Yeni yıla sayılı günler kaldı. Hava oldukça soğuk. Hatta son haftaların en soğuk birkaç gününden biri. Şartların biraz zorlamasına aldırmadan kendimi yaklaşık 10 kişilik bir gezi grubunun içinde buluyorum. Aslına bakarsanız bu çok istediğim ve başvurumu daha önceden yaptığım bir gezi planı. Yolculuğumuz, 500 binden fazla nüfusuyla, Romanya'nın, Bükreş'ten sonraki ikinci büyük şehri olan Yaş'a. Yıllar önce tarih kitaplarında okuduğum Yaş Antlaşmasının yapıldığı bu şehri görecek olmam, bana şimdiden heyecan veriyor. Üstelik meşhur Saint Parascheva Metropolitan Katedrali'ni ziyaretimizin ve Mihai Eminescu'nun ilham kaynağı olan ıhlamur ağacının etrafındaki gezintimizin hayaliyle heyecanım artırıyor. Yolculuğumuz başkent Bükreş üzerinden. Başkentten Yaş şehrine ulaşım birçok şekilde mümkün: Kara yolu, hava yolu, demir yolu... Örneğin Yaş'ın şehir merkezine birkaç km uzaklıkta Yaş Uluslararası Havaalanı mevcut. Benim katıldığım gezi grubunun organizasyonu çerçevesinde talihimize büyük bir servis aracı düşüyor. Önümüzde yaklaşık 350 km kadar yol uzanıyor. Yolumuz açık olsun, diyor ve araçtaki yerlerimizi alıyoruz. Her şey yolunda giderse yaklaşık 6 saat kadar sonra Yaş'ta olacağız. Tahminlerimiz doğrultusunda 6 saat kadar sonra Yaş'a ulaşmış bulunuyoruz. Yaş, dört ayrı mevsimi olan nemli ve karasal bir iklime sahip. Yazlar sıcak geçerken kışlar ise genelde soğuk ve rüzgarlı oluyormuş. Bazen de orta dereceli kar yağışı görülüyormuş. Bugün de oldukça soğuk. Buna çok aldırış etmeyip yolculuk sonrası biraz dinlenme ve öğle yemeğinin ardından şehri gezmeye çıkıyoruz. İlk gezintimiz esnasında soğuktan ellerimizi ovuştura ovuştura rehberimize kulak kesiliyor ve arada şehrin dikkatimizi çeken bazı karelerini yakalamaya çalışıyoruz. Bugün Iaşi olarak bilinen şehrin adı, uzmanlara göre bir Sarmat kabilesi olan Yazyges veya Alan kabilesi Jassilere dayanıyormuş. Bazı yabancı seyyahlar, Iaşi'nin, aynı adı taşıyan bir çobanın ya da efsanevi şöhrete sahip bir keşişin isminden geldiğini belirtmişler. Dimitri Kantemir ise bunun bir değirmencinin adı olduğunu söylemiş. Yaş, Jijia Nehri'nin bir kolu olan Bahlui Nehri vadisinde yer alıyor. Şehir, üzüm bağları ve bahçelerin arasında, bir kısmı tepelerin üzerinde bir kısmı da vadi alanlarında kurulmuş. Birçok yerde -benim de okuduğum gibi- şehrin, yedi tepe üzerine kurulduğu ifade ediliyor. Bu tepeler: Breazu, Bucium, Cetatuia, Copou, Galata, Repedea ve Şorogari. Hatta bu yönüyle Roma ile karşılaştırılıyormuş. Biz, rehberimizi dinlerken buna İstanbul'u ve bildiğimiz diğer Anadolu şehirlerini de ekliyoruz. Arkeolojik araştırmalar, Yaş'ın mevcut topraklarında ve çevresinde tarih öncesi çağa kadar uzanan insan topluluklarının varlığını doğrulamış. Bölgede 6 ve 7. yüzyıllar ile 7 ve 10. yüzyıllardan kalma insan yerleşimlerine dair kanıtlar bulunmuş. Birçoğumuzun hatırında olan bilgilerden biri de Osmanlı Devletinin 1792 yılında Rusya ile yaptığı Yaş Antlaşmasının burada imzalanmış olması. Bu eski bilgilerimizi burada tekrar hatırlamış ve kısmen genişletmiş oluyoruz. Ayrıca tarihlerini çok iyi hatırlamasak da Yaş'ın, bir süreliğine Romanya'nın başkenti olduğunu biliyorduk. Burada bazı ayrıntılarını da öğrenmiş bulunuyoruz. 1564 yılı civarında, Prens Alexandru Lapuşneanu, Moldova Prensliğinin başkentini Suceava'dan Yaş'a taşımış. Yaş, Moldova Prensliğinin yanı sıra I. Dünya Savaşı sırasında, merkezi güçlerin 6 Aralık 1916'da Bükreş'i işgal etmesinin ardından iki yıl kadar da Romanya'ya başkentlik yapmış. Başkent, Alman İmparatorluğunun ve müttefiklerinin Kasım 1918'deki yenilgisinden sonra yeniden Bükreş olmuş. Yaş şehri, birçok tarihi anıtlara, asırlık kiliselere, manastırlara ve modern bir mimariye sahip. Önemli yapılar arasında Unesco Dünya Mirası geçici listesinin bir parçası olan ve Evliya Çelebi'nin de övgüyle söz ettiği Trei Ierarhi Manastırı ve Orta Çağ'dan kalma Moldova Prensliği Mahkemesinin eski kalıntıları üzerine inşa edilmiş Kültür Sarayı bulunuyor. Bunların dışında şehrin sosyal ve kültürel yönünü yansıtan başka yapılar da var. Bu yapılar arasında Athenaeum, Botanik Bahçesi, Merkez Üniversite Kütüphanesi, Moldova Devlet Filarmonisi, Opera Binası, Vasile Alecsandri Ulusal Tiyatrosu ile kültür merkezlerini ve müzeleri saymak mümkün. 1659'da Yaş kasabasını gören Evliya Çelebi de şehrin önemli bir sanat ve ticaret merkezi olduğuna işaret ediyor. Her yıl 14 Ekim'de binlerce kişinin Romanya ve komşu ülkelerden Yaş'a gelme nedenleri olan meşhur katedralin önündeyiz. Orijinal adıyla Biserica Sfanta Parascheva olarak bilinen katedral, bir Rumen Ortodoks kilisesi olup Rönesans tarzında inşa edilmiş. 1833'te yapımına başlanmış ve 1839'da tamamlanmış. Her gün saat 09.00 ile 20.00 arası açık ve girişte hiçbir ücret alınmıyor. Biz de ziyaret için sıraya girmiş durumdayız. Hava çok soğuk. Buna rağmen hatırı sayılır bir kalabalık var. Hatta uzun sırada küçük çocukları da görüyor ve şaşırıyoruz. Sonunda sıramız gelip de içeri girebildiğimize seviniyoruz. Ama içerinin de dışarıdan bir farkı yok neredeyse. Soğuk içimize işliyor. Buna rağmen yapıyı her yönüyle izlemeye ve rehberimizin anlattıklarını dinlemeye çalışıyoruz. Dikkatimizi çeken ilk şey mekanın oldukça geniş olması. Gözlerimiz, bu geniş iç mekandaki rengarenk vitray pencerelere takılıyor. Hayranlıkla ve uzun uzun seyrediyoruz. Rehberimiz bir ara katedralin orijinal çanlardan birinin hala kullanıldığını söylüyor. Bu, hepimize ilginç geliyor. Çanın içindeki bir yazıtta 1828-1829 dönemindeki savaşta ele geçirilen ve Türk ordusuna ait olan dört toptan yapıldığı yazıyormuş. Bir müddet sıra halinde adımladıktan sonra kendimizi, her yıl 14 Ekim'de binlerce kişinin önünde diz çöktükleri Aziz Parascheva'nın tabutunun önünde buluyoruz. Parascheva, XI. yüzyılın başlarında, Doğu Trakya'da Tanrı'ya inanan bir ailede doğmuş. Çocukluk yıllarını ailesinin evinde ve onların koruması altında geçirmiş. Anne ve babasının ölümünden sonra mirasını satıp parasını fakirlere dağıtmış ve kendini manastır hayatına adamış. Halen Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Rusya ve Sırbistan'daki Ortodoks kiliseleri tarafından tanınıyormuş. Aziz Parascheva'nın kalıntıları, hükümdar Vasile Lupu tarafından, 1641 yılında Yaş şehrine getirilmiş ve Trei Ierarhi Kilisesi'nde teşhir edilmeye başlanmış. Bugün, aralık ayının ilk günü olmasına rağmen yine de çok kalabalık bir ziyaretçi grubu var. Büyük bir sabır ve saygı içerisinde sırasını bekleyenler, diz çökenler ve dua edenler, kilise ziyaretimiz esnasında bizi etkileyen görüntüler olarak belleğimizde yerlerini alıyorlar. Gezimizin 2. günündeyiz. Kaldığımız otelde kahvaltımızı yaptık. Hava düne göre daha mülayim. 10 hektar kadar alanıyla Yaş'ın en büyük parklarından biri olan ve Eminescu'nun bazı şiirlerini kaleme aldığı Copou Parkı'ndayız. Şöyle bir etrafımıza göz gezdirdiğimizde ağaç türleri içinde ıhlamur ilk başı çekiyor. Buranın ıhlamur mevsimindeki güzelliğini hayal etmek bile insana zevk veriyor. Ben diğer ağaçları ayırt etmekte çok iyi olmasam da onların akçaağaç, dişbudak ağacı gibi türler olduğunu öğreniyorum. Biraz yürüyüş yaptıktan sonra dikili taşın önüne geliyoruz. Arkasında devasa ıhlamur ağacı. Eminescu'nun ünlü ıhlamur ağacı, muhtemelen Copou Parkı'ndaki en yaşlı ağaç ve Romanya'daki en önemli anıtlardan biri. Ağacın 460 yaşın üzerinde olduğu söyleniyor. Şair, bazen sevdiği Veronica Micle veya arkadaşı Ion Creanga ile sık sık buraya gelirmiş. Ihlamur ağacının önünde, şairin bronz büstü bulunuyor. Büst, Yaş Güzel Sanatlar Akademisi profesörü heykeltıraş Ion Mateescu tarafından yapılmış. Ağaç, günümüzde özellikle aşıklar ve şiir tutkunları tarafından vazgeçilemez bir uğrak yeri. Oldukça kalabalık bir grup fotoğraf çekilmek için yarış halinde. Biz de bu görevi icra edip oradan ayrılıyoruz. Alanda Mihai Eminescu Müzesi de var. Programımız kapsamında oraya giremiyoruz ama parka çok yakın, nezih bir kafede çay ve kahve içmek için soluklanıyoruz. Romanya'nın kültür ve sanat merkezlerinin önde gelen yerlerinden biri olan Yaş şehrini iki gün de olsa görmek harika bir deneyimdi. Bu güzel şehri, iki gün içerisinde ve bütün imkanlar ölçüsünde gezip tanımaya çalıştık. Yol boyunca gezi grubumuzla, izlenimlerimizi ve fotoğraflarımızı paylaştık. Anlaşılan o ki hepimiz bu geziden çok memnun kalmışız. Daha fazla gezmek isteyenler, mevsim şartlarını göz önünde bulundurmak kaydıyla, 2-3 gece konaklayacak şekilde bir organizasyon yapabilirler. Fakat biz şanslıydık. Ziyaret edemediğimiz yerleri, iyi bir şehir turuyla yakından görme fırsatı yakaladık. Romanya'nın ne kadar güzel ve yaşanabilir bir ülke olduğunu, bunun gibi az sayıdaki turla dahi anlamış olduk. Gezi takvimimize not aldığımız birkaç yeri daha gezmek, bu kanaatimizi daha da besleyeceğe benziyor. Fotoğraf çekimleri için Hülya MAKAN'a, fotoğrafların editleri için Emre OZAN'a çok teşekkür ederiz.


Bazen inanılmaz isteklerde, gerçekleşmeyeceğini bildiğimiz dileklerde bulunuruz. Hayaller kurar, olmadık heveslere kapılırız. Hatırlıyorum da çocukken kuş olmak isterdim. İstediğim yere hızlıca gidebilmek, her şeyi yukarıdan görebilmek ve havada kolaylıkla süzülebilmek; sanırım bu isteğin başlıca nedenlerindendi. Kuş olamadım. Ama dağları, tepeleri, ormanları, gölleri ve dahi çölleri havadan gördüm yıllar sonra. Durdu Hanım tebrikler. Fotoğraf da hikayesi de çok güzel.


Kız Kulesi boynunu büküp razı olmuş kaderine. Ama Asya kız kararsızmış. Delikanlı bu sefer de Şirket-i Hayriye vapurlarıyla, hasret kokan, kor gibi yanan mektuplar göndermiş. Günlerce sahilde eli kalbinde, gözleri ufukta beklemiş durmuş ama nafile... Aslında her gün batımında karşı köyün yakışıklı delikanlısının gönlündeki ateş, Üsküdar'da kor ateşe dönüşmüş çoktan; ama Asya bu sevdayı kendi içinde yaşamış. Sonunda Fatih adında bir yiğit, elçi olmuş delikanlı Avrupa'ya. Galata'nın sırtlarından gemiler indirmiş suya, yeter ki Asya kızın gönlü olsun diye. Akşemseddin adında pirifani nasihatler etmiş. Aslında Asya'nın da kalbi çoktan fetholmuş. Gönlünde yatan eri bulmuş. Bu sevdanın adı İSTANBUL olmuş. İstanbul'u bir kez görenin gönlüne işte bu sevdadan damlalar düşmüş. Hatta bazıları öyle nasibini almış ki bu damlalardan, delikanlı Avrupa gibi aşka düşüp şair oluvermişler. İflah olmaz İstanbul aşıkları kervanı da işte böylece yola düzülmüş. Ömrüm oldukça, gönül tahtıma keyfince kurul!


