The Operative: No One Lives Forever, ki daha sonra sadece No One Lives Forever olarak anıldığı için ikinci oyunun adı da bu başlık üzerinden devam etmişti, Monolith tarafından geliştirilip Fox Interactive tarafından dağıtılan, 2000 senesine damgasını vurmuş efsane bir oyundu. Başta yalnızca Windows için çıkan oyun o kadar sevildi ki; daha sonra Playstation 2 ve MacOSX'e de port edildi. 1960'ların temasına sahip olan NOLF oldukça başarılı hikayesi, dönemine göre etkileyici grafikleri, mükemmel müzikleri ve Cate Archer karakteri ile gerçekten unutulmaz bir klasik. Kıyafetler, voice-acting, diyaloglar, espriler ve genel ambiyansı ile 60'ların ajan filmlerinin hissiyatına sahip olan seri üzerine bu alanda başka rakip gelmedi. Eski bir suçlu olan Cate Archer, erken yaşta kaybettiği İskoç soylusu annesinin, ve karısının ölümü üzerine yitip giden İngiliz lordu babasının köklü bağlantıları sayesinde bu geçmişi bir kenara itip, Dünya barışını koruyan gizli organizasyon Unity'de ajan olarak çalışmaya başlıyor, biz de oyun süresince onu canlandırarak bu maceralara tanık oluyoruz. Yayınlandıktan kısa bir süre sonra oyun dergileri ve eleştirmenlerin çoğu NOLF'ün 1998'de piyasaya sürülen Half Life'tan sonra yapılmış en iyi FPS oyunu olduğunu ilan etti. Birçok Yılın Oyunu ödülü aldıktan sonra 2001'de ekstra bir bölüm içeren Yılın Oyunu Edisyonu yayınlandı. Bu edisyondaki ekstra bölümde H. A. R. M. üssünü barındıran egzotik bir adaya tatil yapmaya giden Cate Archer'ın, söz konusu üssü etkisiz hale getirmesine şahit oluyorduk. Oyunun başarısı üzerine bir sene sonra No One Lives Forever 2: A Spy in H. A. R. M.'s Way isimli ikinci oyun geldi. Birçok kişi NOLF2' nin bu seriyle ilgili son oyun olduğunu zannetse de 2003'te iki oyunun arasındaki olayları başka bir perspektiften anlatan Contract J. A. C. K.'de var. İki oyuna da daha sonraki yazılarımda değineceğim. Şimdi The Operative: No One Lives Forever'a odaklanıyoruz. No One Lives Forever'ın yeri benim için çok ayrıdır. Bilgisayar almanın PCGold adı verilen bir müesseseye binlerce dolar dökmekle eş değer olduğu bir dönemde, bozulduğu için aylarca beklediğim, delirdiğim, çıldırdığım emektar bilgisayarım No One Lives Forever yüklenmiş biçimde, donanımsal açıdan da upgradeolarak gelmişti. Fakat çeşitli nedenlerden ötürü henüz eve getirilmemiş, babamın işyeri de bilgisayarım için geçici ikametgah yeri olarak belirlenmişti. Bu nedenle her haftasonu büyük bir heyecanla babamın Gülhane'deki iş yerine gidiyor, kayısı suyu ve kağıt kebabı eşliğinde kendimden geçercesine No One Lives Forever oynuyordum. Hayatımda 14 Vestel monitörde görüp daha mutlu olduğum herhangi birşey olduğunu zannetmiyorum. Missfortune in Morocco Neymiş bu ya? diye tıkladığım NOLF ikonu sayesinde karşıma çıkan inanılmaz dünyanın ilk bölümüdür. Bu bölümde Batı Almanya'nın Amerikan Büyükelçisi Morris Munroe'nun Fas'a tatile gitmesi ve oyundaki düşmanımız olan H. A. R. M adlı organizasyonun hedefi haline gelmesi anlatılıyor. Brief ekranında aldığımız uyarıya göre adam kör denilebilecek kadar bozuk gözlere sahip ve neredeyse de tamamen sağır. Bu nedenle tehlikede olduğunu anlaması için Munroe'nun kensine güvenmememiz gerekiyor. Munroe'nun otelini tam karşıdan gören bir daireye yerleşip kendisinin varışını beklemeye başlıyoruz. Görevimiz Munroe'nun sağ kalmasını sağladıktan sonra Grand Caravan Hotel'da amirimiz Bruno ile buluşmak ve herhangi bir sivilin bu olaylardan zarar görmesini engellemek. Cephanemiz.45 kalibrelik sniper tüfeği Hampton Carbine ve NOLF'ün en güzel özelliklerinden biri olan ikircikli casus silahlarımız da var: Bozuk para ve zehirli bıçak görevi gören bir saç tokası! Bölüm sırasındaki konuşmalardan Cate Archer'ın Unity operasyonlarına çıkabilmek için 4 sene beklediğini öğreniyoruz. Aynı zamanda görevimizi tehlikeye sokabilecek bir köstebeğin varlığından da haberdar oluyoruz. Birkaç sene önce bir başka köstebek, 50 Sterlin için, evet yanlış duymadınız 50 Sterlin, dışarıya bilgi sızdırarak İstanbul'daki bazı ajanların ölümüne sebep olmuş. Bölüm sırasında sağdan soldan gelen suikastçileri temizlemeye çalışırken, etraftaki sivillerin komik diyaloglarına ve sürekli bağıran bir eskiciye de şahit oluyoruz. Ama sadece iki gündür buradayız! Onu biliyorum. Ama Kanada'da yabancı bir ülke fakat bu kadar yabancı değil. Ama buraya gelme sebebinin bu olduğunu sanıyordum, yani baya farklı olması. Neden rahatlayıp keyfine bakmıyorsun? Eğer endişelenmeyi kesersen eğlenebilirsin. Tabii ki haklıyım. Hadi yürüyelim ve biraz manzara görelim. Bunun dışında etraftaki gazete manşetleri, bulduğumuz kanıtlar, gizli notlar ve yazışmalarda birbirinden eğlenceli göndermelerle dolu. Bir başka diyalogta da 60'lardaki Hippie akımı gereği ayakkabı giymeyi reddeden çiçek çocuklarla dalga geçiliyor. Zaten serinin tamamında genel olarak Amerikalılarla ve soğuk savaş dönemi ile açık açık alay edildiğini görebiliyoruz. Bütün Amerikalı kızların neden ayakkabılardan bu kadar nefret ettiğini anlamıyorum. Bu çok garip görünüyor. Ama zaten Amerika çok garip bir ülke. Kız deli olabilir ama çok çekici. Sen zaten hep deli karıları çekici buluyorsun. You look like you need a monkey! Fas'ta Bruno Lawrie ile buluşmak üzere çatışmadan çatışmaya koşarken, hedeflerimizden birine musallat olan bir maymun satıcısına rastlıyoruz. Adam, kapıdaki silahlı korumaya zorla maymun satmaya çalışıyor. Eğer satıcıyı ya da maymunu öldürürseniz, görev başarısız oluyor bu arada. Aman diyeyim! Oyun süresince 60'larda casusluk sektöründe geçerli olan seksitliği ve Cate Archer'a uygulanan negatif ayrımcılığı da görüyoruz. Cate tüm çabalarına rağmen kendisi dışında gelişen nedenlerden ötürü başarısız olduğunda bu durum onun kadın olmasına bağlanıyor. 1967'deki sosyal hayatın dinamikleri kadar, mimari ve yaşam alanları konusunda da başarılı bir görselleştirme sunan No One Lives Forever, oturduğunuz yerden zaman / mekan yolculuğu yapmanızı sağlıyor. Bugünün teknolojisi ile basit görünen grafiklerin o zaman için çok başarılı olduğunu unutmayın. Hatta Cate Archer içerdiği 1700 poligonla kendi dönemi için bir oyunda modellenmiş en gelişmiş karakter. Mekanlar halıda yürürken farklı, betonda yürürken farklı ses çıkaran topuklu ayakkabıyı düşünecek kadar detaylı biçimde tasarlanmış ve oynanışa ciddi anlamda etki eden unsurlar barındırıyorlar. Bu yüzden bölüm tasarımlarının her yerinden 60'lar fışkırıyor diyebiliriz. 2010'da düzenlenen bir ankette En iyi kötü adam diyalogları ödülünü alan 2001 yapımı No One Lives Forever, oynanışı olumlu yönde etkileyen mizah kalitesi ile bugün bile benzerleri arasından sıyrılıyor. Üyelerine maaşlı çalışan gibi yaklaşan H. A. R. M.'ın klasik bir iş yeri mantığında paylaşılmış bildirgeleri de en az diyaloglar kadar komik. I have posted photographs of Agents Lawrie and Archer on the bulletin board. Study them carefully. If you fail to recognize the subjests, I'll assume something is wrong with your eyes and remove them for you. D. V. A secret international organization dedicated to protecting humanity from megalomaniacs bent upon world domination. Hikaye boyunca Archer, Unity tarafından Fas, Doğu ve Batı Almanya, Karayipler, Alpler ve Uzay'a gönderiliyor; bir gemi enkazına dalış yapmak, düşen bir uçaktan paraşütsüz atlamak, roket yatağında binlerce derecelik ısıdan kaçmak ve dış uzaydaki bir uzay istasyonunda casusluk görevlerini yerine getirmek gibi durumlarla başa çıkıyor. Oyun klasik bir FPS'nin öğeleri ile Thief gibi gizlilik öğesine dayalı oyunların özelliklerini karıştıran başarılı bir yapıya sahip. Bir görev ister güvenlik görevlileri, kameralar ve köpeklerden saklanarak; isterseniz de ortama silahlarla dalarak biritirilebiliyor. Her iki yöntemin de kendine göre avantaj ve dezavantajları var. Fakat seslere, etrafta bırakılan cesetlere hatta kar üzerindeki ayak izlerine bile duyarlı olan düşmanlardan saklanarak oynamak; etrafa silahlarla dalmaktan çok daha zevkli. Oyunun en önemli özelliklerinden biri de Archer'ın hizmetine sunulan Santa'nın enteresan silahları. Genellikle kadınların çantalarında taşıdığı günlük objelerden oluşan bu özel silahlar; ruj şeklindeki bombalar, parfüm şişesindeki zehirli gazlar, maymuncuk ve bıçak olarak kullanılabilen saç tokası, fotoğraf çekebilen ya da kızılötesi görüş sağlayan güneş gözlüğü gibi şeylerden oluşuyor. Etrafta ceset bırakmamak için Body Removing Powder, düşmanları şaşırtmak için Robot Kaniş hatta evrak çantası görünümünde bir Rocket Launcher kullanabiliyoruz. Oyunun bazı bölümlerinde motorsiklet ve kar aracı da sürebiliyoruz. Monolith No One Lives Forever üzerinde çalışmaya, bir önceki hiti Shogo: Mobile Armor Division'ı yayınladıktan sonra başlamıştı. Shogo: Mobile Armor Division da öyle bir oyun ki; ayrıca değerlendirilmeyi hak eden, olması gerektiği şekilde hatırlanmayan, hatalarına rağmen muazzam, dönemine göre mükemmel bir oyun! Sonradan öğrendik ki satış grafiği ve oyun dergilerinden aldığı puanlar oldukça başarılı olan Shogo, tüm bunlara rağmen yaratıcı ekibin beklentilerinin gerisinde kalan bir projeymiş. Monolith'in yaratıcı beyni Hubbard'ın söylediğine göre Shogo'da yapmak isteyip de yapamadıkları ve zaten hiç yapmamış olmaları gereken şeyler No One Lives Forever'ı tasarlarken kendilerine büyük bir yol gösterici olmuş. No One Lives Forever döneminde üzerlerinde olan baskı o kadar yoğunmuş ki, 1998'deki Blood II: The Choosen'dan sonra çıkaracakları en büyük oyun olan NOLF'ün geleceklerini belirleyecek şey olduğunu söyleyebiliriz. Birincil amacımız, oyuncunun 60'lardaki aksiyon, macera ve casusluk filmlerindeki gibi hissetmesini sağlamak. Bunu sağlamak için bir dizi karakteristik özellikle işe başladık. Oyunun yapısında Amerikan klasiği Charade (1963) veya Where Eagles Dare (1968) gibi dramatik twist'ler olmalıydı. Kötüler etkileyici ve ikna edici, karakterimiz ise rekabeti seven ve güçlü özelliklere sahip biçimde resmedilmeliydi ki, istediğimiz etkiyi verebilelim. Tabii ki Our Man Flint, Danger: Diabolik veya Get Smart'taki gibi enteresan silahlar ve geniş bir cephanemizin olması da kritik bir özellik. Egzotik mekanlar, unutulmayacak anlar, ölümüne müdaafa ya da inanılmaz gizlilik gerektiren durumlar... Bunların her biri 60'ların ruhunu canlandırmak için ikna edici şekilde oluşturulması gereken elementlerdi, biz de bunu başardık. Konu da daha sonra ikinci oyunda gördüğümüz senaryoya benzer bir şekilde ilerliyordu: Sovyetlerin süper-gizli silah programı için çalışan Doğu Almanyalı bir bio-fizikçinin H. A. R. M tarafından kaçırılması üzerine Adam'ın olaylara oyunun mizah tonu dahilinde müdahil olması ve bizim oyuncu olarak bu müdaheleyi yönetmemiz! 1999'un yazına gelindiğinde Monolith oyundaki ana elementleri değiştirmeye karar verdi. Çünkü oyun dergileri ve basın, seriyi sıklıkla James Bond oyunları ile karşılaştırıyordu. Hubbard'a göre niyetleri sadece 60'ların casusluk temasına uygun bir oyun yapmaktı, James Bond stili bir oyun yapmak değil. Bu nedenle, Bond imalarından kurtulmak ve yaratıcılıklarını vurgulamak için ana karakteri ve arkaplandaki hikayeyi değiştirdiler ve yolun sonunda Unity adlı hayal ürünü bir organizasyon için çalışan kadın kahramanımız Cate Archer yaratılmış oldu. Ana karakterin kadın olması seriyi yalnızca Bond Franchise'ından sıyırmakla kalmadı; aynı zamanda daha ilginç ve dramatik bir hikaye ve görsel açıdan daha zengin bir dünya yaratma imkanı da doğurdu. Eğer Cate Archer olmasaydı, Adam Church'ü aynı dönemin diğer ünlü kahramanlarından ayırmak inanılmaz derecede zor olacaktı; olağanüstü yakışıklı, zeki, bilgili, becerikli bir ajan... Bu özellikleri bir kadına uyguladıklarında, dönemin sosyal ikliminden ötürü farklı ve ilgi çekici bir kırılıma da kavuştular: Ne kadar üstün ve becerikli olursa olsun, cinsiyeti yüzünden kendisini ispatlamak zorunda olan bir kadın! Ve işler yolunda gitmediğinde, normalde beklenenden daha fazla azar işitmek zorunda kalan bir sosyal önyargı kurbanı! Bu tema oldukça beğenildiği için ikinci oyunda da, ufak tefek diyaloglarda kadınların neden suç işlemediğini tartışan teröristlere şahit olduk. Kendi aralarında kriminal kariyer yapmaktan imtina eden kadınları sorguluyor, bunun nedenini bulmaya çalışıyorlardı. Cate Archer'ın yaratılması göründüğü kadar kolay olmadı. Sayısız konsept, skeç, kostüm tasarımı, saç stili, isim hatta uyruk arayışı sonunda Cate Archer doğdu. Hubbard'a göre hem dönemin ruhunu yansıtan hem de 3d olarak çalışan bir model bulmak kolay iş değildi. Sonunda oldukça başarılı bir model olan Mitzi Martin'i temel alarak Cate Archer'ı tasarladılar. Bu durum biraz da Fox Interactive'in pazarlama stratejisinin sonunda gerçekleşti; çünkü Fox'un feature film için kullandığı uluslararası casting departmanından yararlanmışlardı. Cate'in seslendirmesini aynı zamanda oyundaki Inge Wagner'ı da seslendiren Amerikan seslendirme sanatçısı Kit Harris üstlendi. İlk başlarda güçlü bir İskoç aksanı kullanıyorlardı fakat oyunun İskoç prodüktörlerinden biri bu aksanın fazla alt sınıf vurgusu taşıdığını söyleyince İngiliz vurgusuyla yeniden seslendirme yaptılar. Üstelik değişiklikler bununla sınırlı kalmadı. Bond serisindeki Nobody Lives for Ever romanı ile çakışmaması için No One Lives Forever önüne Agent Archer'ı refere eden The Operative takısını getirdiler. Ama buna rağmen herkes oyunu No One Lives Forever olarak tanıdı ve bu şekilde refere etti.


