İstanbul Modern'in Çok Sesli: Türkiye'de Görsel Sanatlar ve Müziksergisinin girişinde yer alan Repertuar araştırma çalışması, Neyzen Tevfik'i ve ney kültürünü, Maide Arel, Cihat Burak, Mahmut Cüda, İbrahim Safi ile Fikret Mualla'nın çalışmaları üzerinden incelemeye açıyor. Sergi, Neyzen Tevfik'in parçalarından derlenen Hiçin Azab-ı Mukaddesi albümünden seçme yapıtlara ve şairin sesinden Geçer şiirine yer veriyor. Çok Sesli sergisi kapsamında, Neyzen Tevfik'in mutlak bir özgürlük arayışıyla temel aldığı hiçlik anlayışının en yetkin örneklerini; tasavvufi bir aşkla inşa ettiği, çeşitli dallardaki üretimlerini merkez alan bir etkinlik düzenleniyor. Usta bir hiciv şairi olan Neyzen Tevfik'in kişiliği, yaşam anlayışı, edebiyatı ve müziğinin konu edinildiği bu etkinlik, Neyzen Doç. Dr. Süleyman Erguner'in katılımıyla gerçekleşecek.9 Ekim Perşembe saat 19.00'da Süleyman Erguner, Neyzen Tevfik üzerine olan uzun soluklu çalışmalarını ziyaretçilerle paylaşacak. Çok Sesli sergisinin girişinde yer alan Repertuar alanında düzenlenecek etkinlik ücretsizdir. 1957'de İstanbul'da doğdu. Neyzen ve Bestekar Süleyman Erguner'in torunu; Neyzen Ulvi Erguner'in oğludur. Babası Ulvi Erguner rehberliğinde, beş yaşından itibaren ney üflemeye ve Türk müziğini öğrenmeye başladı. İlk yurt dışı konserini 1975'te Polonya'da verdi. 1975'te açılan sınavla TRT İstanbul Radyosu'nda ney sanatçısı oldu. 1976-1985 yılları arasında İstanbul Belediyesi Türk Müziği Topluluğu'nda yer aldı. 1986 yılında Ney Metodu'nu, 2005 yılında Rauf Yekta Bey ve Neyzen Erguner kitaplarını yayınlayan Erguner,1994 yılında ise ney albüm literatüründe önemli bir yeri olan Şah Ney albümünü yayınladı. Türkiye Yazarlar Birliği'nce, 1997'de Yılın Sanatçısı seçilen Erguner, 2003 yılında Avrupa Topluluğu'nun Akdeniz Kültürleri ve Müzikleri Projesi bünyesinde gerçekleştirdiği İstanbul I. Uluslararası Ney Buluşması Festivali'nin sanat direktörlüğünü üstlendi ve bu kapsamda Türk ve yabancı neyzenlerle konserler verdi. Girift çalgısını yeniden yapıp, 2010'da dünyanın ilk Girift albümünü yayınladı. TRT bünyesinde ney icracılığı ile Klasik Türk Müziği ve Tasavvuf Müziği koroları şefliğinin ardından, TRT Müzik Dairesi Başkanı olarak görev yaptı ve 2006'da bu kurumdan emekli oldu.


Bu hikayedeki kişiler ve olaylar hayal ürünüdür. Sultan IV. Murad diye biri yoktur. Kostantiniyye diye bir yer asla olmamıştır. Sultan Murad Hazretleri çok hasta. Günbegün eriyor. Hayır, kaslarının o meşhur, acı kuvvetinde bir eksilme yok. Hint emirlerinin tebaasındaki büyücü zanaatkarların elinden çıkma, kurşun geçirmez denilen o filderisiyle kaplı kalkanı bir balta darbesiyle ortadan ikiye ayırıp, çelik levhaları birbirine bağlayan manda sinirinden kayışları savaş meydanında öldürdüğü bir düşmanın bağırsaklarını serer gibi ortaya serdi yenilerde, hıncında bir eksilme yok. Bir oturuşta bıldırcın etiyle doldurulmuş bir kuzuyu, yanında da hükümdardır, günah olmaz iki testi tarçınlı erik şarabını tüketen iştahı, esrikliği gitmedi. Hareminin kadınlarının omuzlarını, boyunlarını morartan gönül coşkunluğu; rahimlerini bu lanetli saltanatın mutlaka birbirlerini boğazlayacak yeni talipleriyle ıslatan erkekliğinin bereketi şahlandıkça şahlanıyor. Sultan Murad Han her zamankinden daha güçlü. Ama Sultan Murad'in içi içini yiyor. Sultan Murad çok hasta. Sultanı, tebaasına bahşettiği acı acıtıyor. Yüreği iki değirmen taşının arasında kalmış da öğütülür gibi; öfkesinin, zalimliğinin ağırlığı altında ezildikçe eziliyor. Selbini emrettiği onca ademoğlu; başını aldırdığı ekabir; yaktığı yıktığı şehirler; sarayın iç avlusundaki küçük havuzun aksettirdiği birer hayal gibi kendisine bakıyor. Sultanın üzerindeki lanet büyük: O her kimin üzerine ne verdiyse, verdiğini alanın üzerindeki ağırlığı kendi içinde hissediyor. Tahmin edersiniz ki; devletin kahredici kuvvetini, saltanatın sorgulanmaz yetkesini tekrar tesis etmek için tüm tebaasına yıllardır görülmedik şiddette cezaları reva gören bir hükümdar için büyük bir lanet bu. Ama Sultan ne yapabilir? Tüm bir imparatorluğun efendilerinin öyle ya, Sultan bu karhanenin tek efendisi olmadığını bilecek kadar akıllı şaşırtıcı bir kibir ve cehaletle görmezden geldikleri yeni Efrenk icatları her geçen gün pazar yerlerindeki tezgahlarda yerlerini alır da ümmet-i Muhammed'in aklını karıştırıp ahlakını bozarken; yıllardır görmedikleri bir ülkenin artık var olmayan refahını korumak için puslu Balkan tepelerindeki sınır derbentlerini bekleyen yeniçeriler hangi hükümdara hizmet ettiklerini unutup çevre köylerden aldıkları beçleri yanlışlıkla Tatar hanlarına, Nemçe voyvodalarına gönderirken; taşra vilayetlerinde kadılar bezirgan, beyler eşkıya, ulema ruhban olup da reaya bunların başındaki hükümdara sabah akşam yakası açılmadık küfürler ederken; Sultan, rüyalarında gördüğü o bentler yıkıp yatağından gürül gürül taşan ırmağın önünde durarak elindeki kılıçla suyun akışını durdurmaya çalışan biri gibi hissediyor kendini. Durdurmak istiyor, ama ne yapabilir, kesip biçmekten başka? Bir kadıyı azlet, yerine daha şerefsiz on tanesi talip çıkıyor. Bir sancakbeyinin kellesini al, bunu fırsat bilen daha zalimleri hemen sancağı malikaneye çeviriyor. Şikayetlere cevap ver, rüşvetlere el koy, istifleri müsadere et; bitmiyor, üstelik bu yolsuzluk alametlerinin düşündürdüğü şu ki, yolsuzluk bu kadar yaygınsa, daha büyük yolsuzluk alametlerinin Sultan'a ulaşmasının önüne geçen düzenbazlar tüm köşe başlarını tutmuşlar demektir belki nispeten önemsiz şikayetleri koyverip geçiriyorlar ki Sultan kendini bir işle meşgul etsin, ara sıra hıncını çıkarabileceği birkaç basiretsiz kurban bulabilsin. İşaretlerin başka işaretleri gösterdiği, o işaretlerin anlamının da yine ilk işaretlerde gizli olduğu bir ağın, bir labirentin içinde dönüp dolaşan kuvvetli ama çaresiz bir boğa gibi; Sultan bazen öfkeyle kafasını duvarlara toslayıp bu sarayı yıkmak, atına atlayıp uzak bir dağ kalesinde yeni bir devlet kurmak istiyor. Ama sanki hasta gibi, çoğunlukla sessiz, sakin, bıkkın bir havası var artık çürüyüşü durduramayacağının farkında? Hala faydasına inanıyor mu, ona karşı koyamayacak zavallıların canlarını almaya, ezmeye, ezmeye, ezmeye? Vezirlerin, beylerin, paşaların, memurların, hadımağaların, cariyelerin, odalıkların, mavi kaftanlı yeniçerilerin, kırmızı cepkenli cebecilerin, sarı sekbanların, beyaz sarıklı hocaların... siyaseten katline? Siyaset, siyaset, siyaset: vicdanını burktukça burkuyor. Ve Sultan, bir yandan artık döktüğü kanların kokusundan iğrenir gibi bunalmış, öte yandan yatağından taşıp akan suyun önünü ancak akıtılacak yeni kanla kesebileceğine inanır gibi, ordularını sahipsiz şehirleri İranlı zındıklarındır diye yakmaya, Kızılbaşların kızıl kanlarını akıtmaya gönderiyor; ama nafile, akıntıya karşı yüzer gibi, kazandığı savaşların hiçbir derde ilaç olmadığı aşikar. Sultan Murad'ın geçici de olsa kendisini bulur gibi olup rahata kavuştuğu bir zaman varsa o da tebdil-i kıyafet edip Kostantiniyye sokaklarına çıktığı zamandır. Sultan Murad, kim olduğunu böyle böyle keşfedebileceğine inanır. Dışarıda, reayanın içinde, herkes gibi biri olunca, kendisi olmak için bir şansı var: Kim olduğunu bilmedikleri için, ona kendisinin hak ettiği gibi davranıyorlar. Kişiyi tanımayan bir çift göz kişiliğin en güzel aynasıdır, der Sultan böyle bir gecenin sonunda. Orada bir birey olarak tanınmanın keyfine erişir. Orada, insanları adam yerine koyar bu makamı gereği yapamadığı ve yapmaması gereken bir şey halbuki. Orada, toy şehzadelik günlerinden bu yana tadamadığı bir sohbetin lezzetine varır. Bu lezzetin öyle kolayca hazmedilemeyeceğini öğrenmesi biraz zaman alıyor, üstelik yeni arkadaşlarından her zaman duymak istediklerini duyduğu da söylenemez. Afyonlu cigaraları birbiri ardına sardıkları, rakı güğümlerinin dibini gördükleri, sonra beraber kahkahalar içinde Sultan Murad'a küfrettikleri bir meyhane yoldaşı sarhoş kafayla ona terbiyesizce el şakaları yapmaya başlayınca, sinirlerine hakim olamayıp, ağır güğümleri, gözkapakları hala kahkahalarla kapanmış kurbanının kafatasında parçaladığı oluyor. Veya, saraydaki tutsak cariyelerin görev icabı kabul ettikleri gövdesi ona mecburiyetten verdikleri zevkle tatmin olmayıp küstah bir sokak fahişesinin kucağına atınca kendisini, erkeklik gücünün samimiyetle takdir edilmesinin keyfine şaşkınlıkla karışık varabiliyor: Senin gibisini görmedim aslanım diyor fahişe, fakat sonra ekliyor: Sultanın iktidarsızlığından bıkan saray cariyeleri senin gibilere çok para veriyor, aklında bulunsun. Fikirlerinin takdir edilmemesi de vaki: Birkaç gece üst üste sohbet ettikten sonra kalenderliğine ve bilgeliğine hayran olup bir ağabey gibi bakmaya başladığı çelebi; birer birer anlattığı fikirlerini merhametli bir gülümsemeyle dinledikten sonra Delikanlı diyor, bu devlet senin bu fikirlerinle yönetilse üç gün daha ayakta kalamaz. O zaman Sultan Murad, tüm korkutucu şöhretine rağmen devleti asıl yönetenin hala kendisi olmadığını; verdiği emirlerin yolsuz memurlar, yeniçeriler, rüşvetyiyiciler, köşetutucular, düzenkoruculardan mürekkep bir makinenin dişleri arasında çiğnenip öğütülerek sanki yeni bir hükümdarın bambaşka emirlerine dönüştürüldüğünü acıyla fark ediyor. Bu, daha da kötüsü, şu anlama gelebilir: Emirlerinin böylece değiştirilerek tanınmaz hale gelmesi sayesinde devletin ayakta kalması hala mümkün ve Sultan saltanatını bu yolsuz makineye borçlu.


Çocukluk kahramanlarımız ilk öpüşmeler gibidir asla unutulmaz. Ne kadar zaman geçse de insanlar ne ilk öpüşmesini ne de ilk kahramanlarını unutamazlar. Hatta hayranı oldukları kahraman bir çizgi roman karakteriyse ve süper güçlere sahipse neredeyse hayatının sonuna kadar o güçlere sahip olmayı zaman zaman diler insanlar. Zaten küçük yaşlarda Corto Maltese ya da Blade gibi karakterler fazla bilinmediği için eldeki kahraman sayısı da bellidir. Superman'i sevenler hep uçmayı düşler. Bazen uçmak ve yükseklere çıkmak gerçek anlamıyla olmasa da gerçekleşir. Ancak o yüksekten çakılmak da vardır hayatta. Hatta Superman olarak çakılmak da vardır, tıpkı Christopher Reeve gibi. Fakat ondan çok önce çakılan bir Superman daha vardı. Belki de Superman'in lanetiyle tanışan ilk oydu. Soyadı Reeves idi. Tıpkı yıllar sonra kendisinin canlandırdığı karaktere hayat verecek gencinkine benziyordu. Hollywood'da kendine iyi bir yer isteyen, yakışıklı bir oyuncuydu. İlk önemli rolünde Rüzgar Gibi Geçti filminde Scarlet'e aşık olan Tarleton ikizlerinden Brandon'u canlandırıyordu. Sonra MGM'in o zamanki en önemli adamı Eddie Mannix'in karısı Toni ile tanıştı. Kısa sürede bir ilişki yaşamaya başladılar. İlişkileri oldukça garipti. Toni ve George birlikte olurken Eddie ve Asyalı metresi de onlara katılırdı. Dörtlü davetlere açılışlara giderdi. Sonra George'a bir ev aldı Toni ve faturalarını ödemeye başladı. George ise kendini göstereceği bir rol istiyordu. Superman'in denemelerine katıldığında amacı kötü adamı oynamaktı ama yapımcılar bu genç, yakışıklı ve atletik yapılı adama başrolü önerdi. Kısa süreceğini düşündüğü rolü kabul etti. Çoğumuz yapmaz mıyız bunu? Sadece o an için başladığımız ve çokça uzun süreler devam eden işlerimiz yok mudur? Kimi zaman iki ay içinde biter diye başlanan bir ilişki yıllarca sürer, kimi zamanda geçici olarak başlanan bir işten emekli olunur. George da kısa sürede bitecek diye girdiği bu işte tüm Amerikalı çocukların sevgilisi oldu. Superman başladığı saatlerde sokaklarda hiçbir çocuk bulunmuyordu. Ne var ki o bunu istemiyordu. Başrollerde oynamak ve sinema yıldızı olmaktı hayali. O zaman ki dizinin senaryolarına, bölümlerine bakıldığında da insanların ne kadar saf olduğunu görebiliyorduk. Superman ilk defa ortaya çıktığında bozulan bir uçak havada asılı duruyor, neresinden sarkıtıldığı belli olmayan bir ipe bağlı adamda o ipte sallanıyordu. Yıllar sonra Superman Dönüyor da yapımcılar bu ilk filme atfen Süperman'i bir uçağı kurtararak döndürecekti. Kıyafetleri gri, siyahtı. O kırmızı mavi pelerini giymesine daha birkaç sezon vardı. O bütün çocukların kahramanıyken mutsuzdu. Sonunda dizi bitti ve başka roller aramaya başladı. Toni'nin yardımıyla İnsanlar Yaşadıkça filminde başrolü aldı ama o kadar demir adam ile özleşmişti ki seyircilerin onu yadırgaması üzerine rolünü kaybetti. Artık yaşlanıyordu ve yapacağı yeni şey yönetmen ve yapımcı olmaktı. Sonra bir hata daha yaptı. Toni ile olan yedi yıllık ilişkisini bitirdi ve Lenore Lemmon ile nişanlandı. İstediği hiçbir şeyi yapamıyordu. Önünde engeller vardı, çoğunu da Eddie yaratıyordu aslında. Sonra bir akşam Lenore ve iki arkadaşının bulunduğu bir partide gitar çaldı. Saat gece yarısını geçmişti. Odasına çekildi. Kendini vurdu. En azından polis kayıtlarına göre. Süper adam bir kurşuna yenik düşmüştü. Oda da üç kurşun deliği vardı. George intihar edecek biri değildi ama ölmüştü. Silah seslerinden çok sonra polis aranmıştı. Ve intiharından kısa bir süre önce arabasının frenleri kesildiği için kaza yapmıştı. Ancak kanıtlanacak bir şey yoktu. Her durumdan kurtulan Superman bu sefer kendi içine düştüğü durumdan çıkamamıştı ya da çıkarılmamıştı. Çelik adam Hollywood'un kriptonit etkili hayatına yenik düşmüştü. Ölümünden sonra neredeyse bütün çocuklar ağız birliği etmişçesine yas tuttular. Onlar hayatlarındaki ilk kahramanı hem de ölümü tam olarak kavrayamayacakları bir yaşta kaybetmişlerdi.


