Bir hayalim var benim. Gün gelecek, bu ulus ayağa kalkacak. Bir hayalim var benim. Gün gelecek, bir zamanlar köle olanların evlatlarıyla yine bir zamanlar köle sahiplerinin evlatları, Georgia'nın kızıl tepelerinde, birlikte kardeşlik sofrasına oturabilecekler. Gün gelecek, dört büyük çocuğum, derilerinin rengine göre değil, karakterlerinin yapısına göre değerlendirilecekleri bir ülkede yaşayacaklar. Bizim umudumuzdur bu... Bu umutla güneye gideceğiz. Bu inançla umutsuzluk dağlarını yontarak bir umut anıtı yapacağız. Ve bunu başardığımızda, her kasabadan ve köyden, her eyaletten ve kentten özgürlük şarkısının yankısını duyduğumuzda, o gün daha da yakın olacak ve Allah'ın bütün kulları siyahlar ve beyazlar, Yahudiler, Hristiyanlar, Müslümanlar ve Budistler el ele tutuşarak siyahların eski bir ilahisini söyleyecekler: Sonunda özgürüz! Sonunda özgürüz! Şükürler olsun Ya Rabbim! Sonunda hepimiz özgürüz! (hukukbook. com, 2022). Bu satırlar, Washington DC'deki Lincoln Anıtı önünde, 1963 yılında, iki yüz elli bin civarında insanın katıldığı mitingde, Martin Luther King'in yaptığı konuşmadan özetlenmiştir. Sözlü edebiyatın unutulmazları arasında yerini alan Bir hayalim var benim. konuşması o gün itibariyle ABD'de ciddi bir yankı bulmuştur. Günümüzde ise hayalleri olan herkese ilham verecek bu tarihi konuşma, hala tazeliğini ve yürekleri titreten heyecanını üzerinde taşımaktadır. Luther King, 15 Ocak 1929'da, Georgia eyaletinin Atlanta şehrinde dünyaya gelmiştir. Babası Martin Luther King Sr. ile annesi Alberta Williams'in ortanca oğlu King'in gerçek ismi, Michael Luther King Jr.'dir. İlkokulu ve ortaöğretimi doğduğu şehir olan Atlanta'da tamamlamıştır. Ardından Marehouse College'ye gitmiş ve 1948 yılında, yüksek bir not ortalamasıyla sosyoloji bölümünden mezun olmuştur. Orada okuduğu yıllarda, rektörlüğünün yanı sıra bir yurttaş hakları lideri olan Benjamin Myers'den etkilenmiş ve ileride kendisini yurttaş hakları lideri yapacak düşüncelerle tanışmıştır. Daha sonra Teoloji Fakültesine giren King, burayı da birincilikle bitirmiştir. Boston Üniversitesi'nde Teoloji Sistematiği alanında yüksek lisans yapmıştır. Burada bulunduğu dönemde müstakbel eşi Coretta Scott ile tanışmıştır. 1953 yılında evlenen çiftin ikisi kız, ikisi de erkek olmak üzere 4 çocukları olmuştur. 1954'te Montgomery, Dexter Avenue Baptist Kilisesi'nde pastörlük yapmaya başlamıştır. 1 Aralık 1955 günü Montgomery, otobüs boykotlarında yerinden kalkmayarak bir beyaza yer vermeyen Rosa Parks'a destek olmuştur. Dikkatleri üzerine çeken King, boykot nedeniyle tutuklanırsa da bu direniş sayesinde ulaşım araçlarındaki ırk ayrımcılığı, 21 Aralık 1956'da sona ermiştir. Bundan sonra King, siyahi kiliselerin bir araya gelmesi ve yurttaş hakları için yeni düzenlemeler yapılması için olağanüstü gayret sarf etmiştir. 1957 yılında, Güney Hristiyan Liderlik Konferansı'nın kuruluşunda önemli rol alan King, Gandhi'yi kendine örnek almıştır. Şiddete başvurmadan gösteriler düzenleyen King'in bu barışçıl protestoları, medyanın da ilgisini çekmiş ve onun başlattığı insan hakları hareketi, 1960'lı yıllarda ülkenin en önemli gündemi haline gelmiştir. Onun bu yaklaşımı sayesinde medyadan pek çok kişi King'i desteklediği yönünde yazılar yazmış, açıklamalar yapmış ve ABD'nin hem güneyinde hem de kuzeyinde her gün biraz daha tanınır hale gelmesini sağlamıştır. Bu şekilde çalışmalarına devam eden King, 1963 yılında ünlü konuşmasını da yapacağı ve adını İş ve Özgürlük İçin Washington'a Yürüyüş koyduğu bir etkinlik düzenlemiştir. Ancak daha sonra bu yürüyüşün amacından sapma ihtimalinden korktuğu için iptal etmek istediyse de Ray Wilkins, Whitney Young Jr., Philip Randalph, John Lewis ve James Farmer gibi diğer komite üyeleri bunu reddetmiştir (mepanews. com, 2019). King ve ailesi, yaşanan bütün bu olumsuzluklara rağmen başarılı bir şekilde gerçekleştirilen yürüyüşte okullardaki siyah-beyaz ayrımı, siyahlarla beyazların eşit ücretler alması, iş yerlerinde siyah-beyaz farkının kaldırılması, eylemcilerin polis şiddetinden korunması ve siyahların oy haklarının verilmesi gibi konulara dikkat çekmiştir. Washington tarihinin en kalabalık gösterisi olan bu yürüyüşe yaklaşık 250.000 kişi katılmıştır. O günkü polisin kullandığı şiddet, iletişim ve ulaşım vasıtalarının durumu dikkate alındığında, bu olağanüstü bir gayretin fiilen ortaya konması demektedir. King, burada daha sonra kendi adıyla anılacak I have a dream. konuşmasını yapmıştır. Yapılan bu gösteriler sonucunda, Civil Rights Acy of 1964 ile Voting Rights Act of 1965 ABD Anayasasına girer. King, siyahların hakları konusunda büyük adımlar atılmış olmasına rağmen bu girişimleri daha yolun başı olarak görmüş ve bundan sonra siyahlara tazminat verilmesi konusu üzerinde durmuştur. Bu düşüncelerini, 1964 yılında yazdığı Why We Can't Wait? (Bailey, 2023) adlı kitabında siyahi vatandaşların alamadığı maaşlarının tazminatı olarak 10 yıllık bir program çerçevesinde dağıtılması gerektiğini yazmıştır. King, Güney Hristiyan Birliğinin de katılımıyla 25 Mart 1965 tarihinde, Selma (DuVernay, 2014) şehrinden eyalet başkenti Montgomery'e bir yürüyüş düzenlemek istemiştir. Ancak karşıt grupların ve polisin sert tutumu nedeniyle bu yürüyüş iptal edilmiştir. Tarihe, Kanlı Pazar (mepanews. com, 2019) olarak geçen bu günde göstericilerden birçok kişi ölmüş ve yaralanmıştır. Ancak bu hadise, onlar için hayır olmuş ve Yurttaş Hakları Hareketi içerisinde birliğin sağlanmasına, desteğin artmasına vesile olmuştur. Bu olaydan sonra King, Başkan Johnson ile görüşmüştür. Tarihler 1966'yı gösterirken güneyde elde ettiği başarıyı kuzeye de taşımak isteyen King, bunun için Chicago'nun varoş mahallelerine taşınmıştır. Ancak kuzeydeki halk güneydekilere göre çok daha sert tepki vermiş ve King, olayın büyümemesi için bu yürüyüşü durdurmuştur. Bundan sonra hareketin başına Jesse Jackson geçmiştir. Jackson, daha sonra Operation Breadbasket (Bailey, 2023) adında siyahlara ait ilk EXPO'yu kurmuştur. Bu sırada ABD, Vietnam ile savaşa girmiştir. King, 4 Nisan 1967 tarihinde, New York City Riverside Kilisesi'nde, Beyond Vietnam: A Time to Break Silence adlı konuşmasını yapar (Çakır, 2011). Konuşmada Vietnam ile olan bu savaşı, Hiç adil değil şeklinde yorumlaması, halkın ve medyanın tepkisini çeker. Medyanın, King'in aleyhine yazılar yazması güneyli ırkçıları daha da sertleştirmiş ve bu tavırları yüzünden yalnız bırakılmıştır. King, 3 Nisan 1968'de, Mason Temple isimli tapınakta, ertesi gün yaşayacaklarını hissetmiş gibi ölümden korkmadığını, mutlu olduğunu, artık yaşayacaklarının bir önem taşımadığını ifade eden şöyle bir konuşma yapmıştır: Bu saatten sonra bana ne olacağı önemli değil. Bazıları, bazı hasta beyaz kardeşlerimiz tarafından bana karşı yapılabilecekler hakkında konuşmaya başladı. Herkes gibi ben de uzun bir hayat yaşamak istiyorum fakat şu an bununla ilgilenmiyorum. Sadece Tanrı'nın isteğini yerine getirmek istiyorum ki O, bana bu dağa çıkmam için izin verdi. Bu nedenle bu akşam çok mutluyum. Hiçbir şeyden endişelenmiyor ve hiçbir kimseden de korkmuyorum. Gözlerim Tanrı'nın gelişinin zaferini görüyor! (Çakır, 2011). Siyahi politik eylemleriyle hem Amerika hem de dünya tarihinde iz bırakan kişiliklerden biri olan King, hayalleri peşinde koşmuş ve imkanların elverdiği fırsatları değerlendirmiş, Afro-Amerikalı olarak bilinen insanların birçok haklarını barışçıl yöntemlerle elde etmiştir. Bu uğurda çok ciddi fedakarlık göstermiştir. Yukarıda yaptığı konuşmanın ertesi günü (4 Nisan 1968), Memphis'te kaldığı Lorraine Motel'in balkonunda silahlı saldırı sonucu, 39 yaşında hayata veda etmiştir. Ölümünün ardından ABD Başkanı Johnson, ulusal yas ilan etmiştir. Cenazesine 300.000 kişi katılmıştır. Suikastı gerçekleştiren James Earl Ray, İngiltere havaalanından çıkış yaparken yakalanmıştır. ABD'ye teslim edilen Ray, suçunu itiraf etmiş ve 99 yıl ağır hapis cezasına çarptırılmıştır. Netice itibariyle Amerika'daki siyahların özgürlük ateşini Rosa Parks adındaki bir kadının Kalkmıyorum! kelimesi ateşlemiş olsa da King, buradan aldığı cesaretle, Bir hayalim var benim. diyerek yola çıkmış ve bu yürüyüşünde belli ölçüde de olsa hayallerine kavuşmuştur. Kendisi hayatta iken en genç isim olarak Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür. Ölümünden sonra pek çok caddeye ismi verilirken ocak ayının üçüncü pazartesi günü ise Ulusal Martin Luther King Günü ilan edilmiştir.


Pejmürde bir halde, herhangi bir plan yapmadan, kendimi sabahın erken saatinde sokağa atmıştım. Üzerimde, çıkarken alelacele sırtıma geçirdiğim büyük beden bir pardösü vardı. Bağlarını çözmeden giydiğim ayakkabım, yürürken ayağıma oturmuştu. Uzun süredir aynalarla barışık olmadığım için yüzüm, gözüm, saç ve sakaldan görünmüyordu. Gerçi nasıl göründüğü çok da umurumda değildi. Birçok arkadaşımın gereksiz gördüğü ama benim için önemli olan duyguların ağırlığını taşıyordum. Her yeni günle birlikte Mutlaka yapmam gerek! dediğim ama bir türlü cesaret edemediğim şeyi bugün gerçekleştirecektim. Bugün günlerden pazar ve dışarısı alabildiğine soğuktu. Tenha bir sokağın sessizliğiyle birlikte yürüyordum. İstemsizce, ayağıma denk gelen ilk taşa vurmuştum. Önümde yuvarlanıp giden çakıl taşının sekmesiyle, yön değiştirmesini gözleyen ve çıkardığı sesleri duyan ben değil sanki benden bağımsız hareket eden duyu organlarımdı. Düşüncelerimle bedenimin bağlarının iyice zayıfladığı demlerdi. Kendimce hayata küsmüştüm. Yollar ayaklarımın altında kayıp gidiyordu. Yolun götürdüğü yere kadar gitmek istiyor ama ne kadar yürüdüğümü bile fark edemiyordum. Sadece yürüyordum. Beni bu kış gününde sahile doğru sürükleyen, üzerimdeki elbiselerle bu soğukta sığ sularda yürümeme sebep olan neydi? Su, diz kapaklarımı geçmeye başladığında yüreğimde bir sızı hissediyor ama anlamsızca denizi yudumlamayı da çok arzu ediyordum. İçimi titreten şey, suyun soğukluğundan çok giderek derinleşmesiydi. Su, göğüs hizamı geçmeye başlayınca kalbimin çarpıntısı iyice hızlanmış ve nefes alış verişlerim beni korkutmaya başlamıştı. Bir anda hızla duvara çarpmış gibi bir sarsıntı hissettim. Çok güçlü bir el beni belimden tutmuş sahile doğru sürüklüyordu. Ne olduğunu anlayamadan sadece; Bırak beni, bırak beni! diye bağırmaya başladım fakat onun beni dinlemeye hiç niyeti yoktu. Çırpınıyordum. Dönüp bakmaya çalıştım ama suların içindeki mücadeleden yüzünü tam seçemedim. Suya batıp çıkıyordum. Soğuğun ve olayın etkisiyle daha çok titremeye başlamıştım. Galiba zaman zaman gördüğüm bir kabusu uyanıkken yaşıyordum. Ne sağa ne de sola hareket edebiliyordum. Kendine olanları anlamaya çalışan bir heykel gibiydim. Kalbim çok hızlı çarpıyor, beynim yerinden çıkacakmış gibi kafatasımı zorluyor, nefesim daralıyor, boğazımda hissettiğim ama göremediğim bir el beni boğuyordu. Saniyeler içerisindeki bu olay bana o kadar uzun geliyordu ki kabustan uyanmaya çalışan ama bir türlü uyanamayan birinin halini yaşıyordum. Başım o kadar hızlı dönüyordu ki her şeyi bir silüet şeklinde görüyordum. Bu görüntü hızı içerisinde bir anda bir şeyler belirmeye başladı. Göz ve ağız boşlukları simsiyah bir kafa, gözümün önüne gelince korkuyla kendimi geriye doğru atmak istedim ama bu imkansızdı. Ayaklarıma beton dökülmüş gibiydi. Kan ter içerisinde kalmıştım. Güçlü kollarıyla beni sımsıkı tutuyordu. Bu güçlü kollar, beni kendi etrafında o kadar hızlı döndürmesine rağmen, bu hız içerisinde görüntü daha da belirgin hale gelmeye başlamıştı. Bu yüzü tanıyordum. Aman Allah'ım! Evet, evet bu bendim! Bağırmak istiyordum ama sesim çıkmıyor, kollarım kımıldamıyordu. İçimde gök gürlüyor, fırtınalar esiyordu. Kendimi büyük bir gürültüyle devrilen ağaçlar gibi yıkılmak üzere hissediyordum fakat onun güçlü kolları beni sarsarak yıkılmamı önlüyordu. Yüzme bilmeyen benim gibi biri için suyun içinde yaşanan bu arbede, beni bir an önce asıl isteğime kavuşturacaktı ama beni çevreleyen bu güç buna engel oluyordu. Sen bana neden yalan söyledin? Üzerimden büyük bir yükü atmış gibiydim. Nefes alışverişlerimi düzenlemeye çalışıyordum. Ben sana hiçbir zaman yalan söylemedim. Sen benim üzerime düşüncesizce yapmış olduğun kurguların sonucuna katlanmak zorunda kaldın; o kadar! diye karşılık verdi. Sesi sert ve bir o kadar da kararlı idi. Benimle başladığın yolculuğu tek taraflı olarak bu sahilde bitirmeye kalkışmasaydın karşına çıkmayacaktım. Yan yana yolcuğumuz hep devam edecekti. Hem bu durumu, Neden ben? Neden ben? diyerek bana hiç sormadan hatta beni kahrederek bitirmeye çalışman beni iyice anlamsızlaştırmış olacaktı. diye devam etti. Sesi gittikçe gürleşiyordu. Korkumdan onun söylediklerini anlayamıyordum. Yavaş yavaş konuşuyor, adeta kelimelere hayat veriyordu. Birçok kelimenin gözümün önünde canlanmasına şahit oluyordum. Sesini bazen yükseltiyor bazen de alçaltıyordu. Bütün kelimeler zihin boşluğumda yankılanıyor, bu durum başımın daha hızlı dönmesine sebep oluyordu. O konuşuyor, ben sadece ona bakıyordum. Lal olmuş dilim adeta bedenime kelepçe olmuştu. Bu hitap şeklinden bir daha onunla hiç görüşemeyeceğimizi anlamıştım. Bana sırtını dönüp giderken her şey anlamını yitirmeye başlamıştı. Nefesim tıkanmış, iki büklüm olmuştum. Olduğum yerde dizlerimin üzerine düştüm. Çok yavaş hareket etmeme rağmen içinde bulunduğum durum çok hızlı gelişiyordu. Beni aşan bir durum vardı ve buna engel olamıyordum. O benden uzaklaştıkça içimden bir şeyler çekiliyordu. Onun acısı her şeyi bastırmaya yetmişti. Dizlerimin üzerinde yerden kalkmaya gücüm kalmamış bir halde, sağ elimi ona doğru uzatmak için son bir defa daha davrandım ama bunu başaramadım. Olduğum yere yığılıp kaldım. Hocam güzel bir çalışma olmuş emeğinize yüreğinize sağlık. Çalışmalarınızın devamını diliyorum.


