1958 İskoçya Edinburgh doğumlu Irvine Welsh, 16 yaşında okulu bırakıp punk dönemini yaşadı. 1993 yılında yayımlanan ve sonradan filme de uyarlanan Trainspotting, birçok ülkede büyük başarı kazanırken, 1990'lı yılların kült kitaplarından oldu. Bu kitabın devamı sayılabilecek, aslında bağımsız bir roman şeklinde de değerlendirilebilecek Porno, Türkiye'de daha önce Kıvanç Güney çevirisiyle Stüdyo İmge Yayınları tarafından basılmış, yasaklanmış ve çeşitli sorunlar yaşamıştı. Siren Yayınları Kıvanç Güney çevirisiyle bu kitabı tekrar yayımladı. İki çeviriyi karşılaştırdığımızda, aradan geçen zamana uygun çekilde çeviride bazı olumlu değişiklikler yapıldığını gördük. Siren Yayınları tarafından yayımlanan edisyon, güncel zamanlarda yükselen değerlerin gölgesinde Adalı bir grup insanın çevresinde gelişen bu hikayeyi gayet şık anlatıyor. Yerellik konusunda umursamaz bir tavrı var Welsh'in. Ona göre, çağdaş zamanlarda yerel kaygıları vurgulamaya çok da ihtiyaç yoktur Irwine Welsh, iskoç olmak, İngiliz olmak, bir ulusa ait olmak, adalı olmak, tüketim toplumunda varolmak, bireyin tüketim toplumundaki yeri, kabullenemediği gidişata karşı kendine yönelen acısının yarattığı şiddeti, tüketim toplumu açısından bir değer oluşturmayanların öfkesini yansıtmak konularında doğrudan amaca giden karakterleriyle anlattığı hikayeler, ekonomik gelişme gösterirken sınıfsal çıkmazlar yaşayan Türkiye gibi ülkelerde yaşananlara hiç de uzak değil. Yazarın bu konulardaki tespitlerini iyi örülmüş hikaye kurgusu ve karakterlerle okumak gerekli. Yerellik konusunda umursamaz bir tavrı var Welsh'in. Ona göre, çağdaş zamanlarda yerel kaygıların önemini vurgulamaya çok da ihtiyaç yoktur. Sistem zaten linguistik bir meram anlatma şekli yerine, bireyleri imaj bombardımanına tutmaktadır ve insanlar artık kendilerini yazıyla değil imajlarla anlatmayı tercih etmektedir. Küreselleşmiş kitlesel kültür, kültürel üretimin yönünü hızlı imaj üretimine yönlendirirken, edebiyatta da memleket sınırlarına dahil olmaya çok da gerek yoktur. Çünkü yolunu bulmak, yırtmak, nasıl olursa olsun vitrin yapmak artık tüm toplumların ortak derdidir. Başarılı olmak için her mübah yolu deneyen karakterlerin postmodern orta sınıf ahlakının lanetlediği ahlaksız işler denerken, 2000'li yılların toplumlara dayattığı çok renkli, neşeli, boyalı imajlar devrinin pisliğini kendi yüzlerine vurmalarına olanak veren bir dili kullanıyor kitaptaki karakterler. Yazar bu ortak insanlık sorunlarının yanı başında, kendi İskoçyasında, bir sömürge toplumu olarak maruz kaldıkları ayrımcılığı öne çıkarmaktan, Britanya'nın orta-yüksek sınıf İngilizlerinin İskoçlara karşı tavırlarının olumsuzluklarından bahsetmekten de geri durmaz. Çünkü kültürel üretimin sınırsızlığının yanı sıra, siyasi ve toplumsal boyutta sınırsal didişmeler ve Man Booker ödüllerinde görüldüğü gibi emperyalist, baskıcı refleksler var olmaya devam etmektedir. Dolayısıyla alt kesimlerin sistemin suçlu diye yaftaladığı karakterleri bu çatışmalardan doğan öfkeli melekler gibidir. Tüm olumsuzluklarını ve getirdiklerini karşılarken, çabalamaya da devam etmektedirler. Irvine Welsh, 2012 yılında yayımladığı Skagboys ile Trainspotting döneminin öncesine, karakterlerin 1980'li yıllarda Thatcherizm ile toplumların sınandığı dönemi anlatıyor. Edebiyat çevrelerini bir miktar terse yatıran bu hareketi Welsh için gayet doğal. Yazar, çağdaş İngiltere'nin, artan işsizlik oranı, henüz iki yıl önde Londra'yı baştan sona yakan isyanlar ile, 80'lerin adaletsiz gelir dağılımıyla çarpıklaşan toplumundaki dönem arasında fazla da fark görmüyor aslında. Skag, argoda eroin anlamına geliyor. Welsh'in karakterlerinin uyuşturucuya, suça, yolunu bulmaya, yırtmak için Pornoya bağımlı olmaları, tam da güce-hiyerarşiye-düzene-baskıya tapan çağdaş orta sınıf üyelerinin bireyciliğine karşı geliştirilen, belki de zirve yapan bir anti-bireyciliktir. ABD askerleriyle birlikte Afghanistan ve Pakistan'da kurulan demokrasileri düşünürek, Britanya sokaklarında sudan ucuz fiyatlarla yaygınlaşan uyuşturucu üzerinden yaşanan travmaları dönen bu 2012 tarihli romanında en kısa zamanda Türkçede yer almasını dileyelim. Welsh'e göre, orta sınıf ahlakının lanetlediği her kavram, karakter ya da nesne, ister uyuşturucu olsun, ister house müzik, ister Porno sektörü olsun ister futbol taraftarlığındaki şiddet; bir şekilde siyasi-ekonomik hatalar sonucunda günlük hayatlara kolayca sızdıysa ve alt sınıfların, işsiz kesimlerin toplum dışına atılır gözüküp de temiz kesimlerin artığı konumuna indirgendiyse, artık bu kavramlar ve karakterler birer alt kültür öznesi olmaktan çıkmıştır. Artık onlar için bizden uzak olsunlar da ne olursa olsun diyemezsiniz. Artık onlar da sizden biridir ya da belki hepimiz onlar gibiyizdir. Bu nedenle kitaptaki arkadaşlık ve tüm hüzün ile neşeyi güzel anlatan karakterlerin söylediklerini bu kadar net anlıyoruz. Seçimlerimiz arasında pek bir fark yok aslında. Seç! Sonsuz seçenekler arasından daima, ama daima kendini seç! Cilalı görüntüler üzerine hayatı seç, tükenerek ve tüketerek yaşamayı seç! Adam satmayı seç, içi kof ama dışı ışıltılı şeylerin hüküm sürdüğü dünyada sen yalnızca kendi façanı parlatmayı seç! Beğenmeyi değil, beğenilmeyi; sevmeyi değil, sevilmeyi; tanımayı değil, tanınmayı; zihnini açmayı değil, uyuşturmayı; acı ile değil, haz ile dibe vurmayı seç! Ekrana yansıyacak görüntüyü sen seç! Ve tüm seçimlerin tükendiğinde, tüketecek şeyler de sona erdiğinde, yine de yaşamayı seç!


Belki de bu tutkunun ve apansız karşımıza dikilmiş kısmetin sarhoşluğu ile et yiye yiye ölürüz. Ölmesek bile bu yeme işlemini bedenimizi hasta edene kadar devam ettiririz. Benzer tutumları, kişi değil de toplum üzerinde tahlile yeltenirsek önümüzdeki sayfaları dolduracak konuyu irdelemeye başlamış oluruz. Etsiz, kalçasız, göğüssüz, deterjan beyazı tenleriyle hasta görünümlü yeni kadın bedeni, hem erkek hem kadın için ideal, seksi beden oluyor. Toplum, tarihi süreçteki kapalılığını özellikle cinsellik konusunda koyulaştırmış ve bu koyuluğu, oluşturduğu tüm zaaflara rağmen yücelterek geleneğinin ayrılmaz bir parçası haline getirmişti. Kadın bedeninin mahremiyetini muhafazaya dair çaba, toplumsal hukukun içsel yüceliklerinin herhangi bir sonucu ya da inanılan dinin emirlerinden herhangi biri olarak telakki edilmemişti. Kadının bir mal olduğuna dair bilinçaltında belirginleşmiş kabul, bu malın kullanım haklarının sahibin dışına çıkmasının endişesi sonucunda eve bir ağıl, erkeğe ise bir seyis ya da çoban rolü yüklemişti. Zamanla yaşam feodal taşradan endüstri kentlerine yayılınca, nüfus tüm muhafazasına rağmen sürecin devamında yeni şekline uyum sağlamaya başladı. Eski kapalı yaşam tarzının hastalıkları elbette taşradaki kerpiç duvarın arasında bırakılmamıştı. Kent yaşamına uyum sürecinde üzerine eklenen yeni unsurlarla devşirilerek kendisini açığa çıkaran bu rahatsızlıkların en belirginlerinden biri kadın bedenine, kadın bedeninin mahremiyetine, kadın bedeninin soyut ya da somut ulaşılabilirliğine dair bir açlıktı. İşte Traven'in kahramanın ete karşı olan tutkusu, modern dünyayı taklide yönelmiş toplumda her yanı dikenli bir sosyopatlık olarak kendini gösterdi. Garip olan, çok katı bir namus anlayışına sahip toplumda bu garipliğin kısa bir sürede medya tabanlı bir ticari sektör halini almasıydı. 1970'lerde gazeteler, dergiler ve sinema aracılığıyla yayılan bu çılgınlığın gelişimine devlet denetimi ve ahlaki duyarlılık bir nebze set oluşturduysa da, 1980 sonrasında gündelik hayatın baş köşesine oturan özel televizyonlar dizginlenemeyen bir ticari hırsla, ana sermayelerinden olan kadın bedenin istismarına yeni bir boyut getirdiler. Bu istismar ahlaki, dini ve entelektüel kaygılar sebebiyle toplumun kent içindeki evrimi sürecinde, ilk başta geniş kesimler tarafından yadırganıyor olsa da; tepkilerin, eleştirilerin güçsüzlüğü ve medyanın ısrarı sayesinde toplumca kabul edildi. Bu kabul inanç, ırk, sosyal sınıf, coğrafya gözetmeden, bir deprem ya da bir ekonomik kriz doğallığıyla etkilerini her bünye üzerinde gösterdi. Bugün medya tabanlı bu ticari delilik durumu negatif etkilerinin dozunu azaltmayı dahi düşünmeden hırçınlığını sürdürüyor. Bir çok film bu yüzden izleniyor, bir çok reklam içinde kadın bedeni parçaları olduğu için çekici... Bilgi yarışmalarının bile olmazsa olmaz süsü gerek stüdyodaki, gerekse ekrandaki konukların gözleri önünde düzgün vücutlarının sergisiyle meşgul, bikinili ya da biçimsiz sahne kıyafetleriyle dans eden kızlar. Yakında haberleri muhtemelen tangalı spikerler sunacak ve açık oturumlara, tartışmalara vücut biçimleri çok bozuk, duruşlarından, konuşmalarından cinsellik fışkırmayan akademisyen kadınlar çıkarılmayacak! Ruhunun derin enginliklerindeki atölyelerde işleyeceği ya da işlenmişleri saklayacağı renkler, kelimeler, sözler, madenler, sesler bulamayınca, elinde kala kala bir kadın bedeni kaldı. Televizyondan, evlere, sokaklara taşan bu çılgınlık tekstil ve kozmetiği en büyük ekonomik sektörlerden biri haline getirdi. Bugün tıp fakültelerinde estetik cerrahlığa olan talep, beyin ve kalp cerrahlığına olan talebin çok üzerinde! Ortalama her on beş günde bir gözümüze dürtülen güzellik yarışmaları modern erkeğe nasıl kadınlardan hoşlanması gerektiğini dayatıyor. Etsiz, kalçasız, göğüssüz, deterjan beyazı tenleriyle hasta görünümlü yeni kadın bedeni, hem erkek hem kadın için ideal, seksi beden oluyor. Oysa normal bir kadın bu tip bedenlerle gündelik yaşantısını bile sürdüremez. İnsanın kendi fizyolojisine serap serpiştirme durumu bu! Temel vasıflarına karşı bir savaş... Doğuramamak, yetiştirememek, aç kalmak, üretememek, hatta cinselliğini bile yaşayamamak için kıyasıya bir direniş... Günümüz kadını onlarca nimet içinde aç, daha evlerinde doğru dürüst bir buzdolabı olmayan lisesi kızlar yıllardır biriktirdiklerini estetik uzmanlarına ödemekte. Bu incelememe, bedenini standart medya ve erkek beğenisine sunamama, metalaşamama savaşını kaybetmiş birçok kadın hikayesi üçüncü sayfa olgusunun birikimine hacim katıyor. Acımaya çalışırken gülüyoruz. Zaten STK'laşma konusunda zayıf bir toplumuz ama tarihselleşmiş gereksizlikler üzerinde çığırtkanlığını sürdüren sözde- kadın kuruluşları neden bu istismar-metalaşma durumunu bir onur sorunu olarak görüp harekete geçmiyor. Ekranda sömürülen, aşağılanan, hiçe indirgenen, plaza timsahlarının altın kaldırımları olan bu yapışkan imge sadece üç beş aklıevvel kızın bedeni mi? Hayır... Üzerine tezler, romanlar yazılası bir utanç. En fazla da toplumun asıl hakimleri biz erkeklerin alnında kendine kara granitlerden tahtlar bulan! Aydınlar ülkenin az gelişmiş bölgelerindeki dayak olayından yola çıkıp, istismarı bu noktaya indirgediler. Sanki Ortaköy'de, Çankaya'da, Konak'ta kadına şiddet uygulanmıyor! Biz erkekler yaşadık ve biriktirdik. Sonunda kabul edemediğimiz başarısızlığımız içgüdüsel bir gizleme tutumuna dönüştü. Algılayamadık, algılatamadık, çözemedik. Güzelim dünyayı ağzı renkli bir mağaraya çeviren şuursuzluğumuzun gücü kadınlarımıza yetti. Ezemediğimiz ihtirasımızın, deviremediğimiz diktatörlerin, algılayamadığımız tarihin intikamını kadınlarımızın bedenlerinden aldık. Bilinçlerimizi, hukukumuzu, politikamızı, ekonomimizi, algılayışlarımızı şeffaflaştıramadıkça, başarısızlık buhranına gömülen ortak benliğimiz kadınlarımızın bedenini şeffaflaştırdı. Yüceltip ışıldatamadığımız ruhlarımızı ortaya koyamayınca, kadınlarımızın bedenini ortaya koyduk. Şimdi kızlarımızın, kardeşlerimizin, sevgililerimizin onurunun üzerinde bir tutam kumaş kaldı. Erkeklik ruhu her zaman bu cinsel sapkınlığın kökeninde kadının dişiliğini, kadının kışkırtıcılığını aradı. Kendi kendini dışlamışlığın verdiği eziklik ve her şeyiyle kendi aczini kabullenmişliğin verdiği körlük asıl sorumlunun evrensel onursuzluk ve kendi şehveti olduğunu görmesine mani oldu. Aydınlar heybetli bir cehalet örneği göstererek kadın istismarının ana niteliklerini bir türlü çözemediler. Bir gözlerini kapayarak ülkenin az gelişmiş bölgelerindeki dayak olayından yola çıkıp istismarı bu noktaya indirgediler. Sanki Ortaköy'de, Çankaya'da, Konak'ta kadına şiddet uygulanmıyormuşçasına! Üç beş taşralı, eğitimsiz adam ve onların hayat yükünü taşımaya mecali kalmamış cılız eşleri kadına dair bu hastalığın tek sorumlusuymuş gibi gösterildiler. Medyanın cinsel istismar kültürünü bir kere bile adam akıllı irdelemediler. Ülkenin en ücra köşesindeki kerpiç odaların içini gören gözleri, kendi lüks salonlarındaki televizyonları bir türlü dikkat kesilemedi. Hatta kategorize edersek taşradaki şiddetin kökeninde kültürsüzlük dediğimiz bir toplumsal altyapı zaafı varken, kentin ortasındaki istismarcılığın kökeninde ticari kaygılardan doğan bir onursuzlaştırma tutkusu vardı. Maalesef bu haliyle taşradaki adam bilinçsiz ve ham bir barbarken, istismarcı kentli modern kadın tüccarı ve müşterisi konumundadır. Bu ticaret ve bedenin mal haline getirilişi, sokaktaki, iş yerindeki, kamusaldaki, taciz kültürünün itici sebebidir. Taksim'deki yılbaşı manzaralarının kültür kökeninde işte bu istismar vardır.