Sürdürülebilir Yaşam Film Festivali, günümüzde birçok birey ve kurum tarafından çokça kullanılan sürdürülebilirlik kavramının soyut ve yoruma açık boyutlarına ışık tutarak neyin sürdürülebilir olduğu veya olmadığına dair dünyanın dört bir yanından örnekler sunuyor. Gerçek hikayelerle ilham vermek, dünyada sürdürülebilir bir yaşam için yapılan çalışmaları, eylemleri, düşünce sistemlerini, uygulamaları, öğretileri, yeni bir bilinç seviyesini ve sürdürülebilir yaşam vizyonunu seyirciyle paylaşarak bireyleri umuda ve sağduyuya davet etmek; onları kendilerini güçsüz kılan bir sistemden sıyrılmaları ve kendi güçlerini keşfetmeleri için cesaretlendirmek amacını taşıyor! 2012 festivalinde izleyicilerimizi 26 belgesel, kısa filmler, konuşmacılar ve müzik performansları bekliyor. Tüm gösterim ve etkinlikler ücretsiz. Sistematik değişim ancak o sistemi oluşturan bireylerin, toplumların ve kurumların eş zamanlı dönüşümüyle mümkün. Bir sistemi oluşturan kitlenin kritik çoğunluğu yeni bir bilinç düzeyine eriştiğinde sistem de dönüşüyor. Bu ise bireylerin içinde bulundukları gerçekliği algılamalarında bir farklılaşma, sistemin bütünündeki neden-sonuç ilişkilerini kurabilmeleri ve düzenin içindeki rollerini görebilmeleri ile mümkün olabiliyor.


Suriye barış görüşmelerinin yapılacağı Cenevre-2 Konferansı'nın tarihi 22 Ocak olarak kesinleşti. Görüşmelere 30'a yakın devletin katılması bekleniyor. ÖSO Generali Selim İdris Cenevre görüşmeleri süresince bile ihtiyaç duyduğumuz silahları temin ederek Esad'ı düşürmek için savaşacağız. Cenevre-2 Konferansı'nın hazırlık sürecine dahil edilmediğimiz için de konferansa katılmayacağız. dedi. Suriye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamayla Suriye'yi temsilen Devlet Başkanı Beşar Esad'in direktiflerini alan bir heyetin konferansa gönderileceğini belirtti. El Kaide ve bağlantılı çeteleri, konferansa katılmayacaklarını katılanları da hain olarak ilan edeceklerini açıkladı. KYK konferansa bağımsız bir taraf olarak katılmak istiyor. Kürtlerin ortak iradesini temsil eden KYK'nin konfernsta Rojava devrimini gündemleştirmek istemesi nedeniyle ABD ve TC devletleri KYK'nin konferansa katılımlarını engellemek istiyor. Rusya başta, Cenevre-2 Konferansı'nda PYD'nin de içinde olduğu Yüksek Kürt Konseyi'nin bulunması gerektiğinin söylese de Erdoğan ve Putin'in görüşmesinin ardından, Rojava'nın KDP temsilcisi olan El Parti'nin Cenevre-2'ye taraf olması konuşulmaya başlandı. Ardından Erdoğan ve Barzani'nin görüşmeleri ve El Parti Başkanı Abdulhakim Beşar'ın Ankara görüşmelerinden sonra yaptığı açıklamalarda TC Devleti ile KDP arasında Rojava'ya karşı bir ittifak oluşturdukları görüldü. Barzani'nin PYD, Rojava'da devrim yaptığını iddia ediyor. Kime karşı kazanılmış bir devrim bu? Tek yaptıkları şey, rejimin onlara teslim ettiği yerlerde söz sahibi olmak diyerek Rojava'da oluşturulan geçici hükümeti tanımaması ve TC Devleti'nin Yüksek Kürt Konseyi ile yaptığı görüşmelerde bağımsız olarak değil SMDK içerisinde katılın demesi, TC Devleti ve bölgede söz sahibi olmak isteyenlerin Rojava devriminin temsilcilerini Cenevre-2'de görmek istemediğini ise açıkça gösteriyor. PYD konferansta kendisinin de içinde bulunduğu Yüksek Kürt Konseyi'nin tarafsız olarak Cenevre-2'ye katılmasını ve böylece Kürtlerin ortak bir iradeyle temsil edilmesi gerektiğini savunuyor. Demokratik Öğrenci Dernekleri Federasyonu'nun yaın zamanda Boğaziçi Üniversitesi'nde Rojava Devriminin Aşamaları başlığıyla düzenlediği panele görüntülü konuşma ile canlı bağlanan Salim Muslim Cenevre-2'nin Kürtler açısından bir Lozan'ın tekrarı olmasına müsaade edemeyiz, konferansta Rojava devrimi ortak irade ile temsil edilecek. Ama bize karşı ittifak oluşturanlar bizi Cenevre-2'de görmemek için çabalıyorlar şeklindeki açıklamasıyla Kürtlerin olmadığı ve Rojava devriminin konuşulmadığı bir konferansın geçerli olmayacağını belirtiyor. Cenevre-2 Konferansı'nda çıkar birliği için ittifak oluşuran ABD, Rusya, İran, TC ve KDP bu konferansta Kürtlerin kendi istedikleri şekilde, SMDK içerisinde katılmalarını ve Rojava devriminin konferanta kesinlikle konuşulmamasını istiyorlar. PYD ise Rojava devrimine karşı oluşturulan bu çıkar ittifağına kendisini dayatarak, Rojava halkının iradesini Cenevre-2'ye kabul ettirmek istiyor. Rojava devrimine karşı çıkar ittifakı kuran güçler, birbirleriyle kulisler yaparak Rojava'nın konferansa dahil olmasını engellemeye çalışsalar da, KDP başkanı Mesut Barzani'nin söylediğinin tam tersine, Rojava'da halkın öz-yönetimine dayalı devrim zaten meşrudur. Rojava'da özgür yaşamlar örgütlenmeye, devrim büyümeye devam edecektir. SMDK içerisinde 15 tane İslami cihadcı örgütün koalisyondan ayrılmasıyla beraber güçsüzleşen ve meşruluğu sorgulanan SMDK'nin içerisine Mesut Barzani'nin başkanı olduğu KPD'nin desteklediği El Parti katıldı. SMDK Kuşatma altındaki bölgelere yiyecek ve sağlık yardımı ile Esad rejiminin tutukladığı insanları serbest bırakması ön koşullarının gerçekleştirilmesi halinde Cenevre-2'ye katılacaklarını belirtmişti. SMDK Başkanı Ahmed el-Carba Arap Birliği ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada Cenevre-2 için henüz karar vermediklerini söyledi. Ayrıca SMDK İran'ın konferansa katılmasına da karşı çıkıyor. BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi İbrahimi, Tahran'da İran Dışişleri Bakanı ile biraraya gelerek Cenevre-2 için hazırlık görüşmesi yaptı. Bu süreci Yeni Suriye Cumhuriyeti oluşum süreci olarak adlandıran ikli, SMDK'nin de Esat rejiminin de konferansta olmasını istiyor. İran'ın ABD, Çin, Rusya, İngiltere, Fransa ve Almanya ile nükleer program üzerinde anlaşmasının ardından, İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevat Zarif Cenevre-2 Konferansı'na davet edilmeleri halinde hiçbir ön koşul sürmeden katılacaklarını belirtti. Bu yazı Meydan Gazetesi'nin 15. sayısında yayımlanmştır.


İngiliz besteci John Tavener'ın Three Surrealist Songs/Üç Sürrealist Şarkısında, sözleri Edward Lucie-Smith yazmış. Toplamda dokuz dakika süren şarkılar, Rene Magritte, Max Ernst ve Salvador Dali için, Türkçe'de ilk kez... Önce dinle, sonra söyle.


Skop dergi Ali Artun'un editörlüğünde hazırlanan Sürrealizm Yaşıyor dosyasını yayımladı. Dosyada biri çeviri olmak üzere dört yazı bulunuyor. Rafet Arslan Postmodern Zamanlarda Gerçeküstücü Devrim yazısında gerçeküstücülüğü oluşturan elementlerin köklerinin Breton'dan çok daha eskiye dayandığını dile getiriyor ve ekliyor ve bu tarihi günümüze kadar taşıyor. Skop üç bölümden oluşuyor: Skop Dergi, Skop-Bülten, ve Skop-Duyuru. Skop Dergi, konuları önceden açıklanan dosyalar üzerinde yoğunlaşıyor. Bir 'dergi' formatında olmakla birlikte henüz bir periyodu yok. Skop-Bülten, dosya konularıyla olduğu kadar, Skop'un içeriğine uygun diğer konularla da ilgilenen makalelere, sergi/tez/kitap tanıtımlarına ve eleştirilere yer veriyor. Skop'a gelen, medyada ve kurumsal yayınlarda yer verilmeyen haberler de Bülten'de yayınlanıyor. Skop-Duyuru, okurların ilgisini çekebilecek yayınları, internet sitelerini tanıtıyor, etkinlikleri duyuruyor, onlara çağrılar yapıyor. Tabii hepsi yetebildiğimiz kadar ve katkılarınız ölçüsünde.


Gerçek hayatta olmayabilir ama Japon sinemasında her şey mümkündür. Özellikle, en akıldışı şeyler. Kendisini kuş sanan bir aile babası, her gün karısını öldürmekten dolayı hayatından bezmiş bir ressam, brokoliyi bile azarlamaktan çekinmeyen bir kiralık katil ve daha bir çok garip olay/karakter. Bunların hepsi aynı filmde olursa bir de, tadından yenmez. O ki, film muhabbetleri sırasında duyulma ihtimalinin çok yüksek olduğu En sevdiğin film? sorusuna vereceğim cevapla aynı ismi taşıyan film, Survive Style 5+. Türkçeye çevirilmiş haliyle söylemek gerekirse, Hayatta Kalmanın 5 Yolu. SS5+, birbirinden ayrı 5 olayın ve birbirinden garip bir çok karakterin, farklı bir şekilde birleşiminden oluşuyor. En yukarıda bahsettiğimiz ressamın ve karısının, Office Space benzeri bir hipnoz faciasından sonra kendisini kuş sanan baba ve ailesinin, karmaşık ilişkili 3 kişilik hırsızlık çetesinin, cin fikirli ama berbat reklamlar yazan bir kadının ve bütün bu insanları bağlantı noktasında duran, Amerika'dan transfer bir kiralık katilin yolları komedramatastik şekilde kesişir. Bu kesişme bizim için pek hayırlı olmaz tabi. Bir süre sonra sürekli şaşırıp kahkaha atmaktan sıkılır bir hale geliyorsunuz. Ardından gelen karmakarışık duygu silsilesinden sonra, Cake I will survive çalmasıyla başlayan kapanış sahnesinde gözyaşlarınızı tutamayabilirsiniz. Tabi, akan gözyaşlarını elleriyle tutmaya çalışan manyaklardan değilseniz. Neyse... Daha fazla iğrençleşmeden bu paragrafı kapatalım. SS5+, özünde reklam ve klip yönetmeni olan Gen Sekiguchi'nin ilk ve tek uzun metrajlı filmi. 2004 yılından beri başka film çekmemiş olması çok üzücü. Başrolde, Electric Dragon 80.000 V'den tanıdığımız Tadanobu Asano oynuyor. Filmin en önemli rolünde ise Lock, Stock and Two Smoking Barrels ile gaddar adamlığını tescillettirmiş eski futbolcu Vinnie Jones var. Ve en şaşırtıcısı, kılıbık sert medya patronu rolünde oynayan Sonny Chiba. Japon Absürd Sineması'nın bütün eserlerinde olduğu gibi, SS5+'ın müzikleri Tarantino filmlerini aratmayacak derecede güzel. Bazı sahnelerde müzik ve film tamamiyle bir bütün halde. Özellikle, hikayedeki karakterlerin radyoda aynı şarkıyı dinledikleri sahnede.


40 yıllık kişisel müzik tarihinin son beş yılında solo çalışma yapmamış Brian Eno, yanına aldığı klavyeci Jon Hopkins ve gitarist Leo Abrahams ile Small Craft on a Milk Sea isimli albümüyle geri dönüyor. Brian Eno, elektronik müziğin en özgün çalışmalarını sunan ingiliz plak şirketi Warp bünyesinde Kasım ayı sonunda çıkacak albümde emprovize çalıştıklarını ama bir yandan kendilerini gelişigüzel kaptırmadan, belirli bir mantıksal anlayışla hareket ettiklerini söylüyor. Brian Eno'nun albümde sorumlu olduğu enstrüman ise bilgisayar olarak gözüküyor. Eno, tıpkı yaşamımızda olduğu gibi, artık makinelerin, işlemcilerin ve bilgisayarların üretimi altında farklı yaşamlar sürdüğümüzü, artık makinelerin hayatlarını yaşadığımızı söylüyor. Kes yapıştır ya da geri al gibi bilgisayar komutlarının dünyasında, Eno'nun deyimiyle, odaklanmanıza yardım edecek, düşünmenize imkan sağlayacak bir müziğin peşinde, gerçek bir modern müzik efsanesinin yeni albümüne kulak verilmeli.


