Türk siyasi kültürünün tarihi boyunca hiç demokratikleşmediği son yıllarda tartışılmaya ve halk tarafından değerlendirilmeye başladı. Bu gerçeği ne kadar çabuk kabul edersek, yarattığı korkunç sonuçları da görmezden gelmeyi bırakıp bir an önce toplumsal sorunlarımıza çare aramaya başlayabiliriz. Fakat siyasi kültürümüzün Osmanlı'dan beri bize dayattığı ve iktidara gelen herkesi hapsettiği kalıbı kıramadığımız sürece sorunlar yaşamaya devam edeceğiz. Daha da kötüsü bu sorunları bizim değil, onların sorunu olarak görmeye, ayrımcı söylemde diretmeye, düşmanlık, kin ve nefret beslemye itileceğiz. İtileceğiz diyorum, çünkü görüyoruz ki mutlakiyetçi kalıbı hayatta tutan, halkın bu kalıptan habersiz kalmasını ve sığ siyasi tartışmalarda boğulmasını sağlamak. Siyasi parti liderlerinin nesiller boyunca devam eden saltanatlıklarında; en demokratik olduğunu iddia eden partinin sonunda en anti-demokratik uygulamalardan biri olan seçim barajını savunuyor duruma düşmesinde; sivil toplumun ortaya çıkmasındaki utangaçlıkta ve alelacele bastırılmasında; toplumsal eşitliğin sürekli ertelenmesinde ve bunlar gibi daha bir sürü başka demokratik süreçlerin gömülü kalması, bize bir Osmanlı yadigarı. Osmanlı'dan miras kalan seçkin bürokrasi yenilenip karşımıza Cumhuriyet adı altında çıkınca, yukarıdan gelen yeniliklerde ne kadar yenilikçi olursa olsun halk söz sahibi olmadı. Her ne kadar iyi niyetli olursa olsun, halk sürecin bir parçası yapılmayınca, hem yeniliklere dair inanç azalıyor, benimsenmiyor ve hatta, görüldüğü gibi, ilerde baskı unsuru olarak çerçevelenebiliyor. Her ne kadar Cumhuriyet'in bu gafı çokça eleştirilmiş olsa da, sizin için iyi olanı biz biliriz ve yaparız düşüncesi hala devam etmekte, uygulanmakta ve alenen bir baskı aracı haline dönüştürülmekte hem de o davranışı en çok eleştirenler tarafından. Seçkin bürokratik sınıfın kurulması, yine Osmanlı'dan miras alınan askeri gelenekle birleşince ve o askeri gelenek kurulan devletin temeli sayılınca ihtilaller ve diğer askeri müdahaleler kaçınılmaz oldu. Maalsef bazı yazarlar bu askeri müdahaleleri zamanın gerekleri veya irtica korkusu bahaneleri altında haklı çıkarmaya çalıştı. Fakat ihtilallerin özellikle siviller için ne kadar yıpratıcı olduğu göz önüne alındığında, bu yazarların ortaya koyduğu bahaneleri anlamak zorlaşıyor. Ayrıca bahsi geçen yazarlar demokratik olması gereken süreçleri, askeri yönetimin ve juntanın erdemleri ile karşılaştırarak bir hata yapıyorlar. Merkezci ve devletçi eğilimler, Cumhuriyetin tarihi boyunca var olan siyasi ve toplumsal dengesizlikle birleşince ve bu denkleme bir de sürekli var olan fakirlik ve eğitimsizliği ekleyince karşımıza bugün yaşadığımız karamsar tablo çıkıyor. Bu tarihsel süreçte yaşananların tekrarlanması, bize Türk siyasi kültürünün mutlakiyetçi kalıbını gösteriyor. Kim hangi tarafı tutarsa tutsun, ne askeri müdahaleler, ne de sivil yönetim geçmişten gelen bu kalıbı kırmayı başaramadı. Çünkü bir sistemin içinden çıkan ve sisteme dahil olan hiç bir güç, dönüp sistemi değiştiremez. Bir sistem ister aile olsun, ister toplum, ister dünya ona katkı yapanların sayesinde sürekli dengesini korur. Bahsedilen sistemler bir sürü insandan, kültürden ve farklılıktan oluşsa da, bir bütün olarak bakıldıklarında, tek bir varlıkmış gibi hareket ederler. Bir sistemin yaptığı en sık ve en yıkıcı hata, sistemin içindeki sorunları günah keçisi olarak belirlediklerine atmalarıdır. Bir aile içerisinde, anne ve babanın yaşadığı ama saklamaya çalıştıkları sorunlar, çocukta kendini gösterir. Bir toplumum yapısındaki çarpıklıklar, Öteki olarak belirledikleri azınlıklara yük olarak atılır. Dünyaya egemen olan ekonomik ve siyasi sistemin hataları, tüm dünyaya düşman olarak gösterilen devletlerden çıkarılmaya çalışılmaktadır. Bahsedilen durumlarda alenen suçlu olanlar her ne kadar belli olsalar da, sistemin yükünü çekenler ve çekmeye devam edenler bir o kadar sorumludur. Çünkü, her itiraz etmeyiş ve her boyun eğme, suç işleyenlere devam et sinyali vermektedir. Türk siyasi kültürünün mutlakiyetçi kalıbı da aynı şekilde ayakta kalmaktadır. Her fırsatta günah keçisi yapılanlar, ezilenler ve tüm olanları izleyenler, sessizlikleri ile zalimlerin zalimliklerine devam sinyali vermektedirler. Günlük siyasette var olan kim haklı, kim haksız; giyim, kuşam; açılım mı, değil mi gibi tartışmalar, bizi bu kalıbı ve sistemin işleyişini görmekten uzaklaştırır. Özgürlük karşıtı, şiddeti savunan, cehaleti cesaretlendiren söylemler, kendi içlerinde önemlidir, ve kesinlikle bu tür söylemlere direnilmelidir. Fakat bu söylemleri bahsi geçen mutlakiyetçi kalıba bağlamadığımız zaman, çok önemli bir noktayı kaçırmış oluruz. Mesela, 30'a yakın şehit verdiğimiz gün, Cumhurbaşkanının, Başbakanın ve ana muhalefet liderinin bir taraftan karşıtmış gibi görünen söylemleri, mutlakiyetçi kalıp içinde düşünüldüğü zaman, aslında aynı kapıya çıkıyor. Tartışmaları, bu kalıba ve sisteme tuttuğumuz ışık ile karşılaştırılınca çok sığ kalıyor ve amaçlarının gerçekten sorunu çözmek mi, yoksa devam ettirmek mi olduğu konusunda bizi aydınlatıyor. Cumhurbaşkanı Gül alenen şiddeti savunan ve daha da kötüsü tırmandıran bir açıklama yaptı. Onlar daha fazla acı çekecek ve onlardan intikam alınacak gibi bir dil kullandı. Bu söylem, kendi içinde bakıldığında, aslında hem halkı kışkırtan, hem de çözümden gittikçe uzaklaşan bir söylem. Başbakan her ne kadar bunun aksi yönünde gibi gözüken sinirine hakim olamayan PKK'ya hizmet eder gibi bir açıklama yapmış olsa da, aslında söyledikleri Gül'ün birkaç adım ötesine geçiyor. Erdoğan, konuşmasının geri kalanında antik Kürt siyaseti = PKK kalıbını kullanarak BDP'yi üstü örtülü suçluyor ve devlet yanlısı şiddeti savunuyor. Muhalefet olması ve sadece tepki verip itiraz etmek yerine alternatif bakış açıları sunması gereken Kılıçdaroğlu'nun istifa çağrıları da sorunun sistematik boyutu düşünüldüğü zaman çok ama çok sığ kalıyor. Kılıçdaroğlu'nu zirveye taşıyan bu refleksiydi. AKP'li siyasetçileri istifa ettirmesi, Melih Gökçek ile girdiği polemikle ününü arttırması önemli adımlardı. Fakat, ana muhalefetin başı olarak, bu tür söylemler artık kendisine ciddi bir engel olmaya başladı. Ne yazık ki, Kılıçdaroğlu bu söylemi ile bahsi geçen yapının dışına çıkamıyor ve onun içerisindeki yüzeysel polemiklerde takılıyor. Tabii, Erdoğan'ın tüm sesleri bastıran çıkışı içerisinde BDP'nin barış çağrıları, Türk siyasetinin mutlakiyetçi yapısına uygun bir biçimde, bastırılmış olarak köşelere itildi. Halkı temsil etmesi gereken bir meclisin, yaşananları savaş olarak görememesinin faturası her zamanki gibi Onlara çıkmış oldu. Sistemin ne kadar yaygın olduğunu ve devletin kurumları ile bu mutlakiyetçi kalıbı ne kadar içselleştirdiklerini görmek için İçişleri Bakanlığı'nın 14 Ekim'de yaptığı açıklama da önemli bir kaynak. İçişleri Bakanlığı'nın o tarihte 605 kişinin tutuklanmasına dair yaptığı açıklama bir metin olarak çok zengin ve bakanlığın dünya görüşüne, halka, dünyanın geri kalanına ve azınlıklara nasıl baktığına yani, Türk siyasi kültürünün mutlakiyetçi kalıbını nasıl içselleştirdiğine dair çok önemli ipuçları içeriyor. Bu savunma metni, dışarıdan ve içeriden gelen iftiralara karşı devleti aklamayı ve halkı, yani bizi, KCK'nın gerçekleri hakkında 'içeriden' bilgilendirmeyi amaçlıyor. Metine dikkatli ve yakından bakarsak bir sürü tema görüyoruz. Bunların çoğu egemen söylemin bilindik korkularını içeriyor ve Erdoğan'dan önce de var olan ama kendisinin bir sanat haline getirdiği mutlakiyetçiliğin ne kadar kurumsallaştığını gösteriyor. Bakanlığın açıklamasına kısaca göz atacağız hazır bu kadar kötü yazılmış ve devletin baskcı söylemi ile dolup taşan bir metin bulmuşken incelemekte fayda var. Fakat 605 rakamının abartılacak birşey yok havasında açıklanması, diğer bağlamsal etkenlerle birleştirilince ortaya siyasi soykırımdan daha aşağı kalmayan bir tablo çıkıyor. - Terör tutuklamakla biter - Egemen söyleme tabi olmayanlar teröristtir Ayrıca, İlerleme Raporunda, tutuklamaların siyasetçi, yerel düzeyde seçilmiş temsilciler ve insan hakları aktivistlerine yönelik olduğu ifade edilmektedir. Bu tür söylemlerle İçişleri Bakanlığı devletin görüşünü 'doğru' olarak tanımlıyor ve diğer bütün olası yorumları 'terörist' sınıfına koyuyor. Şayet, siz o insanların aktivist vs. olduğunu savunursanız, onlarla aynı işi yapmış oluyorsunuz: devletin 'doğru' olarak tanımladığı yoruma itiraz etmiş oluyorsunuz. O yüzden, burada yaratılan egemen söylemin mutlak doğruluğu ve ona karşı gelenlerin cezalandırılıyor olması da, 'terör tutuklamakla biter' gibi, okurun aklında yaratılması beklenen bir etki. Fakat biliyoruz ki terör ne tutuklamakla biter ne de tek doğru yorum devletin yorumudur. Devlet burada bahsi geçen mutlakiyetçi kalıbın kendisine dayattığı şekilde konuşuyor. Terörün tutuklamakla biteceğine gerçekten inanmak, terörün insanları öldürerek biteceğine inanmaktan farksız değildir. Ve teröre karşı alınan bu tavır terörün öldürmekle veya tutuklamakla biteceğine dair verilen sözler, yapılan tehditler aslında mutlakiyetçi kalıbın çıkarınadır. Karşılıklı tırmandırılan şiddet söylemi, Gül ve Erdoğan'ın yaptığı gibi, sadece ve sadece dar görüşlüğü körükler, bir iki adım geri atıp aslında tarihsel yapının nasıl oyununa geldiğimizi görebilmemizi engeller. Daha önce sözünü ettiğimiz gibi, şu an görevdeki siyasi irade artık saymayı unuttuğumuz miktarda demokratik açılım, vesayet bitirme, özgürlükler, haklar gibi söylemleri kullanmıştı. Fakat İçişleri Bakanlığı'nın açıklaması gösteriyor ki kendileri bu söylemlerden çok da birşey anlamamışlar ve bahsettiğimiz sistemin, yapının bir parçasından öte, önemli bir temsilcisidirler. Bakanlığın açıklaması bu varsayımlar dışında bir sürü temaya ev sahipliği yapıyor. Erdoğan'ın meşhur Avrupa'ya karşı duruşu; halkı cahil ve bilgisiz, kendilerini ise işin sırlarını bilen aile büyükleri olarak görme; ve halkı ve kendini 'terör kurbanı' olarak aynı kefeye koyarak ortak kimlik yaratma temaları en göze çarpanlar. Metinde kendini gösteren bu temalar, girişte incelediğimiz ve tarih boyunca tekerrür eden, seçkin bürokrasi anlayışı ile tamamen örtüşüyor ve bir kaç yüz yıldır değiştiğine dair özellikle bizi ikna etmeye çalışan bir sistemin içerisinden değişmediklerine dair bir itiraf olarak geliyor. Varsayımlar ve temalar dışında, metinin yapmayı amaçladığı 2 önemli etki var. Birincisi, metin kendi söylemi dışındaki tüm söylemleri gayri meşru ve yasadışı ilan ediyor. İkincisi ise KCK'yı insanlarımızın yaşam hakkı ve özgür iradeleri üzerine tehdit ve şiddet uygulama teşebbüs ile suçlarken, kullandıkları propaganda ve manipülasyon teknikleri ile aslında aynısını kendileri yapıyor. Şunu biliyoruz ki her konuda birden fazla yorum vardır ve hiç biri gerçek denilen şeyi yüzde yüz temsil edemez. Gerçek, her ne ise, bizim için doğrudan erişilebilir değildir yani olgu diye birşey yoktur, sadece değişik algılar vardır. Kendi aklımızın filtreleri, kelimeler, sembollerle anlaşabiliyor olmamız, ve tecrübelerimizin sonunda olayları belli bir şekilde yorumluyor olmamız kendi algılarımızı yaratır. Uzlaşmazlık sırasında, bir tarafın kendi algısını aşırı derecede ön plana çıkarmak istemesi ve karşı tarafın yorumunu gayri meşru ilan etmek istemesi doğaldır. Uzlaşmazlıklar, tarafları birbirlerinden yabancılaşmaya ve öteki olarak gördüklerinin hikayesine kulak tıkamaya, görmezden gelmeye ve gayri meşru ilan etmeye iter. İletişimin bitmesi, şiddetin başlaması anlamına gelir topraklarımızda yaşanan buna bir istisna değildir. Bakanlığın açıklaması bu döngüye ciddi bir katkı sağlıyor. Başka yorumlara kulaklarını tıkamaya devam ediyor. Olası başka görüşlere sahip olmaya cürret edenleri terörist ilan ediyor, yasa dışı olarak çerçeveliyor ve cezalandırılabilir yapıyor. İletişime engel oluyor, konuşmayı engelliyor. Neticede, farkında olmasa da, artan şiddetten en az suçladıkları kadar sorumlu oluyor. Tabii, bunu yaparken kendi algısını mutlak ve değişmez tek doğru olarak empoze etmiş oluyor. Diğer yorumları sınıflandırmasına bakacak olursak, bakanlığın propagandasını yaptığı egemen yorum, doğru olmasının ötesinde, aynı zamanda tek meşru, yasalara tek uygun ve bir nevi 'inanması tek güvenli' yorum halini alıyor. Devletin kaynakları ve kötü niyeti dışında diğer yorumlardan bir farkı olmadığını iste, pek tabii, tartışmaya açmıyor. Bu yorumun yazı boyunca sözünü ettiğimiz kalıbın önemli bir temsilcisi olduğunu ise kendisi bile göremiyor. Yaşananlar bir siyasi soykırımdır. Siyasi soykırım, her ne kadar yüzlerce siyasetçinin birlikte tutuklanması ile bambaşka bir boyut kazanmış olsa da, devam etmekte olan bir süreçtir. Sadece Kürtlere karşı değil, devletin egemen ideolojisi dışında kalan her tür azınlık için yapısal şiddet geçerlidir. Fakat bu yapısal şiddetin söylemi, devlet ve onu çok seven basın tarafından meşru, yasal ve güvenli olarak pazarlanmaktadır. Gerek Erdoğan, gerek Gül, gerek Kılıçdaroğlu, gerek İçişleri Bakanlığı'nın açıklamalarındaki dar görüş, Öteki diye düşmanlaştırılanların ve gayri meşru olarak konumlandırılmya çalışılanların aslında devletin dayatmaya çalıştığı bu kalıp sonucu ortaya çıktığını görmemize engel olmaktadır. Bu yapının en can alıcı noktası ise her türlü şiddete karşı olan ve barış isteyen sivillerin günah keçisi olarak hedef gösterilmeleridir. Buna itiraz etmek isteyenlerin ama sesini yükseltemeyenlerin ise aklında tutması gereken önemli bir nokta şudur: Devlet her ne kadar kendi yorumunu egemen kılmaya ve empoze etmeye çalışırsa çalışsın, olanlara başka pencerelerden bakma özgürlüğünün elimizden alınmasına izin verdiğimiz zaman, biz de aynı döngünün bir parçası haline gelmiş oluruz. Meşru ilan edilmeye çalışan ve gayri meşru diye anlatılan fiziksel ve siyasi şiddetin; sürdürülmeye çalışılan antik bir kalıbın arasında böylece heba olan biz, bu coğrafyada barış içerisinde yaşamaya çalışan halk, anneler, kardeşler, eşler, en büyük acıları çekiyoruz. Daha da kötüsü, sistemi göremeyip, bize dayatılan kin, nefret ve düşmanlığa boyun eğiyoruz. Biz bu kalıbın zincirlerini kıramadığımız ve sisteme kendi isteğimiz olan barışı getirmediğimiz ve kurban olmayı Kabul ettiğimiz sürece yaşananların bir parçası olmaya devam edeceğiz. Bu noktada kendimize bir ayna tutmamız ve sistemin bir parçası haline geldiğimizin acı gerçeği ile yüzleşmemiz lazım. Şu sorulara cevaplamaya çalışalım: Bizim toplumsal olarak tekrarladığımız, süreklilik gösteren söylem ve davranış şekilleri nelerdir? Özellikle uzlaşmazlık zamanında ne tür söylem ve davranış şekilleri gösteriyoruz? Birkaç farkı koldan bakıldığında, bu sorunun cevabı çok da iç açıcı gözükmüyor. Dilimize yerleşmiş söylemler, farklı durumlarda benzer tepkileri gösteriyor olmamız, birazdan inceleyeceğimiz şekilde, bahsettiğimiz mutlakiyetçi kalıba nasıl destek verdiğimizi, siyasi soykırımda ne kadar büyük bir katkımız olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Kendimize ayna tutmamıza yardımcı olacak en güzel teknoloji haber yorumları. TSK'nın düzenlediği harekatın ardından en çok okunan internet gazetelerinin X terörist öldürüldü haberlerinin altındaki yorumlar, bize çok güzel bir ayna. Daha onlarca, yüzlerce ve binlerce insanın öldürülmesini can-ı gönülden isteyenler ve omuz üzerinde baş bırakılmaması gerektiğini söyleyenler çoğunlukta. Tabii ki, başka fikirde olmak doğrudan vatan hainliği. Deprem de bu konuda bize hayli yardımcı oldu ve bu tür fikirlerin açıkça söylenecek kadar yaygın ve adeta kanıksanır olduğunu gösterdi.