Bir sokaktayım. Burnuma çalınan kokuyu tarif edebilmem mümkün değil. Zihnimin kuytularında rastladığım aşinalıklarla geziniyorum sokaklarda. Koku önde, ben arkada. Onu takip ediyorum adeta. Hem çok tanıdık hem çok yabancı, hem yanı başımda hem ara ara çalınan bir koku... Zihnimin gölgelerinden aydınlıklara geçiyorum o muazzam kokunun hemen ardından. Kurtulmak istediklerimi, omuzuma yük diye binen duyguları atmak istiyorum ve sonra gözlerimi nemlenmiş buluyorum. Kurulamaya yetişmek mümkün değil! Ciğerlerim kokunun müptelası fakat burnum, direğini sızlatan bir özlem içerisinde. Özlemden düşen omuzlarıma bir çare arayıp, hasretten yaşaran gözlerimi kurulayıp Bak, burdayım, geçti! denmesini, umudun şefkatli kucağında her şeyin büsbütün geçmesini dört gözle bekler buluyorum kendimi. Çevreden nasıl göründüğümü bilmez bir halde, Leyla'sını arayan Mecnun misali gezmekteyim Arnavut kaldırımlı sokakları. Sokağın köşebaşında sağa doğru kıvrılıveriyor yol, ben de ardından. Dengesiz yürüyüşüme aldırmadan yürüyorum. Ara ara Arnavut kaldırımlı taşların ayaklarıma takılması bile durdurmuyor beni. Gökyüzünün yanan bulutlarıyla dans ediyorum sanki. Bulutların arasından sızan gün batımının hüzmelerine saplanıp kalıyor gözlerim. Hadi toparlan! diyorum ama ne mümkün! Sokağın iki yanı hanımeli, mor sümbül, lavanta... Alabildiğine çiçek cümbüşü. İçim coşuyor her bir renkte. Sokağın başında çiçeklerin bayıltan kokularıyla karışan kurabiye kokuları da mideme ayrı bir bayram yaşatan cinsten. Ama aldığım koku bu değil. Beni çeken, değerli olan bambaşka bir koku... Öyle hasretim ki... Kime ait ve nereden geliyor bilmiyorum ama bir yandan da içten içe biliyor gibiyim. Hissediyorum. Çok özlem kokuyor her bir notası. Tınısı farklı diğerlerinden. Çektikçe çekiyor ve beni bir kapının önünde bırakıp aceleci kuşlar misali uçup gidiyor. Dahası bu kapının ardında diyor adeta. Hadi çal, bekleme! Maun işlemeli bir kapıya denk düşüyorum. Üşüyor ellerim heyecandan, kalbimse tanıdık olan her şeyle sıcacık oluyor. Kalbimin atışıyla kapıyı tıklatışım aynı zamana denk düşüyor sanki. Gözlerim hasret olduğu her şeyi ararcasına ulaşabildiği, görebildiği her rengi, her deseni ezber ediyor. Burada aradığın her ne ise diyor kalbim bir yandan. Tıkırtılarla beraber gözlerim odağını hemen ardındakine kaydırıyor. Kapının açılışıyla kokunun mest eden güzelliği ciğerlerimin de benim de aklımı başımdan alıyor. Bir hanım karşılıyor beni. Öyle içten, öyle tanıdık ki. İşte burada! diyorum. Bu bir çift gözde hasret kaldığım her şey! Sarılıyor bana. En vurucu kısmı ise sokak sokak beni aratan, hasretle yolun bitmesini beklediğim koku buradan geliyor. Membaı burası. Kokladıkça eksilmiyor kokusu, aksine artıp ciğerlerimde uzun uzun misafir oluyor. Hasret yükünü azaltıyor omuzlarımdan. Geri çekilip gözlerine bakıyorum bu tatlı hanımın. Eski olan her şeyi anlatıyor bana o güzel gözleri. Kapısına eskici gelmiş gibi satıveriyor anılarını bana. Ne yana baksa ayrı bir kıymet dökülüyor gözlerinden. Daha sözlerine geçmeden aşinalığımız dillere destan bir hal alıyor sanki. Nihayet sesini duyuyorum. Nezaketini, samimiyetini akıttığı bir muhabbette buluyoruz kendimizi. Eski olan her şeyi, herkesi, her anı hatırlatıyor bana. Gülümsediği, ağladığı anlara ben de eşlik ediyorum. Bazı hatıralar öyle canlanıyor ki o daha anlatırken ben tamamlıyorum cümlelerini. Kapıda geçen saniyeler dakikalara, dakikalar saatlere evriliyor. Öyle çok doluyor ki heybem anılarla... Birini bile kaybedersem ne yaparım, korkusu sarıyor dört bir yanımı. Sıkı sıkıya bağlanıyorum anılarıma, bağlıyorum heybemin ağzını. Ben payıma düşen anıları heybeme yükleyip kendimi bilinmez yollara vuruyorum. Geçmişin eski anıları heybemde, geleceğin eskicisi olmaya doğru yürüyorum bilmediğim yollarda. Geçmişin eski anıları heybemde, geleceğin eskicisi olmaya doğru yürüyorum bilmediğim yollarda. Çok çok güzel. Ellerinize sağlık.


Birkaç ay moladan sonra kendimi, yine bir kitap tanıtımı üzerinde çalışırken buluyorum. Mekan olarak hafta sonu rutinlerinden biri olan ve bulabildiğim en sakin kafedeyim. Gerçi arka fonda avaz avaz bağıran Kolby Cooper'in I can't fly! şarkısının beni ümitsizliğe sevk etmesine ve arka masada kahve bahanesiyle buluşan iki arkadaştan birinin Lehçe dilinde ne kadar stresli bir hafta geçirdiğinden dert yanmasına rağmen elimdeki kitap, sipariş ettiğim kış çayı ve kafenin camından izlemeye doyamadığım karın yağışıyla birlikte beni kendine meftun etmeye yeterli oldu. Bu ortamı size biraz olsa da yansıtmaya çalıştım ki siz de bu hava eşliğinde şimdi tanıştıracağım kitabın içinde kaybolabilesiniz ve de kendinizle bir o kadar dertleşebilesiniz. Kitabı okurken sayısızca yolculukların olumlu ve olumsuz yanlarını, beraberinde getirdikleri sevinçleri ve hayal kırıklıklarını, senelerce küskün geçen ilişkileri, saklanan kutuları, içindeki hatıraları ve en önemlisi kayıt cihazındaki sesi yani bir Derviş Kelamını bulacaksınız. Romanın akışında, olgunluk kavramının, ana karakterlerin birinde nasıl işlendiğine şahit olacaksınız. Tüm sevdiklerinin onu ölü sandığı bir hayatta yaşamak uğruna verdiği mücadeleler karşısında kazandığı o olgunluk vasfını hem okuyacak hem hissedecek hem de bol bol üzerinde düşüneceksiniz. Yeri gelecek, romanın bazı sayfalarında kendi çocukluğunuza doğru yolculuğa çıkacaksınız. O çocuk ruhunuzla etrafınızdaki olayları, kendinizden bildiğiniz anları aklınıza getireceksiniz. Devamında evinizden taşınırken küçük yaşınıza rağmen biriktirdiğiniz onca hatıraları ve onlara veda etmek zorunda kalışınızı da hatırlayacaksınız. Kitabın üzerinde durduğu başka bir kavram da sevgidir. Yazarın, Bazen insan yok sayarak öldürür sevdiğini, duymazdan gelerek kahreder.''cümlesinde belirttiği gibi insan, yeri geldiğinde sevdiği için sevdiğinden vazgeçmek zorunda kalır. Romanın doğal seyrinde, üzerinde durduğu başka kavram ise teslimiyettir. Yazar, ana karakterlerden Ali'nin, bazı şeyleri akışına bırakana kadar çektiği sıkıntıları ve akışta kaldığında ise imkansız sandığı ikinci baharı yaşamasıyla bu kavramı bize aktarır. Hayat yolculuğunda taşıdığımız valizler hep kıyafet dolu olmaz ya hani... Zaman gelir kıyafet yerine valiz dolu bolca hasret taşırız beraberimizde. Bu eserde, ara ara hasretin ağırlığında yeşermenin ne anlama geldiğini göreceksiniz. Sonra da kendi hayatınızın hasretli sayfalarını yad ettiğinizin farkına varacaksınız.


Öncelikle hayatımızın pek çok anında böylesi tezat terimlerin arasında gelgitler yaşar dururuz. Mahcup olduğumuz durumlarda utancımızdan yerin dibine geçerken, bir şeye çok sevindiğimizde sevincimizden havalara uçabiliriz. Bazen havada uçmak da meramımızı anlatmaya yetmez; dünyayı çoğullaştırıp Dünyalar benim oldu. diyerek ona sahip çıkmak isteriz. Çok üşüyünce buz tutup donar, sıcağa dayanamayınca da yanarız. Sadece sıcaktan mı? Hastalanırız, boğazımız yanar; ateşten alnımız yanar. Biberden dilimiz yanar. Üzüntüden yüreğimiz yanar. Gün gelir, elimizden yitirdiklerimize yanarız. Gün gelir, çok sevmenin uğruna yanarız. Böylece abartılarımızı mecazlarla taçlandırırız. İnsanız sonuçta. Saatimiz saatimize, dakikamız dakikamıza uymaz. Öfkeden küplere bindiğimiz de olur, dört ayak üstüne düştüğümüz de... Bazen çok kederleniriz de bir of çeker, karşıki dağları yıkarız. Azıcık aşım kaygısız başım deriz, pire için yorgan yakmaktan da geri durmayız. Zaman olur, birilerini memnun etmek için çalışıp çabalarız ama ağzımızla kuş tutsak yine de yaranamayız. Zaman olur, deveye hendek atlatırız da birine laf anlatamayız. Çoğunlukla kılı kırk yarmak isteriz lakin birinin kafasını ütülemekten de geri durmayız. Uzun lafın kısası, bir virüs gibi hayatımızın her yerine sokulmayı başarmış abartı. Öyle yapışmış ki paçamıza, farkında olmadan onunla oturup onunla kalkar olmuşuz. Gelgelelim yalnız hayatımızın içinde karşılaşmayız onunla. Hayatımız ve kültürümüz kadar edebiyatımızda ve sanat anlayışımızda da abartmayı sevmişiz, severiz. Hatta ona baş köşeye kurulacak kadar değer vermişiz, veririz. Mesela; masallarda az gitmişiz, uz gitmişiz ama bir de dönüp ardımıza baktığımızda ne görelim? Arpa boyu kadar yol almamışız. Hatta develerin tellal, pirelerin berber olduğu zamanlara uğramışız da dedemizin beşiğini tıngır mıngır sallamışız. O alemin büyülü dünyasında dillere destan periler ve prenseslerle tanışmışız. Sonra onlara zarar veren yedi başlı canavarlar peyda olmuş karşımızda. Hemen ardından da nice tehlikeleri aşan, o canavarların canını öldürüp güzelleri kurtaran korkusuz yiğitlerimizin boy gösterdiğine şahit olmuşuz. Tekerlemelerimizde başı bereli burma bıyıklı bastı bacak bayan berberiyle bizim Bedri Bey'i birlikte bir pirinci birinci buluşta birbirine dizip Bursa pazarına indirmişiz. Destanlarımız da cesur abidesi olan kahraman rekorları kırmış. Hikayelerimiz melek gibi insanları ağırlamış. Dede Korkut'un abartılı anlatılarını asırlardır dilimizden düşürmemişiz. Hele şiire gelince adeta yer yerinden oynamış. Özellikle zaman zaman şairlerimizin hayal dünyaları alt üst olmuş, sınırları zorlanmış. Dahası abartı, şiirde kıdem atlayıp mübalağa olarak anılır olmuş. Şairlerimiz, Bir şeye ulaşmak, son noktasına varmak diye anlam kazanan bu sözcüğün ardına düşerek bir şeyi ya olamayacağı bir biçimde anlatmışlar ya da olduğundan çok ya da az göstermişler. Eskilerin deyimiyle, şairlik hüneri de buymuş aslında. Kullandıkları ifadelerle değersiz ve önemsiz manayı değerli ve önemli, büyük manayı da küçük olarak sunmak. Yani habbeyi kubbe, kubbeyi habbe yapmak. Söz gelişi; ay gibi, güneş gibi güzellerimiz dolaşmış mısralarda. Bu güzellerin her birisi, akla hayale gelmeyen varlıklarla boy ölçüşmüşler. Boyları selvileri aşmış, bir gülünce yanaklarında güller açmış. Sonra mübalağa başka sanatlarla el ele vermiş, el birliğiyle harika söz dizeleri söylenmiş. Mecaz, Bensiz olmaz. Demiş ve neredeyse her mübalağada varlığını hissettirmiş. Sonra teşbihler, kinayeler ve diğerleri çıkmış ortaya. Biz de şiirde bu sanatlarla karşılaşınca hayretler içinde kalıp şairine hayran olmuşuz. Okudukça ve fark ettikçe hayranlığımızı beslemiş durmuşuz. Seni beklediğim kadar dizeleriyle karşılaşınca Beklemek bu kadar mı abartılır? demişiz demesine ama sevdiklerinin yolunu gözleyenlerin neler çektiğini de az çok anlamaya çalışmışız. Mübalağa yalnız övgü durumlarında yapılmamış tabii ki. Öyle ki türedikçe türemiş; methiye, fahriye ve hicivlere doğru dal budak sarmış. Yalnız birini överken değil, yererken de kendini hissettirmiş. Hatta buna bağlı olarak hicviyelerde adım başı ortaya çıkıp endamını sergilemiş. Böylece zamanının söz üstatları yetişmiş. Şiir, evreden evreye atlayınca, doğal olarak mübalağa da çağ atlamış. Bilindik bir arka plandan sıyrılıp imgelerin büyülü dünyasına kapılmış. Yeri gelmiş, metafizik alemlere kapı aralamış; yeri gelmiş, eski kavramların üstünde yeni kostümleriyle göz kırpmış. Anlayana aşk olsun! İster ifade şekli, ister benzetme olsun, tarif için zaman zaman ihtiyaç duyulabiliyor, hatta kalıplar zavkle kullanılabiliyor. Neden mi, böyle alışıla gelmiş, alışkanlık edinmişiz. Kullanıldığında kulağa hoş geldiği için keyf vermesi de denilebilir. Konu, dolayısı ile de yazınızı keyifli ve güzel buldum. Özcan Bey, yorumunuz için çok teşekkürler. Açıklamalarınız yerinde ve güzel. Çok haklısınız. İfade ettiğiniz gibi deyimlerimiz ve kalıp ifadelerimiz, dilimizin zenginlik kaynaklarından. Ayrıca konuya ve yazıya ilgi göstermeniz beni sevindirdi. Sağ olun. Selamlar. Emin Bey, değerli yorumunuz için çok sağ olun. Teşekkürler.


Hayatın türlü gamıyla işiniz bile yok, Biraz kulak asmıyor olmalısınız ya da. Biz de bir bakıma dünyanın serçesiyiz. Ben de artık anlamaya başladım o dili. 1951 yılında Issık Göl eyaletine bağlı Tüp ilçesinin Toktoyan köyünde doğdu. Kırgız Devlet Milli Üniversitesi ile Taşkent Siyaset ve Yönetim Enstitüsü'nü bitirdi. Öğretmen olarak başladığı çalışma hayatı boyunca Komünist Parti'nin çeşitli birimlerinde, Mugalimder Gazetası, Uçitel Kırgızstana, Isık-Köl Pravdası gibi ilçe, eyalet ve ülke çapındaki çeşitli basın-yayın organlarında yöneticilik yaptı. Günümüzde ise uzun yıllardan beri başında bulunduğu Karakol şehrinde yayımlanmakta olan Isık Göl Haberleri gazetesinde başyazar olarak görev yapmaktadır. 1978 yılından beri Kırgızistan Gazeteciler Birliği'nin, 1987 yılından bu yana Kırgızistan Yazarlar Birliği'nin üyesidir. 1995 yılında Kırgızistan Cumhuriyeti Onur Belgesi, 1995 yılında Manas 1000 Madalyası sahibi olup 2006 yılında Kırgızistan Cumhuriyeti Kültür Hizmet Ödülü ve 2007 yılında Rusya Dobrıy Angel Mira ödüllerini almıştır. 2008 yılında Ölbögön Canga Caz Kelet isimli şiir kitabıyla Alıkul Osmonov Ödülü'ne layık görülmüştür. Şair, 2019 yılında Kırgızistan Halk Şairi unvanını almıştır. Şairin; Kündün Nuru 1985, Çakırımdar 1990, Arman Düynö 1994, Bütpös Kıymıl 2004, Ayluu Döng 2005, Ölbögön Canga Caz Kelet 2007 isimli şiir ve manzumeler kitapları bulunmaktadır. Şiir gerçekten çok güzel. Bu güzel çeviri için teşekkürler İbrahim Türkhan.