Almaya yeltendiğim, 'Kütüphanemin koleksiyonluk köşesine yakışır' dediğim kitapların çoğunun Taschen'den çıkması benim için bir tesadüf değil. Taschen'le tarihimiz eskilere dayansa da ilk gerçek temasımız Tate Modern'ın geniş kitap arşivini barındıran Museum Shop'ta gerçekleşti. Taschen'in yalnızca kendine ait kitapları satan bir şubesi, Türkiye'de henüz yok. Fakat Remzi Kitabevi, Nezih Kitabevi, Bilimsel Eserler vb. yerlerde Taschen'in -bulabildiğiniz- katalog ve kitaplarını satın alabiliyorsunuz. Yeni çıkan koleksiyonları, kitap ve serileri bulmanın zorluğu malum. Çeşitlilik hususunda da, Taschen New York gibi ünlü bir şubeye sahip olmamamız acı verici. Umarım birgün İstanbul'da da baktığımız her yerde kıyafet satan mağazalar, yiyecek / içecek satan cafe'ler ve ATM'lerin önünde uzun kuyruklar oluşmuş banka şubeleri dışında bir dükkan görebilme şansımız olacak. Ünlü markaların Reseller modelinden hallice işletilen mağazalarını görmekten ben sıkıldım. Sizin de aynı şekilde düşündüğünüze eminim. Tabii ki İnternet üzerinden alışveriş yapmak ya da Taschen mağazaları olan ülkelerden kitap almak her zaman bir seçenek... Fakat hiçbiri şehrinizde, burnunuzun dibinde bulunan bir kitap dükkanından dokunarak, sayfaları karıştırarak ve kağıt dokusunu elinizde hissederek kitap seçmenin yerini tutmuyor. Acaba gümrüğe takılır mı? ya da Bagaj limitim dolar mı? diye düşünmeden, özgürce alışveriş yapabilmek her insanın hakkı. Umuyorum ki zamanı geldiğinde, ilgili yönetmelik ve uygulamalar bu şekilde düşünen insanların işini kolaylaştıracak şekilde yapılacak; şimdiki gibi neredeyse imkansızlaştırarak değil. Yayınevinin hikayesi 1980'lerin Almanyası'nda, Köln sokaklarına kitap sergisi kavramını getiren Benedikt Taschen ile başladı. Almanya'nın dünya edebiyatına bir hediyesi olan Sanat Almanaklarını ticari bir forma kavuşturan Taschen; bu atılımıyla kısa bir sürede ün salarak, sanat ve edebiyat dünyasının dikkatini çekti. Taschen Comics adı altında, sahip olduğu geniş çizgi roman arşivini paylaşıma sunan Taschen; sanatla ilgili ilk kitabı Picasso'nun ardından yayınlarının yönünü ve içeriğini değiştirerek, baskıları 20'den fazla dile çevrilen bir Yayınevi olmayı başardı. Güçlü görsellerin, sanatın, kadınların, fetiş öğelerin ve erotik fotoğrafların da yer aldığı kitaplar; her sene heyecanla beklenen koleksiyonluk eserler haline geldi. Kitapların yanı sıra, baskılarındaki ikonlaşmış fotoğraf ve illustrasyonları kartpostal, zarf, poster vb. hale getirerek dünyanın hemen her köşesindeki yayın evi ve kırtasiyelerde satabilecek bir dağıtım ağına ulaştı. Bu yazıyı yazmamın nedeni Londra seyahatinde edindiğim London kitabının bende yaratmış olduğu etki diyebilirim. Taschen'in sitesinde İngilizler'in ünlü Punk grubu The Clash'in kült şarkısı London Calling ismiyle taçlandırılan kitap, kapağından, tipografisine, kaynakçasından, baskısına Taschen'in ruhunu yansıtıyor. Hayatın her alanında ilham almak için kullanabileceğiniz bu kitap; Londra sokaklarını dolaşırken bana çok yardımcı oldu. Mihenk taşı haline gelmiş mekanları, dükkanları, sanat eserlerini Taschen'in perspektifinden faydalanarak gezdim. O yüzden biraz da bu kitaptan bahsetmek istiyorum. Ünlü İngiliz yazar Samuel Johnson'ın bir deyim haline gelen bu sözü sanki Londra'nın tarihini özetliyor. Hayatın her türlü dinamiğini yansıtan, yaşamaktan bıkmayanların ve keşfetmekten yorulmayanların adresi olan Londra; Taschen'ın London kitabında mimarisiyle, ismiyle özdeşleşmiş noktalarıyla, sokaklarıyla, stiliyle, sanat etkinlikleri ve tarzıyla adeta eşsizliğini vurgulayacak şekilde belgeleniyor. Hergün değişen ve gelişen bu şehir; yüzden fazla fotoğrafla, ünlü repliklerin ve Londralı'ların günlük hayatlarındaki deyimlerin eşliğinde, kült kitaplar ve filmlerden anların katkısıyla, ünlülerin yazdığı paragraflarla süslenerek bir bütün haline getirilmiş. Viktoryen dönemden 60'ların Swing ruhuna, İngiliz müziğinin kilometre taşlarından sayılabilecek British Punk'tan tutun, 2012'deki Londra Olimpiyatları'na kadar sayısız unutulmazı bu sayfalarda yaşayabilir, olası Londra ziyaretinizi sıradan bir turist rehberinden faydalanmak yerine Taschen editörlerinin bakış açısına göre gerçekleştirebilirsiniz. Westminster'ın harikaları, Arlington'daki Evsizler Oteli, ünlü Chelsea kızları ya da Hoxton hipster'ları... Londra sokaklarında karşınıza çıkabilecek herşey bu kitapta var. Kitabın editörü Photo District News'ün Executive Editor'ı Reuel Golden.


19. yüzyılda İngiltere'nin tarihine halk tarafından bakıldığında bunalımlı zamanlardır Viktoryen günleri. Her ne kadar sanayi devrimi sayesinde Büyük Britanya'nın en altın dönemleri olduğu düşünülse de halkın %20'sinin zengin, %80'inin ise elektriksiz ve susuz kalmak zorunda olduğu bir devirdir. Sınıf ayrımı, çatışma, çelişki, cinsel despotluk, dinsel yobazlık ve kadınlara yapılan baskıdır aynı zamanda. Kraliçe Victoria'nın yönetimindeki İngiltere'de esen bu kaotik rüzgarlardan o dönemin modası da nasibini almıştır. Görsel ve detaylı işçilikleriyle göz kamaştıran kadın giysileri, kadınların vücut kıvrımlarının erkeklerde cinsellik duyguları harekete geçirebileceği düşüncesiyle örtbas etmek adına tasarlanmıştır. Erkekler içinse bu süreç moda adına değişikliklerin daha yavaş ve gittikçe renk tonlarının koyulaştığı bir biçimde olmuştur. Oldukça zahmetli olan bu kostümler, orta sınıf tarafından giyilemeyecek kadar maaliyetliydiler. Yine de küçük bir grubun giydiği bu kostümler dünyanın birçok yerine yayılmayı başardı. 1840-1860 yılları gittikçe kabaran elbiseler, korseler ve tarlatanların da yardımıyla kadınların hareketlerini kısıtlayacak kadar rahatsız elbiselerin olduğu yıllardı. Burada amaç sadece kadınların vücut kıvrımlarını gizlemek değil aynı zamanda erkeklerle olan vücut mesafelerini de koruyabilmeleriydi. Çiçek desenlerinin yer aldığı elbiseler, başlangıçta daha basit tasarımlardı. Birkaç farklı çeşit kesimden oluşan giysilerde en çok kullanılan renk yeşilin tonlarıydı. 1860-1890 yılları arasında kadınlar günlük elbiselerinde daha büyük ve dantelli aksesuarlar kullanmaya başladı. Kadınlar tarlatanlarını sahil kıyafetlerinin içine bile giymek zorundalardı. 1880'lerde etek ve ceket takımlar giyilmeye başlandı hem de tarlatansız! Yüksek yakalı gömleklerle giyilen takımlara peçeli şapkalar eşlik etti. Şapkaların dönemin statü ve otoriteyi simgeleyen objeler haline gelmesi uzun sürmedi. Broş, yelpaze, eldiven ve şemsiye de kostümlerin tamamlayıcılarıydılar. 1890'ların sonunda kadınlar kıyafetlerini seçmeleri konusunda biraz daha özgürleşebilmişlerdi. Kraliçenin ölümünden sonra ise artık bütün İngiltere özgürlüğünü ilan etmişti. Bu dönem birçok filme de ilham kaynağı olmuştur. Dönem filmlerini sevenler için Keira Knightley 'nin başrolde olduğu The Duchess oldukça tatmin edici.


16. yüzyıldan beri siluetine rötuşlar dokundurmuş insanoğlu. İçimiz güzel aklımız zehir gibi keskin ola dursun, bu denli yüzeysel kaygılar pek de yavan sayılmazmış aslında. Görsel algı, ilk olarak bir cismin dış hatlarını seçermiş; animasyon karakter tasarımından bahseden Erdem Taşdelen'nin konuşmasından (AllDesign Istanbul 2013) kaptığımda, karalamıştım defterimin bir köşesine okunmaz bir yazıyla. Neyse ki hafızamda yer etmiş. Orta Çağ'da hayat bulan korse akımının zamane elçilerinden Mr. Pearl, kendi yorumuyla adeta bir feminist. Thierry Mugler, Paul Gaultier, John Galliano ve Christian Lacroix gibi isimlerin koleksiyonlarını kendi imzasını taşıyan korselerle forma sokan uçuk artezyanın kreasyonlarını 7 gün 24 saat üzerinde taşıdığı da olurmuş. İnsan bedenine dair yapısal deneyler sürecinde bayrağı devralan Chromat, 'hızlı moda' sektörünün yenilerinden. Markanın kurucusu Becca McCharen, matematiksel grid ve distopik evrim kurgularından esinlenerek giyilebilir dış iskeletler yaratıyor. Çoğunlukla deri şeritler bir araya getirilerek tasarlanan bu estetik harikası kafeslerde hapis dileyenleri buraya alalım.


Eğer planlarınız arasında Londra'ya gitmek varsa seyahatinizi, ayın ilk Cumartesi günü orada olacak şekilde organize etmenizi tavsiye ederim. Londra'nın en iyi Victorian antika ve ikinci el pazarı olan Judy's at Oldspitalfields; şehrin göbeğindeki eşsiz konumu ile East London civarının gözde noktalarından biri. Burada bulacaklarınız yalnızca Victorian dönemine ait ya da o dönemden esinlenilerek tasarlanmış eşyalar değil. 30'lardan 90'ların sonuna kadar hemen her dönemden eşyayı ve contemporary architecture sınıflandırmasına giren birbirinden özel dekoratif tasarımı da JO'da bulabilirsiniz. Uygun fiyatlara, iyi ve güvenilir dükkanların açtığı tezgahlarda, birbirinden iyi durumdaki kıyafet, aksesuar, antika eşya, mobilya, fotoğraf makinesi, ev eşyası ve ev tekstili gibi şeyler, seçebileceğiniz çeşitli seçenekler arasında. 11:00 ile 17:00 saatleri arasında açık olan pazara erken gitmekte fayda var. Şehrin her noktasından kolayca ulaşabileceğiniz Circle hat ile Liverpool Street durağında indikten sonra, Old Spitalfields Market'ı sormanız yeterli. Buradayken, bu tür yerleri yalnız gezmekten keyif aldığımı bir kez daha anladım. Eşyaların içinde özgürce kaybolurken aklımdaki tek şey; uygun fiyata işe yarar bir şeyler alabilmekti. İstediğim şeyi gerçekleştirmek için kesinlikle doğru yerdeydim. Yalnızca alışveriş yapmak için değil, stil sahibi bir restaurant'ta yemek yemek, eşsiz bir tasarımı tasarımcısının kendi ellerinden, yalnızca sizin için tasarlanmış bir ürüne sahip olduğunuzu bilerek almak ve eskinin yarattığı dinginliğin içinde Londra'nın kalabalığından ve gürültüsünden bir süreliğine uzaklaşmak için Old Spitalfields Market en doğru seçimdi. Mobilya ve ev eşyaları bölümü, bavulumda yer olmadığından hiçbirine sahip olamayacağımı bildiğim için, her ne kadar içim içimi yese de es geçmek zorunda kaldığım bir bölüm oldu. Tatillerimde hiç nazik davranamadığım bavuluma, koleksiyonuma eklemek için birkaç parça porselen atabilmeyi çok istedim; ama geçmişteki deneyimlerime dayanarak kendime verdiğim kırılacak eşya taşımama sözümü tutmayı başardım. Bu durumda tercihim birkaç kitap, gömlek, ufak bir kolye ve çantadan yana oldu. Agnes B, Fred Perry, Jigsaw, Traffic People gibi marka ve tasarımcıların birbirinden özel tasarımları bir yana Londra'nın eşsiz poüplasyonu dahilinde, kimbilir kimin dolabında yer almış eşsiz ikinci el parçalara aklım takıldı. Tüm bunların içinde, ukde seviyesine eriştiği iki kez alıp, tezgaha geri bıraktığım bu muhteşem dergilikte kalbimin kaldığını inkar etmeyeceğim. In Spitalfields, Elemental, One Deko gibi yeni / özgün tasarım dükkanlarının yanı sıra, dünyanın dört bir köşesindeki insanların geçmişlerinden kopup gelen eşyalar pazarın dört bir yanını süslüyor. Bunları satın alıp evinizin baş köşesine yerleştirme isteğiyle yarışmak kadar, geçmişlerindeki hikayeyi tahmin etmeye çalışmak da sizi oldukça zorlayabilir. Kimi dükkan sahipleri ellerindeki eşyaları Londra'nın ünlü isimleri tarafından kullanıldığını ya da bazı ünlü eserlere ilham verdiğini iddia edebiliyor. Bu durumda size kalan satıcının sözlerine inanıp, inanmamak. Elinize geçen bir gözlüğü Kate Moss'un takıp takmadığına emin olmak için tablet ya da telefonunuzla fotoğrafını çekebilir ve görsel eşleştirmesi yoluyla bunu doğrulamaya çalışabilirsiniz. Tabii bazı tasarımcı ve satıcılar tezgahlardaki ürünleri fotğraflamanıza izin vermeyebiliyor. Çekmeden önce izin almakta fayda var. Pazarı gezerken 50 lerin sonları, 60'lar ve efsanevi 70 lerden iyi durumdaki ayakkabılara rastlasam da eskiye olan ilgi ve takıntımı burada bir kenara bırakmak zorundaydım. Çünkü, ikinci el kullanmayacağımdan emin olduğum iki şey varsa biri ayakkabı, diğeri de iç çamaşırlarıdır! Gerçi bu konuda da önyargılı olmamak lazım. Bazen gözünüze öyle bir parça takılıyor ki, bütün dünya bir kenara o parçaya sahip olma isteği bir kenara diyecek şekilde kendinizden geçebiliyorsunuz. Ya da yoğun bir günün ardından eve gelen bir babanın, oğluna getirdiği hikaye kitabından esinlenerek, yazarlar arasında bir kült haline gelmiş Corsair daktilosunun başına oturması ve bugün bile ilham aldığımız Charles Perrault masallarını aratmayan bir peri masalını nazik dokunuşlarla kağıda dökmesini hayal etmek. Hayal gücünüzün üreteceği senaryoları öngörememek inanın paha biçilemez. Bu arada Judy's at Oldspitalfields ile ilgili güncel bir bilgi vermekte de fayda var. İngiltere'deki ticaretin en önemli kurumlarından biri olan NAMBA 2012 ödüllerinde Best Marketing Initiative kategorisinde ikincilik ödülünü Judy's at Oldspitalfields'a verdi.


