İstanbul, ilk yerleşimcilerinden bu yana jeopolitik konumu, mitolojik çekiciliği ile toplumlara ve uygarlıklara yüzyıllar boyu ev sahipliği yapmış ve bu uygarlıklar geri dönülmez hatıralar, yapıtlar bırakmışlardır. Geride kalan bu yapıtlar ve eserler daha sonraki uygarlıklar tarafından benimsenmiş ve korunmuştur. Matbaa'nın ve fotoğraf tekniklerinin gelişmesiyle, bu yapıtların geçmiş dönemlerdeki halini ve kondisyonunu görme şansı ve diğer kuşaklara aktarımı daha da kolaylaşmıştır. Posta pulları tarihinde, İstanbul ve İstanbul'da bulunan milli servet diye tanımlayabileceğimiz eserleri diğer kuşaklara aktarmada pulların da kullanıldığını görüyoruz. Konumuzu içeren 1914 basım 1. Londra Posta Serisi, hatıra anlamında yapılan ilk Posta Pulu Serisidir. Osmanlı'da Ulusal Posta Pulu kullanımı fikri Sultan Abdülaziz'in 1862 yılında Posta Nazırı Agah Efendi ve hükümete bir teklifte bulunması ile başlamış olur. İngiltere'de 1840 yılından beri kullanılan ve posta pulu ile gerçeklesen tek tarife usulünden ilham alan Sultan Abdulaziz yurt içinde mesafe hesabı yapılmadan daha ucuz, tek ödeme karşılığında ücretlerin posta pulları aracılığıyla ödenmesini teklif eder. Ve uygulama Kabul edilerek 13 Ocak 1863 yılında ilk posta pulu kullanılmaya başlar. 1863'ten 1913 yılına kadar olan dönemde pullar üzerinde padişahların tuğraları görülmekte ve tek düze şeklindedir. Estetiksel bir özellik taşımamaktadır. 1913 yılından itibaren pullar üzerinde mimarlık yapıtları görülmeye başlanmıştır. Bunun amacı küçük Osmanlı pullarına ve değer katmak olmuştur. 1863'ten 1914 yılına kadar görkemli seri basılamamasına neden olarak Osmanlı İmparatorluğunun ekonomik çöküş içinde olması, savaşlar ve parasal sorunların pullara yansımasıdır. 1914 yılında tek düzeliği kaldırmak ve pullara güzellik katmak amacıyla iki şey uygun görülmüştü; pullar hem görkemli olacak, hem de dışarıda basılacak. Kullanıma sunulan ilk İstanbul temalı posta pulları serisi 14 Ocak 1914 yılında 5. Sultan Mehmet tarafından bastırılan 1. Londra Posta Serisidir. Az önce değindiğimiz gibi pullar hem dışarıda basılmıştır hem de İstanbul temalı olmuştur. 1914 yılında İngiltere'de basılan bu pulların nakışlarını Mimar Muzaffer Bey, Türkçe tezyini Hattat Mehmet Bey gerçekleştirmiştir. Londra'nın Wilkinson matbaasında tydus stili ile basılmıştır. Kağıdın kalınlığı ve kalitesi o günkü dünya pulları kalitesinde yer tutmaktadır. Mimar olan ve nakışları işleyen Muzaffer Bey aynı zamanda posta ve telgraf Nezareti görevini yerine getirmekteydi. Yapmış olduğu pullar üzerindeki nakışlar birçok kişi tarafından beğeniyle karşılandı. Londra'da basılan pullar, Osmanlı Kültür ve Sanatının yanında Mısır ve Bizans dönemine ait eserlere de yer vermiştir. Sultanahmet meydanında bulunan ve Mısır'dan getirilen Dikilitaş, 1. Konstantin tarafından Roma'dan İstanbul'a getirilen ve Yanıkdirek adıyla anılan Divan Yolu üzerinde yer alan Çemberlitaş, Bizanslı'ların mimari yapısı olan Yedikule, Üsküdar'da yer alan Kız Kulesi, Fenerbahçe'de bir Fransız şirketinin inşa ettirdiği Fener, Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan Rumelihisarı, Sultanahmet'te yer alan Sultanahmet camii, Şişli'deki Hürriyet Anıtı, Koca Sinan'ın harikası olarak anılan Süleymaniyesi, muhteşem Boğaziçi görüntüleri, Beyazıt Meydanı, Nevşehir'li Damat İbrahim Paşa'nın yaptırdığı Ayasofya yanındaki çeşme ve serinin son pulu 5. Sultan Mehmet'in kendine ait portresi yer almaktadır. Bu serinin pullarının ücret değerine göre, havale posta gönderilerinde, posta gönderilerinde veya posta kartlarında kullanılmıştır. 1. Dünya savaşının çıkması ve zorunlu tasarrufun başladığı bu dönemlerde yeni pullar piyasaya çıkarılmamıştır. Bunun yerine eldeki pulların fiyatları değiştirilerek, yeniden yapılanma anlamına gelen sürsaj yapılarak piyasaya sunulmuştur. Serinin en değerli pulları olan 100 ve 200 kuruşluklara kullanımı sırasında jilet atılarak bir daha kullanımı önlenmiştir. · Bu serinin Şişli'deki Hürriyet abidesini gösteren pulu 1,5 kuruştan, 1 kuruşa indirilerek tekrar piyasaya sunulmuştur. · 1 Ekim 1914 yılında 5, 10, 20 para ve 1, 2, 5, 10 kuruşluk 7 parça pul İmtiyazatı Ecnebiyenin lağvı adı altında sursajlanmış ve kullanıma sunulmuştur. · Serinin en değerli iki pulu 1915 yılında Sultan Reşat Elgazi hatıra serisi adı altında sursajlanmıştır. 100 ve 200 kuruş olan pulların değeri 10 ve 20 kuruş olarak değiştirilmiştir ve herkesin kullanımına sunulmuştur. Çünkü 100 ve 200 kuruş değerinde olan pullar padişahın yazışmalarında ve yurt dışına gönderilen posta kartlarında kullanılmaktaydı.


Harriet Russell, Londralı bir illüstratör. Glascow School of Art'ta eğitimine devam ederken Kraliyet Posta Hizmetleri'ni de bir projesine dahil etmiş; 100'den fazla mektubu kendisine çeşitli postanelerden bir sene boyunca yollayan Russell, adres yerine illüstrasyonlar, anagramlar, haritalar, bulmacalar, bilmeceler, vs. kullanarak postacıların mektupları alıcıya ulaştırıp ulaştıramayacaklarını araştırmış. 10 adet mektup hariç hepsi adrese teslim edilmişler. Bu çalışmasını kitap haline getiren Russell, postacıların mutlaka ki oyunu fark ettiklerini bulmaca içeren bir tanesine düşülen Kraliyet Posta Hizmetleri tarafından çözülmüştür! notuna istinaden- ve projesinin isimsiz kahramanları olarak mektupların ellerinden geldiğince kendisine ulaştırılmasına çalıştıklarını düşünüyor. Fikir çok güzel, belki pek çok farklı adrese gönderilseydi mektuplar, daha iyi olabilirdi, zira bir mahalleye hangi şehirde olursa olsun hep aynı postacı düşer tahminim. Değişse bile en fazla birkaç postacı arasında değişir sıra. 3-5 bulmaca fark edildikten sonra gerisi zaten gelmiştir, Russell'ın tahmininden daha zeki olduklarını sanıyorum Kraliyet postacılarının. Ayrıca zarfın içine sadece boş bir kağıt koyması da pek hoş olmamış sanatçının, kendisi pek de uğraşmak istememiş gibi bir düşünce beliriyor ister istemez. Halbuki insan birkaç gün öncesinden kendisine sadece bir merhaba bile dese, bir hoş oluyor içi, garanti veririm.