Yazın miskinliğini atmanın belki de en güzel seçeneği yağmurların başlamasıyla şehre sonbahar renkleri katan sergileri gezmek. İstanbul' a isyan bayraklarını çeken sürrealistler bu yıl listenin başında yer alıyor. İstanbul Modern'de de Eylül'ün 10'unda başlayan Suyun Bir Arada Tuttuğu başlıklı sergiyle Avusturyalı Sammlung Verbund Koleksiyonu gezilebilir. Henüz gidip ziyaret edemedik, neyse ki 11 Ocak 2009'a kadar vaktimiz var. Serginin başlığı Lawrence Weiner'ın 1993 tarihli bir eserinin adı ve sergide görülebilir. Verbund Koleksiyonu, 2007 yılında Viyana'da Museum Für Angewandte Kunst'ta sergilendikten sonra ilk kez Avusturya dışında çıkıyor ve özellikle daha önce Türkiye'de hiç sergilenmemiş eserlerden oluşturulmuş. Kısaca sanatseverler için kaçırılmaz bir fırsat. Koleksiyonun sergilenen 116 eseri geniş bir yelpazeden; heykel, fotoğraf, video, film, çeşitli enstalasyonlar, vs. Eserlerin sahibi 39 isim ise heyecan verici: Nil Yalter, Şener Özmen, Cengiz Tekin, Cindy Sherman, Jeff Wall, Ernesto Neto, Francis Alys, Nan Goldin, Sarah Lucas, Fred Sandback, Eleanor Antin, Cecil Beaton, Johanna Billing, Valie Export, Ursula Mayer, Urs Lüthi, Gabriel Orozco, Loan Nguyen, Ed Ruscha, Markus Schinwald, Simon Starling, Gillian Wearing, Lawrence Weiner ve Francesca Woodman ve Gordon Matta-Clark bunlardan bazıları. Alanında isim yapmış sanatçılarla, genç ve az tanınan sanatçıları bir araya getiren sergi, 70'li yıllardan günümüze değişen, gelişen sanat akımlarını daha yakından tanımamızı sağlacak, çağdaş sanat tarihinin 40 yılını değerlendirmeye de fırsat bulacağız. Sammlung Verbund işbirliğiyle gerçekleştirilen sergi, kimlik arayışları, feminist yaklaşımlar gibi alt başlıklarıyla Performans ve sanat ve mekan ilişkisinin, yıkımdan yapıma süreçlerin incelendiği Mekanlar-Yerler olarak iki bölüme ayrılıyor. Serginin sponsoru Enerjisa ve destekçileri ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Tepta Aydınlatma, Marshall, Mas Matbaa, Acarlar Makine ve Borsa Lokantaları A. Ş.


19. Yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı topraklarına dahil ve yapım aşamasında olan Süveyş Kanalı'nın Akdeniz'e açıldığı yere dev bir heykelin dikilmesine karar verilmişti. O dönemde Mısır'da Osmanlı'ya bağlı olarak hüküm süren Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın soyundan gelen 'Hıdiv' unvanlı valiler bulunmaktaydı. O dönemin Mısır Valisi Said Paşa'a, Fransız mühendis Ferdinand de Lesseps'e 1854'te hazırlattığı ve Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayacak olan Süveyş Kanalı projesinin onaylaması için Osmanlı hükümdarına sunmuş, 12 yıl boyunca Sultan Abdülaziz projeyi onaylamamıştı. Bu kararda emparyalist devletlerin yaptığı baskılar büyük rol oynamıştı. Said Paşa, İstanbul'un tasdikini beklemedi ve 1854'ün 30 Kasım'ında Fransız mühendise projenin hayata geçirilmesi için gerekli şirketin kurulması iznini verdi. Said Paşa ile kanalın mühendisi olan Ferdinand de Lesseps arasında 1854'te varılan anlaşmanın çok ilginç bir maddesi vardı: Kanal'ın Akdeniz'e açıldığı yere dev bir heykel dikilecekti. Heykel, firavunlar zamanının giysilerine bürünmüş bir kadın şeklinde olacak ve elinde Asya'nın ışığının Mısır'dan geldiğini sembolize eden bir meşale tutacaktı. Kanal inşaası için Sultan Abdülaziz'in ödediği paralar arasında yapılacak olan heykelin masraflarının bir bölümü de yer almaktaydı. 350 parçadan oluşan heykelin yapımı tamamlanmış ve Mısır'a nakledileceği zamanı beklemekteydi. Said Paşa'nın ölümünün ardından yönetimi ele alan vali, Müslüman bir memlekette böylesine büyük bir heykelin dikilmesinin halk arasında hoşnutsuzluk yaratacağını düşünerek heykelin Mısır'a getirilmemesi talimatını verdi. Süveyş Kanalı 1869 Kasım'ında dünyanın dört bir tarafından gelen davetlilerin katıldığı büyük ama heykelsiz törenle açıldı. Amaçlanan ama dikilmesi gerçekleştirilemeyen heykel Paris'te bir depoya kondu ve tozlanmaya terkedildi. Bir dönemini depoda geçiren heykel Fransız Hükümeti'i tarafından Amerikalılar'a beslenen dostluğun daima hatırlanması amacıyla bir hediye gönderilmesine karar verdi. Bakır ve çelikten yaptığı heykel, İsere' adındaki bir Fransız gemisine yüklendi ve 4 Kasım 1885 günü New York'a ulaştırıldı.


Hindu kültüründe iyi şans getirdiğine inanılan, bir anlamda Anadolu'daki nazar boncuğuyla anlamdaş olan bir sembolün, bir diktatörün elinde dünyaya korku salan bir imge olmasının hüzünlü hikayesi. Kutsal Hindu metinlerinde Brahma ya da samsara, yeniden doğuş, şans anlamına gelen swastika sembolü, Hitler yüzünden, etkisini 21. yy'da bile sürdüren bir korku imgesi olarak popüler kültüre yerleşti. İkinci dünya savaşına Finlandiya hava kuvvetleri de uçaklarında bunu resmi sembol olarak kullanıyordu ve bu hareketin Nazilerle hiçbir ilişkisi yoktu. Fransa'daki Amiens katedraline yolunuz düşerse, orada da yerde swastika sembolü görebilirsiniz, çünkü batı mimarisinde de sıklıkla görünen bir semboldü. Ayrıca Orta Amerika'da Panama'ya bağlı bir konfederatif devlet olan Kuna Yala'nın bayrağı da, yerel mitolojiyi yansıtan bir swastikayla süslüdür.


Pink Floyd'un kurucusu, asit ve saykodelik müziğin ilham perisi Syd Barret 60 yaşında göçüp gittiğinde, Pink Floyd basın sözcüsü grubun üzüntülü olduğunu bildirdi. Başka bir yol deneyelim diyen Syd iki albüm sonrasında boşluğa gözlerini dikip öyle kalınca gruptan ayrılmak/atılmak zorunda kalmıştı. Adına yapılan albümler dünyada milyonlarca satarken o huzur içinde evinde oturup resim yapmayı ve mahallesindeki manavdan meyva seçmeyi tercih etmiş, mutlu olduğunu düşünmek istediğim bir hayat sürmüştü. Hep müzisyen olarak hatırlanan Syd Barret, resim yapmayı tercih ettiği tüm bu uzun yıllar sırasında, bir not defterine, yaklaşık 12 sayfada, sanat tarihini özetlemiş. Vefatından sonra internet üzerinden de satışa çıkan eşyaları arasında bulunuyordu. Syd Barrett'ın sanat tarihi özetine buradan ulaşabilirsiniz.


Sylvia Plath, 11 Şubat 1963'te, ikinci kattaki odalarında uyumakta olan çocuklarının yanına süt ve kurabiye bıraktıktan sonra, odalarının kapı boşluklarını içeri gaz girmeyeceğinden emin olmak için battaniye ve bantla kapattı. Mutfağa gidip kafasını fırının içine sokarak intihar etti. Yeats de aynı evde intihar etmişti. İntiharından sadece altı ay önce, 30 Ekim 1962 tarihinde Harvard College kütüphanesinde, kendi şiirlerini okuyup kaydetmişti. Şiirleri dinlerken, arka plandaki sesleri hayal meyal duyabiliyoruz. Gelip geçenler var. Plath'in hafifçe çevirdiği sayfalar. Odadaki dinginlik hissi. Sanki Sylvia ile yanyanayız. Fısıltılara karışan ahşap çekmecelerin seslerinde, sanki Plath ile birlikte kayboluyoruz bu dünyadan. Plath'in şiirlerin okurken ses tonundan anlıyoruz ki, Plath şiirlerini değil kendini okuyor, acısını okuyor. Onun ruhunun çağrısına dikkatlerini vermeyecekler uzak dursun, diğerleri ise, umarız ki bir çiçeğin cesaretine sahip olurlar. Plath tıpkı şiirindeki Lady Lazarus gibi, kendi küllerinden doğuyor, 2010 yılında, hala bu dünya aynı diyor. Sylvia Plath'in sesinden Daddy, Ariel ve Lady Lazarus dinliyoruz. Kaydın yapıldığı 30 Ekim 1962 tarihi, Plath'in 30. doğumgününden üç gün sonraydı. Belki de hayatının en önemli günlerini yaşıyordu diyorlar. Şair kocası Ted Hughes'dan ayrılmış ve o Ekim ayında daha sonra ARIEL isimli kitabını da oluşturacak şekilde, en az 26 şiir yazmıştı. Annesine o ay şöyle demişti: Yaşamımdaki en iyi şiirlerimi yazıyorum, ismimi duyuracaklar... Pulitzer Ödülü alacağını da düşünüyordu, ki almalıydı, ancak tüm büyük şairler gibi, belirli noktaları tutmuş iktidar odakları Plath'e hiçbir ödül vermedi. Ölümünden sonra da. Tıpkı Ece Ayhan gibi, ödülsüz şairlerdendi, sınıfta en arka sırada oturanlardandı. Bilemiyorum. Oldukça küçük yaştan beri yazdım. Sanırım ilkokul şiirlerini sevdim ve belki de aynısını yapabileceğimi düşündüm. İlk şiirimi, ilk yayımlanan şiirimi yazdığımda 8,5 yaşımdaydım. Boston Traveller'da çıkmıştı. Sanırım sonrasında daha profesyonel oldum. Doğa sanırım. Kuşlar, arılar, bahar, sonbahar ve haklarında pek tecrübe sahibi olmayan bir kişiye hediye sayılabilecek tüm konular hakkında. Sanırım baharın gelişi, tepemizdeki yıldızlar, ilk kar bunların hepsi bir çocuğa küçük bir şaire verilebilecek en güzel hediyelerdi. Belki çok Amerikanvari olacak ama, mesela Robert Lowell'ın Life Studies gibi çığır açan çalışmalarından oldukça etkileniyorum. Bu gibi çalışmalar oldukça ciddi, çokça kişisel ve duygusal tecrübelere giriyor ki kısmen tabu gibi hissediyorum. Robert Lowell'ın şiirleri akıl hastanesindeki tecrübeleri hakkında örneğin, ilgimi çok çekiyor. Amerikan şiirinde böylesi enteresan, kişisel ve tabusal konuları son dönemde keşfetmekteyim. Özellikle kadın şair Ann Sexton, ki anne olarak tecrübelerini yazmaktadır, şiirleri tam bir el işçiliği örneği. Aynı zamanda duygusal ve psikolojik derinliği de var. Sanırım oldukça yeni ve heyecan verici geliyor bana. Biraz garip bir durum ama olabilir tabi. Bence dil söz konusu olduğunda Amerikalıyım. Aksanım amerikan konuşma tarzım Amerikan, eski stil bir Amerikalıyım. Belki de bu nedenle İngiltere'deyim ve hep burada olacağım. Beni en çok etkileyen şairler de amerikalı. Hayranı olduğum İngiliz şair çok az. Aynen katılıyorum. Cambridge'deyken genç hanımların gelip Yazmaya nasıl cesaret ediyorsun? Hatta nasıl yayınlayabiliyorsun cesaret edip de, böylesi dehşet eleştiriler, sert eleştirmenler ve tepemizde dolaşan sözlere rağmen diye konuşuyordu. Benimle sıradan bir Amerikalıymışım gibi konuşuyorsun. Oysa benim köklerim Alman ve Avusturyalı. Dolayısıyla, çalışma kamplarına olan ilgim kendine özgü biçimde yoğun. Ayrıca, bir bakımdan ben politik bir insanım ve bu yönüyle de ilgimi çekiyor. Tarihçi değilim tabi. Ama giderek kendimi tarihle daha çok ilgilenir buluyorum ve giderek daha fazla tarih okuyorum. Napolyon'la çok ilgileniyorum, savaşlarla, Birinci Dünya Savaşı'nda Gelibolu'daki savaşlarla ilgileniyorum. Sanırım yaşım ilerledikçe tarihle daha çok ilgileniyorum, yirmili yaşlarımın başında o kadar ilgim yoktu. Çok az var. Sıralamakta zorlanıyorum gerçekten. Okuldayken modernlerden çok etkilenmiştirm. Dylan Thomas, Yeats, Auden gibi. Auden'a deliriyordum hatta, yazdığım her şey Auden stilindeydi. Şimdi ise geriye dönüyorum. Mesela Blake'e bakmaya başladım. Bir de tabi ki, birinin Shakespeare'den etkilendim demesi küstahça ama öyle. Bir kez Shakespeare okuduysanız, artık tamamdır. Eğer başka bir şeyler yapıyor olsaydım doktor olmak isterdim. Yazar olmanın tamamen zıttı gibi sanırım. Ama küçükken en iyi arkadaşlarım hep doktorlar oldu. Beyazları giyip dolaşarak, doğmuş bebekleri ya da kesilen kadavraları görebilirdim. Çok etkileyici. Ama kendimi iyi bir doktor olmak için gerekli olan o noktaya gitmek için gerekli disiplini sağlayamazdım. Doğrudan müdahele edebilmek, iyileştirmek, dokunmak daha çok bana göre. Belki de şunu söyleyebilirim, doktorlar hakkında bir yazar olduğumda, doktor olmaya göre daha çok mutluluk duyuyorum.


1952 yılında Cambridge'ın hemen dışındaki araziyi temizleyen inşaat işçileri temizlik sırasında kurşun kaplı bir tabut içinde yün kefen sarılmış bir iskelet buldular. M. S 4. Yüzyüzyılda yaşamış Romalı zengin bir kadına ait olan iskeletin yanında onu kemiren farelerin de kemikleri bulunuyordu. İskelet, daha sonra Cambridge Üniversitesi Arkeoloji ve antropoloji müzesinde sergilenir. Sylvia Plath 1955- 57 yıllarında Cambridge Newnham kolej günlerindeyken müze ziyaretinde iskeleti görür ve ondan etkilenerek 'All the Dead Dears' isimli şiirini yazar sonradan. Our own grist down to its bony face. How they grip us through think and thick, To prove it. As I think now of her hand, Reach hag hands to haul me in, Soon: be it by wakes, weddings, Fit for those outlaws to ride home on, And tack of the clock, until we go,


What we call the beginning is often the end. And to make an end is to make a beginning. The end is where we start from. - T. S. Eliot T. S. Eliot Nobel ödülü almış, Britanya'nın en güçlü figürlerinden biriyken, Leeds'li bir genç kızı işe alır: Valerie Fletcher. Valerie, o dönemde 22 yaşındadır ve 14 yaşında ilk Eliot okumasından itibaren şaire kafayı takmıştır. Aradan sekiz yıl geçince, Valerie 30 yaşındayken, şair 60'larının sonundadır artık, T. S. Eliot Valerie'ye evlenme teklif eder. Valerie kabul eder. Şairin pişmanlığı, Valerie'nin ondan hoşlandığını daha erken farkedememiş olmaktır. T. S. Eliot'ın ilk evliğiliği bir felaketti. Mental problemleri olan ilk eşiyle yaşadığı sıkıntılı yıllarda, T. S. Eliot önce Britanya'ya göç etmiş, sonra vaftiz olup kiliseye katılmış, alkolik olmuş ve bir kez de kendini binadan atarken son anda kurtarılmıştı. İlginçtir, ilk eşi Vivien sancılı geçen yıllar sonrasında akıl hastanesine kapatılmayı kabul ettikten sonra, 1949 yılında hayatını kaybederken, Valerie'nin T. S. Eliot'ın hayatına çalışanı olarak girmesi de aynı yıla denk gelmiştir. Valerie ve T. S. Eliot, uzun süre ilişkilerini etraflarına belli etmemişler. Valerie, yüzüğü kimin verdiğini bile söylememiş. İkili, ara sıra hediye gelen kırmızı güller ve başbaşa birkaç kadeh içkiyle vakit geçirmişler. 1965 yılında, Valerie'nin sekreter olarak alınmasından 16, sevgilisi/eşi olmasından sekiz yıl sonra, Valerie'nin annesini ziyaret ettikleri bir yolculuğun ertesinde, T. S. Eliot'ın zaten bozulmuş sağlığı onu ölüme götürür. Peter Ackroyd'un aktardığına göre, T. S. Eliot ölürken aynı ismi sayıklayıp durmuş: Valerie..


