Sait Faik Abasıyanık, 1906 senesinde Adapazarı'nda dünyaya gelmiştir. Çocukluk dönemleri, 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı gibi iki büyük harbe denk gelir. 1924 yılında ailesi ile İstanbul'a gelen Abasıyanık, İstanbul Erkek Lisesi'nde öğrenim görür ve ilk öyküsü olan İpekli Mendil i kaleme alır. 28'de İstanbul Üniversitesi - Edebiyat Fakültesi'ne girer, iki sene sonunda ekonomi okumak üzere Fransa'ya gider. Fransa yılları, sanatında ve sanatçı kişiliğinde derin etkiler meydana getirir. 34'te babasının isteği üzerine Türkiye'ye dönüp ticarete atılır fakat bir süre sonra bu girişimi sonlandırır. Dergilere, gazetelere çeşitli şiirlerini ve öykülerini gönderen Sait Faik'in pek çok eseri bunlarda yer buldu. Üniversite dönemlerinde Beyoğlu'nda dolaşan ve kıraathanelerde vakit geçiren genç yazar, edebi muhitlerle de tanışmaya başladı. Bu dönemlerde on öyküsü ve bir adet yazısı Hür Gazete'de yayımlandı. Fakat Abasıyanık, bu öykülerin hiçbirini kitabına almadı. O, Modern Türk öykücülüğünün köşe taşı, kökü kendisinde olan yazarıdır. Kısa öykü tekniğinden taşarak insanı, doğayı basit ve samimi yani iyi ve kötü taraflarıyla, olduğu gibi; şiirsel bir üslup ve usta bir dille anlatır. Kalıplaşmış bir hareketin veya muhtelif bir edebi anlayışın, tarzın takipçisi olmamıştır. Toplumsal konuları değil de bireyin toplum içindeki sorunlarını kaleme alan Abasıyanık'ın, genellikle kendi yaşamından yola çıkarak şehirli alt sınıf insanını, o insanların yaşam biçimleri, isteklerini, dertlerini, korku ve sevinçlerini ele alarak insanı ele alan, insanın hakikatini anlamaya çabalayan sanatçılar sınıfında yerini buldu. Yazı hayatı boyunca sorumlu avare, gözlemci balıkçı, çakırkeyf sirozlu, küfürbaz şair, müflis tacir, züğürt yazar, hamdolsun diyemeyen rantiye, anadan doğma çevreci gibi türlü türlü sıfatlarla anılmıştır. Kaleme aldığı tüm türleri bir şairin duyarlılığında ve kendine has tarzıyla harmanlamıştır. O, anlık heyecanları yansıtan bir izlenimci ve -Fransa yıllarının edebi karakterine bir katkısı olarak- fovist ressamların üslubunu hatırlatan tarza sahiptir. Yazın hayatının başında Andre Gide'den çeviriler yapan yazarın daha sonra Fransa yıllarındaki anıları öykü halinde Varlık Dergisi'nde yayınlandı. Maddi olarak ilk kazancını 36'da Remzi Kitabevi'nden çıkan Semaver adlı öykü kitabı ile sağladı. Bir mektubunda dediği üzere; aylaklığı yüzünden yazdıklarını sağda solda unutuyor ve ayrıca yazdıklarının ilgi görmemesinden ötürü kırgınlık duyuyordu. İkinci kitabı olan Sarnıç, 39'da Çığır Kitabevi'nden çıkmış olan on altı öykülük bir kitaptır. Her iki kitapta da Adapazarı, Burgazada ve Bursa'da geçirdiği çocukluğu ile İstanbul'da ve yurt dışındaki gözlemlerini aktarmaktadır. 1940'lı yıllara gelindiğinde ise üçüncü kitabı Şahmerdanı yayımlar fakat bu sefer Fransa'daki gözlemlerine yer vermemiştir. Bu kitabın Çelme adlı öyküsüyle halkı askerlikten soğutma gerekçesiyle tutuklandı ve askeri mahkemeye sevk edildi. Sonuç olarak yazar, davadan beraat etmiştir. İkinci Dünya Savaşı sürerken, 1942 yılında bir süreliğine adliye muhabirliği yapar ve o sırada yazdıkları ölümünden sonra "Mahkeme Kapısı" adıyla basılır. 40 ve 48'lerde yazmaya çok vakit ayıramayarak yalnızca Yürüyüş, Büyük Doğu, İnkılapçı Gençlik, Servet-i Fünun gibi çeşitli dergilere hikayeler yollar. Muhabirliğe başlamadan önce Medarı Maişet Motoru adlı Yeni Mecmua dergisinin 75. ve 95. sayıları arasında yazdığı 19 bölümlük hikayesini kitaplaştırmak ister fakat basacak hiçbir yayıncı bulamaz. Sonunda Yokuş Kitabevi'nde basılır ancak kitabı Bakanlar Kurulu Kararı ile toplatılır. Bunun üzerine yazın hayatı tekrar yavaşlama sürecine girer. İşte bu sürecin verdiği kırgınlığın etkisiyle Lüzumsuz Adam adlı kitabı kaleme alır. 1948'e gelindiğinde ise siroz hastalığı ortaya çıkmıştır. 50'de Varlık Yayınları tarafından Mahalle Kahvesi adlı kitabı yayımlandı. Gittikçe nükseden hastalığının aksine Sait Faik'in yazın hayatı en sağlıklı, en verimli günlerini yaşıyordu. Yine Varlık Yayınları'ndan Havada Bulut, Kumpanya ve Son Kuşlar yayımlandı. 1953 yılında ABD'de Mark Twain Cemiyeti, modern edebiyata katkılarından dolayı Onur Üyeliği Ödülü verdi, yazar bunun üzerine; "Dünya edebiyatına hizmet filan etmediğimi söylemeye ne hacet. Bu, üyelik verilebilmesi için uydurulmuş nazik bir sebeptir sanırım." sözlerini dile getirir. Aynı yıl, Kayıp Aranıyor adlı ikinci romanı Varlık Yayınları'ndan ve Şimdi Sevişme Vakti adlı tek şiir kitabı Yenilik Yayınları'ndan çıkar. 54'te Alemdağ'da Var Bir Yılan ve Georges Simenon çevirisi olan Yaşamak Hırsı adlı kitapları çıktı. 11 Mayıs 1954'te geçirdiği bir krizle ebediyete kavuşur. Sait Faik; Andre Gide, Jean Genet ve Comte de Lautreamont gibi isimlerden etkilenirken Ferit Edgü, Adalet Ağaoğlu ve Demir Özlü gibi isimlere de ilham olmuştur. Ölümünden sonra Burgaz Adası'ndaki evi müzeye dönüştürülen yazarın adına her sene Sait Faik Hikaye Armağanı verilmektedir. Abasıyanık, toplum dışına itilmiş, suçlu durumuna düşmüş insanları hikayelerinde güzel bir ortamda görmek ister. Onun anlatıcıları; hak, emek, insan sevgisi ve insana acıma duygusuyla hareket etmektedir. Sait Faik Abasıyanık'ın hikayeciliği Fethi Naci'ye göre; 1936-40 arasındaki ilk dönem öyküleri, 1948'de yayımlanan Lüzumsuz Adam ve 52'de yayımlanan Son Kuşlar sonrasında ise ölümüne kadar yazdıkları -Alemdağ'da Var Bir Yılan- öyküler olarak üç kategoride ele alınabilirken A. Özkırımlı'ya göre ise; dört kategoride incelenmesi gerektiği savunulur. Bunlar; çocukluk yılları anıları, Fransa yılları, İstanbul'un kenar mahallesinden yaşayan insan portrelerini ele aldığı öyküler ve adada balıkçılarla geçirdiği günlerdir. Bu dönem hikayeciliğinde mekanlar değişiklik göstermekte, yaygınlaşmış kanının aksine bu dönemki dil savrukluğu daha az ve klasik cümle yapılı hikayeleri vardır. İkinci dönem hikayelerinde ortaya çıkacak olan dilinin coşkulu, şiirsel havası bu dönemde az rastlanır bir özelliktir. Öyküleri; tutunamayanların, küçük insanların ve ötekilerin barınağı haline geldi. Temeli olmayan bir özgür dünya düşüyle okura herhangi bir ideoloji dayatmasına gitmeden, bireysel bir proje niteliğinde olan öykülerini kaleme aldı. En büyük düşü; tüm insanların birbirini sevdiği bir dünya idi. Doğduğunda Mehmet Sait adı verilir fakat yazar, ismine babasının adını ekleyip Mehmet'i atar ve adı Sait Faik olur. Ailesi Abasızzadeler ya da Abasızoğulları olarak anılırken Sait Faik, Soyadı Kanunu çıkınca Abasıyanıkı alır. Varlık dergisinin 15 Nisan 1934 tarihli 19. sayısında yayımlanır. Tahsin Yücel, Sait Faik Varlık Dergisi, 1 Aralık 1954. No:413, sayfa 7. İlk kitabının yayınlanmasından duyduğu sevinci yıllar sonra Hallaç adlı öyküsünde anlatır. Abasıyanık, Sait Faik. Açık Hava Oteli. Bilgi Yayınevi, 1980. Sayfa 279. Kitabın kapağında adı Said Faik olarak yazılmıştır. Sevengül Sönmez (Şubat 2007), A'dan Z'ye Sait Faik, Yapı Kredi Yayınları. Yazılarında ölüm temasının ağırlıkta olduğu görülmüştür. Aynı ödül, Atatürk'e Türk ulusuna rehberlik ettiği için verilmiştir. İkinci baskısı 1952 senesinde Birtakım İnsanlar adıyla yayımlanmıştır. Metin Ergin, Sait Faik'in Annesi Oğlunu Anlatıyor, Cumhuriyet