Mevsim kış. Üniversitede hazırlık sınıfında Türkçe dersindeyiz. Sınıfımızda farklı milletlerden yirminin üzerinde öğrenci var. Her biri büyük bir gayretle güzel Türkçemizi öğrenmeye çalışıyor. Zira hazırlık sınıfından sonra öğretim dili Türkçe olan lisans öğrenimine başlayacaklar. Öğrenci gayet haklı. Eee, ev hanımı olur da ev erkeği neden olmasın? Aslında talebemizin yürüttüğü mantık harikulade. Analoji yoluyla birçok kelimeyi dilimize kazandırmışız. Türkçemizde eskiden beri kullanılan ''ekim ve ekin'' kelimeleri örnek alınarak ''basım ve yayın'' kelimelerini Türkçeye katmışız. Öğrencimiz de farkına varmadan dilde cari olan bu yolu kullanmış, yeni bir sözcük türetmişti. Talebemizin gayri ihtiyari dillendirdiği sözcük aslında gayet orijinal, belki ilk defa duymuş olmamızdan kulağımıza garip geldi. Asırlar önce lisanlar arasındaki yerini alan Türkçemiz, farklı coğrafyalarda farklı usul ve metotlarla kelimeleri bünyesine dahil etmek suretiyle bugünkü anlatım gücüne erişebilmiştir. İlk yazılı kaynaklarımız olan Orhun Abideleri'nde gerek söz varlığı gerekse anlatım gücü olarak gelmiş olduğu seviye dikkate şayandır. Türkçenin ilk sözlüğü olan 11. yüzyılda kaleme alınan Divanu Lügati't-Türk'te 3477 fiil, 5147 isim ve edat olmak üzere toplam 8624 madde başı vardır (Hacıeminoğlu, 1996: 2). Bu seviye o dönem için hatırı sayılır bir rakamdır. Bugün ise Türkçe Sözlük'te her ne kadar 120. 000 madde başı (Yaman, 2016: 87) olsa da Türkçenin genel söz varlığı 600.000 civarındadır. Dünyanın farklı coğrafyalarında yaklaşık 250 milyon insanın konuştuğu dilimiz, dünyada en çok konuşulan 5. lisandır. Türkçenin derli toplu ilk yazılı kaynakları 8. yüzyıla ait Orhun Abideleri olsa da Sümer kaynaklarında yer alan 100'ün üzerindeki Türkçeye eş kelimeye istinaden dilimizin yaşını M. Ö. 4000 yıllarına kadar götürmek mümkündür. O dönemden beri ihtiyaca ve zamana göre sahip olduğu farklı söz varlığı ile varlığını sürdüren dilimiz, kelime türetme ve yeni unsurları dile kazandırması yönüyle incelemeye değer zengin bir geçmişe ve dil yapısına sahiptir. Bu bağlamda Türkçenin işlek bir ek sistemi vardır. Eklerimiz sadece Türkçe kelimelerden yeni kelimeler türetmez elbette. Yabancı kelimelere de getirilmek suretiyle onları millileştirir, dilimizin rengiyle boyar ve her birine milli bir hüviyet kazandırır. Kökeni Latince olan plan kelimesi, Fransızcadan dilimize geçmiştir. Yalın haliyle kullanmamız yanında dilimizdeki farklı eklerle, ''planla-mak, planlan-mak, planlandır-mak, planlaştır-mak, planlaştırttır-mak'' eylemlerini dilde kullanıma sunmuşuz. Aynı zamanda; ''planlı, planlılık'' varyantları da sıkça kullanılır. Yardımcı bir fiille işlerini zamanında yapmayı ifade eden ''plan yapmak'', ''planlı olmak'' birleşik fiiliyle söz hazinemizde yerini alır. Velhasıl ödünçlememiz ilk aldığımız şekli ile dilde kalmamış, Türkçenin güçlü işletim sisteminde renkten renge girmiş, farklı durumları anlatır hale gelmiştir. Her ne kadar türetilen kelimeler, torna makinesinden geçip şeklen ek yığınları gibi görünse de kelimelerin iç dünyasına girildiğinde onların, sadece kök ve gövdelerine getirilen eklerden ibaret yalın, ruhsuz yapılar olmadığı görülür. Onların hikayesi de biz insanoğluna benzer. Doğarlar, büyürler hatta ölürler. Zamanla halden hale girerler, bazen tanınmaz şekle bürünürler. Bazıları göç eder, sılada bambaşka bir dilin bünyesinde hayatlarını devam ettirir. Velhasıl her birinin kendisine has renkli bir hayatı vardır. Bahsedilen yönüyle ''güvey'' kelimesinin öyküsü dikkat çekicidir. Albümündeki gençlik fotoğraflarını bize gösteren bir dostumuza ''Aaa, bu sen misin?'' şeklinde verdiğimiz tepkiyi, kelimenin ilk haline de göstermemiz muhtemeldir. Güvey kelimesinin en eski hali ''küdegü'' şeklindedir. Günümüze kadar serüveni küdegü, küdegen, küreken, güveyü, güvey ''damat'' çizgisinde olmuştur. Kelime gütmek fiilinden ''güden, çobanlık yapan, otlatan'' anlamlarına gelmektedir (İnan, 1951, s. 140). Diğer taraftan kelime türetmenin yanında hazır türetilmiş kelimelerin yer aldığı ağızlarımız da Türkçenin eşsiz söz hazinesidir. Ağızlarımız birbirinden güzel fonetik şekilleri ile bizlere sadece tebessüm ettirmez, aynı zamanda dilimize kelime kazandırmada kaynaklık vazifesini de icra eder. Manisalılar standart Türkçede söylediğimiz ''Çardakta bardak var, bardakta armut var, armudu al da gel'' cümleyi telaffuzu çetin olan titrek ''r''leri atıp ''r'' sesinin yerine yanındaki ünlüleri uzatarak ''Ça:dakda ba:dak va: ba:dakda a:mut va: a:mudu a: da gel'' şeklinde söylerler. Manidardır, hızlarını alamazlar, ''r'' sesini atmakla kalmaz, dilimizde söylenmesi en kolay olan bu yönüyle vokallere benzeyen ''l'' sesini de atarlar. Yeni söyleyiş şekli ifadeye hoş bir name katar. Sadece Manisalılar mı? Ülkemizin bütün bölgelerinde Türkçemiz, bahar çiçekleri gibi renkten renge girer, çiçeklenir de karşımıza çıkar. Her ne kadar ağızlarımızda ses ve telaffuz farklılıkları ilk başta göze çarpsa da edebi dilde olmayan nice hazineleri de bağrında saklar. Çorum ağzında ''süt ürünleri'' şeklinde bir tamlama kurmadan halk kısa yoldan süt ve ürünlerinin renginden mülhem ''ağartı'' kelimesi ile meramını dillendirir. Boşa giden ya da bozulan herhangi bir ürün için Farsçadan aldığımız ''hiç'' kelimesine getirilen len ekiyle ''heşlenmek'' şeklinde ''heder olmak, boşa gitmek'' anlamına gelen yeni bir fiille telef olmayı anlatıverirler. Diyalektlerimiz bu vasfından dolayı söz ambarı gibidir. Bundan dolayı da bütün ağızlarımızın derlenip kayıt altına alınması elzemdir. Eee, binlerce yıldır konuşulan dil olur da eserler ortaya çıkmaz mı? Sekizinci yüzyıldan beri telif edilen binlerce eserimiz medarıiftiharımızdır. Eserlerimiz, birbirinden kıymetli malumatları satır aralarında barındırması yanında, bize ilham verecek farklı yapıları ve şekilleri de günümüze taşırlar. Bu yönüyle Türkçenin yapıtları geçmişten geleceğe düşülmüş not gibidir. Tarihi kaynaklarımız sayesinde bugün çözemediğimiz bazı karışık yapılar açıklığa kavuşurken, tarama yoluyla da birçok sözcüğü söz hazinemize dahil ederiz. Dilimize yeni kazandırılan ve Kutadgu Bilig'de birçok yerde geçen yanmak'' dönmek, ivaz, cevap'' kökünden gelen yanıt cevap'' kelimesi bugün tekrar aramızda Arapçadan aldığımız cevap ile birlikte sorularımıza çözüm olma vazifesini ifa eder. Yusuf Has Hacip'in Kutadgu Bilig eserinde kullandığı kutadmak fiilinin kökü ''kut'' eskiden ''saadet, mutluluk'' anlamında mutlu ve sevinç anlarımızı ifade eden bir kelimedir. Şimdilerde kutlu doğum'', kutlu yürüyüş'' kutlamak'' gibi yapılarda sürurumuzu ifade etmeye devam etmektedir. Elbette bir dilin ifade gücü sadece kelime türetmesine, dile yeni kelimeler katmasına bağlı değildir. Lisanın kelime türetme bakımından zengin bir yapıya sahip olması ve türetme yollarının çeşitlilik arz etmesi bu kıstaslardan sadece birisidir. Bir dilin yeni kelime ve kelime gruplarını dile kazandırmada esnek ve cevval bir yapıya sahip olması önemli bir vasıftır. Diğer taraftan benzetmeler, nüansları ifade eden sözlerin çokluğu, soyut kavramların dildeki oranı, kelimelerin birleşme kapasitesi ve kelime grubu oluşturup yeni kavramları karşılama düzeyi; aynı zamanda deyimlerin çeşitliliğinden argolara kadar birçok unsur o dilin anlatım gücünün göstergesidir. Dilimiz bahsedilen vasıflar yönüyle de güçlü bir yapıya ve sisteme sahiptir. Bundan olsa gerek Türkçeyi yeni öğrenen değerli öğrencimiz dahi dilimizin bu esnek yapısına, farkına varmadan kendisini kaptırmıştı.


Bu ay hangi kitabın keşfine çıksam diye uzun uzun düşündükten sonra, kendimce oluşturduğum minik kütüphaneme göz atar atmaz istemsizce gülümsedim. O an hissettiğim mutluluğun seviyesi, Newton'un, başına düşen elmayla keşfettiği güç karşısında hissettikleri kadar olmasa da oldukça yüksekti. Çünkü yurt dışında yaşayan biri olarak istediği herhangi bir kitabı anında elde edememenin üstüne bir de kargo işkencesiyle uğraşmaktan kurtulmuştum. Ralph Waldo Emerson'un bu sözleri kahvenin yanında lokum gibi. Ashley Davis Bush, bu kitabında her şeyin iç alemimizle doğru orantılı olduğunu vurguluyor. Her bölümle beraber biz de içimize dönüyoruz ve okuduklarımızı hayata geçirirken buluyoruz kendimizi. Yazar, bunu yılların verdiği mesleki kazanımla sade, net ve yerinde tarzıyla bize aktarıyor. Kitabın her sayfasında yer alan ustaca illüstrasyonlar da tek başına yazarın mesajını aktarmasının yanında yeterli derecede düzenli çalışılmış. Kitap, ilk bakışta bir seferde oturup okumalık gözükse de daha birinci başlıkla bu varsayımın yanlış olduğunu anlıyoruz. Yazar, önce ilk huzurun bizdeki anlamını sorguluyor, sonra da aslında İç huzur nedir? / Ne değildir? i gösteriyor nevi şahsına münhasır terminoloji ve illüstrasyonu ile. İtiraf edemeden geçemeyeceğim. Bu satırları ilk okuduğumda kalbimdeki isyan sesleri yükselmeye başladı. Güzel dedin, hoş dedin de hacı, nasıl olacak bu iş? Nasıl yakalayacağız içimizdeki huzuru? demekten kendimi alıkoyamadım. Fakat yazar, kitabın yeni başlığıyla; Aklından geçenleri biliyorum, al sana cevap! diyerek gol atmayı başardı. Beyin tekrara aşık demişler. İstikrarla devam edeceğiz ki beynimizin normal rutini olsun. Peki neyi tekrar edecek beynimiz? diye yavaştan sabırsızlanmaya başladığınızı hissediyorum: Kökleşmeyi yani varlığımızın ne kadar zemin ile ilişkili olduğunu hatırlayarak önce sanki bir ağaç gibi kök salmayı öğreneceğiz, sonra bunu sürekli tekrarlayacağız. Başka neyi? Sosyal varlıklar olduğumuzu unutmadan ilgili olduğumuz tüm sevdiklerimizi hatırlamayı alışkanlık haline getirmeyi. Bizim için anlam taşıyan küçük şeyleri; duyu organlarımızın bize aktardıklarını hatırlamayı ve en önemlisi nefesin kıymetini fark etmeyi ama en çok da kendimize dinlenmeyi hak görmeyi. Bu kitabı okurken Bu da geçer! şarkısını mırıldanmaya başladıysam beynimin kesin bildiği bir şey vardır: Tam da şarkımız gibi; This too shall pass. yani Bu da geçer. diyerek özlü sözlerin sakinleştiren gücünden bahseden bir bölümle devam ediyor yazar. Sonra da şükür faslına geçiyor ve aslında olmayan şeyler için de şükretmenin bakış açısını oluşturuyor okuyucularda. Ardından bol bol şükran bölümü havuzu içinde yüzdürüyor okurlarını. Bir yandan şükranın mutluluk kaynağı olduğunu bilimsel kanıtlarla gösterirken diğer yandan bunu kazanmanın bir alışkanlık gibi kolay olmadığını vurguluyor. Yani kendinize zamanı, sabrı ve istikrarı tanıtın, diyor. Sonraki bölümlerde ise iç huzurla ilgili detaylı birkaç başlıkla daha karşılıyor okurunu. Daha okurken içinizin huzur dolu olduğunu hissedeceğiniz minik adımlı başlıklar bunlar.