Çok beğendim şiiri. Bostan korkuluğunun timsalinde nice olayları, yaşanmışlıkları, acıları, sevgileri, öfkeleri anlatmış. Tebrik eder yeni şiirlerini görmek için yazarın sabırsızlıkla beklediğimi ifade etmek isterim. Siz şiiri bir bakış açısıyla harika yorumlamışsınız. Ayrıca samimi ve hoş dileklerinizi dile getirmişsiniz. Umarım güzel arzularınız gerçek olur ve yeni şiirler yazmak kısmet olur. Sağ olun, eksik olmayın. Seher Hocam ; Bostan korkuluğu şiirinizi okudum çok beğendim. Ben burada neyim, misyonum ne diyordum cebren geldiğim bu ellerde. Şiiriniz benim anlam arayışımın cevabı oldu. Belki cansız, ruhsuz ama olduğu yerde sabit kadem kalmakla vazifeli bir bostan bekçisi. Yorumunuz için çok teşekkürler. Sağ olun. Sanırım, sitedeki teknik bir durumla ilgili olabilir. Çok beğendim şiiri. Bostan korkuluğunun timsalinde nice olayları, yaşanmışlıkları, acıları, sevgileri, öfkeleri anlatmış. Tebrik eder yeni şiirlerini görmek için yazarın sabırsızlıkla beklediğimi ifade etmek isterim. Uzun zamanıdır ben neyim, misyonum ne derken şiiriniz anlam arayışımın cevabı oldu. Ben bulunduğu yerde sabit kadem kalması gereken bir bostan bekçisiyim bu diyar-ı gurbette. Buralarda bekleyişimizin neticesi muhabbet hasadı olsun.


Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Bu gece bir hazin şeir ağladım. Ne kadar dokunaklı bir şiir, yüreğinize ve kalemize sağlık.


Hasat sonrası buğdayın kendine has bir kokusu vardır. Yaz mevsimi geldi mi buğday tarlalarından gelen o koku, beni çocukluğuma götürür. Yıllar geçmiş olsa da yüzümde bir tebessüm, yüreğimde çoğalan özlemle bu sabah yine o kokunun peşinden gittim. Ah o buğday kokusu! Tarlaya gitmek, biz çocuklar için eğlence olsa da büyükler için öyle değildi. Annem geceleri, Ah belim, ah belim! diyerek uyuyakalırdı. Güneşin kavurucu sıcağında hepimizin yüzü kıpkırmızı olurdu. Tarlada çalışanların ise alınlarından yanaklarına doğru terler boşalırdı. Öğleye kadar herkese bir hedef koyardı dedem. Ha gayret! diye diye çalışırlardı. Biz çocuklarsa tarlanın bir kenarında toprak ve taşlarla oyunlar kurardık. Öğleye doğru yengem yemek hazırlığına başlar, gölgelik bir yere ocak yakardı. Çalı çırpı toplamak biz çocukların işiydi. Kızışan kömür üstüne isten kapkara olmuş çaydanlıkları koyar, közün içine kabuklarıyla birlikte patates atardı. Sacayağı dediğimiz bir aletin üstünde kocaman tencerede tereyağlı, patatesli tarhana kaynatır, yanına da çoban salatası yapardı. Çay demlenir, dilimlenmiş köy ekmekleri kızartılır; turşu, zeytin, peynir v. s. heybede ne varsa çıkartılıp ortaya konulurdu. Bağdaş kurarak oturduğumuz sofranın sonunda karpuz ve kavun yerdik. Rahmetli dedem, her sabah köyün bakkalından bizler için çerez, çikolata, sakız alırdı. Yemek sonrası bir ziyafet daha. Çok severdik dedemi. Sevgisinin altındaki ciddiyetindense hepimiz korkardık. Yemek sonrası biraz dinlenilir, sonra tekrar çalışmaya başlanırdı. Sofrayı yine yengem toplardı. Yazın sıcağında çok su içilirdi. Eğer sabah bidonlarla getirilen sular bittiyse hemen yakınlardaki çeşmeye su doldurmak için biri giderdi. Bütün gün tarlada kendi kendimize oyunlar kurardık. Ayaklarımızdan dizlerimize kadar tarladaki pıtraklar canımızı yaksa da hissetmezdik. Çünkü çok severdik tarlada oynamayı. İkindi vakti çay molası verilirdi. Bir ağaç gölgesinde komşu tarlaların ekini, o senenin bereketli olup olmadığı, eğer o gün tarla biterse ertesi gün hangi tarlaya gidileceği konuşulurdu. Dedemin, kosa sallayarak topraktan ayırdığı ekinleri, annemler oraklarla toplardı. Bağcıklarla deste yapılan ekinleri üst üste yığın yapmak biz çocukların işiydi. Son olarak tarla baştan sona tırmıklanırdı. Çocuk halimizle tırmıklama işine hepimiz talip olur, seçilmeyince de bir kenara çömelip ağlardık. Şimdilerde o günleri düşününce çok değerli zamanlarmış, diyorum. Tarlayı bitirip eve dönerken dedemin sevinçli halini görmenizi çok isterdim. Arkasına bakarak Hey maşallah! der, her seferinde başındaki kasketini çıkartıp çıkartıp tekrar takardı. Omzuna dayadığı kosası, kosasının malzemelerini taşıdığı küçük heybesiyle dedem önde, biz arkada yola koyulurduk. Uzaktan duyulan traktör sesi hepimize sabahki sevinci yaşatır, yüzlerimizi güldürürdü. Biz traktörle, dedemse eşeğiyle köye dönerdi. Şimdilerde artık dedem yok. Tarlalar yok. Tarlaya giden yok. Yollarda yükümüzü taşıyan eşeğimiz yok. Tarlada yediğimiz közlenmiş patatesin, mis gibi tereyağlı tarhananın tadı da yok ama beni hala geçmişe götüren uzun, sarı başak tarlaları var. Sevgili dostum, yuregine saglik. Benide alip cocukluguma goturdun. Ne tatli gunlermis meger. Feride Hanım tebrik ederim. İçten, sımsıcak ve çocukluğumuzu kucaklayan bir deneme olmuş. Çocukluğumuz hepimiz için en özel ve unuttulmaz anılarla dolu. Sizde o günkü sıcaklığıyla aktarmissiniz. Okurken hayalimde canlandı tamamı. Kaleminize sağlık. Yazınızı okudum ve zihnimin harmanında çocukluğumun buğdayları esti içime. Bizim çocukluğumuzda nasıl da anlamlı günlerdi değil mi? Buğday kokusunu da, çocuk cıvıltısını da, yorgun çiftçilerin ışıltılı gözlerini de her neyi tasvir ettiyseniz çok güzeldi- hissettim. Harika, tebrik ederim. Cok guzel tasvir etmissiniz bugdaylarin kokusu cocuklarin civiltisi adeta yanibasimiza geldi. Çok mutlu oldum o duyguları hissettiğinize???? Teşekkürler Nurcan Hanım. Ne güzel bir hatıra???? Okuyup yorum yaptığınız için ben teşekkür ederim Filiz Hanım. . Çok teşekkür ederim Hacer Hanım. Mutlu olmaya yetecek hatıralarımız geçmişte kalsa da hiç unutmayalım ???? Güzel günlerimiz çok olsun.


Günümüz Azerbaycan edebiyatının temsilcilerinden biri olan Doç. Dr. Terane Turan Rahimli, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de doğmuş olup kökeni Güney Azerbaycan'daki Erdebil'e dayanır. Üniversite eğitiminden sonra yüksek lisans ve doktorasını yapmış olup şair, yazar, gazeteci, tercüman, edebiyat eleştirmeni, araştırmacı kimliğiyle çok yönlü bir edebiyatçı olarak tanınmaktadır. Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi ile Bakü Devlet Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışmıştır. Terane Turan Rehimli Azerbaycan, Türkiye, İtalya, Filipin, ABD, Kazakistan, Kırgızistan, Meksika ve Şili gibi ülkelerdeki uluslararası edebiyat kurumlarının aktif üyelerinden biridir. Eserlerinin 25 dile çevirisi yapılmış ve İngiltere, İtalya, İspanya, ABD, Almanya, Belçika, Çin, Japonya, Şili, Umman, Türkiye, Rusya, Ukrayna, Romanya, Hindistan, Suudi Arabistan, Ukrayna, Kazakistan, Tataristan, Özbekistan, Kırgızistan, Makedonya, Kosova, Bosna gibi 40'tan fazla ülkede yayımlanmıştır. Azerbaycan'da Uluslararası Resul Rıza Ödülü, Mikayıl Müşfig Ödülü, Akif Samed Ödülü, 2008'de Yılın En İyi Kitabı Ödülü, Kırgızistan Yazarlar Birliğinin Altın Kalem Ödülü, İtalya''da Uluslararası Altın Köprü Edebiyat Ödülü, Umman Cumhuriyeti'nin Uluslararası Edebiyat Büyükelçisi Madalyası, Isla Ngra'daki Dünya Şairler Heyetinden Şili Edebiyat Ödülü, Rusya Yazarlar Birliğinin Ödülü gibi birçok uluslararası ödüller aldı. Azerbaycan dili, Türkçe ve çeviri olmak üzere 8 kitap ve 500'den fazla makalenin yazarıdır. 20 monografi ve şiir kitabının editörü ve ön söz yazarıdır.


Kaleminize sağlık. Yoğun bir hüzün ve umut içi içe. Umut olmasa dalya çiçeği sulanmazdı. Hepimiz bir çiçeğe su veriyoruz hala, adı değişse de.


Gökkuşağında patır patır kayarken... Güzel bir şiir. Tebrikler Elif hanım. Yeni şiirlerinizi okumak dileğiyle. elif hanım. modern şiirin hakkını vermişsiniz. tebrik ederim. Bu şiirin ayrı bir yeri var bende,???? kalemine sağlık arkadaşım.


Soğuk bir ocak ayında, başkent Ulan Batur'dan Moğolistan'ın batı köşesinde yer alan Bayan Ölgiy şehrine gidiyorum. Hava eski kışlarda olduğu kadar soğuk değil. Rutin işlerimin yanı sıra oradaki eski arkadaşlarımla biraz vakit geçirmeyi planlıyorum. Bu nedenle bir hafta burada kalacağım. Arkadaşlarımın Kazakistan'dan misafirleri gelmiş ve Cumartesi günü için balık avı planlamışlar. Bana da teklif ettiler, hemen kabul ettim. Sıcaklık -20 derece civarı. Çok soğuk değil ama uzun süre dışarıda kalacağımız için sıkı giyinmemiz gerekiyor. Üstümde beni -50 dereceye kadar koruyan montum, başımda yak yününden berem ve ellerimde içi yünlü deri eldivenlerim var. Lakin gezinmeyip genelde aynı yerde duracağımız için en çok üşüyecek olan yerlerimiz ayaklarımız. Zaten içi tüylü kışlık botlarım var fakat arkadaşlar, buz üzerinde bu botların pek bir kıymeti olmayacağını söylüyorlar. Bu yüzden el yapımı, daha kavi çizmeler alıyoruz. Hemen hemen dizlere kadar uzunluğu olan, içi kürk, tamamı deriden mamul epey kaba bir çizme... Tabanında yaklaşık 5 cm kalınlığında lastik, onun üzerinde kalınca iki kat keçe var. Bu sayede uzun süre buz üzerinde dursan da tabanların kolay kolay üşümüyormuş. Çizmelerimizi de aldıktan sonra üç arabayla Tolbo Gölü'ne doğru yola çıkıyoruz. Göl, Ölgiy'e 50 km uzaklıkta ve oldukça büyük. Yolun tamamı asfalt. Yeni yapıldığı için düzgün. Aylardan ocak olmasına rağmen etrafta hiç kar yok. Ölgiy'in, Altay Dağlarında 1700 m rakımlı bir şehir olduğu düşünüldüğünde, karın olmaması gerçekten garip bir durum. Biraz ilerleyince dağlarda az da olsa kar gözükmeye başlıyor. Göle çok çabuk varıyoruz. Gölün üstü tamamen buz... Ara ara kardan dolayı beyazlıklar olsa da genel anlamda cam gibi parlak bir yüzeye sahip. Balık avlamak için dağlara daha yakın olan karşı kıyıya geçmemiz gerekiyor. Ben gölün etrafını mı dolaşacağız diye düşünürken önümüzdeki iki araç gölün üzerinde ilerlemeye başlıyor. Biz de onların arkasına takılıyoruz. Kışın, donmuş göllerin üzerinde arabaların yürüdüğünü duymuştum. Bir kaç kez buz tutmuş küçük çaylardan da geçmiştim. Lakin ilk defa kocaman bir gölün üzerinde arabayla gezinti yapıyordum. Arabamız Toyota'nın en büyük jipi idi ve içinde 3'ü çocuk 7 kişiydik. Yani bir hayli ağırdık. Bu yüzden ben endişelerimi dile getiriyordum. Bu kış eski kışlara göre biraz sıcaktı ve gölün üzerinde bir sürü çatlak vardı. Her ne kadar arkadaşlar; 'Bir şey olmaz buz yeteri kadar kalın.' deseler de insanı bir ürperti sarıyor. Neyse ki sağ salim karşı kıyıya varıyoruz. Kıyı derken karaya çıkmıyoruz tabii ki. Gölün üzerine öylece park ediyoruz. Daha önce Ukrayna'da buzda balık avlayanları görmüştüm. Büyükçe bir çiviyle buzu delip, o delikten oltayı sarkıtarak avlıyorlardı. Fakat burada buz çok daha kalın gözüküyordu. Ben buzu nasıl deleceklerini merakla bekliyordum. Arabadan büyükçe bir burgu çıkardılar. 50 cm'lik kısmı burgu şeklinde, kalan kısmıysa çubuk demir olmak üzere 170 cm boylarında bir alet. Tamamen manuel, kol gücüyle çalışıyor. Buza temas eden kısmında çelikten mamul, değiştirilebilen keskin bıçaklar var. Buzu hızlı bir şekilde deliyorlar ve böylece buz kalınlığını öğrenmiş oluyoruz: 130 cm civarı... 20 cm çapındaki bu delikten oltayı sarkıtıyorlar. Bir süre sonra tekrar buz tutacağı için oltayı aşağı yukarı doğru sürekli hareket ettirmek gerekiyor. Aynı şekilde bir kaç delik daha delip balık avına başlıyorlar. Bu arada semaverimizin suyu kaynamış. Çayımızı demliyoruz. Ben heyecanla bir bardak alıp hemen doldurmaya çalışıyorum. Suyun teması ile birlikte bardak ikiye bölünüyor. Böylece bardakları biraz ısıtmamız gerektiğini hatırlıyorum. Buzun üzerinde çay içmenin zevki gerçekten bambaşka bir şey. Hem elimiz hem içimiz ısınıyor. Gölün kıyıya yakın yerinde buz üzerinde inek sürüleri geziniyor. Bir aralık bir de at sürüsü geliyor. Moğolistan'ın her yerinde yaz-kış özgürce dolaşan yılkılardan bir grup... Fotoğraflarını çekmek için o tarafa yöneliyorum. Bir de gölün üzerinde niye gezindiklerini merak ediyorum. Ben varana kadar karaya çıkıyorlar. Gölde büyükçe bir delik var. Oradan su içiyorlar. Hemen kıyıda bir motosiklet duruyor. Muhtemelen bu motosikletin sahibi sürülerin su ihtiyacı için gölü delmiş. Atlar kıyıda otluyorlar. Yazdan kalma sararmış otlar var. Atlar yaza göre daha güzel gözüküyorlar. Kuyrukları kalınlaşmış, yeleleri sarkmış, tüyleri bir hayli uzun ve kabarık. Bacaklarındaki tüyler yer yer tırnaklarının üzerini örtüyor. Hatta bazıları attan ziyade kürklü hayvanları andırıyor. Fazla ürkek değiller. Bu güzel hayvanların birkaç pozunu aldıktan sonra arkadaşların yanına dönmek üzere tekrar göle yöneliyorum. Arkadaşların hayli uzak olmasından dolayı yoğun bir sessizlik var. Bu sükunet ortamında gölün üzerinde yürürken birden bir çatırtı duyuyorum. Sesin nereden geldiğini tespit etmek için kulak kesildiğimde daha başka çatırtılar ve gıcırtılar duyuyorum. Gölün ortasına doğru yürüdükçe sesler iyice artıyor ve durup dinliyorum. Bu gıcırtılar bir kapı gıcırtısı gibi değil. Bazen rüzgarın etkisiyle yaşlı ağaçlardan ya da ahşap bir evin çatısından bazen de dalgaların etkisiyle vapurdan gelen gıcırtılar vardır ya, işte buna benzer bir şey. Yani çok büyük bir kütlenin sürtünmesiyle çıkan ve insanı ürperten bir ses. Gölde sürekli çatlamalar ve buzda gözle görülemeyecek düzeyde bir hareketlilik olduğunu anlıyorum. O an göl bana sanki canlıymış gibi geliyor. Bu arada yürümenin de etkisiyle ayaklarımın ısındığını fark ediyorum. Ama ellerim ve yüzüm halen üşüyor. Arkadaşlar mangalı yakıp balıkları pişirmeye başlamışlar. Eldivenlerimi çıkartıp mangalda ısınmaya çalışıyorum ama ellerim sanki daha fazla üşüyor. Eldivenlerimi tekrar giyip eldivenle ısınmayı deniyorum. Biraz olsun ısınıyorum. Pişen balıklardan yiyoruz. Çok lezzetli olmuş. Tabi yanında çay... Bu esnada arkadaşlardan birisi bir tencere huşurla Ölgiy'den geliyor. Huşur çibörek gibi bir şey, buralarda çok yaygın. Huşurlarımızı yediğimizde güneş çoktan dağların arkasına gitmişti. Rüzgar hafiften artıyor, bulunduğumuz yer iyiden iyiye soğuyordu. Bu da dönüş vaktinin geldiğini gösteriyordu. Bu nedenle hızlı bir şekilde toparlanıp ayrılıyoruz. Hiç balık tutamasak da orada yediğimiz balıklar ve semaver çayı eşliğinde edilen tatlı muhabbetlerle çok güzel bir balık avı oluyor. Benim içinse donmuş göl üzerinde yaşadığım müthiş bir tecrübe ve çektiğim güzel fotoğraflarla sıra dışı bir gün... Herkes memnun. Hava kararırken Ölgiy'e giriş yapıyoruz. Gittim de yeniden bu yazıyla, gelemedim. Ellerinize, emeklerinize sağlık.