Hard Rock bana kalırsa Dean Winchester ve Sam Winchester'ın babası John Winchester ile gerçek tanımını buldu; John 1979'dan sonra bestelenmiş hiçbir şeyi dinlemediği için, 1979'a kadar bestelenmiş bütün rock parçaları Hard Rock'tır. Köklerini 60'ların başındaki Garage Rock, Blues Rock ve Psychedelic Rock akımlarından alan tür, efsanevi parçalarla yaşamaya devam ediyor. 70'lerde Led Zeppelin, The Who, Deep Purple, Aerosmith, AC/DC gibi baba isimlerle bir kültür hazinesi haline gelen bu miras, Guns N' Roses, Bon Jovi gibi Glam ustalarının katılımı ile 80'leri aştı, 90'lardaki Grunge ve Britpop akımından sağ kurtulmayı başarak da günümüze ulaşmayı başardı. En çok dinlediğim türlerden biri olmasından mütevellit, bu işin markası haline gelmiş Hard Rock Cafe'de Winchester'ların şerefine LEGENDARY 10 OZ. BURGER yemek istiyordum. Geçen aylarda, iş nedeniyle Las Vegas'ı ziyaret ettiğimde daha iyisini yaptım: Dinlemeye doyamadığım klasiklerin ruhunu yaşatan Hard Rock Hotel'da kaldım. Küçük bir sahne olmasına rağmen, büyük yetenekleri ağırlayan Vinyl, vardığım gece Xoch'u misafir etmişti. 2010'da yayınlanan albümleri Hollywood'taki şarkılarıyla Xoch'u ilk defa o gece dinledim. Bunun dışında Hard Rock'ın ruhuna yaraşır biçimde Bon Jovi, GNR, The Doors gibi isimlerden kült parçalar cover'ladılar. Performansları genel olarak güzeldi. Vinyl, o küçücük mekana sığdırdığı enerji ve potansiyel ile binlerce kişilik mekanlarda hissedemediğim bir duygu barındırıyordu: Özgürlük. Müzisyenlerin yalnızca izleyiciyi memnun etmek için planlanmış şov amaçlı performanslarla değil, yalnızca iyi vakit geçirtmeyi ve eğlenmeyi amaçlayan halleriyle sahneye çıktıkları bu yer, MTV'nin MTV olduğu zamanlarda organize ettiği akustik konserleri hatırlatıyordu. Katılımcılar sakin, müzik dinlemek için gelmiş, rahat insanlar. Sahnedekiler yalnızca şarkı söylüyor; lazer gösterileri, barkovizyon şatafatı, konfetiler ya da alevler yok. Sahnedeki kim olursa olsun, büyük bir isim ya da adı sanı yeni duyulmaya başlanmış amatör bir genç, en doğal haliyle müzik yapıyorlar. O yüzden Vinyl'da konser izlemek gerçekten bir ayrıcalık. Paradise Tower'daki odama geçtiğimde, yürüdüğüm koridorlar bana yaşayan bir zaman tüneli gibi geldi. İçinde Bowling salonu bulunan Penthouse'da ya da iç mimarisi Mark Zeff tarafından tasarlanmış Sex & Pistols suitinde kalamadım ama, Prince, David Bowie, Chris Robinson gibi isimlerin sahne aldığı Joint'te bir PBR içtim, Freddy Mercury'nin bindiği motorsiklete dokundum, Michael Jackson'ın taşlı eldivenlerine elimi dayayıp -bir camın arkasından da olsa- parmaklarımızın boyunu karşılaştırdım ve Sting'in sakızını yapıştırdığı kül tablasına ünlülüğün nelere kadir olduğunu sorgulayarak baktım :) Hard Rock Hotel'ın odalarından birinde groupie'si Alycen Rowse'un kollarında ölen The Who'nun basçısı John Entwistle'ın stüdyoda kaydettiği bir melodi, otelin loş koridorlarında yankılanıyordu. Sabahları gözümü açtığımda içeri sızan güneş, mutlaka mükemmel bir melodiye eşlik ediyordu. Las Vegas'ın hiçbir köşesinde rastlamadığım öznel nitelikleri bir tek Hard Rock Hotel'da gördüm. Gelirinin yalnızca %30'unu kumardan kazandığı için, diğer otellerden hemen ayrıldığını söyleyebilirim. Geceleri The Joint ve Vinyl dışında vakit geçirilebilecek diğer mekanlar Vanity ve Wasted Space'ti. İster içkinizi alıp, bir köşeye çekilerek arkadaşlarınızla sohbet edebileceğiniz, ister gümbür gümbür çalan müzikle dans edebileceğiniz, isterseniz elinizdeki bozuklarla 90'lardan kalma makinelerde oyun oynayabileceğiniz bu mekanlar yeni ile eskinin buluşması gibiydi. Eskiye yolculuk yapmanızı sağlayan plaklardan oluşan bardak altlıkları, 50 yaşını devirmiş şatafatlı avizeler, Marilyn Monroe'nun Holywood'taki dostlarını ağırlarken masasından eksik etmediği kokteyl klasiği Punch kaseleri gibi detaylar ile Dolby Digital kolonlar ve Rock'n Roll temasına bürünmüş Gogo kızlarının çelik topukları ile birleştiğinde enteresan bir ambiyans oluştuğu inkar edilemez. Otelin geneline hükmeden loş ışıklandırma, söz konusu gece hayatı olduğunda yerini neonlara ve parlak taşlara bırakıyor. Erişebileceğiniz içki ve kokteyl sayısı o kadar çok ki, gece bittiğinde selofanlı gözlüklerle dolaşıyormuş gibi hissetmemek işten değil. Türkiye'deki birçok mekanın aksine, bar çalışanları ile gerçek anlamda sohbet edebiliyorsunuz. Son zamanlarda eski şatafatlı günlerini mumla arayan Vegas'ta, eskiye rağbet her zamankinden çok olur diye düşündüm. Caydırıcı olmasına rağmen turist cesaretini kırmakta başarısız güneşin altında, yaya olarak gezebildiğim son noktaya kadar Vegas sokaklarını arşınladım. Yeniyi tüketmektense, eksiye dönmeye başlayan Amerikalılar için devasa bir çölün üzerine kurulmuş bu şehir pek bir şey sunmuyordu. Çatlayan asfaltlar, devasa binalar, yüzlerce palmiye ağacı ve bitmek bilmeyen hava trafiği ile gündelik Strip atmosferi, İstanbul'da bulabileceğiniz canlılık ve çeşitlilikten çok uzaktı. Güvenlik endişelerime rağmen pes etmedim ve saatlerce yürüdüm. Yerel esnaf, market zincirleri, ünlü cafe / restaurantlar ve kumarhanelerin hemen hepsini gezdim. Birbirinin aynısı binlerce hediyelik eşya ve ruhsuz vitrinle Vegas, kupon biriktirerek tatile gelmiş Orta Amerikalılara ve Vegas'ın eski namına aldanıp gelen turistlere hayal kırıklığı yaşatıyordu. Ben yine de kendime pay çıkarmayı bildim ve bomboş Vegas sokaklarını fotoğrafladım. Benim için gerçekten benzersiz bir deneyim oldu. 50'lerin banliyö yaşamından esintiler, hiçliğin ortasına inşa edilmiş sokaklarda dolaşmaya devam ediyor. Uçsuz bucaksız bir grid'in, çöl, dağ ve ufuk çizgisiyle bile sınırlanmadığını, gerçekten uzayın derinliklerine kadar varlığını sürdürdüğünü düşünüyorsunuz. Nereye baksanız, eski bir ev, eski bir sokak veya eski bir Amerikan arabası gözlerinizle buluşuyor. GM'in yaşadığı zorluklardan sonra, son zamanlarda ortalığı saran Japon otomobili trendine kafa tutan tek şey, bu eski arabalar. Hatta Vegas'a özel olarak, çoğu yerde balina kasa Impala'lar ve pembe Cadillac'lar da görüyorsunuz. Burasının gün ortasında, Vegas'ın en işlek ve ünlü mekanı Strip'in hemen kıyısı olduğuna inanmak zor. Post-apokaliptik bir film seti gibi görünen devasa caddeler öyle boş ki, petrolün kara tarihini yazan Amerikalıların galonlarca varil içinde yüzdüğüne inanmayacağınız kadar tek tük araba geçiyor. Evlerin kepenkleri, panjurları kapatılmış, araçlar park edilmiş, ortalık güneşin ve bulutların hakimiyetinde, Fallout: New Vegas bölümlerinden fırlamış gibi görünüyor. Araba kiralayıp, uzun yola çıktığınızda da değişen pek bir şey yok. James Cameron'ın en sevdiğim klasiği Terminator 2: Judgement Day'daki kült Sarah Connor monologuna eşlik eden Los Angeles Las Vegas yolu gaza basıp gitmeniz için sizi bilinmeze davet ediyor. Yolda kamyoncuların durduğu mekanlar, silah ya da gece kulübü reklamları ve benzin istasyonlarından başka bulabileceğiniz bir şey yok. Bir umut, gözlerinizi gökyüzüne çevirdiğinizde de görecekleriniz belli: Uçakların bıraktığı izler, palmiyeler ve bulutlar. Uzunca bir süre Dün, aslında bugündü. hissiyatıyla yol gidiyorsunuz. Eisenhower'ın mirası olan bu yollar, Çin'den sonra dünyanın en uzun ulaşım ağını oluşturuyor. 1956'da, milli bir seferberlikle inşa edilmiş yolların bir çoğunda, soğuk savaş döneminden kalmış tabelalara, telefon kulübelerine ya da terk edilmiş benzin istasyonların ürkütücü atmosferine tanıklık edebiliyorsunuz. Bu tabelalardan birinde After total war, can come total living yazıyor. Maalesef bu tabelanın ününü duymuş olsam da kendisini görme şerefine nail olamadım. Fakat isterseniz, kısaca hikayesini anlatayım. Amerika Birleşik Devletleri'nin soğuk savaşın yeni filizlendiği dönemlerde, kafayı nükleer saldırı ile bozması sonucunda günlük hayatın her yerinde karşılaşabileceğiniz reklamlar, aşağı yukarı bu temaya sahip olmaya başlıyor. Kooperatifler nükleer sığınaklar, emlakçılar yer altı yerleşkeleri, esnaf 20 yıl dayanıklı gıda malzemesi satmaya başlıyor. Bu dönemde (1943) Revere's Part in Better Living yayınlanıyor. Söz konusu eser, topyekün bir savaştan Amerikan Rüyası'nın daha iyi şartlarla yeniden inşa edilebilmesinin yollarını anlatıyor. Tabii ki yatırım yapılan bakır endüstrisini de yağlayıp, cilalayarak. Vegas'ında bir çölün üstüne inşa edilmesinden mütevellit, doğa ile girişilen savaşı kazandığını düşünen kurucular girişe bu tabelayı asıyorlar. Söylenen o ki o tabela, hala ilk asıldığı yerde duruyor. Güneş altında, uzunca bir yol giderken hayalini kurduğunuz en önemli şey, bir bardak buzlu su ve yiyeceğiniz güzel bir yemek için ayıracağınız birkaç dolar. Madem konumuz yemeklerden açıldı, o zaman Nevada sınırlarında yediğim en güzel tatların da minik bir listesini sunayım. Daha önce de bahsettiğim gibi, gider gitmez hayali ile yanıp tutuştuğum şey Hard Rock'ın efsanevi burger'leriydi. Los Angeles'ta yediğim Umami Burger'a kadar, yediğim en iyi burger olma şerefine nail olan OZ, bu listenin tepesinde yer alıyor. Başka bir yazıda Umami'den bahsetmek istiyorum. Şayet bir burgerkolik olarak, henüz o kadar güzel başka burger'e rastlamadım. İkinci sırada Red Robin Gourmet Burgers'te yediğim Red Robin Tortilla çorbası vardı. Rotel domatesleri, soğan, acı biber ve tavuk ana bileşenleri ile yapılan bu çorba, Amerikan mutfağının en güzel icatlarından biri. Eğer yolunuz düşerse Red Robin'de Tortilla yemeden ayrılmamanızı öneriyorum. Gece olup, Hard Rock'a döndüğümde, bir şekilde eve gelmiş gibi hissetmeyi başardım. O yüzden bir daha yolum Vegas'a düşerse, tekrar Hard Rock'ta kalmayı düşünüyorum. Ama, eğer iş nedeniyle olmazsa Grand Canyon'ı görmek dışında bir nedenle Vegas'a gideceğimi sanmıyorum. Hard Rock ve Vegas mecerası, kısaca böyle. Vegas'ın artık eskiyen eğlence anlayışı, değişen dünya düzeni, Strip'i kumar merkezinden konferans merkezine çeviren ekonomik sarsıntılar ve türbülansın kralını yaşatan AA seferinden sonra, bir başka yazıda tekrar buluşmak üzere. Size, dünyanın en güzel Godrays atmosferlerinden biriyle veda ediyorum.


Sydney, şehri biraz alt üst ederek bulabileceğiniz birçok vintage butiğe sahip. Ama buradaki en güzel şey hepsinin bir araya gelmesi ve şehrin büyüklüğünde kaybolmadan görmeniz gerekenleri görebilmeniz. 2006 yılından beri Sydney'de yaz ve kış sezonunda gerçekleştirilen Love Vintage Show, çok fazla ilham vaad ediyor. İsterseniz en yeni elbise ve çantanız üzerinizde olsun, çıkarken girdiğiniz gibi giyinmiyor olma ihtimaliniz oldukça yüksek. Geçen yılın yaz mevsiminde katıldığım şovda, içerisi erkekler ve kadınlar için kuaförden tutun da karavana kadar her türlü detay ile donatılmıştı. Şov fularları, mücevherleri ve şapkalarıyla geniş ve tatmin edici bir aksesuar bölümüne sahipti. Vintage dergiler, beni al ve koleksiyon yapmaya başla! dercesine gözümün içine bakarken, kapaklarıyla duvarda güzel bir tablo şeklinde gözümde canlandılar. 1930'lu yılların elbiseleriyle yapılan defilede yaşlı bir kadın tarafından askılarda gezdirilen elbiseler, keşke canlı mankenler tarafından giyiliyor olsaydı dedim. Güzel bir kadının üzerinde görülen tarz sahibi bir elbisenin çekiciliği, askılarla sergilendiğinde tam olarak hissedilmiyor maalesef. Adının Vintage Show olduğuna bakmayın. Burada hem vintage, hem retro hemde antika seçenekler var. Kıyafet ve aksesuarların yanı sıra gerçekleştirilen workshop'larda nasıl 1920'lerde ya da 1960'larda yaşıyormuş gibi görünebileceğiniz öğretiliyor. Anneannemin elbiseleriyle bunu yeterince başardığımı düşündüğüm için bu workshop'a katılmadım. Birbirinden değişik elbise ve aksesuarlar askıları süslerken renk renk desenler, pattern'lar, kumaşlar ve detaylar insanın aklını başından alabilecek düzeyde kaliteli ve çeşitliydi. Bavullar, çantalar, sepetler ve binbir çeşit cam / porselen züccaciye ile dolu raflar ziyaretçilerin oldukça ilgisini çekiyordu. Kadınlar tarafından muhtemelen zorla getirilmiş erkeklerin, kaçış noktası olarak seçtiği yer tahmin edersiniz ki eski arabaların sergilendiği açık alandı. İtiraf etmek gerekirse klasik otomobilleri görünce elbiseler benim de aklımdan uçup gitti. Stephen King'in otomobille aynı adı taşıyan kitabına ilham veren kırmızı Buick. Peki Wilson Pickett'in Mustang Sally isimli şarkısı size bir şey hatırlattı mı? Eğer Sdney'e yolunuz düşerse Love Vintage Show'a mutlaka bir uğrayın. Kesinlikle pişman olmayacaksınız.