Sümeyra hanım, ilginiz ve yorumunuz için çok teşekkür ederim. Sağ olun. Çok sağ olun Çiğdem hanım. Eksik olmayın. Sizin harika bakış açınızdan... Teşekkürler. Çok teşekkür ederim Mesude hocam. Eksik olmayın. Selam ve sevgiler. Çok teşekkür ederim Sevda hanımcığım. Eksik olmayın. Selam ve sevgiler. Çok teşekkür ederim Esra hanımcığım. İlginiz ve dikkatiniz çok kıymetli. Sağ olun. Ne güzel ne kadar naif, kışı karşıladığımız bu aylarda bahara özlem.. Harika bir yorum. Naif ve şimdi. Çok teşekkür ederim Rümeysa hanım. Sevgiler. Emine hanım ne güzel özetlemişsiniz. Çok teşekkür ederim. Eksik olmayın. Sağ olun. Talha bey, güzel yorumunuz ve dikkatiniz için çok teşekkürler. Sağ olun.


Tebrikler. Kaleminize sağlık. Yeni şiirlerinizi okumak dileğiyle.


Çarlık Rusya'sının son dönemleridir. Çar idaresi altında bulunan birçok beldede yerli idarecilerin ve merkezi yönetimin keyfi uygulamaları insanları canlarından bezdirir. Tazyiklerin had safhaya ulaştığı dönemde mevcut yönetime alternatif olarak Bolşevikler boy göstermeye başlar. Bolşeviklerin insan haklarından inanç hürriyetine, inanç hürriyetinden ekonomik vaatlere kadar birçok söylemi bir anda herkesi heyecanlandırır. Çar idaresi tarafından dışlanan ve takibe uğrayan bazı Müslüman aydınlar, yeni rejimle birlikte herkesin ibadetlerini serbestçe yapabileceklerini, fikir hürriyetiyle aydınların özgürce kalem oynatabileceklerini dillendirmeye ve yeni sisteme övgüler yağdırmaya başlarlar. Fakat gerçeklerin hiç de anlatılanlar gibi olmadığı Bolşeviklerin iktidara gelip yönetimi ele geçirmesiyle ortaya çıkmaya başlar. Aydınların derdest edilmesi, varlıklı ailelerin mallarına el konulması ve herkesin bir anda potansiyel suçlu ilan edilmesiyle birlikte insanlar hakikatleri görmeye başlar. Fakat iş işten geçmiştir. Süreçle birlikte birçok aydın halk düşmanı ilan edilir. Binlerce insan tevkif edilirken bir kısmına da Sibirya yolları görülür. Maalesef, birçoğu da idam edilir. Bahsedilen dönemde Sibirya, farklı ülkelerden sürgün edilen aydınların toplandığı bir mekana döner. Kasvet ve korkunun kol gezdiği dönemde Azerbaycan ve Kırgızistan'da ileride dünya edebiyatına eşsiz eserler verecek iki çocuk Bahtiyar (1925) ve Cengiz (1928) dünyaya gözlerini açar. Nasıl bir dünyaya geldiklerinden habersizce büyümeye başlarlar. Rejimle tanışmaları uzun sürmez. Çocuk yaşlarında şahit oldukları hadiseler gelecekte kendilerini nasıl bir hayatın beklediğinin de işaretleridir. Bahsedilen dönemde tevkif, sürgün, idam gibi sözcükler, adeta, kamuslardan fırlamış sokaklarda ölüm ve dehşet saçmaktadır. Mekanlar ayrı olsa da istibdat ve tazyiklerin hüküm sürdüğü her iki beldede de müşterek olan ayrılık, gözyaşı ve ölümdür. Azerbaycan'da binlerce ocağa düşen ateşin, Kırgızistan'daki adreslerinden birisi de Aytamatov ailesidir. Moskova'da önemli görevlerde bulunan Cengiz Aytamov'un babası Törekul o gün işten eve erken gelir. Telaşlı ve tedirgindir. Hanımına acilen Talas'a gitmeleri gerektiğini söyler. Hanımı Nagima da kendisine Beraber gidelim. der. Törekul kendisinin Moskova'da kalmasının uygun olacağını, aksi takdirde ailecek tutuklanacaklarını, çocukların da esirgeme kurumuna verileceğini söyler (Ormuşev, 1993, s. 61). ''Babam bizi Kazan garına götürmüştü. Tren orada, kapıları açık bekliyordu. Trende altlı üstlü ranzalar vardı. Babam bizi bu ranzalara yerleştirdi. Ve vedalaştı. Annemin nasıl ağladığını ve babamın kendisine nasıl güçlükle hakim olduğunu görüyordum. Tren hareket etti. Babam uzun müddet pencerenin yanında koştu, bize el salladı. Ben ranzanın üst tarafında idim, her şeyi anlamıştım, en azından hissetmiştim. Bir daha birbirimizi göremeyecektik.'' (Korkmaz 2002). Aytmatov'un hisleri kendisini yanıltmaz. Birkaç gün sonra Törekul tevkif edilir. Tutuklandığında takvimler 1 Aralık 1937 tarihini göstermektedir. O günden itibaren ailesi, Törekul hakkında herhangi bir malumat alamadıkları gibi her yerde milliyetçi yaftası ile dışlanırlar. Devlet kurumlarının kapıları yüzlerine kapanır. Cengiz Aytmatov'un, kendilerine yapılan haksızlıklara tahammülü kalmamıştır (Dırkanbayeva, 2015, s. 174). Anamı görünce, beni tuhaf bir korku sardı. Hemen onu ayakta tutabilmek için koluna girdim. Gözyaşları yüzünü ıslatmış, hala sessizce ağlıyordu. Dudakları tir tir titriyordu. Lanet olası bu kağıt parçası ümidimizi bir anda paramparça etmişti. Bir an bağıra bağıra ağlamak geldi içimden. Ancak yanımda sendeleye sendeleye yürüyen, acı haberin şokunu henüz atlatamayan zavallı anacığımın yarasını deşmeyeyim düşüncesiyle kendimi zorla susturmuş ve bütün gözyaşlarımı içime akıtmıştım.'' (Şahanov, 2002, s. 31). İki aileyi temelden sarsan olaylar, iki çocuğun bilinçaltında derin izler bırakır, yaşadıkları hadiselerin yankılarını eserlerinde görmek mümkündür. Vahabzade, kaleme aldığı birçok eserinde Sovyet sistemini tenkit eder. Azerbaycan'ın İran ve Sovyetler Birliği arasında paylaşılmasını anlattığı Gülüstan Poyeması'' şairin Bakü Devlet Üniversitesi'ndeki görevine son verilmesine sebep olur. Latin dili şiirinde Azerbaycan Türkçesine Sovyetler Birliği döneminde biçilen role gönderme yapar. Hayatı boyunca birçok eserinde ve sohbetlerinde sistemi gizli gizli eleştirir. Bu dönemde hafiye faaliyetlerinin evlere kadar nasıl girdiğini İki Korku'' şiirinde kendisine has üslupla kaleme alır. Aytamotv'un eserlerinde de çocukluk döneminde yaşadıklarının iz düşümünü görmek mümkündür. Gün Olur Asra Bedel'' ve Cengiz Han'a Küsen Bulut'' eserlerinde Abutalip adlı karakterin yaşadığı sıkıntılar Aytmatov'un babasının başına gelenlerle benzerlik arz eder. Gün Olur Asra Bedel'' kocası tutuklanan ve çocuklarını yalnız büyüten Zarife, Aytmatov'un annesi Nagima'yı çağrıştırırken, Beyaz Gemi''deki anne baba hasreti çeken çocuk da Aytmatov'a benzer (Yılmaz, 1998, s. 48-49). Aralarında kader birliği olan iki dost Sovyetler Birliği döneminde sık sık görüşür, dertleşirler. Bahtiyar Vahabzade'den dinlemiştim. Sovyetler Birliğinin en güçlü olduğu dönemde Moskova'da iki dost bir araya gelir. Aytmatov ve Vahabzade gecenin geç vakitlerine kadar sohbet ederler. Mevzu hep aynı konu üzerinde, mağduriyetler ve istibdat üzerinde döner dolaşır. Sohbetinin en can alıcı yerinde iki dost birbirlerinin gözüne bakarlar. Her ikisinin de aynı kökten gelen ana dillerinin olmasına rağmen kendi dillerinde konuşamadıkları dikkatlerini çeker ve üzülürler. Şikayetlerini, icraatlarını sistemin hakim kıldığı dilde anlatmaları eleştirmeleri her iki şahsiyete de ağır gelir. Aytmatov, gazete ve dergilerde birçok şair olduğunu, onlardan çok azının insanlara ilham kaynağı olabildiğine dikkat çeker. Yalnız kalıp da İnsan nedir?'' sualini kendimize sorduğumuzda sözü; mana, fikir, ruh ve nefesten yoğrulmuş şairler, imdadımıza yetişir, hislerimize adeta kanat olur, der ve Vahabzade'yi o şairler zümresinde görür (1995, s. 187-190). Siz ey doğma dilinde danışmağı ar bilen, Ancak vatan ekmeği size kanım olsun. Vahabazde dostu için ''Beni Aytmatov'a bağlayan en önemli bağlardan birisi onun duyarlı, hassas bir mizaca sahip olmasıdır. O, XX. yüzyıl dünya edebiyatında ilk sıralardadır.'' der (Vahapzade, 1989, s. 111-112. ). Sovyet döneminin baskı ve tazyiklerinin en yoğun olduğu dönemde dünyaya gelen ve rejimin soğuk yüzünü gören iki edip, bütün menfi şartlara rağmen, dünya edebiyatına ölümsüz eserler kazandırmakla kalmamış, zorlu şartlar altında fikirleri ve eserleriyle, kardelenler gibi, mağdur milletlerine ümit kaynağı olmuştur. Dünya devam ettikçe eserleri ve hayatları birçok insana ilham kaynağı olmakla kalmayacak, aynı zamanda mümtaz kişilikleri de hep saygı ile anılacaktır. İki dostun zorlu mücadelesini hatırlayınca insan kendisine, ölümsüz eserlerin neşet etmesi ve kök salması için en mümbit ortam, baskı ve istibdatın hüküm sürdüğü mekanlar mıdır? sorusunu sormadan edemiyor.


Bar-mak fiili zaman içerisinde hem eski halini korumuştur hem de yeni telaffuzunu. Böylece barındırdığı iki farklı mana başka kelimeler şeklinde ortaya çıkmıştır. Bir yere, bir noktaya, bir amaca... varmak. Yani oraya ulaşmak, oranın içinde olmak, oraya temas etmek demek. Varmak, çoğu kez bir hat üzerinde bir yerden diğerine gitmek demek olsa da kimi zaman iki ya da daha fazla yönden de birbirine varılır, belli bir noktada buluşulur. Böyle karşılıklı ulaşılan, uzlaşılan yerlerin arası derin vadilerle veya serin sularla ayrılmış olabilir. İki yakayı birbirine vardırmak çok zorlaşır bazı durumlarda. Karşı yamaçlardakiler birbirlerinden ayrı kalır, öbür yandakileri farklı görmeye başlar. Zihinde canlandırılan farklılıklar zamanla heyulalara dönüşür. Sonu gider bir çatışmaya hatta çarpışmaya dayanabilir. Bir hoşça can bu yolun inşacısıdır. diye seslenirler. Güzel günlere erişmenin yolu en başta gönülden gönüle köprüler kurmaktır. Bir insanla başlayan köprü kurma işi bitince bir Özbek deyişiyle binlercesinin geçmesine yol açar. Köprünün altından sular zamanla birlikte akar durur ve alttan alta yine kalbi çürük, gözü açlar çıkar ve yanındakileri öte yana karşı kışkırtırlar. Sonunda kalplerdeki köprüleri attırırlar. Ancak bilmezler ya da umursamazlar, bir gün geri dönmek zorunda kalabilecekleri köprüleri yıkmanın yanlışlığını. Gözlerden ırak olanlar kalplerde de ıraklaşır. Gidip geleni kalmayan köprüler zamanla yıkılır. Vadinin iki yanı bir kez daha yabancıdır artık diğerine. Çünkü birileri köprüleri yıkmıştır gönüllerde. Öte yandan uzaklaşmanın, ayrışmanın ve son raddede düşman bellemenin de adıdır, köprüleri yıkmak. Köprüleri atma, aynı nehri kaç kez daha geçmek zorunda kalacağına şaşıracaksın. demişler. Köprüleri atmak ise geri dönüşe neredeyse hiç açık kapı bırakmamak, demektir. Barışın ve uzlaşmanın simgesi köprülerin kurulmasına ne kadar da ihtiyacımız var bugünlerde!