Bu sabah bunu bir kez daha yaptım. Uyandığımda tavanı seyrettim gıcırdayan ranzamın ikinci katından. Avuçlarımı sürmeye çalıştım pürtüklerine. Hızlı hızlı sürtmeye çalıştığımda parmaklarımdan içime doğru garip bir ürpertinin dolaştığını fark ettim. Uzunca bir süreden sonra bunu ilk kez yaşıyordum. Farklı bir şeydi ama sanki hep bunu yaşamış gibiydim. İşaret parmağımı bir süre sonra hissetmedim. Alüminyum pencerenin üzerinden apartmanları, iri iri dizilmiş apartmanları kamuflaj yaparak sadece gökyüzüne odaklandım. Hava bulutsuzdu bugün. Ama kapalıydı. Hamletvari avucumu iyice gerdim, kaldırıp hemen başımın üstündeki ışığa yönlendirdim. Bir süre kafamı da yastığın yardımıyla geriye doğru büktüm. Pencereden gökyüzüne doğru uçacağımı düşündüm bir an için. Ama yüksekten çok kötü korkuyordum. Ayaklarımın ucunu Guernica' nın bit pazarından aldığım sararmış kopyasına değdirirken kağıdın ucunu ayak parmağımla kaldırmaya çalıştım. Doğruldum sonra. İçimle birlikte ranzada sallanıp gıcırdamaya başladı. Dirseklerimi dizlerime yapıştıracak kadar çok esnedim. Göğsümün tam ortasındaki sesi pencereye doğru salar gibi -ters bir hareketle- ayaklarımı ranzadan sarkıtarak mutlu olmayı denedim. Tam karşımdaki masanın üstüne atlasam diye düşündüm. Ama yok, bu kadar heyecana gerek yok. Ayaklarımı serin gri seramiklerin üstüne bıraktım, şiddetliydi yer. Kan dolaşımını vücudumun bütün eklemlerimde hissederken masamla kapatmaya çalıştığım turuncu duvardaki devasal çiçekleri gördüm. Suluboya. Bunu annem yapmıştı benden habersiz. Kızmıştım anneme ama o günkü sinirimi sindirmemi başarmıştı bu özensiz çiçekler. Sanki masanın ortasından fışkıran cüretkar bir tablo gibiydi. Görüntüyü hantal masamla kapatmakla bir an için hata ettiğimi sandım. Ama böyle daha güzel görünüyordu. Kapıya doğru yöneldim. Ev bir hayli sessizdi. Ürkütücüydü hol. Üzerimde bir şey yoktu. Göğsümün garip bir şekilde fazlaca tüylendiğini fark ettim. Mutfağa doğru ilerlerken göğsümü kaşıdım. Duvardaki gibi pürtükler yaratmıştı kıllar. Balkon pencereleri tellerle kapalıydı; bunu hiçbir zaman sevemedim. Pencereyi yanlamasına itip açtım. Apartman bahçesini seyrettim bir süre. Balkon demirleri soğuktu. Bağırıyordu çıplak duvarlar. Uzakta kargalar da aynı hareketi yapıyordu havada, bir bütün gibi. İçimde sıkışan tablodan ayrıldım.


Japonların kara mizahta berbat olduğunu söyledi. Bende ise kara mizah duygusunun var olduğunu. Üçüncü olarak ise ikimizin de bileklerinin ipince olduğunu söyledi. Bunu söylerken takside aniden bileğimi kavradı, belki kendince kara mizaha kapıldığı bir anındaydı, bilemiyorum. Bana Japonya'nın Andy Warhol'u filan diyorlar, utanıyorum. Mishima da kendisine İngiltere'de Japonya'nın Oscar Wilde'ı, ABD'de ise Japonya'nın Truman Capote'si dediklerini söylerdi ve eklerdi, biz Japonların böyle benzeşim duygusu yoktur.


Tales of Mystery and Imagination, Alan Parsons Project'in Edgar Allan Poe anısına hazırlanan unutulmaz bir albümdür. 1976 yılında yayınlanan çalışma, avangart ataklarıyla, popülerlik ve bilinmezlik arasında dolanmıştır. Albümdeki The Raven'da aktör Leonard Whiting vokalleri üstlenir. Alan Parsons da bir vokader ile eşlik eder. The Raven, bir dijital vokaderın kullanıldığı ilk rock şarkısıdır. The Fall of the House of Usher'ın girişi, Claude Debussy'nin 1908-1917 yılları arasında bestelediği La chute de la maison Usher isimli operadan alıntıdır. Albüm orjinal olarak yıllarca plak formatında kaldıktan sonra, 1987 yılında Parsons'ın tekrar üzerinde yaptığı çalışmayla, Orson Welles'in Edgar Allan Poe tanıtımı yaptığı kısımlar, yayınlanmamış şarkılar, The Raven'ın demo versiyonu ve Edgar isimli, tamamlanmamış ve hiçbiryerde yayınlanmamış şarkının da eklenmesiyle iki CD olarak tekrar yayınlanmıştır. Birinci CD'de albümün 1976 yılındaki orjinalini, ikinci CD'de ise 1987 yılında yeniden yapılan master çalışması ve bonusları bulabilirsiniz.


Pera Film, sezon kapanışını Grayson Perry: Küçük Farklılıklar sergisi kapsamında düzenlediği Tam Benlik: İngiliz Sinemasında Cinsiyet ve Kimlik temalı filmlerin gösterimleri ile yapıyor. 27 Mayıs Çarşamba günü başlayan gösterimler izleyiciyi cinsiyet, kimlik ve deneyimlere odaklanan özgün hikayeler arasında bir yolculuğa çıkarıyor. Pera Film'in Grayson Perry: Küçük Farklılıklar sergisi kapsamında düzenlediği Tam Benlik: İngiliz Sinemasında Cinsiyet ve Kimlik programı Pera Müzesi'nde 27 Mayıs'ta başladı. 28 Haziran'a kadar devam edecek programda toplumsal cinsiyet, kimlik ve farklı kişisel deneyimlerden oluşan hikayeleri konu alan on film gösterilecek. İngiliz yönetmen Neil Crombie'nin En İncesinden Bir Zevkle adlı belgesel filmi ile başladı. Üç ayrı bölümden oluşan filmde Grayson Perry anlatıcı ve oyuncu olarak rol alıyor. Perry filmde, İnsanlar satın aldıkları şeyleri niye tercih eder?, Niye belli bir şekilde giyinirler? ve Bu tercihleri yaparken kendileri hakkında ne söylemeye çalışırlar sorularına yanıt arıyor. İngiliz sinemasından farklı yönetmenlerin filmlerinin yer aldığı programda ayrıca Neil Crombie'nin Grayson Perry: Kimsin Sen?, Julian Jarrold'un Müstehcen Çizmeler, Geoffrey Sax'ın Kadife Dokunuşlar, Neil Jordan'ın Plüton'da Kahvaltı, Peter Strickland'ın Burgundy Dükü, Hong Khaou'nun Sevgilinin Ardından, Andrew Haigh'ın Hafta Sonu, Steve McQueen'in Utanç, Dan Murdoch'ın Genç Trans Güzellik Kraliçesi, Kim Longinotto ve Jano Williams'ın Rüya Kızları ve Şinjukulu Erkekler adlı filmleri ile Maskeli Leydi filminin, 1945'te Leslie Arliss, 1983'te de Michael Winner tarafından çekilmiş iki ayrı versiyonu da gösterilecek. İngiliz Sinemasında Cinsiyet ve Kimlik başlıklı seçki, aslında bizi toplumlardan bağımsız olarak, cinsiyet ve kimlik konuları üzerine düşünmeye davet ediyor. Seçki aynı zamanda, transcinsel ve transseksüel bireylerin yanı sıra toplumsal baskılar karşısında kimliklerini, toplumsal cinsiyetlerini gizleme ihtiyacı duyanların da karşılaştığı gerçeklik ve zorlukları sorgulayacak. İstanbul LGBTİ Onur Haftası ile aynı dönemde olması ile de dikkat çeken program, Haziran ayının sonuna kadar devam edecek. 1945 yılı yapımı olan Maskeli Leydi'nin filme adını da veren başrolündeki kötü kadın Margaret Lockwood, bir asilzadenin sırf heyecan için gizlice yol kesip silahlı soygun yapmaya başlayan karısını canlandırıyor. 18.4 milyon izleyiciyle, aynı döneme ait yapımlar arasında en yüksek hasılatlı filmlerden olan The Wicked Lady, 1940'ların sevilen Gainsborough melodram serisinin bir parçası. Senaryosu Magdalen King-Hall'un The Life and Death of the Wicked Lady Skelton adlı romanından uyarlanmış; söz konusu roman ise Londra-Birmingham yolu üzerinde bulunan Markyate köyünün büyük toprak sahiplerinden birisinin karısı olan Lady Katherine Ferrers hayatı üzerine anlatılan hikayelere dayanıyor. Filmin, 1983 tarihli ve Michael Winner'ın yönettiği bir yeniden çevrimi de bulunuyor. 1945 yapımı silahlı soyguncunun, Michael Winner imzalı, üzerinde çok uğraşılmış yeniden çevriminin başrolünde Faye Dunaway, yardımcı senarist koltuğunda ise 1945 tarihli orijinal filmin yönetmeni Leslie Arliss bulunuyor. Dunaway'in canlandırdığı Lady Barbara Skelton, sevgilisi Kaptan Jerry Jackson ile beraber soygunculuğa başlayan bir asilzadedir. Lady Barbara ile Jackson'ın sevgilisinin birbirlerini kırbaçlayarak kıyafetlerini son derece stratejik bir şekilde yerleştirilmiş şeritler halinde parçaladıkları ünlü sahnede Winner'ın müstehcen bulunan kısımları kesmeyi reddetmesi filmin yayınlanmasını geciktirmiştir. Yazar Kingsley Amis ve yönetmenler John Schlesinger, Karel Reisz ve Lindsay Anderson'un sahnenin müstehcenliğine karşılık taşıdığı toplumsal değeri ifade etmesi sayesinde sahne filmdeki yerini korumuştur. Kuşaklar boyu aynı aile tarafından işletilmiş geleneksel erkek ayakkabıları üreten bir fabrikanın sahibi olan Charlie Price çok sevdiği işinin sona ermesi tehlikesiyle karşı karşıyadır. Fabrikanın kapanması, yerel halkın iş bulma imkanlarına da büyük bir darbe vuracaktır. Price'ın tesadüfen karşılaştığı gösterişli kabare yıldızı Lola onu, işini ayakta tutabilmesi için fabrikanın üretimini çeşitlendirmesi gerektiğine ikna eder. Ancak Lola ve arkadaşları gibi travestiler için çarpıcı çizmeler üretmek hiç de düşündüğü gibi bir iş olmayacaktır. Gerçek olaylardan yola çıkan bu sıcak ve neşeli komedi, tüm hayatları boyunca uyum sağlamak için çabalayan insanların bir anda gerçekten de aykırı durmaya karar verdiklerinde neler olduğunu gözler önüne seriyor. Alışılmamış bir aşk hikayesini üç bölümde anlatan Tipping the Velvet, 1890'ların kontrollü ve korseli ortamında bir ingenue olan Nan'ın yolculuğunu aktarıyor. Erkek kıyafetleri giyen kadınlar, aktörler ve kendilerine eşlik edecek kadınların peşinde olan varlıklı kadınlardan oluşan cinsel açıdan yüklü bir dünyayı keşfe çıkan Nan, sonunda gerçekten sadece kendisine güvenebileceğini öğrenecektir. 1970'lerde geçen Plüton'da Kahvaltı, tüm sevecenliğinin ardında oldukça çetin ceviz bir genç adam olan Patrick Braden'ın maceralarını konu ediniyor. Doğum yeri olan İrlanda'nın küçük bir kasabasında henüz bebekken terk edilen Patrick, erken yaşlardan itibaren farklı olduğunun bilincindedir. Çekiciliği ve zekasının yanısıra, kimsenin ve hiçbir şeyin onu değiştirmesine izin vermeyişiyle bu sert ortamda hayatta kalmayı başarır. Yönetmen Neil Jordan, genç bir erkeğin yüzündeki gülümsemesi ve herkesin içindeki iyiliğe olan sarsılmaz inancıyla, karşılaştığı sıkıntıların üstesinden gelerek yetişkinliğe adım atışına dair bu esprili ve dokunaklı hikayeyi aktarırken gerçeküstü ve büyülü bir masal örüyor. Ödüllü yazar ve yönetmen Peter Strickland'ın tekinsiz Berberian Ses Stüdyosu ve Katalin Varga'nın ardından çektiği yeni filminden erotizm ve endişe damlıyor. Cynthia ile Evelyn her gün basit ve kışkırtıcı bir ritüeli yerine getirir ve bu adet hep Evelyn'in cezası ve zevkiyle biter. Varlıklı amatör kelebek uzmanı Cynthia'nın gönlünde yatan daha geleneksel bir ilişki olunca, hizmetçi Evelyn'in erotik takıntıları kısa sürede ilişkiyi kırılma noktasına götüren bir bağımlılığa dönüşür. Jess Franco'nun üslubundan esinlenen Burgundy Dükü, karanlık bir çürümüşlüğü anlatan, iç gıcıklayıcı, gotik bir melodram. Bu filmde cinsellik ve / veya şiddet içeren sahneler yaşı küçük izleyiciler için uygun olmayabilir. Ben Whishaw, senaryo yazarı ve yönetmen Hong Khaou'nun, yaşamın bizi bir araya getiren yönlerini keşfetmekle ilgili bu samimi ve etkileyici ilk filminde dokunaklı ve incelikli bir performans ortaya koyuyor. Günümüz Londra'sında geçen filmde Kamboçyalı-Çinli bir anne, oğlunun zamansız ölümü üzerine yas tutmaktadır. Birdenbire bir yabancının ortaya çıkması ile hayatı alt üst olur. İkili, ortak bir dil konuşmadıkları için iletişim kurmakta çok zorlanır. Bir tercüman vesilesiyle yavaş yavaş sevdikleri adamla ilgili anılarını bir araya getirirler ve aynı dili konuşmasalar da ortak üzüntüleri ile birbirlerine bağlandıklarını fark ederler. Filmin ilk gösterimi geçtiğimiz yılın ocak ayında Sundance Film Festivali'nde yapıldı. İngiliz sanatçı Steve McQueen, muhteşem ilk filmi Açlık'tan sonra heyecanla beklenen bu yırtıcı cinsel drama için, olağanüstü oyuncu Michael Fassbender ile yeniden bir araya geliyor. Bir seks bağımlısının yüksek itibar ve vahşi taraf arasında ip üstünde yürümesini resmeden bu kışkırtıcı drama, anti-kahramanının, bugünün New York'unda karşısına çıkan her kadının dalından koparılmaya hazır bir meyve olarak görerek, fethetmeye yönelik sonu gelmez öfke ve coşkusunu gözler önüne seriyor. Delice çekici, fakat zalimce soğuk bakan gözlerle bu takıntılı Kazanova, dengesiz kız kardeşinin beklenmedik ziyaretiyle kendisini engellediğini fark eder. Kardeşinin dengesizliği, onun da kendi problemlerini fark etmesini sağlayacaktır. McQueen'in biçimsel olarak muhteşem, cüretkar, cinsellikle yüklü, çarpıcı, güzel ve bir o kadar da rahatsız edici filmi, şüphesiz izleyiciyi tedirgin etmeye ve aynı zamanda Fassbender'ı güncel film oyuncuları listelerinde ön sıralara taşımaya kararlı. Jackie Green'in adı eskiden Jack'ti ama o aslında bir kız olduğunu tüm hayatı boyunca biliyordu. Yanlış bir bedende doğmuş olma, doğuştan gelen bir bozukluktu; onun deyişiyle Bir et beni gibi. Jackie 16 yaşında dünyanın en genç trans kadını oldu. Jackie şimdi 18 yaşında ve Miss England olmayı kafasına koymuş. Kendisiyle ilk tanışmada bıraktığı duygu, insanların kendisine nasıl baktıklarına dair ister beğen, ister beğenme tavrıyla alıngan ve kendine güveni tam bir teenager. Ancak güzellik yarışması kampından başlayarak Miss England jüri üyelerini şaşırtmak için çabalamasına uzanan yolculuk sırasında, ne kadar kırılgan olduğu da görünür. Çevresinin zorbalığından intihar girişimlerine, ameliyattan podyuma, Jackie'nin gerçekte olduğu gibi kabul görmek için giriştiği cesurca mücadeleyi takip ediyoruz. BBC yapımı olan bu etkileyici belgesel, Japonya'nın en başarılı müzikal tiyatro kumpanyalarından Takarazuka Revüsü'nün gösterişli dünyasına bir kapı aralıyor. Erkeklerin yönetimindeki Takarazuka Müzik Okuluna her yıl binlerce genç kız başvurmakta. Bunların arasından seçilip okula kabul edilenler, yıllar süren aşırı disiplinli ve dünyadan soyutlanmış bir varoluşun ardından erkek veya kadın rollerinden birini seçerek revüye katılabiliyor. Dream Girls, toplumsal cinsiyet, cinsel kimlik ve bugünün Japonya'sında kadınların deneyimlediği çelişkilerin içyüzüne dair ilgi çekici bir bakış sunuyor. Rüya Kızları'nın yapımcılarının bir sonraki filmi olan Shinjuku Boys, Tokyo'daki New Marilyn Club'da host olarak çalışan üç onnabe'yi konu alıyor; onnabe'ler kendilerini lezbiyen olarak tanımlamasalar da hayatlarını erkek olarak yaşayan ve kadınlarla ilişki kuran kadınlar. Chicago Film Festivalinde Silver Hugo ödülünü kazanan belgesel günümüz Japonya'sında kadın cinsel karmaşıklığını ele alan dikkate değer bir yapım. Selfielere doymuş kültürümüzde bir sanatçının tüm kargaşalığı aşıp bizi tek bir eserde sonraki kuşaklar için bizi tanımlayacak bir imge resmetmeyi denemesi yeni bir anlam kazanıyor. Bu filmlerin her birinde Grayson Perry, kendini tanımlamak zorunda oldukları bir anla yüzleşen farklı bir Britanyalı ile vakit geçiriyor ve onlardan edindiği izlenimleri damıtarak birer portre yaratıyor. Modellerin bazıları minyatürlere, bazıları büyük halılara, heykellere esin kaynağı oluyor ve bazıları da çömleklere işleniyor ancak eserlerin hepsi de belgeselin yayınlanmasıyla eş zamanlı olarak National Portrait Gallery'nin kalıcı koleksiyonunun yanında sergilenmekte. Her film boyunca izleyici Perry ile birlikte yeni bir modeli tanıyacak ve filmin zirve noktasında Perry'nin gözünden kendilerine bakmak için her modelin kralların, kraliçelerin, generallerin ve politikacıların arasından sıyrılıp geçmelerine tanıklık edecek. Modeller arasında genç bir trans erkek, Kuzey İrlandalı loyalistler, eski kabine üyesi Chris Huhne, sağır ebeveynler, yeni müslüman olmuş biri, Alzheimer hastası bir çift ve X-Factor ile Celebrity Big Brother adlı televizyon şovlarının yarışmacılarından Rylan Clark bulunuyor.