Kimi filmler insanı başka bir vurur. Hani esasında hiç seni çeken bir yanı olmaz, düşündüğün zaman en sevdiğin ilk 10 film arasında bile yoktur ancak bir cümlesi hayatını değiştirir. Çoğu insan için Robin Williams Ölü Ozanlar Derneği'nin o kurallara uymayan, özgür ruhlu öğretmeniydi. Ve ona veda ederken içimizden sıraların üstüne çıkmak geliyor hala. Ancak onun bambaşka rolleri de vardı ki çoğu akıldadır. Jack isimli filmi pek bilinmese de bu satırların yazarı için ayrı bir önem taşır. Normalden kat ve kat hızlı gelişen bir çocuğun hikayesini anlatan filmde, Robin Williams gerçekten de o cüssesine bir çocuk olmayı başarıyordu. Çünkü o ne kadar büyürse büyüsün, ne kadar acılar yaşarsa yaşasın hayata çocuklar gibi, her an bir mucizeymiş gibi bakmayı başarıyordu. En azından biz öyle sanıyorduk. Çocuk ruhlu, her anı bir mucize olarak gören gözlerin arkasında çok da acılar vardı. En yakın arkadaşı John Belushi, birlikte uyuşturucu içtikleri bir gecenin sabahında yanında ölmüştü. Büyük başarılara imza atsa da alkol ve uyuşturucu onu rahat bırakmıyordu. Yıllarca onlardan kurtulmak için uğraşıp başarsa da sonunda yeniden kendini bu batakta buluyordu. Yine de çocuk gibi hayata bakmayı başarıyordu. Ayrıca yaptığı işlerden hem zevk alıyor hem de kendisiyle birlikte çalışan veya onu izleyen insanların da mutlu olmasını sağlıyordu. Dünyanın en iyi seslendirmenlerinden biriydi de. Bir filmdeki bütün karakterleri değişik ses ve aksanlarla seslendirebiliyordu. Bundan da keyif alıyordu. Tabii senaryonun dışına çıktığı için kimi yönetmen ve yapımcılar memnun olmuyordu bu durumdan ama insanları eğlendiriyordu. Çünkü o her şeye çocuklar gibi mucize gözlerle bakan bir adamdı. Yıllar boyu radyolarda onun bir dj aradık. Her yeni okul döneminde onun gibi bir öğretmenimiz olsun istedik. Doktora gittiğimizde bize güler yüzle yaklaşacak, onun gibi doktorlar olmasını hayal ettik.


Hamle üç kişisel sergiden oluşuyor: Adel Abidin'in sergisi... ötesinde, Rosa Barba'nın sergisi notlar ve Runa Islam'ın sergisi atları yiyen köpekler. Her bir sergi, özgün nitelikleriyle, kendi bağlamları içerisinde değerlendirilmeli. Öte yandan, serginin küratöryel yöntemi, sergideki hareket alanlarını satranç oyununa gönderme yaparak genişleten, hesaplanmış bir yapıya dayanıyor. Görsel ve işitsel algının temel kavramlarından, uzamsal ve algısal dönüşüm taktiklerinden ve kavramsal bölgelerin inşasından yola çıkan bu proje, takip edeceği patikaları, her biri farklı sanatsal araştırma alanları tanımlayan üç sanatçının izleğinde keşfetti. Böylece Adel Abidin, Rosa Barba ve Runa Islam'ın işleri Hamle başlıklı serginin sınırlarını belirledi. Projenin küratöryel gelişimi iki farklı eksende ilerledi: kavramsal ve uzamsal. Kavramsal eksen, konuları ve algıya dair soruşturmaları anlamında birbiriyle yakından ilişkili işleri bir araya getirmeye odaklandı. Bu eksen, her üç sanatçının farklı katman ve yoğunluklarda katkıda bulunduğu bir işbirliğine dayanıyor. Uzamsal eksen ise, bu üç sanatçının, işlerinin içeriği ve mevcudiyeti aracılığıyla nasıl hamleler yapıp uzamsal koşulları değerlendirdiğinin izini sürüyor. Uzamsal eksen, sergideki üç sanatçının yaklaşımlarının ve üretimlerinin belirgin niteliklerini taşıyan işleri bir araya getiren zemin katta açılıyor: Rosa Barba'nın Bir Devre Kurdum, Sonra da Bir İkincisini Kurdum (2010) adlı işi, Adel Abidin'in Senfoni (2012) başlıklı heykel yerleştirmesi ve Runa Islam'ın Gördüğün Şeyi Gördüğün Gibi Gören İlk Sen Ol (2004) başlıklı 16mm filmi.


Hiç özgürlük kaldı mı diye düşündü. Kaç kitap hepsi güzelce yazılmış, Kalkın ve kendinizi gösterin bir kez daha, Hoşçakal Strasbourg Ulusal Tiyatrosu ve Strasbourg,


Karşılaşma: tecrübeliysen, adını koyarsın önce. 'Aşk'tan başka her adı koyabilirsin, görüntüyü berraklaştırmak için. Çünkü tutkular alacakaranlıkta yaşar, belirsizliği sever, bir görünüp bir yok olmaktan anlar. Ya yolu önceden kurmuşsan, o yolu gözlüyorsan epeydir... Karşılaşma için bir bahane yeter. Aşk nesneni öyle çabuk bulursun ki, şaşarsın. Üstelik nasıl olduğu da çok önemli değildir, beden-ruh ikizin sanırsın anında. Tecrübeliysen eğer, gene bulursun bulmasına da, adını doğru koyarsın. Beklentini saptayıp, ağır ağır ilerlersin, kendine hak tanırsın. Aşkı kaybedeceksindir.