Orjinali ya da bir önceki daha iyiydi dedirtmeyen uyarlamalara, prodüksiyonlara ithafen, biz de Şubat'ın ikinci yarısında geçtik stüdyoya. Yapılmış bir şeyi yeniden yorumlamak cesaret ister. Retro; bu yüzden baştan aşağı cesaret işidir. Kimileri tembellik olarak değerlendirir ama birileri mutlaka alkış tutar bir senaryoyu yeniden kurgulayan yönetmene ya da geçmiş eserlerin hakkını vererek yeniden uyarlayan herhangi birine... Biz de Remakes and Sequels çekiminde tam olarak bundan feyz aldık; eskinin yeni yorumundan. Neyse ki şehrin ajandası da bizi bu konuda yalnız bırakmıyor: Bu Cuma vizyona girecek olan Oz The Great and Powerfull ve Mayıs ayında seyre sunulacak Great Gatsby gibi muhteşem uyarlamalar bizleri bekliyor. Retro'nun ruhu; eskinin yeni edisyonu nicelerine ilham oldu. Daha da olacakmış gibi görünüyor. Hafta içi iş çıkışı hepimiz soluğu Levent'teki Look 34'de aldık. Ne ilk çekimimiz olmasından kaynaklanan bir heyecan ne de her şey kusursuz olmalı gibi bir takıntımız yoktu. Biraz eğlenmek, biraz paylaşmak biraz da ortaya iyi bir şeyler çıkarmak istiyorduk. Kuralsız, doğal ve olağan bir çekimdi hayalimiz... Öyle de oldu. Narin, objektifle arası iyi olan yüzünü Oldmagnet'a çevirdi. Samet, saç ve makyajı yaptı. Esin, 'Narin'in üzerinde bu kıyafetler olmalı.' dedi. Dilek, Narin'i en doğru anda en doğru şekliyle yakaladı. Ayşin, şu anda bu satırları yazıyor.


Think about airplanes. Now tell me, what comes to your mind? I bet many readers would agree that high-tech machines and gigantic structures pop up in a colourful parade. Well, here we are to show the other side: how the successful flying history begun. It's undeniable that Brazilian people take a stand on defending Santos Dumont as the father of aviation. However, rumour has it, three years before Dumont's take off flying on his 14Bis in Paris back in 1906, the Wrights Brothers had already conquered the skies. Of course this cannot be confirmed to this day, due to an unfortunate lack of any eye witnesses. A while later, another gifted man wrote his name on history. Dimitri Sensaud de Lavaud was responsible for the first flight in the whole of South America. It took place in Osasco, country side of Sao Paulo, in 1910. The point is: we Brazilians may not have invented the airplane, but we have surely played a significant role in the storyline of aviation and we own this to Embraer. The company, created in August 19 of 1969, had a simple purpose in its early days: to develop defence/military planes, in order to protect the nation. Still, the corporation did much more than that; the engineers developed truly outstanding vehicles. The pioneer on a line of production was Bandeirante, a fighter. Furthermore, Embraer also produced a training and attack jet, the Xavante. By the time the 70's decade was over, the corporation launched two more products: Tucano and Brasilia. After 40 years, the leg Defence and Security is no longer the company's lead business. The stars is the E-jet family: commercial planes with medium capacity. Anyway, fact is that Brazil is more than the soccer country- you can also call us the aviation country. Located in Sao Carlos, the museum Wings of a Dream maintain the biggest aeroplanes collection hold by an aviation company. Having raised in a small city, I wasn't used to visiting tourist places in my town, actually, I can't remember a single person I knew that came here to visit, only for business and studies two Brazilian public universities are here. In 2006 things started to change. TAM, a Brazilian aviation company, opened the museum Wings of a Dream, but only with the rebuilt of the building, in 2008, the museum started to receive a good amount of visitors. According to TAM, until now, over 240.000.000 people have been to the museum. In fact, I heard that Bruce Dikinson was one them. If Brue Dikinson came all his way to Sao Carlos about 250km from Sao Paulo the visit must be worth it. The museum it's about 20 minutes by car from the city downtown. It is located in the TAM unity in Sao Carlos, where they fix the company's aeroplanes, so besides the museum you can observe the employees working. On Wednesday the visit is for free, but on Thursdays till Sundays it costs R$ 25 about twelve dollars , students and 60+ have 50% discount. To enter the museum you have to pass through a dark hall that is separated in three parts. The idea of this hall is to simulate the lift off. So, after an automatic door, it feels like you're entering into the dream of flying. A long room tells the history of this human kind dream, since the first balloon till space ships. It's fascinating, for me this desire of flying it's part of our instinct, because liberty is when distances aren't a limit to our imagination. Especially for us, Brazilians, one of our nation's heros is Santos Dumont, so, for me, the TAM museum reflects our proud of him and all of the Brazilians that were involved with aviation. There is just one thing that makes this visit less of a pleasure at least for me; Tam holds a place in order to present the importance of aviation in wars, and this part of history is shown with sound and images of bombing. It feels like the dream was substituted by the ambition and power, of course that the ability to fly long distances with a machine has a huge economic and cultural impact, but this dream and sensation of liberty just turn into a weapon. After this hall you enter into an enormous room that keeps over 108 aeroplanes, besides miniatures and objects of important people in Brazilian aviation. For anyone, this would be the best part of the visit, but as a big fan of History I have to say I preferred the first part. However, I was pretty impressed with the quality of the aircrafts, most of them in perfect condition to fly. The war aeroplanes were the ones that captured my attention the most, I couldn't stop thinking about what that little piece of iron might have been through. The museum Wings of a Dream it's a different program to do while you are in Sao Carlos or even in Brazil if you have time. I'm sure I'll be back.


Hali hazırda Los Angeles County Museum of Art'ta devam etmekte olan Stanley Kubrick sergisine gidebilmek, Kubrick'in kişisel tarihimde yer tutan en önemli figürlerden biri olması nedeniyle elzemdi. Los Angeles'tayken bu fırsatı kaçırmadım ve Kubrick'in dehasını sergileyen fotoğraflar, prop'lar, yönetmenin not defterinden sayfalar, çizimler ve her biri kült olmuş filmlerden sahneler içeren sergiye bir bilet aldım. Şanslı günümdeydim ki Lacma; Stanley Kubrick Alana Caravaggio Bedava günleri düzenliyordu. Fakat ben bu yazıda sadece Stanley Kubrick sergisinden kısaca bahsedeceğim. Caravaggio'nun şaheserlerini ve onun yarattığı akımdan etkilenmiş sanatçıları bir başka zaman yazabilirim. Çünkü her ikisine de sanatın başka alanlarında eser vermiş olsalar bile, medeniyetimizin gelmiş olduğu nokta açısından çok şey borçlu olduğumuzu düşünüyorum. Hiç şüphesiz ki Kubrik, tüm zamanların en büyük yönetmenlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu yazıyı yazdığım tarihten iki gün sonra, 14 yıl önce 7 Mart'ta aramızdan ayrıldığında sinema sanatı yeri asla doldurulamayacak bir dehaya veda etti. Deha diyorum çünkü Kubrick hiçbir zaman yalnızca bir yönetmen olmakla yetinmedi. Filmlerini yönetmenin yanı sıra tüm eserlerine prodüktör, yazar, görüntü yönetmeni, kamera operatörü, ses tasarımcısı, özel efekt tasarımcısı ve kurgu sanatçısı gibi inanılmaz sayıda alanda katkıda bulunarak, onları izleyicisiyle buluşturdu. Gençlik yıllarında ilgiyle takip ettiği Rus sinemasının iki büyük ismi Eisenstein ve Pudovkin'i bile geride bırakacak kadar büyük hale gelmesinde, üreticiliğini besleyen bu çeşitlilik ve eşi benzeri görülmemiş bir sistematiğin yadsınamaz payı var. Bu sergide de Kubrick'in ilahi boyutlara varan dehasından süzülen parçacıklar biz sıradan fanilerin anlayabileceği şekilde seyreltilerek gözler önüne serilmişti; notlar, screenplay taslakları, çizimler, el yazmaları, fotoğraflar... Kubrick'in üretim süreci boyunca uyarlamalar için kitap üzerine aldığı notlar, ajandaları ve günlerce odasına kapanarak yaptığı çizimler gerçekten görülmeye değerdi. Serginin tüm detaylarına girmeden önce LACMA'dan biraz bahsetmemek olmaz. Batı Amerika'nın 100.000'den fazla eserle en büyük sanat müzesi olan LACMA senede milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor. Modern mimarisi, çeşitli sergi salonları, hediyelik eşya mağazası ve restaurant'ları ile sunulan imkanlar California'lılara yetmemiş olacak ki son 10 yılda Transformation adı verilen bir gelişme & genişletme çalışmasına konu olarak yüzölçümünü iyice genişletti. Dünya sanatına yön vermiş köşe taşlarının oldukça çeşitli koleksiyonlarını bünyesinde barındıran müze; Japon sanatından, Latin Amerika sanatına kadar geniş bir coğrafyadan örnekler, pre-Columbian şaheserlerden tutun da Contemporary kategorisine kadar farklı zaman diliminde yetişmiş ustalardan eserler ve Diego Rivera, Frida Kahlo, Jose Clemente Orozco gibi modern sanatçılarla ünlenmiş incilere ev sahipliği yapıyor. Ayrıca kültürümüzle alakalı olarak; İslam Sanatı başlığı altında da dünyanın en büyük ve önemli koleksiyonlarından birine sahip olduklarını söyleyebiliriz. Sergi salonundan içeri girdiğinizde sizi Kubrick filmlerinin posterlerinden oluşan bir kolaj ve 1968'de yapıldığına bugün bile inanamadığımız 2001: A Space Odyssey'den sahneler gösterilen dev bir ekran karşılıyor. Filmden pasajlar sergileyen bu sesli gösterimi oldukça kalabalık bir ziyaretçi grubu izliyordu. Çünkü kaç defa izlemiş olursanız olun sizi başında tutabilme özelliği var bu filmin... Sanatsal bir kaygıyla izlendiği sürece büyüleyemeyeceği kimsenin olmadığını düşünüyorum. Oradaki ziyaretçiler de benimle aynı fikirde olacak ki, onlarca kişiden oluşan gruptan çıt çıkmıyor, gözlerini ekrandan ayırmadan 2001: A Space Odyssey'i izliyorlardı. Gerçi bu durumu biraz da, filmin bir baş yapıt olmasının yanı sıra, belli bir birikime sahip her Amerikalı'nın ukdesi olan İngiliz ortaklığıyla üretilmiş olmasına bağlıyorum. Stanley'nin eğlence sektörüne yönelik Hollywood yapımlarından devasa adımlarla uzaklaşan bu İngiliz dokunuşu; aslen Amerikalı olmasına rağmen İngilizleşebilmeninmümkün olduğunu göstermesi açısından, onlar adına çok şey ifade ediyor. Serginin büyük bir kısmındaki parçalar yalnızca Stanley Kubrick'i anlatmakla kalmıyor; aynı zamanda sinema tarihi ve teknolojisi açısından da ders niteliği taşıyor. Kubrick'in kullandığı ekipmanlar, lensler, kameralar, tüm bunların üzerinde yaptığı özel değişiklikler, kendi üretimi olan teknik alet ve edevatlar... Hepsi teknik detayları ile beraber ziyaretçilerle buluşmayı bekliyor. Shining'te kullandığı -o zaman için devrim niteliği taşıyan- Steadicam'i ya da Barry Lyndon'da yakın plan çekimin ortasında zoom-out ile geri çıkıp, panaromik görüntü almasına imkan tanıyan kişiselleştirilmiş lensleri incelemek gerçekten paha biçilemez bir deneyim. Eserlerin önemli bir kısmı sinemanın sarsıcı külterinden biri olan Clockwork Orange filmindeki set tasarımları ve eşyalardan oluşuyor. Filmdeki ünlü plastik kızları yakından inceleyebilirsiniz. Bunlar, hiçbir değişikliğe uğramadan aynen filmde kullanıldıkları şekilleriyle muhafaza edilmişler. Sözü daha fazla uzatmadan, sergide yakaladığım karelere bırakıyorum. Eminim kendileri adına, benim kuracağım cümlelerin söyleyeceklerinden daha fazlasını anlatacaklardır. Serginin girişinde karşınıza çıkan Kubrick filmlerinin ve katkıda bulunduğu eserlerin posterleri... Önünde bir fotoğraf çektirebilmek için bu bölümü boş yakalamak neredeyse imkansız. Çünkü hemen herkes, estetik biçimde yerleştirilmiş bu klasik posterleri arkasına alarak Facebook profil fotoğrafı çıkarma telaşına düşmüş durumdaydı diyebilirim. 2001: A Space Odyssey filminde kullanılan 1/200 ölçekli maket minyatür. Oldukça karanlık olan bu bölümde temiz bir fotoğraf yakalayabilmek için de gerçekten çok uğraştım. Bence kesinlikle uğraştığıma değdi. Bu dekoru kendi gözlerinizle görmeniz gerek. İçerdiği detay seviyesi muazzam. Barry Lyondon ve Clockwork Orange filmlerinde kullanılmış ve prodüksiyon tasarımcılarına ödül kazandırmış kostümler. Aşağıda ise seri halinde görebilecekleriniz ise Clockwork Orange'ın kült sahnelerinden tanıdığınız ünlü figür ve kostümler. Buradaysa 2001: A Space Odyssey'den figür ve maketleri görebilirsiniz. 30 Haziran 2013'e kadar sürecek sergiyi görmek için geç kalmış sayılmazsınız. Detaylı bilgi almak için LACMA'nın sergi sayfasını ziyaret edin.