2004 yılında Siyahi dergisinin 1. sayısında önemli bir söyleşi yayımlandı. Rahmi G. Öğdül'ün çevirdiği Todd Could'in Postyapısalcı Anarşizmin Siyaset Felsefesi kitabı Türkiye'de 2000 yılında yayımlanmıştı. Süreyyya Evren Kürşad Kızıltuğ ikilisinin sorularını cevaplayan Could'in söyleşisi, o dönemde memleket semalarında bir postyapısalcı anarşist rüzgarı estirmiş, fanzinlerde Meksikalıların da tartıştığı siyaset felsefesi oldukça ilgi görmüştü. Bu değerli söyleşinin hatırlanması amacıyla, Süreyyya Evren ve Siyahi dergisinin izniyle burada yeniden dillendiriyoruz. F! Todd Could: Komik aslında. İyi ya da kötü bir akademik tepki gelmedi, kısmen anarşist çevrelerde daha önce pek çalışmamış olduğumdan oralardan fazla tepki de beklememiştim. Bununla beraber, birkaç yıl sonra, bir anarşist konferansa davet edildim ve pek çok anarşistin kitabı okumakta olduğunu gördüm. Konferansta kitabın popülerliğinin Foucault gibi postyapısalcılarla anarşist yaklaşımı biraraya getiren ilk kitap olmasından kaynaklandığını söylediler bana. O konferansta, ve o günden bugüne katıldığım diğer toplantılarda fark ettiğim şey, pek çok genç okurun, Foucault, Deleuze ve Lyotard gibi düşünürlerle yetiştikleri için kitaba sempatiyle yaklaştıkları oldu. Kimi daha geleneksel anarşistler ise yaklaşımıma daha mesafeli durdular. İtalyanca'ya da çevrildi, ve anarşist eğilimli İtalyan dergileri sonra benden yazılar istediler. Muhtemelen yakında İspanyolca'ya da çevrilecek. . Doğrusu, o zamandan beri konu üzerine pek başka birşey yazmadım, ama farklı biçimlerde de olsa meseleyle ilişkimi hep sıcak tuttum. Saul Newman'ın aynı konu hakkındaki tezini ve Lewis Name'un Postmodern Anarşizmi'ni yayınlanmadan önce okudum. Ayrıca anarşist konferanslara davet edilecek kadar şanslıydım, ve oralarda çeşitli anarşist yönelimlere sahip insanlarla meseleleri tartışabiliyorum. Benim için, politikanın içindeki insanlarla tartışmak işin en tatmin edici kısmı. Bu bana fikirlerin sahaya çıkınca nasıl yol aldıklarını görme şansı veriyor. Dediğim gibi, her iki kitabı da yayınlanmadan önce elyazması halindeyken okudum ve her ikisini de sevdim. Saul'un kitabı benim direnme eğiliminde olduğum daha Lacancı bir yönelime sahip. Lacan'ın bireysel öznesinden kolektif eyleme hareket edebilmek mümkün mü, bundan emin değilim. Ayrıca, daha ziyade Foucaultcu bir perspektiften gelen biri olarak, herhangi bir psikanalitik yaklaşım konusunda ihtiyatlı davranırım. Sonuçta ikna olmadıysam da Saul'un böyle bir hamleyi savunuşunun güçlü olduğunu söylemeliyim. Ve kitabı gayet açık bir dille yazılmış. Lewis Name'un kitabıysa ne benim ne de Saul'un kitabında olmayan sanatsal bir boyut katıyor. Siberpunk üzerine bölümü bir harika, oradan çok şey öğrendim. Name ayrıca çalışmasına Baudrillardcı bir perspektif de katmak istiyor, ki bu da benim yaklaşımımdan çok uzak. Ama yine de bu perspektifi çok iyi ele alıyor. Eski çalışmalarıma dönmek konusunda tereddütlüyümdür. Şu ya da bu pasajı okuyup berbat bulmaktan korktuğum için onları yeniden okumam. Genel olarak, yine de, kitabın yönsemesi hala hoşuma gidiyor. Her ne kadar üç çağdaş düşünürü tartışıyorsam da esas bakış açısı Foucault'dan geliyor. Bugün Foucault ile Deleuze arasında, o gün gördüğümden daha fazla fark görüyorum, ve bugün yazsam muhtemelen Deleuze ile ilgili yaklaşımımı bir parça yenilemem gerekirdi. Ayrıca, benim daha çok postyapısalcılıkla yakından ilişkili olduğunu iddia ettiğim kimi temaların, daha belirsiz biçimde olsa da, geleneksel anarşizmde de yer bulmuş olduğunu ifade eden pasajlar olurdu. Geçen yıllar içinde, Deleuze'ü daha yoğun olarak inceledim, ve kısa süre önce de hakkında bir kitap hazırladım. Onun ontolojik yönelimli yaklaşımıyla Foucault'nun ontolojik olarak daha ihtiyatlı yaklaşımı arasındaki fark derinlere gidiyor. Postyapısalcı Anarşizmin Siyaset Felsefesi'nin Deleuze'ünkinden çok Foucault'nun yaklaşımına meylettiğini sanıyorum, ama Deleuze'ün yaklaşımını yanlış temsil ettiğimi de düşünmüyorum. Vurguyu nereye kaydırdığınız meselesi önemli. Kesinlikle. Geleneksel marksizme kıyasla küreselleşme karşıtı hareketin yaklaşımı nüanslara çok daha fazla yer veriyor. İlerici mücadeleyi yalnız tek bir cephede gerçekleşiyor gibi görmüyor, ama buna karşın politikayı ve ekonomiyi kendi karmaşıklığı içinde kavramaya çalışıyor. Her ne kadar benim kitabımı etrafında kurduğum pratikler kavramı küreselleşme karşıtı hareket tarafından kullanılmıyorsa da, indirgenemez mücadeleler, yerel politikalar ve ittifaklar, etik bir yönseme ve özcü düşünceye karşı direnç göstermek gibi bazı ortak fikirler olduğu açık. Son olaylar gözönüne alındığında daha anti-Amerikancı bir yönelime karşı hassasiyet göstermek istenebilir. Egemen kültürlere ayrıcalık tanımamak yönündeki genel fikir önemlidir, ve hem postyapısalcılığın hem de anarşizmin bu fikirde güçlü kökleri vardır. Postyapısalcı Anarşizmin Siyaset Felsefesi'nde açıklamaya çalıştığım, ve Postyapısalcılığın Ahlak Teorisi kitabımda daha da kapsamlı olarak ele aldığım gibi, kişinin kendi etik yöneliminden kaçması mümkün değildir, bundan ötürü, başka şeyler bir yana, bu başkalarına saygı duymanın da itici kuvvetidir. Bununla beraber, birinin etik yönelimini ciddiye almak aynı zamanda ötekinin görüşlerini de ciddiye almak demektir. Bu nedenle, avrupamerkezciliğin ya da ona eşdeğer bir Amerikancılığın eleştirisiyle Avrupa ve Amerikan geleneklerinin etik değerlerine sadık kalan bir bağlılık arasında hiç bir çelişki görmüyorum. Biz solda olanlar ahlak değerlerinin sahiplenilmesi meselesini sağa bırakma eğiliminde olduk. Bence bu bir hatadır. Sağın uyguladığı tahakkümün ahlaksal hiçbir yönü yoktur, ve sağın yaptıkları hakkında etik ve ahlak terimleriyle daha açık konuşmaya başlasak en iyisi olurdu. Bu soruya nasıl yaklaşacağımı bilemiyorum. Çok iyi bir soru, cevap vermek istiyorum ama bir bilgeymişim gibi davranmak da istemem. Bazı açılardan, acil mesele basit: ABD hakimiyetini kırmak. Bununla birlikte, küreselleşme karşıtı hareketin açıkça teşhis ettiği, tehlike altında olan daha karmaşık politik ve ekonomik konular da var. ABD hakkında, daha fazla sömürü için bir bahane olarak kullanılan 11 Eylül terimleriyle düşünmeyi bırakmak da gerekli. Bununla birlikte, Bush yönetiminin yaptıkları o kadar açık ki benim durumun altını çizmeme gerek bile yok. Her ne kadar, yirminci yüzyıl Marksizminin kaderinin gösterdiği gibi tek bir sorun yoksa da genel sorun üzerine bunu söylemek isterim. Öte yandan, kimlik politikaları artık bir çıkmaz noktaya vardıklarını ortaya koydular. Yapmamız gereken, baştan başa tüm mücadeleler arasında dayanışmayı korurken, aynı zamanda pek çok mücadelenin yerel ve indirgenemez mizacını da bir an önce kavramaktır. Bu iki talebi dengelememize imkan veren şeyin etik bir yönelim olduğuna inanıyorum. Postkolonyal çalışmalar önemli bir entelektüel hareket olmayı sürdürüyor, özellikle de ABD'nin sömürgeciliğe çok benzeyen birşeye dönme girişimleri ışığında. Yine de, bazen postkolonyalizmde birikebilecek kurban statüsü beni kaygılandırıyor. O geçmişten sıyrılmak için Deleuze'ün uçuş çizgileri diyeceği çıkış yollarını aramaksızın sömürge sonrası bir toplumun hastalıklarını sömürgeci geçmişte aramakta Nietzscheci anlamda tepkisel birşeyler var. ABD kendi hegemonyasını empoze etme arayışındayken, üçüncü dünya hareketleriyle Avrupa'daki hareketler arasında yeni mücadele alanları açacak ittifaklar kurulacağı konusunda umutluyum. Bu zorlu bir soru, kısmen pek çok anlama gelebileceği için. Eğer evrensel bir politik program olup olmadığını kastediyorsanız, yanıt hayır olacaktır. Benim stratejik siyaset felsefesiyle taktik siyaset felsefesi arasında yapmaya çalıştığım ayrımın da göstermeye çalıştığı buydu. Siyasal değişiklik her zaman belirli siyasal tarihlere ve bağlamlara cevap vermek zorundadır. Öte yandan, örneğin sömürüye muhalefet gibi, evrensel kabul edilecek belirli ilkeler de olabilir. Evrensel bir postyapısalcı anarşizm olabilir demektense postyapısalcı anarşizm için evrensel bir etik olabilir demek daha iyi. Bu önemli bir soru, ama benim bilgimin az olduğu bir alan. Benim gibi daha çok çağdaş Avrupa'ya odaklanmış entelektüellerin çalışmalarını alıp başka geleneklerin çalışmalarına eklemlemek kuşkusuz önemli bir ileri adım olurdu. Ben sadece benden daha konuya hakim birinin bu görevi üstlenmesini umabilirim. Newman'ın Stirner'i ele alışı ilginç, ancak onunla tartışmak istemiyorum. Newman postyapısalcılığa psikanalitik bir yaklaşımla daha çok ilgili olduğu için Stirner'i ve onun ego kavramına sarılması da kendi genel projesiyle uyumlu. Benim üzerine çalıştığım analiz seviyesi ise pratikler olduğu için, benim açımdan Stirner Nozick'in tarafına daha yakın düşüyor. Bu, benim de daha önce üzerinde düşünmediğim, ilginç bir soru. Sanırım çerçevenin o taraftan değil de bu taraftan gelişmesinin iki nedeni vardı. Birinci neden otobiyografik, anarşizme postyapısalcılık üzerinden vardım, ve dolayısıyla anarşizmi hep postyapısalcılığın gözleriyle görme eğiliminde oldum. İkincisi ve daha önemli neden ise benim burada geliştirdiğim bakış açısının postyapısalcılığa daha yakın olmasıdır. Postyapısalcılıktan bazı seçmeler yapmış olsam da Foucault, Deleuze ve Lyotard'ın düşüncelerine yakın kaldım. Eğer anarşizme dair yorumumda haklıysam, o zaman geliştirdiğim çerçeve anarşist geleneğin bazı özelliklerini ödünç alırken bazılarını reddetmektedir. Postyapısalcılıkta reddettiğim hiçbir şey, geleneksel anarşizmin belirleyici özellikleri arasında yer alan hümanizmi ya da olumsuz bir erk görüşünü reddetmemle örtüşmüyor. Benim anarşist tarih bilgim sınırlı, o yüzden lütfen benim cevabımı bu alanda henüz çömez olan birinin cevabı olarak kabul edin. Sahadaki uygulamalar genelde teorik konumları değiştirir, benim siyaset felsefemi pratikler seviyesinde kurmamın sebeplerinden buydu. Anarşist pratiklere, örneğin son yıllarda küreselleşme karşıtı hareket içinde ABD'de görülen anarşist pratiklere bakarsak, hayran olacak çok şey görürüz. Bununla birlikte, hala eksik olan şey, kendimiz hakkında düşündüğümüz terimlerin kendilerinin politik olarak yüklü olduğu fikridir. Sadece yüzeyde yanlış gözükenler üzerinde değil, kendi düşünüş terimlerimiz üzerinde de durmamıza olanak sağlayacak daha düşünümsel projelere ihtiyaç var. Foucalult, Deleuze ve Lyotard'ın yazıları işte bu noktada yardımcı olabilirler bize. Kesinlikle söyleyebiliriz. Bu bana tümüyle doğru görünüyor. Her ne kadar bu öğelerin bir kısmı 68'den önce etrafta dolaşmaya başlamış olsa da, Mayıs 68 olayları, onları daha önce yoksun oldukları bir uyum ve tutarlılıkla biraraya getirdi. Pek çok marksistin tersine, çoğu feminist, mücadelelerini pek çok diğer mücadele arasında bir mücadele olarak görür. Önemli bir mücadeledir, ama tek mücadele değildir. Toplumsal cinsiyet baskısı hemen tüm toplumlar için karakteristiktir, ama okuduğum hiçbir feminist, marksistlerin ekonomik olmayan baskıların ekonomik baskılara indirgenebileceğini savunmalarına benzer şekilde tüm baskı biçimlerinin cinsel baskıya indirgenebileceğini savunmadılar. Feminizm kendisini ırkçılığa, sömürüye, konformizme karşı mücadele gibi diğer mücadelelerin yanında bir başka mücadele olarak görüyor gibidir. Özellikle Negri ve Hardt'ın düşüncesi, Deleuze'den derinden etkilenmiştir. Bu anlamda, siyasi eylem için geniş bir çerçeve önerseler de, çalışmaları esas olarak taktik yönelimli gelir bana. İmparatorluk'un sonunda tavsiye ettikleri mücadeleler değişiklik için birer şablon değil, daha çok insanların dahil olabilecekleri mücadele türleri için önerilerdir. Aslında, onlar sadece kendi siyasi örgütlenme deneyimlerimden ödünç aldığım ve kendime göre yeniden tanımladığım usule dair terimlerdi. Genel bir strateji ile yerel bir taktik arasındaki tezat, bana, herşeyi kapsamaya çalışan siyasi teoriler ile postyapısalcıların ve anarşizmin önemli eserlerindeki mücadelenin yerel ve indirgenemez doğasına karşı daha duyarlı olan görüşler arasındaki farkı göstermek için kullanışlı bir yol gibi gözüktü. Özel olarak Lenin'in bu tercihle hiç bir alakası yoktu. Tüm anarşistlerin iyi kalpli insan doğası fikrine katılmadıkları, öte yandan da bazı anarşistlerin kararsızlık duymadan bu fikre inandıkları açık. Kitabımda ben ikinci duruma örnek olarak Kropotkin'i verdim. Bununla beraber, pek çok anarşist düşüncenin kaynağını oluşturan ondokuzuncu yüzyıl, insan doğasının karakterinin tartışıldığı bir arenaydı. Bu konuda tartışacak birşey olmadığı fikri ise çok daha yenidir. Benim kendi anarşist yazın okumama göre iyi insan doğası anlayışı, anarşizmde dışlayıcı değilse de merkezi bir temadır. Eğer anarşistlerin insan doğası kavramını reddettiklerine dair ikna edici bir sav geliştirilebilirse buna sarılırım. Bu, postyapısalcılıkla anarşizm arasında çok daha derin bir bağa işaret edecektir. Sorduğunuz için teşekkürler. Son zamanlarda, Foucault'dan güçlü bir şekilde etkilenmiş olan Jacques Ranciere'in çalışmaları üzerinde duruyorum. Onun, örneğin radikal eşitliğin önemi gibi ana temalarının bir çoğu, anarşist düşünceyle yöndeşik. Postyapısalcı Anarşizmin Siyaset Felsefesi'nde geliştirdiğim çerçeveyi genişletmemi sağlayacak biçimde Ranciere'in fikirlerini geliştirebilmeyi umuyorum. Ancak bu projenin henüz başlarındayım. Tartışmakta olduğumuz zorlu hatta çoğu kez ele avuca sığmayan diğer konulardan farklı olarak, Filistin topraklarının işgali meselesi, son derece basit bir mesele oluşundan ötürü bana çok çarpıcı geliyor. İsrail Filistinlilere karşı yavaşca bir soykırım uyguluyor. Bu projenin geçmişi Ben-Gurion gibi ilk siyonistlerin metinlerinde de bulunabilir. Siyonizm her zaman bir maksimum genişleme ve yerli Filistinlilerin yerlerinden edilmesi projesi olmuştur. Çözüm basit: İsrail 1967 sınırlarına geri çekilmeli, ve böylece işgali sona erdirmelidir. Ayrıca, topraklara dönüş hakkı tartışılarak tanınmalıdır. İsrailli yerleşimcilerin böyle bir dönüşe imkan vermeyecek kadar çok olduklarını söyleyeceklere cevabım da öyleyse Yahudilerin ve Filistinlilerin eşit siyasi statüye sahip oldukları tek bir devlet olacaktır. Garip ama, bu İsrail'i tanımaya ve iki devlet çözümünü kabul etmeye zorlanmadan önce Filistinlilerin kendilerinin önerdiği çözümdü.


26 Ağustos günü başlayan ve Prag'ın ilk sokak sanatı ve graffiti festivali olan Names Fest 6 Eylül'e kadar sürecek. 40'tan fazla graffiti ve sokak sanatçısını buluşturan festivalde hazırlanan eserler 8 Eylül'den Ekim sonuna kadar Trafacka Galeri'de sergilenecek. Genellikle ve özellikle vandalizmle bağdaştırılan graffitinin ve daha yumuşak bakışlara hedef sokak sanatının adrenalin yükselten değerinden öte, Çekleri ve de şehrin nüfusunu katlayan turistleri farklı bir perspektifte buluşturmayı amaçlayan festival boyunca atölye çalışmaları, seminerler, paneller, film gösterimleri, rehberli şehir yürüyüşleri ve yarışmalar da düzenlenecek. Komünizm döneminde yasak olan ve halkın duygularını dışavurmada en acil çare olarak algılanan garffiti, Kadife Devrim'in gerçekleşmesi ile bir patlama yaşamış Prag'da neredeyse boya çalınmamış bir bina görmek imkansız hale gelmişti. 2000'li yılların başında Stop Garffiti kampanyasıyla temizlenmeye çalışılan binalar, akabinde tekrar boyanıyor, bölgeler arası çete savaşlarına, holiganlara malzeme oluyorlardı. Festival bu dönemde gelişen olaylardan etkilenen ve graffitiye karşı olumsuz duygularla beslenmiş Prag sakinlerine bir anlamda kaynaşma fırsatı da veriyor. Graffiti ve sokak sanatının pek çok ve bazen güzel örneklerini görebileceğiniz Prag sokakları bu kez yasal ve seyre açık bir şekilde, özenle seçilmiş yasal duvarlar üzerinde özel izinlerle hayat buluyor. Festival ve sergi tarihleri arasında yolu Prag'dan geçenlerin kaçırmaması gereken bu görsel şölene komünizm döneminde tüm engellemelere rağmen her gece her gün bir şekilde yenilenen John Lenon duvarı da mutlaka katılmalı. Artık günümüz demokratik ve özgür ortamında yapılan çalışmalara kıyasla pek göz doldurmasa da görülmeye değer. Festivale katılımcılar arasında dikkati çeken birkaç isim; Danimarka'dan Ash, Amerika'dan Brad Downey, İtalya'dan Rebel Ink, Brazilya'dan Zezao ve tabii ki Prag metro istasyonlarının vazgeçilmez ressamı Epos ve şehrin kaldırımlarını küçük ejderhaları, asfaltını renkli boya yollarıyla imzalayan Point.


Büyük boy torbayı yarı yarıya buz ve tuzla doldurun. Küçük boy torbaya süt, vanilya ve şekeri doldurun ve hava almayacak şekilde kapatın, büyük boy torbanın içine yerleştirip yine hava almayacak şekilde kapatın. 5 dakika torbayı kuvvetlice sallayın, torbayı dikkatlice açın ve küçük torbadaki dondurmaya dönüşen karışımla serinleyin. Afiyet olsun! Unutmadan, yarım bardak süt bir kepçe dondurmaya denk geliyor, ölçüleri buna göre arttırabilirsiniz. Karışımın içine meyva parçacıkları, kakao, çikolata küpleri ekleyip değişik lezzetler elde edebilirsiniz. Süt yerine meyva suyu kullanabilirsiniz. Eğer sallama sonucu dondurma bir türlü tutumuyorsa, sorun tarifte değil, sizde ya da malzemelerinizde olmalı. Fakat üzülmeye hiç gerek yok zira karışımı uzun bir bardağa koyup içine biraz buz, biraz nane, biraz hindistan cevizi ekleyip bir şemsiye ve bir pipet ile süsleyip Dondurma değil slash/sundae yapacaktım ben zaten... diyip kıvırabilirsiniz, duruşunuz yaz boyunca inanın bozulmaz!


17 yaşındayken çalışmak istemiyordum, bu yüzden dilendim, şarkı söyledim ve bir arkadaşım bana gitarla eşlik etti. Bir adam bize kabaresinde bir konser teklif etti, biz de kabul ettik ve en beklenmedik yerlerde, genellikle az sayıdaki dinleyicinin önünde şarkı söylemeye devam ettim. Şapka açıp para alıyordum. Çok değildi ama yine de gebermemekiçin omuzlarımda ıslak havlularla mal istasyonunda 50 kiloluk çimento torbalarını boşaltmaktan daha iyiydi. Bir orkestra eşliğinde tek başıma şarkı söylüyordum, müzisyen arkadaşlarım da kayıtlarda bana yardımcı oluyordu. Yaşam tarzım bir grup projesine uygun değildi. Teknede yaşıyordum ve doğal olarak çok seyahat ediyordum. Haziran 1994'te Mousse, tabiri caizse orkestranın yerini aldı. Kasetlerimi kendim çoğalttım ve konserlerin sonunda sundum. Aynı şey kendi yayınladığım kitaplarım için de geçerli. Bugün albümleri ücretsiz satıyoruz ve tüm parçalar ücretsiz indirilebiliyor. Punklar beni seviyor ve bu duygu paylaşılıyor ama ben ne müziğimle ne de görünüşümle hiçbir zaman bir punk olmadım. Her zaman bağımsızlığımı korudum. Yapımcılara, menajerlere, tur menajerlerine vs. karşı değilim. Ama sanat dünyası bana her zaman tamamen yabancı olmuştur. Kısacası, ben ailenin bir parçası değilim, bu böyle ve sorun değil. Ayrıca, kendimi kelimenin asil anlamıyla bir sanatçı olarak görmüyorum. Benim için sahne almak, çalışmadan hayatımı kazanmanın tek yolu, hepsi bu. Kendi kendimizi yönetiyoruz ve bu bize çok uygun. Ve unutmayın ki çoğunuza göre bir avantajım var: Artık genç ölmeyeceğim kesin. Jean-Claude Lalanne AKA le Prince Ringard. Gerçek adı Jean-Claude Lalanne olan Prens Ringard, şu anda 78 yaşında, çocukluğunu Issoire'daki Saint-Vincent-de-Paul yetimhanesinde Gerard Lenorman adında biriyle geçirdi. Mutlu olarak tanımladığı bir dönemdi. Üstün yetenekli bir çocuk olduğundan, 14 yaşında lisans diplomasına hak kazandı ve hukuk diplomasını aldığı Nanterre fakültesine katıldı. Jean-Claude Lalanne 1963'de şarkı söylemeye ve müzik yapmaya başladı. Paris'teki Rue Mouffetard'da sokak müzisyenliği yaparken Le Bateau ivre kabaresinin müdürü tarafından fark edildi ve orada çalması istendi. Ayrıca tiyatro ve sinemada da birkaç kez rol aldı. lk kitabını 12 yaşında yazdı. Bunu yirmi beşten fazla kitap takip etti. Bu duygularımı kanalize etmenin bir yolu, beni istikrara kavuşturacak bir terapi. Yazarak kendimi dengeliyorum ve kendimi faydalı hissediyorum. Otuza yakın albümden oluşan bir diskografiye sahip olan Prince Ringard, yılda yaklaşık yüz kez Fransa'nın yanı sıra Belçika ve İsviçre'de de konser veriyor. Yirmi yıldan fazla bir süredir gitar, mızıka, bas davul ve trampet eşliğinde eşlik eden, Mousse adıyla tanınan arkadaşı Marianne Bily'den oluşan tek kişilik orkestrasıyla. Kendisini artık bir anarşist olarak kabul ederek, aynı adı taşıyan Federasyona sık sık gitmeye başladı. Her şeyden önce hümanist hisseden benim için sonunda daha açık bir ortam bulmuştum. Uzlaşmaz yaşam tarzı, faşistlerin takıldığı bir bara otomobille cam çerçeve indirip girmesi, bir zengin mağazasında yaptığı hırsızlık ve jandarma minibüslerine zarar verdiği için birkaç kez hapiste kaldı. Punkların bu yaşlı Anar Baba'ya olan tutkusu hiç bitmedi. Martin Circus, Bulldozer, Metal Urbain ve daha sonra Parabellum şarkıcıya sempati duyuyordu. Hareketle olan tutarsızlığını belirtmek için kendine kedili punk lakabını taktı. 1994'ten beri sahnede ve yollarda, partneri Mousse eşlik ediyor. Oldukça Fransız geleneğinin bir parçası olan şarkıları burjuva, rahip, politikacı ve elbette faşizme göndermelerle doludur. Her yıl anarko-punk ve hardcore gruplarının yüksek desibellerinin ortasında yarı akustik yarı şarkı-şiir formuyla yüz kıonser veriyor. Bugün bile bunu hala garip buluyorum: yıllar geçiyor ama hala otuzun altında genç bir kitlem var. Zaman, moda ve rekabet dışı.