Kıymetli okuyucular; bize ulaşmak, görüşlerinizi bildirmek ve yazılarınızı iletmek için hesabını kullanabilirsiniz. 1. Helezon, çevrim içi yayımlanan bir edebiyat, kültür ve sanat dergisidir. 2. Helezon dergisinin yayın dili Türkiye Türkçesidir. Bununla birlikte Türkçenin lehçelerinde ya da diğer dillerde kaleme alınan yazılara yayın kurulu kararı ile yer verilebilir. Bu tür yazılar Türkiye Türkçesi çevirileriyle birlikte yayımlanır. 3. Eserler, e-mail adresine, MS Word dosyası olarak gönderilmelidir. 4. Yazılar, Times New Roman karakteriyle, 11 punto, 1.5 satır aralığı ile yazılmalı ve 1200 kelimeyi aşmamalıdır. Kelime sayısı 1200'den çok olan yazılar, gerektiğinde dergi editörlerinin kararı doğrultusunda yayımlanabilir. 5. Yazılarda imla ve noktalama işaretlerine uyulmalıdır. Ayrıca Türkçe klavye kullanılmalı ve Türkiye Türkçesi karakterlerine dikkat edilmelidir. İmla ve noktalama kurallarına uymayan yazılar değerlendirmeye alınmayacaktır. 6. Yazılarda yayımlanması istenilen resim, grafik gibi görsel dosyalara yazarların katkıda bulunması tercih edilir. 7. Helezon dergisi, yazarına bilgi vermek kaydıyla gönderilen yazılarda düzeltme yapmak hakkına sahiptir. 8. Gönderilen yazıların telif hakkı Helezon dergisine peşinen devredilmiş kabul edilir. 9. Gönderilen yazılar, daha önce basılı veya dijital hiçbir mecrada yayımlanmamış olmalıdır. Yazılar, dergide yayımlandıktan sonra yazarları tarafından şahsi blog ve web sitelerinde yayımlanabilir ve paylaşılabilir. 10. Doğrudan alıntı oranı %20'yi geçen eserler yayımlanmaz. 11. Dergiye gönderilen eserlerde özgünlük şartı aranır. 13. Helezon dergisinde yayımlanan yazıların iktibas ve içerikleriyle, yazar tarafından temin edilen resim ve grafikleriyle ilgili her türlü hukuki sorumluluk yazara aittir. 14. Siyasi propaganda, ticari manipülasyon, herhangi bir kişi, kurum veya kuruluşun özlük haklarına saldırı niteliğindeki yazılar değerlendirmeye alınmayacaktır. 15. Helezon dergisinde yayımlanan yazılar kaynak gösterilerek iktibas edilebilir. 16. Helezon dergisinde yayımlanan yazılar için yazarlara telif ücreti ödenmez. Yayımlanan yazıların daha sonra kitap halinde neşri mümkün olduğunda elde edilen gelir yazarlara paylaştırılır. 17. Helezon dergisi gönderilen yazıları yayımlamak ya da yayımlamamak hakkına sahiptir.


You will be satisfied with the fresh air. As we move along the dark path. The dark forest melts more and more. As the night falls into silence, The confusion in your mind ends. Til Kumari Sharma, Nepal'in Parbat ilçesinde doğmuştur. Babası, köy meclisi başkanlığı olarak görev yapmıştır. Üniversite eğitiminden sonra Hindistan'ın Singhania Üniversitesinde İngiliz Edebiyatı alanında doktora yapmıştır. Şiirleri, öyküleri ve diğer çalışmaları Nepal'in yanı sıra Rusya, Hindistan, Şili, ABD, İngiltere, İskoçya, Endonezya, Bangladeş, Güney Afrika, Kenya, Nijerya, Kuzey Afrika, Trinidad, Tobago ve İspanya gibi birçok ülkenin antolojilerinde yayımlanmaktadır.


Çocukluğumda yazın ara ara yaylaya giderdim. Yaylada akşamlar çok güzel geçerdi. Sekiz hanelik yaylada komşuluk da arkadaşlık da çok farklıydı. Dedemin Kore gazisi çocukluk arkadaşı vardı. Aynı zamanda dedemle sağdıçtılar. Bizim evin hemen yukarısındaydı evleri. Dedemin sağdıcına Koreli Dede, eşine de Köfer Nine derdik. Akşam yemeği sonrası Koreli Dede, Sağdıııç! diye bağırırdı. Dedem karşılık verirdi: Koreliiii!. Evden eve türküler söylerlerdi. Akşam yemeği sonrası ya onlar bize gelir ya da biz onlara giderdik. Akşamları löküs lambasının başında kös oynardık. Anneannem, elinde şiş, patik örerdi. Bazen de birlikte yün eğirirdik. İşte böyle bir akşamda, o güne kadar hiç duymadığım bir şey öğrenmiştim: Anneanneme neden İstanbullu dediklerini. Dedem anneanneme İstanbullu! diye seslenirdi. Anneannemin adı Nazifeydi. Hep merak ederdim bu İstanbullu nereden çıktı diye. Anlatırken anneannem başını hiç kaldırmıyordu. Löküs lambasının ışığında, o tek göz odada herkes sessizdi. Arada dedem boşalan çay bardaklarını dolduruyordu. Anneannemin ve çay kaşıklarının çıkardığı ses birbirine karışıyordu. Gözlerinden yanaklarına inen yaşları eteğine damlıyordu. Bense ilk defa duyduğum bu hikayeye kaptırmıştım kendimi. Köfer Nine, arada bir lafa girip sorular soruyor, o günlere dair hatırladıklarını anlatıyordu. Anneannem o anı yaşıyordu sanki. Biraz duraksadı. Elleriyle gözlerini ovuşturdu. Karanlıkta cam gibi parlayan gözlerinden yaşlar akıyordu. Meraklı gözlerle dinleyen Turgut Abi, Sonra ne oldu Goca Ana? diye sordu. Ben o yaşta, o löküs lambası ışığı altındaki muhabbetleri de özledim. O akşam hiç duymadığım bir hikayenin kahramanını tanımıştım. Gece yatağa yatınca löküs lambasını kapatırken anneanneme baktım. İstanbullu Nazife'nin hikayesine ağladım gece boyu. Ertesi gün ve diğer günler anneanneme her bakışımda o küçük Nazife'yi gördüm. Dedem ölünceye dek İstanbullu diye sevdi Nazifesini.


Heyhat ki nazarların ışıltısıyla dahi sırrı sonlanacak! Zira bir kıstasa sığdıramaz kimse edebi! Hele ki zarafetle kaleme aldıysa şiirini, Arzu eder ki tüm alemin olsun o zarifi! Herkese terennüm eder sedalı ve neşeli, İster ızdıraptan olsun ister inşirahtan tesiri. Was ist schwer zu verbergen? Das Feuer! Denn bei Tage verrat's der Rauch, Bei Nacht die Flamme, das Ungeheuer. Die Liebe: noch so stille gehegt, Sie doch gar leicht aus den Augen schlagt. Man stellt es untern Scheffel nicht. Hat es der Dichter frisch gesungen, Hat er es zierlich nett geschrieben, Will er, die ganze Welt soll's lieben. Er liest es jedem froh und laut, Ob es uns qualt, ob es erbaut. Johann Wolfgang von Goethe, 28 Ağustos 1749 tarihinde, Frankfurt'ta dünyaya gelmiştir. Babası Johann Caspar Goethe (1710 -1782) bir hukukçu, annesi Catherina Elisabeth Goethe (1731-1808) ise Frankurt'un varlıklı ve tanınmış bir ailesindendir. Goethe'nin çalışma takviminde Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Latince, Yunanca gibi dil öğrenimlerinin yanı sıra, bilimsel konular, din ve çizim gibi alanlar da yer almıştır. Çello ve piyano çalmayı, biniciliği, eskrimi öğrenmiştir. Goethe; şiir, drama, hikaye, otobiyografi, estetik, sanat ve edebiyat teorisi, ayrıca doğa bilimleri olmak üzere birçok esere imza atmıştır. Ayrıca Alman edebiyatının dünyadaki temsilcisi olarak kabul edilmiştir. 1765'in ilkbahar aylarında, Leipzig'de hukuk öğrenimine başlayan Goethe, Frankfurt'ta devam ettiği öğrenimine, 1770 yılından itibaren Strasbourg'da devam etmiş ve Latince üzerine doktora çalışması ile sonlandırmıştır. 1775 senesinde ilk kez ele aldığı Kur'an tefsirleri ile doğu kültürleri üzerine araştırmalarda bulunmuş ve böylece İslamiyet'e pozitif bir bakış açısıyla yaklaşan özgün edebiyatçılardan olmuştur. 1786 yılında kişisel ve psikolojik çıkmazlarından kurtulma düşüncesiyle İtalya'ya seyahat etmiştir. İtalya seyahati, Goethe'ye köklü bir deneyim kazandırmış ve kendisi bunu yeniden doğuş olarak nitelendirmiştir. 1794 yazında, Jena yakınlarında yaşayan tarih profesörü Friedrich Schiller, çıkarmakta olduğu Horen isimli kültür ve sanat dergisi için Goethe'ye iş birliği teklifinde bulunmuştur. Bu, edebi manada birbirinden etkilenerek şekillenen, yoğun bir iş birliğinin başlangıcı olmuştur. Goethe, İtalya seyahatinden sonra öncelikli olarak doğa bilimi ile ilgilenmiştir. 1807 yılında Jena Üniversitesi'nin denetlenmesi görevine getirilmiştir. 1809'da bir otobiyografi ele almaya başlamış, bir yıl sonra ise çok uzun süre onu işgal eden 'Renk Teorisi' adlı eserini yayımlamıştır. Bu arada tüm çağların edebiyat araştırmasını yapmış, Arapça ve Farsça öğrenimine başlamış, Kuran'ı okumuş ve İranlı şair Hafız'ı okuma fırsatı bulmuştur. Goethe, 1823 yılında yakalanmış olduğu hastalık sonrası, iç dünyasında ve çevresinde daima sessizliği ve sakinliği tercih etmiştir. 22 Mart 1832'de de hayata veda etmiştir. 26 Mart'ta Weimar Mezarlığı'nda toprağa verilmiştir.


Bugün, 6 Ağustos Barış Günü'nün yıl dönümü. Biz, kağıt turnaların olarak bugünün anısına sana bir mektup yazmaya karar verdik. Mektubumuza, Eleanor Coerr'in Sadako ve Kağıttan Bin Turna Kuşu kitabının esin kaynağı olduğunu söylesek yanlış olmaz. Kitap ilk defa 1977'de yazılmıştı. İşin doğrusu ilk çıktığında da okumuştuk ama bugün tekrar okumak istedik. Şunu bil ki her sayfasında, her satırında, bütün yaşadıklarınla gözümüzün önünden geçip durdun. Aslına bakarsan senin hakkında yazılanlar, bu romandan ibaret değil tabii. Daha birçok eserle, sen ve senin kaderini paylaşan çocuklar, yıllarca dünyanın gündeminde oldunuz. Başka başka öykülerde, romanlarda, film ve müzik albümlerinde de adın kulağımıza çalındı. Hatta mektubumuzu bitirir bitirmez Coerr'in kitabından sinemaya uyarlanan Sadako ve Kağıttan Bin Turna Kuşunu seyredeceğiz. Eve döndüğünde Kalk hadi, uyuşuk! Barış günü bugün! diyerek ağabeyini uyandırmışsın. Senin heyecanlı sesine bir tek ağabeyin değil, diğer kardeşlerin de uyanmışlar. O gün, tıpkı bugünkü gibi 6 Ağustos'muş ve her yıl olduğu gibi Hiroşima'da hayatını kaybedenleri anacakmışsınız. Babaanneni de o korkunç gün kaybetmişsiniz. Senin en büyük hedefin, -biz sonradan öğrenmiş olsak da- koşu yarışını kazanıp ortaokul takımında yer almanmış. Bir kez piste çıkınca rüzgar gibi koşacağına bütün ailen yürekten inanıyormuş. O tuhaf baş ağrısını işte hayalindeki o yarışta yaşamışsın. Aynı dönme birkaç provada da tekrar etmiş ama sen onu önemsememiş ve ailenden de Şizuko'dan da gizlemişsin. Hastaneye yattığının ertesi günü ilk ziyaretçin en yakın arkadaşın Şizuko olmuş. Şizuko, odana girer girmez elindeki birkaç kağıt ile bir makası yatağının üzerine bırakıvermiş ve Gözlerini kapa! demiş. Sonra da heyecanla söyle devam etmiş: Seni iyileştirmenin yolunu buldum. Hemen ardından da elindeki altın renkli kağıdı önce bir kare şeklinde kesip birkaç kez katlamış ve kucağına bir turna konduruvermiş. İşte ben, kabus gibi bir günden sonra, Şizuko'nun el çabukluğu ile yapıp kucağına bıraktığı o altın turnayım Sadako. O gün en yakın arkadaşından duyduğun Japon efsanesinin bir parçası yani. Ne efsanesi? demiştin de Şizuko, bizimle ilgili efsaneyi anlatmıştı sana. Bin yıl yaşadığımızı ve kağıttan 1000 tane bizden yaparsan Tanrı'nın seni iyileştireceğini.... Sen de Teşekkür ederim Şizuko! Onu yanımdan hiç ayırmayacağım. demiştin. Sonra arkadaşının da yardımıyla benim gibi 10 tane daha kağıttan turna kuşu yapıp yanıma dizmiştin. Biraz yamuk olsalar da ilk deneyim için fena sayılmazlardı. Toplam 11 tane olmuştuk. Efsaneye göre geriye daha 990 turna kuşu kalmıştı. Kardeşlerin en çok beni sevmişlerdi ama annen üzerinde pembe pırıltılar bulunan ve açık yeşilden yaptığın turnayı beğenmiş, nedenini de En zoru böyle küçükleri katlamak. diye açıklamıştı. Biz, senin 11. ve 12. turnalarınız. Hani annen ve kardeşlerin hastaneden ayrıldıktan sonra can sıkıntısından patlamak üzereyken, Umarım, iyileşirim! dileğinin eşliğinde katladıkların. Bizden sonra herkes senin için yeni turnalar yapasın, diye kağıtlar biriktiriyorlardı. Baban da emektar berber dükkanında eline geçen bütün kağıtları senin için biriktirmişti. Sen de bizden sonra iyice ustalaşmış ve kusursuz turnalar yapmaya başlamıştın. 9 yaşındaki Kenji'yi de hastanede tanımıştın. Onun lösemi olduğunu öğrenince önce şaşırmış ve itiraz etmiştin. Zavallı Kenji'nin, zehri annesinin karnında kaptığını nereden bilecektin? Zamanının çoğunu okuyarak geçiren bu küçük çocuğa 1000 turna efsanesinden bahsettiğinde kendisi için artık çok geç olduğunu söylemişti. Biz ise hasta ve kimsesiz olmanın hüznünü ikinizin yüzünde okuyorduk. Hatta Kenji'ye uğur getirmesi için, en güzel kağıtlardan özenle bir turna daha yapmıştın ama birkaç gün sonra onun öldüğünü öğrenmiştin de onulmaz bir kedere gömülmüştün. Biz, 1000 turna hedefinin 433. ve 434. turnalarıyız Sadako. O gece Hemşire Yasunaga'nın dileğini içinden tekrar edip de yaptığın turnalar anlayacağın. Bizden sonra Kenji'nin ölümü seni derinden sarsmış, biz de diğerlerimiz gibi sana kol kanat olmaya çabalamıştık. Haziran, ardı arkası kesilmeyen yağmurlarıyla gelmişti. İlerleyen günlerde sen iyice güçten düşmüş, o gün annenin getirdiği yemeklerin hiçbirine elini bile sürmemiştin. Anneciğin çaresizce; Yakında iyileşeceksin. Belki de güneş yeniden doğduğunda. sözleriyle sana moral vermişti. Arkadaşların da sana Kokeşi bebeği göndermişlerdi o gün. Onu altın turnanın yanına koymuş ve yerinden hiç ayırmamıştın. Evet, öyle. Çünkü yaşanmış bir hikaye. Okuduğunuz ve yorumunuzu paylaştığınız için teşekkür ederim. Hocam yorumunuz için teşekkür ederim. Konunun etkisiyle öyle olmuştur. Sevgili Sebine Hanım! Yorumunuz ve güzel dileğiniz için teşekkür ederiz. Arzunuz hepimizin arzusu: Hakim olsun yeryüzüne barış. Değerli yorumunuz için çok teşekkür ederim. Güzel ve içten dileklerinize gönülden katılıyorum. İlginiz ve dikkatiniz için çok sağ olun. Kıymetli Seher hocam ve eskimeyen dost Meryem hanım, sizleri tebrik ediyorum. Böyle güzel çalışmalara herzamankinden daha çok ihtiyaç var. Yorumunuz ve ilginiz için çok teşekkürler. Sağ olun. Evet, çok hüzünlü bir hikaye. Sadako hakkında kitaplar ve filmler var. Duyarlılığınız takdire şayan. Kendi adıma örnek alıyorum.