Gazetesi, 19 Eylül 1954. Sayfa 5. Yaşar Nabi Nayır, Sait Faik İçin Notlar, Varlık Dergisi, 1 Temmuz 1954. No:408, sayfa 8. Fikret Ürgüp, Sait Faik'in Psikolojik Yapısı Üzerine Bir Deneme, Yeditepe Dergisi, Nisan 1964. No:96, sayfa 6. Fikret Ürgüp, Sait Faik'in Psikolojik Yapısı Üzerine Bir Deneme, Yeditepe Dergisi, Nisan 1964. No:96, sayfa 6. Fikret Ürgüp, Sait Faik'in Psikolojik Yapısı Üzerine Bir Deneme, Yeditepe Dergisi, Nisan 1964. No:96, sayfa 6. Şerif Hulusi, Sait Faik'le Birlikte Geçen Günler: Edebiyat Üzerine Konuşma, Yeditepe Dergisi, 15 Mayıs 1956. No:107, sayfa 2. Sait Faik Abasıyanık (1954), Alemdağ'da Var Bir Yılan, Varlık Yayınları. Sait Faik Abasıyanık, Mahalle Kahvesi / Karanfiller ve Domates Suyu, Varlık Yayınları, İstanbul, 1954. Tahir Alangu, Cumhuriyetten Sonra Hikaye ve Roman, İstanbul, 1965. Cilt II, Sayfa 114-115. Fethi Naci (Mayıs 2003), Sait Faik'in Hikayeciliği, Yapı Kredi Yayınları. Küllük Dergisi, 1. Sayı, 1 Eylül 1940. Sait Faik Abasıyanık, Bitmemiş Senfoni, Bilgi Yayınevi, Hazırlayan: Muzaffer Uyguner. Sayfa 124. İbrahim Kavaz (1999), Sait Faik Abasıyanık, Şule Yayınları. Ahmet Oktay, Sait Faik Üzerine Düşünceler, Argos, No.21, Mayıs 1990. Sait Faik, Alemdağ'da Var Bir Yılan, Varlık Yayınları. Sait Faik Abasıyanık (1952), Son Kuşlar / Haritada Bir Nokta, Varlık Yayınları. Sait Faik Abasıyanık (1948), Lüzumsuz Adam, Varlık Yayınları. Çok teşekkür ederim. Evet ya o akış sonra sonra benim de sinirime dokundu. Sait Faik'e vakit ayırmak iyi geldi aracılığınla Özlem, bilgiler çok güzel derlenmiş. Yanı sıra zaman kipleri bir tık daha denk olsa çok daha akıcı okunurdu diye düşünüyorum naçizane. Elinden daha çok biyografi çıksın isterim! Sevgiler.


Yıllarını sanata vermiş ya da sanata henüz adım atmış olan kişilerin aradıkları her şeyi bulabilecekleri bir dükkan: Polikrami! Polikrami, 5 yılı aşkın tecrübesi ile sanat dünyasının ihtiyaçlarına her geçen gün daha çok yanıt veren çevrimiçi bir mağaza haline gelmiştir. Polikrami'de esas olan önce gönül kazanmak daha sonra kaliteli ürün sunmaktır. Nitekim Polikrami'ye yolu bir kere düşenler mutlaka birkaç kere daha uğrarlar. Kalitenin uygun fiyatla sunulduğu Polikrami'de sanatseverler neler mi bulabilir? Polikrami ürün evrenini tanıyalım. Polikrami, her sanatçıya dünyayı hayalleri ve elleri ile değiştirme fırsatı verecek ürünleri sunar. Kırtasiye kategorimizde ofiste veya evde güvenilir ve dayanıklı malzemeler yer alır. Polikrami'de her çocuğun ve her yetişkinin potansiyelini ortaya çıkarabilmesi için ürün çeşitliliği fazladır. Çünkü Polikrami, yalnız tek bir alana değil birden çok alana yönelir. Modern ve yenilikçi ürünleri ile de 7'den 70'e herkese hitap eder. Polikrami'de 1. sınıf boyaları, 1. sınıf fırçaları, en yeni eskiz araçlarını ve aradığınızdan fazlasını bulmanız mümkün. Polikrami'de gördüğünüz tüm ürünler, en kaliteli malzemelerden üretilmiş ve uzun yıllar dayanacak şekilde tasarlanmıştır. Sanat dükkanımızda her sanatçının ihtiyacına ve zevkine göre bir şeyler olacağından eminiz. Geniş yelpazeye sahip kırtasiye kategorimiz, tüm sanat, ofis ve okul ihtiyaçlarınızı karşılayacak kapasitededir. Geniş ürün çeşitliliği sunar. Boyama kalemlerinden keçeli kalemlere kadar aradığınız her kalem daha iyi bir sanat üretmek için ihtiyacınız olan her şey bu kategoride! Polikrami'de; defterler, klasörler, zımba makineleri ve kalem kutuları da dahil olmak üzere oldukça kapsamlı bir ofis ve okul kırtasiye ürünleri yer alır. Profesyonellerin tercihi; Faber Castell, Copic Marker, Arteza, Prismacolor, Bigpoint, Talens, Van Gogh, Derwent, Rembdrant, Amsterdam, Art Creation gibi dayanıklılığı yüksek markalar da Polikrami'de yer alır. Polikrami'deki boya kategorisi, sanatsal eylemlerini gerçekleştirirken her kalitede malzemeleri ve her kalitede araçları kullanmak isteyen herkes için; akrilik boya, yağlı boya, suluboya, kuru boya, pastel boya ve markör içerir. Akrilik boya: Kağıt, tuval, ahşap gibi çeşitli alanlarda çalışan sanatçıların tercihi olan akrilik boyalar Polikrami'de! Akrilik boyalar içeriğindeki pigmentler sayesinde dış etkenlere karşı daha dayanıklı olduğu için tercih edilir. Akrilik boya kategorimizde bulunan renk seçenekleri ile muhteşem tonlamalar elde edilebilir. Akrilik boya çeşitlerimizi incelemek için https://www. polikrami. com/akrilik-boyalar. html tıklayın. Yağlı boya: Polikrami'den satın alacağınız yağlı boyaların renk yoğunluklarını su ile kolaylıkla çözebilirsiniz. Yağlı boyalarımız, kıyafete bulaşması durumunda sabunlu su ile kolayca çıkarılabilme imkanı sunar. Yağlı boyalarımızda koyulaşma ve katılaşma olmaz. Polikrami'de satışa sunulan yağlı boyalar, kuruduktan sonra parlama yapmaz. Eserinizdeki yağlı boyalar suda çözünmez ve ışığa karşı renklerini kaybetmez. Yağlı boyalarımız tüp içerisinde olduğundan kolay kullanım sağlar. Ayrıca yağlı boyalarımız cilde zarar vermeyen maddelerden oluşmuş ve EN71 testlerinden başarıyla geçmiştir. Yağlı boyalarımızı incelemeki için https://www. polikrami. com/yagli-boyalar. html bağlantısına tıklayın. Sulu boya: Polikrami'de bulunan suluboyalar, parlak ve canlı renklere sahip olmakla birlikte yoğunluk derecesi de oldukça idealdir. Kağıt ya da karton gibi yüzeylerde de çok iyi sonuçlar elde edilir. Suluboyalarımızın muhteşem karışım özelliği ile boyadığınız noktanın üzerinden başka bir renkle geçerseniz ortaya canlı tonlarda başka bir renk çıkar. Ellere ve kıyafetlere bulaşması durumunda da leke bırakmaz ve kolaylıkla çıkar. Eğer boya kuruduysa telaş yapmanıza gerek yok, çünkü boyalarımız kuruduktan sonra su ya da ıslak mendil ile kolayca çıkacak bir yapıda üretilmiştir. Polikrami'de satılan boyalar cilde zarar vermez. Tüm boyalarımız EN71 testlerinden başarıyla geçmiştir. Suluboya ve su kabı çeşitlerimizi ve incelemek için https://www. polikrami. com/suluboyalar-ve-su-kabi. html bağlantısına ziyaret edin. Kuru boya: Kuru boya çeşitlerimizde birçok paket boyutu mevcuttur. Çeşitli setlerdeki kuru boya kalemleri tüm renklendirme çalışmalarınız için ideal kalemlerdir. Uçlarının yüksek kalitesi, boyama resimlerinin alanı çok hassas olduğundan özel olarak üretilmiştir. Kuru boyalarımızın renk pigmentlerinin muazzam yoğunluğu sayesinde belirgin ve canlı bir renk deneyimi yaşayabilirsiniz. Kuru boya çeşitlerimize göz atmak için https://www. polikrami. com/979-boya-kalemleri. html bağlantısına tıklayın. Pastel boya: Polikrami'de yer alan pastel boyaları, sanat eserinizi gölgelendirmek için ve en göz alıcı çizimleriniz için kullanabilirsiniz. Pastel boyalarımız çeşitli renk gradyanlarına kolayca dağılabilirler. Pastel boya çeşitlerimizi incelemek için https://www. polikrami. com/4572-pastel-boyalar. html tıklayın. Markör: Profesyonel işaretleyici kalemlerimizle dikkat etmeniz gereken tüm detayları kolaylıkla halledebilirsiniz. İçinizdeki ilhamın açığa çıkmasına yardımcı olmak için çeşitli renklerde, uçlarda ve stillerde kalemleri Polikrami'de bulabilirsiniz. İsterseniz kendinize isterseniz sevdiklerinize hediye alırken ideal olan birçok renkli kalem setini de online mağazamızda sunuyoruz. Unutmayın Polikrami'de herkese uygun bir sanat ürünü mutlaka var! Sitemizi ziyaret edin...