Şu bir gerçektir ki zihnimiz, tam bir tasnifçidir. Sesleri, kokuları, tatları ve görüntüleri; şiirden ve nesirden edebi eserleri, biz farkında olmasak da hep sıralar durur. Bunu ne zaman mı fark ederiz peki? Bir konuda düşünmeye, konuşmaya veya yazmaya başlayınca tabii. Ve her insan, kendi damak tadı, bakış açısı ve kriterleri ekseninde tasniften geri kalmaz. Dahası daima en güzeli arar, bulur. Bulamadığında ise arayışına devam eder. İnsan, arayışın çocuğudur. Şu var ki bu güne kadar zihnimde sıralanmış üst düzey edebi eserler içinde ve roman kategorisinde, henüz okumadığım için yer almayan İnce Memed, artık ilk sıraya yerleşti diyebilirim. Aytmatov, Woolf, Balzac, London, Tolstoy, Orwell... gibi romanlarını okumaktan büyük keyif aldığım ustaların yanına, Yaşar Kemal'i de ekledim gururla. Gönlünce kurulup otursun artık. Evet, her ustanın yeri ayrı ve her biri kendi başına özeldir ama Yaşar Kemal çok daha özeldir. Peki, niçin? En başta da bahsettiğim gibi o, bir dilin, birçok renk ve desenden oluşan büyük bir milletin, ismi Akdeniz olan iklimin ve o iklimin dağının, ovasının, köyünün, obasının, gününün, gecesinin, gülünün, dikeninin, kuşunun, kelebeğinin, ağacının, kamışının, taşının toprağının ve börtü böceğinin romanını yazmıştır. Bununla birlikte milletin çekirdeği olan köylülerin -Yörük veya meskun fark etmez- Türk'üyle, Kürt'üyle, Ermeni'siyle, Arap'ıyla, Laz'ıyla, Çerkez'iyle, Rum'uyla... bütün bir Anadolu halkının sözünü, sohbetini; acısını, hüznünü, kederini hatta inancını, töresini, efsanesini hasılı bütün bir kültürünü damıtıp eserine nakşederek masalsı ve çağıl çağıl bir destan olarak insanlığa armağan etmiştir de onun için. Malumdur ki bir edebi eser, ilk önce üslubuyla önemlidir. Eğer üslup; zengin bir içerikle, gerçeklerle, mecazlarla, mesaj ve göndermelerle, hayatın binbir türlü cilvesiyle, tabiatın muazzam ve göz kamaştırıcı renk, desen ve ahengiyle; toprağın, denizin, ırmağın, ormanın ve dağların yankısıyla; yeryüzünden gökyüzüne kadar bütün bir varlığın o muazzam coşkusuyla doluysa ve bir de şiirin çağıltılı diliyle buluşmuşsa işte o zaman başyapıttır. İtiraf etmeliyim ki ünlü ressamları bile kıskandıracak derecede söz resimleriyle dolu olan bu eser de bir başyapıttır. Evet, çok geç okudum ama pişman değilim. Dünya edebiyatını tatmış ve geniş ölçüde ruh akrabalarını bulmuş bir okur olarak, belki tam da vaktinde okudum diyebilirim. Öyle sanıyorum ki gençliğimin ilk zamanlarında okusaydım, hakkını teslim etme noktasında belki bu derece emin olamazdım. Evet, halk dilininin ve kültürünün nice kristal kıvrımıyla dopdolu olan bu eser, Çukurova insanı, tabiatı ve yaşantısı ile birlikte, içinde doğup büyüdüğüm Yörük Türkmen kültürünün de bir övüncüdür. Bugün, kendi çocuklarım da dahil, yeni nesiller için büyük bir kayıp olan o ışıltılı kültürü, müzelere sıkıştırılan hazineler kıymetindeki o kültürü, bütünüyle olmasa da bu romandaki dokuya en yakın haliyle yaşadım ben. Bunun içindir ki kullanılan o dili; adıyla, tadıyla ve bütün bir edasıyla anlayabiliyorum. Yer verilen olay ve kahramanlara gelince, onlar her ne kadar Çukurova, Toroslar, Binboğalar ve Anavarza bölgesinde vücut bulmuş olsa da sevinerek söyleyebilirim ki bugün bütün bir ülke boyunca hala var. Bundandır ki bu roman tam bir Anadolu'dur. Gerek İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bozkırında ve gerekse Ege ve Akdeniz'de yaşamış ve Marmara'dan Karadeniz'e kadar bütün ülkeyi dolaşmış bir insan olarak, bu eserin zenginliği ve görkemiyle göğsümün kabardığını belirtmeliyim. Çünkü o halk ve kültür, hata ile sevap yine var ve öylece yaşıyor. Aynı zamanda içim ezilerek ifade edebilirim ki yalnızca halk değil, o halkın içinden çıkan iktidar ve o iktidarın nimetlerinden istifade yarışına giren çıkar çevresi de insan karakterine yerleşmiş habis bir ur ya da hastalık olarak toplumdaki yerlerini koruyorlar ne yazık ki. Bugün Abdi Ağa, Ali Safa Bey, Murtaza Ağa, Arif Saim Bey gibi konjonktürel siyasi imkanlardan sonuna kadar faydalanan 'karakterler' ve onlara yanaşarak imkanlar koparmaya çalışan el pençe aç gözlüler, gücü yetmediği için suskunluğa bürünenler; bunun yanında Süleyman Emmi, Hürü Ana, Osman Kahya, Topal Ali gibi sahih insanlar; Durmuş Ali Emmi, Döne Kadın ve Hatçe Gelin gibi masum, mazlumlar ve nihayet İnce Memed gibi halk kahramanları, gerek küçük gerekse büyük ölçekte, bütün canlılığıyla yine yaşıyorlar. Ve dünya durdukça da var olacaklar. Elbette isimler değişir, direniş yöntemleri değişerek daha makul ve daha insani ölçülere kavuşur ama iyiyle kötünün mücadelesi hiç bitmez ve bitmeyecektir. Halka gelince, o da yine şiddetle, baskıyla, ölümle ve açlıkla sindirilmiş, medya vasıtasıyla, dini ve milli değerlerin suistimaliyle ve çeşit çeşit yollarla kandırılmış, karakterinde ciddi bozulmalar meydana gelmiş ve getirilmiş olan aynı halktır. Sadece Değirmenoluk köyü özelinde bakıldığında bile, insan denilen varlığın, gerek iktidar ve gücün gerekse zayıf ve ezilenin karşısında aldığı konum, takındığı tavır, yaşadığı ikilem ve karmaşa, tarih boyunca bütün coğrafyalarda birbirine benzer bir şekilde hep var olagelmiştir. Çünkü insan, her yerde ve her dönemde, ortalama aynı insandır. Ve onun edip eyledikleri, tarih ve edebiyatın konusu olarak bütün çıplaklığıyla karşımıza çıkıp durmaktadır. İşte bu eser dil, düşünce ve üslup ustalığıyla, çiçeklerden böceklere, kıyafetlerden eşyalara, huğlardan konaklara kadar verdiği detaylarla, sergilediği kavram çeşitliliği ve gözlem zenginliğiyle, bir de içinden çıktığı kültüre en ince noktalarına kadar vakıf oluşuyla dilimizin ve kültürümüzün övüncüdür. Bilenler pek iyi bilir ki şiirin çevirisi, aslının yerini asla tutmaz. Fakat görülüyor ki tıpkı Salah Birsel nesri gibi, Yaşar Kemal eserlerinin çevirisi de aslının yerini asla tutmaz. Çünkü Anadolu Türkçesinin hala yaşayan ama İstanbul Türkçesinde de yer almayan kelimeleri, deyimleri, terimleri ve bunların halk ağzından dökülüş biçimleri, bir başka dile, ancak anlam benzerliği yönüyle tercüme edilebilir. Öyle olduğunda bile halkın duygu, düşünce ve tavrını son derece veciz, son derece kıvrak ve canlı bir şekilde yansıtan dildeki o güzelim eda ortadan kaybolur. İşte dile sızdırılan söz konusu bu yerellik, eserin evrenselliğini azaltmadığı gibi artırır. Çünkü evrensellik, yereli bütün zenginliğiyle vermek ve insanı yakalamakla ilgilidir. Bir milletin geçmişinden kopup gelen kültür hazinesinin, tarihin belki de en önemli kırılma noktasında, tam da zamanında ve olması gerektiği gibi kayıt altına alınması, bunun da edebiyat yoluyla ve en üst seviyeden gerçekleştirilmesi, tıpkı Samiha Ayverdi eserlerinde olduğu gibi bir şanstır. Bundandır ki Anadolu'da bu muhtevada bir eser, öyle sanıyorum ki bir daha yazılamaz. Çünkü tarihimizin o kritik geçiş dönemini yaşamamış birisi, öncenin ve sonranın yaşantı ve kültürüne aşina olmayan birisi, taşrayı ve merkezi bizzat yaşayarak sindirmeyen birisi, istediği kadar malzeme toplasın, dil ve üslup işçiliği yapsın, pek çok detayı doğal olarak kaçıracak ve olması gereken zenginliği istenilen seviyede ve tabiilikte veremeyecektir. Bundandır ki İnce Memed, yerelden evrensele gitmenin tılsımını en güzel şekilde yakalayarak kendinden sonra gelen yazar ve eserlere de örnek bir okul olmuştur. Gerek bu roman serisi ve gerekse insanla toplumu merkeze alan diğer edebi eserler, tarihin edebiyattan bağımsız okunup anlaşılamayacağı gerçeğini de en iyi şekilde göstermiştir ve gösterir. Evet, tarih kesinlikle edebiyattan bağımsız okunamaz çünkü böyle olursa onda bir sansür ve tek taraflılık karşımıza çıkar. İşte bu eser, tıpkı birer sözlü tarih çalışması olmanın yanında, aynı zamanda edebi birer ziyafet de olan Svetlana Aleksiyeviç eserleri gibi edebiyata yepyeni kelimeler, tamlamalar ve sözler katarak kıvrak bir dil armağan eder. Bununla da kalmayıp Aytmatov'un o görkemli romanlarında olduğu gibi akla kazınan güçlü karakterlerle çok güçlü siyasi mesajlar da verir. Ve yine o, asırlar boyunca iyice oturaklaşan halk kültürünü ve dilini, tıpkı Dede Korkut hikayeleri doğallığı ve kıvraklığı içinde, beyanın en yüksek katı olan şiiriyete dahil eder. Tabii ki şiiriyet derken, şiir dili ve üslubunu değil, şiirsel anlatım zenginliğini kastettiğimi belirtmeliyim. Belki bundandır, sinemaya aktarılmış bazı romanların filmi, kitaptaki o doyumsuz tadı vermez. Vermez çünkü kameralar, dildeki o lezzeti ve muhayyiledeki o zenginliği sunmada aciz kalır. Bu yönüyle Türkçe konuşan, Türkçe okuyan ve yazan her bir ferdin, Üstat Yaşar Kemal'e, iyisinden bir teşekkür borcu vardır. Onun Nobel edebiyat ödülü alıp almaması meselesine gelince, asıl olan ödül değil eserdir, derim. Zira Nobel bile olsa bir ödül, yazar açısından bir onurlandırma ve uluslararası çapta tanınmaktan başka bir şey değildir. Şayet bir yazarın eserleri başka dillere zaten çevrilmiş ve okuruna da ulaşmışsa maksat hasıl olmuş demektir. Şunu açık yüreklilikle söylemek isterim ki bütün dünya edebiyatında -şair olsun, yazar olsun- bir tek kişiyi kıskansaydım o da Yaşar Kemal olurdu. Eğer bir tek edebi eserle gurur duysaydım yine o da İnce Memed olurdu derim. Derim demesine de böylesi büyük eserlerde ve bunları ortaya koyan yazarlarda hiç mi eleştirilecek bir yön bulmam? Şu kadarını söyleyeyim ki her büyük yazar ve eserinde -şöyle veya böyle- katılmadığımız bir düşünce, inanç, ahlaki anlayış ve birkaç cümle mutlaka bulunur lakin beni ve benim gibi edebiyat tutkunlarını cezbeden asıl sebep, bir eserin dil ve üslup güzelliği, muhteva zenginliği ve yazarıyla kurulan ruh akrabalığı olduğu için ben daha çok o yönlere ve her daim aklı, kalbi sarıp sarmalayan büyüleyici yanlara odaklanırım. Bundan da büyük mutluluk duyarım çünkü benim işim hazine avcılığıdır. Avcılık da dikkat ister; cevher dururken çakıl taşlarıyla uğraşmayı zül sayar.