Deniz Yasin Akdemir'le Futuristika, önce güzide bir okur mektuplaşmasıyla tanıştı. İki taraf da, kısa bir süre haiku tarzında yazılmış e-postalarla haberleşti. Akdemir bir gün dergiye Taksim'den Beylikdüzü'ne yürüdüğü bilgisini gönderdi. Göztepe'den Kadıköy'e yürüyen, maç için Haydarpaşa'dan Söğütlüçeşme'ye koşan tayfasıyla Futuristika esnafı selamladı doğal olarak bu eylemi. Ancak Akdemir'in güneşli bir Cumartesi günü Taksim'den Beşiktaş'a üzerinde Sizce de TERS giden bir şeyler yok mu? yazan tişört ile tersten yürümek ve yürüyüş videosunu Futuristika'da yayımlama isteği güzide oldu. Deniz Yasin Akdemir, dediğini yaptı. 12 Şubat Cumartesi günü, güneşli bir günde, üzerinde Sizce de TERS giden bir şeyler yok mu? yazan tişörtüyle saat 14:00'da Beyoğlu Tünel'den başlayıp, Beşiktaş'a yürüdü. Akdemir'e yaptığının nasıl karşılandığını sorduk. Aktardığına göre birkaç kişi fotoğrafını çekti. Bir bölük insan Ay evet ne düz ki gibi tepkiler verdi. Bunun dışında, yüzlerde gülümseme ve hayret belirdi. Tersten yürürken dünya nasıl görünüyor diye merak ettik. İlk bir saatten sonra, artık düz yürüyen bendim. Beşiktaş'a gelip -gerçekten- düz yürümeye başlayınca ise ters yürüdüğümü unutmuş, geri geri yürümenin düzlüğüne alışmıştım bile. ilk düz adımlarıma bu şaşkınlık eşlik etti dedi. Yürüyüş 16.00 da sona erdi. Deniz Yasin Akdemir'e yürüyüş sırasında eşlik edip, video çekimini yapan Yiğit Tokgöz'e de özel teşekkürlerimizi sunuyoruz. Doğrudan ve gayet etkili bir bireysel eylem olarak gördüğümüz Yasin Akdemir'in sorusu aslında cevabın yarattığı bir duygu. Akdemir'in tersten yürürken gökyüzüne yükselen yumruğunda ruhani umudumuz. Ece Ayhan tarihi tersten okuyanlar diyordu, şehri tersten yürüyenlere selam!


Mutlu anlarımı andığım veya hatırladığım bazı zamanlar ama asla onlar sırasında değil. Öldükten sonra dirilmek Bu nedenle, hemen yakılmak istiyorum. Jean-Bertrand Aristide: Haiti'nin iki kez indirilen başkanı. Kendisi, umutsuz bir durumda neler yapılabileceğini gösteren bir örnektir. İhtiyacım olmasa ya da istemesem de bana yardım teklif edilmesinde ısrar edilmesi. Sevişmeden önce bir kadının önünde çıplak durmak. Hegel'in toplu eserlerinin almanca yeni baskısı. Olduğum gibi görünmeme neden olan şey. Konuşurken, saçma sapan ve aşırı bir şekilde ellerimde ortaya çıkan tikler. Üzerinde kendi yüzümün olduğu bir maske. Böylelikle insanlar, benim aslında kendim olmadığımı ama benim gibi görünmeye çalışan bir başkası olduğumu düşünürdü. The Sound of Music gibi utanç verici, rahatsız filmleri izlemek. Hiçbir şey, umarım. ölümlerine üzüntü duyduğum bir an bile yaşamadım. Oğullarıma. Yeteri kadar iyi bir baba olamadığım için. Büyük bir talihsizlik, dev bir parazit, bütün küçük zevklerinizi mahveden kalıcı bir acil durum gibidir. Felsefe. Gizli gizli hakikatin olduğunu düşünüyorum, böylelikle onun üzerine düşünebiliyoruz. Çürümüş doğa kokusu, çürük ağaçlar gibi. Her zaman. Birini gerçekten sevdiğimde, bunu sadece saldırgan ve kötü izlenim bırakan davranışlarla gösterebiliyorum. Öğretmenlik. Öğrencilerden nefret ediyorum. Diğer tüm insanlar gibi, çoğunlukla aptal ve sıkıcılar. Alain Badiou'nun 20. yüzyılın anlaşılmaz felaketi dediği şey: Komünizmin felaket başarısızlığı. Doğumumu. Sofokles'le aynı fikirdeyim: En büyük şans, doğmamaktı ancak fıkranın devamındaki gibi, çok az kişi bunu başarabilmiştir. Hegel'in bir üniversite dersini izlemek için 19. yüzyıl başlarının Almanya'sına. Küçük bir kalp krizi geçirdiğim an. Vücudumdan nefret etmeye başladım: Gözünü kırpmadan yerine getirmesi gereken bir görevi yapmayı reddetmişti. Bu hayat, dimension öğretecek hiçbir şeyi olmayan aptal ve anlamsız bir şeydir.


Fiction Makes The Future isimli debut albümü ile oldukça beğeni toplayan Sleep Maps'te müzik, kayıt, mix her şey Benjamin Kaplan tarafından yapılıyor. Genellikle yalnız çalışıyorum çünkü bu müzik benim için oldukça kişisel bir olgu ve kendimi gerçek anlamda ancak bu müzikle ifade edebiliyorum. Bu nedenle de buna olabildiğince sadık kalmak istedim diye özellikle belirtiyor. Tabi kendisiyle birlikte müzik yapan bir grubu da var. Kayıp geleceğin sesi, benim Fiction Makes The Futureı yazarken bulduğum bir tabirdi. Kendimi, 1950'li yıllardaki insanların tahmin ettiği olabilecek en kötü geleceklerden biri içerisinde yaşıyormuşuz gibi hissettim. O zamanlarda, dünya üzerinde nasıl barış içerisinde yaşayacağımıza, diğer gezegenleri nasıl keşfedeceğimize ve her şeyin nasıl iyiye gideceğine ilişkin mükemmel vizyonların yanı sıra her şeyin nasıl olumsuz hale geleceğine ilişkin kıyamet sonrası ve savaş zamanı dünya vizyonları da bulunmaktaydı. Bana göre bu albüm, daha fazla çaba sarf etmiş olmamız gerektiğini düşündüğüm bu kayıp geleceğe bir feryat niteliğinde. Debut albümün ilk şarkısı olan Men Against The Stars'ın remixlerinden oluşan bir EP bulunmakta, The Stars Against Men.


SODA'nın sıradaki konuğu New York'ta yaşayan Koreli sanatçı Miru Kim. Fotoğraf, video ve resim gibi farklı disiplinlerle çalışan MiruKim, Samsung sponsorluğunda SODA'ya konuk oluyor. Çalışmalarını New York'ta sürdüren Koreli sanatçı Miru Kim, terkedilmiş metro istasyonu, çatı, tünel, kanalizasyon, yeraltı mezarı, fabrika, hastane ve tersane gibi kent harabelerini gezip, seçtiği mekanlarda kendisini çıplak olarak görüntülüyor. Fotoğraf, video ve yazı olarak belgelenen bu deneyim, Kim'in son yıllardaki çalışmalarının merkezinde yer alıyor. Bugüne kadar Berlin, NewYork, Seul, Paris ve Londra gibi şehirlerde gerçekleştirdiği Naked City Spleen projesine İstanbul'da devam eden sanatçı, bir ay boyunca seçtiği terkedilmiş mekanlarda kendisini görüntüledi. Bir zamanlar hayatın tüm monotonluğuyla akıp gittiği, ardından kendi haline bırakılmış kent köşeleri, 2 Nisan'dan itibaren Kim'in yorumuyla yeniden görsel hafızamıza girmeye hazırlanıyor. Video, fotoğraflar ve yazılardan oluşan sergi, İstanbul'a farklı bir gözle bakmamızı sağlayacak hikayeleri de beraberinde getiriyor. Miru Kim Sanatçı, Esquire dergisinde America's Best and Brightest 2007 (Amerika'nın En İyi ve En Parlağı 2007) listesinde yer almıştır. Çalışmaları The New York Times, TED. com, The Financial Times, NY Arts Magazine, ARTE France, Ovation TV, Time Out New York, Pop-Photo. com, The Korea Daily, La Stampa, Berlingske Tidende, VanityFair. de, ve Dong-A Daily gibi çeşitli basın yayınlarında yer almıştır. Leeum, Samsung Museum of Art gibi kamusal koleksiyonlarda çalışmaları bulunmaktadır. Miru Kim, 1981 yılında Stoneham, Massachusetts'te doğmuş, Seul, Kore'de büyümüştür. 1995'te Massachusetts'e geri dönerek Andover'daki Phillips Academy'de eğitim almıştır. 1999'da Columbia Üniveristesi'ne kabul edilmiş ve New York'a taşınmıştır. 2006 yılında Pratt Institute'ta resim alanında yüksek lisans yapmıştır. SODA Kapılarını günümüz çağdaş mücevher tasarımının en provokatif ve önemli isimlerinden biri olan Atelier Ted Noten Sergisi'yle açan SODA, kendisini tek bir disiplinin ürünlerine ya da eserlerine adamayan; tanımını izleyicisinin takdirine bırakan bir mekandır. SODA, yer vereceği sanatçıların ve tasarımcıların eserleriyle ya da mekana yaptıkları müdahalelerle kendi dilini oluşturmaktadır. Nişantaşı'nda, Şakayık Sokak'ta açılan SODA, beyaz duvarların hakimiyetinden uzak, özgün bir ana sergileme bölümü, ODA adında iki küçük pencereyle izlenebilen bir enstalasyon alanı, kütüphane, çağdaş mücevher tasarımına ağırlık veren sürekli ve kendisiniyenileyen bir koleksiyonun satışa sunulduğu vitrinlerden oluşmaktadır.