Sıradan bir günde savaşın şehrini bir enkaz yığınına çevirdiğini hayal et. Tehlikeli bir yolculuk yapmak zorunda olduğunu, gittiğin yerde kimsenin Hoş geldin demediğini, her şeyi, herkesi kaybettiğini... Bazen umutlarının tükendiği anda senin gibi küçük bir çocuk gelir ve sana çok ama çok değerli bir şey verir... Yazar notu: 2016 yılının baharında Birleşik Krallık hükümeti 3000 kimsesiz çocuk mülteciye sığınma hakkını vermeyi reddetti. Aynı dönem bir çocuk mültecinin sınıfta yeterli sandalye olmadığı gerekçesiyle okula kabul edilmediğini duydum. Bu metin bunun üzerine ortaya çıktı ve ilk olarak Guardian gazetesinin web sitesinde sanatçı Jackie Morris ve Petr Horacek'in boş sandalye çizimleriyle yayımlandı. Daha sonra yüzlerce insan her şeyini kaybetmiş, gidecek hiçbir yeri ve eğitim alma şansı olmayan çocuklarla dayanışma sembolü olarak boş sandalye resimleri paylaştılar. Bu hikayenin bizlere nezaketin gücünü hatırlatması ve daha iyi bir geleceğe dair umut olması dileğiyle... Sokağın başına vardığımda insanlar gülümsemiyor, kapılarını çarpıyordu. Savaş şimdi de kapanan kapıların ardındaydı... Konusu itibariyle kitap sizi korkutabilir ama korkutmasın mutlaka okutulması gereken bir kitap. Bir çocuk kitabından çok daha fazlası.


İsmet Özel'in en güzel şiirlerinden birisi, teşekkürler!


Gecenin laciverdinin kırılıp gri maviye döndüğü vakit kendi nefesimle uyandım. İç çekişim arasında bir kelime vardı anlamsız. Vakos, vikas... Beynim nereden ürettiyse artık. Acı bir tadıyla dikildi karşıma yalnız. Karnımda yumru yumru uykudan öncesinde yaşananlar... Kelimeden bir de uykudan zımpara kağıdına dönmüş boğazımla kalktım. Bedeni öteki odada, kapının ardında. Daha demin o ve bedeni odada, buradaydı. Şimdi bedeni yatağın üstünde o yok. Daha demin nefesi ciğerindeydi. Şimdi sıcaklığı uzaktan dahi uzakta. Göçte. Kapımın karşısında kapısı vardı. Beyaza boyadığımız kapı. Boyarken güldüğümüz kapı. Bana bir kez olsun kapanmayan kapı. Bu kapı kapalıydı. Bir ışık süzülüyordu bulduğu yerden. Hiç bensiz yatmamıştı bedenlerimiz birbirine kavuştuğundan düne değin. Korkardı yalnızlıktan. Karanlıktan korktuğu kadar. O yüzden ışığı açık bırakmış olmalıydı. Bir korkuyu diğerine katmamak için açık bıraktığı ışığı görünce kalbimin buzu eridi aktı. Yeşil bir kuzu geçti yüreğimin ortasından. Onu kirpiğinin dinlendiği yanağına dokunarak uyandırmak teni tenimdeyken sesimden ziyade sıcaklığımla uykudan çekmek istedim. Benimle uyandığı tüm sabahlar gibi. Sonra özür dilemek üstüne durmadan. Affedilesiye kadar. Bunların hepsi çağladı zihnimde. Kendimi güç bela dizginledim. Yavaşça açtım kapıyı. Yatağın üstünde bedeni... Ak çarşafları kana bulanmış, yeri kan almış o solgun yatıyordu. Yanına koştum bilmeden nefesi için kalbinin tıkırtısı için göğsüne dayadım kulağımı. İkisi de yerinde yoktu. Sabaha onun sesiyle uyanma şansı yok. Bir dahaki mayıs kahkahalarla gülmeyecek. Şu geçen kasım gibi mesela burnu kızarıp öksürdükçe kıştan şikayet edemeyecek o kıştan. Şarap kelimeleri tökezletmeyecek haftaya. Telefon etmek için attım kendimi odadan. Bir yardım için... İşe yaramayacağını biliyordum da durduramadım kendimi. Kırmızı, ak ve ten grisi... Karışırken bu renkler birbirine bir şimşekte beynime inmek için ne dediğimi bilmeden cankurtaranı çağırdım. Tekrar yanına vardım. Vardım dedim ya birden zemini eski evler gibi fayans kaplı, nasıl da nefret ederdi, koridorlar kilometrelere eriştiğinden. Hatta ışık yolu olduğundan. Canının aktığı bileğini kavradım. Onu gitmekten alıkoyayım diye. Çöküverdim yanına. Sesin, kahkahanın, şikayetin ona ait ona dair kelimelerin yokluğu... İnanmak buna güç tanrıya inanmaktan. Ayın yarılmasından, kanın şarabından, yılanlı asalardan, tanrıların nefesinden, perilerin şarkısından, ruhların kıyamından bahset bana zira hepsi umarsızca daha gerçek. Gerçekler onlar, gerçektiler. Gelecekte yerini almış bekleyen şu an etimi kanırtan ona dair olanaksızlıklar ise deli saçması. Olanaksızlıklar ki bir karardan olma o andan dile getirilmeyecek andan doğma. Olanaksızlıklar kaza kurşunu çocuklar. İstemez, istemez bu çocukları. Dinmez, arsız çığlıklarıyla defolsunlar. Ben zaten çocukları hiç sevmedim. Gelmediler. Ben bekledim ne kadar zaman olduğunu bilmeden eli elimde elim bileğinde. Canı gitmiş yatıyordu diğer eli ise bir yumruktu. Ölümden korkup son kez mi yumruğunu göstermişti ? Kirpikleri hayalimdeki gibi yanağında ebedi dinlenecek. Çürüyene kadar dinlenecek. Saçları yayılmış uykudayken sevdiğim, uyanıkken aşkına düştüğüm saçları. Üzerinde benim onunla son kavgamda giydikleri vardı. Kavganın son oluşu büyüdü büyüdü yutamadım ben. Son kelimesi ne yakıcıydı. Üç harfe yenildim ben. Az sonra bedeni alacaklar. Saçları solgun tenine daha şimdiden nasıl olduysa çökük avurtlarına, ölüm buradan mı giriyor bedene, rağmen ışıklı. Canı orada saçlarında sanki. Alacaklar bedeni. Onun gibi olan o olmayan yalnız saçı ışıklı kabuğu. Alacaklar götürecekler. Alacaklar yıkayacaklar. Alacaklar gömecekler. Ne kadar zaman geçmişti. Ne yapılır bu durumda kestirmek zordu. Oturup onu düşünecektim artık. Bir yerden başlamak lazımdı ömürlük meşgaleme. İnkar pelerini kendini atmıştı. Ben yalnızca onu düşünmekle onda kaybolabilecektim bundan sonra. Soğuktaki onu. Nemdeki onu. Toprağa düşecek onu. Cemreyken ceset olacak onu. Toprağa karışacak onu. Bırakamayıp tefekkür edeceğim. Kara gözleri vardı. Çukura kaçacak. Siyaha düşecek. Teninde benim izim vardı. Eti çürüyecek. Sesi... İlkin seslerin yankısı zihinden göçecek. Aynasına bakıyordum. Önünde ıvır zıvırıyla. O asla ıvır zıvır demezdi onlara. Ben ıvır zıvır deyince de bu sefer bana gelirdi azarlanma sırası. Elden bir şey gelmiyordu. Zaman da en sonunda benimle oturdu koltukta sanırım. Sabahın körü hala. Uykulu boğukluk olacaktı sesimde. Çıkmıyordu ama. Etim kesilmişti. Omuzlarıma haber çökmüştü. Kara haber, acı haber başkalarına verilecek ilkin bana dillendirilecek. Sesim cankurtaranı aradığımda çıkmış, çağırmaktan başka işe yaramamıştı asla gelmeyecek yardımı. Bir gün evveli olsa uyandırmaktan korkum olurdu. O zaman sessizlik bulurdu anlamını. Yumruk biçimindeki eline gözüm takıldı yine. Yumruğun arasında buruşmuş kağıt... Gittim yine yanına kurtardım oradan kağıdı. Açtım. Okudum. Aşık mıydık biz ki ? Aşıklar mıydık? Bunun cevabını biliyorum. Sormadan. Değildik. Ben körkütük aşıktım orası ayrı. Sense kardeşini, arkadaşlığını belki kalp çarpıntını buldun. Ben senin genç boynuna düşen bakışımda, köprücük kemiklerine hasretimde, parmaklarına ait kıskançlığımda kelimelerine dair kıvancımda yaşardım boyuna. Yarı sarhoş yarı suçlu yakalanacağımdan korkak gizlemeye çalışırdım her şeyimi. Gözün koparak gelse zamanın içinden katılaşsa tecrübeyle görürdün sevdamın leylek bacaklı beceriksizliğini. O an ağladım. Sonunda gelen sirenler de benimle ağladı. Güne ermiş gök de... Ben acı sözlerime inat kelimesizliğimle kalakaldım.