Pin-up genellikle kızları kocaman göğüsleri, kıvrımlı vücut hatları, sıkı korseleri ve çoğu zaman dolgun bacaklarının çizgilerini vurgulayan jartiyerleriyle ya bir şeyler pişirirken ya da kazayla açılan eteklerinin şaşkınlığıyla temizlik yaparken resmedilirler. İngilizce'de Pin-Up Model ya da Cheesecake olarak da bilinen Pin-up kızları isimlerini duvara asılması niyetiyle üretilmiş fotoğraflarından ya da illustrasyonlarından alıyor. Türkçe'deki karşılığı da iğnelemek ya da raptiyelemek olarak çevrilebilecek Pin-up akımı, İkinci Dünya Savaşı sırasında Betty Grable ile Amerikan askerleri arasında kabul gördü ve sonrasında tüm dünyaya yayıldı. Missouri doğumlu Elizabeth Ruth Betty Grable, ikonik banyo suiti pozuyla neredeyse bütün Amerikan askerlerinin dolaplarını ve dolayısıyla hayellerini süsledi. Bu kült fotoğrafta imzası bulunan Frank Powolny daha sonra Marilyn Monroe'nun da efsane haline gelecek fotoğraflarını çekecekti. Powolny'nin yıllık 300.000$'la döneminin en çok kazanan yıldızı Betty Grable'la yarattığı bu akım; o dönemlerde Amerikan ordusunda görev alan Hugh Hefner'ın ilerleyen yıllarda Playboy dergisini açması için ona ilham verdi. Bu fotoğrafın etkisi Pamela Anderson, Dita Von Teese, Carmen Electra, Katy Perry gibi isimlerin büründükleri figürlerle günümüzde bile devam ediyor. Pin-up akımının yaygınlaşmasında, dönemin şartlarına göre kolay ulaşılabilir bir mecrada dağıtılıyor olmaları büyük pay oynadı. Dergilerden kesilen sayfalar, gazetelerden kesilen kupürler, kartpostallar veya litografik baskılarla dağıtılan illustrasyon ve fotoğraflar her yaştan erkeğin duvarını, defterini ve hayallerini süsledi. Bu tutkunun erkekler arasında bir histeriye dönüşmesinden sonra devasa boyda posterler de üretilmeye başladı ve yalnızca Hollywood'ta, milyonlarca Pin-up kızı posteri satıldı. 19. yy.'ın sonlarında Burlesque sanatçılarının ve gösteri kızlarının kendi reklamlarını yapmak amacıyla bastırdıkları kartviztler; dönüştükleri Pin-up rüzgarıyla kadınların eğlence sektöründeki yerini ve yansıtılış biçimlerini de kökten değiştirdi. Eskiden yalnızca lokallerine gelen izleyiciler tarafından tanınan ve takip edilen kadınlar, tüm Amerika'da tanınır olmanın yolunu Pin-up akımı üzerinden keşfettiler. Ayrıca ilginçtir ki, Vargas Girls örneğinde de görülebileceği üzere, günümüzdeki muhafazakar eleştirilerin tam tersine övgüyle ve ilgiyle karşılandılar. WWII dönemindeki bombardıman uçaklarının ya da bombaların üzerine süsleme olarak çizilen Pin-up kızları cinsel obje gibi değil, cephede savaşan askerleri neşelendirmek için görev yapan vatanseverler olarak kabul görüyorlardı. Yalnızca bir izleyici vasfıyla Pin-up kızlarını yorumlayan kadınlar da hemcinslerinin cinsel başkaldırılarını ayıplayarak değil, alkışlayarak takip etti. Çünkü kadın vücudunun ve güzelliğinin özgürce yansıtılışını baskılayan Viktoryen dönem anlayışının reddedilişi birçok kadının ilgisini ve desteğini topluyordu. Bir süre sonra bazı muhafazakar kadınlar Pin-up akımına karşı protestolar düzenlemeye başladı. Sayıları, özellikle Orta Amerika'da hızla çoğaldı. Pin-up'ı kadınların namusunu, ağırbaşlılığını yok eden, genç erkekleri ve toplum ahlakını zehirleyen bir illet olarak tanımlıyorlardı. Kadın vücudunun teşhiri ve cinsel özgürlük Amerikan değerlerine bağlı ailelerin başına gelebilecek en kötü şey olarak yansıtıldı. Ve bu noktada Pin-up akımının kaderi çizilmiş oldu: Pin-up kızları artık form değiştirecekti. 80'lerin başından itibaren Pin-up kızları ve medyadaki kadın cinselliği birbirinden ayrılarak yön değiştirdi. Eskiden kadından beklenebilecek rollerde karşımıza çıkan Pin-up kızları, 80'lerden itibaren hayatın her alanında devreye girmeye başladılar. 19. yy.'da ya mutfakta ya da ev işleriyle uğraşırken resmedilen kadınlar artık alışveriş yaparken, araba kullanırken, iş hayatında, kısacası hayatın tüm dinamikleriyle beraber resmedilmeye başladılar. Feministlerin bir kısmı kadın cinselliğinin baş kaldırısı olarak kabul ettikleri Pin-up'ı desteklerken, diğerleri kadın cinselliğinin metalaştırılması nedeniyle buna şiddetle karşı çıktı. Bunun dışında bir yandan da kadın güzelliğinin idealize edilmesi durumu sorun yaratıyordu. Bazı kadınlar güzellik anlayışının kalıplaştırılmasından şikayet ederken, moda ve kozmetik sektörünün bu duyguyu sömürdüğünü iddia ediyordu. Tüm bu karmaşanın içinde Pin-up; hem feministlerin, hem muhafazakarların hem de liberallerin tartıştığı bir konu haline geldi. Hatta feministlerin ve muhafazakar kadınların tamamen ayrı perspektiflerden bakmalarına rağmen aynı şeyi savunuyor olması da son derece ilgi çekici... Muhafazakarlar; erkek egemenliğindeki namus anlayışı yüzünden cinsel teşhirin kadının kutsallığına zarar verdiğini iddia ederken, feministler kadın kimliğinin cinsel obje haline indirgenmesi nedeniyle buna karşı çıkıyor ve rahatsızlıklarını dile getiriyorlardı.


Ekim 2012 Ocak 2013 tarihleri arasında Sakıp Sabancı Müzesi'nde sergilenen Monet'nin Bahçesi'ni ziyaret etmiştim. O gün Monet'nin tabloları arasında dolaşırken gözlerimi kapattım ve kendimi Monet'nin Giverny'deki bahçesinde hayal ettim. Nilüferler, zambaklar ve söğütlerle bir cennet bahçesi gibi görünen bu yer, Monet'nin gözlerine inen talihsiz perdenin ardından bile resmedilebilecek en güzel yer gibi görünüyordu. Bu hislere haiz olmak için Monet'yi biraz daha iyi tanımak gerekir diye düşündüm. Oscar Claude Monet, 1840 tarihinde Paris'te bir bakkalın oğlu olarak dünyaya geldi. Sanata olan ilk eğilimini, 17-18 yaşlarındayken 10 franka sattığı karikatürler ortaya çıkardı. Eugene Bouidn isimli yerel bir sanatçının Monet'nin bu çalışmalarını görmesi ve O'nu resim yapmaya teşvik etmesi de aynı döneme denk geldi. Boudin, Monet'yi açık hava resimleri yapması için gezilere götürmüş ve o zamanlar çok yaygın olmayan açık hava ressamlığına yönlendirmişti. Daha sonraki dönemlerde Monet, 'Ressam oluşumu Boudin'e borçluyum... Babama ressam olmak istediğimi söyledim ve sanat öğrenmek için Paris'e gittim.' sözleriyle Boudin'e olan minnettarlığını dile getirdi. Monet'nin Paris'teyken tanıştığı Auguste Renoir ve Alfred Sisley gibi ressamlar, sanatçının hayatında önemli bir yere sahip... Monet, Renoir ile beraber Sen Nehri'nin resimlerini yaptı ve bu işbirliği, Renoir'in resim sanatı üzerinde derin etkiler bıraktı. Monet ile beraber Renoir de, Sisley ve Pissarro ile beraber Empresyonistler olarak anılmaya başlandı. Monet, annesinden sonra hayatındaki en önemli kadın olarak tanımladığı Camille ile evlendi ve çocukları oldu. Paris'te başlayan evlilikleri Londra'da devam etti. 1874 yılında babasının vefatı üzerine, Monet Hollanda'ya gitti ve ilk Empresyonist Topluluk sergisini düzenledi. 1879 yılında eşi Camille'i kaybettikten sonra ise, dördüncü Empresyonizm sergisini düzenlenledi. Hayatındaki kayıplar, onun üretkenliğine zarar vermiyordu. 1880 yılında ilk tek kişilik sergisini gerçekleştiren Monet oldukça başarılı oldu ve resimleri, Durand Ruel tarafından New York'ta sergilendi. İkinci eşi Alice ile 1892 yılında evlendi. 1 yıl sonra bostan yapmak amacıyla Giverny'deki araziyi, yani ünlü Monet'nin Bahçesi'ni satın aldı. Monet burayı o kadar çok sevdi ki, öldüğünde Giverny'deki küçük bir kilisenin bahçesine gömülmek istiyordu. 1912 yılında, doktorlar Monet'nin her iki gözüne de katarakt teşhisi koydu. Bu döneme kadar Monet, ilk müşterilerinden Madam Gaudibert'in portresini, Camille'nin ölüm döşeğindeki resmini, oğlu Jean'ın uyuyan halini, üvey kızı Suzanne olduğu tahmin edilen Sola Dönük Kadın resmini, Camille ve oğlu Jean'ın Argenteuil'deki bahçede tasvir edilmiş resmini, Saint Lazare Gar'ını, Argenteuil'deki havzayı, Gündoğumu isimli ünlü tablosunu, değişik açılardan Rouen Katedrali'ni, Troville'deki Kumsal'ı, Bahçedeki Kadınlar'ı, ünlü Nilüferler'ini, Yakut Yeşili Elbiseli Camille'yi, Londra'daki Waterloo Köprüsü'nü, Cen Nehri'ni, Argenteuil'deki Gelincik Tarlası'nı ve bunun gibi birçok ünlü tabloyu resmetti. Monet, Giverny'deki evinin bahçesini altı bahçıvanın emeğiyle yavaş yavaş nilüfer, söğüt ve zambaklarla dolu bir cennet haline getirdi. Evini çevreleyen bu bahçe, Monet'ye fazlasıyla ilham kaynağı oldu. 'Ressam olmayı büyük olasılıkla çiçeklere borçluyum.' diyen Monet, daha sonra su bahçeleri üzerine yoğunlaştı ve suyun gözlemleyebildiği her halini tekrar tekrar resmetti. Monet'nin tablolarının kenarlarında bej renkli tuvali görebilir ve resmin tamamlanmamış gibi göründüğünü düşünebilirsiniz. Bu teknik, 19. Yüzyıl için fazlasıyla yeni olduğu için sanat dünyası tarafından oldukça dikkat çekici bulunmuştur. Resimlerinin üzerindeki ince boya tabakası, resimlerin hızlıca yapıldığının bir kanıtı sayılabilir. Aynı anda birkaç tablo üzerinde birden çalışan Monet, resimlerinde genellikle lacivert, kobalt mavi, yeşil ve kahve tonlarını kullanmıştır. Monet'nin bazı resimlerine bakmak, adeta Monet'nin eskiz defterini karıştırmak gibi hissettir. Bu eskizlerden temalı bir sergi düzenlenebilirmiş diye düşündüm. Çünkü gözlemlerini soyut biçimde ifade ediş tarzı, Monet'nin karakteri hakkında önemli ipuçları veriyor. Hayatının mutsuz dönemlerindeki hislerini kullandığı tonlardan, Japon Köprüsü isimli çalışmasındaki acı ve öfkeyi ise fırça darbelerinden bile anlayabilirsiniz. Gözündeki kataraktın etkisiyle giderek kalınlaşan ve pürüzlü hale gelen resimler aynı zamanda onun iç dünyasını da yansıtıyor diyebiliriz. Empresyonist akımın kurucusu olan Fransız Ressam Claude Monet, güneşsin deniz üzerindeki yansımasını resmetmiş ve buna 'Empresyon' adını vermişti. Daha sonra bu resmi Paris'teki bir sanat galerisinde gören Fransız bir gazeteci, sergi için genel bir anlama gelen Empresyonist kelimesini kullandı ve böylece bu deyim, giderek yaygınlaşmaya başladı. Bugün bu tanım, sanatın en güçlü akımlarından birini tanımlamak için kullanılyor. Monet'nin eserleri Fransa'daki Marmottan Monet Müzesi'nde saklanıyor.


Alışılmışın dışındaki tarzı, müziği ve kişiliğiyle birçok kişinin idolü ve obsesyon haline dönüştürecek kadar hayranı olduğu Bowie'nin ismi 23 Mart'tan 28 Temmuz'a kadar Londra'daki Victoria & Albert Museum'da yankılanacak. Gucci ve Sennheiser sponsorluğundaki 'David Bowie Is' isimli sergide yaşayan efsane Bowie'nin 300'ü aşkın kişisel eşyası, kendi el yazısından şarkı sözleri, kostümleri, enstrümanları, müzik videoları ve oynadığı filmlerden kesitler sergilenecek. Moda dünyasının da ilham aldığı üstadın 1972'de Freddie Burnetti tarafından tasarlanan unutulmaz Ziggy Stardust tulumu ve Aladdin Sane turnesinde giydiği Kansai Yamamoto tasarımları da bu sergide ziyaretçilerle buluşacak. 1997'de giydiği ikonik Alexander McQueen tasarımı İngiliz bayraklı ceketi yakından görmenin Bowie hayranlarını fazlasıyla heyecanlandıracağına şüphe yok. Ben bile bu ünlü parçanın fotoğraflarına bakarken, o yıllarda dünyayı saran Union Jack akımından etkileniyorum. Sergi, David Bowie'nin sıradışı kariyerinin uluslararası arenadaki ilk retrospektif yorumu olarak nitelendiriliyor. Gelin biz de bu perspektiften Bowie'nin hayatına ve tarzına daha yakından bakalım. David Bowie olarak bildiğimiz sanatçı, doğduğu yıl olan 1947'den 1962 yılına kadar David Robert Jones olarak tanınıyordu. Kendisi o yıllarda Bromley Technical High School'da okuyan ve saçlarını gıda boyasıyla boyayan 15 yaşında bir 'teenage' di. Sahne adını David Bowie olarak belirleyip ilk müzik gurubu The Kon-rads'ı kurduğunda, kendisini dünya star'ı olmaya götürecek yoldaki ilk adımını atmış oldu. Bu arada The Kon-rads zamanlarında giydiği blazer'ı da sergide görebilirsiniz. 1969-1972 yılları David'in kendisini dünyayı da etkisi altına alan hippi akımına kaptırdığı yıllardı. Annesiyle Beckhenham Foxgrove Road'da yaşarken, nefret ettiği Soho Reklam Ajansı'ndaki işini bıraktı ve birden oyuncu olmaya karar verdi. West End Production'ın 'Oh What a Lovely War' ve 'Hair' gibi filmlerinde küçük roller aldığı dönemlerde bir yandan da Budizm'e ilgi duymaya başladı. Silly Boy Blue ve Karma Man gibi eserlerinde bu inancın etkilerini görebiliyoruz. 1970 senesinde Angie Barnett'la evlendiğinde dalgalı saçları, bol pantolonları ve desenli bluzleriyle çevresindekiler onu bir Budist'ten çok İsveçli aktris Greta Garbo'ya benzetiyordu. Bunun o zaman için pek bir önemi yoktu; çünkü hiçbir kalıba bağlı kalmayan Bowie, çoktan yeni bir akıma doğru yönelmeye başlamıştı. Evliliğinin ilk yıllarında hala çocukluğunun geçtiği yer olan Beckenham'de yaşayan Bowie, hayatındaki rutinden sıkıldığını ve ilginç bir şeyler yapmak istediğini keşfetti. Bu değişiklik isteği ilk önce ev yaşamına sonra da imajına yansıdı. Saçlarını bir dergide gördüğü Marie Helvin gibi kırmızıya boyattı, yüzüne Alice Cooper'dan esinlendiği yıldırım motifli makyajı yaptırdı ve Stanley Kubrick'in 'A Clockwork Orange' filminden tanıyacağınız tasarımcı Freddie Burretti imzalı Ziggy Stardust taytıyla görsel hafızalarda kolay kolay unutulmayacak bir yer edinmeyi başardı. Yıllar sonra ondan ilham alan Kate Moss, Vogue 2003 kapağında Stardust makyajıyla boy gösterecekti. Ziggy Stardust'ın Yarattığı etki Lady Gaga'yla günümüze kadar uzandı. Ziggy Stardust ile global bir fenomen haline dönüşen Bowie, hayatının hızını düşürüp yeni bir ruh haline büründü. Amerika'daki Diamond Dogs turunda The Temptations, The Spinners ve Marvin Gaye'i görmeye gitti. 30'larına yaklaştığında müziği dış görüntüsünden daha duygusal olmaya başlamıştı. Bu durumu hayatı için de geçerli kılmak istiyordu. Los Angeles'da yaşamaya başlayıp kokain kullanmaya ara verdiğinde, daha derli toplu giyinmeyi tercih ederek dış görünüşünde de değişikliğe gitti. Makyajdan ve çılgın saçlarından vazgeçmese de klasik takımlar ve maskülen kıyafetler giymeyi tercih ediyordu. Bu dönemde taşıdığı pudra mavisi Yves Saint Laurent takımıyla 'Thin White Duke' olarak yine ikon haline gelmeyi başardı. Sonrasında Amerika'yı terk edip, Berlin'in sanat sahnesinde boy gösteren Bowie, eşi Angie'den ayrıldı ve kendisini Brian Eno'nun müziğine, William Burroughs'un yazılarına ve Salvador Dali'nin resimlerine verdi. The Stooges üyesi Iggy Pop ile aynı eve çıktılar ve 2 yıl boyunca Berlin'in altını üstüne getirdiler. 80'lere gelindiğinde, Bowie tekrardan gösterişli giyindiği zamanlara geri döndü. Londra ve New York arasında mekik dokuduğu bu dönemde, her iki şehirde de canlı performansları oluyordu. Bowie kelimenin tam anlamıyla her yerdeydi. Onu bir gün 'Saturday Night Live 'da kabare kontratenoru ile şarkı söylerken, ertesi gün TVC15'de oyuncak fino kılığına girmişken görebilirdiniz. 80'lerin benzersiz atmosferindeki detaylar gibi, Bowie'nin de ne zaman, nereden ve nasıl çıkacağı hiç belli olmuyordu. Bu yıllarda Bowie, çoğu kişinin aklında en çok 80'lerin kabus filmi Labyrinth'te canlandırdığı Goblin King rolüyle yer etti. Album cover shoot for Aladdin Sane, 1973.