6 Eylül Perşembe günü açılan sergi, Hanna Hedman'ın katılımıyla gerçekleşecek. SODA'da başlayan Escape/Kaçış sergisinde sanatçının 2008-2010 yılları arasında yaptığı farklı koleksiyonlardan çalışmaların yanında İstanbul'daki sergi için hazırladığı yeni çalışmaları da yer alıyor. 2003 yılından bu yana katıldığı sayısız sergilerin yanısıra, beş ayrı SOFA fuarında yer alan ödüllü sanatçı, en son geçtiğimiz Mayıs ayında Londra Saatchi Gallery'de düzenlenen Collect 2010 fuarında dikkatleri üzerine çekti. Hanna Hedman her biri tek ve özgün, el yapımı olan büyük boyutlu eserleri, gümüş ve bakır ince plakaları işleyerek meydana getiriyor. Katman katman plakalar, tekrar tekrar anlatılan ve anlatıcıya göre detayları değişen hikayelere benziyor. Güzel ve çirkinin, gerçek ve hayalin bütünleştiği ayrıntı dolu heykel niteliğinde mücevherler tasarlıyor. Stokholm'daki Platina ve New York'taki Ornamentum Gallery gibi çağdaş mücevher sanatın en önemli mekanlarında kişisel sergileri gerçekleşen Hedman'ın, farklı temalardan ilham alarak oluşturduğu, bu baştan çıkarıcı seçkisini 16 Eylül'den itibaren SODA'da görebilirsiniz. İsveç asıllı Hanna Hedman, Colorado'daki Western State College'da güzel sanatlar bölümünü bitirdikten sonra Yeni Zelanda ve İsveç'te kuyumculuk ve mücevher tasarımı üzerine yüksek lisans eğitimi almıştır. 2003 yılından bu yana Yeni Zelanda, A. B. D., Polonya, İsveç, Hollanda ve Almanya'da katıldığı sayısız sergiler dışında 2006 yılından itibaren bir çok SOFA fuarına ve en son olarak 2010 yılında Londra'da Collecte katılmıştır. 2009 yılında Ornamentum Gallery ve 2010'da Platina Gallery ve Hnoss Gallery 'da kişisel sergileri olmuştur. Aldığı ödüller arasında 2009 yılında Viyana'da verilen So Fresh Award ve 2008'de Hollanda'da ikincilikle kazandığı Annual International Graduation Show yer almaktadır. Çalışmaları Pinotehek der Moderne, Röhsska Museet, Nationalmuseum, Konstfack, Otago Polytechnic gibi koleksiyonlarda yer almaktadır. Varoluş korkutucu ve yaşadığımız zalim dünyaya tutunmak, etrafımızda olup bitenlerle başa çıkabilmek için hepimizin geliştirdiği stratejiler var. Fantazi dünyamızı bir çıkış kapısı ya da hayatta kalma stratejisi olarak kullanabiliriz ve bir insanın kişiliği, gerçekliği barındırdığı ölçüde fantaziler de barındırabilir. Kavramsal olarak, bazen güzel ancak aynı zamanda da melankolik ve karanlık ayrıntılarla dolu dünyamla sizi cezbetmek ve bilinçaltı çağrışımlarınızı uyandırmayı amaçlıyorum. İşlerimde fantazi, gerçeklik, sanat ve işlevselliği birarada bulmanız mümkün. İnsanoğlunun zayıflıklarından, karanlığından, ölümden, doğadan ve hikaye anlatıcılığından ilham alıyorum. Güzel ve hoşa gitmeyeni, ciddi ve sevimli olmayanı ilginç buluyorum; acıklı ve tiksindirinci olan aynı zamanda güzel bir şey de olabilir.


SODA, farklı disiplinlerde çalışan sanatçı ve tasarımcıların yapıtlarının yanı sıra, dünyada yükselen bir akım olan çağdaş mücevher sanatına özellikle yoğunlaşıyor. Değerli taş ve metaller kullanılarak meydana getirilen klasik mücevherlerden farklı olarak çağdaş mücevher sanatının en güzel örneklerinden bir seçkinin yer aldığı bu karma sergide farklı malzemeler kullanılarak yapılan tasarımların daha özgür ve yaratıcı olması dikkat çekiyor. Sergide yer alan sanatçılardan biri olan Polonya doğumlu Ela Bauer'un çalışmaları damarları, hücreleri, kökleri andıran birbirine dikilmiş çarpıcı renklerdeki amorf şekilli silikon mücevherlerden oluşuyor. Ela Bauer dışında dokuz sanatçının daha yer aldığı ve bu alanda böyle bir seçkiyi bir araya getirerek Türkiye'de bir ilk gerçekleştiren SODA'daki sergiyi 28 Ağustos'a kadar gezebilirsiniz. 1961 doğumlu Nevin Arığ, 1983'te İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi, Grafik Tasarım bölümünden mezun olmuştur. 1995-1998 yılları arasında Brüksel'de Institut des Arts et Metiera'da çağdaş mücevher eğitimi almıştır. Eğitim hayatına 2005'te Brüksel'de Institut des Arts et Metiera'da mücevher eğitimini alarak devam etmiştir. Uluslararası pek çok sergiye katılan sanatçı en son 2009 yılında Shoonhaven Silver Award ödülüne layık görülmüştür. Jahyun Rita Baek, Londra'da yaşayan Koreli bir tasarımcıdır. Rhode Island School of Design 'dan mezun olduktan sonra yüksek lisansını Londra'da Royal College of Art'ta tamamlamıştır. New York, Londra, Hamburg ve Floransa gibi çeşitli şehirlerde sergilere katılmış ve 2008 yılında Craftmanship and Design Award Altın ödülünü kazanmıştır. Çağdaş mücevher tasarımcısı Ela Bauer, İsrail'de önce edebiyat sonra mücevher tasarımı eğitimi aldıktan sonra 1995 yılında Amsterdam'daki Rietveld Akademisi'nde mücevher eğitimine devam etti. Daha sonra European Ceramic Centre'da Daniel Kruger ve Den Bosch'dan yüksek lisans dersleri aldı. 1993 yılından bu yana Japonya, Hollanda, A. B. D, Almanya, İtalya, Portekiz gibi pek çok ülkede sayısız sergilerde yer aldı. SOFA New York gibi önemli fuarlara katılımının yanında Museum of Art & Design MAD, Pinakothek der Moderne, Danner Koleksiyonu, Grassi Müzesi, Textile Müzesi ve Hiko Mizuno Koleksiyonu'nda çalışmaları bulunmaktadır. 1963'te Ankara'da doğdu. 1984'te Orta Doğu Teknik Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü'nden mezun oldu. 1988'de New York Parsons School of Design'da metal biçimlendirme ve takı tasarımı eğitimini tamamladı. 1999-2005 arasında İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yaptı. 2000 yılından bu yana İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde tasarım kültürü ve yönetimi konularında ders vermektedir. Cindoruk 1988-1989 yıllarında İstanbul'da Urart için mücevher tasarımcısı olarak çalıştı. 1989'da kendi atölyesinde takı tasarlamaya ve üretmeye başladı. 1993'te Nazan Pak ile birlikte İstanbul'da 'elacindoruknazanpak' takı atölyesi ve galerisini kurdu. 1999'da Nazan Pak ve Yılmaz Aysan ile birlikte İstanbul Borusan Sanat Galerisi'nde 'Ruh ve Beden İçin Çoğaltmalar' başlıklı takı sergisinin küratörlüğünü üstlendi. Eserleri, Milano Wallpaper Global Edit 2006, Saint Etienne Biennale Internationale Design 2006 ve Viyana V&V Galerie'deki Orna-Mental, Schmuckkunst aus Istanbul 2007 gibi birçok karma ve kişisel sergide yer aldı. Sina Emrich, 1977 yılında Frankfurt/Main, Almanya'da doğmuştur. 2001'de School for Goldsmiths and Watchmakers, Pforzheim okulundan mezun olmuştur. Eğitimine Almanya ve İngiltere'de devam etmiştir. 2008 yılından bu yana Schmucknomadin weltlernen / Jewellery Nomad worldlearning adlı proje üzerinde çalışmaktadır. Uluslararası pek çok sergiye katılmış ve 2009'da 6. Chenongşu, International Craft yarışmasında onur ödülü ve Ambertrip Art Jewellery Contestte birincilik kazanmıştır. Doerthe Fuchs, 1962 yılında Tübingen, Almanya'da doğmuştur. 1986'da Resim Akademisi'nde okumuş ve kuyumculuk üzerine uzmanlaşmıştır. Münih'de 1993 yılında kadar sanat eğitimine devam etmiştir. Daha sonra 2002 ve 2004 yılları arasında iki yıl Sanat Terapisi eğitimi almıştır. 1989 yılından bu yana Münih'de kendi atölyesinde çalışmalarına devam etmektedir. Çalışmaları Museum of Ceramic Art Het Princessehof ve Museum of Modern Art koleksiyonlarında yer almaktadır. Hollandalı tasarımcı Peter Hoogeboom, 1992 yılında Gerrit Rietveld Academisi'nden mezun olmuştur. 1989 yılından itibaren çeşitli Avrupa ve Asya ülkelerinde, Avustralya, Yeni Zelanda, A. B. D. ve Kanada'da pek çok sergide yer almıştır. Aynı zamanda bir çok kitap ve dergide yayınları çıkmıştır. Hoogeboom'un tasarımları Hollanda'daki Museum of Ceramic Art Het Princesshof ve Museum of Modern Art müzelerinde yer almaktadır. Uzmanlığının sınırlarını sürekli zorlayan, bir araya gelmesi güç malzelemeri ustalıkla birleştiren Ted Noten, kariyerinin başında inşaat işçiliği ve bir psikiyatri kliniğinde hemşirelik gibi farklı işlerde çalışmış. 1990'da Amsterdam Rietveld Akademisi'nden mezun olduktan sonra çağdaş mücevher alanındaki ilk eserlerini üretmeye başlayan Noten, 2001'den itibaren birçok solo ve karma sergiye katıldı; özel koleksiyonlarda yer aldı. Tokyo'da Museum of Contemporary Art, Londra'da Collect Art Fair'de grup sergileri dışında Amsterdam'da Stedelijk Museum'da ve 2006'da dünyanın en önemli tasarım fuarlarından biri olan SOFA New York'ta kişisel sergileri açıldı. Tasarımları, ayrıca, Victoria and Albert Museum, Droog Design, Museum Boijmans Van Beuningen ve Musee des Arts Decorative gibi pek çok önemli kurumun koleksiyonlarında yer alıyor. Ted Noten aynı zamanda Harrie-Tillie ve Françoise van den Bosch gibi pek çok ödülün sahibidir. 1961 doğumlu Anat Sapir, 1988 yılında Kudüs'teki Bezalel Sanat ve Tasarım Akademisi'nden mezun olmuştur. Daha sonar kuyumculuk üzerine aynı akademinin Mücevher ve Moda Tasarım bölümünde eğitimine devam eden Sapir, iki yıl boyunca Shalamit Miller ile çömlekçilik çalışmaları yapmıştır. 2005'te cam boncuk üzerine Wertzberger Sanat Okulu'nda uzmanlaşmıştır.


13-19 Temmuz 2013 tarihlerinde Sırbistan'ın Paliç kentinde 20. si düzenlenen Paliç Avrupa Filmleri Festivali'nde, Uğur Yücel'in yönettiği Soğuk, Parallels and Encounters bölümünün en iyi filmi seçildi. Festivale katılan filmin başrolündeki Cenk Alibeyoğlu'nun bir amatör oyuncu olması izleyicilerin büyük ilgisini topladı. Irena Bilic, Carmen Gray ve Kristina Dukovic'ten oluşan jüri, gerekçeli kararında Türkiye'deki insan ilişkilerini, çok katmanlı, şiirsel ve cesur bir üslupla anlatan; iyi oyunculuk ve etkileyici sinematografisi ile göz dolduran filmi yarışan 10 film arasında ödüle değer bulduklarını açıkladı. Paliç Avrupa Filmleri Festivali'nde bu yıldan itibaren Seyfi Teoman'ın anısına bir özel ödül verilmeye başlandı. İlk ya da ikinci filmini çeken yönetmenlere verilen bu ödülü Finlandiya'dan Simo Hallinen imzalı Open Up to Me kazandı. Paliç'te bu yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın katkılarıyla, Ankara Sinema Derneği tarafından organize edilen Yeni Türkiye Sineması bölümünde Ali Aydın'ın Küf, Zeki Demirkubuz'un Yeraltı, Seyfi Teoman'ın Bizim Büyük Çaresizliğimiz, Yeşim Ustaoğlu'nun Araf, Reha Erdem'in Jin, Onur Ünlü'nün Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi ve Tolga Örnek'in Kaybedenler Kulübü filmleri gösterildi. Ali Aydın, Zeki Demirkubuz ve Onur Ünlü festivalin konukları arasındaydı. Nurgül Yeşilçay'ın ana yarışma jürisinde yer aldığı ve Onur Ünlü'nün Sen Aydınlatırsın Geceyi filmi ile yarıştığı festivalde En İyi Film ödülü Alex van Warmerdam'ın Borgman filmine gitti. En İyi Yönetmen ödülünü Tudor Giurgiu Of Snails and Men filmi ile alırken Özel Mansiyon In the Name of... filmindeki performansıyla oyuncu Andrzej Chyra'ya verildi.