Edebiyatımızın vazgeçilmezi olan, hatta belki de temel yapı taşlarını oluşturan etmenlerden biri olan dergiciliğin önemini vurgulayarak başlamak istiyorum. Dergiler edebiyatımız için önemlidir çünkü biz edebiyatseverler dergiler sayesinde yeni eserler ve güçlü kalemler keşfediyoruz. Örneğin günümüzde hala okumaya devam ettiğimiz şairler, hatta yazarlar dergiler sayesinde çıkış yapmıştır. Mesela Mavera dergisi ile tanıdığımız Cahit Zarifoğlu, yine aynı şekilde Diriliş ile Sezai Karakoç... Ve bu gibi şairleri tanımamızı sağlamıştır dergiler. Bizler için kısaca önemi budur. Lafı çok uzatmadan kısaca Serap Kadıoğlu'nun hayatından bahsetmek isterim. Aslında birazdan aşağıda da okuyacağınız gibi kendisi inşaat üzerine bitirmiştir okulunu, yaşadığı dönemde başörtü yasağının bulunmasından dolayı okumak istediği edebiyat bölümünü okuyamamıştır ancak bu durum onu yıldıramamıştır çünkü edebiyata gerçekten tutkuludur ve şiire aşıktır. Serap Kadıoğlu, şair ve yazardır. Rize'de doğan Kadıoğlu ilkokul, ortaokul ve liseyi Rize ve İstanbul'da okumuştur. Ailesinin isteğiyle okuduğu 19 Mayıs Üniversitesi İnşaat bölümünden türlü zorluklarla mezun olmuştur... Özel eğitimler alarak gazete muhabirliği, kariyer danışmanlığı, editörlük gibi işler yapmıştır. Başörtü yasağının kalkmasıyla birlikte İstanbul Üniversitesinde Sosyoloji ve Anadolu Üniversitesinde Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerini okumuştur. Şiire olan tutkusu onu hiçbir işte rahat bırakmayınca 2014'ün sonlarında ekibini kurarak Şiar adında bir edebiyat dergisi çıkarmıştır. Halen Şiar dergisinin genel yayın yönetmenliğini yapan şair, aynı zamanda Anadolu Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyesidir. Şiirleri ve yazıları İtibar, Şiar, Türk Edebiyatı vb. gibi dergilerde yayımlanmıştır. Evet sizlere Serap Kadıoğlu'nu ve Şiar dergisini aktardım, bu dergiyi seçmemin nedeni ise başta da belirttiğim gibi edebi şiar edinmesi... Günümüzde de bazı insanların oldukça ihtiyacı olan edep ve ahlak kavramlarını bu dergide de görmek mümkün. Beğenmenize sevindim, bu gibi çok bilinmeyen kimseleri araştırmak uğraşı içerisindeyim, zamanla yeni içerikler gelecektir.


Yeniden başladığım gün hiç iç açıcı değildi. Dün geceden başlayan şiddetli yağmur şiddetini azalmış olsa da yağmaya devam ediyordu. Hava karamsar bulutların etkisi altındaydı tıpkı karamsar düşüncelerim gibi. Ne yapacağını bilmeyen adımlarımla mutfakta buldum kendimi. Bir kahve fena olmaz dedi fısıldayan bir ses. Nasıl duyduğumu küçüklüğümden beri çözemediğim ve kafamın içinde yankılanan o ses. İlk duyduğumda korku içinde evin içinde gezinmiştim ve beni uyaran o sesi dinlemeyip babama anlatmıştım her şeyi. Babam çok aklı başında olmadığından benimle dalga geçmekten başka bir şey yapmamıştı. İlerleyen günlerde onunla konuşmaya başlamıştım. Dışarıdan beni görenler deli zannediyordu ve arkadaşlarım beni dışladığından artık tek arkadaşım o olmuştu. Sadece arkadaş değil benimle yaşayan biri. Sanki bir bedende iki kişi varmış gibiydi ve ben onu bu hayat denen oyunda kendime takım arkadaşı seçmiş gibiydim. Yıllar geçtikçe herkes babamla aynı tepkiyi verir diye onu herkese altıncı his diye açıklayabildim ama kimse anlamadı veya derin sorular sormadılar o konu hakkında. Bazen birbirimizi bunaltırdık ve iyi olmadığımızda o hiç ses çıkarmaz bende son ses müzik dinlerdim. Bu ritüelimiz olmuştu tekrar tekrar kavga etmemek için. İlk aşkımla tanıştığımda beynim yanlış olduğunu savunuyor kalbim başka bir şey söylüyordu. Kalp ile beynimin kavgasına ses bile karışmamıştı ve ben ona sorana kadar sessiz kalmıştı. İçimden ne yapmalıyım diye sorduğumda cevap hiç gecikmemişti. Duygularını tahlil edemiyor musun? Beni yüksek sesli kulaklığın ve dinlediğin şarkılarla susturabilirsin ama duygularını susturamazsın küçüğüm. Video oyunu gibi seçimimi yapıp yaşananlara baktım. İlişkimizde zaman kavramı yoktu sanki. Gelişi güzel buluşurduk ve ben onun gözlerinde kaybolurdum nedensiz. Ayrıldığımızda hem haklı hem haksız çıkmış olmak beni çok yormuştu. Aslında hep geri döneceğine emin olan ve yaşananlardan intikam almak isteyen kişi aynıydı. Tüm hepsinden uzaklaşıp kendimi işime verdim artık sesin ne dediği umurumda bile değildi. Konuşmasını duymamak için müziklere sığınır, kalemle kağıdımı sigara kokan ellerimle seviştirir onu yazardım sadece. Bir gece ansızın gelen arama ile telefonun ekranına bakakaldım ve sesin kahkahalarını dinledim. Telefonu açtığımda kulaklarımdaki ses beynimin uyuşmasına yetmişti. Zamansız aşıklardık biz. Plansız sevmiştik birbirimizi. Tüm intikam planları yapan beynim uyuşmuş kalbim normalin üzerinde atmaya başlaması ise saniyeler sürmüştü. Onunla yıllar sonra içtiğim kahvenin tadı şimdi içtiğim taze kahveden çok daha lezzetliydi. Zamansız aşkın onsuz geçireceğiniz uzun zamanlar olduğunu ve tekrar bir araya geldiğinizde birbirinizden isteseniz de vazgeçemeyeceğinizi bilmeniz tek acı tarafı sanırım. Bir kaç ayın ardından oynadığım bu hayat oyunun ne kadar zorlayıcı olabildiğine tekrar şahit olmuştum. Tek başıma savaştığım bütün kalelerimin düşmanlarım tarafından ele geçirildiğini gördüm ve daha fazla kaldıramayacağıma kesinlikle emindim. Gücümü toparlayıp geri dönmem uzun sürmezdi. Tek başıma krallığımı kurduğum bu şehirden ayrılmak zorlayıcı bir hamleydi. Fakat bu hamleyi yapmazsam oyun burada sona erecekti. Benimse sonlandırmaya hiç niyetim yoktu. Bu şehirdeki son hamlemi onu arayıp buluşma teklif ederek yapmıştım. Ona aldığım çelikten pusula kolyesinin yanında bir alyans vardı. Buluştuğumuzda hayat oyununda yaptığımız hataları konuşup şimdilik veda ettik birbirimize yine. Bir gün tekrar bir araya geleceğimize emindik. Elimdeki kolyeyi ona verdiğimde baktı ve gülümseyip boynuna taktı. Son hamlemin kokusunu içime çekerek ayrılmıştım yanından. Kahvemi içerken gözlerim elimdeki yüzüğe gitti sahi ne kadar zaman geçmişti. Sonbaharın hoyrat rüzgarı yaprakları bir sağa bir sola savururken beynimdeki düşünceleri savuran ses rüzgar gibi hoyrattı. Çok uzun zaman önceydi yavru ceylanım. Çok uzun zaman önce. Sesin ne anlatmaya çalıştığını anlayamamıştım. Ne demek çok uzun zaman önce? Yavru ceylanım o hayat denen oyununu bitireli yıllar oldu. Hatırla MANOLYAM.