İki can yoldaşı, yol arkadaşı hiç ayrılmadan kim bilir kaç yıl beraber aynı yolda yürüdü. Aynı kaptan su içip aynı kaptan yemek yedi. Yılların eskitemediği arkadaşlığın kol kola, can cana, aynı istikamette sürmesi ne zordur aslında. Karanlık bir odada sabah ışığının cömertçe yeryüzüne dağıldığı ama can yoldaşlarının odasına isteksizce süzüldüğü bir gün daha başlıyordu. -Oldu mu kızım? Acımadı değil mi? Kayışı da alttan geçirelim, bitti işte uslu kızım. Sıra kır eşekte. Onun da kayışı tamamsa artık yola çıkabiliriz. -Cemile, nasılsın bugün? Neler yapıyorsun orda? Yemeğini yedin mi? Yalnız yolculuk olur mu hiç? Herkese ve her şeye saygılı olan Pamuk Dede'nin de yoldaşı çoktu bu masal gibi yolda. Şimdi de karşılarına bir tilki ailesi çıktı. Onlara da selam verildikten sonra, yavaş yavaş gidilen yol dereye ulaştı. Burada sola dönmek lazımdı. Can yoldaşları arabayı bütün güçleriyle çekerlerdi. Arabanın solunda duran kahverengi eşek sola dönüleceğini bildiği için sola doğru gider, kır eşek de hiç itiraz etmeden yoluna devam ederdi. Şimdi derenin bu sığ yerinden giderken can yoldaşlarının ayakları bazen suda bazen çimlerde, huzurla yollarına devam ederlerdi. -Şimdi bahçeye geldik. Hooo! O da ne? Ayaklarının dibinden bir yılan hızlıca geçmez mi? Pamuk Dede yılanı da tanırdı elbet. -Hasibe, naptın kızım? Korkuttun beni. Hadi git, ötede gör işini. Hadi bakalım şimdi hamıdı çıkaralım. Hah şimdi oldu, hadi git bakalım. Şimdi sıra sende, bunu da çıkaralım, tamam, oldu bitti. Özgür kalan iki can yoldaşı bahçenin tazecik otlarından doyana kadar yiyebilirdi artık. Pamuk Dede işinin başında çalışırken toprağa, ağaca, taşa ya da canlıya hürmet ve itina ile davranırdı. Yaratılan her şeyi başına taç yapan bu güzel kalpli insan, bahçenin yanından geçen dereden abdest alır, yumuşacık çimlerde namazını huşu ile kılardı. Duasına yer, gök, bahçedeki kavak, emektar erik ağacı ve tabii ki can yoldaşları olan iki eşeği de eşlik ederlerdi. O dua saatleri hiç bitmesin isterlerdi bahçedeki bütün canlılar. İşte güneşin tam tepede olup her şeyi kavurduğu zaman dilimi geldi. Kır eşek ve yoldaşı bir gölgelik bulmuş kestiriyorken Pamuk Dede öğle yemeğini çıkarıp yemeye başlardı. Kimi zaman bir yufka ve peynir, kimi zaman da bulgur pilavı ve yoğurt olurdu azığı. Şükretmesini bilene ne güzel bir ziyafetti aslında, kareli örtüye sarılmış sevgi dolu bir çıkın. Gün akşama dönerken işlerini bitiren Pamuk Dede, yine arabaya koşardı emektarlarını; hep aynı yerlerine, biri sağa, biri sola. Yol boyu, cümle orman ahalisi; kurt, kuş, börtü böcek de bir telaşla yuvalarına dönerlerdi bu kızıl şölen esnasında. Bizim kır eşek gençti ve ne yazık ki kısırdı. Bir çocuğu olsun isterdi. Hayvan deyip geçmemek gerekir; onun da içgüdüleri anne olmayı isterdi. Nerde yavru bir eşek ya da tay görse peşine takılır ve yanına sokulmak isterdi. Bu dünyada yaşı kemale eren ne kadar kadın varsa aslında aynı duyguyu tatmıştır. Yıllarca kır eşek de böyle yavru eşeklerin peşlerinde dolanmış durmuştu. Gün ışığı sabaha Merhaba! derken Pamuk Dede emektarları arabasına koşmakla meşguldü. Yine hiç acelesi yoktu ve sohbet ede ede yol kenarındaki tarlaya gitmek üzere yola çıktılar. İki emektar eşek her zamanki gibi yollarını biliyorlardı. Sağa çekerse masal bahçesine, sola çekerse yol kenarındaki tarlaya. Pamuk Dede ana yola yakın olan tarlaya gitmek için sola çekti yuları, kır eşek döndü, diğeri de eşlik etti. Yine tarlaya gelince takım taklavat çıktı, bizim emektarlar taze ot yemek için gölgelik arayıp buldular. çocukluğu köyde geçen biri olarak yazıyı kendim yazmış gibi hissettim. yeni yazılarınızı da okumak isteriz. Herkesin kendi çocukluğundan bir parça bulabildiği, pamuk nenesi ve dedesini hafizasinda tekrar anımsatan çok nahif bir öykü olmuş.


Her akşam sen gibi tüten bacayım.


Hasan, toprak yoldan ağır ağır ve sarsıcı bir şekilde ilerleyen traktörün römorkunda, oturduğu kıyıcıktan, batmakta olan güneşi seyrediyordu. Bir gün daha bütün yükünü onun omuzlarına bırakarak akşama ermişti. Akşam ayazı onu römorkta olmanın da etkisiyle daha fazla üşüttü. Rengini güneşin soldurduğu, yer yer eprimiş ceketini bedenine daha bir sardı. Dikişten anlamadığı aşikar biri sökülen yerleri acemice dikmiş, dikerken de büzüştürmüştü. Eşi aklına düşünce kendi kendine tebessüm etti. Nereden bilsin sökük dikmeyi, yama yapmayı! Verirdik terziye olur biterdi. Daha da olmazsa yenisini alırdık. Etrafındakilerin görmesinden çekinerek de olsa yeniden gülümsedi. Birbirini tekrar eden günlerdi; sabah namazı ile başlayan, yatsıyla biten. Şeftali bahçesine vardıklarında güneş henüz doğmamıştı. Arada bir yemek molası vermişler, onun dışında hep çalışmışlardı. Canlarını dişlerine takmalarına rağmen bahçe sahibini memnun edememişlerdi. Ama helalinden kazanıyor olmanın vicdani rahatlığı, günün sonunda bedeni yorgunluğunu biraz olsun hafifletmişti. Ceketine biraz daha sarındı. Göz kapaklarına hafiften bir ağırlık çöktü. Bu, karşı konulmaz bir çağrıydı. Römorkta sarsılan, konfordan yoksun bedenini uykunun kollarına bıraktı. Kafasında ve bedeninde şiddetli bir ağrı hissediyor ve anlam veremiyordu. Sanki bedenini çakıllarla dolu bir tarlada sürüklüyorlardı. Bütün vücudu demir bir tarakta taranıyordu. Etini kemiğinden ayırmaya çalışıyorlardı. Aklına kırkılan keçi kıllarının taraktan geçirilmesi geldi. Çok defa şahit olmuştu. Kılların taraktan geçirilmesi çocukluğunun en eğlenceli işiydi. Annesi büyükçe bir demir tarağı yaygının ortasına koyar ve eline aldığı bir tutam kılı tarağın üstüne yerleştirirdi. Sonra o bir tutamı tekrar tekrar zıt yönlere çekerdi. Bu işlemden sonra kıl, işe yaramaz ne kadar pislik varsa yapağı da dahil hepsinden ayrılır, ip yapmaya daha müsait hale gelirdi. İçinden Rahmetli her şeyi bilirdi. diye geçirdi. Şimdi taraktan geçirilen, sağa sola çekilen kendisiydi. Acıdan kurtulabilmek umuduyla biraz hareket etmek istedi ama ne mümkün. Sanki köyün hemen yukarı tarafındaki Delik Kaya'nın altında kalmıştı. Üzerindeki yük öylesine ağır öylesine kıpırdamazdı. Yarma kırılırken gördüğüm, iki taş arasındaki buğday tanesi miyim? dedi. Taş, buğdayı nasıl kırıyorsa ağırlık da onu öyle eziyordu. Yarma deyince aklına ninesi düştü. Ninesiyle çok anısı yoktu. Başındaki ak tülbentiyle hatırladığı pamuk kadın, o henüz küçük bir çocukken göçmüştü bu alemden. Buna rağmen dedesiyle ninesinin yarma çekişleri çok iyi hatırladığı anılardan biriydi. Vücuduna cız cız batan bir şeyle düşüncelerinden sıyrıldı. Her ne ise diken diken, iğne iğne batıyordu. İğneyi bilirdi. Çok ameliyata girmiş, sayısız dikiş atmıştı. Ama bu iğneler! Canı çok yanıyordu. Küçükken bir keresinde dengesini kaybetmiş ve attan düşmüştü. Nasıl olduysa düşerken ayağı üzengiye takılı kalmıştı. Ürken hayvan var gücüyle o takılı yükten kurtulmaya çalışmıştı. Tabii koşarken Hasan'ı da sürüklemişti. Vücudunda kırıklar, ezikler oluşmuştu o hadisede. Bu, bin beterdi. Üşüyordu. Ceketinin, kendisini daha sıkı sarmasını bekledi. Yıldızlar birer birer kayboldu. Her yer zifiri karanlığa büründü. Uzaktaki evlerin ışıkları birer birer söndü. Karanlıkla birlikte sesler yükseldi. İniltiler, çığlıklar, sağa sola koşturanların ayak sesleri kafasının içinde dolaştı. Bu seslerde bir anlam aradı. Sonra tüm sesler kesildi. Anlam veremediği biçimde acı da üşüme duygusu da yok oldu. Dalgasız bir denizde sırtüstü yüzüyormuşçasına boşluktaydı. Tavanı oldukça yüksek ve mavi badanalı küçük odada ara sıra iç çeken iki kadından başka kimsecikler yoktu. Yeter ağlama kızım! Helak ettin kendini. Aması maması yok. Hadi lavaboya git, elini yüzünü yıka. Akşamdan beri bir lokma almadın ağzına. Zehra istemeyerek de olsa kalktı. Ayaklarını sürüklercesine lavaboya doğru yürüdü. El yordamıyla yürüyordu çünkü zihni tamamen doluydu. Eşinin kaza yerindeki görüntüsü aklından çıkmıyor, hatırladıkça midesine kramplar giriyordu. Genzini yakan çamaşır suyu kokusu zihnindeki kan kokusunu bastırınca nihayet hedeflediği yere geldiğini anladı. Yüzüne çarptığı soğuk suyla ferahlamaya çalıştı. Bir an önce odaya varma arzusuyla hızla kapıya yönelince, ağlamaktan gözleri kan çanağına dönmüş yaşlıca bir kadınla burun buruna geldi. Kadının ak saçları, alelade bağlanmış kirli eşarbının kenarından çıkmış, yer yer ıslak yüzüne yapışmıştı. -Sağ ol yavrum. Senin de mi hastan var? Haline bakılırsa durumu ağır. Zehra sorulara muhatap olmadan, bir an önce çıkmaya çabalasa da, karşı taraf belli ki derdini açmak istiyordu. Kelimeler ağzından pek bir yorgun çıktı. Evet teyzeciğim. Eşim bir kaza geçirdi de. Allah şifa versin kızım. Benim oğlan da öyle. Şeftaliden dönerken traktör devrilmiş. Kanlar içinde kalmış kuzum. Haber edince apar topar geldim. Geldim ki ne göreyim. Boylu boyunca tarlanın kenarına uzatmışlar. Üstüne eski bir şal örtmüşler. Ölmüş sandım. Bayılmışım. Kolonya kokularına uyandım. -Lafını kestim teyze. Nerede olmuş bu kaza? Dinleyemedi. Kulakları uğulduyordu. Kaza aynı kazaydı. Eşinin cansızmış gibi hareketsiz bedenini, hemen yanı başında inleyen yirmilerinde bir genç kızı, ileride üzeri acemice örtülmüş kanlı cesetleri hatırladı. Polis araçlarının farlarından çıkan ışıkların görünür kıldığı kana konup sonra uçan sinekler, rahatsız edici koku, insanın içini ürperten çığlıklar zihninde sağa sola kaçıştılar. Aklını toparlamaya çalıştı. Herkes bir o yana bir bu yana koşturuyor, biraz daha iyi olan kazazedeler diğerlerine yardım etmeye çalışıyordu. Bildim teyzem bildim. Kocam da o traktördeydi. Çok iyi bilirim. Rahmetliyle severdik birbirimizi. Senden iyi olmasın çok iyi kadındı. Erken göçtü. Dert işte! Artık konuşmayı sonlandırıp odaya dönmeliydi. Ama sormasa da ayıp olurdu. Belki de kocası o burada konuşmaya dalmışken çoktan uyanmıştı. Çok şükür kızım. Allah çoluk çocuğuna bağışladı. Gelin başında. Ben de yüzümü gözümü yıkayayım diye geldiydim. Seni de alıkoydum. Estağfurullah. Ne demek. Allah hastalarımıza şifa versin. Sözünü tamamlayamadı. Boğazına bir yumru takılmıştı. Göğsüne çöreklenen acı biraz daha büyümüş onu nefessiz bırakmıştı. Dışarıya attı kendini. Geldin mi kızım? Merak etmeye başlamıştım. Bir yerde düştü bayıldı mı dedim. Başından da ayrılamadım. Yok kızım. Aynı. Bıraktığın gibi. Gülümser Hanım belli etmeden kızını süzüyor, gecikmesinin sebebini anlamaya çalışıyordu. Yanımda rahat olamadıysa zaar. Oturmuş, ağlamıştır biraz kendi kendine. Ana da olsa bazen insan öz evladına yardımdan aciz kalıyor. Kadersiz yavrum benim! Son cümleyi sesli söylediğini fark etmedi. Sözünü tamamlayamadı yine. Gözlerinden akan yaşlara hakim olamadı. Keşke bir şeye ihtiyacı olsa! Uyansa. Su istese. Çok acıktım. dese. Yatmaktan yoruldum ben. deyip açsa gözlerini. Akşama kadar çalışmaktan öyle yorulmuşum ki uyuyakalmışım, ne çok uyumuşum! dese. Zehra! Kızım bırakma kendini. Bu haldeyken bile bizi duyabiliyormuş. Senin moralin önemli. Dua edelim. Sen daha iyi biliyorsun bunları. Kur'an falan vardır yanında. Var anne, var. Tamam, daha iyiyim. İnsan korkuyor işte. Başkalarına söylerken ne de kolaymış. Metanetli ol. Dua et. İnanırsan olur. demek. Başa gelince insanın feleği şaşıyor. Yıllardır insanlara söyleyip durduğum şeyler kendime işlemiyor. Karşısındakiyle konuşuyormuş gibi değil de özeleştiri yapıyormuş gibiydi. Annesinin odadan çıktığını da bu yüzden fark edemedi. Sararmış yüzünde gezinen parmakları ağrıdan zonklayan şakağında mola verdi. Daldığı yerden çektiği bakışlarını kocasına çevirdi. Eee, Hasan'ım! Nihayet baş başa kaldık. Gel seninle dertleşelim. Ben ev işlerinden, sen ekmek derdinden vakit bulup konuşamıyorduk. Akşam olup da el ayak çekilince değil konuşup dertleşmek, oturduğumuz yerde sızıp kalıyorduk. Düşünceleri odaya hemşirenin girmesiyle dağıldı. Nöbetçi hemşire olduğu, uykusuz gözlerinden, bir an önce işini yapıp nöbet yerindeki rahatsız sandalyesine dönmek isteyişinden anlaşılıyordu. Orta yaşını geçmiş bu sarışın hemşire küt kesilmiş düz saçlarını sallaya sallaya Hastamız nasıl? Bir değişiklik gözünüze çarptı mı? dedi sırf laf olsun diye. Bir değişiklik olursa muhakkak haberimiz olsun. diye on kere tembih eden kendisi değilmiş gibiydi. Olsaydı zaten haber verilirdi. Elindeki dosyaya bir şeyler kaydetti monitöre bakıp. Zehra kenara çektiği sandalyesinden hemşireyi seyrediyordu. Onun bir sonraki adımını gözü kapalı olduğu halde söyleyebilirdi eski bir hemşire olarak. Bir değişiklik olursa hemen bana seslenin. Yatağa baktı. Kocasından tarafa bakmaya çekiniyor muydu, cesareti mi yoktu bilemedi. Korkudan da olabilirdi. Onu o halde görmeye dayanamıyordu. Bütün cesaretini toplayıp tüm korkularına rağmen dikkatlice baştan ayağa kocasını süzdü. Başının tamamı beyaz bir sargıyla iyice sarılmıştı. Sargının bittiği yerde yalnızca ucu görünen bir tutam saç vardı. Kurumuş kan o bir tutam saçı sertleştirmişti. Alnında ve şakaklarında yine kurumuş kanlar göze çarpıyordu yer yer. Yüzünün belli bölgelerinde morluklar ve şişlikler mevcuttu. Ağzında oksijen maskesi olduğundan o kısımlar görünmüyordu. Beyaz çarşafın altında hafifçe inip kalkan göğsü belli oluyordu. Orada da monitöre bağlı kablolar vardı. Sağ kolu ve iki ayağı alçıdaydı. Doktor omurilik, kaburga ve boyunda herhangi bir sorun olmadığını söylemişti. Beyin kanaması veya iç kanama da yoktu. İyiye işaretti. Sadece uyanmasını bekleyeceklerdi. Eee, Hasan! Nerede kalmıştık. Dertleşiyorduk. Eşinin sol tarafına geçip eşinin elini iki avucunun arasına aldı. Hafif üşümüş parmaklarını kendi sıcaklığıyla ısıtmak istedi. Bilmiyorum şimdi nasıl bir alemdesin. Muhtemelen derin bir uykudasın ama duyduğuna eminim. Şu anda özel bir hastanenin küçük bir odasındayız. Paramızın az olmasına rağmen neden özele geldiğimizi tahmin edersin. Fark edilme riskini göze alamadım. Yıllardır birlikte kalabilmişken etraftan borç alma pahasına bile olsa tedavinin burada yapılmasına karar verdik. Merak etme, kuzeninin kimliği ile kayıtlısın. Sağ olsun hiç tereddüt etmedi. Hele sen iyi ol gerisini hallederiz. Annemler arkamızda her zaman olduğu gibi. Az önce buradaydı fark etmişsindir. Betül iyi. Dedesiyle. Bir şey demedik ona. İşi uzamış dedik. Uzadı. Yalan da değil. O, alacağı şekerin, gofretin derdinde. Kızını düşününce bir tuhaf oldu. Eğer kötü bir şey olursa kuzucuk babasız ne yapardı. Ya kendisi. Ağlamaya başladı hıçkıra hıçkıra. Sakinleşinceye kadar ağladı. Rahatladı. Duvardaki büyükçe saate baktı. Vakit öğleye yaklaşıyordu. Annesi biraz sonra gelirdi. Başının zonklaması, midesinin gurultusu, monitörün sesi birbirine karışıyordu. Daldığı alemden onu hızlıca çekip çıkardı mekanik gürültüler. Monitörden gelen aralıklı seslerin ritmi bir an değişti. Hızlı bir hareketle ellerini eşinin elinden çekti. Ayağa fırladı. Hemşire gelsin diye çağrı düğmesine arka arkaya bastı.