Bazıları, yeryüzünün yapılması ve tüketilmesi en kolay besin maddelerinden olan makarnayı alır, kaynar suyun içine atar, yumuşadıktan sonra sudan alıp tabağa koyar ve üzerine ketçap, mayonez veya bilimum sosumsu malzeme döküp kısa sürede tüketir. Bazıları ise makarnayı bardakla ölçerek alır, ona uygun minumum seviyedeki suyu tencereye boşaltır, suyun içine daha önceki tecrübeleri sonucunda ulaştığı en uygun miktardaki tuzu döker, sonra makarnayı ekler, suyu hiç süzmesine gerek kalmadan tencereden alıp tabağa boşaltır ve yerinde ve mevsiminde aldığı türlü baharatlarla hazırladığı sosu üstüne döküp önce koklayıp derin bir nefes alır ve yavaş yavaş, tadını çıkara çıkara yemeye başlar. Eğer siz de onlardan biriyseniz yazıyı okumaya devam edebilirsiniz. İlk gruptakiler dağılabilirler. İnsanların tam da Spagetti ve Western'den sıkılmaya başladıkları anda, dünyanın en uzak doğusundaki Japonlar, Noodle Western'le çıkageldiler. Sene 1985'ti ve Sukiyaki Western Django'nun çekilmesine daha 22 yıl vardı. Ama o bile benzer diğer filmler gibi, Tampopo'daki betimlemelere çok uzaktı. Evet, garip isimli güzel filmimiz Tampopo. Ve ne yazık ki, bi öğrenci bi tam popo esprisi ilk defa 1986 yılında bir Türk tarafından yapıldı, o yüzden sakın denemeyin bile. Crocodile Dundee görünümlü Japon'umuzu, acıkıncaya kadar kamyonda iyice yoğurun. Sonra onu, geceden beri mutfakta bekletmiş olduğunuz hanım kızımızın noodle'ıyla besleyin. Ki, filmimizin güzel olması için bu noodle'ın tatsız tuzsuz olması çok önemli. Ardından ikisini zorlu bir arayışa sürükleyin, en iyi noodle'ı bulma arayışına. En iyi noodle'a ulaştıktan sonra artık hayattan başka bir beklentisi kalmadığından varını yoğunu bırakıp sokakta yaşayanlara mı dersiniz, arka sokaklarda küçük bir tezgahta çalışan bir dahi mi dersiniz, 77 kuşaktır noodle yapan bir ailenin varisleri mi dersiniz, en iyi noodle'ı yapan her hangi biri olabilir. Tampopo'dan bir bölümle bu haftaki yemek programımızı kapatalım, afiyet olsun. Önce tüm kaseyi gözlemle, biçimine takdir göster, kokusundan zevk al. Yağ taneciklerinin mücevher gibi parıldayışını, şinacku köklerinin ışıltısını, deniz yosunlarının hafifçe batışını, taze soğanların yüzüşünü seyret. İlk önce çubuklarla yüzeyi güzelce okşa. Şefkatini ifade etmek için. Sonra ete birkaç kez dokun, çubuğun uçlarıyla okşa onu, nazikçe kaldır ve kasenin sağındaki çorba kısmına daldır. Burada önemli olan şey Yakında görüşürüz! diyerek ondan özür dilemektir.


''Acıların Kadını'' tabirini duyduğumda herkes gibi benim de aklıma ilk gelen kadındır Bergen. Bir yandan biyografisini okuyorum bir yandan şarkılarını dinliyorum. Sanki ne yaşasa, ya da yaşayacaksa hep onları seslendirmiş. Kendi döneminin müzisyenleri başarılarıyla, başarısızlıklarıyla, röportajlarla gündeme gelirken Bergen'in hayatının yok edilişi manşetlerden haber olmuş. Yalnızca arabesk şarkıcısı acıların kadını demek yetersiz geliyor onun için çünkü kendisi arabeskin bizzat kendisi oluvermiş. Çocukken ve hayatıyla ilgili şeyleri okumadan önce, saçıyla yüzünün bir tarafını kapayarak görmeyen gözünü gizlemesi bana hep sanki öyle doğmuş da sadece bundan rahatsızmış gibi gelirdi. Ne zaman birimizin saçı yüzüne düşse ''Bergen modeli'' şeklinde alay edilirdi çünkü. Bu olaydan sonra medyanın desteğiyle büyüyen şöhreti ve daha da güçlenmesi belki onun acılarını hafifletirken, bizim de toplum olarak her şeye rağmen kabuğuna çekilmemiş bir kadının acısını hiçe saymamıza sebep olmuş olabilir. Ayrıca medyanın lütfettiği şöhret, hayatında aldığı kararlarda söz hakkı sahibi olmasını da sağlamış olabilir. Çünkü onu kezzapla yakan adamdan sonra biriyle beraber olması ateşle oynuyor başlığıyla verilip sonra bıçaklandığında biz demiştik uyarmıştık gibi olması gereken oldu bunda şaşılacak bir şey yok noktasına getirilmiş. Hikayenin sonunu hepimiz biliyoruz. Kimilerine göre katilini affettiği için ölümü de hak etti. Fakat sonuçta erkek sevgisi öldürdü. Bergen'in katili yalnızca yedi ay hapis cezası aldıktan sonra serbest kaldı. Bergen'den bugüne değişen bir şey varsa o da cinayetlerin arttığı. Son 7 yılda %1400 artan kadın cinayetleri kesinlikle hafife alınacak bir oran değilken devlet kadınları hala korumuyor, koruma olanaklarını kadınlardan yana kullanmıyor, katillere ödül gibi cezalar veriliyor. Medyanın erkek dili kadın cinayetlerini desteklemeye devam ediyor.


Dört yıl önce vizyona giren Ezel Akay'ın Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? filmi üzerine Radikal'in iki ekinde Tarih Nerede Biter, Sanat Nerede Başlar, başlıklı bir yazı yayımlamıştım. Yazıda filmde geçen Orhan Gazi karakterinin tarihi bir kişilik ile kurgu kahramanı arasındaki farktan yola çıkarak filmi tartışmıştım. Olaya ideolojik olarak baktığımızı düşünelim ve Mustafa Kemal'i örnek alalım. Kurtuluş savaşı döneminde, Hindistan Müslümanlarında maddi destek sağlamak adına buraya telgraflar çeken ve telgraflarında hadislerden, ayetlerden örnekler vererek yardım isteyen Mustafa Kemal İslamcı mıydı? Batılı işgalcilere karşı Sovyet Rusya'nın yardımını isterken kullandığı sosyalist üslup ve onlara hoş görünmek adına kurdurduğu Türkiye Komünist Partisi'ni düşündüğümüzde Mustafa Kemal için Sosyalist diyebilir miyiz? Peki, savaştan sonra batı sermayesini ülkeye çekmek için attığı adımlara baktığımızda Kapitalist diyebilir miyiz? Mustafa Kemal'in hayatının bu farklı bölümlerine ait film veya dizi çekmek isteyen yapımcıları, yönetmenleri nasıl eleştireceğiz? Mustafa Kemal'i farklı anlattığı için onları de eleştirecek miyiz, eleştirirken kriterimiz ne olacak? Ama sanırım onlara da hadlerini bildirecek Bülent Arınç gibi siyasetçiler çıkacaktır.