Beni yordun. Beni üzdün. Beni küllere ittiğin yerde yeniden doğuşumu izledin. Beni sevdin. Bana saygının zorunluğunda dibe itişinin kaygılarını taşıttın. Beni bir ömürde yaşımın dört katı kadar yordun. Benim içimdeki telleri tek tek kopardın. Kendi yağmurunda boğulma numarası yap. Beni uçlara iten şeylerin en büyük müsebbibi sendin. Ayna düştü. Artık çıplak gövdemde tek kelamın geçmiyor. Duvarlarım yıkıldı, kimliğinin kaygısını silen bir sürüngendim kabuk değiştirdim defalarca değiştim yine de görmedin. Gözlerin beni görmeyecek kadar yüksekteydi. Ben senin göğünde hiç yer almadım. Bağımsız olmanı dilerdim. Tüm prangalar içinde bir beni sonsuza dek geçmişle yok edişini izlemek. Silinişimi izlemekten keyif alarak sona ermek. Bitişini izle isterdim yarattığın kalabalığın verdiği yorgunluğu. Sen beni dibe itişini ve kaygılarımı görmedin. Sondu. Son kez içimden gelerek elimi uzattım sana. Geri çevirdin. Hiçbir nasılsın kırdığın gitarın tellerini onarmayacak. Hoşgörmenin kendimi kandırmak ve senin değişim ihtimalini varsaymak olduğunu geç öğrendim. Bitti. Tüm bağları silikleştirdin. Ben değilim çığlığının müsebbibi. Bırak artık yakamı her düştüğünde suçlayacak bir kukla aramayı. Sonunda buldum hangi köşede ağlayacağımı. Sonunda düştüm ve dizlerime battı taşlar. Yavaş yavaş üfledim. Bitti. Hiçbir kıta eksilttiğin sevgiyi vermeyecek yağmur damlaları gibi düşüyorsun. Beni ilk kez kaybediyorsun.


Ve vardır her vahşi çiçekte gurur. Sezai Karakoç Cumhuriyet döneminde çokça eser veren Türk edebiyatının önemli bir şairidir. Şairin İkinci Yeni tavrı ile anılmakla beraber onlardan ayrışan kendine has yapısı da vardır. Birçok türde eser vermiş, en çokta şiirleri ile bilinmektedir. Poetikasının temelini metafizik oluşturmaktadır. Eserleri yanı sıra çağın sorunlarını ele alan, bunlara çözüm bulmaya çalışan, neden sonuç ilişkisi kuran bir şairdir. Karakoç eserlerini çeşitli konular üzerinden ele alır. Sabrı, çileyi, umudu, İslam aleminin sorunlarına odaklanan tavır sergiler. Hem Doğu hem de Batı kültürüne hakim olan şair bu ikisini eserlerinde sentezler. Bu çalışmada şairin yaşayış biçimini, poetikasını, Monna Rosa eseri ışığında inceleyeceğiz. 1952'de Monna Rosa'nın ilk bölümünü yazar ve arkadaşlarına gösterir. Şiiri çok beğenen bir arkadaşı Hisar dergisinde yayınlar ve bu sayede şiir üne kavuşur. Şairin bu şiiri için platonik bir aşk ve akrostiş şiir lafları halk arasında cereyan etse de Karakoç bunların hiçbirine yanıt vermemiş, şiirin bu belirsizliği hala gizemini korumaktadır. Bu şiir yayınlandıktan elli yıl sonra Karakoç'un kitaplarında yerini alır. Yıllar sonra Karakoç'un Cemal Süreyya'ya yazdığı mektubunda ise Ankara'nın hür hayalli çocukları bizlere ne oldu? şeklinde sitem barındıran cümleleri yer alır. Üniversiteden mezun olduktan sonra İstanbul'da hem memurluk yapar hem de Büyük Doğu dergisinde yer alır. Bu yıllarda annesinin vefatını acı içinde karşılar. Bu üzüntü ile Yoktur Gölgesi Türkiye'de şiirini yazar. Kendi annesi ve Anadolu kadınlarını anlatır. Değişen siyasi olaylarla edebiyatta dönüşür. Garip akımı devamında Ülkü Tamer, Edip Cansever, Cemal Süreyya, Turgut Uyar, İlhan Berk, Ece Ayhan gibi isimlerle beraber İkinci Yeni'de yerini alan temsilcilerinden birisidir. Şairin Balkon adlı şiiri Cemal Süreyya tarafından dergiye gönderilir ve İkinci Yeni şiir döneminin özgün ve yenilikçi şiiri olarak yerini alır. Ancak Karakoç tamamen İkinci Yeni izinden gitmez, en başından beri yalnızlığı ön planda olan şair yine seçtiği yolda bireysel ilerler. Edip Cansever'in Yer Çekimli Karanfil kitabı üzerine materyalist başlıklı şiir yazar. Bunun üzerine birçok polemik olsa da Karakoç hiçbir yazıya cevap vermemiş hiçbir yerde konuşma yapmamıştır. Bu olaydan sonra ise memuruyeti dolayı Anadolu'ya gider ve bir süre sonra kendi dergisi Diriliş'i çıkartır. Bu dergide kendine yeni bir ekol edinmiş olur ve birçok şaire de yer verdiği için önemlidir. 1965 yılında işinden istifa eder ve şiire daha çok yönelir ardı ardına sayısız eser verir. Çalışmaları siyaset felsefi fark etmeksizin temelini Diriliş dergisine de adını veren İslam görüşünün çağa yansıtılması; kendini bilmek, doğruyu bilmek, batı düşünce ve edebiyatını iyi öğrenmek amacını, düşünce yapısını taşımış ve eserlerinde izlerini de göstermiştir. Bir süre sonra Diriliş Partisi kurar, bugün Yüce Diriliş Partisi olarak varlığını devam ettirir. Karakoç, fikir adamı olmasıyla beraber yaşadığı zorluklara rağmen duygu ve düşüncelerini uzun yıllarca eserlerinde ifade etmiştir. Yalnızlığı benimsemiş, gözden uzak bir hayat yaşamıştır. Ödül törenlerine dahi katılmamıştır. Görünür olmak yerine yazarlığını ön plana atarak çekimser kalmıştır. Şairin çok geniş bir şiir anlayışı vardır. İnsanın içinde yaşadığı dönemin eleştirini yapar ve bunu yaparken bir neden sonuç ilişkisi kurar. İnsanların ve İslam toplumunun çektiği zorlukları şiir vasıtasıyla dile getirir ve bir çıkış, kurtarma yolu arar. Onun şiirlerinde yaşamı ve kişiliği gereği yalnızlığı, toplumun acılarını, hüznünü, çileyi görebildiğimiz gibi bir yandan da umudu ve sabrı da eserlerine yansıtır. Necip Fazıl gibi dini düşünceleri baskın ve dava olarak gördüğü bu düşünceyi içselleştirerek insanı biricik hakikat olan Allah ile bütünleştirmeyi hedefler. Öncelikle Poetika nedir? Sorusu ile başlarsak bunu Todorov şu şekilde açıklar: Edebiyata dair hem soyut hem de içsel bir yaklaşmadır. (Todorov, 2018: 37.) Karakoç'un yaşamı ve şiirleri paraleldir. Ona göre sanat, insan yaşamı ile bir bütündür. İnsan olmadan şiir olmaz. Öyleyse insanın sadece yaşadıklarını değil, olumsuzluklarına bir çözüm yolu da sanat ile sağlanmalıdır. Sanat algısından birisi de metafiziğin alt başlığı olan din felsefesidir. Varoluş ve yeniden dirilmenin -ki bu konuda Diriliş adını verdiği dergisi dahi vardır.