Hayatın içinde kimi zaman kazaların yeri apayrıdır. Beklenilen bir buluş yerine kazayla farklı şeylerin bulunması özellikle de ilaç sektöründe bilinen bir durumdur. Tıpkı kalp için aranan ama başka işlere yaradığı da anlaşılan Viagra gibi. Halen kalp ve kırmızı kan hücrelerinde bir anormallik olduğunda doktorlar Viagra öneriyor. Bir başka ilginç keşif ise bundan yaklaşık 70 yıl önce İsviçreli kimyager Albert Hofman tarafından yapılmıştı. Hofman Basel'deki Sandoz Laboratuarları'nda çavdar mahmuzu olarak bilinen ve zehirleyici etkileri olan bir mantar türü üzerinde araştırma yapıyordu. Eski çağlarda çeşitli hastalıklara ilaç olarak kullanılan, kimi zaman da insanların halüsinasyonlar görmesine neden olan bu mantarı inceleyen Hofman çeşitli kimyasal sentezlerden sonra onu asit haline getirmeyi başardı. Sanki ateşle oynanan bir deneydi. Çavdar mahmuzu yüzünden Ortaçağ'da kimi kadınlar cadılık yaptıkları gerekçesiyle öldürülmüştü. Hofman 19 Nisan 1943'te, yani asidi ilk bulduğundan yaklaşık dört buçuk yıl sonra kendisi üzerinde denedi ve bisikletiyle eve giderken asistanından kendisini izlemesi ricasında bulundu. Hofman yolda etrafındaki yapıların şekillerinin bozulduğunu ve sallandıklarını sanmaya başladı. Kendi deyimiyle dünyaya sanki eğri bir aynadan bakıyordu. Ayrıca hareketleri de sanki kıpırdanırcasına yavaştı. Ne var ki asistanı Hofman'ın çok hızlı gittiğini anlattı kendisine sonradan. Eve sağ salim vardığında bir doktor çağırılmasını ve komşulardan süt bulmasını istedi. Sütün kendisini biraz düzelteceğine inanan Hofman zehirlendiği inancındaydı. Doktor genişleyen kan damarları dışında bir şeyi olmadığını söyledi. Daha sonraki saatlerde ise Hofman ruhunun şeytan tarafından ele geçirildiğini düşünmeye başladı. Komşusu bir iblisti ve kendisini öldürmek istiyordu. Kara kapılar ve duvarlar üzerine gelmeye başlamıştı. Cehennem evinin ortasında açılmış, kendisini ruhları bilen yakan ateşlerin arasına alma isteğindeydi. Yatağın içinde tir tir titreyen Hofman ardından her şeyi daha renkli görmeye başladı. Duvarlar rengarenkti. Kendisi yatakta yatmasına rağmen gözleri ona yukardan bakıyor gibiydi. Masmavi gökyüzüne yükselmesine kimse mani olamazdı. Bu duygularla gülümseyen Hofman uyudu. Sabah kalktığında yenilenmişti, tek hissettiği fiziksel yorgunluktu. Daha sonra yaşadığı tüm duyguları ve hisleri notlarına yazdı. Bu ilacı kendi yararına kullanıp kullanamayacağını anlamak isteyen CIA ilk zamanlar satışını yasaklamadı ve hayat kadınlarına kullandırıp etkilerini inceledi. Sandoz, 1948 yılında Hofman'ın LSD adını verdiği ilacı ABD'de piyasa sürdü. Sandoz ilacın her türlü psikolojik rahatsızlığı tedavi edeceğini iddia ediyordu. LSD 1950 ve 60'larda tamamen bir fenomene dönüştü. Neredeyse tüm psikolojik hastalığı ve bağımlılığı olanlara öneriliyor, üstüne kitaplar, tezler, araştırma notları yazılıyordu. Bu ilacı kendi yararına kullanıp kullanamayacağını anlamak isteyen CIA ilk zamanlar satışını yasaklamadı ve hayat kadınlarına kullandırıp etkilerini inceledi. Daha sonra satışın yasaklanması geldi gündeme. Her isteyen açıkça LSD kullanmamalıydı. Tabii bu yeni buluştan sanat dünyası da yararlandı. İlk uyuşturuculardan birini Aldous Huxley'ye 1953 Mayıs'ında Doktor Humpry Osmond vermişti. Uyuşturucuyu deneyen Huxley, tüm yaşadıklarını anlattığı Algı Kapıları kitabını yazdı. Bu kitap aynı zamanda ünlü rock grubu The Doors'un isimleri için esinlendikleri kitaptı.


Derin Gürültü, Sedat Türkantoz ve Onur Başkurt tarafından oluşturulan görsel ve işitsel bir deneyim projesidir. Başlangıcı bu iki bireyin ortak ve bireysel deneyimlerine dayanan proje, canlı elektronik sesler, davullar ve ziller, video kurgusu ve bir metin üzerinden ilerlerken, farklı disiplinlerden öğeleri de içine katarak organik bir biçimde, doğaçlamaya açık olarak oluşmaktadır. Mutlaklığı kendi içinde eriten proje, kavramları eğerek ve bükerek, hem biçimsel olarak hem de anlam kurgusu açısından izleyen ve dinleyen ile olan etkileşimini kararsızlığın ötesine taşıyarak, düşünce akışına kendini bırakıyor.


Can Başkent: Görüşmez olur muyum, en yakın dostlarımdandır kendisi. Yıllarca yakın dirsek temasıyla bir dergiyi yürütmek kolayca zayıflamayan bir dostluk yaratıyor. O dönemleri karmaşık duygularla anımsıyorum. Tek pişmanlığım, egonun/egomuzun fazla öne çıkmasıydı kaldı ki bunu, isimsiz olarak ya da mahlas kullanarak da bir çok fanzin çıkarmış biri olarak söylüyorum. Yüksek egomuz sanırım hakkettiğimizi düşündüğümüz ilgiyi aslında pek göremememizin verdiği ezikliğin bir neticesiydi belki. Ünlü bir tuluatcının dediği gibi, böyle bir dergiden sonra omuzlara alınacağınızı, sokakta herkesin dimension hayranlıkla bakacağını düşünüyorsunuz. Ama saçma sapan şeylere uğraşıp, üstüne üstlük zaten azıcık olan paranızı da kaybedince iyice agresifleşiyorsunuz. Her ne kadar hala arasıra kimi beynelmilel steel webzine'lerinde yazsam da, Cradle of Filth konserlerinin dahi şarkı sözlerini bile bilmeyen '90 kuşağıyla dolu olduğunu göre göre steel piyasasından soğudum. Utku soğumadı, hala aktif olarak steel organizasyonlarında yer alıyor. Vegan-anarşist tutsak Osman Evcan'a keyfi bir şekilde mektuplaşma kısıtı uygulanıyor Yine de Türkiye'nin en iyi İngilizce steel dergisini çıkardığımızı düşünüyorum. Sonic Splendour, bence hem bu toprakların en iyi İngilizce steel dergisi, hem de en çok kıskanılan steel dergisi oldu. Her detayına insanüstü bir emek verdiğimiz, üstüne üstlük sefil bir teknik altyapıya (mizanpajı yaptığımız PC çok yavaştı örneğin, dosyayı kaydetmesi bile 8 dakika sürüyordu) muhtaç olduğumuz bir dönemde çıkardığımız bir dergiydi. Fanzin dayanışması adına çok şey yapılabilirdi, birbirimize omuz vererek çok daha iyi yerlere gelebilirdik, olmadı. Türkiye fanzinlerinin son dönemi üzerine söyleyecek çok şeyim var aslında. Aklıma gelen, devletin satanizm saldırganlığının piyasayı hemencecik kolayca dağıtabilmesinin verdiği utanç sanırım çoğunlukla. CB: Propaganda Yayınları'nın temeli, çok önceleri ben 'oldsletter' politik fanzini çıkarırken atılmıştı. O dönemde, eskilerde yayınlanmış anarşizan yayınları da fotokopiyle çoğaltıp, disto gibi dağıtıyordum. Bu distoya da 'oldsletter yayınları' adını takmıştım. Türkiye'nin öndönem anarşist dergilerinin geniş bir arşivine sahiptim ve bu arşivi paylaşmamayı ayıp olarak görüyordum. Her isteyene fotokopi fiyatına yolluyordum dergilerin kopyalarını. Ancak, fotokopinin internete yenildiğini kabul ettim. Bu konuda da hiç romantikleşmedim. Ama sıradan bir internet sayfası kurup, boş boş dağıtmak da istemiyordum yayınları. Hem derli toplu olsun, hem de sen-ben-bizim oğlan dışında da ciddiye alınsın ve bu bahaneyle, epeydir kafamda olan yayıncılığa da ciddi bir adım atmak için yayınevi olarak yola devam etmek istedim. Matbuu yayıncılığın da bir şekilde içinde olduğumdan, en verimli yöntemin e-kitabevi kurmak olduğuna karar verdim. Aklımın bir ucunda da, hep anarım, Hayalet Gemi ekibinin yıllar önce kurduğu, AltKitap e-yayınevi vardı. Hoş, AltKitap bizim anladığımız anlamda tam bir yayınevi değildi aslında, ama yine de, benim üzerimde etkisi olmuştur. Yayınevini kaydettirip, uluslararası ekitap dağıtıcılarına dahil olmak, ISBN almak gerekliliğine karar vermemiz de bu stratejinin ürünüydü yani kitaplarımızı sen-ben-bizim oğlan dışındaki kitleye ulaştırmak. Çok bir tepki almadım ne olumlu ne olumsuz. Çok nadiren öğrenciler bir iki emaille teşekkür ediyor kaynakları erişilir hale getirdiğimiz için. 'Ateizmi Anlamak' kitabından sonra da bir süre küfür emailleri aldık ve zevkle okuduk bu emailleri. Yapılabilecek, ortaklaşacak o kadar proje varken, sürekli kapıların yüzümüze kapanmasına da alıştık. Hoş, bu yol zaten kolay olsaydı, yürüne yürüne aşınmış olurdu çoktan. CB: Teşekkürler. Bizce de çok önemli bu seçkiler. İlgi fena değil, her kitap yüzlerce kere indiriliyor. Ama kitapların ne kadar okunduğunun tahminin yapamam. Neredeyse hiç geri bildirim almıyoruz zira değindiğim gibi. Benzer yayınların bir an önce yayınlanması lazım, zira yavaş yavaş o döneme ait hafızalar siliniyor ve bir yerden sonra sadece hafızalarda kalan bir çok detay tarihe gömülüp gidecek. Bilhassa '90 kuşağının artık erişkin olmasının yarattığı politik sorunları öngörmek zor değil. Bu seçkilerin yeni nesil anarşizan cengaverleri tarihe bağlayabilmenin tek yolu olduğunu düşünüyorum. Türkiye'de anarşizm üzerine yazılan çizilenlerin çoğunun saçma sapan olduğunu düşünüyorum bir kaç ele gelen çeviri dışında. Eskiden, epey bir emek sarfederdim bu tip yazılara yanıt vermeye. Dolayısıyla, aynı mantıkla bu seçkileri yaptık. Bırakalım, dergiler kendilerini anlatsınlar diye düşündük. Bir yandan da, ciddi bir vaka incelemesine ihtiyaç var elbet. Ama bunu kimin nasıl yapacağında dair bir fikrim yok. CB: Kendin yayınla'nın kapitalizmin sahte üretkenliğinin en güzel örneklerinden biri olduğunu düşünüyorum. İnternet'in belki de ikinci bir Gütenberg devrimi olmadığını düşünmemden dolayıdır belki de bu. Bu nedenle editörlük ve eleştiri müesseseleri gereklidir bence. Özellikle kitap eleştirisi denen zanaatın çok mühim olduğunu düşünüyorum. İnternet devrimi artık belki editörlüğü öldürüyor ama, kitap eleştirmenlerine ihtiyacı arttırıyor. Elbette, eleştirmenle kastım, amazon. com'da iki paragraf yorum yazanlar değil. CB: Yok. Başvuran çevirmenlerin çoğu 'hobi çevirmeni' olduğu için, verim alamıyoruz. Dahası, şimdiye dek bütün yabancı yayınevleri reddetti projemizi. Ama hala uğraşıyoruz. Düşündükçe tepem atıyor, TV'de yayınlanan dizilerin altyazıları ertesi güne çevriliyor torrent ortamlarında, ama bu kadar ilginç dergilerin makalelerini çevirtmek için kalifiye adam bulamıyoruz. Eh, bulamadığımız için de yurtdışında İngilizce yayınlama imkanımız olmuyor. Bu kadar basit bir denklem aslında bu. CB: Şu anda 'İzmir Savaş Karşıtları Derneği' kitabını yayına hazırlıyoruz. Bir sözel tarih çalışması olacak. Oldukça hevesli olduğumuz bir çalışma. Zira, İSKD tarihine yoğunlaşan ilk kitap olacak bu. Antimilitarist harekette yer alan herkesin, hepimizin türlü türlü, duygusal ve heyecanlı kişisel hikayesi vardır İSKD'yle. Bu açıdan kişisel olarak bir minnet borcunu ödemek olarak görüyorum bu projeyi. Amacımız ocak-şubat (2013) ayına yetiştirmek. CB: Kurgusal çalışmalarla çeviri yayınlamıyoruz. İdealimiz, yoğunlaştığımız sahalara ve konulara dair çalışmalar yayınlamak. Ama elbette, epey esneğiz. Gelen dosyalara genelde bir ay içinde yanıt veriyoruz. En büyük amaçlarımızdan biri mali getirisi olmayan sahalarda kitap boyutunda araştırma yapan titiz araştırmacıların kendilerini yalnız hissetmemesi. Çirkef matbuat piyasasının çarkına girmeden kitaplarını kitlelerin erişebileceği şekilde yayınlamak isteyen yazarlara kapımız açık. propaganda: Katolik inancını denizaşırı ülkelere yaymak amacıyla 1622'de kurulan Sacra Congregatio de Propaganda Fide adlı teşkilatın adından. Propaganda Yayınları, anarşist ve özgürlükçü düşünse sahasında bir boşluğu doldurmak için doğuyor! Propaganda Yayınları, Türkiye'de anarşist ve özgürlükçü düşünce parkurunda yazılmış özgün eserleri, elektronik kitap olarak yayınlamayı amaçlayan, kar amacı gütmeyen bir organizasyondur. Propaganda Yayınları, anarşizan düşünce anaçerçevesi dahilinde ele alınabilecek özgün ve kuramsal eserleri yayınlama gayesindedir. Bu minvalde, çeviriler ve kurgusal eserler ilgi alanımıza girmemektedir. Öte yandan, anarşist ve özgürlükçü düşüncelere eleştirel ve kritik yaklaşan çalışmalara da yer verecektir. Dolayısıyla, anarşizm, komünizm/sosyalizm, ekolojizm, feminizm, hayvan özgürlüğü, antimilitarizim, GLBT hareketi, öğrenci hareketi ve benzeri toplumsal hareketler ve düşünce akımlarına dair yazılmış özgün eserler, araştırma ve incelemeler yayınevimizin ilgi alanına girmektedir. Bu bağlamda, değindiğimiz sahalarda yazılmış olan tezleri, toplu makaleleri ve benzerlerini yayınevimize sunulmaları üzere davet ediyoruz. Yayınevimize değerlendirilmesi için sunulan kitap dosyaları, en geç bir ay içinde değerlendirilecek ve sonuç yazara bildirilecektir. Sunulan kitap dosyaları, titiz bir editöryal elemeden geçirilecektir. Editöryal kurul, gerekli gördüğünde eserleri harici bir hakeme okutarak, fikir alabilecektir. Yayınevimiz, sadece elektronik kitap yayınlamaktadır. Kitaplarımızı, matbuu kitap basan yayınevleri gibi ISBN numaralı olarak yayınlamaktayız. Bu kitaplar, elektronik kitap okuma cihazları ya da el bilgisayarlarında okunabilmesi için hem ePub/mobi formatında, hem de bilgisayarda okunabilmesi için pdf formatında yaynlanmaktadır.


