En az senin ki kadar. Hadi şimdi git. Biraz sevap işle ve gel. Bir daha sakın arabesk dinleme. Ben bir şey yapmadım diyorum sana!


Avam Kahvesi'nde 1991'de kaybettiğimiz Adnan Koyun'u, bilinen adıyla Yadigar Ejder'i, yakın zamanda hakkında Nirengi Kitap'tan yayımlanan Bir Yadigar Ejder Kitabı vesilesiyle anıyor ve yazar Erhan Tuncer'le sohbet ediyoruz.