Temmuz 1917 kararnamesiyle süslenen 1916 yasasını çıkartan beyefendi, sen bir salaksın. - ihtiyacını eczaneden temin eden bağımlı sayısı çok azdır; - Gerçek bağımlılar ihtiyaçlarını eczaneden temin etmezler; - ihtiyaçlarını eczaneden temin eden bağımlıların hepsi hastadır; - Gönüllü bağımlılara göre hasta bağımlıların sayısı çok daha düşüktür; - Eczanelerden uyuşturucu alımının kısıtlanması asla gönüllü ve örgütlenmiş bağımlılara engel olmayacaktır; - Her zaman uyuşturucu kaçakçıları olacaktır; - Her zaman davranış bozukluğundan, tutkuyla bağımlı durumunda olan kişiler olacaktır; - Hasta bağımlıların toplum içinde zamanaşımına uğramayacak bir hakları vardır, bu da rahat bırakılma hakkıdır. Bu her şeyden önce bir vicdan sorunudur. Uyuşturuculara ilişkin yasa, insanların acısına sahip olma hakkını kamu sağlığının zorba-müfettişlerinin eline düşürdü; çağdaş tıbbın kendi görevlerini her bireyin vicdanına zorla kabul ettirmeye çalışması tuhaf bir çaba. Resmi yasanın tüm melemeleri bu vicdan olgusu karşısında etki gücünden yoksundur: şu da bilinmelidir ki, ölümden bile daha fazla acımın efendisiyim ben. Her insan fiziksel acının ya da açıkyüreklilikle katlanabileceği düşünsel boşluğun oranı konusunda yargıç, hatta tek yargıçtır. Bilincin açık olması halinde de, kapalı olması halinde de, hiçbir hastalığın elimden alamayacağı bir bilinç vardır, fiziksel yaşantımı bana duyumsatan bilinçtir bu. Eğer bilincimi yitirdiysem, tıbbın yapacağı tek bir şey vardır, o da bu bilinci yeniden elde etmemi sağlayacak maddeleri bana vermektir. sizler huysuz ukalalarsınız: öncelikle göz önünde bulundurmanız gereken bir şey vardı; ruhunu yitirmiş olmanın acısını tatmış olanların ruhsal yaşantıya dahil olmalarını sağlayacak, zamana direnen eşsiz madde afyondur. Afyonun kesin olarak etki ettiği bir hastalık vardır ve bu hastalığın adı düşünsel, tıbbi, fizyolojik, mantıksal ya da ilaçlara ilişkin biçimiyle, her nasıl isterseniz, içsıkıntısıdır. Haktan hukuktan uzak yasanızla benim içsıkıntımı, cehennemin tüm pusula iğneleri kadar ince bir içsıkıntısını en ufak bir güven duymadığım insanların, tıbbi salakların, gübre eczacılarının, adaletsiz yargıçların, doktorların, ebelerin, tıp müfettişlerinin eline bıraktınız. Bedende ya da ruhta meydana gelen sarsıntılar, insan elinden çıkma hiçbir sismograf yok ki benim acımı tinimin yıldırımlar saçan acısı kadar kesin biçimde hesaplasın. insanların hiçbir rastlantısal bilimi benim kendi varlığıma ilişkin sahip olabileceğim kesin bilgiden daha üstün değildir. Bende olan ne varsa hepsinin tek yargıcı benim. Ambarlarınıza dönün tıbbi kokuşmuşluklar, ve sen de, Sayın Bay Yasamacı Koyun, senin saçmalamanın nedeni insan sevgisi değil, bunu gerizekalılık geleneğinden yapıyorsun. Bir insanın ne olduğu konusundaki cehaletin, yalnızca insanı sınırlayarak gösterdiğin aptallıkla eşdeğer tutulabilir. Umarım çıkardığın yasa dönüp dolaşıp babanın, ananın, karının, çocuklarının ve bütün torunlarının başına dert olur. Şimdi yut bakalım yasanı. Sonsuza dek rahat bırakılmamız için uyuşturucunun sözümona tehlikeleriyle ilgili sorunu didik didik etmek istiyorum gizli saklı bir şey bırakmadan. Benim bakış açım toplum karşıtıdır açıkça. Afyona saldırıda yalnızca bir neden vardır. Bu neden, afyon kullanımının toplum bütünlüğünü tehlikeye sokma tehlikesidir. Ruhta ve bedende çürümüş olarak doğduk, anadan doğma uyumsuzuz; afyonu yok ederek suç işleme gereksinimini, beden ve ruh kanserlerini, umutsuzluğa eğilimi, doğuştan alıklığı, kalıtımsal frengiyi, içgüdülerin ezilgenliğini ortadan kaldırmayacaksınız; herhangi bir zehre, morfin zehrine, okuma zehrine, inziva zehrine, otuzbir zehrine, sürekli düzüşme zehrine, ruhun köksüz zayıflığının zehrine, alkol zehrine, tütün zehrine, toplum karşıtlığı zehrine güdümlü ruhların varolmasını engellemeyeceksiniz. Toplumun geri kalanı için iyileşmez ve yitik ruhlar vardır. Onların çıldırmalarına yol açan bir yolu ortadan kaldırın, on bin tane başka yol yaratacaklardır. Daha etkili, daha şiddetli yollar, kesinlikle umutsuz yollar bulacaklardır. Doğanın kendisi de ruhen toplum karşıtıdır, yalnızca örgütlenmiş toplumsal birlik, güçlerin zorbalığıyla insanoğlunun doğal eğilimine karşı hareket eder. Bırakalım yitikler yitsinler, olanaksız, üstelik gereksiz, çekilmez ve zararlı bir yenilemeyle uğraşmaktan daha iyi değerlendirebiliriz zamanımızı. insan umutsuzluğunun nedenlerinden hiçbirini ortadan kaldırmadığımız sürece, insanın kendisini umutsuzluktan kurtarmak için kullandığı yolları yok etmeye hakkımız olmayacaktır. Çünkü öncelikle bu doğal ve saklı itkiyi, insanın kendisini bir yol bulmaya iten, hastalıklarından kurtulmanın yollarını arama fikrini ona kazandıran bu yanıltıcı eğilimini ortadan kaldırmak gerekirdi. Ayrıca, yitikler doğaları gereği yitiktirler, hiçbir ahlaksal yenilenme düşüncesi bunu değiştiremez, yaratılıştan bir gereklilik söz konusudur, intiharın, suçun, aptallığın, deliliğin tartışılmaz bir onulmazlığı söz konusudur; insanın başa çıkamayacağı bir ihanet söz konusudur, bir karakter ezilgenliği söz konusudur, tinin iğdiş edilmesi söz konusudur. Söz yitimi varlığını sürdürür, omur iliği hastalıkları, frengili menenjit, hırsızlık, zorbalık varlığını sürdürür. Cehennem şimdiden bu dünyanın ve zavallı cehennem kaçkını insanların içindedir, kaçışlarına bitimsizce yeniden başlamaya güdümlü kaçkınların içinde. Bu konuda bu kadar yeter. insan sefildir, ruh zayıftır, her zaman yolunu kaybedecek insanlar vardır. Yollarını nasıl kaybettikleri önemli değildir; bu toplumu ilgilendirmez. Yenilemenin bu konuda hiçbir şey yapamayacağını açık açık gösterdik, öyle değil mi, zaman kaybeder, dolayısıyla artık aptallığını derinleştirmede diretmeyeceğini gösterdik. Deliliğin bir üst-üretimi: eter rejiminde bira, el altından satılan kokainle dolu alkol, katlanan esriklik, bir tür genel esriklik. Kısaca, yasak meyve yasası. Afyon için de aynı şey geçerli. Uyuşturucuya duyulan merakı arttıran yasak bugüne dek tıbbın, gazetelerin, edebiyatın pezevenklerine yaradı yalnızca. Uyuşturucu lanetlilerinin oluşturduğu savunmasız ve aşağı mezhebe karşı, o tin, ruh, hastalık lanetlilerine gösterdikleri sözümona kızgınlık üstünden kendilerine ustalıkla boktan ünler sağlamış insanlar var. Ah onların ahlaksal göbek kordonları nasıl da iyi düğümlenmiştir. Analarından doğduktan sonra, hiç günah işlememişlerdir, öyle değil mi? Onlar havaridirler, yol göstericilerin soyundan gelirler; sadece öfkelerini nereye harcadıklarını, özellikle bunun için ne kadar para aldıklarını ve her şekilde bunun onlara neler sağladığını sorabilir insan kendine. Öte yandan asıl sorun bu değildir. - Zehir ihtiyacına karşı etkisizdirler, bu ihtiyaç giderilse de giderilmese de ruhta doğuştan varolur ve ruhu kesin biçimde toplum karşıtı hareketlere sürükler, hatta zehir varolmasa bile. - Toplumun zehir ihtiyacını arttırır, ve onu gizlenen bir kötülüğe dönüştürür. - Tıp için ne yazık ki hastalık varlığını sürdürmektedir. Bağımlılara karşı olan tüm yasalar, tüm kısıtlamalar, tüm kampanyalar, toplumsal durum içinde zaman aşımına uğramayacak haklara sahip, insanlık acısının yarattığı bütün yoksunların elinden hastalıklarının ilacını, onlar için ekmekten de değerli olan bir besini, sonuç olarak yaşama yeniden dahil olmalarını sağlayacak aracı almaktan başka bir sonuç doğurmayacaktır. Morfin yerine veba, diye uluyor resmi tıp, yaşam yerine cehennem. Hastaların hastalıkları içinde yatırılıp bekletilmeleri gerektiğini ileri sürecek J.-P. Liausu türünden gerizekalılar vardır yalnızca. Bir yandan da bu mühim kişinin tüm ukalalığı burada kendini gösterir ve bütünüyle serbest davranır: genel iyilik adına, diye ileri sürer. intihar edin umutsuzlar, ve siz, bedenen ve ruhen işkenceye uğramış olanlar, bütün umudunuzu yitirin. Bu dünyada sizi rahatlatacak bir şey yok artık. Dünya sizin ölü kemiklerinizle yaşıyor. Size gelince, açık bilinçli, tabesli, kanserli, kronik menenjitli deliler, siz anlaşılmadınız. Sizde öyle bir nokta var ki hiçbir doktor asla onu kavramayacak ve bana göre o nokta sizi kurtarıyor, sizi yüce, arı, mükemmel kılıyor: siz yaşamın dışındasınız, yaşamın üstündesiniz, sıradan insanın tanımadığı hastalıklarınız var, ortalama düzeyi aşıyorsunuz ve bu yüzden insanlar size diş biliyor, onların rahatlarını zehirliyorsunuz, onların düzenlerini altüst ediyorsunuz. Özünde bilinen hiçbir duruma uyum sağlayamamanızın yattığı, sözcüklerle anlatılamayacak, önüne geçilmez acılarınız var. Tekrarlanan ve sabit durmayan acılarınız var, çözünmez acılar, düşüncenin dışında kalan acılar, ne bedenden ne de ruhtan kaynaklanan, ama ikisinden birden doğan acılar. Ben de hastalıklarınızı paylaşıyorum ve soruyorum sizlere: kim yatıştırıcının miktarını belirlemeye cüret edebilir? Hangi üst düzey aydınlık adına? Ruhlar bizim, biz bilginin ve aydınlığın kendisinin kökünde duruyoruz. Bunu da ayak dirememize, acı çekmekte diretmemize borçluyuz. Acı bizlere tutunacağımız huzur dolu bir yerin arayışıyla, ötekilerin iyilik içinde aradıkları düzenin kötülük içindeki arayışıyla, ruhumuz içinde yolculuklar yaptırıyor. Biz deli değiliz, biz harika hekimleriz, ruhun, duyarlılığın, özün, düşüncenin dozajını biliyoruz. Rahat bırakılmamız gerekiyor, hastaların rahat bırakılmaları gerek, insanlardan hiçbir şey istemiyoruz, onlardan yalnızca hastalığımıza iyi gelen şeyleri istiyoruz. Biz yaşamımızı gayet iyi hesapladık, yaşamımızın ötekiler karşısında, özellikle de kendimize karşı kısıtlamalar getirdiğini biliyoruz. Hastalığımızın bize her gün zorunlu kıldığı kabul edilmiş ölgünlüğün, kendimizden el etek çekmenin, incelikler konusunda felce uğramanın ne demek olduğunu biliyoruz. Hemen intihar etmeyeceğiz. Bizi rahat bırakmanızı bekliyoruz.


Her gün gazetelerin üçüncü sayfalarında, haber bültenlerinin birkaç dakikalık bölümlerinde cinayet haberlerine şahit oluyoruz. Okuduğumuz şahit olduğumuz cinayetlerin ana başlıkları kısaca şu başlıklardan oluşuyor: Toplumun erkeğe verdiği toplumsal role/kalıba bağlı olarak gelişen şiddet, aile içi şiddet, kadına yönelik şiddetin toplumsal olarak desteklenmesi ve dolayısıyla kadının da aynı yola başvurması, namus kavramının geleneksel kültürün bir parçası olması ve namus algısına ters durumların cinayetle sonuçlanması, ekonomik zorluklar, kişinin kendince yaşadığı saygınlık ya da otorite kaybı. Tüm bu yaşanan dramlardan ilham alıp yazılan sayısız dizi ve film mevcut. Üçüncü sayfaların üzerinde pek durmasak bile dizilerle filmlerle çok vakit geçirdiğimiz istatistiki bir gerçek. Çoğu yapım şirketi ve sanatçılar bu yapımlara sosyal duyarlılık çerçevesinde yaklaştığını ve topluma iyi şeyler verdiğini düşünerek giriştiklerini anlatıyorlar tanıtımlarında. Duyarlılık yaşanan tüm bu olaylara cinsiyet, ırk, din, dil, tür ayrımı yapmadan tepki vermeyi gerektirir. Uçan bir çizgi kahramanın ardından kendini camdan atan çocukların olduğu bir yerde ekranların payı olmadığı düşünülemez. Türkiye'de yayınlanan konaklı ağalı dizilerden birçok örnek verilebilir, hemen hepsinde ağa karakterlerinin işlediği bir ya da birden fazla cinayet konu edilir. Bu cinayetler konaklarda yaşayan herkes tarafından bilinir ve ses çıkarılmaz. Erkek egemen yapı zihinlere kazınır, erkeğin kadının rızası olmaksızın çok evlilik yapması, diğer kadınların kuma pozisyonunda mutlu mesut yaşaması sanki olağan bir şey gibi heyecanla izlenir. Finalde cinayetler zaten unutulur kimse bu karakterlerin katil olduklarını hatırlamaz. Mafyatik diziler; bu dizilerde cinayetler devletin bekası için işlenir. Bu yüzden katiller birer kahramandır. Öldürdükleri karakterler genellikle terörist, teröristler de genellikle Türk değildir. Genellikle diziye çok büyük faktörleri olmayan gay ya da trans karakterler zorla ufak tefek bilgiler alınan, şehirdeki bütün kötü adamları tanıyan kişiler olarak yer alıp ikinci dakikanın sonunda öldürülürler. Kurtlar vadisi, Deli yürek bu dizilerin en popüler olanı, elbette aldıkları ratingden ötürü azımsanamayacak sayıda taklitleri de var. Kurtlar Vadisi'nin gidişatına bakılırsa katiller halen bulunamamıştır. Bu arada bu dizide başrol hiç cinayet işlemez ama azmettirici olduğu da işlenmez. Başka ülkelerde de benzerleri mevcut. Seri katilden kahraman yaratan perde: Yalnızca ölmeyi hak edenlerin katili Dexter'ın cinayetleri kusursuzca ve iz bırakmadan işlemesi izleyiciyi bölümler boyu mest eder. Dexter'ın cinayet işlemesini onaylatacak bahanesi de hazırdır: küçükken annesi muhtemelen kötü adamlar tarafından öldürülmüştür. Yaşasın kadın dayanışması! Kurtuluş Son Durak isimli kadın dayanışmasını işleyen sinema filminde bir yandan şiddeti şiddetle çözemeyiz teması işlenirken filmde kadınların öldürüp kuyuya attıkları erkeklerin ölümü komikleştirilerek sunulur. Erkeklerin ölümü sorgulanmaz çünkü kötüler hayatımızdan ancak ölerek ayrılabilir mantığı içimize işlemiş gibi bir algı vardır. Filmin sonunda ne cesetler ne katiller bulunur. Üstelik polisler mezar görevi üstlenen kuyuyu bile ararlar. Hapse giren başrol oyuncusu örgüt kurmaktan yargılanır, kahramanımız her şeyin mücadele edilerek kazanılacağını sonunda deklare eder. Aşağıdaki cinayetlerse Natural born killer değil. Kimilerinin filmlerdeki gibi zengin biriyle beraber sınıf olup atlayacağını sanıyordu dediği Münevver Karabulut'un katili Cem Garipoğlu korku filmlerini aratmayacak bir cinayet işledi. Polisiye dizilerinin aksine polisler kendisini 197 gün sonra katilin teslim olmasıyla alabildi. 197 gün boyunca katilin izine bile rastlayamadı. Münevver'in arkadaşları cinayetten önce Cem Garipoğlu'yla ''sevgililer günü katliamı'' filmini izlediği, Münevver'in duyduğu hoşnutsuzluğu, Filmde kızın kafasını kesip vücudunu parçalıyorlardı diyerek aktardığını dile getirmişlerdi. Uzmanlar da katilin filmden etkilenmiş olabileceğinin bilgisini verdiler. Gazne'de Kurtlar Vadisi dizisinden etkilenip kendi aralarında mafyacılık oynayan Büyük İskender rolünü oynayan çocuk, Polat Alemdar rolünde oynayan çocuğu iple boğarak öldürdü arkadaşını iple boğarak öldürdü. ABD'nin Ohio eyaletinde mahkemeye çıkan 17 yaşındaki çocuk, erkek kardeşini Dexter'a özenerek öldürdüğünü söyledi. Andrew Conley ifadesinde yıllar boyunca birilerini öldürme hayaliyle yanıp tutuştuğunu ve Dexter karakterinden ilham aldığını belirtti. Yaratıcılıkta sınır tanımayan sanat camiası üçüncü sayfanın soğukluğunu Seren Serengil'le renklendirecek. Seren Serengil, yeni programı için Üçüncü sayfa haberlerini sunacağım. Cinayetler, adliyeler, karakollar benimle renkleniyor olacak. Katilleri, boşanmaları eğlendirerek farklı boyutlarla sergileyeceğim dedi. Tüm bu cinayetlerden etkilenip işlenen cinayetlerdeki örneklere rağmen bazı dizilerin yıllarca son sürat devam etmesi, aynı cinayetleri farklı karakterlerle ve senaryolarla işleyen yeni dizilerin yapımına devam edilmesi, sanatın ve sanatçının aslında ne kadar duyarsız olduğunu gösteriyor. ''Aslında biz toplumun bu yönüne dikkat çekmek istiyoruz'' şeklindeki savunmaları katili kahraman ilan etmeleri, karakterlere uğradığı şiddete, şahit olduğu cinayetleri hukuki boyutlara taşıma yolunu göstermek yerine onları pasifize edip, bir yanlışı başka yanlış zincirine ekleyerek senaryoyu renklendirmeleri hiçte masumane değil. Ve tüm bunlara rağmen Türkiye'de bu tip yapımların parasal cezalar haricinde hukuki bir yaptırımı da yok. Para cezaları da ancak toplumun ahlaki yapısına uygun olmadığı yönünde işliyor. Ahlak kısmının karar mekanizması erotizm, dekolte, alkol kullanımı ile değerlendiriliyor. Başka ülkelerden örnek olarak Born Innocent filmindeki tecavüz sahnesinin ardından, pek çok izleyicinin filmi taklit ederek tecavüz suçu işlemesiyle NBC televizyon kanalına kamu davası açılmış olması bir örnek. Zaten trilyonlarca rant elde edilen bu sektörde para cezasının ciddi ve yeterli bir uyarı olduğu düşünülemez. Kısıtlı ekonomik imkanlar, televizyonun bir eğlence biçimi haline gelmesi ve seçeneklerin birbirine olan benzerliği izleyiciye başka bir yol bırakmıyor. Ve sonuç olarak bu sayede toplum olarak şiddetin doğurduğu şiddete karşı duyarsızlık yaygınlaşıyor. Sokak ortasında öldürülmüş, üzeri gazete kağıtlarıyla kaplı ölü bedenlerin kenarından geçip gidiyoruz. Duyarlılığın hakkının verilmesiyle, herkese iyi seyirler.