Ece Ayhan'ın İngilizceye çevrilmiş şiirlerinden oluşan Blind Cat Black isimli kitaptaki dizeler ve Chris King ile Poetry Scores ekibi tarafından hazırlanan müziklerin eşlik ettiği sürrealist zombi filminin KargArt'ta ve aynı tarihte Çanakkale'de yapılacak gösterimlerine bir hafta kaldı. Biz de bu hafta, bazı Ece Ayhan yazılarıyla, büyük şairi elden geldiğince anmak istiyoruz. Bu bağlamda sözü önce Zafer Yalçınpınar'a veriyoruz. Yalçınpınar ile, hem Ece Ayhan'ın emlak cumhuriyetindeki ortalama idraklılarını, hem de tarihi, müziği ve kötülük toplumunu konuştuk. Bu vesileyle, fikri ve eylemi Kadıköy'den çıkan A3 boyutunda bir fanzinin de, movie gösteriminin yaklaşacağı günlerde Kadıköy'ün belirli yerlerinde karşınıza çıkacağını belirtelim. İçeriğini Yalçınpınar ve Futuristika! ekibinin oluşturduğu, tasarımını İpek Yarsel'in yaptığı ve Ece Ayhan'ı andığımız görsellerin, metinlerin ve filmdeki şiirlerin her iki dilde yer aldığı emprovize fanzin vasıtasıyla sözümüzü söylüyoruz. Artık ayarsınız ya da aymazsınız ey toplum, orasını bilemeyiz. İki şey bir arada olacak; sancak ve davul. 2007 senesine kadar Ece Ayhan'ı unutturmak yönünde belirgin bir çaba vardı. Çünkü edebiyat dünyasının mevcut vasatlığı, edebiyattan nemalanmaya çalışan ortalama idraklılar ve kifayetsiz muhterisler Ece Ayhan'ın şiirinin, yaşamının, poetikasının geleceğe uzanacak kadar yetkin ve sıkı olduğunu fark etmişlerdi. Hatta bu kapsamda Ece Ayhan'ın poetikasının geleceğin şiirini belirlediğini bile düşünebiliriz. Durum böyle olunca Ece Ayhan'ın dirisine yaptıkları gibi ölüsüne de sessizlik suikastı uygulamaya çalıştılar. Zamanında, Ece Ayhan söz konusu kifayetsiz muhteris tipolojisinin üzerinden tank gibi geçmiştir. Vasat edebiyatçıların Ece Ayhan'ı unutturmak yönündeki çabalarına karşı ilk tokat İlhan Berk ile Ece Ayhan'ın mektuplaşmalarını içeren Hoşça Kal adlı kitabın Ece Ayhan'ın ölümünden hemen sonra yayımlanmasıdır. Ardından 2007'de Eren Barış'ın hazırladığı POeLİTİKA adlı kitap da çok önemli bir kırılma noktasıdır. Bu iki kitabın ardından özellikle de Eren'in kitabının ardından- o vasat kesimler Ece Ayhan'ı unutturamayacaklarını anladılar. Şimdilerde ise hemen hemen her alanda olduğu gibi Ece Ayhan konusunda da çeşitli dezenformasyon girişimleri var. Ece Ayhan'ı desteklemediği düşüncelerle, kavramlarla, olaylarla tanıtmaya, yapay bağlamların içerisinde Ece Ayhan'ın adını kullanmaya, hiç olmadık ve yersiz şeylerle Ece Ayhan şiirini ilişkilendirmeye çalışıyorlar... Bütün bu girişimlere karşı verilebilecek en güzel cevabın, atılacak en güzel tokadın Takma Göz, İnsanların Kötüsü, İnfanta, Bir Gemi gibi Ece Ayhan'ın pek bilinmeyen, kitaplarına girmemiş çok özel şiirlerinin tekrardan dergilerde, fanzinlerde ve bazı platformlarda yayımlanması olduğunu düşünüyorum. 1950-1960 döneminde yazılmış, çeşitli dergilerde yayımlanmış fakat Ece Ayhan'ın kitaplarına girmemiş böylesi birçok şiir var. 20-30 adet... Ece, bu şiirlerinin hepsini de E. Ayhan Çağlar olarak imzalamış... Şunu da söyleyeyim hemen, bu yakınlarda İnsanların Kötüsü adlı şiir Underground Poetix'in 6. sayısında yeniden yayımlanacak... Ece Ayhan'ı daha doğrusu Ayhan Çağlar'ı anlamak istiyorsanız, o şiiri mutlaka okumalısınız ve içselleştirmelisiniz. Bir de, tabii ya, Chris King'in Blind Cat Black adlı sürrealist zombi filminin Türkiye gösterimi çok önemli... Çok sıkı, oturaklı ve yerinde bir tokat... Bakın, dünyanın öbür ucunda bir taife Ece Ayhan'ın şiirlerini, neye ulaşmaya çalıştığını kavrayabiliyor, fakat bizim edebiyat ortalığımız bilerek edebiyat ortamı demiyorum- hala Ece Ayhan'ın evrenselliğini kabullenemiyor... Bile bile anlamazlıktan geliyorlar filan... Hayret yahu, işte sana bir kötülük dayanışması! Buradan, Kötülük yağmuru meselesine gelelim... Kendisiyle yanmış, kalb ve vicdan sahibi, sahici insanlar oldukça o yağmurun bir sele dönüşmeyeceğine eminim! Hemen öncelikle şunu belirtelim; Ece Ayhan, tek başına, tarihin derinliklerine nüfuz etmiştir ve kendini bu derinlikte bulmuştur. Tıpkı metamorfoz geçirmemiş veya diğer balık türlerinden daha az metamorfoza uğramış bir iskorpit balığı ya da familyasının canavar benzeri, korkutucu, tarih öncesi görüntüsü gibi... Yaşadığı dönemde karakter aşınmasına uğramamış tek edebiyatçı diyebiliriz Ece Ayhan için... Ece Ayhan'ın mülkiye mezunu bir mülki amir olarak altı sene boyunca görev yaptığını da aklımıza getirelim. Ben bu noktayı çok önemsiyorum. Bugünkü iktidar karşıtı kesimler Ece Ayhan iktidara paydaş olmuştur aslında diye hileli bir bakış geliştiriyor. Bugünkü iktidar yandaşları ve paydaşları ise dolaylı olarak şöyle diyor; Ece Ayhan bizdendir. Bizim gibi, tüzüklerle çarpışarak büyümüştür. filan... İki yaklaşım da yüzeysel... Zaten, Ece Ayhan söz konusu olduğunda onu yakınsama mantığıyla ele almak ya da durumcu ilişkilendirme benzeri şeylerle yola çıkmak topyekün bir hatadır. Hatadır çünkü Ece Ayhan mevcut pazarlara en uzak çiftçidir ve ona göre pazarın yapısını, pazardaki şeylerin değerini belirleyen -kendisi gibi- pazara en uzak çiftçilerdir. Ricardo'nun iktisat teoremini kendisine örnek alır ve kendi yaşamının marjinal faydasını, marjinalitesini böyle ifade eder. Ece Ayhan'ın aradığının, işaret etmeye çalıştığının doğucul ya da batıcıl bir düşüncenin türevi olduğunu da düşünmüyorum. Bunlardan sıyrılmıştır Ece Ayhan... Ece Ayhan'ın temel karşıtlığının bir insanlık anlayışıyla ilgili olduğu aşikardır. Ve Ece Ayhan'ın kafasındaki uygarlık, insanlık ve duyarlık seviyesinin, bütünlüğünün batıcıl ve doğucul düşünceden çok ileride, en uçta farklı bir noktada oluştuğunu görüyoruz. Her şeyden önce gaddarlık ve sinsiyet karşıtıdır Ece Ayhan... Mülki amirlik yaptığı dönem onun düşüncelerini bu konuda daha da pekiştirmiştir, toplumun -kendi deyişiyle topluluğun- hakikatini görmüştür, hissetmiştir. Böylelikle, yaşadığı deneyimler ya da içselleştirmeler sonucudur ki kimse mülkiyetin teorik ve uygulamalı kötülüklerini Ece Ayhan'dan daha iyi bilemez. Kaçamak bir cevap vereyim bu soruna... Hala orta ikiden ayrılan çocuklar var. Eh durum böyle olunca tarihi düzünden okuyanlar ve onlara zarfsız kuşlar gönderenler de olacaktır. Basitçe, haklılığın inadı diye bir şey vardır ve öyle ya da böyle gaddarlığa karşı yaşamın ve tarihin vicdanı olarak varlığını sürdürecektir. Hikaye bu kadar basit aslında. Bakın, Ece Ayhan seçkinci biri değildi. Özellikle de maddesel çevresinde, yaşamının görünen kısmında... Ancak bildiği, düşündüğü, araştırdığı, imlediği şeyler hem o dönemde, hem de şimdilerde seçkin diyebileceğimiz, bambaşka şeylerdi. Mülkiye'de iyi bir eğitim almıştı, sinemaya, deneysel müziğe çok düşkündü. Çeşitli vesilelerle Avrupa'yı da görmüştü. Her tarihsel konuda çok meraklıydı. Avrupa ve Osmanlı tarihinin göz ardı edilmiş dehlizlerini, gediklerini filan çok iyi biliyordu. Yani, tarihi doğru okuyordu. Fransızca ve Osmanlıca biliyordu. Dünyada, ikinci dünya savaşına kadar diplomaside Fransızca hakimdir. Bu nedenle birçok tarihi belgeyi ve olayı Fransızca'dan inceleyebilmiştir, sosyolojik kavramları da Fransızca üzerinden içselleştirebilmiştir. Osmanlıca bildiği için de, Osmanlı İmparatorluğu üzerinden gelişen doğuyu da, kendi tarihimizi de doğru okuyabilmiştir... Bunlar onu entelektüel anlamda çok kuvvetli kılmıştır. Yıllar sonra bunu fark ettim. Karamsarım ama benim karamsarlığım Ece Ayhan'ınkine benziyor; akkor! Daha önce de söyledim, merak edenler kömürün elmasa dönüşmesi meselesini, hikayesini araştırsın. Söyleyecek fazla bir şey yok... Sonuçta, Ece Ayhan, kendi deyişiyle, bayrağı dikmiştir. Artık ayarlar ya da aymazlar, orasını bilemeyiz. Ece Ayhan hem sancakla hem de davulla isyan etmiştir. Gelecek için, düzayak çivit badanalı bir kent kurmak adına isyan etmiştir. Hayatını da bu isyan ve kovgunluğun ruh hali belirlemiştir.


Gregoryen takvim ya da Miladi takvime göre 2010 yılının 33. Haftası, 228. ile 234. günleri arasında yaşanan dünyevi gelişmeler... ABD'de kadınlara oy hakkı tanındı.


Graf Zeppelin'in hava gemisi, 21 gün süren dünya turunu tamamlayarak Lakehurst'a döndü.


Amerika Birleşik Devletleri, Japonya'nın Nagazaki şehrine atom bombası attı: yaklaşık 70.000 kişi o anda öldü. Üretimi Alcatel Aerospatial Space Industries tarafından yapılan Türkiye'nin ilk uydusu Türksat 1B, Fransız Guyanası'ndaki Kourou Üssü'nden fırlatıldı. Böylece Türkiye, uzayda uydusu olan 18 ülke arasına girdi. Tramvaylar ilk kez 1842 yılında Amerika'da, 1854'te Avrupa'da ve 1860'da İngiltere 'de görülürken İstanbul'da 3 Eylül 1869 tarihinde Tophane-Ortaköy hattında çalışmaya başlamıştı. 11 Ağustos tarihinde 92 yıldır hizmet eden, yolcuları bir yerden bir yere taşıyan tramvaylar seferden kaldırıldı. İstanbul Moda'da ilk tenis kortu açıldı. Çin Halk Cumhuriyeti'nde Mao Kültür Devrimini ilan etti. Çin Kültür Devrimi, tam adı Büyük Proleter Kültür Devrimi, Bolşevik Devrimi'nin amacından uzaklaştığı kanısına varan Mao, Büyük Atılım'ın neden olduğu ekonomik çöküntüden kurtulmak amacıyla da uyguladıkları programlara karşı duyduğu kuşkunun karşıt hareketi olarak bu devrimi başlattı.


Saşa Mişurin ile yine Dostoyevski hakkında konuştuk. Tabii ki film hakkında önce yazılmalı, nasıl yönetileceği konusunu konuşmak için çok erken. Dostoyevski romanlarının filmini yapmanın hiç mi hiç anlamı yok. Adamın kendisi hakkında bir film yapmalıyız. Kişiliği hakkında, tanrısı, şeytanı, çalışması hakkında. Tolya Solonitsin'den harika bir Dostoyevski olur. Aydınlık Günü de yapabilsem ne iyi olur! Büyük bir olasılıkla o flashback ve normal sahnelere göre yan siyah-beyaz yarı renkli olacak. Dostoyevski için de en azından malzeme toplamaya başlamak iyi olacak. Karaborsadan kitap da temin eden Hippopotam adlı bir tip varmış. Dostoyevski'nin günlükleri de dahil toplu eserleri 250 ruble. Mutlaka almalıyım. Liuka Fayt ilk Dostoyevski kitaplarım sete getirdi. : Cornfeld ve Remizov'un Dostoyevski üzerine yaşadıkları, makaleler (1921) Kızının yazdıkları, L. Dostoyevski (1922) 1883 basımı toplu eserlerinin ilk cildi. İkinci karısı A. G. Snitkina'ya mektupları evde. Dostoyevski mum ışığında okurmuş. Lamba sevmezmiş. Çalışırken çok sigara içip arada sırada da koyu demli çay içermiş. Karama zofun yaşadığı Staraya Russya kentinden başlayan ve monotonluk la devam eden bir yaşam. En sevdiği renk denizin dalgaları. Kadın kahramanları hep o renkte giysiler giyer. Yavaş yavaş Dostoyevski'nin olağanüstü ihtiyatlı ve bilgiç bir yaradılışa sahip olduğu izlenimine kapılıyorum. Aslında dışarıdan bakıldığında neredeyse kasvetli. Senaryoyu yazmak zor olacak. Budala birkaç bölüm yapılabilir. Dostoyevski de -Sergey Baba televizyon için olabilir. Budala'yı yedi bölüm yapmak iyi olur. Bu aralar para kazanma yolları bulmam lazım. Saşa Mişurin'le senaryoları çabucak yazabiliriz. Fakat eğer üç saatlik senaryolar için iki ya da üç anlaşma imzalayabilirsek. Valeri K. yardımcı oluyor. Moldavya'dan biriyle konuştu bile. Budala'yı yeniden okuyorum. Bunu çekmek kolay diyemem. Senaryoyu yazmak zor olacak. Roman kabaca sahnelere ve sahne betimlemelerine ayrılmış. Yani olay örgüsünün gelişiminde önem taşıyan her ayrıntının yeri var. Bu betimlemeler tamimiyle atılamaz. Bazıları sahnelerde yer almalı. Fakat bu daha sonra yapılacak. Şu an için en önemli şey Aydınlık Gün. Aslında Dostoyevski'nin eserleri içinde yapısal olarak en oturaklı, kendi içinde en uyumlu ve uyarlamaya en uygun olanı Suç ve Ceza. Fakat bunu Lyova Kulidahanov yaptı. Aydınlık Gün'ü isim olarak beğenmiyorum. Çok zayıf. Martiroloji daha iyi, fakat onun da ne anlama geldiğini kimse bilmez. Öğrenince de izin vermezler zaten. Feragat bir parça düz. Vera Panova'yı andırıyor biraz. İtiraf da çok fazla tantanalı. Niye Böyle çok daha iyi, ama fazla belirsiz. Gün geçtikçe birlik ilkelerinin sinemada büyük önemi olduğunu daha çok hissediyorum, belki de daha da ileri giderek diğer sanat formlarından bile çok diyebilirim. Demek istediğim, tek bir düşünceye inatla sarılmak sözgelimi. Kendimi daha anlaşılır kılmak için bir örnek vereyim: Suç ve Ceza bu yapısal ideale biraz yakın sayılırsa, o zaman Budala bundan oldukça uzak bir yerdedir. Çünkü onun zemini daha oynak. Budala. Smoktunovskiy projeyi takip ediyor. Bu yüzden Leningrad 'a gitti. Niye Leningrad? Henüz hiçbir karar alınmadı, en azından Moskova kurulu tarafından. Budala için hiç vakit geçirmeden şahsen uğraşmalıyım. Pazartesi Yermaş'a gideceğim. Kuşnerev'e göre Almanların benimle Doktor Faustus hakkında konuşacakları varmış. Smoktunovskiy gidip Dostoyevski projesini mahvetmese! Buna mani olmak gerek. Hemen gidip Şauro'yu görmeliyim. Dün, Sovyet Kültür merkezinin yazı işlerinden, benden Soljenitsin üzerine bir şey yapmamı isteyen bir telefon aldım. Larissa benim çekimde olduğumu söyledi. Pazartesiye kadar bir kopya istiyorlar. Piçler! Yanlış insana çattılar. Belki, titiz bir güncelleştirmeyle İvan İlyiç'in Ölümü benim için, bana yardımcı olacak klasik bilgimle daha uygun olurdu. İçindeki her şey yeniden yaşanmak üzere hayata dönüştürülürdü. En önemlisi bu. Tabii ki Dostoyevski Üzerine, yapısal bazı eksiklere karşın benim için en uygunu. Kafamda olanı bir araya getirmek, aynı eskiden olduğu gibi. Değişik katları, şimdiyi, geçmişi ve ideali bir araya getirmek. ... Almanlar, Polonyalılar ve Yahudiler işbirlikçidirler ve birbirlerine yardım ederler... Bir tek Rusya'da böyle bir dayanışma yoktur, bir tek Rusya parçalanmıştır. Thomas Mann Tanrı'dan çok fazla şey anlarken, Dostoyevski Tanrı'ya inanmayı ister fakat beceremez; ilgili organ dumura uğramıştır. Tonino'yu görmeye gidip ona film konusuyla ilgili aklıma gelen fikri söyledim: Bir yazar, büyük spritüel derinlikleri olan bir adam, ölüme hazırlanmış, dürüst, erdemli, başarıyı da onunla birlikte gelen o kargaşayı da küçük gören tek başına bir adam; bir gün aynaya bakar ve yüzünde o korkunç hastalığın izlerini görür. Cüzam. Tam bir yıl hastalığın sessizce ilerleyen izlerinin kendini göstermesini bekler. Ve bir yılın sonunda, doktor ya da uzmanlar ona iyileştiğini söylerler. Eve, o her yerin toz altında kaldığı yere döner. Artık küflenmiş not defterine gider eli ve tam bir şey yazacakken kalemi kağıdı delip geçer. Boş ver! der güçlü bir şekilde. Boş ver! diye tekrar eder yüksek sesle, gerçekten hayatta olduğunu onaylar bir tavırla aynadaki yaşayan aksine bakarak. Fakat bomboştur. Bir kelebeğin çıktığı koza kadar boş. Ve en büyük günahın gurur olduğunun farkına varır. Bir zamanlar kendinin ulu ruhani bir mertebeye eriştiğini düşlemişti ama şimdi o hiçbir şeydi. Hastalığı süresince onu ölümün bilgisi yiyip bitirmişti. Başlangıçta söz vardı, dedi mutsuz adam. Sabahın ikisi. Rus dahileri düşünüp taşınmışlar, kendi büyüklüklerinin dümdüz uzanan verimsiz topraklardan çıkıp gelişemeyeceğine karar vermişler ve hemen ülkelerini büyük ilan etmişler, geleceği de mesihvari. Kendilerini halkın sesi olarak gördüler ve çölde haykıran olmak istemediler ve madem halkın özünü temsil ediyorlardı o zaman halkın da büyük olması, ülkenin geleceğinin parlak olması gerekirdi. Puşkin diğerlerinden daha alçakgönüllüydü. Anıt ve Çaadayev'e mektuplarında Rusya'nın kaderinin Avrupa için koruyucu bir tampon olmaktan öte bir anlam taşımadığından söz eder. Bu böyle, çünkü Puşkin'in dahiliği uyumlu. Bu huzur ve uyum ne Tolstoy ve Dostoyevski ne de Gogol'da var: onların dehası huzursuzluk ve uyumsuzlukla dolu çünkü bu, yazarın kendisiyle olmak istediği insanın görüntüsü arasındaki çelişki şekillenip ortaya çıkıyor. Dostoyevski tüm isteğine karşın Tanrı'ya inanmadı. İnanma eyleminden yoksundu fakat inanç hakkında yazdı. Puşkin geri kalan hepsinden daha üstündü çünkü Rusya'ya mutlak bir anlam yüklemedi.