Vintage kıyafetler giymeyi ve evinizde vintage rüzgarlar estirecek eşyalar kullanmayı seviyor olabilirsiniz ama 'O dükkanların kokusuna dayanamıyorum.' dediğinizi duyar gibiyiz. Bazıları karmakarışık second hand shop'lardan tereyağından kıl çeker gibi aradığını bulurken bazıları girdiği dükkanlarda hiçbir şeye dokunmadan geri çıkar. Eğer sizinde bu konuda hassasiyetiniz birazcık da tembelliğiniz varsa elinizin altındaki 'internet' nimetinden yararlanabilirsiniz. Ne kadar bir kumaşın veya eşyanın dokunarak verdiği his başka da olsa online alışveriş yapan kişi sayısı gün geçtikçe artıyor. Genelde bir şeyler almak niyetiyle site site gezdiğinizde karşınıza çıkan çeşitten çok hiçbir şey almayı düşünmediğiniz öğlen aranızda Facebook newsfeed'inizde beğendiğiniz sayfaların satışa çıkardığı ürünlere vurulursunuz. Bu yüzden yeni gelen ürünleri kaçırmamak adına sadece web sitesine girdiğiniz markaların Facebook ve Twitter hesaplarını da takibe alın. Sonra beğendiğiniz gömleğin altında 'ayrıldı' yazısını görünce üzülmeyin. İlk kurulduğunda sadece internetten satış yapan Sentetik Sezar'ın artık Taksim'de bir dükkanı da mevcut. Sürekli ve etkili bir biçimde kullandıkları Facebook hesapları onlara emeklerinin karşılığını aldırıyor olsa gerek ki koydukları ürünlerin yanında kısa bir süre sonra 'satıldı' yazıyor. Test edip onayladığımız Sentetik Sezar'ın ürünleri hem seçilmiş hem de mis gibi geliyor. İkinci el konusunda hiçbir zaman temiz değilmiş gibi hissedenler için sadece sipariş verdiğiniz ürünün değil dükkanlarında sergiledikleri ürünlerinde önce yıkandığını belirtelim. Erkekler içinde ürün seçenkleri bulabileceğiniz Sentetik Sezar'ın fiyatları ise dükkan ve diğer online markalara göre çok uygun. Cihangir Mahallesi Kazancılar Yokuşu Pürtelaş Sokak 1/A, Taksim. 12.00-21.00 saatleri arasında açık. Konserve'de karşınıza çıkan ürünlerin hepsi ikinci el değil vintage klasmanında. Gerçek değeri olan ürünler bulabileceğiniz Konserve Vintage, elbise ve kıyafetlerin yanı sıra gözlük ve ayakkabılara da ağırlık veriyor. Fiyat-kalite oranına baktığınızda bu kaliteye fiyatlar ucuz bile kalıyor. Gerçek vintage avcılarına duyurulur! Lahana Vintage, sadece alışveriş yapabileceğiniz bir site değil aynı zamanda sahibeleri tarafından stil danışmanlığı da verilen bir oluşum. Kendi modasını kendi yaratmak isteyenlerin Lahana'nın web sitesine uğramasını tavsiye ederiz. Konsept, giyim, saç ve makyaj danışmanlığı da yapan Lahana'cılar ilham veren işlere imza atıyorlar. Kullanıcı dostu internet siteleri hem fiyat olarak hem de tasarım olarak sizi daha fazlasını almaya yöneltebilir. Dikkat!


I just needed to write this book. I like it a lot, I'm proud of it, and that counts for me. I think it's braver to do it like this. And, to an extent, you know what? The worst that can happen is that everyone says, 'Well, that was dreadful, she should have stuck to writing for kids' and I can take that. So, yeah, I'll put it out there, and if everyone says, 'Well, that's shockingly bad back to wizards with you', then obviously I won't be throwing a party. But I will live. I will live. Söz konusu Jan Moir olduğunda bu üsluba pek de şaşırmamak lazım. Çünkü Boyzone üyesi Stephen Gately'nin ölümünden sadece 6 gün sonra, Daily Mail'da yayınlanan makalesi ile oldukça tepki çekmiş ve ortalığı ayağa kaldırmıştı. Moir bu makalede, Gately'nin trajik ölümünü onun eşcinsel olmasına bağlıyordu. Öncelikli nedenim edebi açıdan karşılaştırılamayacak kadar üstün olmasına rağmen, popüler kültürdeki yansıması ve ticari faaliyetleri açısından Rowling'in Stephenie Meyer ve Twilight ile bir tutulacak olmasıydı. Eğer Harry Potter'dan hemen sonra yeni bir fantastik seri üretseydi, bunun ticari bir hamle olduğu eleştirileri ile karşılaşabilirdi. Rowling daha cesur davranarak iddialı bir konsepti olmayan, hayatın içinden, gerçekçi bir eser vermeye yöneldi. Bu konuda ne kadar başarılı olduğu tartışmaya açık olsa da, zor yolu seçtiğini hiçbirimiz inkar edemeyiz. Bir diğer neden ise yazacağı yeni eserin otomatik olarak Harry Potter'la karşılaştırılacak olmasıydı. Boş Koltuk gibi tamamen farklı bir konsepte sahip bir kitabın bile Harry Potter'la karşılaştırıldığını düşünürsek, yazacağı yeni bir fantastik kurgunun başına neler geleceğini şimdiden öngörebiliriz. Spoiler vermeden cevap vermek gerekirse, söylenebilecek çok şey yok. Çünkü kitabın tüm kurgusu, herkesin hayatında karşılaşabileceği sıradan olaylar üzerine şekillenerek, kartlarını karakterlerden yana oynamaya çalışıyor. Yani Boş Koltuk'ta olayların nasıl sonuçlanacağından ziyade karakterlerin nasıl düşüneceği ya da nasıl davranacağı üzerine düşünmeniz hedeflenmiş. İngiltere'nin orta ve alt sınıfından insanların hayatlarını temel alan çerçevesiyle Rowling, konuyu yine kendi hayal ürünü olan Pagford Kasabası çevresinde işliyor. Küçük bir kasaba olan Pagford'un sevilen simalarından Barry Fairbrother'ın ani ölümü, Belediye Meclisi'ndeki bir koltuğun boşa çıkmasına neden oluyor. Bu makamın tabir-i caizse istilaya açık hale gelmesiyle beraber merhumun çevresindeki insanların ihtirasları, hırsları, yalanları, hayalleri, iftiraları vb. şeyler de birer birer ortaya çıkmaya başlıyor. Uyuşturucu, ergenlik sorunları, tecavüz, aile içi şiddet vb. günlük hayatın gerçekleri sayılabilecek mevzular bu konsept dahilinde, Pagford sakinlerinin hayatları üzerinden işleniyor. Olan olaylara da ortalama 20 karakterin bakış açısından şahit oluyoruz. En fazla ilgilimi çeken karakterler Stuart Fats Wall ve sivilceli sosyopat kankası Andrew Price oldu. Krystal Weedon'da fazla tahmin edilebilir olmasına rağmen, acaba başına ne gelecek? diye meraklandığınız karakterlerden. Kitabın genel havasını Rowling'in can sıkacak kadar bariz bir siyasi göndermesi olmasa da günlük siyasetten ayırmak imkansız. Sınıf farkları, gelir dağılımı, adalet, suç gibi konularda kafanızda belirli bazı fikirler oluşmasına neden oluyor. Karakterlerin bu konuda insanı oturup düşünmeye sevk ettiğini pek söyleyemeyeceğim. Şahsen benim kafamda toplumsal bir eleştiri yapmaktan ziyade, sınıf atlamaya çalışanları içten içe hor gören ya da vasıfsız insanların kişisel hırslarından trajikomik sonuçlar elde etmeye çalışan bir yazar profili belirdi. Rowling'in bakış açısını olması gerekenden birazcık daha yerel odaklı buldum. Bence evrensel bir toplum eleştirisinden ziyade, İngiliz orta sınıfına hitap eden bir konsept var. Belki de bu nedenle beni beklediğim kadar etkilemedi. Kitabın kötü olduğunu kesinlikle söyleyemem. Rowling'in edebi kimliği satır aralarında tüm gücüyle kendini gösteriyor. Eğer bir sorun varsa, bu genel olarak hikayenin ve karakterlerin fazla merak uyandırmaması sanırım. Ben özellikle ilk 300 sayfa boyunca çok az karakterin başına ne geleceğini merak ettim. Eğer Rowling'in Harry Potter'dan ayrı olarak nasıl bir yazarlık performansı göstereceğini merak ediyorsanız, Boş Koltuk'u alıp okuyabilirsiniz. Ama yüksek beklentileriniz varsa, bunları bir kenara bırakın derim. Çünkü Boş Koltuk okuyucuda güçlü bir etki ya da unutulmaz bir tat bırakmıyor.


Karl Lagerfeld'in 2011/2012 Chanel Cruise Collection için çektiği The Tale of a Fairy'den sonra bir sonraki kısa filmini merakla bekliyordum. Bir rüya tadındaki filmin ardından Lagerfeld'in yönetmen koltuğuna da ne kadar yakıştığını görmüştük. Lagerfeld'in yeni eseri Once Upon a Time'ın çekiliş amacı Chanel'in ilk butiğinin 100. yıl dönümü olması. Filmde Keira Knightley Coco Chanel'i canlandırıyor. Keira Knightley'yi Coco Mademouiselle parfümünün reklam yüzü olarak görenler bu kez genç oyuncuyu Coco Chanel olarak görünce şaşırmamıştır. 1913 yılında Fransa'da minik bir sahil kasabası olan Deauville'de açılan ilk butiğin hikayesi Paris'te Deauville havası verilmiş retro bir sette anlatılıyor. Filmde Keira Knightley'e teyzesi rolünde Clotilde Hesme ve birçok sürpriz sima eşlik ediyor.


Fotoğrafları, yemekleri ve çiçekleriyle Kinfolk uzun zamandır radarımdaydı. Kinfolk Flower Potluck Istanbul isimli bir event'ten haberdar olmak beynimde ve ruhumda kısa süreli bir karıncalanmaya neden olmuştu. Çiçek aranjmanı ardından yenilecek yemekler ve en az yemekler kadar lezzetli sohbetleri düşününce www. eventbrite. com'dan biletimi alarak heyecanla 27 Nisan'ın gelmesini bekledim. Elimde sepet dolusu yola getirilmeyi bekleyen çiçeklerimle Kumbaracı Yokuşu'ndan inerken hiç beklemediğim kadar iyi bir mimarisi olan binanın kapısında buldum kendimi. Sokaktaki herkes elimdeki çiçeklerden nereye gittiğimin farkında olarak o kapıyı işaret ediyordu bana. İşte bu kapı beni Frumatik'in mabedine ulaştırdı. Çoğunlukla kimse birbirini tanımıyordu veya sadece birlikte geldiği kişiyi tanıyordu. Masanın üzerinde duran ev yapımı sangria adeta ortamdakileri kaynaştırma görevi görüyordu. Herkes içkilerini içip, terasta çektiği 'Instagram'lık fotoğraflarını paylaştıktan sonra üzeri her nevi çiçekle kaplı kocaman masanın etrafında yerlerimizi aldık. Vesarire'den Ayça ve Yunus'un yönlendirmeleriyle çiçeğe nasıl dokunmasını ve bakmasını bilenler ve henüz yeni tanışmanın verdiği çekingenlikle onları incitmekten korkar olanlar olarak ikiye ayrıldık. Ben onları nasıl tutacağını bilmeyen nerede başlayacağını kestiremeyen taraftaydım. Açıkçası event'in başından beri çiçeklerden çok yemeklerdi düşündüğüm. Önlüğümü takıp sepetimin içini doldurduğum ovasis'e okaliptüsler ve şimşirlerden bir zemin yaptıktan sonra erengül ağırlıklı bir aranjman yapmayı başardım. O anda düşündüğüm tek şey onları en güzel haliyle ve en doğru uyum içinde yerleştirebilmekti. O zaman anladım ki çiçek işiyle uğraşmak belkide dünyanın en kafa rahatlatıcı işlerinden, hatta kimileri için terapi olabilecek uğraşlarından biriymiş. Her zamanki sabırsızlığımla en önce bitirenler arasında yerimi alıp boşalan sangria bardağımı taze limonatalı olanıyla değiştirdim. Çiçek işi sabır, emek ama en çok da zevk istiyor. Bazen bir insanın dış görüntüsüne bakarak yaptığı işlere baktığınızda aslında önemli ip uçları görebiliyorsunuz. Ayça ve Yunus'un yüzünde de çiçeğe duyulan bunca aşk, tutku ve heyecan varken neler ortaya çıkarabilecekleri sizi şaşırtmıyor. Herkes çiçeğini bitirdikten sonra sıra kesilmiş dal parçaları ve koparılmış yapraklarla dolu masayı temizlemekteydi. Onlarca elin yardımıyla yere düşen çiçek artıklarına aldırmadan Food Project, Eda ve Zeynep'in ellerinden çıkma çeşit çeşit yemeği sofraya taşımaya koyulduk. Herşey paylaşmak üzerine, taze, sağlıklı ve belli ki aşkla yapılmış. Karaköy'de yeni açılan Komodor'un nefis pizzaları ve Kekliktepe'nin zeytinyağları da masaya eklenince artık her şey tamamdı. Kimisi yemeğin üzerine şarap, kimisi KronotRop'un meşhur kahvesini tercih etti. Kocaman bir masa etrafında hem bir şeyler üretmenin hazzı, hem yeni insanlar tanımanın heyecanı hem de yeni tatlar ve ilhamlar almanın mutluluğuyla girdiğim kapıdan çıkarken Zeynep'e bu harika gün için teşekkür ederek oradan ayrıldım. Bundan sonrası ise benim için bir sonraki event'i zevkli bir bekleyiş olacak.