Çünkü yabancı biridir hep. Karanlık bir sokaktan hızlı ve çekingen adımlarla yürürken bizi takip eden karanlık bir adamdır. Sıklaşan adımlarımıza rağmen bir boşluğumuzu yakalar. Veya ıssız bir yerde bulur bizi; damdan düşercesine, umulmadık. Bakımsızdır, saçı sakalına karışmıştır. İğrenç kokusu, kutsal bir hale gibi çevreler onu. Sapıktır. Rahatsızdır. Ya erkekliği ile sorunları vardır, ya annesiyle. Hayata dair siniri yüzünün tüm hatlarında bellidir. Düşmandır, dost olamaz dost bildiğinden zarar gelmez, değil mi? Belki akrabandı. Belki beraber eskittiniz şehrin sokaklarını. Belki seni nazikçe dansa kaldırdı, güzel bir yemekten sonra. Belki de seni sözleri ile baştan çıkardı. Belki zordu hayır demek. Senin için elleri ile pişirdiği o güzel yemekten sonra eve çağırdığı arkadaşları sana gaddarca hıyanet ederken... Belki zordu haykırmak, korkudan, şaşkınlıktan, acıdan. Güvenmiştin ona, değil mi? Böylesine sinsi bir ihanet, taşıması ağır bi' yük oldu. Sen orada öylece yatarken kendini suçluyordun belki de. Fark etmen gerekirdi, uyanık olman gerekirdi. Hepsi senin hatandı. Olanlar için seni işaret edeceklerdi. Sen kaşınmıştın. Sen orada öylece yatarken, belki de görmüştün bu günleri sonsuzluğun zamana açılan penceresinden; ve o an herşey yerli yerine oturmuştu. Sen güvendin bu insanlara, kardeşim dediklerine. Sen güvenmenle meşgulken, onlar ihanetlerini planlıyorlardı. Sen değil miydin burada yaşamak, bu topraklarda yatmak isteyen? Emin misin ima etmediğinden? Zaten 301'den de yargılanmadın mı? Tahrik olmasın sakın işin içinde. Çünkü manyak, ruh hastası biri olabilirdi ancak. Halkların kardeşliğine kurşunu başka kim sıkabilirdi ki? Kesinlikle güvendiğin biri olamazdı. Hayır, yıllardır sana ev sahipliği yapan, seninle görüşen, konuşan, fikrini soran bu işin içinde olamazdı: dost bildiğinden düşman olmazdı. Ama seni güzelce ağırladıktan sonra arkadaşlarını çağırdı. Ve o olan biteni gölgelerden izlerken, arkadaşları onun kirli işini zevkle yaptı. Ettikleri ihanetten gurur bile duydular. Ve izliyoruz biz, ettikleri küfürleri, hakaretleri. Yabancı diye işaretlenmenin bedelini hepimiz yaşıyoruz. Kendimize güvenimiz en derinden sarsıldı. Böylesine sinsi bir ihanet, taşıması ağır bi' yük oldu.


birden tutunmak bir şeye... gurur... onu öğrenmek... yıllarca es geçilen gururu öğrenmeye çalışmak el yordamıyla... gurur kurtarıcı, zaten buz bıçaklarından başka tutunacak dal yok şimdi.. gurur içe dönük, yalnız, durgun, sıkıcı, acıtıcı... ama olsun... sevgisizliğin ilacı ya... zehire karşı zehir... hiçbir şey sevginin olmadığı o uçurum dibinden iyidir... buz mavisi gurur seni özgürlüklere çıkarabilir. karanlıklarda el yordamıyla ilerlersin yavaş yavaş... çıkmak istemezsin... her şeyin, mavin, pemben, turuncu aşkın bu karanlıkta gizlidir... sanki her an çıkabilirlermiş gibi karşına... sen onlarsındır, iyi kötü sen, yaşadıklarınsındır....


Arjantinli kadın yazarlar nazarımızda dikkat çekiyor. Samanta Schweblin, Magali Etchebarne, Ariana Harwicz, Agustina Bazterrica. Üslüp farklılıklarına karşın ortaklaştıkları zemin gerçekçi metinleri korkuya, yeri geldiğinde açık şiddete, yeri geldiğinde psikolojik zemine oturtmakta hünerleri. Başka bir ortak noktaları, kendi dillerinde yenilik, yeni demeyelim, dayatılanı bağlamı kuşanıp reddetmek peşinde olmaları. Askeri diktanın ardından bir hezeyan gibi bastıran neo liberal politikanın ebeveynini katle kalkan kuşağı. Agustina Bazterrica'nın Nefis Kadavralar'ı Seda Ersavcı çevirisiyle okunabilir. Konuyla ilgili kendi okumam sayesinde yavaş yavaş diyetimi değiştirdim ve et yemeyi bıraktım. Bunu yaptığımda, bir örtü kalktı ve et tüketimine bakışım tamamen değişti. Benim için biftek artık bir cesedin parçası. Bir gün bir kasap dükkanının önünden geçiyordum ve tek gördüğüm asılı duran hayvan cesetleriydi ve şöyle düşündüm Neden bunlar insan cesetleri olmasın? Sonuçta biz hayvanız, etten ibaretiz. İşte romanın fikri böyle ortaya çıktı. Yakın gelecekte yamyamlığın nasıl yasallaştırılabileceği hakkında yazmak istedim ama bir hikayeye ihtiyacım vardı. Ve hayal ettiğim komplo şuydu: hayvanları etkileyen sözde bir virüs var ve onları artık yenilmez hale getiriyor ve yamyamlık böylece yasal hale geliyor. Et işleme tesislerinde insanlar doğranmaya başlıyor. Ana karakter bir et işleme tesisi işletiyor ve bir dişi damızlık kendisine kessin ya da yetiştirsin diye hediye ediliyor. Yani, elinde çıplak bir kadın var. Daha sonra olanları anlatmayayım. Yaratıcı süreç içgüdüsel, kompülsifti; ama takıntılı olduğum için uzun bir hazırlık süreci vardı. Yazmak için oturmadan önce kafamda oldukça net bir hikaye vardı. İlk yaptığım şey araştırmaktı. Yamyamlık, et endüstrisi operasyonları ve hayvan hakları hakkında muazzam miktarda el kitabı, talimat, kurgu materyali ve makale okudum. Ayrıca film, belgesel ve video izledim. Bu, sürecin en zor kısmıydı, imgelerin şiddeti nedeniyle yüzleşmesi en zor olanıydı. Tavukların aşırı kalabalık nedeniyle birbirlerini gagalamamaları için gagalarının nasıl kesildiğini görmek örneğin. Vahşi bir hayvanın canlı canlı derisinin yüzüldüğünü görmek. Kitabım et endüstrisi hakkında net eleştiriler içermesine rağmen, romanı da yazdım çünkü her zaman kapitalist, tüketimci toplumumuzda birbirimizi yiyip bitirdiğimize inandım. Birbirimizi birçok şekilde ve farklı derecelerde yutan fagositleriz: insan kaçakçılığı, savaş, istikrarsız çalışma, modern kölelik, yoksulluk, cinsiyet şiddeti aşırı şiddetin sadece birkaç örneği. Başkalarını nesnelleştirmek ve kişiliksizleştirmek, onları insan kategorisinden çıkarmamızı ve onları şiddet uygulayabileceğimiz, öldürebileceğimiz, ayrımcılık yapabileceğimiz, incitebileceğimiz vb. sadece bir öteki kategorisine yerleştirmemizi sağlar. Açık bir örnek: 12 yaşındaki bir kızın fahişe olarak çalışmasına izin verdiğimizde, toplumun kayıtsız, bu durumla ilgilenmeyen bir kısmının olduğunu ve diğer büyük bir kısmının bunu doğruladığını gösterir, çünkü bu onlara fayda sağlar ve tüm bunların ortasında herkes tarafından tüketilen küçük bir kız vardır. Hannah Arendt kitabında, altyazısı Kötülüğün sıradanlığı üzerine bir rapor olan kitabında, Almanya'daki ve diğer Avrupa ülkelerindeki Yahudilerin yok edilmesinin Nazi yöneticilerindeki saf kötülüğe değil, toplumun kayıtsızlığına bağlı olduğunu söylüyor malum. Bürokratlar tarafından yürütülen bu katliam, iyi vatandaşların kayıtsızlığı olmadan mümkün olamazdı. Bu nedenle, genellikle diğerleriyle olan yakınlığımıza karşı kör kaldığımız için birbirimizi yiyip bitiririz. Onların acılarıyla karşılaştığımızda görmezden geliriz. Aynısını diğer duyarlı varlıklar için de yapıyoruz. Kulağa abartılı gelebilir. Ancak birçok Arjantinli için bir et yemeği bir varlık olarak değil, sadece protein olarak görülür. Benim ülkemde et ulusal kimliğimizin bir parçasıdır. Barbeküler temel olarak kutsal ayinler olarak kabul edilir. Dini bir kutlamanın parçasıymış gibi, Pazar günleri birçok Arjantinli ızgaralarına et parçaları koyar ve yemek için arkadaşlarıyla buluşur. 2018 yılının en son resmi araştırması, ortalama Arjantinlilerin yılda 118 kilo yediğini ortaya koydu. 45 milyon Arjantinli var. Bu şaşırtıcı miktarda et demektir. Bunu söyledikten sonra etoburları vejetaryenliğe dönüştürmek için bir haçlı seferinde olmadığımı açıkça belirtmek istiyorum. Vejetaryen broşürü yazmak istemedim. Kimseyi hiçbir şeye ikna etmeye çalışmadan yazabileceğim en iyi romanı yazmaya çalıştım çünkü bence fanatizm başka bir şiddet biçimidir. Aslında bir vejetaryen olmama rağmen, et de kimliğimin bir parçasıdır ve et yiyen ve yoksul, yerli nüfus ve kadınlar gibi savunmasız gruplara gösterilen aynı acımasız kayıtsızlıkla hayvan zulmünü çekinmeden kabul eden bir toplumun parçasıyım. Biz de kadınlarını öldüren bir ülkeyiz. Her 18 saatte bir kadın cinayeti oluyor ve Arjantin'de bir suç olduğu için gizli kürtaja bağlı ölümler için istatistik dahi yok. Dil bize bir kimlik verir; kim olduğumuzdan bahseder. Ülkemde, kendi dilimde, diğer 22 ulusla ve 572 milyon insanla paylaştığım bir dilde, insanın en iyi arkadaşı hakkında konuşmak için köpek perro deriz. Kadınsı isim perrayı kullandığımızda fahişe ile eş anlamlı hale gelir. Cesur biri hakkında konuştuğumuzda atrevido korkusuz bir adamdan bahsederiz. Kadınsı biçimli atrevida derken bir fahişeyi kastederiz. İspanyolcada fahişe için kullandığımız eşanlamlılar çoktur (kesin olmak gerekirse 101 adettir), ancak birçok kadınla seks yapan bir erkek hakkında konuşmanın olumsuz bir eşdeğeri yoktur. Çünkü erkeksi bir puto kullanmak homoseksüel bir erkeğe hakaret teşkil eder. Bir sürü kadınla seks yapan erkekler arzu edilir. Onları tanımlayacak aşağılayıcı bir kelime yoktur ve bu temeli ataerkillik olan toplumsal yapının açık bir işaretidir. Yeni kelimeler, yeni şeyleri adlandırmanın yeni yollarını gerektirir, tüketim için yetiştirilen bir insana ürün dediklerinde olduğu gibi. Bu yüzden Nefis Kadavralar'da dil ile dikkatli bir şekilde çalışmaya uğraştım. Yeni bir matris oluşturmak, yeni kelimeler, yeni şeyleri adlandırmanın yeni yollarını gerektirir, tüketim için yetiştirilen bir insana ürün dediklerinde olduğu gibi. Ama aynı zamanda sessizlikle çalıştım, yazılı olmayan sözcükle, ki bu da yamyamlığın başka bir biçimidir, çünkü bazı şeyleri söylemeyerek suç ortağı oluruz, bu gerçekliğin inşa edilmesine ve sürdürülmesine yardımcı oluruz. Örneğin kadın cinayeti hakkında konuşmadığımızda kadınların hayatlarının değersiz olduğunu düşünerek dokunulmazlığa yer açıyoruz. Şiddet eylemlerini adlandırarak ve anlayarak, onlara varlık veriyoruz, oysa bunları önlemeye yönelik çalışabiliriz.