Andrey Tarkovski'nin beşinci filmi Stalker, 1979 yılında ölümünden beş yıl önce belirmişti. İnsanların çağdaş zamanlardaki davranış eğilimleri, nedense rakamlara anlam yüklemek gibi, kimseye bir katkısı olmayacak davranışlar ile örülmüş. Brooklyn'den Peter Burr, video sanat yaptığını söylüyor. Filmi kaynak edinmiş. Filmdeki The Zone/Bölge'yi yaptığı animasyon Special Affect'de yansıtmış. Bölge'den ilerleyinde The Room'a/Oda'ya ulaşabilirsiniz, şansınız varsa, bölgeyi biliyorsanız, ulaştığınız odada tüm düşleriniz gerçek olabilir ya da öyle olduklarını düşünebilirsiniz. Otuz sekiz dakika süren animasyon yapımda, filmdeki görüntülerin animasyona çevrilmiş halleri, hipnotik geçişler ve tekrarlar var. Lucky Dragons ve Seabat ise, aynı tavrı filmin elektronik müziklerini insan sesi örnekleri ve sintizayzır besteleriyle karma bir hale getirmişler.


Yanan diskimle birlikte kayıplara karışan, eğlenceli bir filmin hüzünlü hikayesidir bu. Tatak Roketi ve Süper Dedektif isimli iki bölümden ve birçok kısa hikayeden oluşan filmin adı Tebana Sankichi. İlk bölüm olan Snot Rocket, suçluları fırlattığı tatağıyla etkisiz hale getiren Tebana Sankichi'nin hikayesi. Japon olması zaten garip damgası yemeye yetiyorken, bu film Japon-ötesi gariplikte, ya da garip-ötesi Japonlukta. Şöyle ki, süper kahramanımız filmin bir sahnesinde yorgan altından babasına BJ yapar mesela. Tabi böyle söyleyince kulağa çok iğrenç geliyor fakat bu iğrenç sahne bile 32 kahkaha attırıyor insana. Batman'in Robin'i gibi Sankichi'nin de, yedikleri içtikleri ayrı gitmeyen, bu yollarda beraber yürüyüp beraber ıslandıkları hatta beraber uyudukları, ismini her şeyi iki kere söylemesinden alan Shiro İkikere'si vardır. Kardeşi ise Shiro Milyonkere'dir. Tahmin ettiğiniz gibi, o gelip ağzını açtığında, ta ki susana kadar aylar geçer, mevsim döner, film biter. İkinci bölümde, kılık değiştirme uzmanı süper dedektif Hajime Ikkaichi'nin, suçluları kendine has fantastik yöntemlerle yakalamasını izliyoruz. Bazen orjinal boyutunda bir Barbie bebek, bazense Notre Dame'ın kamburu kılığında karşımıza çıkabiliyor. Peki suçluları yakalıyor mu? Evet! Hem de karizmasından hiç ödün vermeden, bütün klişelerle dalga geçerek. Kısa hikayelerin film haline gelmesi tam 6 yıl sürmüş. 1999'da başlayıp, bütün hikayeleri 2005'te sonlandırabilmişler. Haliyle, sona doğru espriler daha da absürtleşiyor, cıvıyor, rayından çıkıyor. Başrol oyuncusu Tak Sakaguchi'yi Versus'tan hatırlayanlar olacaktır. Ya da henüz tanışmamış olanlar varsa bu ismi bir yere not alsınlar ve bulabildikleri bütün filmlerini izlesinler. Genelde kasabanın yakışıklısı rolünde oynasa da, en büyük Japon B-Movie emektarlarındandır.


Bu yazı 16.01.2014 tarihinde yazılmış Yeni 5651 ve Sansürün İşleyişi, 01.02.2014 tarihli Sansürde Son Gelişmeler ve 06.02.2014 tarihli Türkiye'nin İnternetteki Yeni Yeri adlı üç yazının birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. Yeni 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun sözde yumuşatılarak meclisten geçti. Bizleri ilerleyen süreçte neler bekliyor, Türkiye'nin sansür konusunda dünyadaki yeri nedir, 5651 sayılı kanun sonrası ne olur, dünyada sansürlenen içeriklerin dağılımı ve bizdeki yansımaları ne olur tüm bunları merak etmekteyiz. İlk olarak, Türkiye'nin dünya internet sansürü haritasında nerede yer aldığına bir bakalım. Yukarıda gördüğünüz harita (kaynak: wikipedia ) 2013 yılı dünya sansür haritasıdır. Ek olarak, diğer haritalar yerine renkleri için bu haritayı seçtim. Renklerin ifade ettiklerine gelirsek; radikal, oldukça, seçici, gözetim altında, düşük ve veri yok şeklindedir. Haritaya Türkiye'de seçici bir sansür olduğu işlenmiştir. Bununla ilgili de hatırlarsanız çeşitli kelimelerin filtrelendiği ve bunun üzerinden de sitelere erişimin yasaklandığını, TİB'in ise 2014 yılı itibariyle 35702 siteyi, Türkiye'de ise toplamda 40124 sitenin engellediğini biliyoruz. Fakat 5651 sayılı kanun ile muhtemelen 2014 yılında Türkiye'de sansür oldukça veya radikal olarak renklendirilebilir bir hale gelebilir. İkinci olarak, bizleri ilgilendiren diğer bir nokta dünyada sansürlenen içeriklerin ne olduğudur. Bu konundaki yüzdesel dağılım yukarıda görüldüğü gibidir. Yoğunluğun bloglar ve siyasi partilerde olması -bence- çok önemli bir noktadır. Özellikle 5651 sayılı kanun ile Türkiye açısından değerlendirdiğimizde, ilerleyen süreçte muhalefet partilerine ve bloglara, ardından bağımsız basına doğru çok ciddi bir sansür dalgasının yayılabileceğini söyleyebiliriz. Yeni 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un içeriğini yukarıdaki sansür işleyişi şeması üzerinden anlatalım. Devlet, yasal düzenlemelerin yanında İSS'larını direkt olarak kontrol edebilmek için tüzüğünü kendi onayladığı Erişim Sağlayıcıları Birliği adında bir birliğe üye olmaya zorlamaktadır. Bununla birlikte, bu birliğe üye olmayan servis sağlayıcıların faaliyette bulunamayacaklarını da ayrıca belirtmektedir. Böylece, erişim engelleri ve veri takibi (phorm, dpi vs.) taleplerinin bu birliğe yapılacağı, bunun bir sonucu olarak da taleplerin İSS'lere de yapılmış varsayılacağı söylenmektedir. Kısaca devlet, Erişim Sağlayıcıları Birliği ile İSS'leri direkt olarak kontrol edebileceği bir yapıya kavuşturmaktadır. Ayrıca, yapılan erişim engelleri ve veri takibi için yasal bir koruma kalkanı da mevcuttur. Bu koruma kalkanına göre; TİB Başkanlığı personelinin, yaptıkları görevin niteliğinden doğan veya görevin yerine getirilmesi sırasında işledikleri iddia olunan suçlardan dolayı haklarında ceza soruşturması açılmasına TİB Başkanı için ilgili Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanı, diğer personel için ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı'nın izni aranacak. Bunu yukarıdaki veri takibi araçları ile ilişkilendirirsek sonucun ne kadar vahim bir boyutta olduğu çok net görebiliriz. Yani devlet, veri takibi için İSS'leri kontrol altında tuttuğu bir yapı içinde olmaya ve bu takipler sonucu doğabilecek suçların soruşturulması için de kendinden izin almaya zorluyor. Kısaca, beni bana şikayet edin demektedir. Bir diğer nokta, yer sağlayıcıların yasal düzenleme ile trafik kayıtlarını saklama süresi en az 6 ay en fazla 2 yıl olacak şekildedir. 5651 sayılı kanun TİB başkanına sansür için doğrudan yetki vererek -sözde- kanuna aykırı fakat herhangi bir içeriğe erişim 4 saat içinde engellenebilecek (24 saat içinde mahkeme karar verecek) ve yer sağlayıcı kendisine bildirilen içeriği derhal çıkartmak zorunda kalacaktır. Gayri hukuki talepler ise tam bu noktada devreye girmektedir. Kendisiyle ilgili yapılan eleştiriden memnun olmayan bir bakan içerik hukuka uygun olsa bile erişimi engelleyebilme yolu açılmış olacaktır. Burada sadece bakanla sınırlamamak gerekir. İktidar, kendisini eleştiren tüm içeriklere ve bu içeriklerin birçoğu hukuka uygun olsa bile, erişime engelleyebilecektir. Diğer yandan, kayıt bilgilerinin nerede tutulduğu bu noktada çok önemli değildir. Kayıtların uzun süre tutulması ve istendiği takdirde devlete verilecek olması asıl problemdir. Fakat Ulaştırma Bakanı Lütfi Elvan, kayıtlar devlette tutulmayacak diyerek insanları yanlış yönlendirmektedir. Kendisine tabi yaptığı sağlayıcılar, istendiği takdirde tüm kayıtları vermek mecburiyetindedir. Devlet, içerik kaldırma ve kullanıcıya ait veri taleplerini içerik sağlayıcılarından istemekteydi. Fakat bununla ilgili olarak her zaman istediği sonucu alamamakta bazen de reddedilmekteydi. Artık, içerik kaldırma ya da veri talebi ile uğraşmak yerine IP ve URL bazlı engelleme getirerek, kuracağı birlik üzerinden İSS'lerin hizmetlere erişimi engellemesini sağlayacaktır. Bu şu demek oluyor; örneğin, Twitter'ın tamamen erişime engellenmesi yerine Twitter kullanıcılarından herhangi birinin içeriğinin erişime engellenmesi veya tamamen erişime engellenen bir sitenin DNS değiştirilse bile erişilememesidir. Böylece, devlet yapmış olduğu erişim engeli ya da veri isteği taleplerinde reddedilse bile içeriğe ya da tamamen yer sağlayıcıya erişimi engelleyebilecektir. Yukarıda anlattıklarımı en basit şekliyle bir kolunu şemaya uygun olarak kısaca tekrar anlatayım. Devlet, yasal bir düzenleme ile İSS'leri oluşturacağı birliğe üye yapmaya mecbur ederek İSS'lerin direkt kontrolünü sağlar. Böylece veri takibi ve erişim engelini de kendine yani tekele yükler. Bu da içeriğin kaldırılmasından engellenmesine, veri takibinden kullanıcının internetteki hareketlerinin izlenmesine kadar çok geniş çaplı bir alanı kapsar. Tüm bunları toparlayacak olursam, devlet kendi denetiminde ve üyeliği zorunlu tuttuğu bir birlik kurarak internette veri takibi ve erişim engelinin gayri hukuki yolunu açmış, ayrıca bunu yasal bir düzenleme ile yapmıştır. Bununla birlikte, Türkiye'de zaten radikal bir sansür mevcuttur. Bu konuda bir örnek göstermem gerekirse, hiç düşünmeden Guillaume Apollinaire Davası diyebilirim. 5651 sayılı kanun ile oluşturulacak yeni birlik ve işleyiş de internette seçici olan sansürü radikal sansüre çevirecektir. Vimeo, 8 Ocak 2014 tarihli karar ile müstehcenlik gerekçesi ile erişme engellendi. Erişime engellenme asıl nedeni Başbakan'ın kardeşi Mustafa Erdoğan'a ait bir videonun sitede yer almasıydı. Video, özel hayatın gizliliğini ihlal etmektedir. Fakat bunun için Vimeo ile iletişime geçmek yerine siteye erişimin tamamen engellenmesi tercih edildi. İçerik silindikten ve Vimeo bir süre erişime engellendikten sonra karar kaldırıldı. Soundcloud, 16 Ocak 2014 tarihli karar ile Sümeyye Erdoğan'ın telefon görüşmelerine ait ses kaydının yayımlanmasından sonra erişime engellendi. Bununla birlikte, yayımlanan ses kayıtlarında sadece Sümeyye Erdoğan yoktu. Ayrıca, Başbakan'a ait ses kayıtlarını da içermekteydi. Aynı Vimeo'da olduğu gibi içeriğin kaldırılması talebi yerine site tamamen erişime engellendi. Vagus. tv, 16 Ocak 2014 tarihli koruma tedbiri kararı ile habersizce erişime engellendi. Habersizceden kasıt, Vagus. tv'ye herhangi bir bildirimde bulunulmadan direkt olarak engellenmesidir. Ayrıca Vagus. tv sahibi Serdar Akinan, engelleme ile ilgili bilgi almak için TİB'e giden avukatlarının hiçbir yetkiliye ulaşamadıklarını ve Cumhuriyet Başsavcısı'nında böyle bir kararının olmadığını belirtti. Karar olmadığı halde TİB'in hukuka aykırı bu engeli bir yana, henüz kanun tasarısı kabul edilmeden yapmış olduğu engel için cevap vermeye tenezzül bile etmemesi ilerleyen süreçte özgür basına yapılacakların bir habercisidir. T24 ve soL Haber Portalı, 1 Şubat 2014 tarihinde BTK ve TİB tarafından yayımlamış oldukları CHP'li Oran'dan Erdoğan'a: Sabah ve ATV için satın alma talimatı verdiniz mi? , Sabah-ATV havuzunu Erdoğan mı doldurdu? ve 2. dalgada adı geçen kişiler hakkındaki yakalama kararı kaldırıldı! haberlerinin yayından kaldırılması için tebligatta bulunuldu. Bu tebligata göre; 04/05/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'a dayanarak konu içeriğin çıkarılması istenmektedir. İçeriklerin hukuka aykırı bir şey içermemelerine rağmen böyle bir istekte bulunulmuş, ayrıca kaldırılmadığı takdirde Türkiye'den erişime engelleneceği de bildirilmiştir. Burada sadece özgür basına uygulanan sansür bir yana bir siyasi partiyle ilgili habere ve içeriğe de dolaylı bir sansür söz konusudur. Yukarıda bahsedilen erişim engelleri ve içerik kaldırma talepleri TİB'in internet üzerinde hüküm verebilen ve hükümetin sansür isteklerini yerine getiren bir kurum olduğunun tıpkı bugüne kadar yaşanan süreçte olduğu gibi açık bir delilidir. Diğer yandan, TİB'in MİT kökenli bir yönetime kavuşması, yeni 5651 sayılı kanun tasarısı ile de yasal bir koruma kalkanına sahip olması radikal sansürün en büyük habercisidir demiş ve özgür basından siyasi partilere doğru bir sansür dalgasının başlayacağını öngörmüştüm. Bugün yaşananlara baktığımızda sansür işleyişinin bu ifademe tamamen uyduğunu gördüm. Ek olarak, belirtmeden edemeyeceğim birkaç nokta var. Daha yeni 5651 sayılı kanun çıkmadan böyle oluyor dediğiniz anda kanun çıktıktan sonra yapılacak sansürleri bir ister istemez kabul ettiğiniz veya kanunda yazıyor yapacak bir şey yok dediğiniz anlamına da geliyor. Elbette böyle bir şeyi kimse istemez fakat bunu da görebilmek önemlidir. Ayrıca, yeni tasarı insan haklarına aykırıdır. Aykırı bir kanunun kararları da doğal olarak hukuka aykırı olacaktır. Türkiye'nin de altına imza attığı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı bir kanun ile yapılacaklara hukuka uygundur demek abesle iştigaldir. Bir diğer nokta da, TİB hukuka aykırı hareket ederek 5651 sayılı kanun tasarını meşrulaştırmaya çalışmakta, yaptıkları ile kanun da desteğini alarak yeni bir yasal zemin hazırlamaktadır. Maalesef, bizleri radikal, fişlemeye dayanan, toptan gözetimci ve insan haklarına aykırı sansürlerlerin olacağı daha da kötü bir dönem beklemektedir. Yeni 5651 sayılı kanun daha çıkmadan TİB hukuka aykırı yaptırımlarda bulunarak MİT kökenli yeni yapısı ile yerli NSA olma yolunda hızlı adımlarla ilerlemekte, internetin hükümet süzgeci olmaktadır. İnternet güçle kutsanmış iktidarın mülkü, iktidarın bizlere dayattığı sansürcü anlayış da hukuk değildir. Sizlerle paylaştığım bu ekran görüntüsü ile duygu sömürüsü falan yapmıyorum. Dikkat ettiyseniz kanun tasarı anlaşılmasın diyerek televizyonlara Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK'da Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı adı altında yansıtıldı. Diğer yandan, gördüğünüz boş koltuklar internete, gizliliğinize, düşünce özgürlüğünüze, ifade özgürlüğünüze, inanç özgürlüğünüze, açık bilgi akışına, gelişime ve internetten para kazananların ekmeğine yani iktidar destekçisi olun veya olmayın sizlere ve geleceğinize vurulmuş en büyük darbedir. Bir de istihbaratın kelime anlamına bakalım. Herhangi bir Türkçe sözlüğü açıp baktığınızda kelimenin Arapça kökenli ve çoğul bir kelime olduğunu göreceksiniz. Anlamı ise haberler ve haber alma şeklinde yazmaktadır. Teknik olarak istihbarat ise imkanları ve araçları kullanarak bilgi temin etmek, bu bilgiyi işlemek, yorumlamak ve bundan bir sonuç çıkarma sürecini ifade eder. TİB yeni kanun ile bizlere ait bilgiyi temin etme, bu veriyi işleme, yorumlama ve bundan bir sonuç çıkarma sürecine yasal olarak sahip olmuştur. Ayrıca, bu gelenekten gelen bir ismi de kendine başkan yapmıştır. Artık yeni kanun ile birlikte bunu şöyle yorumlayabiliriz: 17 Aralık 2013 tarihinde başlayan ve devletleşen AKP, AKP'leşen devlet bir yolsuzluk operasyonu sürpriziyle karşı karşıya kalmış, buna benzer bir durumla tekrar karşılaşmamak, engellemek ve bundan korunmak için TİB, MİT geçmişi olan Ahmet Çelik başkanlığı ve yeni kanun ile internette her türlü veriyi önceden denetleyecek, temin edecek, işleyecek, yorumlayacak, bundan sonuç çıkartacak ve sıkı denetim yapacak, insan haklarına aykırı bir yapıya yasal olarak kavuşmuştur. Ayrıca, ülke tarihinin en büyük toptan gözetimci fişlemesi ile karşı karşıyayız. Bu yapı yüzünden sadece biz karşı çıkanlar kaybetmeyeceğiz. Herkes kaybedecek. Bunun ötesi berisi yoktur. Sonucu bu sefer uzun uzun yazmayacağım. Okuyanlar artık az çok ileride neler olacağını, neler yaşayacağımızı biliyor. Bununla birlikte, yeni 5651 sayılı kanun tasarısı için yazılar yazdım ve sansürü elimden geldiğince burada anlattım. Bu yazılar kimilerine ulaştı, kimileri okuduğu halde görmezlikten gelmeye devam etti. Sansüre karşı empati yapın dedim fakat çok da ciddiye alınmadım. Hala da aynı konuda ısrar ediyorum, empati yapın. Empati yapmayı öğrenin. Bu toptan gözetimci, fişlemeci sansür yasası, -tekrar tekrar vurguluyorum- ilgili ilgisiz herkese zarar verecektir. Bunun seni, beni, onları olmaz. Lütfen bunu görün. Son olarak, ümitsizliğe kapılmayın. Sansüre karşı verilen bu mücadele hiçbir zaman bitmeyecektir. Türkiye'nin internetteki yeni yeri magmadır. Yerin dibinin dibidir. Buradan çıkartacak ve bizleri bu utançtan kurtaracak olan da ne muhalefet ne de iktidardır. Sadece bizleriz. Bu yazı Meydan Gazetesi'nin 16. sayısında yayımlanmıştır.