Saçlarını özenle geriye doğru taradı. Bu hal kendini beğenmişlik değildi. Belki iç huzur belki de özüyle barışık olma... İstediği her şeye sahip bir insanın huzur bulmuş kalbini taşıyordu kendince. Rahmetli annesi, Kişi alamadığının fakiridir. derdi. Fakir olmamayı seçmişti en başından. Kendi hesabına az ile yetinmek ilk adımdı. Ayak uçlarına basarak, komşuları rahatsız etmeden merdivenlerden usulca indi. Gıcırdamasın diye yağlanmış dış kapıyı da geçip derin bir nefes çekti içine. Haydi rast gele! Artık gün doğmuş, herkes kaldırımlardaki yerini almıştı. Genelde hepsini tek tek tanıyordu. Hele bazılarının hayatını en ince ayrıntılarına kadar öğrenmiş, bir mücevher ustası inceliğiyle onları hikayelerinde kullanmıştı. Her biri hikaye kahramanıydı. Bilmezlerdi elbet kahraman olduklarını. Sadece birkaç parça eşya satsın, ceplerine üç beş kuruş girsin derdindeydiler. Çoğu itibariyle -bazılarının kimi kimsesi yoktu- eve ekmekle gidince kahramandılar çocuklarının, eşlerinin, ana babalarının gözünde. Çocukluğunda babasının aldığı çikolatayı bitirmemek için nasıl ağırdan alıyorsa, öyle ağır adımlarla dolaşıyordu sergiler arasında. Ne buluyordu bu bitpazarında? Kimseye açıklayamamıştı gereğince. Öyle ya kim severdi kullanılmışı, atılmışı, yıpranmışı, tamir ve tadilat görmüşü? O seviyordu. Çünkü kullanılmışın hikayesi vardı. Bir yerinde bir not, bir kırılmışlık, bir çizgi, bir iz... Yıllar önce bir ilan okumuştu Salih Usta'nın ekmek sardığı gazetede. Tahta bir at için kullanılmış veya ikinci el denilmemiş, önceden sevilmiş notu düşülmüştü. Ne güzel bir ifadeydi! Sen de seversin demeye getiriyordu ilk sahibi. Şimdilerde her pazartesi seveceği bir şey aramak, ararken hikayeler bulmak en büyük eğlencesiydi. Bazen bir kitap, bazen bir çakı... Mektup açacağı yahut işlemeli bir saat... Her şeyi bulması muhtemel bir masal diyarında dolaşıyormuşcasına titiz ve dikkatliydi. Gökten kucağına üç elmadan biri düşecekmiş gibi heyecan ve bekleyiş içindeydi. Öyle seviyordu pazartesiyi, bit pazarını, hikayesiyle insanları. Bildiği bütün mavileri unutturacak bir çift gözle buluşuncaya kadar sessiz, sakin ama selamlaşmayı da ihmal etmeden dolaştı. Öylece çivilenmiş gibi kalakaldı. Mavi büyüdü şaşkınlıkla. Gökyüzü, deniz, boncuk, masal... Gözler, bütün mavileri yatağında toplamış bir nehir gibi. Ağırdan alması biraz canını sıksa da belli etmedi. Geçen pazartesi sergiyi topladım. Yükü denkledim. Tam bizim üç tekerlekliye yükleyeyim diye davrandım ki bu zavallı yaklaştı yanıma. Sağa sola baktım dilendiriyorlar mı diye. Çeteler türedi malum, olamaz olasıcalar! Kimse yoktu etrafta. Kimsin, necisin? dedim. Tık yok. Üç beş kuruş verip göndereyim, vicdanım rahat etsin dediysem de yapamadım. Sardım yükü bizim ihtiyara, sür Fırıncı Selim Usta'ya. Bir güzel karnımızı doyurduk akşam simidiyle. Oldu mu? dedim. Güldü ilk defa. Hem korktum; kimdir, necidir ama hem de gitmesin, kalsın istedim. Evin nerede? Bırakayım. dedim. Sokağa çevirdi bakışlarını. Aldım, götürdüm eve. Bana da can yoldaşı oldu. Adın? desem gözleri dolar. Nerelisin? desem kaçırır bakışlarını. Sormaz oldum. Olabildiğince kısık sesle sormuştu sorusunu. Meraktı işte. Bir yerden sızıntı arıyordu susuzluğunu gidermek için. Gitmedim. Gidecektim. Alıştım. Yoktu. Yalnızdım. Şimdi yalnızlıkla yüzleştim onun varlığıyla. Kaybettiğimi buldum. Bulduğumu kaybederim, diye korktum. Bu kaç para evlat? dedi. Harika işlemeleri olan Halep işi komodini işaret ediyordu. -Acaba kim yaptı bunu, nerede yapıldı... ? Soruları çoğalttı bilerek. Belki birine bir cevap... Susamazdı. Bir hikaye vardı ve yazılacaktı. Üstelik daha başlamamıştı. O susarsa hikaye ölü doğardı. Ben kağıttan gemi yaptım dedemle. dedi ve kapandı mavi deniz. Bir deniz ki suyu yok. Ağlamadı. Kağıttan bir gemi ile başlar bizim hikayemiz de o halde. diye söylendi kendi kendine. Herkes uçurtma uçuracak, çam kabuğundan traktör, bezden bebek yapacak değil ya! Çocuğun ağzından ilk sözcükler dökülmüştü. Kelimeler, gökyüzünde yağmur sonrası gökkuşağı gibiydi. Bir bilmece çözer, gizi açar, dehlizi aydınlatır gibiydi her bir harfi. Yavaş yavaş aralayacaktı sır perdelerini. Merhaba. Çok teşekkür ederim. Kalemime tembellik bulaşmazsa neden olmasın. Çok teşekkür ederim. Bence de gelmeli hikayenin devamı. Güzel bir alemdir umarım. Ben teşekkür ederim okumaya değer gördüğünüz için. Çok güzel. Beğenerek okudum. Devamı da gelse daha güzel olur. Durdu hanım, kaleminize sağlık! Güzel bir hikayeydi. Devamı gelsin dileklerine ben de katılıyorum. Teşekkür ederim. En kısa zamanda diyelim. Çok teşekkür ederim. Sonuna kadar okuttuysa devamını yazmak için cesaret bulabilirim. Değer kattınız. İçimize açılan mavi denizler aşkına... teşekkür ederim.


Hayatta en kötü şey yalnız bir insan olarak ölmektir diye düşünürdüm. Değilmiş meğer. En kötü şey, yapayalnız hissetmene sebep olan insanlarla bir aradayken ölmekmiş (malumatfurus. org, 2021). Hatırlayanlar olacaktır; bu sözler, ABD'li komedyen ve oyuncu Robin Williams, intihar ettiğinde ona ait olduğu düşüncesiyle sosyal medyada paylaşılmıştı. Halbuki bu cümleler, Büyük Baba adlı 2009 yapımı filmde canlandırdığı Lance adlı karaktere ait bir replikti. Ancak o, bu replikte dediği gibi kendisini yapayalnız hissettiren insanlarla bir aradayken öldü. Bu şekilde hayata veda edince sağlığında 7'den 70'e herkesi güldüren Williams, ne yazık ki sevenlerini ağlatarak gitti. Onun tam adı Robin McLaurim Williams olup 21 Temmuz 1951 tarihinde Chicago'da doğmuştur. Babası Robert, Ford otomobil firmasında bir yönetici, annesi Laura ise tanınmış bir modeldir. Çocukluğunu Bloomfield Hills, Michigan'da geçiren Williams, Detroit İlkokulunu bitirir. Ardından Kaliforniya Redwood Lisesinde eğitim alır. Claremont Kolejinden mezun olduktan sonra 1973 yılında özel beceri gösterenlerin okuduğu ve yılda sadece 20 öğrencinin kabul edildiği Julliard Okuluna kabul edilir. Ancak bu okuldan mezun olamadan ayrılır. Fakat Williams, daha sonra dünya çapında bir oyuncu olunca bu okul kendisine fahri doktora (Yakar, 2023) unvanı verir. Ardından bir kilisede sahne alarak doğaçlama yapar. Bu gösteriler aklına stand-up fikrini getirir. Bu arada okul harçlıklarını çıkarabilmek için iki arkadaş New York Central Park'ta pandomim gösterileri de yaparlar. Sokak fotoğrafçısı olan Daniel Sorine, o günlerde o ikilinin fotoğrafını çeker. Yıllar sonra Williams ünlü olunca bu fotoğrafların ona ait olduğu anlaşılır. İlginçtir ki Williams, yıllar sonra 1991 yapımı Shakes the Clown filminde aynı şekilde pandomim yapar (halil. gen. tr, 2023). Gösteriye gece kulüplerinde yaptığı küçük şovlarla başlayan Williams, tiyatro dünyasında sürdürdüğü oyunculuk kariyerini NBC'de yayımlanan The Richard Pryor Show adlı TV programıyla devam eder. Ardından Happy Days adlı TV serisine başlar. Bu dizide uzaylı Monk karakteriyle kısa sürede büyük bir popülerlik yakalar. Daha sonra diziden ayrılarak kendisinin başrolde olduğu Monk and Mindy adlı özel bir diziye geçer. 1978-1982 yılları arasında yayımlanan bu dizideki karakteri o kadar ünlü hale gelir ki özel posterlerden boyama kitaplarına kadar pek çok materyale malzeme olur. Bunu çok iyi kullanan Williams, 70'li yılların sonlarından itibaren stand-up şovlar yapmaya başlar ve sadık bir izleyici kitlesi bulur. 2004 yılında, Comedy Central tarafından yayınlanan Tarihin En İyi 100 Stand-Up Komedyeni listesinde 13. sırada yer alır. Sinema kariyerine 1980 yapımı orijinal ismi Popeye olan Temel Reis filmiyle başlayan Williams, kariyerinin çoğunda komedi dalındaki karakterleriyle hatırlanır. Onun sinemada gösterdiği ilk başarı, 1987 yapımı Good Morning Vietnam olur. Bu filmdeki Adrian Cronauer karakteri ile Altın Küre Ödülü kazanan Williams, aynı zamanda BAFTA, Oscar ve Amerikan Komedi Ödüllerine aday gösterilir (Ulusan, 2020). Onun sinemada gösterdiği ikinci büyük başarı ise 1998 tarihli Good Will Hunting olur ve bu film ile En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Oscar ödülü alır. Daha önce filmlerin dublaj ve seslendirmelerini yalnızca bu işin ustası olan sanatçılar yaparken 1992 yılında orijinal adı, Aladdin and the King of Thieves olan Alaaddin ve Hırsızlar Kralı animasyon filminde Cin karakterini Williams seslendirir. Bu seslendirme işi ona o derece popülerlik kazandırır ki o günden sonra animasyon filmlerinin aranan ismi olur. 1993 yapımı Schindler's List filmini çeken Steven Spielberg çok zorlanır. Çünkü filmi izleyenlerin hatırlayacağı gibi bu filmde, İkinci Dünya Savaşı'nda yaşanan dramı anlatan yoğun bir hikaye vardır ve bu dram Spielberg'e çok ağır gelir. Williams da o dönem Peter Pan filminin başrolünü oynamasına rağmen onun yaşadıklarının farkındadır ve moralini düzeltmek için ona haftada bir 15 dakikalık stand-up yapar (Yakar, 2020). 1989 yapımı Ölü Ozanlar Derneği filminin genç başrol oyuncularından birisi olan Ethan Hawke, film çekim sürecinde epey stres yaşar. Williams ise stres altındaki oyuncuları yaptığı latifelerle güldürür. Hawke, o gün yaşadıklarını şöyle anlatıyor: 18 yaşında, kariyerimin ilk önemli rolünü oynuyordum. Williams'ın yaptığı şakalardan dolayı benden nefret ettiğini sanıyor ve neredeyse oyunculuk kariyerimi başlamadan bitirecektim. Ancak film çekimleri bittikten sonra Williams'ın ayarladığı menajer beni aradı ve 'Williams çok iyi iş çıkaracağını söylüyor' deyince onunla arkadaş olduk (Garvey, 2021). 1993 yapımı Mrs. Doubtfire filminde ise boşandıktan sonra çocuklarıyla vakit geçirmek isteyen bir dadıyı canlandıracaktır. Ancak bazı endişeleri olup yaşlı dadı kılığının gerçekçi göründüğünden emin değildir. Bu yüzden Mrs. Doubtfire kılığına girerek filmde çocuklarını oynayan oyuncularla tanışır. Çocuklar gerçekten de onu tanımaz ve ancak o zaman bu rolü oynar. Onun hayata veda etmeden önce rol aldığı filmlerden biri de Türkçeye Müzede Bir Gece-3 şeklinde tercüme edilen Night at the Museum-3 filmidir. Bu filmde Amerikan Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenen ve 14 Eylül 1901 yılında henüz 42 yaşında ABD'nin 26'ncı başkanı olan Theodore Roosevelt rolüyle karşımıza çıkar. Kendine has eğlenceli performansı ve başarılı oyunculuğuyla tüm dünyayı güldüren Williams ile ilgili yazılacak çok şey var elbette. Ancak 1970'lerin sonlarında başladığı aktörlük hayatına 34 yılda yaklaşık seksen film sığdıran Williams hakkında bu kadar malumat yeterlidir sanırım. Bir aktör olarak, dünya çapında onu tanıyan ya da tanımayan herkese tebessüm ettirmeyi başaran Williams, 60'lı yaşlarda Lewy Cisimcikli Demans isimli bir tür Parkinson hastalığına yakalanır. Bu hastalığa yakalanmada alkol bağımlısı olmasının rolü olduğu düşünülmektedir. Ancak o, 1983'te ilk oğlunun doğumu öncesi alkolü bırakır. Ta ki 2003'te Alaska'da film çekmeye başlayıncaya kadar. Kendisi o günü şöyle anlatır: Küçük bir kasabadaydım, eh dünyanın ucu denemez ama dünyanın ucu oradan görünüyordu. Aklıma ilk gelen şey içki içmek oldu. Çünkü düşündüm ki az bir şey içmek belki işe yarardı. Çünkü kendimi yalnız hissediyor ve korkuyordum. (t24. com. tr, 2014). O, içkiye tekrar başlamasına sebep gösterirken, Yalnız hissediyor ve korkuyordum. diyor. İnsan, elbette bazen kalabalıklar içinde kendini yalnız hissedebilir. Ancak sık sık bu duyguya kapılmak, aslında içimizde büyük bir boşluğun olduğunu gösterir. Bununla beraber yalnızlık her ne kadar korkunç olsa da bağlantı kuramayacağımız insanlarla çevrelenmek sanırım çok daha kötü olmalı. Tıpkı hayatını sonlandıracağı ana kadar tiyatro ve sinema dünyasında izleyenlerini kahkahalara boğan Williams gibi. Kendisinde, aslında bir aktörden beklenenden daha fazlası olup bir komedyendi. Belki de onu intihara götüren şey, etrafını saran insanlardan ona katkı sağlayacak kimselerin bulunmayışı yani kalabalıklar içinde kendini yalnız hissediyor olmasıydı. Belki, 'Hayat her şeyiyle güzel ve özeldir, yaşamaya değer.' diyecek birilerinin olmayışı. İşte Williams'ı intihara götüren en büyük etken, ömrünün sonuna doğru kendisini kalabalıklar içinde yapayalnız hissetmesiydi. Diğer bir ifadeyle yalnızlık ve dışlanma hissi onu çok ciddi manada korkutuyordu. Eşi Susan Schneider'in onun hakkında söylediği şu ifadeler, Williams'ın durumunu doğrulur gibidir. Eşi diyor ki: Williams Demans, diğer bir adıyla, yani Alzheimer'dan sonraki en yaygın bunama türü olarak bilinen hastalık başladıktan sonra tedirgin olmaya başladı. Hayatının sonuna doğru yıllarca beraber olduğu kalabalık ortamlardan uzak kalma onda ciddi bir endişe meydana getirdi. (bbc. com, 2015). Yaşam, eve dönmekten ibarettir. Satıcılar, sekreterler, madenciler, sihirbazlar... yani hepimiz için. İç huzuru olmayan herkes, eve dönmenin bir yolunu arar. O zamanlar ne hissettiğimi tarif etmek zordu. Kendinizi bir kar fırtınasında yürümeye çalışırken hayal edin. Aynı daire içinde döndüğünüzü bilmezsiniz. Ağırlaşan bacaklarınız sürüklenir. Haykırışlarınız rüzgarla dağılır gider. Ne kadar küçük ve evden ne kadar uzaksınızdır. Ev sözlükler bu kelimeye hem bir başlangıç noktası, hem de bir hedef olarak tanımlıyor. Peki ya fırtına!.. Fırtına benim beynimdeydi. Şair Dante'nin dediği gibi; 'Yaşam serüvenimin ortasında kendimi karanlık bir ormanda buldum.' Çünkü doğru yolu kaybetmiştim. Sonrasında en doğru yolu bulacaktım ama en beklenmedik yerde... (Shadyac, 1998). Evet, bu filmi bu gözle tekrar izlemenizi tavsiye ediyorum. Williams, bütçesinin nerdeyse dört katı bir hasılat ile (202,3 milyon dolar) gişe başarısı yakalayan bu filmdeki başarısını maalesef kendi gerçek yaşamında yakalayamaz. Hastalığının iyice ilerlediği son günlerinde başına geleceklerden çok korkar ve depresyona girer. Nihayet evde yalnız olduğu 11 Ağustos 2014 tarihinde intihar eder. Vasiyeti üzerine; Cansız bedeni yakılıp külleri San Francisco Körfezi'ne savrulur. (Yakar, 2023).