Akşam vakti. Yaşı yetmişlere dayanmış olan kadın, odada yorgan yüzlemekle meşgul. Hemen yanında oynadığı, ders çalıştığı ya da bir şeyler boyadığı belli olmayan bir çocuk var. Deminden beri elinde bir kalem, dikkatli bir şekilde defterin sayfasını karalamakta. Yaşlı kadın, yorganı bir an önce bitirip yatmak istiyor olmalı ki çocuğun ne yaptığıyla ilgilenmiyor. Yoo, pili de bitmedi. Neredeyse her gün şarj ediyorum. Hayır, yavrum. Zaten bu telefonu bir kere şarj ettin mi 3-5 gün gidiyor ya. Rüyamda babamı gördüm. Niçin aramıyorsun? dedim. Ninenin telefonu kapalı. Onun için arayamıyorum. dedi. Hımm. Seni özlüyordur o zaman. Özlemez olur mu hiç? Elbette özler. Ee, belki arayamıyordur. Belki onun telefonu bozulmuştur. Gerek yok aslında. Ama yine de şarja koy da sabah namazını kaçırmayalım, dedi yaşlı kadın, kitap okurken kullandığı gözlüğünü çekmeceye koyarken. Tabii, yavrum. Her sabah bizi o uyandırıyor ya. Evet, bence babanı da telefon uyandırıyordur. Şimdi telefonsuz yatan kimse yok. Çalışmaz olur mu? Baban akıllı insandır. Muhtemelen çalışıyordur. Ee... Ne bileyim, oğlum. Belki parası yoktur, kontörü bitmiştir. Nine bunları söyledikten sonra ışığı söndürdü. Ertesi gün, çocuk yataktan kalkar kalkmaz, Nine, bugün okula gitmek istemiyorum. dedi, Ninesi ne olduğunu anlamadan ona baktı. Hocamız, Yarın kitaplar için toplayacağımız 200 Som'u getirin. Para getirmeyenler okula gelmesin. demişti. Oğlum, ben sana dün o parayı vermiştim ya. Nine, ben onu babama gönderdim. Arkadaşım Maksatbek'in babası da gurbete gidiyormuş. Benim babamı görürsen ver, diyerek ona verdim. Baban ne yapar ki o kadarcık parayla? Allah Allah! Bizi aramak için kontür alsın, nine! O beni özlese de kontörü olmadığı için arayamıyor olmalı! Vay yavrum, vay! Nereden sana o lafı söyledim! Bilmiyorum yavrum, bilmiyorum. Şimdi sana ne diyeceğimi de bilmiyorum. Yaşlı kadın, kapının önünde, kovadaki sütü kaymak makinesinden geçirmekte. O sırada telefonu çalmaya başladı. Kendini işe kaptıran kadın, kaymak makinesinin gürültüsü de olunca telefonun sesini duymadı. Ama az yanında oynamakta olan çocuk duydu. Nine! Nine! Telefon! Babam arıyor! Telefon! Al, nine, al! Cebine bak! Aç nine, çabuk! Çabuk ol! Alo! Alo, Coomart! Coo... Ha! Fatima, sen misin? Torunum Belek, Babam arıyor. dedi de ondan... Ee, sen nasılsın? İyi misin? Ne yapıyorsun? Beyin nasıl? Ne, misafir mi? Kızın mı geliyormuş? Ee, işte, ihtiyarlık. He ya! Kalabalık mı? Ay, çaydanlık desene? Kırıldı mı? Çok şükür, canın sağ olsun. Tamam, tamam! Şimdi gönderirim. Şimdi. Evet, tamam... Haydi güle güle. Yok, oğlum. Fatima imiş. Komşumuz var ya. Çaydanlığı kırılmış da acil bizimkini istiyor. Hadi koş, götürüver. Bu numarayı arama desene! Telefonu meşgul etme, Belek'in babası arayacak desene ona. Oğlum, oğlunu özlüyor ama arayamıyor. Dün Belek ona para gönderdi, bugün bizi arayabilir, desene! Gecenin bir vakti. Karanlık odada yaşlı kadın ile çocuğun konuşmaları duyuluyor. O her gün Paramız bitti, o bitti, şu bitti. Biz de herkes gibi gidip çalışalım. Şehre gidelim, oraya gidelim, buraya gidelim. Sen de herkes gibi Rusya'ya git de çalışsana. diye diye babamın başının etini yedi. Sonra da bizi bırakıp birlikte gittiler. Eğer annem öyle demeseydi, biz şimdi hep beraber mutlu mutlu yaşardık. Yavrucuğum, hayat böyle işte. İkisi de gidip çalışmazsa artık buralarda yaşamak zorlaştı. Belek, yavrum, telefonum nerede? diye sordu yaşlı kadın namazdan sonra. Sen namazdayken babam ararsa cevap veririm, dedim. Ha! Tamam, şimdi onu getir. Sabah namazı için alarmı kurayım. Her zamanki oda. Dışarda yağmur yağıyor. Yağmurun soğukluğu odanın içine kadar ulaşıyor. Yaşlı kadın elinde bir ilaç ve bir bardak suyla yatakta yatmakta olan torununun yanına oturdu. Belek, oğlum. Belek'im, hadi gel şu ilacını iç. Nine, ben bundan sonra anneme küsmem. Ah, zavallı yavrucuğum. Hasret ateşi dediğin böyle işte. O annenin kulakları çınlasın. Anne-baba küçücük çocuğu bırakıp paranın peşinden gurbete gittiler. ... Nine, biliyor musun, ben bugün rüyamda senin dediğin gibi Peygamberimizi gördüm. O, bana Annene küsme. Anne herkesten kutsaldır. dedi. Ah, yavrucuğum benim! Rüyana canım feda olsun! Rüyana canım feda! Nine, ben ilacı de içmek istemiyorum. Niye, oğlum. İlaç içmezsen ateşin düşmez, iyileşemezsin ki. Olsun, nine. İyileşmeyeyim, hep hasta olarak kalayım. Hasta olarak kalmak iyi değil, nine. Ama ben hasta olup da ölürsem babamla annem gelir ya. Onlar gelsin diye öyle istiyorum. Sus, oğlum benim. Öyle deme. Kötü kötü konuşma. Yağmur kesilmiş olsa da havadaki bulutlar henüz dağılmamıştı. Odada dört kişi var. Çocuğun yatağının başında bir erkekle bir kadın sessizce bekliyor. Yaşlı kadın ise çaresiz kalmış bir tavırla diğer duvarın dibindeki yatağa oturmuş, başı ellerinin arasında düşünüyor. Uzun süredir ağlamış olmalı ki gözleri şişmiş. Belek, oğlum, Belek! Biz geldik, bak. Geldik, biz... dedi, çocuğun karşısındaki otuzlu yaşlardaki erkek. O, çocuğun babasıydı. Peygamberim, sen onlara kızma. Belki onlar benden daha güzel çocuk bulmuşlardır. Belki ben onlara güzel bir çocuk olamamışımdır. Ama ne olursa olsun, ben onları hep bekleyeceğim. Cennete gir, deseler de girmeyip Cennet'in kapısında bekleyeceğim. Nasıl olsa mutlaka yanıma gelirler. Önünde sonunda oraya gelirler. Çocuğun biraz hareketlendiğini ve kendi kendine konuştuğunu gören nine başını yavaşça kaldırdı. Gözlerini sildikten sonra oldukça üzgün bir şekilde çocuğun yatağının başına geldi. Eliyle alnının terini sildi. Çocuğun alnı oldukça soğuktu. O sırada bir şey dikkatini çekti. Çocuk nefes almıyordu sanki.


O gelene dek sulu sepkenler eşliğinde,


Kendi ölümüne hiç inanmaz insan, hayret! Yoldaşlarıyla düşer yollara güzel bir gün, Yeryüzünde bu isme layık ne az eylem var. Yabancı dilde edebi bir eser kaleme almak özel bir yetenek gerektiriyor. Üstelik bu eser bir de şiir olunca değeri artıyor. Kaleminize sağlık kıymetli Michelle Hanım. Yeni yazı ve şiirlerinizi okumak dileğiyle.


Sanki bir yerde Ahmet Kayavari bir şekilde bestelenmeyi, güftelenmeyi bekliyor, çok daha fazla kimseleri duygulandırmak için. Güzel siir. Dil ve üslup basarili. Yüreğinize sağlık. Çok güzel bir şiir. mevsimlerin cani nasil cikar.. dallarin omru nasil biter.. zamanin soluk nefesi nasil icilir.. siiri defalarca okudum. sanki yasayan bir aci gibi oturdu icime.... gul ile kurudum.. sal ile kirildim.. meet ey saiir bir care bize.. Maşaallah süper yazının herkese ulaşması lazım. destek oluyoruz. Çoook iyi yaaa... Yüreğinize sağlık. Allah gönlünüze inşirah, ömrünüze bereket versin. Çok enfes bir şiir olmuş, bir soluk da okunuyor. Kaleminize sağlık. Tam da beni ve yaşadığım durumu anlatmıs. Belki de benim gibi çoğu kimse bu siirde kendini buluyor. Harika benzetmeler ve betimlemeler var. Zaman geri verin bize umudu.... temennisi ortak temennimiz olması dilegıyle tebrık edıyorum ve siirlerinizin devamını beklıyorum.