Şerafettin sokağı Erenköy'ün Bağdat caddesine açılan sokaklarından biri; 1970'lerin binalarının yerini yavaş yavaş güvenlikli, bahçesiz ya da beton bahçeli, küçük pencereli, balkonsuz dolayısı ile sohbetsiz, sessiz ve birbirini umursamayan binalarına bıraktığı bir sokak; kedisi bol bu sokağın caddeye açılan köşesinde bir simitçi ve güleryüzlü bir çiçekçi vardır. Yağmurlu bir gün acele içinde Açık Radyo'ya programa yetişmeye çalışırken, bana Halil Turhanlı okuduğunu ve çok keyif aldığını söyleyen simitçi aklımı karıştırmıştı. Başka simitçiler gibi sürekli Taze simittt, simitçiii diye bağırmayan Mesut'u genelde kafası önüne eğik birşeyler okurken görüyordum. Lise 2 asıl çıkış noktası. Bizim amcaoğlu vardı üniversiteden mezun olup gelmişti, ben de onu çocukluktan itibaren ilk kez görmüştüm. Onun telkinleri ile başladım. Onda Bilim Teknik'in dergileri vardı, Bilim Teknik'in yayınları ile başladım okumaya. 15-16 yaşlarındayken. Liseyi bitirdikten sonra okula devam edemedim, nedeni maddi yetersizlikten. Burada çalışıp aileme destek oluyorum. Radikal var onu okuyorum, arada Birgün alıyorum. K dergisi var onu alıyorum sürekli. Radikal ve Birgün okuyorum çünkü onlar sistem gazeteciliğinin ötesindeler. Biraz daha objektif bakıyorlar. Mesela Halil Turhanlı'ya denk geldim bir iki kere, çok hoşuma gitti, galiba kültür ile ilgili bir yazısıydı. Bana veriyorlar ya da satın alıyorum. En son burdan bir bayan Nazım Hikmet'in bir kitabını vermişti mesela. Burada biriktirdiğim kitapları köye de götüruyorum, bir sefer 30-40 kitap biriktirmiştim. Oraya bıraktım, faydalansınlar diye, gerçi kim faydalanır onu da bilmiyorum ya. Köyde amacım evde bile olsa küçük bir kütüphane oluşturmak, ama ilk denemem başarısız oldu, kitaplar gitti geri gelmedi. Ben de amcaoğlu öğretmen, ona bıraktım, hem faydalanır, hem sahip çıkar. Çünkü benim için kitap insanın çocuğu gibi, o konuda çok bencil olurum. Müzik yelpazem çok geniştir. Grup Yorum'u da dinlerim, Pakistanlı üstad Nusret'i de dinlerim, Pink Floyd... Onlar zaten benim tepe noktası insanlarım. Yani daha muhalif duran, görüşüme uygun olan insanları dinlerim. Merak da var bende, doymak bilmiyorum, yetinmiyorum, sürekli birşeyler öğrenmek istiyorum. Ne gelirse okuyorum. Orta sondayken Tarih hocam bana yaz demişti, şiir olsun, yazı olsun yaz demişti, ben üstüne gitmedim ama şimdi düşünüyorum. Eve gidince çok televizyon seyretmem, oturup kitap okurum. Yazmayı da düşünüyorum çok ciddi olarak. Bir daha dünyaya gelsem sürüngen olmak isterdim, benim gibi düşünenleri tiksindirmek isterim. Mesela 2 aydır doğru dürüst Kadıköy'e inmedim, indiğin zaman hayat arasındaki diyalektiği görüyorsun. Köye gittiğim zaman da mesela çok fena bocaladım. Buradaki hayatı nasıl yorumlarsın ki? 2 sınıf var, tipik yani, bi' çalışanlar, işçiler, bi' de hani buranın elit kesimi, en azından ekonomik olarak elitler. Buranın analiz edilecek pek bi tarafı yok. Hani başka yerlerle karşılaştırırsın o ayrı. Tek tip hayat tarzı. Simit satmasaydım, en azından yine bu kafa yapısında olmak isterdim. Onun dışında ne olursa olsun yaparım. Simit satmasaydım ne yapardım, ne olurdum diye hiç demedim. Okulda felsefe çok ilgimi çekiyordu. Felsefe okumak isterdim tabii. Bizim oralarda üniversiteye tamamen ticarethane gözü ile bakıyorlar, benim oğlum kızım bak nereyi kazandı diyorlar, gerçi kızım diyen pek yok ya. Muhalifim abla, sol görüş bana daha insancıl geliyor. Dünyaya bir daha gelsem insan olarak gelmek istemem açıkçası. Benim hayvanlar arasında sürüngen cinsine bir tiksintim vardır, yani nefret değil, nefret olsa öldürürüm. Nefret değil. Bir daha dünyaya gelsem sürüngen olmak isterdim, benim gibi düşünenleri tiksindirmek isterim. Onun dışında ne diyorum, savaşa hayır diyorum, başka da birşey demiyorum.


İran asıllı akademisyen Asef Bayat'ın İran Devrimi sürecinde yoksulların, işçilerin, işsizlerin, gecekonducuların ve işportacıların siyasal aktivizimlerini mercek altına aldığı Street Politics / Sokak Siyaseti adlı ilk kitabı Phoenix Yayınevi tarafından Türkçede yayınlandı. İran asıllı akademisyen Asef Bayat'ın İran Devrimi sürecinde yoksulların, işçilerin, işsizlerin, gecekonducuların ve işportacıların siyasal aktivizimlerini mercek altına aldığı Street Politics / Sokak Siyaseti adlı ilk kitabı Phoenix Yayınevi tarafından Türkçede yayınlandı. Kapitalist küreselleşmenin Güney ülkelerinde yarattığı toplumsal dışlama ve enformelleşmenin, başta Ortadoğu olmak üzere Küresel Güney'in yoksulları üzerinde yarattığı tahribat ve bu yeryüzünün yeni lanetlilerinin sistemle ve siyasetle kurdukları ilişkileri özgün kuramsal girdilerle çözümleyen Bayat'ın bu kitabı, İran Devrimi sürecinde İslamcı hükümetin Müslüman yoksullarla kurduğu ilişkileri deşifre etmesi bakımından Türkiye'de de güncel tartışmalara dönük ciddi katkılar sunacak gibi görünüyor. Hollanda'da Ortadoğu İslam Araştırmaları Enstitüsü'nün koordinatörlüğünü de yapan Asef Bayat, Sokak Siyaseti'nde dikkatini, madun ya da alt-sınıflar olarak kodladığı yeni yoksulların İran Devrimi öncesinde, sırasında ve sonrasında gerçekleştirdiği ev, otel ve fabrika işgallerine, kitle gösterilerine, sivil itaatsizlik eylemlerine, hayatlarını sürdürebilmeye dönük gerçekleştirdikleri doğrudan eylemlere ve kazanımlarını korumak üzere girdikleri çatışmalara yöneltiyor. Sıradan insanların devletten özerk ve katılımcı bir siyasal hayatı tecrübe etmek istemeleri ekseninde kurdukları dernekleri, mahalle konseylerini, fabrika komitelerini, işsiz sendikalarını, işportacı birliklerini mercek altına alıyor. Bayat, yoksulların siyasallaşmasının kodlarını ararken, gayri resmi sivil toplum, sıradan'ın sessiz tecavüzü, aktif/pasif ağlar, sokak siyaseti gibi kavramlar ekseninde oldukça özgün bir kuramsal çerçeve oluşturmayı da başarıyor. Bayat'ın kitabının en önemli özelliği ise bir toplumsal kategori olarak yoksulların siyasallaşmasına, bir tür direniş romantizmi tuzağına düşmeden ve sınıf mücadelesini dışlamadan bakabilmesi. Bayat, konu aldığı İran Devrimi'ne yönelik oryantalist tahrifatlara ve Müslüman yoksul kitlelerin siyasal davranışıyla ilgili aşağılayıcı ve ayrımcı ön yargılara karşı durmakta ve Ortadoğu'da toplumsal mücadelenin en önemli bileşenlerinden olan alt sınıflara yönelik önemli kuramsal açılımlar ortaya koyuyor. Sonuç olarak siyasetin dilinin İslamcı bir retorikle yeniden kurgulanmaya başladığı, Türkiye'de Sokak Siyaseti'nin söyleyecek pek çok sözü bulunuyor.


Hangar Sanat Derneği tarafından Beyoğlu'nda üçüncüsü düzenlenecek Sokakta Şenlik yurt içi ve yurt dışından çok sayıda sanatçıyı 14 16 Ağustos 2009 tarihlerinde İstanbullularla buluşturacak. İlki 2007'de yapılan Sokakta Şenlik 2009'da daha geniş bir katılımla Tünel bölgesinde yapılacak. Çok sayıda farklı dalda çalışan amatör ve profesyonel sanatçı bir yandan performanslarını sergilerken şenliği izleyenler düzenlenen çeşitli atölyeler sayesinde sokakta sanata katkıda bulunabilecekler. Şenlik, geçen senede olduğu gibi yine bu yılda 14 Ağustos Cuma günü 16:00'da Galatasaray meydanından hareket edecek olan açılış yürüyüşü ile başlayacak. Tüm şenlik etkinlikleri ücretsiz olup, sanatı seven herkesin katılımına açıktır.


Herşeyi baştan almayı denedim. Mesela bugünden, nerede uyandığımdan ya da en son nerede uyuya kaldiığımdan? İyi bir başlangıç olabilirdi... Ama olmadı, bir işe yaramadı demek istiyorum. Farklı bir yol denemeliydi, bu kısır döngüden kurtulmanın bir yolu olmalıydı. Panik yapmamalıydı. Sadece kullanmış olduğun yöntemi iyi seçmek gerekiyordu. Ayağa kalktım, orada durmanın daha fazla bir gereği yoktu, caddenin başına doğru yürüdüm, kalabalık... Ve tekrar içindeydim.


Bir eser yaratma iddiası taşıyan sanatçının kalbi, Kötü sanat kadar onu rahatsız eden başka bir şey yok dünyada. Bu yüzden sevgilisinin yüzüne de gerçekleri söylermiş. Neredeyse ölüyordu. Aklı birazdan yapacağı görüşmeyle dolu, gözü bir şeyi görmez halde caddeleri geçmiş, 2 kez telaşla yanlış sokağa sapmış, nihayetinde metro girişini denk getirip yürüyen merdivenlerden hızlı hızlı inmiş, kendini perona dar atmıştı. Metroya binip oturacak bir yer bile bulmuştu ama hiç rahat değildi. Ne yapmıştı? Perona vardığında metronun gelmiş olduğunu görünce sevinmiş ve fakat içeri adımını atmasına saniyeler kala kapıların kapanmaya başlaması dünyasını yıkmıştı. O da bir salise düşünmeden ileri fırlayıp ayağını handiyse kapanacak kapıdan uzatmış ve can havliyle içeri atılmıştı. Şimdi boş koltuklardan birine oturmuşken yaptığı şeyin kendisini nasıl da ölümle burun buruna getirdiğini düşünüp baştan ayağa ürperiyordu. -Kapı açılmayabilirdi ve ayağım kapıya sıkışık haldeyken metro hareket edebilirdi. Bunu düşünebiliyor musunuz? Böyle bir ölüm şeklini... Yan koltukta oturan kadına anlatıyordu bunları. O kadar çok iç geçirmiş, korkuyla ürpermiş, kafasını sağa sola sallayarak cık cıklamış ve öfkeyle söylenmişti ki kadın kendini ne olduğunu sormaya mecbur hissetmişti. Şimdi de sorduğuna bin pişman, yüzünde bu muydu? İfadesiyle adamın konuyu kapatmasını bekliyordu. -Bence boşuna evham yapıyorsunuz beyefendi. Kapılar her zaman açılır. -Hanımefendi, hatta küçük hanım, çünkü gördüğüm kadarıyla henüz çok gençsiniz, hayatta hiçbir şeyin her zaman olamayacağını bilemeyecek kadar genç, her neyse, küçük hanım şunu bilmenizi isterim ki hiçbir şey her zaman olmaz. Öyle olsaydı hayatın en mühim gerçeği olan ölüm olmazdı. Çünkü o zaman sizin deyiminizle, buradaki alaycı tırnak işaretimi mazur görün lütfen, kapılar her zaman açılırdı. Anlatabildim mi? Sonsuza kadar açık kapılar... Ali Derman son cümlesinin sonunda üç nokta olduğu anlaşılsın diye herhalde, kadına göz kırptı. Kadın güne bir deliyle başlamanın pek de iç açıcı bir fikir olmadığını düşünmüş olacak ki metronun durmasına vakit olmasına rağmen ayağa kalktı. -Bu durakta ineceğim de... İyi günler. Geçmiş olsun. Kapıya yanaştı. Ali Derman kadının kaçarcasına kendinden uzaklaşmasını umursar görünmüyordu. İyice düşüncelerine yoğunlaşmıştı. İçinden de olsa konuşmasını sürdürdü. -Hiçbir şey her zaman olmaz. Evet. Mutlaka bir yerde bir hata olur. Beklenmedik bir kaza. Evet. Aslında... Futbolu düşün. Gol gibi. Evet. Heyecanlanmıştı. Yüzüne, ancak başkent belediye başkanlarına yaraşacak sıcaklıkta bir gülümseme yerleşmişti. Cebinden not defterini ve kalemini çıkardı. Hızlı hızlı yazmaya başladı. -Ölüm kendi kalemize yediğimiz bir gol gibi, hayatsa tanrıyla yapılan bir maç. Oysa orta alanda topu sahaya soktuğumuz ve ilk paslaşmaları yaptığımız gibi gitse her şey, topu hiç kaptırmasak, rakibimizi ceza sahasından hep uzak tutsak, atak yapan, golü düşünen taraf hep biz olsak. Her zaman her zaman... -Her zaman. Her zaman. O zaman tanrının golüne engel olurduk ve kazanan biz olurduk. Sonsuza kadar. Ölüm kendi kalemize yediğimiz gol gibi' mi? Ne berbat bir benzetme. Tanrının golüne engel olmak... mış. Ah Tanrı'm, keşke o kapı açılmasaydı da kendini edebiyat dehası sanan bu adamdan kurtulsaydık. Şimdilik tek tesellimiz kendi öyküsünü yazmayı bana bırakmış olması. Sizlere muhteşem bir öykü vaat etmiyorum, sonuçta malzemem ortada ama inanın çok çok daha kötü olabilirdi. -Hay hay efendim. Elbette. Saat 2'de Bulut Otel'de. Biliyorum efendim. Yani daha önce hiç gitmedim ama kolaylıkla bulacağıma inanıyorum. Öyle mi? Hemen metro çıkışındaysa metroyla gelirim elbette. Not alıyorum. Metro-nom Durağı. Son durak. Hah gayet kolay. Hı hım. Görüşmek üzere efendim. Ah Ali Derman ah. Ama bir dakika. Bir hata var bu işte. Hayır, mevhumla mefhumu karıştırmasından bahsetmiyorum. Ali Derman hülyalara dalalı 5 dakika olmuştu. Metro yavaşlar gibi olunca gevrek gülüşünü kesmeden ayağa kalkıp kapıya doğru yürüdü. Hayalindeki görüşme gayet iyi gidiyor olmalıydı. Ama metro yine hızlandı. Bir 10 dakika daha geçmişti. Ali Derman bu süre içinde 4 defa ayağa kalkıp kapıya gitmiş sonra dönüp koltuğuna oturmuştu. İki durak arasında 5 dakika hadi taş çatlasın 10 dakika olur. Metroyla bir duraktan diğerine 15 dakikada gidildiği nerede görülmüş? gibi kah içten kah dıştan söylenmeler eşliğinde bir 10 dakika daha geçiverdi. Nihayet, tam 25 dakikanın sonunda Metro-nom bu güzergahtaki son durağımızdır anonsu ve ardından açılan kapılar ve Metro -nom'a hoş geldiniz diyen ben. -görselden sonra öykü devam ediyor- Gözlerini çevreyi incelemekten güçlükle ayırıp şaşkın şaşkın bakıyor bana, ağzından yarım yamalak bir hoş bulduk dökülüyor. -Hoş bulduk da ben Bulut Otel'e gideceğim. Çıkışı gösterirseniz... Hımm... Bu adam sandığımdan da benmerkezciymiş. Çünkü Ali Derman'ın şu anki manzarası şöyle bir şey: Metrodan iniyorsunuz ve herhangi bir peron yerine ortasında kocaman bir metronom maketi olan devasa bir hangarla karşılaşıyorsunuz. Hangarda onlarca kulübe ve kulübelerin önünde, üstlerinde yazarlar, müzisyenler, oyuncular, yönetmenler yazan birtakım tabelalar var. -Ali Bey size Metro-nom'u gezdirmek ve buradaki süresi belirsiz misafirliğinize başlamadan önce ihtiyacınız olabilecek birkaç temel bilgiyi paylaşmakla görevliyim. Hah! Gözlerinde görmek istediğim ifade buydu işte yazar Ali Derman; endişe. Normalde, yolu buraya düşenlere sunulan bir hoşlukmuş gibi turumu yaptırır, bir süre misafirimiz olacaklarını söylemeyi en sona bırakırdım. Okuyucularıma acımasız görünmek istemem ama bu adama karşı içimde bir tiksinti var. Canı sıkılsın istiyorum, huzursuzlansın, gözleri endişeden büyüsün falan... Bu yüzden pat diye söyleyiverdim işte. -Bir süre bizim esirimizsiniz. Bu süre 3 hafta da olabilir, 5 ay da, 10 yıl da. Tamamen sizin laftan anlama kapasitenizle ilgili. Endişelenmesi yeterliydi ama beklediğimden daha büyük bir tepki verdi Ali Bey. Başını elleri arasına alıp dizleri üstüne çöktü. Neden bir kez olsun olması gerektiği gibi davranmazsın be adam? Burada olmayı en çok hak edenlerden birisin. İnşallah 100 yıl kalırsın burada. O da yetmez, bin yıl, on bin yıl, onyüzbin yıl. Öfkeyle uzaklaştım yanından. Ne hali varsa görsün. Şu romanlarını İngilizce yazan ve ilk günler meditasyon gurusu gibi yumuşak tavırlarla konuşan, fakat şimdilerde what's the point? what's the point? diye sayıklayarak dolaşmaktan başka bir şey yapmayan kadın yazardan bile daha çok tiksiniyordum bu adamdan. Zerre haz etmiyordum Ali Derman'dan. -Sana benziyor da ondan. -Bana mı dedin? Dönüp baktım. Bir süredir omzumun üzerinden yazdıklarımı okuyan Artun Gençkal'mış bu dahiyane açıklamayı yapan. Devlet Tiyatrosu'nun kral lakaplı oyuncusu, güya buraya kendi isteğiyle, gözlem yapmaya gelmiş olan, Dionysos'un talihsiz zamanlara doğan seyirciye bir teselli olsun diye lütfettiği mucizesi, kıçımın kenarı, pabucumun artisti... Cevap vermeye bile tenezzül etmeden uzaklaştım yanından. 4 aydır burada. Daha da çook kalır haspam. Off. Neyse, bu saçmalıklardan bu kadar bahsettiğimiz yeter. Bakın işte Ali Derman ve Artun Gençkal sohbet ediyor. Tencere kapak uyumunu nasıl da yakalamışlar. Oh ne güzel. Burada yeni gelenlerle sadece Kral Artun konuşur. Hem en kıdemli o olduğu için, hem de o buraya gözlem yapmaya gelmişmiş ya, o yüzden egosuna hiçbir zeval gelmeden Metro-nom Durağı'nın gerçekte ne olduğunu, neden burada toplanmış bulunduklarını tane tane anlatır yeni misafirlerimizin bön suratlarına.