Aşağıda anlatılan üç farklı ülkeden kadının hikayesidir. Üç hikaye de kötü son ile bitmektedir. Güç ve direniş aynıdır. İhanet ve ölüm şekilleri farklıdır. Yaşamları anlatılan üç kadın da idealleri için çabalamıştır. Aleksandra Kollontay; yalnızca kadın da değil, insan olarak kendini yeniden yarattı. Lenin hükümetinde tek kadın bakan olan Aleksandra'nın birçok talebi vardı. Talepler, insanların hayatlarını iyileştirmeye yönelikti. Bir tek kadının sayesinde homoseksüellik ve kürtaj suç olmaktan çıktı. Kadına ait olan bir hakkı, yine kendisine vermek için çabaladı. Belki cinsel kimliği, toplumun geneline uygun olarak görülüyordu. O sadece kendini ilgilendiren talepleri değil, dünyanın tamamını ilgilendiren sorunların çözümü için çalışıyordu. Tam bu özelliği nedeni ile yalnızca kadın olarak görülemezdi. Hiçbir kadın yalnızca 'kadın' olarak görülmemeliydi. Kadınların oy kullanma hakkı ve ücretlerde eşitlik, parasız çocuk bakım evleri ve kolektif çamaşırhaneler için de uzun süre çalıştı ve sonunda başardı. Yıllar geçtikten sonra Stalin devrimin tamamına yoğun bir darbe uyguladı, Aleksanra, kurtulmayı başardı. Bir daha asla o eski kadın olamadığını söylenir. Kadınların dünyalarını onlara bırakmayın. Herkesin dünyası kendine özgü olmalıdır. Rosa Luxemburg Alman, Marksist filozof ve devrimcidir. Henüz 18 yaşındayken içinde bulunduğu gruplar ve politik görüşü nedeniyle İsviçre'ye kaçmak zorunda kalan Rosa, Zürih üniversitesinde eğitim görmüştür. Felsefe, tarih, politika ve ekonomi öğreniminden sonra sosyalist parlamentoya girmiştir. Rosa Luxemberg hakkında yazılan genel bilgiler böyledir. Rosa Luxemburg, özgürlük ve adalet için kimsenin feda edilmek zorunda kalmayacağı bir dünya istiyordu. Katiller Rosa'yı dipçik darbeleri ile öldürüp bir kanalın sularına attılar. Silvina Parodi, konuşmak için hakları olduğunu düşünen bir kadın olarak, fikirlerini savunmak istedi. Güvenlik güçleri tarafından aranırken, arkadaşının şikayeti üzerine yakalandı ve henüz 20 yaşında öldürülen bir üniversite öğrencisi olarak hafızalara yerleşti. Sonunda, Silvina Parodi, sevilmeyen bir öğrenci olarak, ortadan kaybolan binlerce kadından biri olarak kaldı. En iyi arkadaşı olan Cecilia 2008 yılında mahkeme önünde tanıklık ederken, karakolda maruz kaldığı işkenceleri anlattı ve her gün yaşadığı acıya dayanamayarak Silvina'nın adını kendisinin verdiğini açıklamış.


Yukarda hayatımın sıkıntılarından birkaç defa bahsettim. Hatıralarım ilerledikçe okuyucularım ömrüm boyunca ihtiyaç ve mahrumiyetin adeta ikinci bir deri gibi vücuduma yapışmış olarak dolaştığımı göreceklerdir. Fakat hiç de saadet denen şeyi tatmadım diyemem. Fakir düşmüş bir ailede doğdum. Buna rağmen çocukluğum epeyce mesut geçti. Fakirlik, içimizde ve etrafımızda ahenk bulunmak şartıyla ve şüphesiz muayyen bir derecesinde zannedildiği kadar korkunç ve tahammülsüz bir şey değildir. Onun da kendine göre imtiyazları vardır. Benim çocukluğumun bellibaşlı imtiyazı hürriyetti. Bu kelimeyi bugün sadece siyasi manasında kullanıyoruz. Ne yazık! Onu politikaya mahsus bir şey addedenler korkarım ki, hiçbir zaman manasını anlamayacaklardır. Politikadaki hürriyet, bir yığın hürriyetsizliğin anahtarı veya ardına kadar açık duran kapısıdır. Meğer ki dünyanın en kıt nimeti olsun; ve tek insan onunla şöyle iyice karnını doyurmak istedi mi etrafındakiler mutlak surette aç kalsınlar. Ben bu kadar kendi zıddı ile beraber gelen ve zıtlarının altında kaybolan nesne görmedim. Kısa ömrümde yedi sekiz defa memleketimize geldiğini işittim. Evet, bir kere bile kimse bana gittiğini söylemediği halde, yedi sekiz defa geldi; ve o geldi diye biz sevincimizden, davul, zurna, sokaklara fırladık. Nereden gelir? Nasıl birdenbire gider? Veren mi tekrar elimizden alır? Yoksa biz mi birdenbire bıkar, Buyurunuz efendim, bendeniz, artık hevesimi aldım. Sizin olsun, belki bir işinize yarar! diye hediye mi ederiz? Yoksa masallarda, duvar diplerinde birdenbire parlayan, fakat yanına yaklaşıp avuçlayınca gene birdenbire kömür veya toprak yığını haline giren o büyülü hazinelere mi benzer? Bir türlü anlayamadım. Nihayet şu kanaate vardım ki, ona hiç kimsenin ihtiyacı yoktur. Hürriyet aşkı, haydi Halit Ayarcı'nın sevdiği kelime ile söyleyeyim, nasıl olsa beni artık ayıplayamaz, kendine ait bir lügati kullandığım için benimle alay edemez! bir nevi snobizmden başka bir şey değildir. Hakikaten muhtaç olsaydık, hakikaten sevseydik, o sık sık gelişlerinden birinde adamakıllı yakalar, bir daha gözümüzün önünden, dizimizin dibinden ayırmazdık. Ne gezer? Daha geldiğinin ertesi günü ortada yoktur. Ve işin garibi biz de yokluğuna pek çabuk alışıyoruz. Kıraat kitaplarında birkaç manzume, resmi nutuklarda adının anılması kafi geliyor. Hayır, benim çocukluğumun hürriyeti, hiç de bu cinsten bir hürriyet değildir. Evvela, burası zannımca en mühimdir, onu bana hiç kimse vermedi. Bu sızdırılmış altın külçesini birdenbire kendi içimde buldum. Tıpkı ağaçta kuş sesi, suda aydınlık gibi. Ve bir defa için buldum. Bulduğum günden beri de küçücük hayatım, fakir evimiz, etrafımızdaki insanlar, her şey değişti. Vakıa sonraları ben de onu kaybettim. Fakat ne olursa olsun bana temin ettiği şeyler hayatımın en büyük hazinesi oldular. Ne dünkü sefaletim, ne bugünkü refahım, hiçbir şey onun mucizesiyle doldurduğu seneleri benden bir daha alamadılar. O bana hiçbir şeye sahip olmadan, hiçbir şeye aldırmadan yaşamayı öğretti. Lüzumsuz hiçbir şeyin peşinde koşmadım. Hiçbir ihtirasın peşinde beyhude yere emek sarf etmedim. Hiçbir zaman sınıfımızın birincisi veya ikincisi, hatta yirmincisi olmak istemedim. Fatih Rüştiyesindeki sınıfımızın kalabalık mevcudu bana, etrafımdaki yarışı en geri sıralardan, isterseniz buna kral locası deyin, seyretmek imkanını verdi. İnsan işlerine uzaktan bakmayı oradan öğrendim. Arkadaşlarımın çoğu gibi mektebe lalalarla, uşaklarla gitmedim. Ne yeni, süslü elbiselerim, ne su geçmez potinim, ne sıcak paltom vardı. Daima diz kapaklarım yamalı, daima dirseklerim biraz dışarıya fırlamış gezdim. Hiç kimse mektebe giderken bin türlü sıkı tembihle beni öpmedi, ne de akşam üstü yolumu dört gözle beklediler. Hatta eve ne kadar geç gelirsem etrafımdakiler o kadar rahattı. Bununla beraber mesuttum. Bütün bu şeylerin yokluğuna karşılık hayatı ve sokağı kazanmıştım. Mevsimler, insanlar, hayvanlar, eşya en munis, en değişik yüzleriyle benimdiler.


Her kitabında şaşırtıcı konuları işleyen Ahmet Yıldız, uzun bir aradan sonra yine bambaşka öykülerle okurun karşısına çıkıyor. Borges, Umberto Eco, Amin Maalouf ya da Calvinonun tarihle beslediği yazınsal tad, bu öykülerde, Türkçenin olanaklarıyla bize özgü bir sentez oluşturuyor. Yakın ya da uzak tarih, geçmiş ya da şimdiki zaman ayrımı yapılmadan insanın yaşadığı her trajedi kayda geçiriliyor ve okura sonsuz dünyalar sunuluyor. Sert, hüzünlü ama derin düşünceler yaratan, oldukça şaşırtıcı, bir o kadar da sürükleyici öyküler insanoğlunun ölüm karşısında kaldığı çaresizliğe isyanı anlatırken, her edebiyat metninin birer tarih meni olduğunu da savlıyor. Gezi direnişinin içinde bir şaşkın profesörden Arap-Hazar savaşlarına, Eski bir Uygur metninde bulunmuş Buda öyküsünden Nazım Hikmetin Şeyh Bedreddin Destanını yarattığı geceye, Enver Paşanın ölüm anından Nesturilerin Asya maceralarına, Hazar Kağanının toplantı salonundan yazar Muzaffer Buyrukçunun son nefesini verdiği ana, Papa Urbanusun Haçlı Seferlerini başlatan ünlü konuşmasından 12 Eylül faşizminin zindanlarında bir gencin yaşadıklarına, Sultan Alparslanın ölümünden Nizamülmülkün öldürülüşüne dek değişik konuları işleyen öyküler, dilimizin zenginliğinin ustaca kullanışıyla ölümsüz birer anlatıya dönüşüyor.


Mtaar, 19 Mart 18 Nisan tarihleri arasında AİLE SALONUMUZ YOKTUR sergisine ev sahipliği yapıyor. Gözen Atila, Gözde Şarlak, Onur Girit, Serap Gecü, Tuğçe Şenoğul, Sevil Tunaboylu ve Duygu Aytaç'ın fotoğraflarının yer aldığı sergi, bir fotoğraf sergisi olmanın yanı sıra; mekan ve görüntü kavramlarının bir arada ele alındığı bütünlüklü bir eser niteliği de taşıyor. Mtaar, 2009 yılında, Erkin Gören ve Sevil Tunaboylu tarafından hayata geçirilmiş bir sanatçı girişimidir. Mtaar'ın Kadıköy / Moda'da bulunan sergi alanında ve alternatif mekanlarda düzenlediği bütün etkinlikler, bu iki genç sanatçının çabalarıyla gerçekleşmektedir. İstanbul'un sanat üretiminin ve etkinliklerinin merkezi konumundaki Beyoğlu/Karaköy eksenine alternatif olarak Kadıköy/Moda'da konumlanan Mtaar, kendi sergi projelerinin yanı sıra sanatçıların da projeleriyle dahil olabilecekleri açık bir sergi alanıdır. Sanatçılar, sanat grupları ve bağımsız küratörler, www. mtaar. org adresindeki proje gönderim aracı yardımıyla projelerini alanda kolaylıkla paylaşabilirler. Mtaar sergi alanı ile ilgili bir diğer önemli nokta ise; giderleri, kurucusu olan sanatçılar tarafından karşılanan bir organizasyon, sanatçıların özgün girişimiyle oluşturulmuş kar amacı gütmeyen bir yapı olarak kendini konumlandırması. Mtaar, güncel sanatın her alanında sanatçılara projelerini sergileme imkanı sunmak için kuruldu. Bu kapsamda planlanan etkinlikler arasında konulu, konusuz sergiler, atölyeler, sanatçı sunumları, özel gösterimler de var. Bu etkinlikler sadece Mtaar'ın Kadıköy'deki mekanında değil, karşı yakada iki ayrı sergi alanına da yayılıyor. Dolayısıyla kalabalık sergiler şehrin iki yakasında üç farklı mekanda gerçekleşebiliyor. Bu organizasyonları günlük mini festivaller formunda düzenlemek amaçlanıyor. Mtaar sergi alanı, iki kattan oluşuyor. Giriş katı (23 metrekare), ışık gereksinimi olan iki ve üç boyutlu eserler için, alt kat (27 metrekare) ise video ve ses yerleştirmeleri için kullanılıyor. İki alanı da eşzamanlı kullanmak, bu alanları yeniden biçimlendirerek farklı amaçlar için hazırlamak da mümkün olabiliyor. Mtaar'da sergilemek için proje hazırlarken, mekanın imkanlarını göz önüne almakta fayda var.