Bonsai, Çin kültüründe sadece bir bitki değil aynı zamanda sanattır. Bazı kültürlerde ise ne sanat ne bitki, sadece uyuşturucudur. Türk kültürüne ilk kez Karate Kid ile giren bonsai, her evde rastlayacağınız bir menekşe bitkisi gibi değildir. Son yıllarda iyi dekore edilmiş evlerde bir statü simgesi haline gelen bonsai bitkisi bizlerde maddi, Uzak doğu kültüründe ise manevi bir semboldür. Bonsai, sanat olarak ilk kez 1000 yıl önce Çin Hanedanlığı'nda ortaya çıkmıştır. Çin'de pun-sai adıyla bilinen bonsai, ağaçları sığ saksılarda, belirli tekniklerle budayarak, ağaçların belirli bir şekilde minyatür kalmalarını sağlamaktır. Bonsai, her ne kadar Çin kültürüne özgü olsa da kural koymayı seven Japonlar, Çinlilerin bonsai'lerine de el atmışlardır. Bu kuralların amacı; hangi uygulamaların bonsai üzerinde işe yarayıp yaramadığını belirlemektir. Güzel bir bonsai, onu yaratanın doğal yeteneğine, ilham bulduğu detaylara, ve kurallara genel olarak uymasına bağlıdır. Bu kurallara uyulduğu takdirde nazik, minyatür bonsai'niz torunlarınızın çocuklarını görecek kadar yaşayabilir. Öncelikle bonsai'nizin uzunluğu gövde çapının 6 katı olmalıdır. Gövde, ona bakan kişiye doğru hafif eğimli durmalıdır. Bitkinin kökleri, gövdeden dairesel olarak ayrılmalıdır. Bonsai'nin şekli kalın başlayıp, yükseldikçe incelmelidir. Ağaçta sadece bir tane doruk olmalıdır. Dalların çapları gövdeyle orantılı olmalı ve birbirlerine paralel görünmemelidirler. Ağaca yaşlı görüntüsü vermek için alt dallar aşağıya doğru eğimli olmalı ve ikiz gövdeli ağaçlarda, gövdeler arasında dal bulunmamalıdır. Ağacın saksıdaki yeri bile Japonlar tarafından kurala tabi tutulmuştur. Ağaç, saksının orta noktasının gerisinde ve bir miktar sağda ya da solda olmalıdır. Saksıların rengi çiçeklerle uyumlu olacak şekilde seçilmelidir. Bize kalsa pet şişeyi keser veya yoğurt kabının içine çiçeği koyarız; ama Uzak doğu kültüründe çiçeklerin kendileri kadar kapları da büyük ölçüde önem taşıyor. Saksının derinliğinin mutlaka ağaç ile doğru orantılı olması gerekiyor. Bonsai'nin olayı, bitkinin kendisi değil ağaçla saksı arasındaki görsel uyumdur. Hatta Çince bon saksı, sai ise bitki ya da bitki yetiştirme anlamına gelir. Toprak, katmansız ve iyi karışmış olmalı. Gübre yönünden zengin ve nemli olanı bonsainin yetişmesine daha uygun. Bonsai, günlük çiçekleri sulama ritüeline dahil edilmemeli, kuruduğu gözlemlendikçe sulanmalıdır. Uzak doğu kültüründe bonsai'lerin babadan oğula geçmeleri, Osmanlı usülü taht sistemine benzer. Size ailenizden yadigar kalan bonsai'yi sulamayı unuttuysanız vay halinize.


Onu ister pornografik fotoğrafçı olarak tanımlayın ya da isterseniz işlerini fazla 'erotik' bulun yine de beğendiğiniz bir reklam veya kitsch bir moda çekiminin onun kadrajından çıkmış olması ihtimali çok yüksek. Terry Richardson son 10 yılda moda ve reklam çekimlerinde gösterdiği cesaretle birçok firmaya ve kişiye ilham kaynağı oldu. Asla soyunmaz dediğiniz ünlüleri bile incelikle soyabilme becerisi takdire şayan olan fotoğraf sanatçısı hala daha bazı insanlar tarafından teşhircilikle ve sapkınlıkla suçlanmaya devam ediyor. Çoğu zaman çalışmalarında sanatsal bir yan olmadığı iddia edilse de görüldüğü gibi; söz konusu özellikle moda olduğunda reklamın iyisi kötüsü olmuyor. Fotoğraf çekmeye başladığı 90 lı yıllarda tabuları aşmanın daha zor olduğunu düşünürsek; 2000 li yıllarla birlikte Terry Richardson'ın önünün bu kadar açılmasına pek de şaşırmamak lazım. Babası Bob Richardson gibi fotoğrafçı olan Terry Richardson; küçük yaşlardayken ebeveynlerinin boşanmasıyla birlikte psikolojik sorunlar yaşamış. Bir dönemi oldukça asosyal ve içine kapanık halde geçiren Richardson, The Invisible Government isimli müzik grubunda bas gitar çalmaya başlayarak melankoli havasından sıyrılmış. Profesyonel fotoğrafçılık kariyeri ise 1991 yılında Vibe dergisine yaptığı çekimle başlıyor. O dönem için oldukça garipsenen ve pek de hoş karşılanmayan tarzının bugün tam anlamıyla kabul görerek başarıya ulaştığına şahit oluyoruz. Pornoyu sevmediğini ve kendisini cinsellikten soğuttuğunu söylerken, cinsel ilişki sırasındaki fotoğraflarını kullanmak da çok sık yaptığı bir şey. Çekimlerini gerçekleştirirken kullanmayı en çok tercih ettiği fotoğraf makinesi Yashica T4, kullandığı mekan ise genelde sokaklar oluyor. Kariyerine dönüp baktığımızda seks partilerinin yarattığı skandalların yanı sıra 2010 yılında çektiği Pirelli takvimi, Tom Ford'un erkek koleksiyonu için çektiği reklam kampanyası (muhtemelen bundan 50 yıl sonra da konuşulmaya devam edecek), ünlü spor dergisi Sports Illustrated için Kate Upton ile yaptığı çekim ve Lady Gaga'nın hayatını yazdığı kitapta kullanılmak üzere ünlü sanatçıyı fotoğraflaması gibi önemli projeler yer alıyor. Terry Richardson' ın yaptığı işlerin şahsına münhasır karakteriyle bundan onlarca yıl sonra bile hatırlanacağına şüphemiz yok.


Özellikle son birkaç yıldır hayatımıza moda ve eskiler hakkında konuşurken daha sık kullanmaya başladığımız birtakım kelimeler girdi: Antika, İkinci El Retro ve Vintage. Antika ve ikinci elin ne olduğunu kime sorsanız az-çok bilir fakat özellikle retro ve vintage kelimeleri çoğu zaman birbirine karıştırılabiliyor ve aradaki farklılıklar yok sayılabiliyor. Özellikle eski ürün ve kıyafet satan yerlerden alışveriş yapıyorsanız bu terimlerin anlamına kesinlikle aşina olmanız gerekiyor. Aksi takdirde kendinizi sıradan ikinci el bir eşyaya antika bedeli ödemiş halde bulabilirsiniz. Şunu akıldan çıkartmamak gerekir ki; eşyaların yaşı, kullanılabilirlik durumu, kalitesi ve az bulunurluğu değerlerinin belirlenmesinde rol oynayan en önemli kıstaslardır. İnternetten veya bir dükkandan alışveriş yaparken satılmaya çalışılan malın vaadedildiği özelliklere sahip olamayabileceğini her zaman aklımızın bir köşesinde bulundurmalıyız. Bizden size ufak bir ipucu: Genelde çiçek desenli ürünlerin vintage, geometrik desenli ürünlerin retro olma ihtimali oldukça yüksek. Antika, belki de Türk insanının eskiye dair en sık duyduğu sıfatlardan biri. Özellikle babaanne ve anneannelere göre onların her şeyi antikadır ve bir hikayesi vardır. Yerdeki kilimin koyun yününden yapılma sıradan bir halı olduğunu kabul etmek yerine genelde eski olan hemen hemen her şey onların nazarında antikadır. Eskiden sadece Yunan ve Roma'dan kalan eşyalar için kullanılan bu sıfat artık 100 yaşını aşmış ve yapıldığı döneme ait izler taşıyan değerli objeler için de kullanılıyor. Döneme baktığınız zaman antika eşyaların çoğunlukla ağaçtan yapıldığını da görebilirsiniz. Elinizde değerini merak ettiğiniz saat, tablo ve mobilya gibi objelerin ne kadar edeceğini öğrenmek için Türkiye'nin ilk antika ekspertiz sitesi 'Bu Kaç Para Eder?' e bakabilirsiniz. Eski olan ve sizden önce en az bir sahibi olan her şeye ikinci el diyebilirsiniz fakat her ikinci el asla antika veya vintage değildir. Eski ve ikinci el elbise veya eşyalar için vintage tanımını kullanmak doğru değildir. Çöp diyebileceğiniz belki de para bile etmeyecek kadar değersiz herhangi bir eşya ikinci el olabileceği gibi geçen sezon binlerce lira verip aldığınız bir çanta da elinizden çıkarmak istediğinizde ikinci el olarak sayılabilir. Antika ve vintage değeri olmayan eşyaları sadece ikinci el olarak nitelendirebiliriz. İkinci el eşyaların genellikle manevi değeri olur ve artık üretilmeyen bir objeye ulaşmanızı sağlar. Unutmadan ikinci el ucuzdur. Retro, ağırlıklı olarak 60'lı ve 70'li yılların izlerini taşır. En eğlenceli, tarz ve karakterli işlerin altından çıkan retro bir elbise, mobilya veya obje ile hayat bulabileceği gibi bir reklam filmi ve bir şarkı olarak da karşınıza çıkabilir. Eskinin yeniden uyarlanması anlamına gelen yani bir nevi imitasyon da diyebileceğimiz retro'dan son zamanlarda tasarımcılar ilham almaya doymuyor! Fransızca kökenli vintage kelimesini sürekli duymaktan emin olun biz bile sıkıldık. Kötü kokulu vintage dükkanı olduklarını iddia eden yerlerde Osmanbey'de üretilip etiketi kesilmiş kaç elbiseye vintage bedeli biçilip satılmaya çalışıldığına siz de şahit olmuşsunuzdur. İkinci el ile sürekli karıştırılan vintage'in hasını ve kalitelisini Çukurcuma'da gezerken bulmak çok kolay olmuyor. 1920'lerden başlayarak günümüzden en az 20 yıl öncesini temsil eden kıyafetlerin bugün giyilebilmesi için gerçekten çok iyi şartlarda saklanması gerekiyor. 100 yılı aştıktan sonra ise artık vintage değil antika sayılıyor. Bir ürünün vintage kabul edilebilmesi için mutlaka ait olduğu dönemde üretilmiş olması gerekiyor. Sürekli karıştırılan retro ve vintage arasındaki en belirgin fark retro'da böyle bir şartın olmayışı, hatta çoğunlukla retro'nun yeniden üretilmiş olmasıdır. Bütün bu tanımları vintage olduğu iddia edilen yüksek fiyatlı elbiselere, antika olduğu iddia edilen sıradan saatlere ama aslında sadece ikinci el olmaktan öteye gidemeyen her şeye uzanırken aklınızdan çıkarmayın. Gerçek antika ve vintage eşya satan dükkanlardan 50 tl'ye alışveriş yapamayacağınızı da her elbiseden 'vintage' olarak bahseden satıcılara hatırlatmakta fayda var.


Ne alakası var demeyin, çok var. Parliament Sinema Kulübü'nde Tim Burton'ın Batman'ini her izleyişimizde ne kadar zevk aldıysak, en az onun kadar zevk almamızı ve heyecanlanmamızı sağlayacak bir yapım var artık karşımızda: The Last Of Us. Gustavo Santaolalla'nın bestelediği müzikler de öyle etkileyici ki; her biri oyunun sadece bir konsol oyunu olduğunu unutmanızı sağlayan anlarda, hikayenin dramatik ve sinematografik unsurunu kökleyen bir işleve bürünüyor. Örneğin oyunun fantastik tema müziğini dinlemek isterseniz şuraya tıklamanız yeterli. İnanın, sizi sıradan bir oyun müziğinden çok daha fazlası bekliyor. Bu yazıda işin teknik yanlarından uzun uzun bahsederek sizi sıkmayacağım; yok yapımcısı Naughty Dog'tur, işte kullanılan kaplamaların özellikleri şöyledir, fizik motoru böyle çalışır gibi gibi... Benim odaklanmak istediğim şey yalnızca hikaye. Çünkü uzun zamandır -kendi adıma konuşmak gerekirse Half Life 2'den beri- post-apokaliptik hezeyanımı bastırmak hususunda bu derece muktedir olmuş bir yapımla karşılaşmamıştım. The Last Of Us'ın Fallout: NV, Infamous, Metro 2033, The Walking Dead, Left 4 Dead gibi iddialı rakiplerinin karşısında öne çıkmasını sağlayan faktör benim açımdan grafikler, oynanış biçimi ya da buna benzer şeyler olmadı. Bence asıl etkileyici olan; diyalogların doğallığı, karakterlerin gerçekçiliği ve baş rollerdeki Joel, Tess ve Ellie'nin duygusal derinliği gibi hususlardı. Tıpkı bir film gibi onlarla geçirdiğim süre arttıkça aramızdaki bağ kuvvetlendi. Geçmişi önceden yazılmış plastik karakterler olmaktan ziyade oynadıkça gelişen, ilerleyen, güçlenen karakterler haline geldiler. Ve tabii pastadaki asıl pay, bugüne kadar oynadığım tüm oyunlar içinde en etkileyici giriş bölümü sıralamasına bir numaradan yerleşen efsanevi açılış bölümü oldu. Bir oyun Uncanny Valley sınırlarında dolaşıp, aynı zamanda daha ne kadar etkileyici olabilir bilmiyorum. Detaylı spoiler verip oyundan alacağınız zevki azaltmak gibi bir niyetim yok. Sadece The Last Of Us'ı oynadıktan sonra hissedeceğiniz duygulardan birkaç örnek vererek bu yazıyı sonlandırmak istiyorum. Öyle bir acı ki bu; insanoğlunun bugüne kadar icad ettiği, yapay ya da doğal olarak zemin hazırladığı ve tattığı tüm hislerden daha korkunç ve zalim. Başkasının ölümüne tanık olduğunda çoğunlukla kendi başına gelmesinden korktuğu ölüm halini simüle eden türümüz için, kendi devamlılığından bile daha önemli olan tek kayıp. The Last of Us bir oyundan beklemeyeceğiniz kadar vurucu bir şekilde yaşatıyor size bu hissi.. Ve bunu hissetmek, empati duymak ya da etkilenmek için sizin de çocuk sahibi olmanıza gerek yok. İliklerinize kadar acıyı yaşıyor ve yüreğinizde hissediyorsunuz. Yarın öbür gün etrafınızı zombiler sarsa, güvendiğiniz medeni şehirler yok olsa, elektrik enerjisinin konforu, temiz su kaynakları ve her an ulaşılabilir durumda olan gıda seçenekleri tükense, başınıza neler gelebileceğini az-çok hissediyorsunuz. Bir oyun bile olsa, hikayenin atmosferi sizi ne olursa olsun hayatta kalmak güdüsüyle dolduruyor. Mecbur kaldığınızda neler yapabileceğinizi test ediyorsunuz.