Seyredenler hatırlar, 1984 yılında ödüllere doymayan The Killing Fields adlı filmde, Pol Pot rejiminden sağ kurtulan iki gazetecinin hayatı anlatılıyordu. Gerçek bir öyküden uyarlanan ve milyonların ölümüne sebep olmuş bir katliamdan tecrübelerin anlatıldığı filmin yönetmeni Roland Joffe idi. Filmdeki iki gazeteciden birisi ise Dith Pran. 30.03.2008'de pankreas kanserinden yenik düşen Dith Pran, Kızıl Kmerler'in vahşetini tüm dehşetiyle yaşarken, yıllarca onu bulmaya çalışan diğer gazeteci Amerikalı Sydney H. Schanberg, başarılı fotoğraf kareleriyle belgeledikleri gerçekten kesitler için Pulitzer Ödülü'nü her ikisi adına alıyordu. Schanberg, kayıp olduğu zaman içerisinde Pran için mücadele etmiş, dergilerde, gazetelerde yazılar yazmış ve Pran'ın Amerika'ya geldiği yıl olan 1980'de The New York Times'da hazırladığı The Death and Life of Dith Pran adlı dosyası ise birkaç yıl sonra kitap olarak basılmış ve film için de ilk elden kaynak oluşturmuş. Schanberg'in yardımıyla ailesini katliamlar henüz başlamadan Kamboçya dışına çıkarabilen Pran, Amerikalı gazeteci ile geride kalmış. Daha sonra ise yabancıların da bir bir terk ettiği ya da ettirildiği ülkede hapis kalan Pran, 4 yıl boyunca bir şekilde hayatta kalabilmeyi başarmış. Amerikalılarla çalıştığını, eğitimli olduğunu, İngilizce ve Fransızca bildiğini gizleyen Pran, taksi şoförü olduğunu söylemiş ama yıllarca pirinç tarlalarında günde 1 kaşık pirinç karşılığı çalışmaya zorlanmış. Ölene kadar katliamların sorumluları yargılansın diye nefes alan Dith Pran, 40 mil süren bir yürüş ile Ekim 1979'da Tayland sınırından kaçmış, ertesi yıl Amerika'da yeni bir hayata başlamış ve Times'da kariyerini tamamlamıştır. Ölüm taralaları tamlamasının isim babası olan Pran, kaçışı sırasında geçtiği pek çok tarlada öldürülen insanların kemikleri üzerinde yürümüştür.


Film, kesik kafasının giyotin sepetinden fırlayıp vücuduna geri sıçramasıyla başlar. Sonra infaz platformundan geri geri hapishaneye doğru yürür. Ve böyle devam eder. Bu arada, eylemi sanki her şey standart, kronolojik sırayla gerçekleşiyormuş gibi neşeyle anlatır: kafasını geriye doğru kesmesi onun 'doğumu'dur. Bir yargıç tarafından bir kadınla evlenmeye mahkum edilene kadar hapiste mutlu bir'çocukluk' geçirir. Onunla ilk olarak, büyülü bir kasabın bıçağını kullanarak tüm bir kişiye 'yeniden monte etmesi ' gereken parçalanmış bir beden olarak karşılaşır bir yaratma eylemi olarak yeniden tasarlanan bir cinayet işte.


ama şiirin başka bir adı olamazdı!


1. Gün: Şehre indim. Beni görmesi gereken kişi gelmedi. Adımı bilmiyorum. Öğrenemeden de hareket edemem. Onu beklemek zorundayım. Neyse ki istediğim masa ve kitaplar hazırlanmış. Sonsuz kelimeler arasındayım. 2. Gün: Bugün de gelmedi. Adımı hala öğrenemedim. Masadan birkaç defa kalkıp balkona gittim. Yunus'u düşündüm. Bence yalan söylemeliydi. Başka türlüsünü anlatamıyoruz, anlamıyoruz da. Belki şair bile değildi. Kimse ile görüşemiyorum. Ses kayıt cihazına birkaç yalan söyleyip dinledim. Doğru olma ihtimali olan varsayımlar aslında. Yine de yalan. Dosdoğru olup yaşlanmaktan korkuyorum. 3. Gün: Salı günleri kimse gelmez. Nerde olursam olayım yalnızımdır. İzin günüm. Belki de onun izin günü. Bugüne özel birkaç film olur hep masamda. Biraz da resim. Eski insanlar... Talihli ve İstanbullu birkaç kelime. Birinde şöyle yazıyor; 1972 Azizim Reşat ile Moda Sahilinde. 4. Gün: Masamı bugün tamamen boşaltmışlar. Bu gitmem istendiğinde yapılır ama bir ismim olmadığına göre gidemem. İsmim geldiğimin kanıtıdır. Gelmediğime göre gidemem. Bu kadar belirsizlik arasında dosdoğru olmak zor. Bir kalem bile bulamadığım için masanın sol tarafına çakımla kazıyorum bunları. 5. Gün: Sabah kalktığımda masada kalem ve biraz kağıt vardı. Kağıtları saymadım, hiçbir şeyden anlam çıkarmak istemiyorum. Kapının yanından da ayrılamadım tüm gün. Masadan uzakta, kapıya yakın. Başka bir kapı daha olabilir. Tam emin değilim ama yarın ilk işim onu aramak olacak. 6. Gün: Böyle bir yerle daha karşılaşmıştım sanki. Detayları değil de fotoğrafı hatırlıyorum. Zaten başka ne hatırlanabilir ki. Masanın üstünde bir kum saati vardı bugün. Bir de oyuncak tren. Ray yoktu. Kum saatinin içi de büyük taşlarla dolu. Kapıyı bulamadım. Bugün de gelmedi. 9. Gün: Pek bir şey olmadı bugün. Diğer günlerde de olmamıştı. Hele o günlere bugünden bakınca... Aslında bugün, ben de pek yoktum. Ben kim? Resimdeki ben olabilirim. Ayna bulamadım. 10. Gün: Yine Salı. Hiç kimsenin gelmeyeceğine o kadar eminim ki. Ama yine de gözüm kapıda. Resmin arkasına birkaç cümle yazdım. İstanbullu cümleler. Bir de hayalimdeki beni çizdim. Pek hayalime benzemedi. Yarın yeni ümitler demek... Tüm yeteneksizliğime rağmen. 11. Gün: Fotoğrafın arkasına yazdıklarım silinmiş. Sadece noktalarım duruyor. Kelimeler olmadan noktalar bir piç gibi. Kapıyı tekmeledim ama çekip gidemedim. 12. Gün: Acaba gülüyor muyum? Uyandığımda masanın üstü çimlerle doluydu. Topraksız çimler. Şaşırmadım ama uzunca izledim. Belki de ben böyle şaşırıyorumdur. Resmin arkasına Çince cümleler yazdım. Nokta koymadım. Aşktan bahsettiğime eminim. Çince devrik cümleler kurunca epey karışıyor aklım. Aslında noktasız cümle olmaz. Her neyse. Bugün de gelmedi. 13. Gün: Masamda bir ağaç büyüyor galiba. Oysa ben bile zor sığıyordum. Güneş alması için balkona çıkardım masayı. Davetsiz misafirim büyümeli. Güneş doğdu, battı. Yine gelmedi. Resme baktım yazdıklarım silinmiş. Unutulmasa bari. 14. Gün: Değişmiyormuş gibi ama bence hepimizden daha fazla değişiyor. Ve Güneş hepimizi biz farkında olmadan değiştiriyor. Ağacın bir ismi olsun istedim. Bari onun. Düşündüm ama aklımın içindeki soru işaretleri bir isme ulaşmamı engelledi. Ben de ağacın ismini Soru koydum. Meyveleri cevap olur umarım. 15. Gün: Bugün ilk defa balkonun altından geçen insanları fark ettim. İsimli ve yoğun insanları. Balkonun üstüne bakamadım; belki de ismim ve anlamım yukarlarda bir yerlerde. Bugün de gelemedi, gelmedi. 16. Gün: İsmim hiç olmazsa eğer... Korkmuyorum. Benim gibi sonsuzluğu bekleyen... Ben mi? Korkuyorum. Kapı açılmadı, açılamadı. 18. Gün: Masam çiçeklerle doluydu bugün. Bir de geveze kuş. Beni o uyandırdı. Büyük ihtimalle gülümsemişimdir. Kuşun ayağına bir kağıt bağlanmış. Bana isim arama adaşız, yazıyor. Bu da ne demek? İsimsizliğin adaşlığı mı olur? Ben de cevap yazdım diğer ayağına bağladım. Kuşa resmi gösterdim defalarca. Resimdekine gitmesini tembihledim. 20. Gün: Kuş gelmedi. Büyük ihtimalle inanmadı bana. Ya da başka isimsizlerle konuşuyor. Bencil olmamalıyım. Tüm gün şiir yazdım umarım altına Laedri yazar okuyanlar. Şiirlerim bugün de okunmadı, okunamadı. 22. Gün: Kapının bir ardı var mı? Olmalı çünkü ben oradan geldim. Ben mi? Gelebildiysem o da gelmeli. Resim de gidemiyor. Belki de boşuna bekliyorum. Gelmiştir o. Resimdir belki. Ne kadar çok şey bilmiyorum. 23. Gün: Hiçbir şey olmadı. Olamadı. Olamazdı. 24. Gün: Bugünün adını unutmamalıyım. Masaya kazıdım. Salı. 26. Gün: Ne kadar çok ismim varmış benim oysa ne kadar az anım... Anılarımı aradım belki de oralar da bir yerlerde. Bulamadım. 30. Gün: Hala bekliyor olmam ümitli olduğum anlamına gelmiyor mu? Ümit neyden kaynaklanıyor ki? Masadan bu ağacı kesmeli! Korkarım ki gelsen de soru işaretleri yüzünden göremeyeceğim seni. 32. Gün: Bugün İstanbul resimleri vardı masada. İşin içine İstanbul girince ümitleniyorum. Kırmızı kalemle yazıyorum artık. Mavi ya da yeşil. Ama gelmedi. 34. Gün: Bugün yine kuş sesleriyle uyandım ama kalktığımda yoktu. Belki de rüya idi. Tanımıyor beni belki de o yüzden gelmiyor diye düşündüm. Hemen elime kalemimi alıp, resmin arkasına kendimle ilgili bir şeyler yazmaya çalıştım ama ismimi yazmadan başlayamadım. Sonra eski isimlerimden bir kaçıyla yazmaya çalıştım ama nafile. Yazdıklarım beni değil parçacıklarımı anlatıyordu. Vazgeçtim... Belki de beni tanıyorsundur. Çok yorgunum bütün benler yorucu. 1. Gün: Şehre indim. Beni görmesi gereken kişi gelmedi. Adımı bilmiyorum. Öğrenemeden de hareket edemem. Onu beklemek zorundayım. Neyse ki istediğim masa ve kitaplar hazırlanmış. Sonsuz kelimeler arasındayım.