- egemen kıldığı metafizik anlayışından bahseder. Bu anlayışa akıl, deney, gözlem, hakikat, öte alem, özgür insan kavramlarını dahil eder. Karakoç'un sanatında bunun zemine oturtulmuş olduğu görülür. Bir sanatçının eseri için inişli çıkışlı olması gerektiğini söyler. İlham, Allah'tır. Ona duyulan sevgi ve heyecanın gelgitli oluşu da esere yansır. İnsanın kendi içinde, öz benliğinde yaşadığı, yaratıcıya karşı duyulan inancın şair tarafından gerçekçi hislerle yeri geldiğinde çile ile sanatına aktarmalı anlayışına sahiptir. Metafiziği ön planda tuttuğu poetikasında Necip Fazıl'dan, Yunus Emre'den Şeyh Galib'ten, Mevlana'dan etkilendiği kadar Batılı sanatçılar Rimbuad'dan Marx'tan da etkilenen bir isimdir. Donanımlı bilgisi, yelpazesinin geniş olması çok yönlü kişiliğindendir. Yaşamı boyunda memurluk, yazarlık ve politikayla uğraşmış, birçok alanda çalışma şansı elde etmiştir. Düşünce ve eser çeşitliliği çalışma bolluğundan kaynaklansa gerek ki şiirlerinde de kendi janrasını oluşturmuştur. Garip akımından sonra İkinci Yeni şairlerden olsa da kendine özgü özelliklerini poetikasında barındırmaktadır. Şair, Monna Rosa şiirini genç yaşta üniversite yıllarında yazmıştır. Bu şiir hem Divan edebiyatının mistik havasını taşır hem de modern şiirden izler barındırır. Şiire akrostiş olarak bakıldığında Muazzez Akkaya'm şeklinde bir isim çıksa da şair bunu kanıtlayan -veya reddeden- bir açıklamada bulunmamıştır. Esere bu gözle bakıldığında beşeri, Batılı tarzın aşkını yansıtmasıdır. Ancak Divan mazmunlarını da görmemek mümkün değildir. Şiirde sıklıkla geçen gül, bülbül tabirleri Divan edebiyatının bilinen hatta artık eskimiş sayılacak mazmunlarıdır. Karakoç ise bunların geride kalmasını istemez ve Batılı şiir anlayışıyla adeta sentezler. Bahsi geçen gül, şiirine adını veren Monna Rosa'nın Rosa'sıdır. Bu sayede hem bir kadına- belki de platonik- aşkı hem de gelenekselci anlatım ile Tanrı olarak adlandırılabilir. Daha açık bir ifade ile Karakoç, Hatıralar eserinde şunları söyler: Edebiyatımızın 'gül', 'bülbül' gibi mazmunları alay konusuydu. Bütün değerler yere serilmiş gibi gözüküyordu. Kadın; 'tak takıştır, sür sürüştür, muhallebiciye gel piyasa vakti' çerçevesinde algılanıyordu. Ben hecede ısrar ediyordum. 'Gül' kavramını yeniden diriltmenin gereğini düşünüyordum hep. 'Monna Rosa' böyle doğdu. Modern bir Leyla ile Mecnun denemesiydi bu. Bir gencin dilinden anlatış şeklinde başladı şiir. 'Rose' bilindiği gibi, 'gül' demekti. Böylece aşağılanan 'gül' kavramını yeniden gündeme getirmek istedim. Aslında 'gül' mazmunu ve modern anlamda 'Leyla ile Mecnun' hikayesi, şiirimize tekrar bu şiirle girdi denebilir. (Akt. Karataş, 2019: 215). Şiir Leyla ile Mecnun eserine benzer yoldan türemiş, varyantlaşmıştır. Şiirin devamında geçen Açma pencereni, perdeleri çek/... seni görmemeliyim kısmında Leyla ile Mecnun'un kavuşamaması, Mecnun'un sevdiğini görmeyişine benzer. Öteliyim diyerek farklı alemlerin insanları oluşunu ve şairin poetikasında var olan metafizik alemden bir diğerine seslenişi temsil eder. Yani şiire bütünüyle bakıldığında hem bir çile hem de özlem ve kavuşulmayan vuslat hali vardır. Bu hisler bir sevgiliye olabileceği gibi beşeriden ilahi aşka geçiş olan tasavvufi özellikte taşır. Başta insana olan aşk son dizeler ile ilahı aşka geçer. Tasavvufun vahdet-i vücud kavramı burada nükseder. Leyla ile Mecnun hikayesi gibi insana duyulan aşkın aslında yaratana olması, yaratılan ile yaratıcını ilişkisindendir. Geleneğin özelliklerini modern şiire bu şekilde aktarmaktadır. Şair duygu ve düşüncelerini, varoluşun temelinde yatan yaratıcı inanışını, şiire mistik bir hava katarak ifade eder. Metafizik kavramlarını gelenekselci yaklaşımdan gelen tasavvufi bağlamda bir araya getirir. Nitekim bu sayede şiirini modern çağa uydurur. Poetikasındaki akıl ve mantık bir yandan da duygu ile zuhur eder. Bu sayede çeşitlilik elde eder. Taklitten uzak sanat anlayışına sahiptir. Geleneğin izlerini üslubuyla özgün şekilde birleştirir. Dolayısıyla geçmiş ile bugün arasına köprü kurar. Bu köprüde Monna Rosa şiiri büyük önem taşımaktadır. Bir aşk şiiri olarak dillere pelesenk olur. Poetikasında diriliş, insanın varoluşu, metafizik, İslam aleminin gayesi yer alır. İnsanı maddesellikten çıkararak ona ruh verir ve hakikati işaret eder. Nitekim bu nedenle de İkinci Yeni'den ayrışır. Hem Batı hem de Doğu kültürüne hakimdir. Şiirlerine Batılı özellikleri katar, Monna Rosa ismini de o kültürden alır. Diyarbakır'da doğan şair Doğu kültürü ile yetişir, İslami kaygı güder ve onu ön plana çıkarır ve bütün bunları Batı şiir anlayışı ile sentezler; sanatını modern şiire uydurur. Sanatın özünü metafizik olduğunu söyler. Akıldan üstün olanın gönül olduğunu ifade eder; ancak bunu hayalperest bir yandan değil, aksine gerçekçilikle ayakları yere sağlam basan bir yerden ele alır. Sanatı ile gerçekte yaşanan sorunlara sadece değinmez aynı zamanda çözüm yolları arayarak bunu somutlaştırır. Bütün bunlar sayesinde Karakoç kendine bir janra oluşturur ve bu onun sanatını özgün kılmaya zemin hazırlamaktadır. KARAKOÇ, S.(2013) Gün Doğmadan, İstanbul: Diriliş Yayınları. KARATAŞ, T. (2019). Doğunun Yedinci Oğlu Sezai Karakoç. İstanbul: İz Yayıncılık. SÜREYYA, C. (2019) 99 Yüz: İzdüşümler - Söz Senaryosu. 7. Baskı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.