- Kaligrafi Meryem TUNCA (11.887) - Dora Maar Ağlayan Kadın mı? Elif ALTINTAŞ (3.383) - ARALIK SAYIMIZ YAYINDA! (3.204) - Soraya'ya Mektup Elif ÖZSOY (2.202) - Sevgi Boyutunda Kal Emin Osman UYGUR (1.865) - An Interview On Poetry With The Poet Ilinca BERNEA Seher SAĞLAM (1.756) - Johan Vandewalle ve Türkçenin Matematiği Emin Osman UYGUR (1.678) - Neden Pink Floyd / Elif ÖZSOY (1.670) - Sürgündeki Şair Yırçı Kazak / Erdal KARAMAN (1.606) - YÜZÜKLERİN SIRRI Elif ÖZSOY (1.585) cenab-ı hak ratmet eylesin. kabri pürnur olsun. Dün gibi hatırlıyorum vefatını. Elinize sağlık Meryem Hanım. Anlamlı ve güzel bir çalışma olmuş.


- Kaligrafi Meryem TUNCA (11.887) - Dora Maar Ağlayan Kadın mı? Elif ALTINTAŞ (3.383) - ARALIK SAYIMIZ YAYINDA! (3.204) - Soraya'ya Mektup Elif ÖZSOY (2.202) - Sevgi Boyutunda Kal Emin Osman UYGUR (1.865) - An Interview On Poetry With The Poet Ilinca BERNEA Seher SAĞLAM (1.756) - Johan Vandewalle ve Türkçenin Matematiği Emin Osman UYGUR (1.678) - Neden Pink Floyd / Elif ÖZSOY (1.670) - Sürgündeki Şair Yırçı Kazak / Erdal KARAMAN (1.606) - YÜZÜKLERİN SIRRI Elif ÖZSOY (1.585) Kadınlar hem annemiz hem de eşlerimizdir. Onlara dünyanın günlerini versek yetmez. Onlara dünya günüyle 50 bin güne denk olan ahiretin günlerini hediye ediyorum. İyi ki varlar. Meryem Hanım, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü anısına çok zarif ve değerli bir çalışma yapmışsınız. Elinize sağlık!


28 Haziran 2022 tarihinde aramızdan ayrılan Türk sinemasının duayeni Cüneyt ARKIN'a rahmet diliyoruz. - Kaligrafi Meryem TUNCA (11.888) - Dora Maar Ağlayan Kadın mı? Elif ALTINTAŞ (3.383) - ARALIK SAYIMIZ YAYINDA! (3.204) - Soraya'ya Mektup Elif ÖZSOY (2.202) - Sevgi Boyutunda Kal Emin Osman UYGUR (1.865) - An Interview On Poetry With The Poet Ilinca BERNEA Seher SAĞLAM (1.756) - Johan Vandewalle ve Türkçenin Matematiği Emin Osman UYGUR (1.678) - Neden Pink Floyd / Elif ÖZSOY (1.670) - Sürgündeki Şair Yırçı Kazak / Erdal KARAMAN (1.606) - YÜZÜKLERİN SIRRI Elif ÖZSOY (1.585)


23 Temmuz 2022 tarihinde vefat eden Türk edebiyatının çınarlarından Rasim Özdenören'e rahmet diliyoruz. - Kaligrafi Meryem TUNCA (11.888) - Dora Maar Ağlayan Kadın mı? Elif ALTINTAŞ (3.383) - ARALIK SAYIMIZ YAYINDA! (3.204) - Soraya'ya Mektup Elif ÖZSOY (2.202) - Sevgi Boyutunda Kal Emin Osman UYGUR (1.865) - An Interview On Poetry With The Poet Ilinca BERNEA Seher SAĞLAM (1.756) - Johan Vandewalle ve Türkçenin Matematiği Emin Osman UYGUR (1.678) - Neden Pink Floyd / Elif ÖZSOY (1.670) - Sürgündeki Şair Yırçı Kazak / Erdal KARAMAN (1.606) - YÜZÜKLERİN SIRRI Elif ÖZSOY (1.585)


Kıymetli Şair Sezai Karakoç'un anısına, onun en güzel sözlerinden biri olan: Geceye yenilmeyen her kişiye, ödül olarak bir sabah, bir gündüz ve bir de güneş vardır. sözünü kaligrafik yazmak benim için çok anlamlıydı. Yazıda gece kelimesinden yola çıkarak siyah zemine altın rengi mürekkep kullanmayı tercih ettim. Bu özel çalışma vesilesiyle kendisini rahmetle anıyorum. - Kaligrafi Meryem TUNCA (11.888) - Dora Maar Ağlayan Kadın mı? Elif ALTINTAŞ (3.383) - ARALIK SAYIMIZ YAYINDA! (3.204) - Soraya'ya Mektup Elif ÖZSOY (2.202) - Sevgi Boyutunda Kal Emin Osman UYGUR (1.865) - An Interview On Poetry With The Poet Ilinca BERNEA Seher SAĞLAM (1.756) - Johan Vandewalle ve Türkçenin Matematiği Emin Osman UYGUR (1.678) - Neden Pink Floyd / Elif ÖZSOY (1.670) - Sürgündeki Şair Yırçı Kazak / Erdal KARAMAN (1.606) - YÜZÜKLERİN SIRRI Elif ÖZSOY (1.585)


Titragan yer kabi qalqdi qalbim ham. O'tmish ham, bugun ham, tutash kelajak, Bir ayol farzandin quchib yig'lar choq, Dod soldi yuz minglab o'zbek ayoli. O'sha mash'um kundan bilsang menda ham, Titreyen yer gibi titrer kalbim hem. Hem geçmiş, hem şimdi ve gelecekte, Cahangir Fazılov, 15 Aralık 1973 yılında, Özbekistan'ın Fergana eyaletine bağlı Bağdat ilçesinin Ultarma köyünde doğdu. Mesleği gazetecilik olup şiir ve nesir alanında üç kitabı yayımlanmıştır. Ton otmaqta şiirler, Yuraklarga köçgan umr denemeler, Çalışmaları Özbekistan'da ve yurt dışında yayımlanan ondan fazla antolojide de yer almıştır. bu ne güzel nazımdır, Allah razı olsun.. çok teşekkürler. Titreyen yer gibi titrer kalbim hem.


Apartman sakinleri için hatta bu sesin ulaştığı bitişik diğer apartman sakinleri için bu ses oldukça tanıdıktı: Ayten! Otuzunu geçeli daha birkaç yıl olmuştu Ayten'in. Ev hanımlığına talim etmekten şikayet eder bir yanı gözükmüyordu. Biraz kilolu olsa da ziyanı yoktu. Sabahları kadın programlarında arzıendam eden diyetisyenleri dinlerken kendine biraz kızar, program bitiminde soluğu yine mutfağında alırdı. Öğleye doğru her gün biraz daha uzayan telefon görüşmeleri başlardı. İki günde bir mutlaka önce annesini arardı. Sonra sırayla yakın arkadaşlarını... Hayır, hayır! Kendini öyle çenesi düşük biri saymazdı! Havadan sudan başlayan bu görüşmeler kilo problemi, sağlık sorunları, geçim derdi ve tabii magazin programlarındaki dedikodularla devam ederdi. Komşuluk ilişkileri de fena sayılmazdı. Ama onlara ulaşmak ne mümkün! Bazı komşuları onun kapılarını çalacağı saati ezberlediğinden, kalkıp kapıya bakma zahmetine bile katlanmazlardı. Bazı komşuları ise Selin ve Saliha Hanımlar gibi- kapıları çalındığında, eğer televizyon açıksa telaşla sesini kısar, kapı deliğinden Ayten'i görünce parmak uçlarına basa basa gerisin geriye televizyon başına dönerlerdi. Ayten bunları bilmez, anlamaz olur muydu hiç! Madem öyle... Markete, pazara, kasaba giderken apartmanda duyurmadık kimse bırakmazdı. İşte o zaman açılmayan kapılardan apartmanın karanlık koridorlarına başlar uzanır: Aytenciğim! Nereye gidiyorsun? Sana zahmet olmazsa bana da şunları alsana. diye başlayan cümleler bir bir sıralanırdı. Bugün de Ayten'in pazara gitmesi gerektiği günlerden biriydi. Zira mutfak tam takır kuru bakırdı. Mutfak balkonundan birkaç pazar poşeti alıp dış kapının kenarına bıraktı. Hızlıca kıyafetlerini değiştirdi. Cüzdanındaki parayı kontrol edecekti ki ancak birkaç öteberiye yetecek parası olduğunu anladı. Oysa kocası Servet'e akşam iki kez, pazar için para bırakmasını söylemişti. Sabah da uykulu halde yarım ağızla tekrar söylemişti ya da öyle sanıyordu. Ayten balkona çıkıp Taner'e tekrar baktı ama bu kez bağırmadı. Taner çoktan okuldan dönmüş olmalıydı. Taner'in eve geç dönmelerine de alışıktı. Hemen terliğini giyip pazar poşetlerini kaptığı gibi merdivenlerden inmeye başladı. Taner'i sokakta bulacağını umuyordu. İki kat aşağı indiğinde 4 numaralı daire kapısı açıldı: Nermin! Nermin Hanım, Ayten'in cevabını beklemeden bir koşu içeriden biraz para ile birkaç poşeti onun eline tutuşturdu. Ayten, komşusuna söylene söylene merdivenlerden indi. Apartmanın kapısından tam çıkacakken bu kez de yöneticiyle karşılaştı. Ayten, yöneticinin Taner'in apartmanda yaptığı yaramazlıklardan, ödemedikleri son iki aylık aidat borcundan, yüksek sesle televizyon izlediklerinden bahsedeceğini tahmin ettiği için ona selam bile vermeden hızlıca sokağa çıktı. Sokaktaki birkaç çocuğa Taner'i sordu. Onlar bilmediklerini söyleyince aşağı sokağa doğru yürüdü. Taner o sırada iş başındaydı. Okuldan çıktıktan sonra sınıf arkadaşı Selim'le birkaç gündür gördükleri kara kedinin peşine düşmüşlerdi. Aslında kara kedinin peşinde olan Taner'di. Selim'i de kendi yaramazlıklarına alet eden yine o idi. Mahalleli artık bu ikiliden yılmıştı. Zillere basıp kaçmalar, sokağın ortasına koydukları tuğla içinde torpil patlatmalar, posta kutusundaki zarfları yırtmalar ve daha pek çok şey... Anneler kendi çocuklarına bu iki yaramazı örnek almamaları için türlü türlü bazıları da hiç yaşanmamış kötü şeyler anlatır ve çocuklarını korkuturlardı. Haksız da sayılmazlardı! Taner duvarın arkasına gizlenmiş, kocaman mavi çöp bidonunu didikleyen kara kediyi gözüne kestirmişti. Selim'e yerinde kalması için bir işaret yaptı. Kara kedi son kez etrafını kontrol ederek çöpe doğru eğildi. Taner elindeki taşı kediye nişan alıp tam fırlatacağı sırada aniden bir el onun kulağını mengene gibi kıstırdı. Taner biraz sızlandı mızlandı. Elindeki birkaç taşı cebine attı. Şaşkınlıkla gülme arası bir yüz ifadesiyle Selim'e göz kırptı. Çantasını kaptığı gibi annesiyle pazarın yolunu tuttular. Ancak Taner'in aklı hala kara kedide kalmıştı. Annesi Taner'in ders durumunu biraz bildiği için hiç sormadı bile. Onun aklında bu sabah kadın programında şefin yaptığı patlıcan kapama vardı. Şefin patlıcan kapama için verdiği malzeme listesini bir çırpıda ezberleyivermişti. Ah, şu Nermin'in de siparişleri olmasaydı pazarı aşağıdan yukarıya, soldan sağa kare bulmaca çözer gibi baştan sona turlamaz mıydı? Aman olsun canım! der gibi elini boşluğa doğru salladı. Nermin'in siparişlerini pazarcılarla hiç pazarlık bile yapmadan hızlıca satın aldı. Bir yandan da patlıcan sergilerini gözlüyordu. Nihayet parlak, taze, dolgun patlıcanların olduğu bir serginin önünde durdu. Az önce Nermin'e alışveriş yapan Bonkör Ayten gitmiş, patlıcan satıcısıyla sıkı pazarlığa giren Tutumlu Ayten gelmişti sanki. Karşısındaki, tok satıcı çıkmıştı. Aşağı gitti, yukarı gitti, döndü tekrar geldi ama nafile. Ayten bu patlıcanlardan almayı kafasına takmıştı bir kere. Derin derin nefes aldı. Biraz sakinleşmek ve biraz da zaman geçirmek için kocası Servet'i aradı. Dolmuştan telefona doğru ağır arabesk şarkıyla beraber dolmuşun içinde sıkışan pis hava boşalmıştı adeta. Servet'ten: Hayatım, akşama ne yemek yapacaksın? sorusunu beklemese de hal hatır bile sormadan Su faturasını ödedin mi? sorusunu da hiç beklemiyordu. Ayten bu durumda daha bir çıldırdı. Kocasına telefonda bağırırken kendisine garip garip bakanları hiç fark etmedi. Patlıcandan sonra almayı düşündüğü Ayaş domatesi gibi kıpkırmızı kesilmişti. Kocasına verdi veriştirdiyse de konuyu bir şekilde akşama yapmayı düşündüğü patlıcan kapamaya getirmeyi başardı. Eve doğru dürüst para bırakmadığını araya sıkıştırarak patlıcan pahalılığından dert yandı. Az önce kendisine indirim yapmayan patlıcan sergisine usulca yanaştı. Patlıcan satıcısıyla göz göze geldiler. Patlıcan satıcısına ters ters bakarak kocasına: Kör olasıca fiyatı hiç kırmıyor ki! diye yakındı. Servet bir ara Taner'i sorunca saatlerdir oğlunun varlığından habersiz olan Ayten bir anda irkildi. Taner o sırada yine fırıldak peşindeydi. Arkadaşı Selim'le okul çıkışında köşeye sıkıştırdıkları kara kediyi pazarda görünce zevkten dört köşe olmuştu. Annesiyle pazara girdiğinden beri kedi göz takibindeydi. Okul çıkışı annesi yetişmeseydi kediyi oraya mıhlayacaktı. Şimdi ise tam sırasıydı. Birkaç olumsuz denemeden sonra kedi çok yakınına kadar geldi ve koşarak patlıcan sergisinin altına girdi. Kafasını çıkarıp gelip geçenleri seyrediyordu. Taner cebindeki en büyük taşı sağ eliyle iyice kavradı. Kedi serginin altından çıkmak için önce bir hamle yaptı. Sonra geri döndü. Taner derin bir nefes alarak kediyi nişanladı. Tüm gücüyle taşı kediye fırlattı.