Ben geleneksel biriyim, hala blog keşfetmeyi seviyorum. İyi bir blog yakaladığımda hemen RSS abonesi oluyorum. Ancak son baktığımda, RSS listemde okunmamış 30.000'den fazla post vardı. Bu haftalık rakam. İki hafta girmeyince bu rakam rahatlıkla 100.000'e yaklaşabilir. 2003-2004-2005 yıllarında blog açmak süper bir fikirdi. Blogspot'un ücretsiz olmasıyla birlikte, barındırma, html bilgisi, vs. derdi olmadan herkes meramını anlatmaya başladı. Zaman ilerledikçe, birbirini bloglarından takip edip, mini blog starlar yaratanlar bile çıktı. Sonra blogları pazarlamacılar keşfetti. Birbiri ardına pazarlama blogları açıldı. Bazıları gerçekten orijinal fikirlerle donatılırken, bazıları yabancı sitelerin basit birer özet-çevirisinden öteye gidemedi. Aslında Türkiye'de konsept blog olarak en başarılı olanlar ise yine pazarlama bloglarıyla bir kısım yemek tarifi bloğu görünmektedir. Sonra bloglar üzerinden birşeyler üretmeye/kazanmaya/kazandırmaya çalışanlar çıktı. Şu ana kadar henüz bu konuda orijinal bir fikirle de karşılaşmış değiliz. Sonra blogosfer birden devasa boyuta ulaştı. Kimin ne yazdığı, neyi takip ettiği karıştı. RSS'ler, etiketler ve kategoriler arttıkça arttı. Hayat hızlıydı ve 2 dakikada hazırlanan postlar bile yetişemiyordu. Sonra Facebook, Twitter, Digg geldi. İnsanlar hem dertlerini daha kısa yoldan anlatabiliyor, hem slogan atabiliyor, hem de kendileriyle benzer zevkleri paylaşanlarla tanışabiliyordu. . Oysa bloglar, bu durumda daha kişisel ve ıssız mekanlara dönüyordu. Blogların bir avantajı da, web teknolojilerine yakın olmayanlar için yazı yayınlamanın kolay olmasıydı. Ancak bloglar bile, bir süre sonra teknolojik olarak sosyal ağların gerisinde kaldı. Artık Facebook appletini kullanıp her türlü multimedya çalışmasını dünyaya sunabiliyordun. Twitter'da kimin ne yaptığına bakabiliyordun. Bloğuna girip bakmak için fazla bir sebep kalmıyordu. Bloglar bu durumda birleşip kurumsallaşmak yerine, kişisel ve küçülen dünyaları tercih ettiler. Çok yorum gelince dünyanın küçüldüğünü fark etmediler belki. Çünkü yorumlar çoğunlukla polemik ya da paylaşıma teşekkür için geliyordu. Böylece forum ile çizgisi incelen blogosfer, sosyal ağlarla son yumruğu da yemiş oldu. Belirli başarılı siteler olması genel gidişatı değiştirmez gibi görünüyor. 140 karakter sınırlaması olan Twitter, artık bloglardan daha heyecan verici görünüyor.


Berlin Duvarı'nın yıkılması Doğu Berlin'de yeni bir işgalevi dalgasını başlattı. Aralık 1989 ile Nisan 1990 arasında Mitte ve Prenzlauer Berg gibi bölgelerde yetmişten fazla ev işgal edildi. Bu mekanlarda ağırlıkla 1980'lerin sonunda Demokratik Almanya Cumhuriyeti'nde doğan farklı altkültürlerden çıkmış gençler hakimdi. Temmuz 1990'da sahnenin merkezi Friedrichshain bölgesine doğru kaymıştı ve artık çok sayıda Batılı aktivisti barındırıyordu. Kasım 1990'da Mainzer Caddesi'ne yapılan kaçınılmaz polis darbesinin yeni nesil işgalevcileri daha da radikalleştirmesinin yanında, Hochschule der Künste'de eğitim gören öğrencilerin bir kısmı için de 'Berliner Linie'nin bu yeniden canlanan versiyonu karşısında yeni pratiklere ihtiyaç duyulduğu açıktı. 'Dönüştürülmüş ve yenilenmiş kent yaşamı hakkı' talebi yalnızca militanlığın yerleşik formlarına dayanamazdı, eninde sonunda daha az çatışmacı taktiklere ve yerel otoritelerle daha çok işbirliğine yönelmesi gerekiyordu. Bu bağlamda barınma otonomisi, arzulanan bir durum olmaktan çok devam eden bir pazarlık süreciydi. Aktivist pratikler ve performans sanatları arasındaki bağları tekrar canlandıran Hochschule'den bir grup öğrenci, eski bir işgalevcinin tabiriyle 'terk edilmiş binaların işgaline katalizör olan' yeni bir mekana özel düzenlenen pratiği benimsediler. 16 Aralık 1990'da Friedrichshain'daki boş bir apartmanı işgal edip onu bir galeri alanına çevirdiler ve Birinci Mainzer Sanat Sergisi'ne ev sahipliği yaptılar. İkinci sergi 25 Şubat 1991'de, Kreuzberg'deki bir galerinin farklı odalarında yapıldı. Benzer 'doğaçlamalar' ve işgaller 20 Haziran 1992'de Prenzlauer Berg'deki en eski binalardan birisi olan Kastanienallee 77 doktor ve hemşire kostümleri giymiş bir grup aktivist tarafından işgal edilene kadar devam etti. Bina altı yıldır boştu. 1848'de inşa edilen bina Hobrecht planından eskiydi ve bu yüzden de olağandışı 10 100 m'lik bir lotta yer alıyordu. 'Kompleks' birbirinden üç iç avluyla ayrılan üç binadan meydana geliyordu. Aktivistlerin daha sonra iddia ettiği üzere, buranın işgali 'tıbbi bir acil duruma' verilen karşılıktı ve 'evin kalbini kurtarmak, yaralarını sarmak ve onu hayatla doldurmak' için yapılması gerekiyordu. Alman sanatçı Joseph Beuys'un çalışmalarından bariz bir şekilde ilham almış olan Kastanienallee 77'yi (bundan sonra K77) ele geçiren grup, işgalevi eylemini kasıtlı olarak unbefristeten Kunstaktion ya da enstalasyon sanatının bir biçimi gibi sergiliyordu. Beuys'un kelimeleriyle K77 bir sosyal heykele, 'gösterişsizliğin, kendini tanımlamanın, komünal yaşam, iş ve kültürün' bir konumuna dönüştü. Beuys'a göre, onun nesneleri 'heykel fikrinin... ya da genel olarak sanatın dönüşümünün tetikleyicileri olarak görülmeli. Heykelin ne olabileceği ve heykeltraşlık konseptinin... herkes tarafından kullanılan malzemelere nasıl yayılabileceği üzerine düşünceleri kışkırtmalıydı.' Heykeli temelinde sosyal olarak düşünmek, 'içinde yaşadığımız dünyayı yoğuran ve şekillendiren' diğer eylemlere de dikkat çekmekti. Beuys'un çalışma yöntemleri, K77'de yaşayan ve çalışan aktivistler için bir tür inanç ya da manifesto haline gelmişti, belki de bu yüzden 1992 yazı boyunca birçok farklı performansın, serginin ve enstalasyonun yaratılması şaşırtıcı değildir. 'Wir haben Theater gemacht' , oranın eski sakinlerinden 'Georg' böyle ifade ederken bir diğeri işgali performans sanatlarındaki son gelişmeler üzerinden kurulan bir Theaterstück olarak tanımladı. 'Georg'un dikkatimizi çektiği gibi, 'işgalevini yöneten bir plan ya da kural kitabı yoktu.' 'Her alanla oynamak mümkündü' diye ekledi evin kurucu üyelerinden birisi. 'Olasılıklar sonsuzdu.' Birçokları için bu olasılıklar binanın yaratıcı deneyleri talep eden bir 'Freiraum' yani 'özgür alan' olmasını sağladı. Çatısı, düzgün pencereleri ya da su, gaz ve elektriğin olmadığı bir binada yaşamanın gerçekleri yaz sonu yağmurları ve soğuk havalarla kendini gösterdi. Deneyselcilik hızlıca yerini pragmatizme bıraktı. Herhangi bir finansal ya da yasal destek olmadan bir 'sosyal heykel' üretmek ancak 'buluntu malzemelerin' yapıcı kullanımıyla ve bunun yanında binanın mevcut yapısında doğaçlama 'geliştirmeler' yapmakla mümkündü. Aynı zamanda grup, daha uzun süre kalabilmeyi garantiye almak için gereken yasal statüyü almak için çok çalıştı ve 1994'te başvuruda bulundu. Elli yıllık bir kira sözleşmesi imzalandı ve komünal, 'sahipliğe mülk temelli olmayan bir çözüm' olarak da karının Berlin'de ve gelişmekte olan ülkelerdeki sosyopolitik projelere aktarılacağı bir dernek kurulması yoluna gidildi. K77'yi yürüten dernek aynı zamanda Yapısal İmece İnsiyatifi üzerinden devlet fonları bulma konusunda da başarılıydı. Ancak bütün bunlar yenileme maliyetinin ancak yüzde 80'ini karşılayabildi. Eski sakinlerden birinin hatırladığı kadarıyla 'geri kalanı bizim katkılarımızla tamamlanmıştı. Üç yıl boyunca ayda elli saate kadar vaktimizi inşaat alanında geçirdik.' Bina bu anlamda titizlikle yenilendi. Sürdürülebilir planlama ilkeleri kullanıldı, geri dönüştürülmüş inşaat malzemeri tercih edildi ve sıkı koruma yasalarına harfiyen uyuldu. Yeniden işgal edildiği yıldan bu yana yüzden fazla insan K77'de yaşadı. Bugün ise yaklaşık yirmi beş yetişkin ve çocuk, üç binaya ve altı kata yayılmış olan 'tek dairede' hep birlikte yaşamaya devam ediyor. Kompleksin yüzde yetmişi şu anda yaşam düzenlemelerine ayrılmış durumda. Kalan yüzde otuz kar amacı gütmeyen bir sinema, seramik atölyesi, stüdyo alanı ve bir homeopatik kliniği içeriyor. Projenin temelinde, sınırların pazarlığı ve dönüştürülmesi ve K77'nin orjinal işgalcilerden Mathias Heyden'in tabiriyle 'alanın tasarlanmasını ve kullanımını sorgulayan, bireyin ve ortak kararlılığın mimarisi'yatıyor. Heyden'in gözünde K77 kullanıcı katılımı ve özerk örgütlenme için bir çeşit mimari laboratuvar olmaya devam ediyor. Heyden'in yaptığı proje tanımı da, alanların tahmin edilemez evrimine bağlı olan yeni meskenler yaratma çabasında kurulu biçimin öneminin altını çizer. Heyden'e göre; Her iki yılda bir, K77'nin sakinleri kimin nerede ve hangi düzende yaşamak istediğine karar verir, bu sayede mevcut alanın kullanımı ve yorumu sürekli yenilenir... Bu süreç merkezli planlama ve inşa evresinde birçok farklı konuda katılım ve özerk örgütlenme biçimi ortaya çıkar: yeni alanlar çoğu zaman esnek ve kurulu alçıpanlarla kurulur. Duvar birimleri her ihtimal düşünülerek birbirine bağlanır. Işık aralıkları, oda bağlantıları ya da duvarlardaki delikler daha sonra ne zaman istenirse tekrar kapatılıp açılabilecek şekilde tasarlanır. Genel anlamda, tasarım kararları bireylere bırakılmıştır. Eski sakinlerden bir kısmı 'evin sosyo-mekansal merkezi' olarak kilit noktanın mutfağı tek geçti. Bu katta aynı zamanda komünal yemek odası, çocukların oyun oynaması için bir oda ve bir 'banyo alanı' bulunuyordu. K77'nin sürmekte olan kolektif yeniden tasarlanmasıyla ilgili genel sorunlar, kat düzenlemeleri ve altyapıyla alakalı 'geliştirmeler' evin tüm üyeleri tarafından tartışılır ve kararlaştırılırdı. Kolektif mülk ve ekonomi algısını geliştirmeyi amaçlayan bu denemeler, 'bireyin ve özün belirli koşullandırmalarının' üstesinden gelmeye yönelik güçlü adanmışlıkla da uyum gösterir. Bunu yapmak, Bourdieu'nun artık üzerine çok çalışılmış bir terimini ödünç alacak olursak, yeni bir habitus kurmak için çalışmak demekti. K77 vakası özelinde, mimari performansın kendisi, bu bağlamda, özerk ve kolektif gündelik pratiklere ilham veren kilit kaynaktı. Bu yüzden K77 'çok daha geniş bir kendi üzerinde yetkisi olan alan anlayışının' mekansal gösterimiydi. K77 aynı zamanda hepsi eski Doğu Berlin'de yer alan ve ortak hedeflerinin paylaşımlı kültürel mekanlar kurmak olduğu gayri resmi işgalevleri ağının bir parçasıydı. Ağ K77'yi ve Augustrasse 10, Kleine Hamburger Strasse 5, Lychenerstrasse 60 ve Rosenthaler Strasse 68'deki evleri kapsıyordu. Bu evlerin tarihlerinin kaçınılmaz olarak Mitte ve Prenzlauer Berg mahallelerinde yakın zamanda başlayan ve yoğunlaşan soylulaştırma ile beraber anılması gerekliliğinin yanı sıra; bu tarih, beraberinde katılımcı mimari, barınma otonomisi ve topluluk tasarımının taktiklerine eleştirel bir ele alma noktası sunan 'mimari aktivizmi' de taşır. Mathias Heyden için K77'nin 'özgürleştirici sosyal heykeli' -ve bu anlamda işgalevciliğin genel taktikleri ve pratikleri- gelecekteki halkların potansiyel mekanlarını tasarlamada, kurulu çevrenin cisimleşmiş ve pratik bir anlayışına sahip olmanın ne kadar önemli olduğunu gösteren örneklerden ya da ihtimallerden yalnızca birisidir.