Shakespeare and Company; Paris'in göbeğinde, Seine Nehri kıyısında, Notre-Dame'in karşısında bir kitapçıdır. Açıldığı 1951 yılından bu yana İngilizce konuşan yazarların ve okurların buluşma yeri oldu ve bir Left Bank edebiyat kurumu haline geldi. George Whitman, kitabevi aracılığıyla Beach'in dükkanının ruhunu sürdürmeye çalıştı ve burası kısa sürede Paris'teki göçmen edebi yaşam için bir merkez haline geldi. Allen Ginsberg, William Burroughs, Anais Nin, Richard Wright, William Styron, Julio Cortazar, Henry Miller, William Saroyan, Lawrence Durrell, James Jones ve James Baldwin mağazanın ilk ziyaretçileri arasındaydı. Mağazanın açıldığı ilk günden itibaren yazarlar, sanatçılar ve aydınlar, dükkanın rafları ve kitap yığınları arasında gün boyunca sıra olarak ikiye katlanan küçük yataklarda uyumaya davet edildi. O zamandan beri, kitapçıda Alan Sillitoe, Robert Stone, Kate Grenville, Sebastian Barry, Ethan Hawke, Jeet Thayil, Darren Aronfsky, Geoffrey Rush gibi bilinmeyenler de dahil olmak üzere yaklaşık 30.000 genç ve genç yazar ve sanatçı kaldı. ve David Rakoff. George'un tanımladığı gibi, bu konuklara "şans rüzgarlarıyla içeri ve dışarı sürüklenen" yuvarlanan devedikenilerden sonra Tumbleweeds denir. Bir topluluk ve komün duygusu onun için çok önemliydi -dükkanından "kitapçı kılığına giren sosyalist bir ütopya" olarak bahsetti. Her Tumbleweed'den üç şey istenir: günde bir kitap okumak, günde birkaç saat dükkanda yardım etmek ve bir sayfalık bir otobiyografi yazmak. Bu otobiyografilerin binlerce ve binlercesi toplandı ve şimdi hikayelerinden parçalar bırakmış yazarları, gezginleri ve hayalperestleri yakalayan etkileyici bir arşiv oluşturuyor. Sylvia birkaç yeni edebi girişim başlattı. Haziran 2003'te, Shakespeare and Company ilk edebiyat festivaline ev sahipliği yaptı ve ardından üç festival daha düzenlendi. Yıllar boyunca katılanlar arasında Paul Auster, Will Self, Marjane Satrapi, Jung Chang, Philip Pullman, Hanif Kureishi, Siri Hustvedt, Martin Amis ve Alistair Horne ve diğerleri yer aldı. 2011'de, de Groot Vakfı ile birlikte, Shakespeare and Company, dünyanın dört bir yanından yayınlanmamış yazarlara açık bir roman yarışması olan Paris Edebiyat Ödülü'nü başlattı. Son yıllarda kitapçı, Richard Linklater'ın Before Sunset ve Woody Allen'ın Paris'te Gece Yarısı filmlerinde konuk oyuncu olarak yer aldı. Shakespeare and Company ayrıca haftada en az bir ücretsiz edebiyat etkinliğine ev sahipliği yapmaya devam ediyor ve Zadie Smith, Lydia Davis, John Berger, Jennifer Egan, Carol Ann Duffy gibi günümüzün önde gelen yazarlarının yanı sıra genç ve gelişmekte olan yazarları ağırlamaktan mutluluk duyuyor. David Simon, Edward St. Aubyn ve Jeanette Winterson. Dükkanın son projeleri arasında bir Shakespeare and Company yayın kolu ve Paris çevresindeki kırsalda bir çiftlik ve yazarların inziva yeri için devam eden bir arama yer alıyor. George Whitman 14 Aralık 2011'de -98. doğum gününden iki gün sonra- vefat etmesine rağmen bu kitapçı adlı romanı hem Sylvia hem de Shakespeare and Company'de okumaya, yazmaya ve uyumaya devam eden herkes tarafından yazılmaya devam ediyor. Shakespeare and Company is an English-language bookshop in the heart of Paris, on the banks of the Seine, opposite Notre-Dame. Since opening in 1951, it's been a meeting place for anglophone writers and readers, becoming a Left Bank literary institution. When the store first opened, it was called Le Mistral. George changed it to the present name in April 1964 on the four-hundredth anniversary of William Shakespeare's birth in honor of a bookseller he admired, Sylvia Beach, who'd founded the original Shakespeare and Company in 1919. Her store at 12 rue de l'Odeon was a gathering place for the great expat writers of the time Joyce, Hemingway, Stein, Fitzgerald, Eliot, Pound as well as for leading French writers. Through his bookstore, George Whitman endeavored to carry on the spirit of Beach's shop, and it quickly became a center for expat literary life in Paris. Allen Ginsberg, William Burroughs, Anais Nin, Richard Wright, William Styron, Julio Cortazar, Henry Miller, William Saroyan, Lawrence Durrell, James Jones, and James Baldwin were among early visitors to the shop. Three things are asked of each Tumbleweed: read a book a day, help at the shop for a few hours a day, and produce a one-page autobiography. Thousands and thousands of these autobiographies have been collected and now form an impressive archive, capturing generations of writers, travelers, and dreamers who have left behind pieces of their stories. Sylvia introduced several new literary endeavors. In June 2003, Shakespeare and Company hosted its first literary festival, followed by three others. Participants over the years have included Paul Auster, Will Self, Marjane Satrapi, Jung Chang, Philip Pullman, Hanif Kureishi, Siri Hustvedt, Martin Amis, and Alistair Horne, among many others. In 2011, with the de Groot Foundation, Shakespeare and Company launched the Paris Literary Prize, a novella contest open to unpublished writers from around the world. In recent years, the bookstore's had cameo appearances in Richard Linklater's Before Sunset and Woody Allen's Midnight in Paris. Shakespeare and Company also continues to host at least one free literary event a week, and has been delighted to welcome young and emerging writers along with today's leading authors, such as Zadie Smith, Lydia Davis, John Berger, Jennifer Egan, Carol Ann Duffy, David Simon, Edward St. Aubyn, and Jeanette Winterson. The shop's latest projects include a Shakespeare and Company publishing arm and an ongoing search for a farm and writers' retreat in the countryside around Paris. Although George Whitman passed away on December 14, 2011 two days after his 98th birthday his novel, this bookshop, is still being written, both by Sylvia and by all the people who continue to read, write, and sleep at Shakespeare and Company. Daha derli toplu bir yazı olabilirdi. Benim ilgimi çekti ama çevirinin düzenlenmesi gerek.


"Bozkırkurdu" romanının katmanları ve alegorik değeri, eserin temel unsurlarından biridir. Roman, "kurt" alegorisi üzerine kurulmuştur ve Hermann Hesse, bu alegori aracılığıyla insanın içsel çatışmalarını ve bölünmüş benliğini anlatır. Bozkırkurdu, kiralamak istediği odayı incelerken, her şeyi beğenir gibi yapar ancak bir yandan da içinde olduğu durumu gülünç bulur gibi bir tavır sergiler. Bu, Bozkırkurdu'nun ilk kişilik bölünmesini ve içsel çatışmasını temsil eder. Harry Haller'ın iç dünyasında, yarı kurt/hayvan ve yarı insan olarak tanımlanan iki farklı varlık arasında bir çatışma başlar. Daha sonra, anlatıcı, Harry Haller'i zorla profesörlerin konuşma yapacağı bir konferansa davet eder. Konuşma yapacak profesörler, şatafatlı giysiler içinde ve kasıntı hareketlerle doludur. Bu profesörlerin yapmacık davranışları ve sözleri, Bozkırkurdu'nun içsel eleştirisini tetikler. Bozkırkurdu, profesörlerin samimiyetsizliğini, bencil çabalarını ve yüzeysel entelektüelliklerini eleştirir. Onun bakışı, çağımızın yapmacık ve bencil tutumlarına karşı bir eleştiri niteliği taşır. Bu bölüm, Bozkırkurdu'nun iç dünyasındaki çatışmayı ve dış dünyadaki insanların yapmacıklığını yansıtır. Aynı zamanda, romanın alegorik değerini ve Bozkırkurdu'nun içsel yolculuğunu vurgular. "Bozkırkurdu" romanındaki anlatıcı, Harry Haller'in zihinsel durumunu bir tür akıl hastalığı olarak görmüyor. Tam