Zülal Kalkandelen ve Can Başkent'in Veganizm: Ahlakı, Siyaseti ve Mücadelesi adlı e-kitabı Propaganda Yayınları'ndan çıktı. Veganizm üzerine Türkçe yazılan kitap hacmindeki bu ilk çalışma, vejetaryenliğin daha ilerisi olan ve çeşitli ahlaki, diyetetik, iktisadi, politik ve felsefi motivasyonlarla gerekçelendirilen veganizmin, toplumumuzda pek sık dile getirilmeyen, siyasi gruplarda dahi yok sayılan yüzüyle tanışmak, veganizmi anlamak, onun mücadelesini öğrenmek isteyenler için, konuya kapsamlı bir yaklaşım sunuyor. Veganizmin beslenme boyutuna, ekonomik/politik açılımına ve etik boyutuna değinen üç bölüm, kitabın temel bölümlerini oluşturuyor. Eser, Propaganda Yayınları'ndan e-kitap olarak yayınlanmıştır ve kapak tasarımı İç Mihrak Propaganda Tasarım tarafından yapılmıştır. Referans Bilgileri Veganizm: Ahlakı, Siyaseti ve Mücadelesi Bir Söyleşi, Zülal Kalkandelen Can Başkent, Propaganda Yayınları, ISBN: 978-1-927893-00-5, 978-1-927893-01-2, 978-1-927893-02-9, 79 sayfa, Eylül 2013.


Mutlaka gidilmesi gereken yer: Kafkasör tepesi. Boğa güreşleri ile meşhurdur. Hayvancılığın yoğun olarak yaşandığı zamanlar, boğaların sürü liderliği mücadelesi çerçevesinde birbirlerini dağdan aşağı itmelerine bir çözüm olarak geliştirilmiş boğa güreşleri. Zaman içinde hayvancılık gitmiş ama güreşler kalmış. Hatırladığım ve beklediğim bomboş, yeşil bir arazi idi Kafkasör'de. Küçük orman yolları, minicik çiçekler, yeşilin yoğun kokusu ve tadına doyulmaz köfteler. Fakat başka bir sahne buldum. O sahneyi hepimiz biliriz. Bir devlet büyüğü gelir bir yere, bir ziyaret lütfeder, ziyaret ettiği yeri onurlandırır, şereflendirir. 50 kişilik koruma ve danışman kafilesi ile beraber Çin Ordusu misali manevralar yaparlar, yöreyi gezerler. Hemen o devlet büyüğü için sofra kurulur, yerel yemeklerden oluşan tabaklar önlerine serilir. Ve devamında hemen o yörenin folklor ekibi yerel kıyafetlerine bürünerek en bilindik oyunlarını oynarlar. Bahsedilen bu tablo o kadar sık, o kadar rutin bir şekilde yaşanır ki ee, ne var bunda? demek en doğalıdır. Belki bunu hiç farketmediniz bile, belki dikkat bile etmediniz. Belki gördüyseniz bile kafanızı çevirdiniz. Olabilir. Ben de öyle yapardım, taa ki 23 Haziran'da Artvin'de gördüklerime bir daha ve bir daha bakana kadar. Bu sefer ziyaret bahşeden devlet büyüğü Haşim Kılıç, Anayasa Mahkemesi Başkanı. Kafkasörün tepesinde, onlarca kişilik koruma ekibi ile beraber geziyor, yiyor, bakınıyor. Tabii, hemen bir sahne kuruluyor. Davul geliyor, İskoçya dışında Artvin'e de yerel olan tulum çalgısı, akordiyon ve bir adet solist geliyor. Hemen başlıyorlar Artvin'in en bilinen ve en klişe oyununa: Atabarı. Misafirimiz devlet baba olunca sözler değiştiriliyor. Atamızdan yadigar, bizde ata barı var yerine Atatürk'ten yadigar, bizde ata barı var oluyor. Atatürk denirken ses yükseliyor, üzerine basılıyor. Sonra bir deli horon tepiyor erkekler, sonra adını hatırlamadığım diğer oyunlara geçiliyor. Oynayanların fotoğrafını çekermiş gibi yapıp Sayın Kılıç'a odaklıyorum kocaman telefoto objektifimi. Farketmez diye umuyorum. Yanındaki tek kaşı kaldırmış çok pis bakıyor bana. Sonra etrafımdakilerle şakalaşıyorum, herşey normalmiş gibi yapıyorum. Görmedim sanki arkadaki özel kuvvetleri, sivil korumaların bakışlarını ve bellerindeki kabarıklıkları. Görmemiş gibi yapıyorum. Bunları düşünürken aklıma geliyor. Etraftaki Jandarma ordusu, özel kuvvetler, keskin bakışlar... Göstermelik hepsi. Etrafıma bakıyorum, Haşim Kılıç ve küçük ordusu dışında o sırada yaylada 5, bilemedin 10 kişi var. Hepsi bir show, oynanan oyunlar dahil. O zaman anlıyorum aslında o sahne diyip başımızı çevirdiğimiz alışılageldik zorbalıktaki çarpıklıkları. Bir daha ve bir daha bakıyorum oyunu oynayanlara. Kendileri heyecanlı gözükmüyorlar ki beni heyecanlandırsınlar. Sıkılmışlar. Bir zorunluluk icabı oradalar, belli. Yapmak zorunda oldukları onlara zevk vermiyor. Oynamış olmak için oynuyorlar. Bir daha ve bir daha bakıyorum. Gözümün önüne fazladan bir iki lira bahşiş için hesabı getirirken zoraki gülümsemesi çok bariz sırıtan bir garson geliyor. Bir daha bakıyorum. Gözümün önüne patronu ona fırça atarken bir de işimden olmıyım diyerek içindeki fırtınayı dindirmeye çalışıp gülümseyen işçi geliyor. Bir daha bakıyorum. Gözümün önüne müşterisi devamlı olsun diye aslında umursuyormuş, değer veriyormuş gibi yapan mağza sahibi geliyor. Bir daha bakıyorum. Gözümün önüne her Pazartesi sabahı ve her Cuma akşamı bir an önce bitsin de gidelim diye İstiklal Marşı söyleyen milyonlarca öğrenci geliyor. Protokole kurban oluyor kültürümün bir parçası. 23 Haziran'da Artvin. Başka bir gün Ankara, başka bir gün Urfa ve gün be gün bu toprağın her köşesi... Devlet babanın sert bakışları altında ezilen zarif ve kıvrak hareketlerin sessiz çığlığı o sıkkın bakışlar. Devletimizin bugüne kadar izlediği asimilasyonun bir mikrokozmosu bu fotoğraf. Kendisine yabancı bir kültürü izlerken farklarımızla beraberiz demiyor devlet babanın gözleri. Benimsin diyor oynayanlara çevrilmiş o bakışlar, o kalkık kaş. Olduğu gibi kabul etmiyor, sahipleniyor. Ataerkilliğin tavan yapması ve yönetime yansımasının mükemmel bir fotoğrafı.


Jacques Guerin, Parisli esans ustası ve parfümeri fabrikası sahibidir. İşçileri kazanlarda kimyasal karışımlarla ilgilenip, işin ehli hassas burunlar gözetiminde simyagerleri andırır biçimde ezoterik bir edayla kokular yaratırken, kendisi Marcel Proust takınıtısı peşinde yazarın izini sürer. Mobilyalar, yazmalar, elde ciltlenmiş ilk basımlar, notlar, yırtılmış sayfalar, hatıralar, özellikle hatıralar ve yazarın üst üste kazaklar giyip, yakasından pamukların fırladığı kıyafetini tamamlayan, ölümün yaklaşmasına karşı hızlanarak yapıtını titreyerek tamamladığı buz gibi odada battaniye niyetine kullanıp üzerinde yattığı paltosunun peşinde gezer. Proust'un Paltosu, ilk bakışta yazınsal hayranlığın zirvelerinden bir durumu, Proust'u ya da yapıtlarını anlatıyor gibi görünse de, aslında bu sıradışı bibliyofilin keyifli, şaşkınlık verici ve zaman zaman okuyanı heveslendiren, kıskandıran öyküsünü anlatıyor. Kıskandırıyor çünkü en sevdiği yazara sirayet etmek şansına sahip olan biri var kitapta. Bütün hikayeyi anlatan İtalyan gazeteci Lorenza Foschini, Proust'u, dönemin modasına uygun biçimde dandy şeklinde tanımlıyor. Kıyafetlerinde alacalık ve şaşanın yanı sıra en sıcak havalarda bile üzerinden çıkarmadığı ağır, kürk paltonun önemi, yazarın hayatını paylaşmış olmasında yatıyor. Parasal kaynak sıkıntısından yarıda kalan Kayıp Zamanın İzinde film projesinde Laurence Olivier, Marlon Brando, Dustin Hoffman, hatta Greta Garbo'nun isimleri geçiyordu. Filmin olası kostüm tasarımcısı Piero Tosi'nin Lorenza Foschini'ye anlattığı Jacques Guerin'in hikayesidir. Tıpkı Proust gibi eşcinsel olan Jacques Guerin'in, yazarın en yakınları tarafından etrafında görünmez bir duvarın inşa edilip, yazarın gerçekliğini çarpıtmasına isyan eden bir yazın şövalyesi gibi, notlar, metinler, kağıtlar, kitaplar ve harflerin ötesinde Proust'un eşyalarının, mobilyalarının kurtarılması için harcadığı çaba, yazarın dünyadan silinmesine karşı direnişini tek başına gerçekleştirmesinin yanında, edebiyatın nitelikli okurların hayatları üzerindeki etkisini gösteriyor. Walter Benjamin'e göre Proust'un yatağını, paltosundan fazla önemsemeliyiz. Benjamin, on altı yaşındayken sahip olduğu yatağında, başyapıtını üzerinde paltosuyla tamamlayıp aynı yatakta 18 Kasım 1922'de ölmüş Proust'un yatağındaki görüntüsüne Michelangelo'nun Sistine Şapeli'nin tavanına yaradılışı resmetmesi gibi yaklaşır. Tarihte ikinci kez bir iskele kuruluyordu; birincisinde Michelangelo başını geriye atarak Sistine Şapeli'nin tavanına Yaradılış sahnesini resmetmişti; ikincisinde ise hasta Proust yatağına uzanmış olarak kendini özel mikrokozmosunu yaratmaya adamış ve sayısız sayfayı elyazısıyla doldurmuştu. Her iki anda ve konumlanmada her iki sanatçı kendi mikrokozmik dünyalarını yaratmışlardır. Palto ve hatta yatak, Proust'un astımının ve alerjilerinin kendisini savunmasız bırakmasına karşı dünyasının mahremiyetini sağlayan eşyalar. Proust'un kitaplarında yer yer beliren ve Jacques Guerin'in alevler içinden kurtardığı notlar, romanından parçalar ve anlatılarını barındıran paragrafların kaynağı olan hafızasını oluşturduklarından, yardımcı birer eşyadan çok sığınılan, mahremiyeti artan mekanlara dönüyorlar. Proust bu mekanlarda yaşıyor, zamanından önce ölmeden yapıtını bitirmek için hırsla, hızla yazıyor, endişeleniyor ve hafızasını diri tutmaya çalışıyordu. Jacques Guerin'in Proust'un ardında bıraktıklarının peşine düşmesini anlatan hikayede sıradan bir bibliyofil takibinden fazlasının yaşanmasının nedeni, eşyaların geçirdiği bu dönüşüm. Proust'un eşcinselliği etrafında aşılamaz, elle tutulamayan fakat varlığı hissedilen bir duvar örmüştü. Ailesi Proust'un dehasına mesafeli yaklaşırken, sessizliği tercih eden yaklaşımı benimsemişlerdi. Proust'un ardından eşyalarını yakıp, kitap sayfalarını yırtmaları, çocukluğundan beri giyimine özen gösteren Proust'un kendine has tarzı, 'dandy' şıklığı ile yaşlı Ortaçağ bilgesi karışımı görüntüsü, mayıs ayında bile üzerinden asla çıkarmadığı kürklü paltosu, yatağına uzanıp, seneler boyu yorgan niyetine bu paltoya sarınarak 'Kayıp Zamanın İzinde'yi yazması, Proust'un etrafına örülen mahremiyet duvarının zamanımıza sızmasına engel olamadı.


Leslie Robert Krims 1942'de New York'da doğdu. Yaptığı işleri, kara mizah, konformizm karşıtı yergiler, eleştiri sınırları epey geniş olan kurmaca şeyler ve alaya alınabilecek her türlü solcu zırvalıklarıyla dalga geçen çalışmalar olarak tanımlıyor. Hakkında yapılan bir röportajdan elde ettiğim notlar üzerinden Les Krims'in yaşamına şöyle bir bakabiliriz. Okul yıllarında kendi deyimiyle bir nerd olmaya yakınmış kendileri. Mikroskopla incelemeye yapmaya bayıldığı için bu çıkarımda bulunmuş. Dini görüşleri nedeniyle baskı görenlere özgürlük temelli bir protesto, aktivist olarak varolduğu ilk eylemmiş. Jonathan Swift, sivri dilini beğendiği kişilerden biriymiş. Futuristika notu: Politik olarak kendini muhafazakar diye nitelendiren Krims, kendi işlerini genel olarak Solu rahatsız etmek şeklinde gördüğünü belirtmiştir. Kendisine göre modern fotoğrafçılık, doğu sahili ve batı sahili solcuları arasındaki paylaşımdan ibarettir ve bu fotoğrafçıları liberal medya ya da hükümet finanse ederken, marksist dezenformasyona katkıda bulunmuş ve Amerika'ya zarar vermiştir.