Yedi koltuğun durduğu bir oda. Odanın içine kısaca bir göz gezdirince 1970'lerin bilimkurgu dizilerinin dekorlarından uyarlandığına dair bir his oluşuyor insanın içinde. İlginç bir havası ve tasarımı var. Gerçi bu oda özellikle sol düşünceye yatkın olanlar için ayrı bir yeri olan yer. 1969'da İngiltere'nin güneyinde bulunan Surrey kentinin zengin banliyölerinden West Byfleet'de pembe ve yeşil mukavvalar, radyo parçaları önünde kamuoyunun düşüncelerini öğrenmek için yapılan deney ile Şili'de Santiago'da dizayn edilen yer arasında bağlantı ilk başta pek kolay kurulamayabilir. Bu bağlantıyı kurmak için elimizde olanlar; Şili'nin seçilmiş Salvador Allende hükümeti, Stafford Beer isimli İngiliz bilim, politika ve iş adamı, teleks makineleri ve Beer'in Firmanın Beyni kitabına hayran olan Allende'nin bakanlarından Fernando Flores. 1950 ve 1960'larda İngiltere'de politikacı ve iş adamlarına danışmanlık hizmeti sağlayarak, insanlar ve kurumlar arasındaki benzerlikleri açıklayan Stafford Beer, Şili'de demiryolları üstüne bir iş almış ama kendisi gitmemişti. Yaptığı işlerden sıkılan yenilikler arayan Beer'in hayranları arasında Fernando Flores ve başdanışmanı Raul Espajo da vardı. Salvador Allende'nin farklı bir ekonomi uygulama isteği, Flores ile Espajo'nun Sovyet modeline inanmamaları üzerine Beer'e bir mektup yazarak yardım isterler. Gerçi onlar Beer'in bir ekip yollayıp konu ile ilgili uzaktan fikir vereceğini düşünmektedirler. Fakat yenilik arayışında bir maceraperest olan Beer bu teklifin üstüne balıklama atlar ve ilk uçakla Santiago'ya gider. Önceki hükümetin aldığı ama nasıl kullanılacağı bilinmediği için depolara kaldırdığı 500 teleks makinesi tekrardan ortaya çıkarılır. Bir yıl içinde Şili'nin bütün bölgelerindeki fabrikalarına bu fakslar bağlanır ve sabahları buradan bilgilerin aktarılması istenir. Bütün fakslar bilgileri Santiago'da kurulan bir odaya aktarırlar. İşte bizim yedi koltuklu oda bu bilgilerin geldiği, Allende'nin kurmaylarıyla bunları incelediği odadır. Cybersyn adı verilen proje için Beer günlük 500 dolar almakta ve yanında sınırsız şarap, püro ve çikolata istemektedir. O zamanlar bu kendisi için çok düşük bir ücret olsa da Allende hükümeti için biraz masraflıdır. Proje çalışmaya başlar hatta o kadar etkili olur ki 1972'de CIA destekli ülke çapındaki grevde Cybersyn sayesinde hükümet gerekli yerlere gıda göndererek kendilerine bağlılığı devam ettirir. Beer projesinin ilk halinden hoşnuttur ama geliştirilmesini istiyordur. Oğlu Simon'ın radyo üzerinden kamuoyu değerlendirmesi yaptığı ve çalışan projesinin de olduğu bir sürü yeniliği bu sisteme dahil etmek istiyordu. Ancak sistemin büyümesi sonucu sıradan insanların da projeye dahil olmaları ve birbirleri aralarında çıkan huzursuzluklar, istenilen sonucu geciktiriyordu. Sonunda Beer'in yeni deneyi için La Moneda Başkanlık sarayında bir oda bulunur. Ertesi gün Allende için bir grup yatırımcıyla konuşmak için İngiltere'ye giden Beer toplantı sonunda Şili'ye gitmek üzere hareket ederken gazetelerin manşetini görür; Salvador Allende öldürüldü. Tarih 11 Eylül 1973'tür ve askerler yönetime el koymuştur. Şansa Cybersyn Projesi zarar almaz ve diktatörle sistemin işleyişini anlatması için Espajo'yu çağırırlar. Ancak duydukları hoşlarına gitmez zira sosyalist sistemin bu öncü interneti çok demokratik ve eşitlikçidir. Espajo zar zor kaçar. Beer ise her şeyini İngiltere'de bırakıp Galler'de bir kulübeye çekilir ve 2002 yılında ölene kadar orada kalır.


Engin Güneysu, getireceği sıkıntıları ve gerektirdiği fedakarlıkları bir an bile düşünmeden, düşlerinin peşine yolculuğa çıkmış bir fotoğraf sanatçısı. Kendisiyle yazışmalarımız aslında aylar öncesine dayanıyor. Sosyobelgesel fotoğrafçılık üzerine yaptığı çalışmalar, Nationwide Geographic Uluslarası Fotoğraf Yarışması'nda aldığı ödül, kentsel dönüşüm çalışmaları bünyesinde yerlerinden edilen Romanları belgelediği Samsun 200 Evler projesi derken, Engin Güneysu'nun merceğinden baktığı dünya nicedir ilgimizi çekiyordu. Aslında bu röportaj aylar önce tamamlanmıştı. Ancak Futuristika'da yer aldığı için en çok gurur duyduğumuz bu işe titizlenmekten, yazıyı ancak tamamlayabildik. Engin Güneysu'nun, gelecek günlerde Futuristika'da sosyobelgesel fotoğraf çalışmalarına yer verileceğini de müjdeleyerek, yanıbaşımızdaki dünyaya, bakıp da göremediklerimize odaklanıyoruz: Yağmurdan sonra oluşan bir su birikintisi ve onun önünden koşarak geçen bir çocuk gibi hissediyoruz. Engin Güneysu: Evet, Samsun'da yaşamaktaydım ve fotoğrafla uzaktan yakından alakası olmayan uluslararası bir firmada satış temsilciliği yapmaktaydım. İşim icabı çok fazla yer geziyordum. Aslında beni asıl cezbeden ve böyle bir işte çalışmaya devam edebilmiş olmama sebep olan şey, bir yere bağımlı olmaksızın işimi yapabiliyor olmakmış! Uzun yıllar bu seyahat hali ve hep içinde olmak istediğim ama bir türlü beceremediğim fotoğraf dünyasında var olabilmek adına iki yıl önce Samsun'da yaşayan çingenelerin hayatlarını fotoğraflamaya başladım. Bu insanların arasına karışmak benim için zor olmadı. Sebebi ise 1924 yılında bu çingeneler ve atalarım, Yunanistan Selanik'ten aynı gemiler ile Samsun'a gelmişler. Bu yüzden fotoğraflarımda samimi karelere çok fazla rastlanabiliyor. Bugün İstanbul'da yaşamaktayım. Bir yılı aşkın bir süredir bu şehirdeyim ve hayatımı tamamen fotoğraftan kazanmaktayım. Zor olanı seçtiğimin farkındayım. Bu arada, Türkiye gibi bir yerde fotoğraftan para kazanmak çok zor!. Bunu bizzat yaşayarak öğrendim. Bir de benim gibi okullu olmayıp alaylı birisi için fotoğraf alanında çok daha fazla çaba harcamak gerekiyor. Kentsel dönüşüm bence şehri daha düzenli bir hale getirmek ve bu yıkım yapılan yerlerdeki insanların daha yaşanılır yerlere sahip olmasını amaçlayan bir projedir. Fakat dönüşüm, faaliyet alanı ve doğası gereği, mevcut şehrin yapısına ve burada yaşayan insanların fiziksel, sosyal ve ekonomik geleceği üzerine ve buna bağlı olarak da kentin bütün geleneklerine etki ediyor. Bu nedenle, bütün planlama çalışmalarında ekonomistler, mühendisler, mimarlar, planlamacılar hatta ve özellikle sosyologlar gibi farklı disiplinlerin birlikte çalışması gerekiyor. Aylar önce 200 Evler, kentsel dönüşüm projesi kapsamında yıkılıp Roman halkı, 264 Evler adında toplu konutlara, bir kısmı zorla bir kısmı da kendi rızası ile geçirildiler. Burada şöyle bir husus var: 200 Evler mahallesi oluşumunda, dönemin belediye başkanı vasıtası ile bu evler romanlara ücretsiz tahsis edildi ama apartman kültürüne entegre edilmek istenen bu insanlar yeni evleri olan 264 Evler'e geçebilmek için düşük olsa da bir ücret ödemek zorunda bırakıldı! Bu insanların mübadelede getirildiğini varsayarsak devletin kalma yeri gösterdiği bu insanların bugün bu konumda bulunmalarının tek sebebi haklarını savunamamış olmalarıdır! Ben iki yıl fotoğrafladığım Roman mahallesinin yıkım günü İstanbul'da olduğum için o günlerini ne yazık ki belgeleyemedim. Romanlar, bir anlamda sisteme entegre edilirken, ayakbastı parası gibi ilk ödemelerini de yapmak zorunda bırakılmışlar. İstanbul'da benzer bir süreç yaşandı. Şehirlerin kimliğini değiştirirken, onları düzleştiriyorlar sanki. Her yerde bahçe düzenlemeleri yapılmış yalıtımlı, güvenliğin üst düzeyde, insanlar arasında iletişimini de alt seviyede olduğu alanların toplamına şehir denmesi isteği var sanki. Aslında mübadele sırasında Yunanistan'dan Türkiye'ye getirildiklerinde, ki bu Atatürk tarafından gerçekleştirilmiş, bu insanların yerleştirildiği yerde ikamet edilebilmeleri için beraberinde gelen Türkler'e de yerler verilmiş ve onlardan da herhangi bir para istenmemiştir. Yıllar sonra sırf haklarını arayamadıkları ve bu zamana kadar devletten bir oturma belgesi, tapu, vs. türü bir şey istemedikleri için şu anki zor durumdalar. Bir de bu insanların yaşam alanları kentsel dönüşüm adı altında değiştiriliyor ama göçebe bir toplumu apartman yaşamına birden entegre etmeye çalışmak bence pek mantıklı sonuçlar getirmeyecektir. Buna ben kendim şahit oldum, buna dair birçok örnek verilebilir. Evet beni de çok mutlu eden bir durum olmuştu, Nedim Gürsel gibi değerli bir yazarın kitabının kapağında fotoğrafımın kullanılacak olması. Olayın gelişim süreci ise; Fransa'nın büyük bir yayınevinin sorumlusu fotoğrafımı web vasıtasıyla görmüş ve benimle irtibata geçtiler. Fotoğrafımın yayınlanacak olması beni çok heyecanlandırmıştı ve ayrıca fotoğrafımın telif ücreti karşılığında kullanmak istediklerini öğrenmek güzel bir sürpriz olmuştu. Daha sonra ise La Premiere Femme kitabının yeni baskısı Fransa'da çıkmıştı ve bana da bir örnek göndermişlerdi. Üzerinden birkaç ay geçti ve Nedim Gürsel'in İstanbul Kadıköy'de Alkım Kitabevi'nde imza günü olduğunu öğrendim. Elimde La Premiere Femme kitabıyla karşısına dikildiğimde kitabı nereden edindiğimi sordu merakla. Çok güzel bir an oldu benim için, özellikle fotoğraftaki insanların hayatını merak etti, ben de anlattım. Çalışmamı çok beğendiğini söylemişti. Evet, Nationwide Geographic'te derece aldığım fotoğraf aslında İnsan kategorisindeydi ama Gezi kategorisinde değerlendirmek istediklerini belirttiler. Ben de sorun olmayacağını söyledim. Öyle değerlendirildi. Hikayesine gelince ise, tabi biraz dramatik bir durum var. 200 adet evin olduğu ve 280 küsür hanenin yaşadığı bir mahallede çok fazla çocuk var ve bu çocuklara ait bir oyun alanı yok. Kendi başlarına onlara enteresan gelen yerlerde oyun oynarlar; bu su birikintisi de bu yerlerden birisi. Yağmurdan sonra oluşmuş bir su birikintisi ve o an önünden koşarak geçen bir çocuk; aslında birçok kez geçtikleri için en güzel anı yakalamaya çalıştım, başarılı oldum sanırım bu karede. Ben 06 sürümünden itibaren kullanıyorum, şu sıralar CS4 çıktı. Ben hala CS3 kullanıyorum, manüplasyon yapmıyorum. Oradan al buraya yapıştır, vs. yok. Aslında böyle bir şey yapılırsa sosyobelgeselin yapısına da ters düşen bir şey olur. Ne çekmişseniz o'dur. Müdahale çekim anında yapılır, daha sonra ise Photoshop veya benzeri programda ton dengesi, vs. ayarlanır. En azından ben böyle yapıyorum. Ssorunuzu da cevaplamış oluyorum böylece sanırım. Aslına bakarsanız her şeyde olduğu gibi getirisi olan şeylerin götürüsü de olmakta. Özellikle Photoshop gibi birçok imkan sunan bir programın büyüsüne fazla kapılırsanız, aslında yapmak istediğiniz şeyin bile dışına çıkabilirsiniz. Bu da asıl yolunuzdan sapmanıza sebep olabilir! Bunun için disiplinli bir şekilde yapmak istenilen şeye ulaşmak için bir araç olarak programlar kullanıldığı takdirde getiri çok fazla olur. Full Body gövde ve optik olarak ise 50mm 35mm ve 28mm sabit lensleri kullanıyorum. Ekipman olarak, konu çalışırken zoom optikten ziyade sabit odaklı optikler tercih ediyorum. Bunun her şeyden önce gözü disipline ettiğine inanıyorum ve konuda çektiğiniz işlerin geneline baktığınızda da aynı optiklerle ve açılarının birbirine yakınlığı gözle ayırt edileceği için bir bütünlük oluşturuyor. Türkiye gibi bir yerde fotoğraftan para kazanmak çok zor, bunu en iyi bilenlerdenim. Yaklaşık bir yıldır hayatımı fotoğraftan kazanıyorum ama özellikle freelance çalışmak kişiyi maddi anlamda oldukça zorluyor. Ben aktüel işler çekiyorum. Dergiler için röportajlar, editöryel işler, toplantılar, vs. gibi işler genelde.