Üdeba doğrusu pek çok kimi görsen: Şair. -Mehmet Akif Ersoy Konuyu uzatmaya gerek yok, şairin de dediği gibi zaman nesneye karşı acımasızdır. Önümüze bakalım, güzel şeyler olmuyor değil, özellikle geçtiğimiz günlerde Tüyap Fuar ve Kongre merkezinde Umulmadık Topraklar etkinliği kapsamında sahne alan Ağaçkakan, İskeletor ve Raddar'ın oluşturduğu ekip A. İ. R. gayet etkileyici bir performans sergilediler. Sokağın dilini ve sokağın sanatını aynı sahnede füzyona sokarak seyircilerin karşısında kaotik ve etkileyici bir eylem gerçekleştirdiler. Klasik müzik dinletisiyle başlayan performans, ani ve güçlü bir ses efektiyle kültürel bir erezyona uğruyor, peşi sıra sahneye giren Rad, salladığı sprey ve müziğin coşkusuyla 'action painting' yapan bir ressama dönüşüyor ve hunharca duvarı karalamaya başlıyor; ardından sahneye, meyhaneden transfer olan Ağaçkakan geliyor. Üç genç, İskeletor'un ölüm senfonisi eşliğinde adeta şehri yıkmak istiyor. Serbest kalan arzular eşliğinde geldikleri gibi sahneyi terkederek, izleyiciyi hiçliğin ortasında şaşkın bırakıyorlar. Siyahla beyazın mücadelesi, toplumu kölelikle suçlayan bir mikrofon ve yıkımın müzikal estetiği. Son 10 yıl içerisinde düzenlenen çeşitli karma sergiler ve etkinlikler sayesinde graffiti, yavaş yavaş güncel sanat alanının ilgisini çekti, iyi veya kötü bir çok iş yapıldı, bir yol katedildi ve bu güzel bir şey. Bu bağlamda düşündüğümüzde A. İ. R'in performansının meseleye yeni bir boyut kattığını görüyorum ve öncü olmasını diliyorum.


SALT Beyoğlu, Arap Görsel Malzemeler Vakfı'nın kurucu ortaklarından Lübnanlı video sanatçısı ve küratör Akram Zaatari'yi, 13 Aralık Salı günü saat 18:30'da konuk edecek. Zaatari, stüdyo fotoğrafçılığının coğrafi özgünlükle ilişkili yönlerini ele alacak. Kahire'deki Studio Van Leo ve Sayda'daki Studio Shehrazade'la ilgili işlerinden örnekler gösterecek. Sondan Sonra başlığını taşıyan konuşma, SALT Beyoğlu Açık Sinema'da gerçekleştirilecek. Akram Zaatari'nin çalışmalarının, toplama ve belgeleme pratiğiyle bire bir ilişkisi bulunuyor. Zaatari, fotoğrafın estetik, duruş ve toplumsal kodlara dair kanıları nasıl şekillendirdiğini inceliyor ve Ortadoğu'daki fotoğrafçılık uygulamaları üzerine araştırmalar yapıyor. Şimdiki zamana, geçmiş fotoğrafik kayıtların mirası üzerinden bakan Zaatari, 1999'dan bu yana Studio Shehrazade'ın arşivine odaklanıyor. Zaatari, fotoğrafçı Haşim el Madani'nin işlerini, toplumsal ilişkilerle fotoğraf uygulamalarının bir kaydı olarak kataloglayıp sunuyor.


Un peu de l'ame des bandits, Aksak Maboul'un bulgar radyosundaki gece programından alıntılara yapılan emprovize hareketleri, 1920'lerde polonya'da moda olan ev partilerinde çalınan dans müziğinden apartılmış gürültülü punk nağmeleri, zamanında zor bulunmuş, yandan yemiş bir dümbelekle çalınan balkan-anadolu melodileri duyulan, zamanının ötesinde bir albüm. serbest gürültü yaratmışlar, zor ve tekinsiz bir çalışma lakin, bir sahafta bulunmuş değerli bir nesne gibi, bu belçikalı avangart manyakların un peu de l'ame des bandits isimli albümüne buyrun.


Akşam nasıl oldu? Akşam nasıl oldu? Şöyl... böyl... şşşşşşşş. Testere ve ona bakan insanların yüzlerinde titreklik. Burası demek ki çıkarılacak, demek ki çıkarılacaklar. Uzun mu uzun bir saniye. Geçmek bilmez. Çelik köprüye bakın! Kurbağaların ve uçan balıkların yüzdüğü derinlikten çıkarılacak bir sonuç var. Bu sonuçta ölüm ve kıskançlık yüzüyor. İki direk arasına asılmış beyaz don ve meme uçları kabarmış sütyen. Basenleri kusursuz. Kıçı boğumlu. Sosyalizm, çocuk kitapları okuyarak büyüklerin dünyasını anlamaya çalışıyor. Gücün nesini anlayacaksınız! Kırmanız, parçalamanız gerek önce. Darmadağın parçaların bir araya getirilmesiyle yokluk anlaşılamıyor. Tanrının elleri gözleri olup onun varlığını yadsıyın. Pencere. Aynı düzlüğe açılan kapılar. 4 3 2 1 0. Barış için kalbinizi kırın. Kırıkları bir ağacın köklerinin dibine gömün. -Ah ulan dalgın ağaç! Savaş için durun. Durmak savaşmaktır. Şimdi değilse ne zaman? Üçgen. Adaletsiz. İçi boş, dışı da. Sadece karanlığa bakan kenarlarını görebiliyorsun. Yeniden yaşamaya başlamak masumiyettir. Yeniden, zihninde boğum boğum yığılan zamanı aralayarak, anlayarak, tekme tokat. Yol kenarında onu beklerken, televizyon izlerken, saçlarını tararken... İlginç bir fikir değil -elbette- dünyayı yeniden yaratmak. Yorumla işimiz yok. Kırdın mıydı camı, yoruma bakan olur mu? Karıncaları yuvalarına girerken yakan bir çocukluk. Kavga eden iki ayıyı ayırıyor. Otobüsten indiler. Bulutlar değişken, cadde büyük ve geçici. Bir düğmeye basmak yeterli. Gözlüklerini tak. Ve uzaklaş. Ve, uzaklaş. Apayrı anlamları olan sözcüklerin kalem köleliği. Işık hızında başlayan, gölge hızında süren, ışıksız sona eren bir yaşam. Yok, benimki değil. Yok, olur mu öyle şey be canım! Düşen bir yağmur damlasının, düşme sesiyle karşılıklı oynadıkları bir oyun bu. Tin kazanır.


Norgunk, Fransız felsefeci Alain Badiou'nun 2001 yılında Tate Modern'de, Deleuze ve Neo-Estetik başlıklı bir oturumda yaptığı konuşmayı Cites dergisinde yayımlandığı haliyle kitaplaştırdı. Bu küçük, yalın, ama bir o kadar da çetin ceviz metin Deleuze'ün siyaset anlayışını müthiş bir yetkinlikle ortaya koymanın yanı sıra bir filozofun kendisinden farklı düşünen çağdaşı bir filozofu ender rastlanan bir nesnellikle aralayabilmesinin en etkileyici örneklerinden birini teşkil ediyor.


Yazar Alain de Botton, The Guardian'da yayınlanan soru cevaplarında korkularını, hayallerini ve korkularını anlatıyor. How Proust Can Change Your Life/ Proust Hayatınızı Nasıl Değiştirir'i bitirdikten sonraki yaz. İsviçre Vals'deki banyolar için, mimar Peter Zumthor. Zor çalışmalarda sabırsız olmam: Panikleyip hemen vazgeçmem. Çölde, Herzog & de Meuron tarafından tasarlanan bir evde. İki eski kız arkadaşıma, korkaklığım için. Eşim Charlotte, onun dairesinin dışında akşam 11'de, 9 Ocak 2009'da. Guardian'da bir gazeteci, çok zalim olduğu için. Ekmek yapmayı öğrenip küçük bir fırın açardım. Birkaç çalışma toparlamak için Vermeer'in stüdyosuna gitmek isterdim. 2004 yılında bazı riskli ciğer testleri sırasında.