Takvimler 6 Şubat'ı gösterirken, Türkiye'de iki büyük depremin meydana geldiği haberi, kısa sürede her yere yayıldı. Yerel saatle 4.17'de, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde meydana gelen ilk deprem, yerin 7 km altında ve 7.7 büyüklüğünde idi. Ondan yaklaşık 9 saat sonra, 13.24'te ve Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesinde olan ikinci deprem ise 7.6 büyüklüğüne sahipti. Bu dehşetli iki deprem Kahramanmaraş, Adıyaman, Gaziantep, Osmaniye, Adana, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Kilis ve Hatay şehirlerinde ciddi yıkımlara sebep oldu. O gün kardeş Azerbaycan, sabahın şafağında bu acı habere gözlerini açtı. İnanması ne kadar güç olsa da bu uğursuz haber, yüzlere bir anda hüzün getirdi; dramın büyüklüğünü hissettirdi... Ülkede üzüntülü günler başladı. Öncelikli olan Türkiye'yi böylesine zor bir günde yalnız bırakmamak, onun yanında olmak ve acısını paylaşmaktı. Buna göre derhal Azerbaycan'ın acil arama-kurtarma ekipleri deprem bölgesine sevk edildi. Trajedinin boyutu başta anlaşılamamıştı ancak acı haberler geldikçe Bakü halkı, Türk konsolosluğu önünde toplandı. Evim, büyükelçiliğin karşısında olduğundan bu kederli haberi ilk öğrenenlerden biriydim. Her gün gözlerimin önünde dalgalanan bayrağın yarıya indirildiğini gördüm. Daha fazla dayanamadım, kapüşonlu ceketimi giydim ve koşarak büyükelçiliğin kapısına gittim. Havaların çok soğuk olmasına rağmen ziyarete gelenlerin sayısı giderek artıyordu. Ziyaretçiler, ellerinde tuttukları Türkiye ve Azerbaycan bayraklarını, çelenklerini elçilik önüne koyuyorlardı. İlerleyen günlerde de deprem bölgelerinde hayatını kaybedenler anısına ülkemizdeki Türk Büyükelçiliği önünde anma köşesi hazırlandı. Aynı zamanda depremzedeler anısına Gence'deki Türkiye Başkonsolosluğu önünde de bir köşe oluşturuldu. Halkın temsilcileri, aydınlar ve kentliler, burayı her gün ziyaret ederek çiçek buketleri getiriyorlardı. Böylece insanlar yardım istasyonlarına akın etti. Ellerin ve gönüllerin seferber olduğu, gözlerden yaşların döküldüğü bir gün oldu. Toplanan yardımlar gönüllüler tarafından ayrıştırılıp paketlendi, arabalara yüklenerek kardeş ülkeye gönderildi. Yardım kampanyasında yüzlerce kişi gönüllü olarak çalıştı ve çalışmaya da devam ediyorlar. Toplanan ürünler ağırlıklı olarak kışlık giysilerden oluşuyordu: Eldivenler, ceketler, pantolonlar, eşarplar, kalın ve yün çoraplar... Bundan başka yatak takımları, halılar, temizlik malzemeleri, su, yiyecek, el fenerleri, jeneratörler ve odun sobaları gibi ev eşyaları da üstünlük ifade ediyordu. Varını veren utanmaz. derler... Verdiği söze sadakat örneği göstererek evinden yorgan, döşek hatta üstünden çıkarmış olduğu sıcak mantoyu bile gönderenler vardı. Şüphesiz bu acı haberin yankısı, Azerbaycan'ın diğer bölgelerine de düştü. Köy halkı, anında varını yoğunu toplayarak Bakü'deki yardım merkezlerine koştu. Laçin doğumlu hemşehrimiz Server Beşirli'nin eski arabasıyla evinden aldığı battaniye ve şiltelerle yola çıkışı ile yurdun güney bölgesindeki Lerik dağ köyünden karda yola çıkan, şiltelerle dolu paket taşıyan annelerin fotoğrafı, bu ağır günlerin unutulmaz simgeleri oldu. Yardım toplama noktaları gece gündüz çalışıyor, kalabalığın ardı arkası kesilmiyordu. Kuyruk uzadıkça uzuyor, insan sayısının haddi hesabı olmuyordu. Nasıl da canla başla çalışıyorlardı! Depremin üzerinden 6 saat bile geçmeden ilk yardım uçağı havaya kalktı. Bu sırada etkileyici haberler de ortaya çıktı: Kıdemliler emekli maaşlarını gönderiyor, çocuklar akranlarına oyuncak, defter, kalem, mont gönderiyor ve montların ceplerine şeker koyuyorlardı. Gerçekten de bir dost ve bir kardeş kötü günde, dar geçimde belli olur. Atalarımız doğru söylemiş. Dürüstçe söyleyebiliriz ki Azerbaycan halkı, kelimenin tam anlamıyla depremzedeler için seferber oldu. Diğer yandan depremin ilk gününden itibaren Türkiye'ye gönderilen Azerbaycan ekipleri, meydana gelen şiddetli depremin sonuçlarını ortadan kaldırmak için arama ve kurtarma çalışmalarını kesintisiz sürdürüyorlardı. Kurtarıcılarımız, Türk bizim kendimiz demek. Onların acıları bizim acımız, onların dertleri bizim derdimiz. diyerek özverili bir şekilde çalışıyorlardı. Azerbaycan'da ise hepimiz televizyon karşısında, arama ve kurtarma işlerinde hiçbir şeyi gözden kaçırmadan izliyorduk. Taş-kesek altından sağ çıkarılanların her biri, bayram gelişi gibi yüreğimizde sevinç uyandırıyordu. Onların bu gayretleri, bizim de kardeş ülkede daha çok insanı, taş ve toprak yığınının altından kurtaracakları umudumuzu da yeşertiyordu. Bu kardeşliğin kuru ve soğuk bir söz olmadığını, kanımıza işlediğini ve kalbimizin beraber attığını bir kez daha hatırlıyorduk. Oradaki enkazları gördükçe de herkes gibi biz de hemen koşup ellerimizle taşı toprağı kazıp atmak istiyorduk. Evet Azerbaycan halkı ve devleti, Türkiye'nin bu zor gününde de iyi gününde de yanındadır, kardeşlerinin acısını paylaşmaktadır. Azerbaycan camilerinde, Türkiye'de meydana gelen korkunç depremde hayatını kaybedenlerin anısı derin bir hüzünle anılırken, depremde hayatını kaybedenler için gıyabi cenaze namazı kılındı. Bu, tek millet ve iki devletin kardeşliğinin, birliğinin ve dayanışmasının bir timsalidir. İnanın, her defasında böyle fedakarane haberleri okudukça ve gördükçe gözlerim yaşarıyor. Milletimizin bu şekilde fedakarlığı kardeşliğimizin ne derecede itibarlı, candan aziz olduğunu gösteriyor. Ah canım, candan aziz Türkiye'm! Senin güzel çağlarının şahıyım. Aziz misafirin olarak sende güzel günlerim az olmadı. Umut ediyor ve inanıyorum ki yine o bayram gibi şen günlerin gelecek. Biz de yine senin o mutlu günlerinin şahidi olacağız. Prof. Dr. Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi.


Bende yok, gelen konuk, giden konuk. Bende yok, gelen konuk, giden konuk. Geceler uzun mu uzun, bir acayip. Bende yok, gelen konuk, giden konuk. Ha, bu arada, itlerin havlaması aklımdan çıktı. Bende yok, gelen konuk, giden konuk. Ünlü Kırgız şair ve mütercim Alım Toktomuşev, 1947 yılında, Narın bölgesinde yer alan Cumgal ilçesinin Kayırma köyünde dünyaya geldi. Üniversite hayatından sonra Nuska, Asaba, Agım, Apta ve Alas gazeteleriyle, Cetigen dergisinde çalıştı. Kırgız gazeteciliğinin analiz dalına yaptığı katkılarla üne kavuştu. Coldogular, Eski Depter isimli şiir kitaplarıyla; Salican Cigitovdun sabaktarı ve Açılbagan Düynö isimli kitapları bulunmaktadır. Alım Toktomuşev, 2014 yılında vefat etmiştir.