Bu diyalog tamamen hayal ürünüdür, tek gerçek Ankaragücü'dür. Ya da Galatasaray tribünüdür veya Ömer Üründül'dür. Emin değilim. Nermin hışımla odaya daldı, Osman hiç oralı olmadı. Osman'ın nereli olduğunun zaten konuyla pek ilgisi yok. Nermin biraz durdu, biraz daha durdu... Sonra patladı. Benim acilen ünlü olmam lazım Osman! Evet, acilen. Hatta şu an seninle konuşurken bile zaman aleyhime işliyor! Hasbinallah tabii ya. Elalemin kızı twitterlarda, bloglarda. Benim neyim eksik? Blog açıyorum Osman. Ünlü blogger olucam. Onu daha bilmiyorum, bakıcaz. Moda olabilir. Nermin, senin bildiğin bir tek moda var; o da Barış Manço, Moda, 81300. Annemin mavi çantası var. Sonra teyzemin elbisesi var. Azıcık destek olsan ölürsün di mi Osman? Gerçi hata bende, twitter'da 10 takipçisi olan adama ne anlatıyorum. Moda blogger'ı olucam işte! Fashion show'lara çağıracaklar beni, Ivana Sert'in yanına oturucam, kız o ne ayakkabı, sen de iyice varoş tikisi oldun başımıza, bizimla degılsın diye espri yapıcam. Gelsin kokteyler, gitsin partiler. Herkes yapıyo, ben de yapıcam! Yap Nermin. Yap da... Zaten bunu yapan bir sürü insan var, sen başka bir şey yap. Git bi karnıyarık yap mesela, karnım acıktı, hadi Nerminim. Aferim Osman. Valla iyi fikir! Yemek blogu yapayım. Gezip tozayım, restoranlar, kafeler, büfeler. Sonra oturup yazayım, restoranlara puan vereyim, kötü olanları ifşa edeyim, sonra onlar beni arayıp Nermin Hanım, bize bir şans daha verin lütfen. Etkiniz öyle büyük ki, iki gündür sinek avlıyoruz. Yarın eşinizi, dostunuzu alın gelin; sizi bir güzel ağırlayalım, inanın fikriniz değişecek. desinler. Annemin gizli tariflerini de yayınlarım hem. Evde yapar, fotoğrafını çekerim. Peki, verme Osman. Bi ünlü olayım görürsün sen! Aslında gezi blogu da yapabilirim diye düşünüyordum ben. E işte gezmek lazım Osman. Nası yok? Evin mayor'u benim kızım. Hayat sıkıcı filan değil Nermin, sen fakirsin. Paran varsa gezersin tozarsın o kadar. Ayrıca ne malum o insanların o kadar eğlendiği, mutlu olduğu? Millet birbirine nispet yapıyo kızım, kimse o kadar mutlu değil emin ol. Mutlu olan adamın yediği yemeğin fotoğrafını çekip twitter'a koymak gelir mi aklına? Boşver, takılma sen. Kendime şöyle ilginç bir takma isim bulurum prensesli, perili. Başlarım sağa sola giydirmeye. Erkekler hakkında komik şeyler yazarım. İlişkiler üzerine şakalar yaparım, tespitlerde bulunurum. Genç kızlara ve erkeklere tavsiyeler veririm. Eski sevgililerime bela okurum, bir iki küfrederim, kayınvalidemi çekiştiririm, nasıl koca bulunur? tüyoları veriririm. Sana göndermeler yaparım, masusçuktan boşanıyoruz filan derim, hüzünlü tweetler atarım. Ağlarken fotoğrafımı çekip yollarım. Sonra kitabım çıkar, imza günlerim liseli genç kızlarla dolar. İşte bu tip şeyler. Eski sevgililer, onların anneleri, ne bileyim kıskançlık hikayeleri, terk edilmeler, trip atmalar, kilo alıp-vermeler, herkesin bana delice hayran olduğu ama benim bütün erkekleri süründürdüğüm gibi şeyler. Sonra seninle tanışırım ve evlenirim. Evliliğimiz ikinci kitabım olur. Boşanırsak üçüncüsünü yazmam gerekir. Adı da Yaşandı bitti saygısızca olur. Benden duymuş olma ama galiba az önce senin beyin ölümün gerçekleşti. E millet anlatıyo, onlara ayıp yok mu? Elalem, eski sevgilisine küfrederek ne paralar kazanıyor. Benim neyim eksik? Ben de yaparım. Ben de Sex and the City izledim. Tamam Nermin. Ben bir şey demiyorum artık. Ne yapıyorsan yap. Tamam, ilişkiler üzerine yazmam şart değil. Aktivist olurum ben de. E herkesten oluyo Osman, benden niye olmuyo? Senin bana önyargın var yemin ederim. Nermin, ben seni seni acilen ünlü yapacak yöntemi buldum. Şimdi plan şu; ben seni camdan itiyorum, sen aşağıya düşerken 6 numaradaki İsmail Abilerin evinden check in yapıyorsun. Ben senin düşme anını çekip instagram, twitter ve facebook'a yüklüyorum. Yüzlerce retweet ve facebook'ta çok bin like alıyorsun. Ölmez de yaşarsan şöhretin tadını çıkarırsın, her gün tweet atarsın 9. Kattan aşağıya düşerken hayatım facebook timeline gibi gözümün önünden geçti. Parlak beyaz bir ışık gördüm, öbür tarafa gittim sandım ama meğer millet fotoğraf çekiyormuş diye açıklamanı yaparsın. Ölürsen bizim başımız sağ olur, sen de sosyal medya kahramanı olarak bir iki saatliğine TT olursun. Karar senin. Tamam. İt beni, ama önce dur bir iki tweet atayım. Başıma gelecekleri hissetmişim gibi olsun. Sonrasında süper malzeme olur. Senden hiç beklemezdim Osman ama bu valla harika fikir!


Fransız bir babaya ve İspanyol bir anneye Kamboçya'da doğan Frederic Chaubin, Fransız stil ve tasarım dergisi Citizen K'nın yazı işleri sorumlusu. Aynı zamanda bir fotoğrafçı olan Chabuin, beş yıldan fazla bir süre, eski Sovyet Cumhuriyetleri'ni dolaştı ve buradaki mimariden ilginç detayları fotoğrafladı. Litvanya, Ukrayna, Ermenistan, Estonya, Rusya, Beyaz Rusya ve Gürcistan'da çekilen fotoğraflarda garip, bilim kurgu filmlerini andıran evleri gösterdi. Yapıların çoğu, Soğuk Savaş'ın son yirmi yılında inşa edilmiş. Hep sıkıcı oldukları söylenen Doğu Bloku ülkelerinin mimari açıdan -bize göre- oldukça yaratıcı yönünü de gösteren fotoğraflar, çeşitli ülkelerde sergilere konuk oldu. Sovyetler'in kozmik mimarisiyle inşa edilen yapıları; geçmişteki gelecek hissi unutulmasın diye... Binaların çoğunun bugüne dek yıkıldıkları sanılıyor. Frederic Chaubin: Aslında bu yapılar, daha çok kazayla ortaya çıkarılmış gibi. Belki tüm binalar buna benziyor hissi olabilir ama aslında bir Rus şehrinde en fazla bir ya da iki tane böyle yapı var. Diğerleri hep birbirine benzeyen sıkıcı binalar. Bunlar ise istisna. Nedenini tahmin etmek zor. Mantıklı sebep ise şu: SSCB, homojen olmayan dev bir ülkeydi. Dünyanın kalanıyla da iletişimi fazla yoktu. Mimarların çoğunun Sovyetler'in dışında neler olduğundan haberi olmayabilir. Önceleri tesadüfen buluyordum. Sonra ise, nerede olacaklarını bilerek gezmeye başladım. Genellikle yerel bir haber ajansına gidip bana yardımcı olmalarını söylüyorum. Sadece eski binaların yakınına gidip, fotoğraf çekip dönmeme şaşırıyorlar diyebilirim. Druzhba Tatil Merkezi fotoğrafını görünce binadan etkilendim. Aynı zamanda hala ayakta mı diye merak da ettim çünkü fotoğraf yetmişli yıllardan kalma gibiydi. Ancak sanırım bu durum binanın yarattığı atmosferden kaynaklanıyor. Ayrıca ilk aklıma gelen şeylerden biri de deprem oldu. Bu fotoğrafları çekeli beş yıl oldu. Çoğu hala ayakta olsa da bazıları değişikliğe uğradı. Mesela, bahsettiğimiz tatil merkezi binası Rus ve Çek ortak yapımı. Çekoslovakya, Ruslarla birlikte uzaya insan gönderen tek ülke ve ayrıca onların da uydusu vardı. Dolayısıyla bina uzay temasına yakın. Hatta inşa edildiğinde, Amerikan Savunma Bakanlığı bu binayı bir tür roket rampası zannetmiş. Gizli Servis oldukça korkmuş bu binadan ama aslında sadece bir yaz kampı binası. Öte yandan, bu bina depreme karşı korumalı olarak inşa edilmiş.


Moskova ziyaretimizde bizi en çok şaşırtan detaylardan biri, Tretyakovsky Müzesinde sovyet punklarının, gayet güzel ve şık giyimli, kollarında Dior çantalar olan kızlarla kolkola müzeyi ziyaret etmesi olmuştu. Giysilerin statü ve sınıf ayrımına normalden fazla, yoğun olarak işaret ettiği bizim gibi ülkelerden gelenleri şaşırtabilirdi. Rusya'da ise, giyim daha çok bir tavırdı. Anlaşılan farklılıkları giysilerle belli etme yolu tercih edilmiyordu.


Sovyet mimarisi, kimileri için devletin, insanın gücünü temsil eden, kimilerine göre kaba ve hantal binalardan oluşan bir anlayışta idi, ancak kesin gerçeklik olarak Sparta tasarımı büyük bloklarla tarihteki yerini aldı. Sovyet yapımı binalar, insanın iç karartısının, sıkıntısının devasa anıtlarıydı sanki. Hayatında Rusya'yı görmemiş kişiler bile, bir şehre olan nefretlerini dile getirirken, Sovyetler gibi diye bir deyimi kullandılar. Sovyet mimarisi de, bu söylemlere fırsat tanır gibi, yaratılıcılık duygusunun minimum seviyesinde seyrediyordu. İşte Sovyetler zamanında, belki de bir nevi mimari ve şehircilik anlayışında en dikkat çekici mekanlar, ıssız bucaksız yol kenarlarındaki otobüs duraklarıydı. Otobüs duraklarının, en azından bu dünyada kısıtlı ama kutsal birkaç amacı bulunuyordu: Otobüsün nerede duracağını göstermek, bir parça konfor sağlamak ve otobüs bekleyen yolcularının kafalarının üstünde bir çatı olmak. Ancak iş Sovyetler'e geldiğinde biraz değişiyordu. Bu amaçların dışında, ıssızlığın tam ortasında yaratıcılık abideleri, yerel kültürü tanıtan birer görsel araca dönüşüyorlardı. Sovyetler'in yıkılmasından sonra, başta Moskova olmak üzere tüm ülkede mimari anlayış değişmeye başlar ve hızla binalar, sokaklar ve kentler de değişirken, otobüs durakları da ihmal edilmez ve üzerlerindeki propaganda resimleri öncelikle silinirler. Ancak, çölün ortasında, şehirlerarası yollarda, Sovyetler'den kalma otobüs durakları, hala Sovyetler'in belki de tek gri olmayan, renkli yaratıcılık abideleri olarak inatla ayakta duruyorlar.


Baylar, bayanlar, çocuklar, hünsalar, glbt insanlar, mutant türler ve bedensiz varlıklar; duyduk duymadık demeyin! Zaman değişiyor sevgili insanlık ve sergilenen küresel piyes bizlere hep aynı hapları yutturmaya devam ediyor. Hep aynı hikayeleri dinlemekten sıkıldık. Ve 'kısa yoldan' anlatmak istiyoruz derdimizi. Çünkü; hızın, belirsizliğin, anında değişimlerin, mutasyonun, doğaçlamanın, eklektik olanın merkezde olduğu yeni bir çağı yaşıyoruz biz. Artık kimse bize 20. yüzyılın ezberi ile gelemez; hele hele 18. yüzyılın naturalist akılsızlıkları ile asla! Şimdi; tüm bu kaotikliğin içindeki yeni olasılıkları görme vakti. Giriş-gelişme-sonuç istemiyoruz; çünkü bu ilerlemeci, idealist tarih anlayışının edebiyattaki izdüşümüdür ve yaratıcılığı sömürgeleştirmeye yarar. Rasyonalist bir tutarlık isteyemiyoruz; bu sadece hayatımızın en önemli anları olan rüyaları 'öteki'leştirmeye yarar. Akademik kalıplardan, ayrımlardan, kanonlardan nefret ediyoruz; çünkü onlar özgür imgeyi bir cendere içine sokar. İnsan türünün kitlesel olarak kişilik bölünmeleri yaşadığı bir çağda, kimse bizden klasik bütünsel anlatılar beklemesin. Varlığın şizofreni, gerçekliğin simülasyonla parçalandığı bir çağda fragman temelli, düzensiz yapılar kurulabilir. Bütünsellik artık hikayenin ilerleyişindeki matematik işleme değil. Hikaye sonunda okurun yapacağı bilişsel sağlamanın içindedir. okurun gözlerinde zeka parıltılarını arayan yenibinyıl öyküsü. Yeni dalga çoktan başladı: Kısa ve saldırgan. Vahşi ve lezzetli. Ruhsal ve döngüsel. Hızlı ve keyifli.


Akbank Sanat 2014-15 sezonunu dünya çapında bir sergiyle açıyor. 20. Yüzyıl kavramsal sanatının en önemli kurucularından birisi, başlı başına bir 'ekol' kabul edilen Belçikalı kavramsalcı sanatçı ve şair Marcel Broodthaers'in yapıtları dünyada bile ilk kez bu genişlikte sergilenecek. Broodthaers, çok geniş bir alana yayılan kavramsal yapıtlarında yazıyı, sözcükleri ve metinleri birer özne olarak kaullanmasının yanısıra, 'hazır nesneleri' yapıtlarının odağına yerleştirdi. Fakat bununla kalmayarak bir süre sonra kuramsal düzeyde de ayrıntılı olarak çalışarak kavramları sanatının belkemiği haline getirdi. Çağdaş sanatın bütün birikimiyle eteklerinden doğduğu sanatçılardan biri kabul edildi bu özellikleriyle Broodthaers. Sergi, sanatçının en geniş koleksiyonuna sahip Gent'deki SMAK müzesiyle işbirliği içinde hazırlandı. Serginin yan etkinlikleri arasında çeşitli konferanslar, film gösterimleri yer alıyor. Marcel Broodthaers yazar, şair, sinemacı, fotoğrafçı, gazeteci ve görsel sanatçı olarak üretim yaptı. Brüksel'in entelektüel yaşamında aktif bir şekilde yer aldı. 1960 yılına kadar iki şiir kitabı yazdı ve bir film yaptı. Görsel sanatçılık kariyeri 1964 yılında, Pense-Bete adlı son şiir kitabının 50 nüshasını alçı içine yerleştirmesiyle başladı. Broodthaers, aynı yıl açtığı kişisel sergisinde, çoğunluğu sözlü-görsel kinayeler içeren gündelik nesne, sözcük, yazı ve çocuksu çizimlere yer verdi. Kitap ve kataloglar ile duvara asılmış tuvallerden plastik rölyeflere dek her şeyin üstüne baskı yaptı. Bir nesne, imgesi ve sembolü ile içerdiği anlam arasındaki ilişkiyi saptamak üzere çeşitli mecraları kullandı. Nesneleri günlük hayattaki tasniflerinden bağımsızlaştıran sanatçı, algının temellendiği mantığı irdelemek amacıyla bunları yeni ilişkiler içerisinde sergiledi. 1961 yılı itibariyle, systeme de lecture ya da Foto-film şeklinde tanımladığı slayt gösterimleri hazırlamaya başladı. Broodthaers, verili anlamların bağlamı ile bir sanat eserinin algılanmasında kurum, sunum ve yazının rolünü inceledi. 1968 yılında Brüksel'deki evinde, kartpostal, resim ve eser sandıklarından oluşan kavramsal bir Modern Sanat Müzesi kurdu; bunu, çeşitli enstalasyonlar izledi. Müzenin kurumsal materyalleri vardı; davetiyeler gönderilmiş ve direktör açılış konuşması yapmıştı.