29 Mayıs'da Kinfolk vesilesiyle toplandığımız workshop'ın ikinci ayağı Sinek Sekiz ile defter yapma atölyesinde buluştuk. Hemen arkasından büyüyen Gezi olayları ve sonrasında çoğumuzdaki genel tatil rehaveti bu yazının ötelenmesinin malum sebeplerinden. Bu sefer Zeynep'in ve Eda'nın marifetli parmaklarına Ece'nin birbirinden lezzetli ve ferahlatıcı çayları da eşlik etti. Tam bir çay tutkunu olan Ece, çay aşkına ülke ülke gezmiş ve yüzlerce çayın tadına bakarak sonunda kendi çayını yapacak kadar ileriye gitmiş. Çayla ilgili her şeyi bulabileceğiniz web sitesine mutlaka bakın ve Ece'nin çayından içme fırsatı bulursanız kaçırmayın. Sinek Sekiz'in Kadıköy'deki mabedine Oldmagnetdan hatırlayacağınız Ömer'le gittik. Flower Potluck atölyesinin aksine Ömer Fotoğraf ekibindeki erkekler hariç atölyedeki iki erkek konuktan biriydi. Ömer'le Kadıköy'ün eski apartmanlarından birinin merdivenlerinden yukarı doğru nefes nefese tırmanırken bu kadar zevkli döşenmiş bir daireye adım atacağımızı tahmin etmiyorduk. Yüksek tavanları ve büyük kapılarıyla Sinek Sekiz'in ofisi oldukça tarihi bir havaya sahipti. Masada bizi karşılayan küçük hediyelerin olduğu yerlerimizi alıp Sinek Sekiz'den İrem'in kağıt ve ciltleme üzerine verdiği ip uçlarını dinlemeye başladık. Bunca uğraşın ardından bu defter de alıp da kullanmaya kıyamadığım defterlerin arasına girmeyi başardı. Özellikle el yapımı ve dikişli defterlerin bu kadar güzel olmaları meğer zahmetli olmalarındanmış. Eğer kendi defterinizi kendiniz dikmek veya hazır dikilmişini almak istiyorsanız detaylı bilgi için: Sinek Sekiz'e uğrayın. Fotoğraflar için Zeynep Kayahan, Eda İldam ve Düğme Filme teşekkürler.


Arabaların güzellik ve zerafetleriyle yarıştığı Concours d'Elegance 22-23 Haziran tarihlerinde Beykoz Küçüksu Kasrı'nda yapıldı. Birbirinden antika ve efsane arabaların açık alanda boğaz manzarasına karşı sergilendiği yarışma 17. yüzyıl Fransız aristokrasisine kadar uzanan bir geçmişe sahip. Dünyanın çeşitli ülkelerinde yapılan Concours d'Elegance'lardan ilk akla gelenler; Villa d'Este, Pebble Beach Concours d'Elegance, Amelia Island Concours d'Elegance ve Manhattan'daki Louis Vuitton Classic. Bu yıl ilk kez İstanbul ayağı gerçekleşen organizasyon, her yıl yapılan bir gelenek haline dönüşeceğe benziyor. Koleksiyonerlerin otomobilleriyle katıldıkları yarışmada İstanbul'da hatırı sayılır ölçüde antika araba meraklısı olduğunu da görmüş olduk. Yurt dışından ve Türkiye'den katılan arabalar, ön elemenin ardından yerli ve yabancı otoritelerden kurulmuş bir jüri heyeti tarafından değerlendirildi. Dış görünüm, iç tasarım, orjinallik ve aracın tarihçesi gibi kriterler baz alınarak değerlendirilen arabalar, 1945 ve öncesi için Antiques, 1946-1960 arası için Classics, 1961-1970 arası için Collectables, 1971 ve üzeri için Exotics ve her sene farklı bir üreticiden seçilecek olan Featured Brand kategorilerine göre ayrıldı. Bu yılın ilk Featured Brand'i ise Türk otomobil tarihinde önemli bir yeri olan ilk seri üretim yerli otomobil markası Anadol oldu. Best Of Show Ödülü'nü AR COLLECTION 1955 MERCEDES 300 SL kazandı. People's Choice Ödülü'nü HASAN BASRİ TEMİZKAN 1963 MERCEDES-BENZ 190 SL kazandı. EDOX Özel Ödülü'nü AYDIN HAREZİ 1941 MERCEDES BENZ CABRIOLET kazandı. Egzotik Ödülleri kategorisinde NİCHOLAS J. PAPAZOĞLU 1980 FERRARİ 308 GTS birinci oldu. En İyi Antik Ödülü'nü RAHMİ KOÇ MÜZESİ-1933 BUICK 66C CONVERTIBLE kazandı. Kaçıranlar bir daha ki sene için http://www. istanbulconcoursdelegance. com'u bir kenara not edin.


Müzenin bulunduğu Langhiarono -nam-ı diğer proscuitto'nun baş kenti- ılıman iklimi, üzüm bağları ve Castello di Torrechiara isimli kalesiyle huzurlu bir vaha. Kale, içerisindeki büyüleyici mutfakları ve freskleriyle hem gastronomi hem de sanat meraklıları için Langhirano'da gidilmesi gereken bir başka durak. Müze, 1929 yılından kalma rustik mimarisinin izlerini restore edildiği halde taşıyan Foro Boario pazarının bir bölümünde yer alıyor. Müzenin içerisinde ödüllü parma'ların sergilendiği ve etin üretim aşamalarının detaylarıyla anlatıldığı bir bölüm var. Domuz kasapçılığının eski usul üretim yöntemlerini görerek modern teknolojiye kadar olan evrimini değerlendirme fırsatı bulabilirsiniz. Fotoğraflar, tarihi belgeler, makineler ve görsel-işitsel ekipmanlardan oluşan müze sekiz farklı bölüme ayrılmış. Bu nesneler bölgede belirli ürünler için kullanılan domuz ırkları, tuzun tarihi ve siyasi rolü, domuz kasaplığı ve geleneksel Parma salamının değişik türlerini tanımlamak için kullanılıyor. Ayrıca müze, Prosciutto di Parma'nın konsorsiyumu ve kalite koruma politikasıyla ilgili de önemli bilgiler veriyor. Tarih ve üretim aşamalarının ardından müze, size bir iyilik yapıyor ve canınızın istediği kadar tadabileceğiniz prosciutto ve yerel ürünlerin bulunduğu bir odada geziyi bitiriyor. Gezinizi planlarken müzenin sadece Mart'ın 1. gününden Aralık ayının 8. gününe kadar açık olduğunu unutmayın. Aralık ayından Şubat ayına kadar kapalı olan müze pazartesiden cumaya 10.00-18.00 saatleri arasında açık. Kalabalık gruplar için önceden randevu alınması gerekiyor. Müzeyi ziyaret etmenin ücreti 4 euro.


Şebnem, aklına estiği gibi yaşayan, şehir hayatından, mimariden, sanattan ve ışıktan ilham alan, çok gezen ve yol almayı seven bir takı tasarımcısı. Asıl ihtisas alanı aydınlatma tasarımı üzerine. Tasarımlarında genellikle geri dönüştürülmüş elektronik malzemeler, çimento kil gibi alternatifler kullanmayı tercih ediyor. İlham kaynağı bazen mimari bir detay olabilirken bazen şehirdeki küçücük bir an olabiliyor. İşlerindeki sadeliği İskandinav zarafetinden etkilenerek yakalayan Şebnem'in, Stockholm'den yola çıktığı tasarımlarındaki mizah ve renkler, İstanbul'un büyülü ve bir o kadar karmaşık şehir hayatıyla örtüşüyor. Karşımızda şehirlerden ilham alan, şehirli ama daha çok doğa kafasında bir kadın var. Betona dair algımız çok ilginç aslında. İstanbullu olarak beton kent diye bahsediyoruz şehrimizden ve bu kötülemek için kullandığımız bir yakıştırma. Ama aslına bakarsan yaptığım işin ilham kaynağı da beton yapılar. Ters-Yüz Louis Kahn serisi tamamen Louis Kahn yapılarındaki formlardan yola çıkıyor. O formlardaki estetik, güzellik, o malzemenin de desteklediği sadelik ve denge beni gerçekten çok etkiliyor. Benim de yaptığım işlerde ön plana çıkan şey aslında objelerin formları. Bu nedenle beton gibi renk açısından da nötr bir malzeme üzerinde yoğunlaştım ki form ve malzemeler arasındaki ilişki bu sayede kendisini gösterebilsin. Ayrıca betonun malzeme olarak çoğu zaman hoşa gitmeyen olmasına karşın, Urban Bake ile bir süslenme aracı haline gelmesi ve daha iyi, daha şık gözükmek için kulağa boyna takılması bana çok etkileyici geliyor. Bu çelişki hoşuma gidiyor. İnsanların üzerinde görmek dersen; işte o kısım keyif! Ben doğrudan satış anında takıyı alan kişilerle ilişkide olmadığımdan ancak bir sergide bazen bir kafede birilerinin kulağında boynunda tasarımlarıma rastlıyorum ve çok mutlu oluyorum Senin içinden gelen severek özenerek yaptığın bir objenin birinin günlük hayatına dahil olması çok keyif verici. Açık olmak önemli bir konu. Aslında Urban Bake'in hikayesi de tam olarak açık olmam ve hayatımda anları- insanları- görselleri vb. birçok veriyi biriktirmemle ilintili. Urban Bake'in hikayesini de anlattım sana. İsveç'te betondan organik formlu sokak mobilyaları yapan bir mimarla tanıştığımda ilk kıvılcımını veren Urban Bake, aradan iki yıl geçtikten sonra kafamda biriken birçok hikayenin an gelip de çarpışması ile oluştu. O beton zamanla hafiflemenin yolunu buldu. Yemeyi ve gezmeyi çok seviyorum. Şu sıralar bir süredir üyesi de olduğum 'Slow Food' hareketiyle baya yakından ilgiliyim. İlk bulduğum fırsatta yeni yerler, yeni kentler keşfediyorum. . Bazen- ki bu ay öyle bir ay- İstanbul'da olduğum tek bir hafta sonum bile olmuyor. Sürekli hareket halinde olmayı seviyorum. Yeni yerler, yeni insanlar yenilenmek demek benim için. Yeni hikayeler, yeni görseller ile eve dönmek demek ki bu da anlatacak konular, hayata geçirilecek yeni tasarılar anlamına geliyor. Tek kelimelik cümlelik şeyleri sevmem ben pek. Bir de değişirim hep, mottom da değişir. Ama zaten mottom da herhalde değişim, dönüşüm iyidir olacaktır. Doğa her şey, yaşam, varoluş, aklıma gelen her şeyin kaynağı. Onun varlığını ve önemlini algılayabilmek belli bir olgunluk gerektiriyor; ya da belki de kaybetme paniği. Stockholm'de yaşadıktan sonra çok daha fark ederek bakıyorum doğaya. Güneşsiz geçen 6 ay insana çok şey anlatıyor; kaybetmek ve sonra tekrar görmek bazı şeyleri sorgulamama neden oldu. Bizdeki doğa bilinci de Gezi Parkı olaylarından sonra arttı ve bu durumdan çok mutluyum. Daha bir parklara çıkar olduk, parklarda piknikler takas pazarları yapıyoruz; birbirimize gülümsüyoruz merhabalaşıyoruz; bu çok keyifli geliyor bana. Artık şehir içinde olmaktan hepimiz çok yorulduk ve toprağa basmak istiyoruz ya işte bu güzel. Biz ölümlü kentliler bir şeyleri fark ediyor gibiyiz. Aşk. İçinde mutlu, huzurlu hissettiğim yer. Stockholm deyince ister istemez içimden bir ses Less Is More diyor. Azın ne kadar çok olduğunu tam olarak hissettiğin bir yer orası. Soğuk. Hava soğuk, insanlar soğuk. Öyle bir anda kanın kaynayıp da ne insanları ne de kenti sevebilirsin. O soğuğun yarattığı mesafe sana zaman verir keşfetmen için. Bir anda kendini içinde bulmaktansa zamanla keşfedip çok daha derinden algılayıp seversin kenti. İlk gördüğünde sevmezsin öyle şehri aslında. Sadece 'güzel' dersin. Günlük hayatın özeti gibi bir de öyle bir tasarım anlayışları ve bunu hayata dahil edişleri var ki, işte o bence yaşamadan anlaşılmaz. Urban Bake fikri Stockholm'den çıktı ama burada beslendi. İmkan, fırsat ya da şans veya sürpriz belki İstanbul. Ne olursa olsun vazgeçilmeyen, kalpten gelen bir şey İstanbul. Bağlılık işte. En çok Instagram'ı kullanıyorum o da yeni yeni. Twitter'ım sadece var ama aktif olarak kullanmıyorum. Görsel hafızalı platformları tercih ediyorum. Facebook da daha çok iş için kullanmayı tercih ettiğim bir yer. Ama beni bana anlatan asıl olay Tumblr. Sevdiğim, ilham aldığım videoları, fotoğrafları, işleri depoladığım ve kendim için oluşturduğum bir arşiv orası. Şu an İKSV Tasarım Mağazası, Galatasaray'daki B U K A, Nişantaşı'ndaki Container, Serdar-ı Ekrem'deki Lunapark, Kaş'ta Mencilis Art Silver.. Yurt dışında New york-Brooklyn'de Grippo ve Berlyn 65 adlı iki keyifli butikte var. Önümüzdeki günlerde Stockholm'de bir yer daha eklenecek listeye. Ee tabii bir de asıl ben sipariş üzerine çalıştığımdan info@urban-bake. com ve kendi online dükkanım Urbanbake var. İlk aklıma gelen cevabı vereceğim: Spencer Finch. Özeldir yeri bende.


Romain Alary ve Antoine Levi tarafından hayata geçirilen Karanlık Oda Film Projesi, deneysel ve görsel bir proje olarak anılan Stenop. es. 'nın bir parçası. Fotoğrafları iğne deliği kamera tekniği ile çeken ikilinin proje teması, dış dünyayı iç mekan ve apartman duvarları üzerine uyarlamak. Orijinalinde Camera Obscura olarak bilinen tekniğin anlamı Latince camera=oda ve obscura= karanlık, yani karanlık oda anlamına geliyor. Fotoğrafçılık tarihinin büyük buluşlarından biri olan bu teknikte karanlık bir ortama açılan küçük bir delikten içeri giren ışık, dışarıda bulunan ışıklı nesnenin üzerine ters olarak yansıyor. Romain ve Antoine'nin projesinin diğer projelerden farkı, tüm odanın karanlık odaya dönüştürülmüş olması. Ters çevrilmiş projeksiyon üzerinden binanın görüntüsü eski bir kanvas üzerine yansıtılıyor ve böylece dış dünya içeri taşınmış oluyor. 1 Pencerenizi çok koyu renkli bir perde ile kaplayın. Kadife veya kalın bir kumaş iyi bir tercih olabilir. 2 Kumaşa ufak bir delik açın. 3 Dışarıdaki manzara direkt ve ters bir şekilde karşıdaki duvara yansıyacak. 4 Şimdi arkana yaslan ve yolculuğun tadını çıkar. Aynı şeyi siyah bir kutu kullanarakta yapabilirsiniz ama kesinlikle aynı etkiyi vermiyor.