: 1983 baharında Ankara'da tanışmamızdan itibaren, 1988 Ağustos'undaki gidişime kadar yakın çevresinde yer aldım; şehrin sokaklarında yürüyüşler, Ulus 'Hali'nden ev alışverişi, arkadaş ziyaretleri, Stark'lar, ressam, müzisyen ve yazar Ertuğrul Oğuz Fırat, Tacar'lar. Opera'da, Alman Kültür Merkezi'nde konserler, Fransız Kültür'de sinema, en sık da evinde çay eşliğinde sohbetler, kelime oyunlarının izinden gidecek olursak 'çaylanmış' sohbetler... Cezbedici, nükteli, uyarıcı, sohbette 'zıplayış ve sıçrayışlarla' ilerleyen bir zihin, şevkati aydınlık, özenli, gönül okşayıcı, öteki algısı her an tetikte bir arkadaş, konu ister para, ister maneviyat, ister bir kelimenin anlamı olsun, her açıdan titiz bir insan. Serra Yılmaz'la beraber Gece'yi çevirmeye koyulmamı Anafartalar Caddesi'nde bir işkembecide teklif etmişti. Paris'e dönüşümden sonra çok düzenli olarak yazıştık; eğlenen, duygulu, düşünceli, her zaman özgür, olaylarla ilgili düşünceleri bazı desenlerin çizilmesiyle, hatta bir sonraki eserin müsveddesinin oluşmasıyla sonuçlanıyordu. Sonraki yıllarda, pek çok kez geldim Ankara'ya, başka metinler üstünde çalıştık, özellikle de son sayfalarını oluşturuşunu izlediğim Kılavuz'un çevirisi üstünde. Onu en son 1995 Şubatında ziyaret ettim. Çevirmek ihanet etmektir sözü doğruysa, onu ölümünden sonra çevirmek, paradoks içeren bir sadakat göstergesi şüphesiz; aynı zamanda sohbeti sürdürmenin bir yolu. 'Yeni yollar keşfetmek' konusundaki başarısı nedeniyle sürprizi eksik olmayan bir sohbet. 12 Eylül 1980 darbesini izleyen demir grisi yıllarda, eseri ve adamı beraber, aynı süreçte keşfettim. Onu Gece'deki 'Düzeltmenin' yalnızlığıyla özdeşleştirdim: entelektüel, sanatsal, diplomatik çevrelerde son derece zengin ve yoğun arkadaşlık ağına, düzenli yazışmalara, Türk veya yabancı, tanınmış-tanınmamış ziyaretçilerinin sadakatine rağmen, temel, neredeyse özüne ait zihinsel bir inziva içindeymiş hissi veriyordu. Yaratıcılığını bulduğu yerdi orası, orada doğasının bir parçası endişe nedeniyle azalan güç, hassas sağlığından kaynaklanan endişeler, ciddi migren krizleri, maddi güvencesizlik, T. R. T'den gerekçe gösterilmeden çıkarılışında olduğu gibi mesleki dertler, zoraki taşınmalar vardı ve özellikle de eleştirinin sanatı önüne diktiğini düşündüğü 28/07/85 Haluk Aker'e yazdığı mektupta sözünü ettiği 'Susma duvarı' veya anlamama duvarı. Bununla beraber, bu zor senelerde de, daha sonra da göç etmeyi hiç düşünmedi, kendininkinden, kendi Türkçesinden başka dilde yazmayı da. Tamamen kayıtsız kalmamakla beraber çelişkilerini bildiği, dışarıya dönük bir adanmayı umursamıyordu pek: 'Hangi kültür oluştuğu sırada şu ya da bu yabancıya hoş görünüp görünmeyeceğini dikkate alır' 'Türk yazarı, diğer tüm yazarlar gibi, diğer ülkelerde tanınmak ve/veya takdir edilmekten memnun olur ama bir 'Avrupa galerisinin' duvarındaki yerini Fransız okuyucusunun hoşuna giderek elde edebileceğini umut etmez'. Bilge Karasu, okurunu şekillendiren, bir anlamda onu yaratan bir yazardı denebilir. Fransızca'da okurlar kendisine ne derece ulaştı? Türkiye'de edebiyat eleştirisinde yer bulması uzun zaman almıştı. 'Kolonyal' bağlantılardan da söz ettiği adı geçen mektupta, Bilge'nin değindiği gibi, yazarlar, uluslararası itibar arayışı içinde, dış kriterleri benimsemeyi kendileri isteyebilirler. Ancak bunu reddettiklerinde bile, çevirinin eseri, hedef dilin belirlediği başkalığa indirgeme riski vardır. Frankofon okuyucu açısından Bilge Karasu'yu okumakta bir başka engel de budur. Dünya edebiyatları arasından gelip geçmeye 'izinlilerin' bakış açısı da ekleniyor buna. Özellikle Fransa'da, Bilge'ye evvelce Türkiye'de yapıştırılmış olan etiket kullanılarak 'Deneysel edebiyat' sınıfına sokuldu kendisi azıcık tembelce. Büyük bir Flaubert, Proust, Yourcenar okuyucusuydu, Celine okuyordu. Kendisinin de Celine gibi, incelikli yazı özelliğiyle, okuyucuyu bile isteye karşıt anlama ittiğini düşünebiliriz. Son derece ilginçtir ki, Fransızca çevirisiyle ilgili, kendisini ' biçemci olmasına rağmen, rahatlıkla başka niyetleri de olabilecek bir yazar' olarak tanımlayarak, şüphe uyandırıyor. Çağdaş yaratı zekasıyla Batılı olduğu, yaratının biçimsel yenilenmesinde, bir Claude Simon veya Julio Cortazar'ın yanında yer aldığı söylenebilir elbette; masal, analoji, mit tadıyla, kronoloji dışı bir zamanın arabesque'leri hissinin ortaya çıkardığı ise, bir o kadar Doğulu hayal gücü. Bununla beraber bu kategorilerden, çok çeşitli kültürel aralıklarda birden çok portede çalma konusundaki vitüözlüğüyle sıyrılıyor. Jean Nicolas'ya 'Yaşamsal bir imgeye dönüştü'ğünü yazdığı (27/02/70) Dumezil okumasıyla da şüphesiz desteklenen, arkaik Triskelion sembolüne olan ilgisi gibi. Bizans sitesine şiirsel bakışında Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı ve Boğazici Üzerine Bir Ön-Metin açıkça görülüyor bu referans. Sevilmek'te ve Judas figürü aracılığıyla Altı Ay Bir Güz'deki aşk üçgeni sorgulamasında olduğu gibi. Bu özellik, Yourcenar'a ve Kadın Aşık Olursa'nın da yazarı D-H. Lawrence'a duyduğu ilginin nedenlerine eklenmelidir belki; The Man Who Died çevirisinde, içindeki mit aşılayıcısı, Yeni Ahit'in ikon düşmanı fidesini, Isis ve Ressuscite'nin tensel birliğini sevmiş olmalı. Salt tarz alıştırmalarının epey uzağına düştük. ''Evde, baskını ve 'toplanmayı' bekleyerek geçirdiğimiz, sonraki gün uzun tutuklama listelerinin yayımlandığı sokağa çıkma yasaklı senelerden mi söz etmek gerekiyordu ilgi gösterilmesi için?' Bu insani ve insan haklarıcı ilgi, hastalıklı bir havaya bürünmeye başlıyor düşününce'. Duvarı, genç araştırmacı Barbara Coffy'nin yenilikçi okuması aşıyor. Gece'nin Fransızca çevirisi La Nuit okumasını, Michel Foucault'nun ihlal ve onun sınırla 'sarmal ilişki' analizleriyle karşılaştırınca, metnin 'endişe verici yabancılığı' yani rasyonel kategorilerin zora sokulmasını ; bu şekilde anlaşılan kavramı modernlik belirtisi haline getiriyor. Böyle bir okuma sistemi, ilk sayfalardaki şiirle daha sonra dağılan anlatım arasındaki tezat ve 'soyutlama yazısı' ile 'somut olanı yazma' arasında sürdürülen tereddüt açısından eleştirilebilecek olan (1993'te bana ulaşan bir Fransız okuyucunun mektubunu referans alıyorum) anlatım bütünlüğünü görünür kılar. Oysa Barbara Coffy işte tam da bu tereddütü 'Gece'yi, salt ütopik veya distopik olmaktan çok heterotopik bir kaçış çizgisi, yazı çalışması, okuma çalışması' olarak ele alıp eserin merkezi haline getiriyor. Bu ele alış, değindiğim Gece okuyucusunun hayal kırıklığının nedenini açıkladığı gibi, eserin tamamını kucaklamanın zorluğunu, bunun kaynağını da ortaya çıkarıyor. Mektubu aldığında Bilge Karasu olan biteni anlıyordu kuşkusuz: 'Ötekini ancak kendimize göre tanıyoruz'. Ayrıca, içinde bulunduğumuz dönemde bir eserin kendini ortaya koymasının güçlüğünün de gayet bilincindeydi. Ona Kenneth White'ın T. S. Eliot'un 'yoğun, güçlü eserinin' 'nüfuzu' ile ilgili sözlerini naklettiğimde :' 'Her şeyden' o kadar çok gördük, 'yenilik' ve 'farklılığa' o kadar doyduk ki bu güçlü eserin, bu tür nüfüzun giderek daha imkansız hale geldiği bir dünyada 'nüfuz' sahibi olma şansı gerçekten çok düşük. Sabırlı bir çalışma, bir gün, bu eserin 'açılmasını' sağlayabilir ; ama nüfuz ancak zamanla yerleşir. Kendi kendini çevirebilirdi. Kulağın ve dil hissinin 'yerli' olmasına ihtiyaç duydu. Çeviri alanı, iki dil arasında olma hissinin, ve onun aracılığıyla kültürlerarasılığın, tamamen vücut bulduğu en önemli alandı. Beraber yaptığımız çevirilerden coşkun bir zevk alıyordu. Ortak çalışma seanslarımızdan birinde, metnimin üstünden geçerken ve bir kelimenin nüansları hakkında sonsuz bir sohbete dalmışken ziyaretçilerinden biri fotoğraf çekmişti. Bilge, bana gönderdiği bu fotoğrafı hakkında: 'Mehmet, iğneme tam ipliği geçirecekken, iğne ve ipliğin havalanıp buharlaşmasına duyduğum şaşkınlığı yansıttığını düşünüyor' demişti. Fransızca bilgisi anlamsal kaymalara karşı özellikle hassaslaşmasına neden oluyordu; Avından El Alan masalında: 'Tekboynuz kızoğlan kızlara düşkün' deki 'düşkün' için hem somut, hem mecaz anlam taşıyan 'friande' sözcüğünü önermiştim ancak somut anlamı silmek için 'raffole de' de karar kıldık sonunda. 'La licorne est friande de vierges' 'La licorne raffole de vierges''e dönüştü. Çevirmenin sözlükselleşmiş ifadeleri yapıştırma eğiliminin kendi tecrübesi nedeniyle farkında olduğundan, Gece/La Nuit'den 'Fransız dilinin kurallarını' göz ardı etmeksizin bir bölüm yayımlamak isteyen Nota-Bene dergisinin yapmaya karar vermiş olduğu değişiklikleri düzeltmişti: düzelten 'iki duvar arası'nı 'dört duvar arası'na çevirmişti. Bununla beraber, kültürler arası mesafeleri göz önünde bulunduran Bilge orijinal olandan uzaklaşmak konusunda tereddüt etmezdi. Örneğin 'Texte sur un yalı obscur' Karanlık bir yalı üzerine bir metin yerine, sözcüğün oryantalist renginden ve nitelemenin gizemli çağrışımlarından kurtulmak için 'Kapalı bir ev üzerine bir metin' seçimi gibi. Son olarak, şair yönü nedeniyle, ona göre çeviri anlam aktarımıyla sınırlı değildi. Kendi ifadesiyle, Gece'nin Fransızca çevirisinde bulduğu 'Eklenen koku' da gerekiyordu. Çevirmek ihanet etmektir sözü doğruysa, onu ölümünden sonra çevirmek, paradoks içeren bir sadakat göstergesi şüphesiz; aynı zamanda sohbeti sürdürmenin bir yolu. Inverses dergisinin Bilge Karasu'ya ayrılacak bir özel sayı hazırlama projesi, Bilge Karasu'nun iki Parisli arkadaşıyla yazışmalarının Lettres a Jean et Gino /Jean ve Gino'ya Mektuplar, Y. K. Y., 2013, yayımlanmasından doğdu. Jean Nicolas'nın şair arkadaşı, Metis Yayınlarının zerafetle yayımlanma izni verdiği çevirileri ve içeriği bana emanet eden, redaksiyon müdürü Patrick Dubuis ile bağlantı kurdu; bu çevirilerin çoğu Aslı Aktuğ ile iş birliğim sayesinde gerçekleşti. Sevilmek'in metnini Şehsuvar Aktaş'la beraber gözden geçirdik. Jean Nicolas'nın mektupları yer almadığı için, Bilge'nin mektuplarına cevaben Jean'un resimlerini, Bilge'nin bildiği birkaç tuvalini eklemek istedim. Bu şekilde eşcinsellerin kendileriyle ilgili konuşma hakkının tanınması talebini saygıyla selamlamak istedim. Tutumu mektuplarında, ve 77-78 yıllarında tutulan ve ölümünden sonra yayımlanan Özel Günluk'te açık. Şu halde aşk, korku gibi başka tematikleri de farklı şekilde aydınlanıyor eserlerinde. 1963'ten, ölümünden sonra son yayımlananlara kadar, eserlerindeki ve biçim çeşitliliğini: masal, düzyazı, tiyatro, müzik, göstermeye çalıştım. Bilge'nin yazar olarak, kenarda bir edebiyata ait olmak anlamına gelen böylesi bir konumu her zaman reddetmiş olduğu düşünülürse, eseri bu 'Azınlık' yaklaşımına indirgemek tam bir karşı-anlam hatasına düşmek olur elbette. Bununla beraber, eserin biçimsel özelliğini öne almak, hem ahlaki bir talep, hem de düşünceye dair temel ilke göstergesi olan gölgelemek demek olur. Sonuçta 'farklılığı yaşamayı bilmek' esas konu, buna katkıda bulunmaksa edebiyata ve çeviriye- görevlerinden biridir. Referansı belirtilmemiş alıntılar Bilge Karasu'nun Alain Mascarou'ya 1988-1994 yılları arasında yazdığı mektuplara aittir.