Derin yazgıları olan bir coğrafyanın ortasında oturup, kendinizi bile metaforlaştırdığınız bir durum ve ahval var aslında. İnsana dair ne varsa, sizin de içinde olduğunuz ve onlarla kurduğunuz yaşamın anlamı, altı çizilmiş cümlelerinizle size bir dil oluşturuyor. Benim resmim, koloni dönemleri yaşamış bir kuşağın, savaşların, didişmelerin ve belirsizliklerin, ama hiç bitmeyen umutların omurgalaştırdığı bir vücuda oturuyor. Metaforik, imgelem gücü olabilen ana başlıklarla kurulu, ve açılımlarını maddeleştiren bir espas. Malzemenin, her zaman bir derin kimya olabileceğini düşünürken, ona verdiğim kabiliyeti, hareketli bir zeminde paylaşırken, tam da o macaranın ortasında olmayı yeğliyorum. Dil, plastik bir çözümleme sürecinin, entelektüel alanlarında, şimdiki dünyalı olmanın hızında algılanmalıdır. Kavramlar ve teori üretme yerine, kendi kendini kavramsallaştıran işin, kendi yaşam sürecini kurmaya çalışıyorum. Kurulanlar, kendi uçurumlarıma köprülerdir de. Ve her yeni uçuruma kurulacak yeni köprüler. Bu sergide de malzeme, kışkırtan yüzeylere doğru dağılırken, dürtülen bir şeyler vardı. Tam da istediğim huzursuzluk. Provokasyon ana başlığı ile oluşan bu proje, Seçilmiş Ağaç, Phoenix Again gibi başlangıç projelerinin yol açtığı bir süreci izlemektedir. Bu işler, mum isinin ortaya çıkardığı izlerle oluşmaktadır. Ve Emin Çizenel'in bu işlerine, mum isinin dolaştığı aksak ritimdeki soyut yüzeylerde kotladığı manayla birlikte, anarşist bir aşkı yaşamın içinde tutan, bir diğer okuma ile başlanabilir.


Nedir olay? Ben hikayeler anlatırım, türü Fragman'dır. Fragman'dırlar, çünkü tek bir filme, tek bir müştereke, tek bir arka plana göndermezler. Yani aynı bütünün farklı farklı parçaları değildirler ki bunların içinde yer aldıkları, birer parçası oldukları bir bütün de yoktur ortada: Yerdeki taş parçasının daha büyük bir kayadan kopmuş olması gerektiği düz çıkarımından öte bir bütün görebilen de yoktur zaten çevremizde. Hepi topu budur ve başkası da değildir. Olsa dahi bir çeşitleme olurdu yalnızca. Çeşitlemeyse zaten, şu süregeldiğimiz bitene kadar bitmez hayat... Yani şu anı da bu diziye ekleyebilirdim. Tek farkla ki, bunun bir tarihi olurdu. Eş zamanlı yazıldığı için... Sözgelimi saat 16.15: Bilgisayarda Erkan Oğur: Eksiklik Kendi Özümde. Sessiz ekranda bir hayvan belgeseli. Hava güneşli. Hafif rüzgar. Yazın yatağını hazırlıyor bahar. Bahar güzel. Çiçek kokuları da öyle. Kaçmak için çay ve sigaraya davranıyorum sürekli. Müzik ve televizyon seslerine davranıyorum. Neyden kaçmak? Anlatamayacağımı bildiğim halde yazmaya çalışmaktan. Neyi yazmaya çalışmaktan? Anlatamayacağım şeyi. Nedir bu anlatamayacağım? Şey. Özgünlüğü tartışmayı planlarken bir anda anlam, değer ve gereğinden düştü her şey. Özgün, bana ilkin bu isimdeki bir kız arkadaşımı hatırlatır; hemen arkasından ise bu kadının ilgi-alaka dünyasının ufku, sanatın her türlüsüne nüfuzu ve işlerindeki hüneri gelir. Sonra: Pek afili bir yabancı lisesinde boğaza bakarak okuduğu yıllar, peşi sıra üniversitesi ve lisans sonrası batı Avrupa'da tırmanılan tabiat basamakları... Ve sonra gelir kokusu, güzelliği, görüşüp dolaştığımız, öpüşüp koklaştığımız sayılı vakitlerin hatırası vs. Sonrası: Öncesinden sinyalini verdiği üzere yalnız saksafoncu oluşu bilgisini haiz olduğum bir adama gitmek üzere beni terk edişi. Bunlar yine kendime iltimas geçen tahminler; sonuç baştan ayağa sadece benden artık sıkılmış olmasıyla da gerçekleşmiş olabilir. Diyorum ki, şayet terk edilmemiş olsaydım, Özgün sözcüğünün ilk anımsattıklarıyla anımsama sırası çok daha başka olabilirdi. Terk edilen olduğum için, onda olan fazla ve farklılıkları, tam da bunların zıddında yer aldıkları çıkarımını yaptığım kendi eksikliklerimin gölgesini de katıp boyutlandırarak, tüm bu nitelikleri ilk anımsadıklarıma yükseltiyorum. Fotoğraf çekiyor; çekmiyorum. Şiir yazıyor; yazmıyorum. Enstrüman çalıyor; çalmıyorum. İstanbul'da yaşıyor; yaşamıyorum. İyi okullar, iyi notlar, gelişkin arkadaşlar, canlılık, heves, bir yığın uğraş vs. Çünkü terk edilmeyi başta hiç anlayamıyorum. Belki tüm bunların dışında bir şeydi etken olan. Sahi, bir insan diğerini neden terk ederdi ki? En ufak bir şüphede sürekli geri dönüp düşünür insan. Bu sezgiyle belki tüm bu faktörleri görüyor, seçiyor, somutluyor, bendekinin değillemesi olacak biçimde yüceltip, yabancılaştırıp birer putlarmışçasına tepeme dikiyor ve belki bu yoldan sevimsiz sonumu hazmedilebilir kılıyorum. Öyle ya, putlardan sual olunmaz. Peki, bu defteri kapatabilmiş olsaydım, sözcüğün ilk çağrışımları yine bunlar olur muydu? Belki hala yarım, hala sorun teşkil ettiği için gölgesi bu denli uzuyor; belki hala sindirip barışamadığım için uğraşmaya değer görüyorum. Hem Barış da ağır bir vehimdir; bir cephede kaybettiğimi diğer cephede alana dek belki hep aynı sularda yüzeceğim. Belki bana bunca acı veren bu tecrübede, beni büyütüp güçlendirmekti amacı diyor ve böylelikle niyet okumaya koyuluyorum: Bu terki, trajediyi, hüzün ve kederi göğüslemeye gücüm yok; böylece bunu olduğu haliyle, yani bir tabiat olayı, bir yaprak dökümü, bir çiçek açışı şeklinde bir olağanlık, öylelik, doğallık olarak görmekten kaçıyor, aslında kimsenin kimseyi terk etmediği, kimsenin kimseyi üzmediği, olayların ardında hep başka bir dinamiğin, bir başka niyetin işlediği, bunun elbette yoruma açık olduğu ama üstünkörü söylemek gerekirse herkesin birbirini, farkında olsun olmasınlar, geliştirip güçlendirmeye koşulduğu kuruntusuna sığınıyorum. Burada yarılma büyüyor. Olay ve olguların arkasında, söz ve hareketin arkasında, her türden uyaranın arkasında gizil bir cevher var ve bilinçaltı kavramı, bu yarılmadan saçılıveren ihtimal parçacıklarını doldurmak için iyi bir heybe işlevi görüyor: Diğer her şey olabilir ama terk kesinlikle değil!. Zira eğer yalnızca terk edilmediyse, yani terkle birlikte başka şeyler de geldiyse terk, biricikliğinde yüklendiği önemi kaybediyor. O halde reddetmeli. Neyi? Terk gerçeğini. Çünkü Özgün vakasına dair tüm çıkarımlarım, kadın olan Özgünün terk ederken esasında bana elini verdiği noktasında.


Kimi çocuklar uzaklardan gelen sayılı seslere ilgi duyarken, benzerleri de uzaklardan gelen sayısız mektuplara duyuyordu ilgi. Nedenini hala çözemezler şimdi ama yakınlardan gelenleri tercih ediyorlar yakınlara gidenler gibi. Şimdiki zamanda gönderilen kağıt parçalarından, mürekkep lekelerinden çok, geçmiş zamandan düşünceler, düşlerdir mektuplar. Gece yazılanıyla gündüz yazılanı arasındaki farkın ay'la güneş arasındaki fark kadar olduğu rivayet edilir. Her -ne kadar neşe katıldıysa o kadar- hayata dair iç burkan detaylardandır, pulları da olmasa iyice hüzünlendirir -yazanı da yazılanı da- mektuplar. kuşlar; yalıçapkını: mavi kuş, baykuş, hindistan, sanat'1, sanat'2, sanat tarihi, astroloji ve kozmogoni, mantarlar, köprüler ve köprüler, havaalanları, satranç, kaplumbağalar, trenler ve yolları, astronomi ve uzay, sürüngenler ve amfibyumlar, gergedanlar, futbol, hans andersen ve masalları, deniz fenerleri, kriptozooloji ve dan'ın muhteşem pul koleksiyonu, hatta ülkelere göre pul kütüphanesi.


1970'li yılların başında Elhamra tiyatrosunun devralan Ulvi Araz, zamanın genç oyuncularını toplamasıyla birlikte Ülkü Tamer'i çağırır. Ben Johnson'ın Volpone isimli oyununu Osmanlı Pop Müzikali şeklinde uyarlayacaklardır. Ülkü Tamer oyunu bir haftada yazar. Ancak, henüz müzik hazır değildir. Cem Karaca ile konuşurlar. Karaca hemen müzikleri hazırlar. Sahnede müzikali canlı yorumlayacak müzisyenleri kiralayacak para olmadığından, kayıt alıp oyunculara playback yaptırmaya karar verirler. Cem Karaca ve o zamanların önemli grubu Kardaşlar stüdyoya kaydedip, 10 saat içinde, miksajdan çıkmamış ham bir plak kaydederler. Plağın ismi aynı zamanda oyunun da adıdır: Püsküllü Moruk. Cem Karaca her müzikalde olması gereken, giriş/üvertür kısmını yazmayı unutmuştur. Bir odaya kapanıp 10 dakikada albümün üverürtünü kaydederler. Üvertür saykodelik tınıları olan, zamanın normal Anadolu rock şarkılarındandır. Ey kadı hazretleri ve Kapatın perdeleri de Cem Karaca'nın coşkulu, sert vokali, funk ve groove gitarlar ile örülmüş, sözleriyle hala geçerli olan sosyal göndermeleri olan şarkılardır. Oyun, Osmanlı'nın son dönemlerindeki toplumsal çürümeyi hicveder. Cem Karaca'nın etkisiyle Osmanlı pop müzikali olmak üzere yola çıkan Püsküllü Moruk, Osmanlı rock müzikaline dönüşmüş ve ortalama 12 seyirciye oynayarak kısa zamanda sahneden kaldırılmıştır. Geçtiğimiz yıla kadar hep bir gizem olan bu kayıtlar bir Avrupalı plak şirketi sayesinde sınırlı sayıda basılıp gerçeğe döndü. Bize kalan, deneyip yenilen bu başarısız girişimden 1971 yılına göre son derece modern, sözleriyle de hala geçerliliğini koruyan bir çalışma.


Geçenlerde düzenli bir şekilde takip etmediğim San Francisco Chronicle'da bir habere denk geldim; kısaca şehir belediyesi ve vatandaşlar flash moblardan çok şikayetçi imiş. Nedeni de bu çetelerin eğlenmesini bildikleri kadar geride bıraktıkları çöplerin sorumluluğunu bilmemeleri, şehre ve sakinlerine verdikleri zararın boyutlarını umursamamaları. Yastık savaşının yanı sıra şu sıralarda moda olan Flash Mob etkinlikleri arasında traş köpüğü savaşı, pasta fırlatmaca ve zombie yürüyüşü de var. Şehrin temizliğinden sorumlu çalışanlar bu ekstra işler için fazla mesai yapmak zorunda kalmalarına rağmen ek ödeme almıyorlarmış. Tahminen dünyanın hiçbir yerinde de alamıyorlardır. Dişi ya da erkek fark etmez; aslan yattığı yerden bellidir diye bir laf vardır, flash mobcular da geride bıraktıkları izlerden belli olsa gerek. Biraz anarşist biraz absürd protestoların, şehir yaşantısı içinde çılgınlıkların, günlük koşuşuturmaca sırasında yüzleri gülümseten heyecanların destekçisi olmak güzel de geride bırakılan çöp konusunda da ince hassasiyetlere sahip olmak gerek galiba. Zaten flash mob adı altında, aslında ama iyi ama kötü belirli bir amacı hedeflemesi gerekirken olayın, kitlesel çılgın partilere dönüştürülemesi, Gençler eğleniyor! tadında kalması da üzücü bence. Telefon mesajları, e-postalar ve belirli internet siteleri üzerinden yayılan flash mob haberlerinde her ne kadar belirtilen kurallar arasında; Herkesi çağır, şunu bunu getir, sorumlulukla eğlen ve temizliğe yardım et! gibi söylemler olsa da eline traş köpüğü, pasta, yastık, vs. alan olayı ortaokul mezuniyet günü su savaşına döndürüyor belli ki.


Bu 80 yaşında bir kadına yazdığım ilk aşk mektubu. Aşık olduğum ya da şehvet duyduğum insanların çoğu erkekti. Ve şimdiye kadar, hepsi senden en az 30 yaş daha gençti. Yaşça ve cinsiyetçe sana daha yakın olan büyükannelerime hissettiğim sevgi gibi değil. Çoğu yönden sana yakın hissediyorum. Onlar kendi hikayelerinde bu kadar açık sözlü olmadılar. Sanırım onlar yaşlı kadınları göz ardı eden bir kültürde olmamayı öğrenmişlerdi. Ne onların benimle çok konuşma şansları oldu, ne de benim dinleyecek şansım. İnsan tarihindekilerin çoğunun aksine, benim kültürüm dikkatlice yaş tarafından bölündü. Sen kendi anarşist antropoloji kırıntılarınla bana bu garipliği hatırlattın. Hayır, senin yazınınla benim ilişkim farklı. Bu sevgi queerce erotik. Jenital veya cinsel zevk manasında dar bir şekilde düpedüz erotik değil. Audrey Lorde, Shulamith Firestone, Chaia Heller veya senin gibi feministlerin kullandığı manada erotik: hayatta olmanın farkındalığının derinlemesine bir neşeli farkındalığı. Acıttığı zamanlarda bile. Zevk ve güç: dağınık ve ademi merkeziyetçi. Senin yazılarını okumak bu farkındalıkla bağ kurmama yardımcı oluyor. Bundan ötürü, sana derin bir şekilde minnettarım. Ben de bunu yapmandaki queerce başarından ilham aldım. Burada kelimenin Germen orijinini düşünüyorum quer: karşıya geçmek, öbür tarafa / tarafına geçmek ve bunun aktivistlerce ve bilim insanlarınca sadece hetero ve homo seksüaliteler arasında kalmayan sözde sınırları geçen, bulandıran, zayıflatan veya dışına taşıran bir anlama taşınmasını. Toplumsal cinsiyet değişkenli bir aşk hikayesiyle, biseksüel bir çok aşklı kültürde aşk ve direniş hikayeleriyle, ya da amip seksinin cinsiyetten arınmış erotik imgelemi, tende güneş ışığı, dansçının ayaklarıyla ve diğer hayvanların vücutlarıyla sen toplumsal cinsiyet, seksüalite, türler ve erotizmin öbür tarafına geçtin. Ne hediyeler ama! Siyasetin de öbür tarafına geçtin. Senin anarşizmin ne apaçık, ne de düz. Kıvrılıyor ve akıyor, sarmal yapıyor ve fırıl fırıl dönüyor. Aşkın ve devrimin, siyasetin ve maneviyatın, dinlemenin ve anlatmanın taşan ayrımları, senin davet ettiğin ihtimaller tekil anlaşılmayla herhangi bir sınır tarafından kapsanamaz. Sen de reddettin iyi anarşist ve kötü anarşist arasındaki ahlaki sınırı. Yakın zamandaki röportajlarda, orta sınıf olduğun ya da yaptığının aktivizm olmadığı için anarşist etiketi için yeterli olmadığını belirttin. Seni tekrar düşünmeye davet ediyorum. Sende wu wei varken aktivizme kimin ihtiyacı var? Ve neden bir orta sınıf anarşist olmayasın ki? Bu benim kitabımda bir tezat değil ve senin kendi kitapların asla hayatın bariz tezatlarından imtina etmedi. Onlar benimsendi, öbür tarafa geçirildi. Yazdığın hikayeler, makaleler ve şiirler çokça ihtiyaç duyulan rehberler olarak hizmet ettiler, benim kendi hayatımı düşlememi öğrenmeme yardım ettiler. Bu yardımla ve diğerlerinin yardımıyla, kendime daha iyi bir rehber olabilmek için daha iyi hareket eder oldum: diğerlerinin düşlemesinde yardımcı olacak şekillerde yazmak ve konuşmak, dinlemek ve hareket etmek. Sen kendini anarşist olarak tanımlasan da, tanımlamasan da sen benim bir anarşist ne olabilir, ne yapabilir kavrayışımı derinleştirmeme yardım ettin. Benim ne yapabileceğime. Benim kim olabileceğime. Bunun için, en baki sevgiyi hissediyorum.