Bu yazıda anlatacaklarımı en iyi İç Anadolu'da çobanlık yapanlar bilir. Çobanlık Kangal'ın arkadaş, dağ otlarının öğün olduğu meslektir. Gelin hep beraber Sivas'ın bir köyünde çobanlık yapan birinin yıl boyunca otlarla olan yolculuğuna çıkalım. Seyahatimize kış aylarından başlayalım isterseniz. Bilindiği üzere soğuk, aslen Erzurumludur ama Sivas'a yerleşmiştir. Suyu sert, insanı merttir bu sebepten. Sivaslıların yüzleri ve kulakları, kışın ayazdan yanar. Bu zamanda ne otu olur, demeyin! Kış aylarında koyunlar ve sığırlar ahırdayken, keçiler her daim olduğu üzere dışardadır. Çünkü keçi içerde kalmayı sevmez. O yüzden keçiyi dışarıya çıkarmanın iki yolu vardır: İlki toprak damlarda veya kuru düzlük harman gibi bir yerde yazdan kalma kuru yonca vb. vermek; ikincisi ise kavak veya söğüt burcu yedirmek. Yaprakları dökülen kavak ve söğütlerin ince çirpi ve burçlarını yemeye bayılır keçi. Hele de bıçakla soyulmuş kabuğa canhıraş atılır. Kavak ve söğüt bu coğrafyaya Yaradan'ın bir lütfudur. Her dört beş yılda bir ocakta yakılacak kalınlığa ulaşır dalları. Budadıkça yenisini verir defalarca. Hem yakacak hem kereste hem de keçilere kışın ortasında yumuşacık yiyecek. Ağaçlar güzde veya kışın ortasında budanır. Budanan dalların kuruyup yakacak olmaları için kabuklarının soyulmuş olması gerekir. Bu işi de keçiler yapar. Keçiler bele kadar gelen kara benim misin demez, ilerler. Tek çizgi halinde gidilecek yeri tipide bile bulurlar. Keçi kılı soğuğa çok dayanıklıdır. Keçi kılından çadırların içi hamam gibi olur. Hele de keçi kılından eğrilmiş kazağınız veya papahınız varsa gerisini düşünmenize gerek kalmaz. Kıl keçisinin kılları biraz sert olur ama tiftik keçisinden elbiseler soğuk nedir, bildirmez insana. Kışın yenen otların hepsi yazdan kalmadır. Tazesi bulunmaz. Ama söğüt kabuğunun altında beyaz peltemsi bir tabaka vardır ki tadına doyum olmaz. Cemrenin düşmesinden sonra mart başından itibaren hava değişmeye başlar. Dağların ilk güney yamaçlarında erir karlar. Köyün mıntıka olarak güney tarafı rakımca alçak olduğundan o araziler karların da öncelikle kalktığı yerlerdir. Karların toprak üzerinde incelip tam erimediği noktalarda kardelenler büyür. Kardelenlerin eflatun renkli harika çiçeklerine eş tatlı kökleri vardır. Biraz daha kar çekilince etrafı bu sefer alev alev renkleriyle çiğdemler boyar. Çiğdemlerin apak renkli kökleri bembeyaz şeker gibi lezzetlidir. Bu çiğdemler kazgıçlarla topraktan sökülür. Küçük kız çocukları, çiçeklerinden kollarına bileklikler ve başlarına taçlar yaparlar. Evde yemek için bazen desteler şeklinde dizilir. Köklerinin söğüdünkine benzer kat kat kahverengi kabuğu vardır. Köklerin yendiğinde alınan lezzeti gibi kabuklarını soymak da o derece lezzetli bir iştir. Çiğdemlerin hemen ardından nevruz dediğimiz çizgili mor çiçekli bir çeşit zambak yetişir. Çoğunlukla taşlık ve kayalık yerlerde büyür. Kökleri yenir. Aynen soğan gibi soyulur. Şekersiz salep gibi bir tadı vardır. Nisanda etraf iyice yeşillenmeye başlamıştır artık. Bu vakit pürçek eşme zamanıdır. Karahindibaya benzer pütür pütür yaprakları vardır. Kökünün lezzeti için edilecek tek söz yeme de yanında yat olur herhalde. Bu ay çorbalara soharıç olan sarımsağın, amca oğlu körmenin, pırasanın dağ görmüşü çirişin de toplanma mevsimidir. Çirişin anamın köy usulü bir kavurması vardır ki tadı damağa yapıştı sanırsınız. Bütün bu nimetlere yeni doğmuş kuzu ve oğlakların ayakta durmaya çalıştıkları şirinlikleri de eşlik eder. Mayıs çayırların otlarla dolduğu dönemdir. Çayırları altın rengi mayıs çiçekleri, göğü ise altın tepsi sarıya boyar. Yenen otlara gelecek olursak yemlik ve katırtırnağının tencere görmesine gerek yoktur. Köklerini sökecek bir kazgıç işi görür. Pancar, evelik, gelin parmağına ise bir kör bıçak yeter. Madımağın çemenlisi, eveliğin kıymalısı ve gelin parmağının yumurtalısına denecek söz bulunmaz. Unutmadan niviği de anmak lazım. Kimi yörelerde yılanyastığı da denen bu otun iki cinsi vardır. Biri karamuk çalılarının içinde yılan niviği, diğeri de killi topraklarda olan yer niviği. Yer niviği tatlı, yılan niviği ise biraz mayhoştur. Ahşap sofrada bir gün niviğin bulgurlu çorbası varsa ertesi gün eveliğin kıymalı ve bulgurlu muska ya da kalem gibi sarılan sarmaları yer alır. Bu otların lezzetine mayıs ayında dağ mantarları da eşlik eder. Üstleri somun ekmek gibi dilik dilik olan bu mantarın tazelerinin içi pembe olur. Bele sarılan azık bohçasından birkaç kaya tuzu çıkarılır. Keven ateşinde ya da karamuk odununda pişer. Önce suyu içe çekilir ardından hiçbir çikolatanın erişemeyeceği o tada ulaşılır. Baharın tazeliğine hafif ekşimsi karamuk yaprağı da refakat eder. Keçiler burunlarına dikenlerin batması pahasına bu yaprakları yerler. Çıtır çıtır olur yaprakları. Karamuktan küçük dikensiz sayılabilecek bir diğer dağ çalısı da tavşan elmasıdır. Başka isimleri de vardır Anadolu'da. Ufak nohut gibi kızıl fakat sulu olmayan meyveleri çobanların her daim yedikleri arasındadır. Bu günlerde ısırdığında deriyi kabar kabar eden ısırgan da toplanır. Bu şifalı ottan börek de olur şerbet de hatta isteyene saç ilacı bile. Kelin ilacı olsa başına sürer lafını galiba ısırganı bilmeyen biri söylemiş ilk defa. Haziran ortasından itibaren yonca, korunga ve çayırların biçim zamanıdır gayri. Çobanların sac ekmeği, küp peyniri ve kavurmadan azığının yanına kuzukulağı, kazandibi, yağlıkara ve yabani nohut sıralanır. Yaban nohutunun kayalık yerlerdeki çalılıklar arasında kabuğu ekşimsi olanı da vardır harus denen nadasa bırakılmış tarlalarda büyüyen şeker gibi olanı da. Gün dönümünden sonra çamlıklarda, yapraklar altındaki altın ve gümüşten saklı hazineler ortaya çıkmaya başlar. Kimi yörelerde çıntar adı verilen hırtıları toplarken alınan lezzet onları yemekten daha tatlıdır. Ha, unutmadan mayıs ve haziran aylarında çayır papatyası toplanır. Karahindiba adı da verilen bu otun çiçeği ayrı şifadır, yaprakları ve kökleri ayrı şifa. Papatyanın bir de kıraç yerlerde yetişen beyaz ve sarı çiçekli olanı vardır ki karnı ağrıyan başka şey aramasın! Çayırlıklarda, tarla kenarlarında arzıendam eden bir diğer ot hoşmeriktir. Ebegümeci diye çağıranlarımız da vardır. Kıyma, çemen, soğan ve bulgurla pişer mor çiçekli bu şifalı dost. Köyde yorgansız yatılabilen 10-15 gece varsa o da temmuzdadır. Bu sıcak günler kozmetikte de kullanılan solmaz çiçeklerin yol kenarlarında, taşlık yerlerde kokularını saldığı zamanlardır ayrıca. Yol kenarlarında sarı çiçek olur da dere ve ırmakların sığ yerlerinde anuh olmaz mı? Gerçi nane diyenler de var ama bizde hep anuhtur o. Kokulu otlardan söz açılmışken dağ kekiğini hatırlamamak olmaz. İnsan da yer, hayvan da. Sütü de güzelleştirir, balı da, peyniri de. Kavak ve söğütlerin su kenarlarında gölgelediği yerlerde büyüyen bir diğer ot kabaluhtur. Sarma yapanlar bulunur ama bizde çok yenmez. Ancak tek geniş yaprağı başa sıcaklarda şapka olur. Bu mevsimde sulak yerlerde yetişen bir uzunca dikenli ot vardır. İki metreyi bulur bazen. Bıçakla kökten kesilir. İnce bir söğüt dalı da yay olunca güzel bir ok çıkar ortaya. Köyde tataruh deniyor ki galiba Tatarokundan geliyor ismi. Belki bir başka yazıda nasıl yapıldığını da anlatırım. Neyse size tataruhtan bahsetmişken kengerden de söz açalım diyeceğim ama sözü uzatmamak için bir dikenden çıktığını bilmek bu yazı için yeteceğinden kısa keselim. Bu ayda ekinler daha sararmamıştır. Gök ekin yenir mi? Hem de nasıl yenir! Başaklardan irice bir deste yapılır. Kısa süreliğine çalı çırpı ateşine tutulur. Ütülenen başaklar elde ufalanır. Yumuşak ve çıtır bu lezzetin yanında marşmelov solda sıfır kalır. Soran olursa söyleyeyim; adına firik denir. Mercimeğin tazesiyle mısırın firiğini de hatırda tutmak gerek. E hadi size bir sır daha vereyim madem. Bizim dağlarda kayalık yerlerde çalı büyüklüğündeki ağaçlarıyla dağ erikleri bulunur. İri bilyeler gibidirler sarı ve mor renkleriyle. Bir çeşit can erik de deseniz olur hani. Yazın sonuna doğru ağustosta ekinler sararır. Biçilen saplardan sac üstünde kavurga kavrulur. Araya bir de çıt çıt eden çedene atıldı mı keyfe diyecek kalmaz. Bazen araya çıtlıkların tohumları da dökülür. Süpürge otunun tohumlarının karıştığı da görülür bazı yerlerde. Çıtlık nedir diye sormayın. Bir çeşit ev süpürgesi otudur o. Eylülün gelişiyle bostanlar sökülmeye başlar. Sökülen patates, yer elması, havuçların kıyıda köşede kalmışı hep bulunur. Arayınca bulunur elbet. Patatesler tezeklerin külünde közlenir. Akşam serinliğinde sıcak sıcak... Ayrıca bu serin günler çuvallara kuşburnu, kavanozlara karamuk ve kovalara böğürtlenlerin toplanmasının zamanıdır. Derlendikten sonra ise isteyenin taze taze yediği, arzu edenin de reçelden ekşiye türlü lezzetlere çevirdiği eyyamdır bunlar. Tabi lafı açılmışken ot olmasalar da kızılı ve sarısıyla alıcı, ceviz büyüklüğündeki ekşi elmayı, çotanak çotanak olan yaban fındığını da analım ki hatırları kalmasın. Yaz sonunda cil yani hasır otunun da kesim vakti gelmiştir. Kesilen ciller süpürge gibi katlanıp şişlerle dikilir. Divan ve sedirlerde kılıf içine girip yastık olur. Çorak sularda yetişen bir diğer otumuz daha var ki bir tek süse yarar. Bizdeki adı püsküllü ottur amma pampas diyenler de varmış. Bir sonraki baharda görüşmek dileğiyle! Taze otlardan kışlık baharat, marmelat, ekşi yapmayı unutmamışızdır ümit ederim.


Çocukluğunda cep telefonu ve internet olmayan son nesiliz biz. Bizim çocukluğumuz şimdiki çocuklara göre çok daha uzun ve dolu dolu geçmiştir. Farkına varmadan saatlerin geçtiği vakitlerimiz yoktu. Her günü saat saat ve hatta vakit vakit yaşardık. Zamanın nesli günleri takvimdeki rakam olarak görmeye başladı. Her yaşın ve neredeyse her coğrafyanın kendine has oyunları ve oyuncakları bulunurdu. Bulunurdu diyorum çünkü artık oyunlar unutulmaya başlandı, kalanlar da standartlaştı. Kelebekten bile korkan bir nesil ortaya çıktı. Sebepleri üzerinde tartışılabilir ancak yazının konusu bu değil. İnsanın kendi eliyle yaptığı oyuncaklarla oynamasından daha fazla keyif vereni yoktur zannımca. O yüzdendir ki yapbozlar, parçaları birleştirilerek yapılan oyuncaklar hep revaçta. Dijital oyunlarda da bir derece oyunculara farklı karakterlerle oynayabilme, onları kendince modifiye etme veya giydirme çok önemli yer tutar. Çocuk, oyuncağıyla kendini özdeşleştirsin diye. Kendi kendimize ürettiğimiz oyuncakların başında tabii olarak değişik oyunlarda kullanılan araçlar gelirdi. Oyunların epey bir kısmı değişik oyun aletleriyle oynanırdı. Futbol topu olmadan futbol oynamanın mümkün olmadığı gibi. Biz de bu sebeple çoğu zaman kendi oyun aletlerimizi kendimiz yapardık. Köy yerinde yaşayan her insan az çok birer marangoz veya taş ustasıdır. Duvar örmeyi, baca örtmeyi, çadır kurmayı, demir dövmeyi, harmanda ve tarlada kullanılacak alet edevatın saplarını yapmayı bilir. Arıcılık, besicilik, baytarlık, rençperlik zaten doğuştan köylülerce bilinir desek yalan olur mu bilmem. Tırpan, anadut, dirgen ve bilumum zirai aletlerin sapları elde yapılır. Bıçak, nacak, balta, keser ve hatta ayak keseri kullanmayı daha ilk mektep bitmeden bütün çocuklar öğrenir. İlerideki dönemlerde bunlara kurban kesip deri yüzmek, hayvan hastalıklarından az çok anlamak da eklenir. Neyse biz çocukluk oyuncaklarımıza dönelim. Köyde bir çocuğun hayal dünyası yine etrafında bildiği eşyalar kadardır. Ahşap öküz arabasıyla hemen her çocuk oynamıştır. Köy yerinde neredeyse her eşya bir oyuncağa dönüştürülebilir. Çoban değnekleri, azık bohçası, kaval... Say sayabildiğin kadar. Çocukların oyuncak olarak en çok kullandığı eşyası şüphesiz çoban değneğiydi. Yeri gelir çelik çomak oynarken çomak, yeri gelir çayırda kaydırma oyununda kaydıraç, yeri gelir akla gelebilecek her türlü oyunların oyun aleti olurdu. Değneklerin dışında yemlik, katırtırnağı, pürçek eşmek için kazgıçlar yapılır. Bu kazgıçlar değişik oyunların da bir parçasıydı. Değneklerin haricinde dağdaki irili ufaklı her türlü taş da oyunların tabii aracıydı. Kimi zaman vurulacak birer nişan, kimi zaman da üç taş, beş taş veya dokuz taş oyunlarının temeliydi. Hemen her oyunda çizgilerin, sınırların ve bölgelerin belirlenmesinde rol oynardı. Üstlerindeki yosunlar elleri kınalamaya yarardı. Diyelim ki bir ırmak ya da göl kıyısındaydık. Yayvan ve düz taşların hepsi suda sektirilecek birer oyuncak oluverirdi ve daha neler neler.. Çobanın ve köy çocuğunun değneği ve dağda bulduğu taşlardan sonra en yaygın oyun aracı farklı farklı bitki veya otlardı. Bizim dağlarda özellikle çorak ve tuzlu yerlerde büyüyen uzunca bir diken vardı. Bu dikenin kurumuş sapları söğüt dalından yaptığımız yaylara ok olurdu. Saplarının ortası delikli olduğundan oklar oradan da atılırdı. Yine ırmak kenarlarında kabalak dediğimiz otun tek ve büyük yaprakları hem eğlenerek su içmeye yarar hem de sıcaklarda içine su doldurulup başlara şapka olurdu. Kışın kar mı yağdı? Yazın giyilen naylonlar ya da büyükçe bir poşet kızak yerine geçerdi. Kışın kağnıların eski çıkma çemberleri kızakların demiri olurken yazın da köyün tozlu yollarında sopayla çevirerek sürülen birer oyuncak haline gelirdi. Baharda yağmurlarla beraber büyüyen binbir çiçekten özellikle delikli olanları çeşit çeşit sesler çıkaran düdüktü çoban çocuğuna. Hindiba da denilen çayır papatyalarının tohumları üfleyerek uçurulup havada yakalanmaya çalışılırdı. Yazın sıcak günlerinde davarlar, sığırlar ırmak kenarı bir gölgede yatarken çobanın çocuğun eğlencesi çamurdan oyuncak yapmaktı. Ev eşyaları, kap kacak... Kağnı, evcil hayvanlar vb. çeşitli oyuncak yapılırdı elde. Daha iyisini isteyen babasının elinden tutup komşunun evine gider kendine ahşaptan bir öküz arabası yaptırırdı. Hayvanlar birer arkadaş olduğu gibi onların kimi uzuvları da oyuncak işi görürdü. Hayvanların aşık ve boynuzları türlü oyunlarda boy gösterirdi. Hayvanların postları da yeri gelince oyunlara güzel birer malzemeydi. Nasıl mı? Köylüler düğünlerde veya eğlencelerde değişik postları giyip gösteriler yaparlardı. Durgun sulardaki kurbağa yavruları, keklikler, kayapalar, sığırcıklar, alabalıklar da oyun arkadaşı olurlardı uslu çocuklara. Eşek, at ve hatta kimi zamanlarda öküz ve tosunlar da hem arkadaştı hem de yarış bineği. Babası veya dedesi biraz şeher görmüş çocukların misketleri vardı, kimilerinin de araba tekerlerinden veya çeşitli makinelerden sökülmüş bilyeleri. Bazılarının da İstanbul'dan akrabaları çocuklarının artık oynamadıkları oyuncakları getirirlerdi. Bunlar bazen sağlam bazen de kırık olurdu. Bu oyuncakları yazları köye geldiklerinde hediye ederlerdi. İçlerinde bez bebek, çıngırak, polis arabası gibi türlü türlü oyuncaklar olurdu. Bu yazı bizden sonraki nesiller için sadece bir nostalji mi? Cevap çok basit. Dünyada hala milyonlarca çocuğun evinde elektrik ve internet yok. Maddi imkanı dar ve geniş insanlar hep var olacak. Mesele, galiba oyunlarla sosyalleşmek ve oynamak için ürettiğini başkalarıyla da paylaşarak mutlu olmak. Keyifle okunan, güzel, akıcı bir hatıra yazısı. Tebrikler.