Özkan Şahin: Neden yazıyorum? diye şimdiye kadar uzun uzadıya düşündüğüm olmadı. Hani her insanın korkutan soruları vardır ya! Ne zaman bu soruya bir cevap düşünsem garip bir ürperti yüreğime hakim olur. Hayra alamet midir, alameti şerden midir bilmem... Bu soru ne zaman aklıma takılsa kendimi elimde kalemimle bulurum. Eğer yazarlık bir meslekse -ki gerçekten tutku olan her şeyin mesleğe dönüşeceğine, insanın yaşama kavgasının bile merkezine bu tutkunun yerleşeceğine inananlardanım- yaşam ve kişiliğim benim elime kalem tutuşturdu. Eğer yazmak sadece tutkuysa ki sadece tutku olacak kadar yalın bir saplantı olduğuna da inanmıyorum yazarlığın- tutkuların sebebi de olmaz. Çok kitap okudum; ama kitaplardan ziyade asıl okuduğum yazarları oldu. Bugün, okuduğum kitaplardan geriye, yaşamımdan şimdiye silkebileceğim birkaç cümle kaldı. Ama yazarlar ve ruhları, ruhları ve saplantıları, saplantıları ve boşlukları, boşlukları ve debelenişleri Asalet denen o şeyin, Şeytan'ın Adem'den emmeye çalıştığı o şeyin insan derinliğine vurulmuş mühürleri olarak elimde kaldı. Belki de Asalet denen o duyarlılık hastalığının didikçilerinden biri olmaya çalışıyorum ve bu yüzden yazıyorum. Bilmiyorum. Ankara'da doğdum. Askerliğim dolayısı ile dokuz ay kaldığım Mardin'de büyüdüm. O kent büyüdüğüm kentti diyebilirim. O dokuz ay olmasa, avuçlarıma yığılmış yirmi üç yılın muhasebesini yapamazdım. Sonrasında İstanbul'a geldim, İstanbul'da geçirdiğim üç yıl Mardin'deki sürecimin meyvelerini olgunlaştırdı. Olgunlaşma tamamlanınca Ankara'ya geri döndüm. Bugünlerde de yaşlandığımı hissediyorum. Ehliyetim, nüfus cüzdanım, üzerinde doğum tarihim yazan bütün eşyalarımla kavgalıyım. Aslında buna karamsarlık ya da umutsuzluktan ziyade, insan yıkıcılığına dair bir farkındalık diyebiliriz ki tarih ortada... İnsan ortada, insanın yaptıkları da! Teknoloji ve sanat insan zekasının kudretine dair iki delil sayılsa da, bu ikisi tarih boyunca insan benliğinden fışkırmış yıkıcılığı engelleyememiş. Ne ruh ne de açlık teskin olmayı başaramamış. Ruhunu ve bedenini bu karmaşadan çekmek isteyen adam da ya boya fırçası, ya da kalemleriyle bu anlamsızlığın içini doldurmaya çalışmış. Belki bu yüzden birçok gözde sanatçının sonu intihar olmuştur. Ve evet, tarih hangi vechesiyle alınırsa alınsın aslında insan ahmaklığının, bu ahmaklıktan taşanların kayıt defteri gibi. Tarih içinde deneme yanılma olmayan, bünyesinde sadece yanılmayı barındıran bir laboratuar gibi. Dinlemek, koşuşturma içerisinde dinlemeyi başarabilmek artık küçük bir sınıfın yetisi, bu yetinin insanların geneline ya da topluma hasretmek yanlış... Ama eğer gerçekten dinlenesi bir malzemeniz varsa bahsini ettiğim bu yetenekli sınıfın çapını daha da genişletiyorsunuz, sınırları zorladığınız oluyor. Bir de ben fazla sözden sıkılan insanlardanım, gerek okuduklarımda, gerek sohbetlerimde... Her fazla söz o meşhur Çin işkencesindeki kel kafaya düşen damlalar gibi olur. Bu yüzden istediğimi zamandan, dil enerjisinden ve kelimeden tasarrufla anlatma kaygım var. Hem eğer yazarsanız, bu o bahsini ettiğim dinleme yeteneklisi sınıfın ruhuna hitap eden bir kaygı. Ve semboller yazan adamların kaldırım taşlarıdır. Yusuf Atılgan önemli bir yazar ama belirtmem gerekirse benim için Atılgan'ı edebi kılan şey, eserlerinden ziyade yaşam tarzı... Yusuf Atılgan ideal yazarlar gibi fazla eser verememiştir, eserlerini toplumla, toplumu eserleriyle uyuşturamamıştır. Dehasını toplam kalınlığı çeyrek karış bile tutmayan birikimi ile göstermiştir o ayrı ama... Bu kadar dengeli bir yazar gözü, bu kadar açık bir duyarlılık, bu kadar naif bir yazma tutkusuyla beraber ömrünün hemen hemen en verimli yıllarını Manisa'da bir köyde geçirmiştir. Sosyalist olmasına rağmen fakirlik edebiyatı, edebiyatçı olmasına rağmen kelime üstatlığı yapmadan, o bahsettiğim sınıfın ruhunun bam tellerine dokunan eserler vermiştir. Yalnızlığı, dehasına denk bir bedel olarak seçmesi onu kendi edebiyat dünyamda köşe taşı yapar. Aynı şekilde, Tezer Özlü, bu toprakların gelmiş geçmiş en büyük kadın yazarıdır. Onun da mirası dokunduğumuzda elimizin yanacağı bir bedel üzerine kurulu. Aziz Nesin'in mirasına ulaştığım için de çok mutluyumdur ama onun kimi zaman bayağılaşan mizahı ve toplumu o aşırı derecede ciddiye alışı bazen can sıkıcı hale gelir. Zaten Türkçe'nin kendisi başı başına bir dünya mirasıdır. Her ozandan bir şeyler mutlaka alınır ama şahsımda, yazarlara karşı anlamsız bir bedel saplantısı var. Bunun kökeninde ne var bilmiyorum ama seçicilik konusunda bana yön gösterdiği için bu saplantımı seviyorum. Geçenlerde şimdiye kadar yazdığım bütün metinleri hard diskimin bir köşesine topladım. Ardından yayımlanacak kalitedekileri ayırdım, abartmıyordum, bakkal hesabıyla elimde on kitaplık malzeme var. Vay anasını dedim bunları ne zaman nasıl yazmışım? Sonra anladım ki bu kadar şey belirli bir plan dahilide var edilemez. Ha sadece şuna özen gösteriyorum. Çantamda daima aklıma gelen her şeyi yazdığım bir defterim var. Her şeyi derken gerçekten her şeyi. Mesela bakıyorum, Yazlık ayakkabı için kahverengi boya al, İbrahim'e verdiğim kitaplar şunlar gibi hafıza şubemdeki aksaklıkların tecellisi cümleler. Aklıma bir öykü geldiğinde hemen bu öykünün taslağını da bu defterlere kaydediyorum. Aklıma gelen cümle ve imgelemleri, sokakta duyduğum küfürleri, mesela otobüste Mamaklı bir kadının yüzündeki et benini görüyorum. Hemen onu birkaç kısa cümleyle betimliyorum. O deftere girdiyse mutlaka bir metinde kullanılacaktır. Zaten yazarken sürekli bu defterleri karıştırırım. 2011 Şubatında yayımlanacak romanım Savaştan Artakalan da aynı depolardan istifade etti. Yazdığım özel bir mekan yok. Ama malzeme dolu mekanlar var. Mesela 5 6 yıldır takıldığım bir kıraathane var. Şen Puthaneler romanımda kahvehane adlı bölümde bahsettiğim kahvehane. Hacı bayram camiinin sağındaki salaş caddede. Oranın bir günü bir yeraltı romanına eşittir. Çok düzeyli delilerle birlikte yalancı peygamberler, genelevden kovulmuş ihtiyar orospular, Somali ve Eritre'den kaçan mülteciler, Gobitçiler, sakat mücahitlerle dolu bir garip yerdir. Şimdi yıkıldı ama ekip olduğu gibi eski mekanın yakınlarındaki başka bir kıraathanedeler. İsmini vermek istemiyorum hem reklam olur, hem de uçarı çocuklar için tehlike arz eden bir yer. Bir de Sahra kitabevi var Ankara'da. Orası modernitenin yıkamadığı bir kale. Aptal giren Arif çıkar. Orada metinlerime aktarmam gereken politik dirayeti buluyorum. Modern ile arama set çekebildiğim ve var edici geleneğe en azından yaklaşabildiğim bir ufak tekke. Bir de özellikle yaz aylarında gece 12 den sonra Ulus var. Heykelin etrafında ve ana caddelerde genelevlerde kendilerine yer bulamayan çirkin ve yaşlı fahişeler olur. Bir gün zengin bir adam olursam hepsini köşklerde hanımefendi yapacağım. Onlara bir paket sigara ve yarım ekmek köfte ısmarlarsın, sana öyle şeyler anlatılar ki. Bir hayvanı bile yazara çevirebilecek garip bir büyü vardır gözlerinde. Zaten edebiyatı ar eden şey de o büyüdür. Neden yeraltı edebiyatı global bir yükselişte. Çünkü yeraltı o büyünün bizatihi kendisine talip. Bu kişiler ve mekanlar hakkında bir sürü notum var. Onları da fotoğraflarla birlikte Mübarek mekanlar Mübarek insanlar adlı bir kitapta toplamayı düşünüyorum. Yakında işe girişim de. Yazmaktan geriye kalan vakitlerinde yaşayan bir berduşum zaten ben. Yaşım 29 ama yaşlandım, harbiden yaşlandım. İhtiyarlık dedikleri şeyi tüylerimde bile hissediyorum. Bir ihtiyarın gelecekten ne beklentisi olabilir ki? Kaderci bir yapım var zati. Ne gelecekse gelsin, rızkımı veren hüdadır kula minnet eylemem. Sadece daha da iyi bir yazan adam olmak ve yazdıklarımı insanlara daha etkin bir biçimde sunmak istiyorum. Şöhret beklentim yok, 11 adet hayranla da tamam başardım işte diyebiliyorum. Ekonomik olarak ise tek lüksü çay olan bir adamım. Astım belirtileri yüzünden sigarayı da bıraktım. Dırdır nedir bilmeyen bir eşim var. Şükredip yazacak, bir ömür sabredeceğiz alt tarafı! Ankara özel bir şehir. Buralı olduğum için söylemiyorum. Zaten ben Ankara'yı burada yazabildiğim için seviyorum. Yazarların ülkeleri şehirleridir der adını hatırlamadığım bir yazar. Allah gönlümüzü burayla hemhal kılmış demek. İstanbul'la Ankarayı asla yarıştıramam. Gökdelen belli, gecekondu belli. Ama Ankara neden mübarek biliyor musun? Ankara'nın insanı kendi derinine iten bir ağırlığı var. Derinlere dalmayı kutsayan bir titrekliği. İstanbul insanı dışa döndürecek kadar canlı. Ankara insanı kendi kendine yoldaş kılacak kadar gıcık edici bir ağır başlılığa sahip. Birisi Anadolu'nun gelenekselciliğini emmiş, diğeri modernitenin tüm unsurlarını. Nabi'nin şakraklığı ile, Pir Sultan Abdal'ın içten içe sorgulayan kederi arasındaki fark, iki şehrin arasındaki fark. Son bir yılım İslam'ın ve Judaismin bu çağ hakkındaki görülerini okumakla geçti. Çok ilginçtir ki iki dinin ana referansları bu çağın insanlarının dikkatli olması konusunda çok ciddi uyarıları kapsıyor. Ben bir sufiyim ve benim tarihi ve şimdiyi algılama konusundaki dirayetimin deposu o kaynaklar. Önümüzdeki yıllarda zaten modern toplum diye bir şey kalmayacak. Bizler öyle şeylere şahit olacağız ki aramızdan çok azı delirmeden kalacak. Ben zaten bu inancımla itilmiş adamların, o şirin uyumsuzluğun, modern olamamış adamların, şaşkın tatlılığını yazıyorum. Moderne ve unsurlarına yapışmanın insanı düşüreceği hali kendimce tarih ediyorum. Ve arkadaşlarıma da Nesimi'yi, Virani'yi, kutsal kitapları, dua kitaplarını okumayı öneriyorum. Zaten yaşı otuza dayanmış ve vaktini, gecelerini modernin eserlerine harcamış bir adam için bazı şeyler çok boş gelecektir. Ben doldurma çabasında olmaya çalışıyorum. Geleneğimizdeki vatandaşların yakaladığı gerçek, Sartre'nin, Camus'un bir ömür uğraşıp da anlamlandırmaya çalıştıkları o heyulaydı. Son olarak sakın moderniteyi modernitenin usulleri ile eleştirmeyelim. Ben de bu hatayı çok yapıyorum. O zaman kendimize dair başka bir modern oluşturmuş oluyoruz. Bu sefer de aşmamız gereken başka bir tepecik önümüze çıkıyor. Belki de bu yüzden çocuk yaşta yaşlanıyoruz. Belki bana kızacaksın ama!!! O güzel adamlar, o güzel atlara bindi ve gitti. Bu yüzden delice, hoyrat, amelece bir okuma çabamız var, hala o adamları arıyoruz. Yaşayanlardan iki insandan çok şey öğrendim ikisi de ünlü olmayan ama çok iş yapmış adamlardı. Birisi bir mühendis Murat Konuk ve ikincisi bir Sosyoloji doktoru Mehmet Aysoy. Yeryüzünde bunlardan daha derin adamlara rastlamadım. Ha bir de Veysel Menekşe var. Ömrümüzde on binlerce saat var. Her insan en azından bir saatini bu adamların diz diplerine harcamalı. Tasavvufta ömür içinde ömür diye bir kavram var. O bir saatler ömür içinde ömürlere dönüşebilir. Hem zaten bir insan dokunamadığı, sarılamadığı bir adamdan ne öğrenebilir ki! Belki saçma gelecek ama bazen kitapların aracılığından sıkılıyorum. Kısa yoldan bir tarihçi analitiği, bir pratik metod kazanmak isteyen herkes için Marks en iyi seçimdir. Tabi Marksist diğer klasiklerin çözümlemecilikleri de yadsınamaz. Sosyalist klasikleri yayımlama konusunda Ankaralı yayınevlerinin müthiş çabaları vardır. Arıca, Gorki, London, Zweig gibi yazarlar insana dair yabancılıktan arınmış parıltıları kağıtlara döşemiş adamlar, bu adamlar özellikle ben gibi köleler ve ayak takımından olanlar için özellikle başucu edinilmesi gereken adamlar. Ama az kaldı. Aradığımız hakikatin üzerindeki tozları bir nefeste süpürecek olan, Tabutu Sekineyi bir çıtla açacak olan adamın ayak seslerini de rüyalarımda duyuyorum. Fowles okumaya başladım, arkadaşım yazar Derya Erkenci sıkı bir şekilde tavsiye etti. Tamam dedim, Fransız Teğmenin Kadını bitti. Sırada Büyücü var. Fowles okumak yazarın yazarlığını, okurun okurluğunu bir derece yükseltiyor. İngilizler bu işi çok iyi biliyor. Zaten bana göre yaşamakta olan en büyük yazar da Louis de Bernieres. Ona yar olmayacak nobelin kalıbına tüküreyim diyorum. Underground Poetix'in sayılarını topladım, bence Türkiye'de okunabilecek doluluktaki nadir dergilerden. Okumakla kalmadım, geçen sayılarından birinde bir makalem ve bir şiirim yayımlandı. . Ayrıca Shahram Nazeri'nin Passion of Rumi diye bir albümü var. Ben hayatımda böyle bir kompozisyon dinlemedim. Hard diski geniş sayılabilecek bir mp3üm var ama o albümün parçaları dışında bir şey kapsamıyor. Çantamı takıyorum koluma, sık sık İstanbul'a geliyorum bu günlerde. Bir lokma bir hırka modundayım. Bazen otobüste Bolu dağlarına çöken dumanı izlerken elime kalemimi alıyorum. Futuristikayı düşünüyorum, gözlerim açık... Teşekkür ediyorum.