OuLiPo'nun kökeninde, artık herkesin bildiği üzere, Raymond Queneau ve onun matematiğe karşı gösterdiği, basit bir hevesin çok ötesindeki büyük ilgi vardır. Yazar ve OuLiPo'cu Jacques Jouet burada bir döküm çıkarmıyor, okuru Raymond Queneau'nun yazınının temellerini anlamaya davet ediyor. İkarus'un Uçuşu'nun II. bölümünde, Baudelaire'in Yoksulların Ölümü adlı şiirinin yanılsamalı ve düzyazı haline getirilmiş aktarımında, Baudelaire'in ölümle ilişkilendirdiği her şey absentle ilişkilendirildiğinde de benzer bir tutumla karşılaşılır. Belitsel yöntem Raymond Queneau'nun yapıtının merkezini oluşturur. Bu yöntem, apaçık şekilde, yazınsal metnin belirlenmesi sorusunu gündeme getirir, bu soruyu Edgar Poe Bir Şiirin Yaratılışı'nda ortaya atmış, Queneau da Bords'da yayımlanan Poe ve Çözümleme adlı yazısında bunu incelemeden edememiştir; ayrıca, gene Queneau'ya göre, Joyce da Ulysses ve Work in progress'te gizliden gizliye bu soruyu irdeler: Onun yapıtlarında hiçbir şey rastlantıya bırakılmamıştır. Sadece rastlantının payı rastlantıya bırakılmış ve her şey özgürce açığa çıkmıştır; çünkü özgürlük rastlantılardan oluşmaz. Bütün olsun bölümler olsun, her şey belirlenmiştir ve hiçbir kısıtlama açığa çıkmaz. Belirleme yönteminin, Queneau'nun romanlarında her zaman gizli tutulduğunu belirtelim, öte yandan bu, OuLiPo'cu çalışmalarında açıkça göz önündedir: örneğin Yüz Bin Milyar Şiir'de. Metnin, kendisinin ortaya çıkmasını sağlayan yöntemle belirlenmesi konusunda nereye kadar gidilebilir? Tüm OuLiPo'cu çalışma bu soruya yanıt arar, kavramsal sorgulama çoğunlukla iş üstünde incelemeyi de beraberinde getirir. Raymond Queneau'da asla sadece düşünce üstüne değerlendirmelere rastlanmaz. Her zaman o düşünceyi gerçekleştirerek sonucunu görmesi gerekir onun: Joyce'un Finnegans Wake'teki yöntemini Fransızca bir girişimle dener ; sonra Gertrude Stein'ınkini dener... Öykünme ya da alaya alma değildir derdi, kuşkusuz bunlar Queneau'yu ilgilendiren şeyler değildir, onun yapmak istediği tekniği inceleyerek gerçek bir saygı duruşunda bulunmaktır. tıpkı Yüz Bin Milyar Şiir'in boşlukla bir başka türlüsünü yarattığında olduğu gibi. OuLiPo bir yazın okulu değildir, yaratıcı yaratılar elde edilmesini sağlayan yöntemlerin araştırıldığı yerdir. Queneau'nun bu deneysel kaygısı da, aydınlığa kavuşturduğu alanın, atlas üstünde parmağıyla işaret ettiği bilinmez toprakların önemiyle kendisini yararlı, etkili bir yazara dönüştürmüştür. Georges Perec'in Raymond Queneau anısına adadığı Yaşam Kullanma Kılavuzu'na bakın: bir araya getirilmiş üç üretim yöntemi de (carre bi-latin2, polygraphie du cavalier3, pseudo-quenine4) on-on beş yıl önce Queneau tarafından bulunmuştu. Petrarca'nın Mezarları'nın yazarı Jacques Roubaud Queneau'dan esinlenerek bir çalışma varsayımı gerçekleştirdi: sextine'in5 yaygınlaştırılması. Italo Calvino Queneau'yu ustası olarak görmekten çekinmiyordu ama kuşkusuz içinden çıkılması güç ve önemli sorular açısından öyle görüyordu onu, zamanla etkilerini yitirecek yanıtlar açısından değil (Raymond Queneau Kimdir?, Les Amis de Valentin Bru'de, 15. sayı, 1981)... Bunlar adına OuLiPo denilen, Queneau soyundan gelen bu aileden birkaç örnek sadece. Ama hepsi bu değil. Queneau'da yalnızca, Yvon Belaval'in dediği gibi, o etkin düşünce yoktur; ayrıca imgelem gücü, dizelerle bölümlerin sımsıcak ve eğlenceli yapıları da buna eşlik eder. Queneau Ionesco'ları da, Pascal Laine'yi de, Jean Vautrin'i de, San Antonio'yu da, Gotlib ve çizgi romanın ilerleyen kanadını da beslemiştir... Yüzlerce sizin kahramanı olduğunuz kitap lahanalarda ya da güllerde değil bezelye tanelerinde doğmuştur. Düşünme yasası ve hoşa gitme yasası. Geometrici olmasak da bu yapıtın içine gireriz. Kimbilir, içinde bir de bakmışız geometrici oluvermişiz. XVIII. yüzyıldaki ağaçlarla kaplı parklarda oraya buraya serpiştirilmiş eğlence yerlerine dalar gibi dalarız o çılgınlıkların içine. İşte bu yüzden, OuLiPo'cu çalışma bilgince olduğu kadar eğlencelidir de. Jacques Roubaud'nun OuLiPo Raymond Queneau'nun bir romanıdır derken öne sürdüğü şey doğruysa, bir kişinin, biraz geç de olsa, romancı olarak sözünü söylemek istediği anlaşılacaktır.


Bu Quentin başka Quentin. Tarantino sinemanın haylaz çocuğuysa, Dupieux o haylaz çocuğu peşine katıp mahallenin delisine musallat olan piçtir. Tarantino'nun haylazlığı, kendine özgülüğü, deliliği; Fatih Özgüven'in çok güzel yazısında kullandığı tabirle ancak bir edadır, salınıştır, göze hoş geliştir ama Dupieux'inki bir şeyimden aşşa Kasımpaşa, bir buyurun, bir de burdan yakın kafasıdır. Quentin Dupieux'dan bahsediyoruz. Düşünce gücüyle insanları öldüren bir araba lastiğinin hikayesi olan Rubber'ı çekmiş adam. Oyuncunun direkt filmin içine uyandığı, noluyoz lan? tepkilerinin bizzat filmin kendisi olduğu Nonfilm'i çekmiş. Dupieux'un -şimdilik- dört filmlik filmografisi bi milyon olmuş kafayla atılan filim oynatmıyoruz burada kardeşim! narasıdır. Herkesten çok filim oynatırken, filimle oynarken hem de. Bu güzel adamın kafa açan filmlerine yakın duralım, çünkü malum, bok gibi yaşıyoruz, bari seyre durduklarımız afili olsun. Kamera yoksa gözler ne güne duruyor? Bak. Yukarıda anlattığım film, Quentin'in lk filmi; Nonfilm. 2002 tarihli film, bir adamın çölde terk edilmiş bir arabada uyanmasıyla başlıyor. Adam arabadan çıkıp doğrudan bir film setine iniyor ve aslında bizimle birlikte eşzamanlı olarak filmin içine girmiş oluyor. İlk başlarda ne menem bir filmin içine düştüğünü anlamaya çalışan adamımız hadi bi filmin içine düştük, bari romantik komedi falan olsa- sonra havaya girip bu anlama çabasından vazgeçerek rolünü daha iyi oynama derdine düşüyor. Ama filmin esas adamı başka. O önce gelmiş, epeydir filmin içinde yaşıyor. Başrolü kimseye vermeye niyeti yok. Belki de bu yüzden, belki de sebepsizce, rol gereği patlatması gereken silahı, içi gerçek kurşunlarla dolu olduğunu bildiği/bildiğimiz silahı, set ekibinin üstüne boca ediyor. Şimdi esasoğlan da, yönetmen de o. Nonfilm'in bundan sonrasında elinde kalan dört kişiyi filminin oyuncusu yaparak filmi çekmeye devam etmeye kararlı adamımızın yönetmenlik performansını izliyoruz. Senaryo? İşte konuşuyoruz ya. Kamera yoksa yok, gözler ne güne duruyor? Beynimiz kurgular olan biteni. Action! Meraklanma, seyirci anlayacaktır. Sinemaya böyle bir giriş yapan adamdan normal bir şeyle devam etmesini beklemek fazla naif olurdu. Ayrıca nedir normal? Normallik biz hayat gailesiyle boğuşanların derdi. Sinema gerçek hayat değildir, istediğimi yaparım diyor bir röportajında yönetmen. Haklı. Steak ile devam ediyor Dupieux sineması. 2007 yılında çektiği bu bilimkurgu sosuna batırılmış komedi gibi ama aslında hiçbir janra sığmayan filmi ne yazık ki Fransızca bilmeyenlerin izlemesi, en azından ne konuşulduğunu anlayarak izlemesi zor. Filmin başka dilde altyazısı mevcut değil çünkü. Dolayısıyla ben de izleyemedim ama Quentin'in röportajlarından okuduğum kadarıyla bir sonraki filmi olan, ki bence modern zamanların efsanelerinden, Rubber'la benzerlikler taşıyan ögeler mevcutmuş bu filmde. Bir de yönetmenimiz bu filmin kimsenin umurunda olmamasına içerleyip daha da Fransızca film çekmeye tövbe etmiş. Tövbe, işin şakası ama Quentin röportajlarında Steak'in sadece Fransa'da kalmasının ardından Rubber'ı İngilizce çekmeye ve dünyaya gününü göstermeye karar verdiğini anlatıyor. Dünyaya gününü gösterme kısmı da benim şakam tamam ama hakikaten de dünya görüyor, konuşuyor Robert isimli araba lastiğinin sıra dışı macerasını. Rubber'ın ne mene bir film olduğunu anlatmak zor. Yaşanarak vakıf olunacak bir deneyim. İzlediğiniz birçok şeye benzemiyor bir kere. Bilemiyorum, Rubber bir film değil de bir ergen olsaydı mesela ve ben de Rubber ergeninin mahalleden arkadaşı olsaydım, kendisini naber lan değişik? diye selamlardım herhalde. 2010 tarihli Rubber, telekinetik güçlere sahip ve hangi akla hizmet, hangi intikam ateşine soğuk suysa, bu gücünü insanları patlatmakta kullanan Robert isimli seri katilimizin maceralarını konu alıyor. Burada kişisel bir not düşeceğim; ben bu filmin büyük hayranıyım, filmin sahip olduğu sense of humour'un çeyreğine sahip olmak için hayatımı o lastiğin altına yapışan sakız olarak sürdürmeyi göze alırdım. Quentin Dupieux, Rubber'ın senaryosunu üç haftada yazmış ve dediğine göre üzerinde de fazla düşünmemiş. Sadece bir noktaya takılmış ki bu bence çok eğlenceli; filme direkt insanları öldüren bir araba lastiğiyle başlamanın saçma olacağını düşünüp filmin açılış sahnesinde klasik Amerikan polisi rolündeki birinin 2 dakikalık bir monoloğuna yer vermiş. Bu kısmın seyirciler için bir çeşit uyarı olmasını düşündüğünü söylüyor Quentin. Birazdan ağır saçmalayacağım. Beyninizde saçmalıktan zevk almaya mani bir rahatsızlığınız varsa kaçın. Polis, sinema tarihinden birçok sahne örneği vererek, Orada bilmem kimin bilmem ne yapmasının ne anlamı vardı yani? Bunların ve bunun gibi milyonlarca şeyin bir anlamı yoktur. Çünkü hayatın bir anlamı yoktur. Her şey sebepsizdir. Mana aramayın. minvalinde bir şeyler der. Bu öküz altında buzağı diye bir şey yoktur açılışının ardından başlar film. Gerçekten olan bitenin hiçbir anlamı yoktur ve gerçekten ama gerçekten çok acayip bir şey izliyorum hazzı her türlü anlamdan bin kat daha doyurucudur. Rubber, Cannes Film Festivali'nde gösterilir. Bu bir film değilden, 2000'lerin klasikleri arasına gireceke kadar değişen eleştirilerle karşılanır. Ama kesin olan şey; Rubber, ilk iki filmiyle kendi ülkesinde takılan bu ilginç Fransız'ı tüm dünyadan bir yığın fan'a sahip, filmleri merakla beklenen ve festivallerin aranılan yönetmelerinden biri arasına sokar. Nitekim Rubber, bizde de Film Ekimi'nde kendine yer bulur ve böylelikle 2 yıl sonra gelecek Wrong'un da yolunu açar. 1974 doğumlu Dupieux, sinemacı kimliğinin ötesinde elektronik müzik severlerin iyi bildiği, sevilen bir müzisyen aslında. Mr. Oizo mahlasıyla 97 yılından bu yana albümler çıkaran, çeşitli müzisyenlerle ortak performanslar sergileyen Dupieux, müzik yeteneğini filmlerinin de hizmetine sunuyor haliyle. Filmlerindeki müziklerde imzası olmasının yanında müzik dünyasının içinde olmanın avantajlarını bazen oyuncu seçimlerinde bazen de senaryolarında kullanıyor.


- 25 yıl önce Ankara'da doğdum. Ankara Atatürk Kız İlkokulu'ndan mezunum. Başka okumadım, kendimi yetiştirmeye çalıştım. Şiir ve hikaye yazmaya küçükken başladım. Ankara, İzmir, Aydın gazetelerinde hikayelerim ve bazı dergilerde şiirlerim çıktı. Bir de roman hazırlığım var. İzmir Sabah Postası gazetesi tefrika edecek. Sanata olan aşkım, kocam ve çocuklarımdan üstündür. 15 yaşımda evlendim. Üç çocuk annesiyim. İki arzum var: Çocuklarımı iyi yetiştirmek ve tanınmış bir sanatçı olmak. Bunun için çalışıyorum.