Başlangıçta bu tezi kabullenebilmek biraz zor görünse de kavramsal olarak kelimelerin bizdeki karşılıklarını yeniden ele aldığımızda, Herakleitos'un vurgulamaya çalıştığı noktayı daha iyi anlayabiliriz. Aslında Herakleitos, savaş kavramını bizim anladığımızdan farklı yorumlamaktadır. Örneğin savaş akıllarımıza Kitlelerin toplu halde yok edilmesi düşüncesini getirir. Aslında savaş uğraşma, kavga, mücadele anlamını taşır. Kitleleri yok etme eylemi savaşın yönetimsel sorunlarından kaynaklanan olumsuz sonuçlarından biridir. Burada yapılması gereken reddedemediğimiz bu karşıtlığı nasıl yöneteceğimizi bilmektir. Kaosun varlığı reddedilemez ama kaosun ortasında bile sakin kalabilmek ve geri dönülebilir reaksiyonlar verebilmek bizim elimizdedir. Herakleitos, Kozmos, karşıtların savaşının meydana getirdiği bir uyumdur. Karşıt olan şeyler bir araya gelir ve uzlaşmaz olanlardan en güzel uyum doğar. derken savaşın sonunda kitlelerin yok edilmesinden söz etmiyordu. Yok etmek uyumsuzluğun bir sonucudur. O, karşıtların muhteşem uyumundan bahsediyordu. Martin Luther; Kuşlar gibi uçmayı, balıklar gibi yüzmeyi öğrendik fakat bu arada çok basit bir sanatı unuttuk: İnsan gibi yaşamak. der. Peki, kuşlar gibi uçmayı nasıl başardık ya da balıklar gibi yüzmeyi? Bu eylemleri gerçekleştirmek insanlık tarihinin yüzyıllarını aldı. Toplumlar, doğada var olanı deneyimleme adına büyük bir emek verdi, veriyor. Çünkü bilgi, kümülatif olarak ilerler ve insan kümülatif olarak gelişebilen bir varlıktır. Somut olarak insan, mücadele ettiği yolda ilerler. Bu gözlem bizi savaşın varlığının ve de sürekliliğinin nedenlerini sorgulamaya yönlendiriyor. İnsanlık, daha iyi savaşabilmek uğruna sürekli bir mücadele içerisinde. Bu kavramı canlı tutabilmek maksadıyla büyük bir savaş veriyoruz, desek çok da abartmış olmayız. Savaşın nasıl kazanıldığı, tarihin en iyi savaş taktikleri, savaş alanı eğitimleri, savaş oyunları... Maalesef birçok olumsuz duygu ve kavram, sosyal hayatımızda kapladığı alan ile paralel olarak artıyor. Emek verilmeyen, yeterince bahsedilmeyen olumlu duygu ve kavramlar ise zamanla sönüyor, küçülüyor. Barış; korkunun, nefretin ve şiddetin yokluğudur ama bu kavramların yokluğu, barış için yeterli değildir. Barış için sevgi, umut ve şefkat gibi olumlu mefhumların da var olması gerekir. Bu noktada akıllara şöyle bir soru gelebilir: Bu soyut mefhumları ya da nosyonları nasıl canlı tutabiliriz? Sosyal hayatımızda kapladığı alanı nasıl genişletebiliriz? Somut eylemler ile... Soyut hislerin somut kelimelere dökülmesi ile... Şarkı, şiir ile... Yağlı boya bir tablo ile... Dans ile... Tragedya ile, komedya ile... Sanat; sevginin, umudun, şefkatin, güvenin, birlikte yaşama zanaatının somutlaştırılmış halidir. Bir anlamda sanat; duygularımızın, düşüncelerimizin, sezgilerimizin ifade ediliş biçimidir. Sanat için atılan her adım, karşıtların muhteşem uyumuna kapı aralar. 15-18 Ağustos tarihleri arasında yaklaşık yarım milyon insan barışın ve sevginin mümkün olduğunu göstermek için Woodstock kasabasında bir araya gelir. Festivalde Jimi Hendrix, The Who, Janis Joplin, Crosby, Stills, Nash & Young, Richie Havens, Jefferson Airplane, Joan Baez gibi sanatçılar yer alır. 1969 festivali hala rock tarihinde bir dönüm noktasıdır. Woodstock sadece müziği değil; Amerikan kültürünü, o dönem ve sonrasının estetik anlayışını da etkilemiştir. Barışın sembolleşmiş isimlerinden biri de John Lennon ve The Beatles grubudur. 70'lerin başından beri Imagine, barışçıl bir dünya vizyonunun fiilen müziği olmuştur. Lennon'ın bu amaçla yazdığı, Strawberry Fields Forever ve In My Life gibi birçok şarkı vardır. Uluslararası Barış Günü şerefine, 1985 yılında Lennon'ın onuruna NYC Central Park'a Strawberry Fields anıtındaki Imagine mozaiği yapılmıştır. Lennon Imagine şarkısında bizleri cennetin, cehennemin, ülkelerin, sınırların olmadığı bir dünyayı hayal etmeye çağırır. Varlığı zıddı ile anlamlandırır. İnançlarımızın, uğruna ölmek ya da öldürmek için var olmuş olamayacağını hatırlatır. Dünyanın yekvücut olarak yaşamasının tüm insanların kardeşçe yaşamasına bağlı olduğunu vurgular. The Beatles'ın en unutulmaz konseri, 30 Ocak 1969'da verdiği son canlı konser olan çatı konseridir. Lennon, barış mesajları vermenin zorluğunun farkındadır ama yine de şu cümle ile Martin Luther King, Kennedy ve Gandhi'den daha şanslı olduğunu belirtir: Biz espriliyiz, onlar ciddi ve tüm ciddi insanlar vurulmuştur. Bu cümle kendi içinde büyük bir ironi taşır. Çünkü Lennon, 8 Aralık 1980'de sırtından dört kez vurularak 40 yaşında öldürülmüştür. Tarihin gelmiş geçmiş en önemli konserlerinden biri de 19 Temmuz 1988'de, Doğu Berlin'de yapılmıştır. Bu konserin önemini anlayabilmek için Berlin Duvarı'nın inşa nedenini bilmek gerekir. Berlin Duvarı, Doğu Almanya vatandaşlarının Batı Almanya'ya kaçmalarını önlemek için yapılır. Sovyetler Birliği güdümündeki Doğu Alman meclisinin kararı ile 1961 yılında, Berlin'de yapımına başlanan 46 km uzunluğundaki duvardır. Berlin halkı tam 28 yıl boyunca şehri ortasından ikiye bölen bir duvarla yaşamıştır. Pek çok insan duvar yüzünden sevdiklerinden ayrılmak zorunda kalmıştır. Tel örgüler ve betondan oluşan ve askerler tarafından korunan bu devasa duvar, komünizm ile kapitalizm arasındaki çekişmenin sembolüdür. Bu sınırlar, Batı'da Utanç duvarı olarak da anılır. 9 Kasım 1989'da, Doğu Almanya'nın açıklamasının ardından yıkılmıştır. Batı'daki bu konserlerin ardından Doğu Almanya, 1987/88 yıllarında Bob Dylan, Depeche Mode, Bryan Adams ve Joe Cocker'ın, Doğu Berlin'de konser vermesine izin verir. Böylece Almanya Gençlik Örgütü, gençlerin Doğu Almanya'da kalmak isteyeceklerini, ülkeye tekrar inanacaklarını düşünür. Ancak konserler, tam tersi bir etki yaratarak gençlerin içindeki özgürlük ateşini tetikler. 1988'de rock yıldızı Bruce Springsteen'ın yapmış olduğu dört saatlik konser ise adeta duvarda büyük bir çatlak oluşturur. Bruce Springsteen, sahnede, elinde tuttuğu bir kağıttan okuyarak gençlere Almanca olarak seslenir. Bugün buraya herhangi bir hükumetin yanında veya karşısında olarak gelmedim. Ben buraya, bir gün tüm bariyerlerin yıkılacağı umuduyla rock'n roll yapmaya geldim. Bu konuşmaya, ardından seslendirdiği Bob Dylan'dan Chimes of Freedom şarkısı da eklenince yaklaşık 300 bin kişi adeta kendilerinden geçer. Elif hanım, kaleminize sağlık. Böyle değerli bilgileri ögrenmemize vesile olduğunuz icin çok tesekkürler. savaşın korkunçluğu biraz siner belki savaş ruhlu canavarlarda... Elinize sağlık. Ne çok şey var; bilmek ve düşünmek için. tüm bariyerlerin yıkılması umudu ile, değerli yorumunu ziçin teşekkür ederim. Kaleminize ve dimağınıza sağlık elif hanımcım. Çok akıcı ve bilgilendirici bir yazı. Karşıtlarla uyum içerisinde yaşamak mümkünken yok etmeyi tercih edenlerin değil de barış ve sevginin mücadelesini veren bir dünyanın sabahlarına uyanmak ümidi ve duası ile selamlar.


Kaptan Cook, 1770 yılında Avustralya sahillerine çıktığında kıtaya Terra Nullius ismini vermişti yani Kimsesiz Topraklar. Aslına bakılırsa o sırada Avustralya'da milyonlarca yerli yaşıyordu ve bunlardan ellerinde mızrak taşıyan ikisi, Kaptan Cook'un karaya çıkışını görmüş; biri askerler tarafından öldürülmüş, diğeri de kaçmıştı. İşte bu ilk temas, yerliler için artık esaret, zulüm ve kötü günlerin başlangıcı olacaktı. Bilimsel veriler ışığında en az 40 bin yıldır Avustralya'da yaşadıkları ispatlanan yerliler, Aborijin olarak bilinir ve varlığını sürdüren dünyanın en eski topluluğu kabul edilirler. Aborijin sözcüğü Latince Bir yerin asıl sahibi, ilk orijin ya da yerli. anlamına gelir. Buradan da anlaşılacağı üzere Aborijinlerin kendilerine verdikleri, kendi dillerinde bir isim yoktur. Çünkü Avustralya yerlileri çoğunun zannettiği gibi tek bir topluluk değildir ve farklı kabilelerden oluşur. Her kabile kendini, kendi dilinde farklı sözcüklerle tanımlar. Antropolog Norman Tindelle'in 1974'te oluşturduğu Aborijin dil haritasına göre, 1788'de, Avustralya'da 300 ile 700 arasında yerli dili vardı ve Avustralya, dünyanın dil açısından en çeşitli yerlerinden biriydi. Kıtaya ulaşan ilk Avrupalıların savunduklarının aksine bu diller yalnızca bir homurtu, inlemeden ibaret ve asimile edilmesi gereken bir dil değildi. Aksine bu diller hızlı, ritmik, uyumlu, geniş ifade yeteneğine sahip ve müzikaldi. Her ne kadar sözcük sayısı az gibi görünse de içerik ve tonlamalarına göre çok anlamlıydılar. Üstelik karışık bir gramerleri de vardı ve köken olarak Latin ve Yunan gramerine benziyordu. Resim-1 Antropolog Norman Tindale'in 1974'te hazırladığı Aborijin Dil Haritası. Yerli dilleri yeni sözcükler türetmeye de elverişliydi. Özellikle beyaz adamın gelişinden sonra türettikleri pek çok kelime vardı. Ayakkabı ve çizmelere 'pis ayak kokusu'; yel değirmenlerine 'dön, dön su getirici'; polise 'düğüm yapıcı, el bağlayıcı, zincire vuran, acı kişiler'; İngilizlere 'öfkeli, kırmızı surat' denmişti. Aborijin dilleri beyaz adamla iletişime geçtikten sonra kanguru, bumerang, wombat, dingo gibi pek çok sözcüğü de dünyaya armağan etti. Kaptan Cook'un kıtaya ayak basmasından sadece 70 yıl sonra beyaz adam sayısı yerli nüfusu çoktan geçmişti. Yerliler köle yapılıyor, acımasızca çalıştırılıyor ve durmadan öldürülerek sayıları azaltılıyordu. Sömürgeciler için zaten onlar insan bile sayılamazdı. Bunun sonucu Aborijinler, önce canlarını, sonra topraklarını, sonra da kültür, inanç ve dillerini kaybetmeye başladılar. Elbette bu diller öylece kendiliğinden ortadan kaybolmadı; hükumetler, okullar, kilise ve misyonlar tarafından aktif olarak susturulup yok edilmek istendi. 1953 yılında Commonwealth Eğitim Ofisi tüm yerlilerin İngilizce konuşması gerektiğini ve bu gerekliliğin kendi aralarındaki konuşmalarda da devam etmesini savunuyordu. Bunun yanında yerli halkın Hristiyanlaştırılarak asimile edilmesi, boş inanç ve hurafelerden kurtarılmalarının zorunlu olduğu da vurgulanıyordu. Bu politikalar ışığında, 1920-1969 yılları arasında pek çok Aborijin çocuk, ailelerinden zorla koparılıp yatılı kilise okullarına götürülüyor hatta binlerce Aborijin bebek, doğar doğmaz annelerinden alınıp misyonlara gönderiliyor; kendi kültür ve dilinden habersiz, asimile edilerek büyütülüyordu. Bu çocukların, oyun parklarında, kendi aralarında bile kendi dillerini konuşmaları yasaktı ve yakalananlar şiddetli cezalara çarptırılıyordu. Bu nesil zamanla o kadar çoğaldı ki bugün Avustralya'da bu çocuklara çalınmış nesil denmekte. Resim-2 1960'ta bir misyon okulunda eğitim gören Aborijin çocuklar. 1998 yılında Avustralya devletinin yapılan soykırım ve asimilasyondan dolayı Aborijin halkından resmi özür dilemesi sonrasında devlet politikası da değişti. Devletin yerli halkın dil, kültür ve değerlerini koruma altına almaya başlaması olumlu sonuçlar doğurmaya başladı. Uyuyan dilleri uyandırma çalışmaları sonucu pek çok üniversitede Aborijin dil öğretim kursları düzenlendi, kürsüler açıldı, yerlilerin kendi dillerini öğretecek öğretmenler yetiştirmeleri teşvik edildi. Aborijin kültürü koruma altına alınıp birçok yerleşim yeri isimleri, aslına çevrilerek tabelalarda orijinal Aborijin isimleriyle yazılmaya başlandı. Okullarda Aborijin kültür ve dilleri tanıtıldı, Aborijin kültürü üzerine yapılan çalışmalara ciddi finansal destek sağlandı. Resim-3 Tasmanya'da İngilizcenin yanında Aborijin diline de yer verilen bir dağın isim tabelası. Bu çalışmaların yansımaları kısa zamanda sonuç vermeye başladı ve Aborijin dili sanat, kültür dünyasında da görünür hale geldi. 2001 yapımı Bush Mechanics adlı belgeselde ilk defa Aborijin dili ekranlarda yer alırken bunu 2002'de Tracker, 2006'da Ten Canoes izledi. Ten Canoes Aborijin dilinin kullanıldığı ilk uzun metrajlı filmdi. Ünlü Aborijin aktör David Gulpilil'in önemli bir rol üstlendiği 2008 yapımı Avustralya filmi ise tüm dünyaya Aborijin dilinin tanıtıldığı bir yapım oldu. Aborijin söz yazarı ve şarkıcı Emma Donovan ise 2009 yılında Ngarraanga şarkısı ile En İyi R&B Şarkıcısı Ödülü'nü aldı. Şarkı Çalınmış Nesil adına yazılmıştı. 2016 yılında yapılan nüfus sayımında kendini Avustralya yerlisi olarak tanımlayanların sayısı 650 bin oldu. Bunun yanında 1788'de var olan 300-700 arası yerli dilinin, günümüzde sadece 160'ının bu nüfusun %10'u tarafından evlerde konuşulduğu tespit edildi. Acı olan gerçek ise bu dillerden sadece 13'ünün çocuklar tarafından konuşulabildiğiydi. Bu da 60 yıl sonra bu dillerden yalnızca 13'ünün hayatta kalabileceği anlamına geliyordu. Bu tablo sonrası devlet ve yerli halkın önderleri iş birliği imkanlarını artırarak yoğun bir çalışma altına girdiler. Günümüzde tüm devlet dairelerinde yerli halka her konuda pozitif ayrımcılık yapılırken dil ve kültürlerini koruyup yaşatabilmeleri adına da maddi, manevi pek çok imkan seferber edilmektedir. Umarız bütün bu çalışmalar belki de dünya üzerinde konuşulan en eski dil olan Aborijin dillerinin yok olmasını engeller ve dil çalışmalarına yeni açılımlar kazandırır.


Fotoğrafta gördüğünüz Habibi Neccar Camii, ara ara restorasyon geçirmiş olmakla birlikte ilk kez 638 yılında inşa edilmiş. Günümüz Türkiye sınırları içerisinde inşa edilen ilk cami olarak kabul ediliyor ve bu yönüyle ciddi bir öneme sahip. Antakya, başta Hristiyanlık olmak üzere üç semavi din için de çok önemli yapılara sahip. Deprem sonrası sosyal medyada haber ve görüntüler arasında dolaşırken bu caminin fotoğrafı düştü önüme. Tanıyamadım. Zira yalnızca bir taş yığını duruyordu. Ne minareden ne de kubbeden eser kalmıştı. Kiliseler, sinagoglar ve daha nice tarihi yapı da aynı akıbeti yaşamıştı. Doğal afetler birçok cana mal olurken aynı zamanda şehirlerin hafızalarını da siliyor. Türkiye'de gezdiğim şehirlerde beni en çok etkileyen şehirlerden biriydi Antakya.


Gerçekten tebrikler. Çok akıçı. Birden düşlere daldırdı. Bravo.


sana dair ne varsa bende, bilirler. bak işte ne güzellikler, hem biz varız, işte o gün var ya o gün,


Mevsimden akan cazibe ne güzelmiş meğer! Gezilesi kır yurdu, ilk t/anda kayboluşlar. Bir meltem esintisi, tadı damakta düşler! Yerde binbir çiçekler, gökte ç/alımlı kuşlar. Fener gibi bir yanıp bir de f/ani sönüşler. Ufukta gün batarken g/izlenir son dönüşler. Yorumunuz için çok sağ olun. Eksik olmayın. Yorumunuzdan şiiri dikkatlice okuduğunuz ve hikayeler çıkardığınız anlaşılıyor. Bunun için ayrıca teşekkürler. Saygılar. Şiirdeki imgeler arasında gizlenmiş bir hayat var gibi. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. Kelebeklerin hayatından bir kesit, diyebiliriz. Onların hayatında kendi hayatımızdan esintiler görebiliriz belki. Dikkatiniz için tekrar sağ olun. Hürmetle. Insanın içini açan bir şiir. Şiiri okuduğunuz ve yorumladığınız için çok teşekkür ederim. Şiirin size olumlu hisler yaşatmasına sevindim. Duygu dünyanız hep kelebekler gibi rengarenk, güzel ve canlı olsun. Selam ve sevgiyle kalın.


yazılarınızı adresine gönderebilirsiniz. İlginiz için teşekkür ederiz.