Ellerini yer yer çizilmiş masada gezdirdi. Çiziklerinde dolaştırdı parmaklarını usul usul. Ne elleri çizgide ne aklı masadaydı. Sen de eskidin be! dedi. Eskidin tüm sertliğine ve çalımına rağmen. Yine uykusunu kaçıran, duvarların üstüne üstüne geldiği meşum anlardan birini yaşıyordu. Uyku hapını mı artırsa yoksa iki-üç gece üst üste hiç uyumayıp en azından bir gece deliksiz mi uyusaydı bilemedi. Mor halkaların ortasında kırpıştırınca acısı azalan kırmızı gözlerle oradan oraya koşturan yelkovana baktı. Zavallıcık çıkmaya çalıştığı dairede kısılmış kalmıştı. Kısır bir döngüdeydi ona göre. Karıncalanan ve hemen yorulan parmaklarını birbirine kenetleyip sıktı. Avuç içinin tersine gelecek şekilde kanırttı. Renksiz denilebilecek beyazlıktaki şekilsiz parmaklarına kan yürür gibi oldu. Parmak uçları hafif pembeleşip çok geçmeden hemen eski haline döndü. Sarı olmak ve beyaz olmak arasında bir yerdeydiler. Tırnakların her gün düzenli olarak yendiği şekillerinden belli oluyordu. Bu halleriyle muhataplarına yalvarıyor, yer yer bağıra çağıra yardım dileniyorlardı. Bıkmışlardı en uçtaki kılcallara kadar. Çok teşekkür ederim güzel yorumunuz için ama ağlamayın. Güldüren en azından gülümseten hikayeler ödevim olsun. Tebessümle kalın.


The plants survival is like a duel. There is hope that one day. Nehemiah Otipah holds Bachelor's Degree and Masters in English Literature. He is currently pursuing a PhD in the same field at Mount Kenya University. He is a Kenyan born poet and an experienced educator in English Literature, currently based at a school, Nairobi. He has performed poetry since his childhood days in the Kenya Music Festivals-English elocution category. Not only is he a poet but also a firm believer of social justice. This has had some influence on the content he advances in his poetry. Nehemiah has authored a number of books in poetry among them Anthology of Love and Other Societal Happenings and Focus on Poetry and Oral Literature He has also been a judge in national and international Poetry and Debate competition organized by World Scholars and Kenya National Music Festival in Kenya, and Pan African School Debating Council in South Africa. He has since shared his poetry on several online platforms such as AJOEL and google. He plans to continue sharing his art with the entire world. He has been awarded several certificates for emerging among the best in the country in poetry competitions. Kenya doğumlu olan şair Nehemiah Otipah, İngiliz edebiyatı alanında lisans ve yüksek lisans derecesine sahiptir. Halen Mount Kenya Üniversitesinde, aynı alanda doktora yapmakta ve Nairobi'deki özel bir okulda İngiliz edebiyatı alanında dersler vermektedir. Çocukluğundan beri Kenya Müzik Festivalleri İngilizce Diksiyon Kategorisinde şiirler seslendiriyor. O sadece bir şair değil, aynı zamanda sosyal adalete de sıkı bir şekilde inanıyor. Bunun, şiirlerinde geliştirdiği içerik üzerinde etkileri olduğuna inanıyor. Nehemiah, aralarında Aşk ve Diğer Toplumsal Olaylar Antolojisi ve 'Şiir ve Sözlü Edebiyata Odaklanma' kitaplarının yazarıdır. Ayrıca Kenya'da World Scholars and Kenya National Music Festival ve Güney Afrika'da Pan African School Debating Council tarafından düzenlenen Ulusal ve Uluslararası Şiir ve Münazara Yarışmalarında jüri üyeliği yaptı. Şiirlerini AJOEL ve Google gibi çeşitli çevrim içi platformlarda paylaşıyor. Sanatını tüm dünya ile paylaşmaya devam ediyor. Şiir yarışmalarında ülkenin en iyileri arasında yer aldığı için çeşitli sertifikalar aldı. Çok kıymetli bir çalışma. Çeviriyi de çok beğendim. Alkışlıyorum.


Seher Hanım kaleminize sağlık. Çok güzel bir şiir. Deniz kabuğundan gelen sessizliğin sesi olmuş kaleminiz. Sağ olun Feride Hanım. İlginiz ve şiirimsi yorumunuz için çok teşekkür ederim. Zebunniso hanım ilginiz, dikkatiniz ve melodik yorumunuz beni mutlu etti. Teşekkür ederim. Teşekkür ederim Elif hanım. Sağ olun. Bir yönüyle ironik bir özellik taşıdığı doğru ama şiirde alay / eğlenme söz konusu olmadığı için tam manasıyla öyle olduğunu söylemek zor. Her tekrarinda insana derin manalar yaşadir. Çok teşekkür ederim Sebine hanım. Eksik olmayın. Her okuduğunuzda çıkardığınız derin manalar sizin ruhunuzun güzelliğinden olmalı. Sevgiler.


Böyle yazmış günlüğüne. Onu uzun zamandır izliyorum. Her halini hafızamda tutmaya çalışıyorum. Ne yer, ne içer? Gün içinde neler yapar, kimlerle görüşür? Oturuşu, kalkışı, konuşması, susması... Yüzünü, ellerini, bakışını ezberlemeye çalışıyorum hep. Onu izlemeyi bana verilmiş bir vazife bildim. Biliyorum, insanların gizli hallerini araştırmanın kerahetini, ayıbını, ahlaki kurallarla bağdaşmadığını ve hatta insaniyete sığmadığını. Ruhumu böyle buldum ben. Kendimi bildim bileli bu haldeyim. Pek hareketli biri değilimdir. Gezmek, eğlenmek, insanların içine karışmak tarzım değil kesinlikle. Biraz farklı hatta fazlasıyla garip biri olduğumu kabullendim çoktan. Kendimi övmek gibi olmasın, pek tutumluyum; özellikle son zamanlarda. Aynı gıdalarla beslenebilirim gık bile demeden. Bugünlerde öyle yorgunum, öyle bir uyuşukluk var ki üzerimde, asırlardır yolcuymuşum gibi hissediyorum. Belim, boynum, her tarafım tutulmuş. Şöyle bir esnesem, ayaklarımı uzatsam, bir derin nefes alsam rahatlayacağım. Yok yok, olmuyor. Mezara yollanan tabut sakini gibiyim. Dedim ya hep izliyorum. Hatta söylemesi utanç verici günlüğünü de okuyorum gizli gizli. Bakın, yine yazıyor. Yorgun görünüyor. Kalemi istemsizce bıraktı. Keşke ben araya hiç girmesem. Her şeyi onun ağzından duysanız. Ama hepsini yazmıyor ki. Benim gibi bir acize kalıyor iş, o da sizin talihsizliğiniz. Hatırlayacaksınız, konuşmamın en başında söylemiştim. Her halini her zaman izlediğimi. Kıkır kıkır güldüğüm zamanlar da olmadı değil yaramaz çocuklar gibi. Anlatılanlara göre pek de büyük olmayan bir uçakla gelmiş buralara. Soğuk bir aymış. Soğuk da soğukmuş ha! Ağızdan çıkan buhar, kaşları kirpikleri donduruyormuş. İnsanlar o kadar kalın giyinmişler ki yürüyen yorgan gibilermiş. Her tarafları iyice sarmalanmış. Eldiven, bere, bot, mont, hepsi buraya özel, içleri tüylü, memleketteki kışlıkları düşününce gülesim geliyor. Uçaktan indiğinde üzerinde -hep ona yakıştığını düşünmüşümdür- mevsimlik, lacivert bir pardösü varmış. Ayağında biraz hallice bot, pardösünün üzerinde bir şal... Bu kadar. Buraların soğuğunu hayal edememiş galiba. Kapıdan çıkışta ilk nefes alışını hatırlar ve güler. Soğukla buluşan genzinin yanışı... Yüzündeki şaşkın ifadeyi, kendilerini arabaya zor atışlarını... Kapı donduğundan kapanmamış da tutarak gitmişler onca yolu eve kadar. Durun, durun, yazmaya başladı! İki haftadır hastanedeyiz. Zaman zaman çok ağrıları oluyor. Bazen ayrılık, bazen de kimsesizlik yoruyor onu. O kadar az konuşuyor ki gün içinde kullandığı kelimeleri sayabilirim. Telefonu çalınca konuşuyor, bir de ziyaretçisi gelince. Şikayet ettiğini görmedim, isyanına rastlamadım. Hep 'Vardır bunda da bir hayır!' diyor. Hatta daha sonra arkadaşlarına, O günleri iyi ki yaşamışım, o insanları daha yakından tanıma imkanı buldum. dediğini duydum. Arkadaşlarının fedakarlığını da görmüş oldu o dönemde. Sanırım hastaneden ayrılma vaktimiz yakın. Doktorların elinden bir şey gelmiyor, fark ediyorum. Artık günlük yazarken zorlanıyor. Herkes kendisini hazırlasın, dedi doktor. Ne demek istedi acaba? Ben de kendimi iyi hissetmiyorum. Sıkışmış, bunalmış, yorulmuş ve dahi nefessiz... Hareket etmek istedikçe elim kolum bağlanıyor, durduğum yere çakılıyor gibi oluyorum. Üstelik ilk defa açlık da hissediyorum. İçimde bir ağlama hissi, bir çığlık atma isteği, bir telaş gözlemliyorum ama kendi derdimden çevremle ilgilenecek takati bulamıyorum. Uzaktan uzağa fısıltılar geliyor, 'Vakit geldi, vakit o vakit!' Şaşkınım, huzursuzum, başım bir hoş. Derin Bir Nefes hatıra yazısı çok etkileyici ve güzel. Elinize sağlık! Çok teşekkür ederim. Beğenmenize çok sevindim. Teşekkür ederim vakit ayırıp okuduğunuz ve değerli yorumunuz için. Kaleminize, yüreğinize sağlık. Etkileyici ifadeler var. An'ı yaşatıyor. Çok beğendim, çok etkilendim, yeri geldi gözlerim doldu... Kaleminize, yüreğinize sağlık. Beğenmeniz beni mutlu etti. Oradaki bebek şimdi sekiz yaşında, ellerinizden öper. Geşmiş olsun ve ne güzel geleceğinizde olmuş oralarda. Bu hikayeni okurken Ekh nyalhas doğum hastensindeki senin gözlükli bir gülümseyen yüzünü ve minik melek Ayşeni???? tekrar seyrediyordum. Her zaman yolunuz acik olsun! Nasıl hatırladığınızı hep merak etmişimdir. Çok teşekkür ederim. Nice güzel anlarda ve anılarda kalbimiz birlikte atsın diyorum.


Dertlerden dert beğen Hanım Teyze, gel, gel! Üç kilosu beş liradan kallavi dertlerim var! Tatmadan geçme, kokusu da rengi de güzel bunların. Başka hiçbir yerde bulamazsın... Bak, demedi deme... Gel vatandaş gelll! Yok çocuğum yok, yeterince derdim var benim. Bendekiler bana daha çok yeter. Sen olmayana ver en iyisi. Bu sözden sonra beynimde şimşekler çakmaya, her şey yerli yerine oturmaya başladı. Ya satıcının söylediği doğruysa? Şimdi beğenip almadığım dertler, ya sonra Beterin beteri var. Gelen gideni aratır. düsturlarına uyar da bana pişmanlık kraliçesi unvanı kazandırırsa ne olur benim halim? Kız, kalk git de iki dert alıp gel bari Hayriye! dedim kendi kendime. Sarı oğlan! Ver bakalım bana ordan iki kilo güzelinden bir demet acılı dert. Al, gül yüzlü teyzem! Bu da benden olsun, üzerine tuz diye serpersin. Güle güle teyzem. Yeni dertlerin başına hayırlı olsun. İdareli kullan, hemen bitmesin. Arkama bile bakmadan elimi salladım. Mümkünse uzun müddet görüşmeyelim. Bu dert satıcıları da bir alem ayol! Çıkmaz çıkmaz, tam rahat nefes alacağım derken pat diye evin köşesine tezgah açarlar. Hiç kaçırmazlar refaha ereceğim günleri. Hayriye, ne haddine senin zevküsefa! Otur oturduğun yerde. Derdin bittiyse taze çıkmış, mis gibi dumanı üstünde, bol bol yeni dertlerimiz var, sen hiç merak etme. İşte böyle böyle otuz kırk yılı devirdik. Hanım teyze olduk. Şimdi bakıyorum da yeni nesil hiç şu satıcılara yüz vermiyor. Yemin ederim önünden geçiyor da kafasını çevirip bakmıyor bile. Zavallı dert satıcısı altından girip üstünden çıkıyor, bana mısın demiyor. Hayran olmamak elde değil. Biz yüz verdik de ne oldu? Dertleri alıp alıp turşusunu kurduk. Tazesi yetmezse diye kışın kavanozu açtık, bir güzel tuzlu tuzlu yedik yıllanmış bünyemizle. Ah be Hayriye ah! Bunları aldın da iyi ettin. Eve gidince bir güzel zeytinyağında kavurup afiyetle ye. Aman zayi etme güzelim dertleri, o kadar masraf ettin. Bu yeni nesil falan ne anlarmış dertten, tasadan? Ne varsa eski topraklarda var. -Ayyy, Hayriye abla! Bekle, bekle, geliyorum. Kaçırır mıyım hiç taze dertleri? Hemen geliyorum. Hayriye abla, nerden aldın bunları? Valla ne zamandır böyle dert koymamışım ağzıma. Çok iyi geldi. Bizim bakkalı dönünce, karşı köşeye tezgah açmış sarı bir oğlan. Israr kıyamet öve öve bitiremedi. Ben de alayım dedim. İyi etmişim di mi kız? Tam dertsiz kalacağım diye hayıflanmaya başlayacaktım. Valla iyi etmişsin, bu dertler bizi baya idare eder. Bizim yeni kiracıyı biliyon de mi abla? Hani yeni gelin. Aman bu gençler nasıl rahat, nasıl rahat bir bilsen var yaaa abla! Dolabında bir tane bile dert yok. Valla şaştım kaldım. Gülay, senin neden hiç derdin yok? diyecek oldum. Valla billa lafı ağzıma tıktı, adını bile söyletmedi. Neymiş efendim? Söylersen evine huzursuzluk girermiş. Aman ne gerek varmış, bu dünyada habire dert mi çekecekmişiz? Evlerden ırak! Bir daha da lafını etme abla. dedi. Görüyor musun Hayriye abla yeni nesli? Biz habire dert peşinde koşarken bunlar gel keyfim gel, yaşıyor. Valla kim iyisini ediyor, bilemedim. Haklısın be Nebahat! Ben de eve gelirken bunları düşündüm. Biz ne gördüysek onu yapıyoz. Belki de onlar daha haklı. Baksana kırkımızda yaşlı nineler gibi belimiz büküldü. Şimdiki genç kızlar dimdik yürüyor. Valla yaşlanmaz bunlar. Hadi abla, boş ver. Yeni dertlerimizi hazmedene kadar azıcık yürüyelim mahallede. Tamam, tamam, geldim. Azıcık huzursuzluk koymuştum ocağa altını kapatıp geliyorum. Dertlerim var, çeşit çeşit! Acılı, ağrılı. Başka yerde bulamazsınız. Üç kilosu beş lira. Gel gel! Teyzeler, bacılar, hanım kardeşler! Gel, hem ucuz hem acılı. İsteyene paket yapıyoruz, ortaya karışık. Gel vatandaş gel! Bu mahalle tam benlik. Orta yaş, işsiz güçsüz, dert delisi bir sürü hanım teyze var. Biri almazsa öbürü mutlaka alır. Dertlerim vaaarrr. Acılı, ağrılı dertler, çeşit çeşit gelll! Taze dert bunlar, geeelll vatandaş gel! Tabii abla, gel! Seç, istediğini al! Hepsi taze.