1- Radikal İslamcı söylem fazla elitistti ve geniş toplum yığınlarına ulaşamıyordu. 2- Radikal İslamcı söylemin tartışma çemberi aslında saldırılarına karşı kenetlendikleri Batı devletleri ve ideolojilerinden ziyade, marjinalliklerinin karşılarına aldığı kendi ülke ve milletlerinin Gelenekselci İslamcıları oluyordu. Bu şekliyle Radikal İslamcıların tutumları, westernizasyonun soyut ve somut ataklarına karşı bir tepkisellikten ziyade, kısır bir içsel çekişmeye dönüşüyordu. 3- Radikal İslamcılar, karşılarına çıkan gelenekselcilikle mücadele çabası sonucu bütün geri kalmışlığın sebebi olarak gördükleri geleneğin başlıca nüvelerini, ikincilleştirme yoluna gittiler. Bu şekilde özellikle İhvan ekolünde görülen tasavvuf, karşıcılık ve Şeriati örneğinde görülen Marksizm ve Egzistansiyalizmin kavrayış usullerini İslami tartışmalar bünyesinde kaynaştırma süreci, Radikal İslamcılığın metot ve söyleminin belirgin bir siyasette dünyeviliğe doğru evrildiği noktayı başlattı. Yaklaşık yarım yüzyıl önce başlayan bu somutlaşma süreci, İslam dünyasında kesin bir zaferin uzaklığı konusundaki umutsuzluğun artması ve gelenekçi grupların kitlesel çözümlerden ziyade bireysel çözümler üretmede başarılı olması, Radikal İslamcılığın kavrayış ünitelerine sızmış sekülerizasyonu belirginleştirdi. Söylem, din, kavramlar ve dini literatürü muhafaza etse de, dini hareket metodu söylemin içinde buharlaşıyordu. Elbette burada bahsettiğimiz Sekülerizasyonun nitelik olarak Türk, Mısır, Tunus elitlerinin resmi ideolojisi olan ve her şeyi ile din karşıtı, sekülerizasyonu olarak algılamamız lazım. Radikal İslamcıların seküler tutumları sadece gerileyişin sebeplerini anlama adına daha somut yargılar üretmek isteyen ve bunu anlarken de düşman Batı ideolojisinin birikiminden faydalanma arzusunun bir sonucuydu. Bu sonuç ilk başta, Radikaller ile Gelenekselciler arasında sert bir Sahih din tartışmasını doğurdu. Bu tartışma ardından, başta hadis olmak üzere ilimlerin birikiminin ve başta mezhep ve tasavvuf olmak üzere de usuller konusunun nitelikleri üzerinden ilerledi. Süreç içerisinde kimi gruplar gelenek ile tekrar pozitif bir bağ kurarken, kimi ülkelerde süreç, Türkiye örneğinde olduğu gibi AKP tipi geleneksel nüvelerden iz taşımamak bir yana, her şeyi ile Batılı-Modern kavramlarla kaynaşmış ve söyleminin hammaddesi demokrasi olan ilginç örneklere evrildi. Özellikle Türkiye tipi her an totaliter yüzünü belirginleştirebilen ilkel demokrasilerde İslami bir devrim-dönüşüm konusunda umutsuzluğa kapılan kitleler için, sistemi İslamize etme gayesi, İslami tutumları demokrasi çemberi içerisinde sisteme enjekte etme ve kamusal alanı Müslümanlar için özgürce yaşanabilme alanı haline getirme gayesiyle yer değiştirdi. Çünkü İran örneğinde olduğu gibi, ne Müslüman tabanın laik elitleri tasfiyeye gücü yetiyordu, ne de Mısır örneğinde olduğu gibi devlet kaba bir idealizmle İslam'ı popüler ve politik arenada tamamıyla sindirmek için faaliyete geçme kudretini bulabiliyordu. Bu sürüncemenin etrafında kesin bir dönüşümden umut kesen ve sistemle uyuşma konusunda gönülsüz gruplar, kendi abanoz kulelerine çıktılar ve kimileri de İslami idealizmin daha somut bir şevkle dillendirilebileceği Çeçenistan, Irak, Afganistan gibi coğrafyalara aktılar. Lakin bu hal kaosu, gerek demokrasi ile uyuşan Radikal İslamcılar ve gerekse diğerleri açısından, malum bir sonuçsuzluğu ihtiva ediyordu. Bu ihtivanın unsurları bugünkü çözümsüzlüğün parlak nüveleridir. Geniş İslamcı kitlelerin sekülerleşmesinin altında, geleneğin moderniteye karşı sinmişliğinden ziyade, geleneğin geniş kitlelerin arzuladığı yaşam tipinin dışlamışlığı geliyordu. Çünkü geleneğin alt yapısı belirgin bir zühtçülüğü kapsarken moderne evrilmiş İslamcılık, karşılarındaki laikler gibi bol kaynaklı, ihtişamlı, ekonomik kudretle donanmış bir yaşamı arzuluyordu. Özellikle avamın, İslamcılığın politik kudretinden beklentileri karşılığını, hukukun veya kültürün dışında ekoni şubesinde buluyordu. Bu arzu, hem yüzyıllık ezilmişliğe karşı taaruzun bir neticesi, hem de moderne karşı modern unsurlarla savaşmış olmanın doğurduğu postmodern bir duraktı. Böylece İslamcılar, Mustafa Kemal ve cumhuriyet elitlerinin amaçlayıp başaramadığı bu değişimi kendi politik vasıfsızlıklarının eliyle kanıksadılar. Daha da garibi kapitalist bir alt yapı ile değişen bu güruhun varsallarından pay alamayan ama bir çıkış yolu arayan yoksul İslamcı yığınlar ise, sınıfsal başarıları olan kendi üst prototiplerinin hedeflerine yöneldiler. Bu şekil 1920'lerde başlayan laiklik sürecini tamamladığı gibi, süreci devam eden laikliğin de geniş halk yığınları için makul olmayan şeklini makul bir şekle dönüştürdü. İslamcılarla laiklerin kesin ayrımları olan kozmetik unsurların siyasal bir değerden gündelik bir değere indiğini gördük. Ara ara bozulan ağızları ile İslam'ın saldırgan dengesini temsil eden kara sakallı köşe yazarları yerlerini Palanhuik ve Kerouac tarzı romanlar yazan, medeniyetler ittifakının geleceği hakkında sayfalarca tahliller sunan, konuşmalarındaki referanslar ayet ve hadislerden ziyade Avrupalı yazarların vurucu cümleleri olan sinekkaydı Müslüman yazarlara bıraktı. Said Nursi'nin koskoca bir devrimci kadroyu karşısına alan antiseküler cemaati bünyesinden, Dünya İslamcılığı'nın şaşkınlıkla izlediği ex üçüncü dünyaya Amerikancılık transfer eden tanımsız bir İslamcılığa dönüştü. 28 Şubat sürecinde, okullarının çeşitli kısımları kapatılan kızlar özgürlüklerini kocalarının dizlerinin dibinde değil, televizyon kanallarının renkli stüdyolarında kamusal alan tartışmalarında buldular. En garibi de artık etkisiz birer azınlık olan Antiseküler İslamcı grupların entelektüel enerjilerini akıttıkları mecra sekülerleşmiş kitlelerin tutum ve gayelerinin eleştiri arenaları oldu. Sağcılaşan Müslüman avamın kozmetizmle doymuş duyarsızlığı, İslamcı havası bu kitle karşısında solculaştırdı ve Müslüman Sol tartışmasının başladığına şahit olduk. Bugün, İran savaşının arifesindeki kaos ortamında seküler İslamcıların demokrasi kaygısı ile Amerika'nın mı, İran'ın mı yanında olacağı malum. Malum olmayansa İslamcı maceranın modernizmle olan aşk hikayesinin ne şekilde sonuçlanacağı. Tayyip Erdoğan yeni seküler sürecin Mustafa Kemal'i mi olacak yoksa Türkiye bu sınırları belirsiz paradoksun sonucunda kendi Taliban'ını mı doğuracak, izleyeceğiz. Bu evrim bir elit grubun uzun vadeli stratejisinin bir sonucu muydu yoksa Radikal İslamcıların bilinçaltı, gözler önünde rücü mu etti başka bir makalenin konusu. Lakin makalalelerde bile tartışılmayacak kadar bariz bir gerçeklik var ki artık İslamcılar devleti dönüştürmek yerine, devleti ve devletin resmi ideolojisini global ihtiyaçlar doğrultusunda takdir edilesi bir huşu ile restore ediyor.


Anne Steiner & Loic Debray KIZIL ORDU FRAKSİYONU Avrupa'da Gerilla Mücadelesi, çev. Ruşen Çakır Metis Yayınları 2001. Meinhof'un Baader'in kaçırılması eyleminde, sadece yardım etmesi planlanmıştı. Oysa Ulrike, Baader'in ardından camdan atladı ve illegal yaşama adım atmış oldu. Camdan atlayış, Hamburg'taki villadan da, Berlin'deki gazeteci yaşamından da kopuş oldu.


Bir roman girişi yazmanın zorluğuna ilişkin Umberto Eco, Gülün Adı'nın ek bölümünde şöyle yazar: ... bir Hint atasözü vardır, 'Bir nehrin kıyısına oturun ve bekleyin; düşmanınızın cesedi yakında yüzecektir. Peki ya bir ceset nehirden aşağı inerse bu olasılık bir nehir gibi metinlerin kapladığı alanın doğasında olduğu sürece? Bıçak Sırtında'da, İspanyol romancı Rafael Chirbes bu fikri harekete geçiriyor. Ceset ilk sayfalarda, bir bataklık kıyısının çamurunda, bir balıkçının ayaklarının altında, bir sokak köpeğinin ağzında görünüyor. Ana karakter ve anlatıcı Esteban, bu açılış sahnesinden yola çıkarak, çürüyen bedenlerin doğal hale geldiği bir dünyayı ortaya anlatıyor. Onun dünyası ölüler ve canlı cenaze cesetlerle, geçmişten gelen hayaletlerle dolu. Romanı gürültüyle doldurmak için birbirleri üzerine çıkıp konuşuyorlar. Chirbes, Nereye gittiler, diye yazıyor,... gözlerimizin önünden bu kadar hızlı geçen onca insan, nereye gidiyorlardı, nereye gittiler? Borular, kanalizasyonlar, filtreler ve su arıtma tesisleri labirenti tarafından yutulan su, denize akan borular... Chirbes'e göre, bu insanların çoğu onun ailesiydi, bir Cumhuriyetçi aile... İspanya İç Savaşı'nın kaybeden tarafında, diyor, romanın son söz kısmında. Babası o dört yaşındayken intihar etmiş. Annesi ona daha fazla bakamayınca Chirbes, Valencia yakınlarındaki bir Akdeniz köyünün demiryolu işçilerinin çocukları için ayrılmış bir yetimhanede büyümüş. Chirbes, bu erken ayrılığı vatansız bir yazar haline gelişinin tohumu olarak algılamış. Coğrafi veya politik bağlılıkları olmayan bir yazar. Chirbes, yeraltı dünyasının arsız ahlaksızlığına ve İspanyol aristokrasisinin beyaza bürünmüş açgözlülüğüne karşı hem denemeler hem de Franco'ya ve Franco sonrası kaosa karşı yazılar yazarak sosyal ve politik bir eleştirmen haline gelmiş sonradan. Yakıcı yorumlarında hiç kimseyi esirgemez, hatta kendisini bile, Kendinizi en çok hor gördüğünüz karaktere karşı koyarsanız, kendi çelişkilerinizi doğrudan size bakarken bulursunuz. Bu gerçeklik ışığında, Chirbes karakterlerini hem insanlaştırır hem de insanlıktan çıkarır, hala temsili olmayı başaran karmaşık, alışılmadık karakterler yaratır. Esteban mesela okuyucuyu esir alır, bu sessiz, sürekli dertlerinden yakınan anlatıcı, küçük bir balıkçı köyünden gelen bu tuhaf adam, bu antik zamanların insanı, aşkı ve retorik soruları aşmış, çarmıha gerilmesi kırk yıl geç kalmış bir İsa gibi kırk yıl çamur ve bataklık çölünde, sessiz şiddet ve seks ve pişmanlık dolu bir hayat sürmüş. Sonuç olarak, her cümle üst üste biner, geçmişe döner, yeniden karılır ve yeniden yazılırlar. Bıçak Sırtında, hem kişisel hem kişisel olmayan bir tarih kolajı. İspanya İç Savaşı sonrasında asker kaçakları ve hainleri, kirli bataklıklarda saklanan mavi gömlekli Falanjistler tarafından hayvanlar gibi avlanmaları. Esteban, Yerel halkın gururla bu çürüyen cesetlerin yanında fotoğraf çekmelerine izin verdiler, diye hatırlıyor. Birileri hala o fotoğraflara sahip olmalı, avcıların yaban domuzu avından sonra çektiklerinin aynısı. Esteban'ın babası gibi bazı hainler, kendilerini aylarca hapis ve ağır çalışma cezasına, ömür boyu utanç ve acıya teslim ettiler. Roman ayrıca Esteban ve çocukluk arkadaşı Francisco arasında, çocuğunu aldıran Leonor'un hayatının aşkını kaybettiği çok daha sessiz, kişisel bir iç savaşın anlatımıyla ilerliyor. Belki de hepsinden önemlisi, Esteban 2008 mali krizinin sonrasını, İspanya'nın Olba balıkçı köyünü vuran dünya çapındaki ekonomik çöküş, Esteban'ı, yatırımları bir arkadaşının inşaat işinde kaybolduktan sonra, marangozluk işindeki işçilerin her birini işten çıkardıktan sonra vuruyor Anlatıcı Esteban, Chirbes gibi, insan kaybından payına düşenden daha fazlasını yükleniyor: büyükannesinin ölümü, Ramon: avcılık, balıkçılık, insanlar hakkında her şeyi öğreten sevgili amcası Ramon'un, annesinin, ağabeyinin, kız kardeşinin Kuzey'de bir yerlerde orta sınıf bir hayata doğru kayboluşu, küçük erkek kardeşinin bir doğu Madrid gecekondu mahallesindeki barda kaybolması. Esteban, Evrenin her zamanki anlamsız mantığıyla, hayat dolu olan ilk ölen kişi olurken, diğeri hala buralarda oyalanıyor diye açıklıyor. Anlatıcı yetmiş yaşında, hasta babasının ölümünü bekliyor, kendi fiziksel çürümesinden yakınıyor. Yaşlanan insan vücudu, siyasi ve sosyal bedenin çöküşünün ve çürümesinin bir sembolü tabii. Bu sosyopolitik bozgun, bu çeşitli akıbetlerin karışan sesleri, zaman zaman, monologlarda, hatırlanan veya hayal edilen veya fantezi edilen diyaloglarda neredeyse tutarsız bir şekilde geri döndükçe, dağıldıkça, kesiştikçe ortaya çıkıyor. Ve hepsinin arkasında, Esteban'ın karanlık, kaderci bilinci, anlatıcı, katil, kahraman, hayvan, kurban, sevgili oluşu, aslında sadece emekli bir marangozun oğlu, Tanrı'nın, şeytanın, leşin ve ölü bataklığın mevcudiyedi.