İnsan ilişkilerinde, hepimize tecrübenin ve hayatın öğrettiği belli başlı yazılı olmayan kurallar vardır. Bunlardan biri, bizim bir ilişkinin seviyesini aldığımız karşılıklara dayandırdığımızdır. Yani, sürekli sen beni sevmiyorsun diyen biri ile beraber olmak çok zordur ve öyle bir ilişki çok da uzun süremez. Bunun dışında önemli bir ders, iletişimin ve iletişim yollarının açıklığının bir ilişkiyi kurtarabileceği veya uçurumun kenarına itebileceği gerçeğidir. Eğer sevdiğimiz insanla iyi bir iletişimimiz varsa sorun yaşamaktan, anlaşamamaktan çekinmeyiz. Çünkü zaten sorunları konuşabiliyoruzdur. O zaman sorunlar köstek olmaktan çok o ilişkideki prüzleri ortaya çıkaran yararlı bir araç halini alırlar. Fakat iletişim yolları tıkalıysa, sevenler karşılıklı olarak hislerini ifade etmekte sıkıntı yaşıyorlarsa, o zaman en küçük sorun bile dert halini alır; konuşulmayan şeyler taraflar arasında giderek derinleşen bir uçurum oluşturur. Çünkü öyle ya da böyle, herkes dinlenildiğini, anlaşıldığını görmek ister. Konuşarak iletişim kuramayan insanlar, o zaman farklı iletişim yolları arar. Karılarını döven kocalar aslında söyleyemedikleri sorunlarını ve mutsuzluklarını, iletişim kurmayı bilmedikleri veya hislerini anlatmanın kadınsal bir davranış olduğunu zannettikleri için, böyle herkese zarar verecek bir şekilde ifade ederler. Erkek arkadaşları üzerinden numaralar çeviren, her türlü manipülasyondan karşıdakini esirgemeyen kızlar, aslında o yaptıkları ile içten sevilmeye ne kadar muhtaç olduklarını anlatırlar bize. Bu örnekler çoğaltılır ama sonuç aynı: davranışlar, aslında bir iletişim kurma yoludur ve biz davranışın ötesine bakıp ne denmek istendiğini görebilirsek, o zaman karşıdakini anlamak için ilk adımı atmış oluruz. Bu insan ilişkilerinde böyle olduğu gibi, toplumsal ilişkilerde de farklı değildir. Bir toplumdaki gruplar, birbirlerine olan davranışları ve söylemleri ile kendilerine ve karşılarındakine kim olduklarını, karşıdakini nasıl ve aralarındaki ilişkiyi nasıl gördüklerini anlatmaya çalışırlar. Bu gözle Türkiye'ye bakınca, karşımıza enteresan bir tablo çıkıyor. Ülkedeki partilerin ve kurumların ne kadar sıklıkla ve ne kadar şiddetli anlaşmazlığa düştükleri bir sır değil, bunun örneklerini hergün görüyoruz. Farklı düşündükleri neredeyse her konuda birbirlerine çamur atmaktan hiç çekinmeyen siyasiler, gelin görün ki tek bir konuda görülmemiş bir şekilde anlaşıyorlar. Cumhurbaşkanından ana muhalefete, iktidar partisinden orduya herkes tek ses: tek bayrak, tek vatan, tek dil! Bunun aksini düşünmek bile bölücülük yaftasına iliştirilip, hain damgası yemekle eş anlama geliyor. Fakat ucuz ve derinliği olmayan söylemlerin ötesini incelemeye çalıştığımızda, bu tür argümanların ömrü kısa oluyor. Neden? diye sorunca bu tekliğin savunucuları erken biten ve çabucak tükenen bir ezberden öteye gidemiyorlar. Tek bayrak, tek vatan ve tek dil söylemi, aslında ne demek istiyor? Bunu savunan birine neden tek bayrak istiyorsun, neden tek dil ve tek vatan istiyorsun diye sürekli sorduğunuz zaman argüman bir yerden sonra kısır bir döngüye giriyor: birden fazla bayrak dil veya vatan, bölünmek demek ve bölünürsek yok oluruz. Bölmeye çalışmak hainlerin, teröristlerin işidir. O yüzen bunu düşünmek bile hainliktir, teröristlerle aynı şeyi yapmaktır. Bir de buna bazen eklenebilen uluslararası komplo senaryosu var: aslında emperyalist batı bizi hep bölmeye çalıştı. Kendileri başarısız olunca taşeron gibi teröristleri kullanmaya başladılar. Bunlar hep emperyalist batının maşası. Böylece başladığımız yere geri dönüyoruz: Bu sebepten, en iyi çözüm tek vatan, bayrak ve dil demek, geri kalan herşeyi yasaklamak... ve aynı şekilde devam ediyor. Çoğu milliyetçide ve tek bayrak, vatan ve dili savunanlarda öyle ya da böyle bir versiyonunu görebileceğimiz bu argümanın basitliğini, tutarsızlığını ve isabetsizliğini tartışmak herkes için vakit kaybı. Fakat yukarıda bahsedilen gözle bu argümana bakarsak, aşırı bir gurur duyma takıntısından paranoyaya, çok derinlere işlemiş yersiz korkulardan ırkçılığa kadar bir sürü şeyi görmek mümkün. Eskiye duyulan bir özlem belki de. Üç kıtada hakimiyet kurmuş olmanın eşsiz şanının getirdiği gurur ve imparatorluğun yıkılması ile hoş olmayan bir sona gelen o şanın, kırılan o gururun dalgaları belki bugün yaşadıklarımız. Neticede hep öğrendiğimiz şey bu değil mi: Orta Asya'daki Türk kavimleri dahil olmak üzere hep bölündük. Ayakta kalanlar hep aynı son ile karşılaştılar. Hainlik ve bölünme. En son yüce Osmanlı bile kurtulamadı bölünmenin azizliğinden. Fakat bölünmenin sebebi hainlik, dış mihraklar veya kurulan türlü komplolar olmadı. Osmanlı tecrübesinden, her zamanki gibi, sadece işimize gelen, kendi paranoyamızı destekleyen şekilde ders çıkardık. Osmanlı tecrübesinden, veya herhangi başka bir imparatorlukan, öğrenebileceğimiz en önemli ders aslında şudur: İmparatorluklar, kendilerini yücelten zenginliğe sırtlarını çevirdikleri an, çeşitliliğe bir yabancılık gibi davranmaya başladıkları an çökmüşlerdir. Bugün Türkiye'de durum farklı değil. Bizi biz yapan değerlere, Anadolu'nun bize sunduğu insan çeşitliliğine sırt çevirdiğimiz sürece kendi kanımızı dökmeye, toplumsal krizler ve çöküşler yaşamaya devam ederiz. Ne zaman kendimizi dinlemeye zaman ayırırız, karşımızdakinin de bizim gibi insan olduğunu, ihtiyaçları, korkuları ve umutları olduğunu anlarız, ama ile başlayan ve birbirimizi öldürmekten başka bize faydası olmayan bahanelerden vazgeçeriz, o gün daha güçlü bir Türkiye'ye uyanırız. Tek vatan, tek dil, tek bayrak söylemini savunanların ne demek istediğini anlamaya çalıştığımız gibi, şayet vicdanımızın rahat etmesini istiyorsak, karşı tarafın da eylem ve söylemleri ile ne demek istediğini anlamak zorundayız. Neticede yaşananlar tek taraflı değil. O yüzden sadece tek bir tarafın düşünceleri ile yola çıkanlar, yaşananların en fazla yarısını görebilir ve ona göre değerlendirme yapabilirler. Yaşananlar tek taraflı olmadığı gibi, burada da bir ilişki söz konusu. Bu ilişkiden mutlu olmayan, bu ilişkinin değişmesini isteyen bir kısım insan var. Şayet son 30 yıldır yaptığımız ve yapmaya devam ettiğimiz gibi, insanları dinlemeden kendi kafamıza ve çıkarımıza göre çözüm ürettiğimiz zaman neden çözülemediğini anlayamadığımız bir kısır döngünün içinde buluyoruz kendimizi. Fakat iletişim yolları tıkalı bir ilişkiyi düşünün. Hislerini ifade etmek isteyen bir insana bunu yasakladığınızı ve sırf mutsuzluğunu dile getirmek istediği için onu cezalandırdığınızı gözlerinizin önüne getirin. Aslında bu şekilde mutsuzluğun ifade edilmesinin yasaklanması, ikili ilişkilerde sıklıkla yaşanan bir durum. Çünkü karşıdaki mutsuz olunca, bu insanın kendisi için bir tehdit algısı oluyor, insan kendisini sorguluyor ister istemez, ben nasıl yeterli olmuyorum? diyor. Oysa sorun insanda değil, ilişkide. Aynı şekilde, biz belli bir gruba kendilerini ifade etme özgürlüklerini baskıcı bir şekilde yasaklarsak, onlar mutsuzluklarını anlatmak için en basit tabiri ile dağa çıkarlar. Bunun koşullarını yaratan aslında bizizdir. Terörü haklı çıkarmak kimsenin yapmaya çalışması gereken birşey değil, zira yapmaya çalıştığım o değil. Fakat şurası bir gerçek. Terör son 25 yıldır silah ile yok etmeye çalışıldı. Bir başarı elde edilebildi mi? Hayır. Yok işsizliktir, yoksulluktur dendi. Belki diğer bölgelerin hiç bir zaman göremeyeceği kadar para akıtıldı. Bir sonuç alındı mı? Hayır. Haydi açılım yapalım denildi. Açılım yapıla yapıla, gücü elinde bulunduranlar kendi istediklerini empoze etmeye çalıştılar. Bir sonuç alındı mı? Hayır. Şu anda, tek vatan, bayrak ve dil fetişi ile bu çizgide devam etmeye çalışılıyor. Bu çizgi, ki terörü kendi ideolojilerinden de çok besleyen bir çizgi, hiç bir faydası olmamasına rağmen resmi siyaset halini aldı. Bunun ne kadar zararlı ve sağlıksız bir karar olduğu gün kadar aşikar. Terörü bitirmenin tek bir yolu var: iyi bir dinleyici olmak. Eğer bu ilişkide mutusuz olan tarafı neyin mutlu edeceğini öğrenir ve bir orta yolda buluşabilirsek ki bu kesinlikle saflık değildir, daha önce yapılmıştır ve sanılandan daha mümkündür o zaman teröre var olması için zemin hazırlamaktan, ekmeklerine yağ sürmekten biz de vazgeçmiş oluruz.