Katı olan her şey buharlaşıyor, kutsal olan her şey dünyevileşiyor ve en sonunda insanlar yaşamın gerçek koşullarıyla ve diğer insanlarla ilişkileriyle yüzleşmeye zorlanıyor. Modern burjuva toplumu, böylesine kudretli üretim ve mübadele araçlarının bir araya getirmiş olan bu toplum, yer altı güçlerini kontrol edemez bir büyücüye benziyor. 18. yüzyılın sonlarında Smith, Ricardo ve Malthus gibi iktisatçıların verimli toprak kısıtları ve nüfus artışı eksenin çevreye gündemlerine aldıkları bilinir. Daha o günlerde alternatif enerji kaynakları bulunmazsa ekonomik büyümenin gerçekleşemeyeceği fikri Jevons tarafından dile getirilse de, Marx'ın ekolojisinde daha farklı bir algı söz konusu olmuştur. Klasik Marksizm perspektifinde kapitalizm olgusuna yapılan vurgu, ekolojik kaygıların ekseninde ve toplumsal yapının doğayla ilişkisindeki çatlaklıklarla kendine daha fazla yer bulmuştur. Sürdürülebilir Yaşam ve Enerji Söyleşileri bu anlamda ilginç bir kitap olma özelliği taşıyor. Görünenin arkasında standart düzeni değiştirmenin yollarını arayan, ekolojinin işçi hareketine karşı olduğunu düşünenlerin aksine farklı bir çizgiyle ve Gezi Olaylarından tek bir kelime ile bahsetmeyerek arkasındaki ideolojiyle beslenmiş bir çalışma... Genel olarak kitabın temel düşüncesi; sistemde piyasa aksaklıklarının ve dışsallıklarının kabulünden hareket ediliyor. Sorunların üstesinden gelebilmek adına yapılabilecekler, yine büyük ölçüde neoklasik iktisadın geliştirdiği araçlar ekseninde tutulduğunun da ana temasını oluşturuyor. Liu Sihua'ya göre bugün herhangi bir hakiki sosyalist gelişme pratiği adına layık olabilmeyi ancak ve ancak ekoloji ve sürdürebilir gelişme alanındaki pratiği ile diğer deyişle bir yandan insan ile doğa, diğer yandan ekonomi ile ekoloji arasındaki eşgüdümlü gelişmeyi sağlayabilmesi ile kanıtlayabilecektir. (4) Genç ekoloji yazarı Rahmi Aydemir de, bu görüşü farklı bir bakış açısıyla destekliyor. Özellikle konusunda uzman kişilerin ve Sivil Toplum Kuruluşlarının görüş bildirdiği kitabında, biraz felsefe biraz politika biraz da sürdürülebilir toplum vizyonunu harmanlayarak bize sunuyor. - Marx, Capital, vol. 3, 911. - Foster, Marx's Ecology, 236-54. Douglas R. Weiner, Models of Nature (Bloomington: Indiana University Press, 1988). John Bellamy Foster and Paul Burkett, Ecological Economics and Classical Marxism, Organization & Environment 17, no. 1 (March 2004): 32-60. http://www. sendika. org/2010/02/ekoloji-ve-kapitalizmden-sosyalizme-gecis-john-bellamy-foster/ - http://www. teorivepolitika. net/index. php/okunabilir-yazilar/item/348-politik-ekoloji-ve-marksizmin-gelecegi - Shiua, Marx'ın Ekolojik-İktisat ve Doğa Üzerine Düşünceleri, Sosyalist ve Ekolojik Uygarlık İçin Tezler, Cilt-1, Canut


Türk halkı kendi coğrafyası hakkında ne düşünüyorsa, rakı hakkında da benzer düşüncelere sahiptir diyebiliriz. Onlarca farklı çeşidi, yapım türü, kokusu ve tadı olmasına rağmen, rakı sofralarındaki genel tavırın, rakılar arası en güzeli veya en serti konulu bir hiyerarşi yarışına dönmesine eminim hepimiz şahit olmuşuzdur. Bu tür muhabbetler sayesinde, değişik rakıların farklı tat veya kokularından zevk almak çoğumuzun sofrasına uğrayan bir adet değildir. Onun yerine rakıların çeşitliliklerini en ekseninde dönen bir homojenliğe indirgemeye, bir çok açıdan, daha çok alışığızdır. Bu tür bir üstünlük karşılaştırması, karşılaştırma ölçütlerinin kişisel zevkler üzerine kurulu olduğunu düşünürsek, tüm temelini doğal olarak yitirmektedir. Bununla beraber, karşılaştırmanın en etrafında yapılıyor olması, karşılaştırmayı yapanların kendi tadlarını etrafındakilere dayatma isteklerini de açığa çıkarır. Rakıya aynı zamanda ironik bir kutsallık da atfedilmektedir. Kutsallığın ironisi, genellikle etnosentrist ve ataerkil reflekslere dayanan kutsallık atfetme takıntısının, bu sefer keyif, hoşluk, ve rahatlık ile özdeşleşen bir maddeye yansıtılmış olmasıdır. Kutsallık, rakı söz konusu olduğunda, kendisini dilimizde ulusal içkimiz veya daha aşina olduğumuz aslan sütü şeklinde gösterebilir. Ve böylece rakı, kutsallık atfettirilen kalıba sıkıştırılarak, bir keyif maddesi olmaktan çıkar, etnosentrist/ataerkil reflekslerin yarıştığı ve sergilendiği bir obje haline gelir. Ulusal içki lafı, veya rakıyı etnisitemize bağlama takıntımız, kendini diğer yemeklerde de gösterir. Mesela, baklavaya toz kondurmayız. Başka milletler, hele ki Yunanlılar baklavaya sahip çıktıkları zaman küplere bineriz. Bizim tatlımız, Türk tatlısı, kesinlikle başkasının, özellikle Yunanlıların olamaz. Fakat baklavayı biraz daha yakından incelediğimizde farklı gerçeklerle karşılaşırız. Baklavanın çıkış noktasının bir etnisiteye değil, Fars'lı ve Türk tüccarların karşılaşmasından doğduğunu anlarız. Çünkü, eski yörük Türkler arasında yufkayı boş boş yemek bir adet iken, eski Farslı'lar arasında bal ve fıstık karşımını yemek bir adet idi. Yufkanın üzerine sürülen ballı fıstığın kadim bir baklava tarifi olduğunu hayal etmek, bugünkü bildiğimiz baklavayı bir etnisitenin tekeli altına almaktan çok daha gerçekçi olur. Bununla beraber, Fars-Türk sinerjisi sonucunda oluşan baklava daha çok fıstıklı iken, Yunanlı'ların baklava yorumu daha çok ceviz ve yenibahar gibi baharatların karışımına dayanmaktadır ve onun tadı da gayet güzeldir. Baklava gibi, rakı da türlü yerlerde türlü türlü farklılıklar gösterir. Türkiye'de içtiğimiz rakıların ana karışımı üzüm ve anasondur. Türkiye'de üretilen rakıların alkol yüzdesi genel olarak %45-55 arasında değişir. Yunanistan'da üretilen rakılar biraz daha tatlı olmakla beraber, alkol miktarları biraz daha düşüktür. Rakıları en ekseni etrafında karşılaştıranlar, Yunan rakısı karşısındaki bu zaferi göğüslerini kabartarak kutlarlar. Fakat, mesela, anason ile tadlandırılmayan Arnavut rakısı sadece sek olarak içilir ve alkol miktarı %75 civarındadır. Ek olarak, Araplar arasında arak, Ermenistan'da arag ismiyle adlandırılan rakının alkol miktarı %65lere kadar çıkabilir. Hepsinin tadları, kokuları, ve içimleri kendilerine göre güzeldir. Aslan sütü lafı da 'en' karşılaştırması etrafında gezinen ataerkil bir söylemi andırır. Süt, kolaylıkla tahmin edilebileceği gibi, rakının beyaz rengine atfedilen bir laftır. Fakat, süt çocukluğu ve dişiyi çağrıştırır. Anneden çocuğa aktarılan ve beyaz renginin de etkisi ile kendisine masumiyet, saflık mesela Kuran'da cennetteki ırmaklardan biri (47:15) ve hoşluk atfedilen bir içecektir. Rakıyı ataerkil bir nesneye dönüştürenler için ise, rakı sofrasında ne çocuğa, ne dişi olana yer vardır. Bu yüzden yukarıda belirtilen çağrışımları beraberinde taşıyan süt lafının önüne aslan kelimesi eklenir. Bir sofrada rakının bir erkeklik veya Türklük davasına dönüşmesi neticesinde, rakı içmek istemeyenleri ciddi bir psikolojik şiddet ve baskı beklemektedir. Rakıyı reddedenler, herşeyden önce, kendilerini açıklamak zorunda bırakılırlar. Aslan, bu kullanımda isim halini bırakarak, aşırı-eril çağrışımlar taşıyan sıfat halini alır. Bilindiği gibi her aslan sürüsünde 5-7 arası akraba dişi aslan, 1, veya nadiren 2, erkek aslan vardır. Bazı istisnalar dışında, aslan sürülerinde dişi aslan avlanır, fakat avı ilk ve en çok erkek aslan yer. Erkek aslanın görevi, sürüyü kolaçan etmek, olası sırtlan saldırılarına, veya yabancı erkek aslanlardan gelebilecek tehditlere karşı korumak ve çiftleşmektir. Erkek bireyin pek de kılını kıpırdatmadan dişilerin hazırladığı yemeği yiyip, kavga edip, 6-7 dişi ile çiftleştiği bir toplumsal düzen, her türlü ataerkil fantaziyi sonuna kadar doyurabilecek niteliktedir. Rakıya ilk defa aslan sütü metaforunu yakıştıranların aslanların toplumsal yapılarından ne kadar haberdar olduğunu bilemeyiz; amma ve lakin, aslan benzetmesi yukarıda belirttiğimiz dişi ve çocuk ile ilişkilendirilen tüm çağrışımları bir kenara ittiği gibi, aşırı-eril çağrışımları onların yerine başarı ile koymaktadır. Rakıya dair etnosentrist ve ataerkil tavırların kendini gösterdiği başka bir yer ise, rakıyı kendi fetişleri etrafında nesneleştirenlerin, rakı içmek istemeyenlere karşı takındıkları tavırdır. Bir sofrada rakının bir erkeklik veya Türklük davasına dönüşmesi neticesinde, rakı içmek istemeyenleri ciddi bir psikolojik şiddet ve baskı beklemektedir. Rakıyı reddedenler, herşeyden önce, kendilerini açıklamak zorunda bırakılırlar. Ayrıca, rakıya burun kıvıranların cezası, sadece bıktırıcı miktarda ard arda gelen bir ısrar seli ile bitmez. Rakı içmek istemeyen, aynı zamanda durmak bilmeyen çağrışımlar silsilesi ile baş başa kalır. Neticede, şayet rakı içen kendileri aslan ise, rakı içmeyi reddedenler tam tersi olmalıdır. Böyle basit bir cebir işlemi sonucunda, kendilerinde topladıkları tüm iyi aşırı-eril sıfatlara karşı, karşıdaki için kötü olarak gördükleri dişi ve çocuk ile çağrışan sıfatları kullanırlar. Yine toplumsal olarak aşina olduğumuz bir denklem sonrasında, bizim gibi olanlar iyi, bizim gibi olmayanlar ise kötüdür. Rakının nesneleştirilmesi etrafında dönen ayrıştırıcılığa rağmen, rakı çokça içilen ve toplumun genelinde kabul gören bir içkidir. Bunun gayet önemli bir sebebi, yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi, rakıya etnisite ve cinsiyet etrafında yüklenen anlamlar bütünü ve bunun toplumda bulduğu yankıdır. Fakat, buna ek olarak, rakının kullanımındaki çok yönlülüğü de gözden kaçırılmaması gereken bir etkendir. Rakı neredeyse her sofrada kendine bir ahbap bulabilir. Gerek meze, gerek deniz ürünleri, gerekse et ve kebap olsun, rakı, farklı farklı yemeklerle ne kadar güzel gidebildiğini göstermiştir. Fakat, rakıya neredeyse mitik özellikler atfeden, yemeklerimizle olan uyuşmasından ziyade, yemeklerin etrafında dönen muhabbetlerimizle olan samimiliğidir. Gerek efkarlı bir serzeniş, yakınlarla paylaşılan bir dert, gerek mutlu bir beraberlik, gerekse memleketi kurtarmaya soyunulmuş olsun, rakı bardağı tüm bu imgelerde elimizde görülebilir. Rakı ile muhabbet resmi o kadar iç içedir ki, bazılarına göre rakının ülkenin kurucuları arasında olduğu tartışılmaz bir gerçek olarak kabul edilmektedir. Rakı, toplumsal reflekslerimizin en azından bazılarını anlamak konusunda bize faydalı bir ayna olabilir. Rakıyı keyifle içenler arasında yeri farklıdır. Fakat rakıya türlü anlamlar yükleyerek onu bir fetiş nesnesi haline dönüştürenlerin gözünden, rakı farklı muhabbetlerin ve farklı yemeklerin içkisi olmaktan çıkar. Böyle bir durumda rakı, bazı toplumsal huylarımızın yansıdığı bir put haline dönüşür.


1960 yılında New York, Queens'de doğsu Rammellzee. Bilinen grafiti sanatının yaratıcılarından sayılır. Metro vagonlarına yazardı, çizerdi, sprey boya ile 70'lerin sonuna dek metroları sanatıyla bezedi. Daha sonra harflerin sembolizmine kafayı taktı. 80'lerin ortasından itibaren, yanındaki birkaç sanatçıyla, Orta Çağ metinlerinin gotik karakterlerinden alıntıları grafitiye kazandırdı. Bu yarı hip-hop yarı Orta Çağ tarzı, işlerininGotik futurizm diye adlandırılmasına neden oldu. Tarzı graffitide giderek yayıldı. Çeşitli hip-hop belgesellerinde yer aldı. Kendine has tarzına Gotik futurizm ismini verdi. Harfleri Orta Çağ yazmalarındaki Gotik karakterleri kullanarak duvarlara nakşediyordu. Kendi açıklamasına göre gotik futurizm, harflerle alfabe kurallarının muştuladığı tandartlara karşı sembolik savaşı niteliyordu. Graffiti dünyasında Rammellzee stili yaygınlaşınca, kendisi de tarzında değişikliğe gitti ve Ikonoclast Panzerism ismini verdiği türe yöneldi ve militarist göndermeleri güçlü plastik heykeller, kozmik görüntülü grafitiler, el yapımı samuray kıyafetleri ve müzik derken, çok yönlü bir yaratıcılık çılgınlığına girdi. Tek kalem bir sanat akımı gibi hareket eden Rammellzee, 2010 yılında henüz 49 yaşındayken dünya değiştirdi. Rap'lerindeki dizelerinde sermaye ve otorite genel eleştiri konularıydı. Dünyaya saldırırken teknolojik değil, Orta Çağ'dan kalan savaş sanatlarına inancıyla, sürekli monolog bir dünyaya göndermeler yapıyordu. Banksy özelinde sokak sanatının sergilerde yer almasının hala tartışıldığı 2012 yılından çok önce, 70'lerin sonunda trenleri boyamayı bırakıp sanat galerilerine, yerleştirmelere geçmiş ancak sokaktan da hiç kopmamış bir sanatçıydı. Jean-Michel Basquiat ile dostluğu ve ortak çalışmalarıyla paralel olarak sayısız projede ve DVD'de yer aldı. Genelde, grafitilerini yaparken yanında kimseler olmayan Rammellzee, samuray zırhı üzerinde, yazılı olarak çeşitli mecralarda sunduğu gotik futurizm anlayışına uygun el yapımı eklentileriyle mekanize bir toplum karşıtı sanat ordusu neferi gibi hareket ediyordu. İsmi de gotik futurizm'e göndermeydi: Rammellzee. Ramm Ell ve Zee isimli üç tanrı. Farklı zamanlardan çıka gelmişler. Gotik futurist tanrılar, korkuları yansıtıyor. Korkular, gezegenleri yönetiyor. İlginç takıntıları ve inançları var Rammellzee'nin. Düşüncesine göre, ABD'de anadili ingilizce olanlar başta Roma Katolik Kilisesi olmak üzere, bijolojik olarak hastalanmış, bozulmuş bir insanlığın türevleri. Trenlere yağtığı grafitilerde bu yanlışlığı düzeltme çabası da ondan, Almanların II: Dünya Savaşı'nda trenleri ölüm makineleri olarak kullandıkları gerçeğine göndermeyle panzerizm'e odaklanması da aynı sebepten. Rammellzee'ye göre alfabede kodlanmış olan, matematiksel bir yapıya sahip olan bilgi insanoğlunu bu gezegenden götürmek için yerleştirilmiş. Hem dini yapılanmaların hem de insanın bitmek tükenmez üretim/tüketim sarmalından bir özgürleşme yolu, harflerde gizli. Açık ya da kapalı biçimde Kabala esintili bu inanışla sanatçı, bilim, din ve biokimya'nın birbirinin alanına kışt demeden böyle takıldıkları sürece, insanlığın herhangi bir kurtuluş yolu olmadığı düşüncesinde. İnsanlığın gerçek yurdunun dünya değili yıldızlar olduğuna dair güçlü bir inancı var. Evet, bilim ve teknoloji anlamında çok geliştik. Ancak toplumun davranış şekli hala Gotik. Hala ne yapacağımızı, hangi yöne gideceğimizi bilmiyoruz. Hala bu gezegeni nasıl terk edeceğimiz konusunda bir fikrimiz yok. Uzaya din göndereceğiz ve bu tabii ki durdurulacak. Çünkü 1400'lerde din denen kelime bir ordunun kapsamnıdaydı. 3- Aşk ve diktatörlük, ki şu anda sahip olduğumuz düzen budur.