aksine, Haller'in yaşadığı acıların kökeninin doğal bir kusur değil, birbirine uyumsuz yeteneklerin ve güçlerin zenginliği olduğunu düşünüyor. Haller'i bir dahi olarak görüyor ve onun acı çekmesinin, Friedrich Nietzsche'in bazı özdeyişlerini doğruladığını fark ediyor. Bozkırkurdu, ev sahibinin yeğenine Nietzsche'den alıntılar yapar: "Gerçekte çekilen acılardan gurur duymak gerekir, her acı bize yüksek bir aşamada bulunduğumuzu anımsatır." Ayrıca, Hermann Hesse'nin anıları ve notları da Nietzsche hakkında yazılar içerdiğini gösteriyor. Yazar Hermann Hesse, Nietzsche'nin izinden giderek, Zerdüşt yapıtını gerçek insana veya üst insana giden yol üzerindeki başka bir durağı olarak tanımlar. Bozkırkurdu'nun notlarını okuyoruz. İlk satırlardan itibaren yoğun bir melankoli ve intihar düşüncesi belirir. Haller'in fiziksel acılarına tanıklık ederiz. Günümüzde biliyoruz ki yazar Hermann Hesse, Haller gibi yoğun fiziksel acılar çekmekteydi ve eklemlerindeki bu ağrıları kaplıcalara giderek hafifletmeye çalışmaktaydı. Nietzsche gibi Hesse'nin de bu fiziksel acıları düşünce dünyasına yansımıştır. Bozkırkurdu, bu fikrin bir tezahürü olarak kendi iç dünyasını anlatmaya devam eder. Bozkırkurdu, yaşadığı mekanı hem beğenir hem de ona tiksinti duyar. Şu şekilde burjuva dünyasına seslenir. "Ne yazık ki bu ruhsuz zamanın ortasında, bu mimari yapıların, bu mağazaların, bu politikanın, bu insanların manzarası karşısında alttan kalkmak öylesine zor ki!" der Bozkırkurdu ve kurt alegorisi ile burjuva dünyasını eleştirir. Bu bölüm, Haller'in fiziksel ve duygusal acılarına ve içsel dünyasına dair önemli bir pencere sunar. Burjuva dünyasına yöneltilen eleştiriler de romanın temel temasını yansıtır. Bozkırkurdu, acılar ve serzenişlerle dolu bir ruh haliyle sokaklarda dolaşmaktadır. Birdenbire yanıp sönen ışıklı bir reklam panosu görür. Panoda yazanlar dikkatini çeker: "Sihirli Tiyatro, herkes giremez, yalnızca kaçıklar için!" Bu ifade, ''Alice Harikalar Diyarı''ndaki Alice'in izlediği tavşana benzemektedir. Tıpkı Alice gibi, Bozkırkurdu da bu sihirli tiyatroya girmeyi ve farklı gerçeklikleri keşfetmeyi umar. Ancak, Bozkırkurdu tiyatroya girmek istese de kapıda bir engelle karşılaşır. Kapıları denemesine rağmen içeri adım atamaz. Daha sonra, sırtında tiyatro pankartı taşıyan bir adamla karşılaşır. Adam, dur işaretlerine aldırmadan yürüyen Haller'i uyarır ve "Herkes için değil!" der. Ancak Bozkırkurdu ısrarcıdır ve adam ona bir kitapçık verir. Bu sahne, Hermann Hesse'nin "Alice Harikalar Diyarı"na göndermede bulunduğu ve "eşik arketipi"ni kullandığı bir anıdır. Bozkırkurdu'nun tiyatroya girmeye çalışması, yeni bir gerçekliği keşfetme isteğini yansıtır. Ancak bu isteği gerçekleştirmek için önce belirli bir engelin üstesinden gelmesi gerekecektir. Harry Haller'e verilen bir kitapçık önemli bir felsefi metin olarak karşımıza çıkar. Kitapçığın başlığı "Bozkırkurdu Üzerine İnceleme"dir ve içeriği oldukça güçlü ve derin bir felsefi içerik taşır. Kitapçık, "Bir zamanlar Bozkırkurdu takma adıyla Harry isminde biri vardı." cümlesiyle başlar ve Haller'in dünyasına dair tespitler içerir. Kitapçık, Bozkırkurdu'nun iki farklı kişiliğe sahip olduğunu belirtir: Biri kurt, diğeri insan. Aynı ikiliği başka insanlarda da gördüğünü söyler ve bu insanların insan/tilki, insan/balık gibi iki farklı ruhu bir arada uyum içinde taşıdığını ifade eder. Ancak Harry için durum farklıdır; kurt ve insan yan yana yaşamaz ve birbirlerine yardım etmezler. Harry'nin bu içsel ikiliği, insancıl davranışlarda kurdun saldırgan bir şekilde ortaya çıkmasına ve insanı alay konusu yapmasına, hayvansal davranışlarda ise insanın kurdu canavar olarak görmesine neden olur. Yazı, aslında insan hayatının bir ikiliği barındırdığını ve bu ikiliklerin anne-baba, tanrısal-şeytansal, mutluluk-acı çekme gibi birçok yönü olduğunu vurgular. Kitapçık, Bozkırkurdu'nun bağımsızlığına olan inancını da ele alır. Bozkırkurdu, kendi özgürlüğünü korumak için para, rahat yaşam, kadınlar veya güç sahipleri için kendini satmamıştır. Bu bağımsızlık onun yalnızlığına yol açmıştır ve bu, yaşamının belirleyici bir özelliğidir. Bozkırkurdu, burjuva yaşamından nefret eder, ancak paradan ve şıklıktan da vazgeçmez. Bu nedenle varlığının bir yarısıyla mücadele ettiği şeyi, diğer yarısıyla kabul eder. Bu metin, Harry Haller'in içsel çatışmalarını ve toplumsal eleştirilerini derinlemesine ele alır. Bozkırkurdu'nun ruhunu daha derinlemesine inceliyoruz ve onun neden burjuvazi karşıtı bir insan olduğunu anlıyoruz. Bozkırkurdu, yüksek derecede bireyselleşmiş bir karakterdir ve bu bireysellik onu insan benliğine karşı getirir ve onu yok etmeye yönlendirir. Ancak Bozkırkurdu, ermişlik ve zevkperestlik arasında sıkışıp kaldığı için özgür ve vahşi bir yolculuk yapamaz ve burjuvazinin anaç yıldızına zincirlenir. Bu noktada burjuvaziye bir parantez açarak şunu belirtmek gerekir: Burjuvazi, kişilik olarak tanımlanan şeye göz yumarken aynı zamanda bu kişiliği devletin eline teslim eder ve onu koz olarak kullanır. Bozkırkurdu'nun dünyasında, bu burjuva tavrının bazı sonuçlarına da tanık oluruz. Hermann Hesse'nin, bu metinde bireysel ruhu kolektif insandan ayıran bir "apolitik militan" olduğunu belirtmek önemlidir. Hesse, bireyin sözcüsü olarak kabul edilir ve insanın gerçek insana -üst insan- dönüşmesinin dünyayı değiştireceğine inanır. Bozkırkurdu'nun özlemi aileyle bütünleşmiştir, ancak bu özlemdeki karmaşıklığa dikkat çekmek önemlidir. Harry Haller'in içsel çatışmaları ve bunalımları bu noktada ele alınırken Hermann Hesse'nin kendi yaşamına da göndermelerde bulunduğunu unutmamak önemlidir. Bu bölümde, Hermine ve arkadaşlarıyla birlikte müzik ve dansın tadını çıkarmaya çalışan Bozkırkurdu, kısa bir süre için burjuva zevklerine kapılır. Ancak bu durumun uzun sürmediğini belirtmemiz gerekir. Bir kostümlü baloya katılan Bozkırkurdu, burada Sihirli Tiyatro'nun yapılacağını bildiren bir kağıt alır. Sabaha karşı balo sona erer, ardından Bozkırkurdu, Hermine ve Pablo Sihirli Tiyatro için bir odaya girerler. Sihirli Tiyatro'nun içkiler ve sigaralarla açılan kapıları, birer farklı bilinçaltı dünyasını temsil eder. Her kapı, farklı bir zihin kırıntısını yansıtır. Bozkırkurdu bu kapılardan geçerken bilinçaltındaki farklı dünyaları deneyimler. Ancak "Bütün kızlar senindir" ve "Sevgi için nasıl öldürülür?" yazılarını görünce, Hermine'yi öldürmeyi düşünür. Bu eylem, Hermine'nin ona yaşamı öğretmesine karşılık, kendi yaşamını sürdürmek istemesinin bir ifadesi olabilir. Son sahnede, Mozart Bozkırkurdu'nun karşısına çıkar. Mozart ve Goethe gibi ölümsüzler, kültürel yüksek değerleri temsil eder ve Harry için önemlidirler. Bu an, Harry'nin içindeki çatışmayı yansıtır: Yani ölümsüzler dünyası ile sıradanlaşmış modern dünya arasındaki çatışmayı. Bozkırkurdu, Sihirli Tiyatro'dan yaşamayı öğrenen biri olarak çıkar. Sonunda, Harry'nin intihar seçmediği ve yaşamı sürdürme isteğini bulduğu anlaşılır. ''ben''in parçalarıyla oynanan bu satranç oyununun üstesinden gelmeyi ve gülümsemeyi öğrenmiştir artık. Ve hikayemiz böyle sona geliyor, bu eser yazılalı yüzyıl olsa dahi günümüzde hala geçerliliğini koruyor ve evet insanlar hala değişmedi. Gittikleri gezdikleri ve vakit geçirdikleri yerler değişti fakat özünde hala aynılar. Sosyal medyanın hayatımıza girmesiyle beraber gerçeklik algımızı daha fazla yitirmeye, olmadığımız biri gibi yaşamaya devam ediyoruz. Haller'in nefret ettiği Burjuva aslında günümüz dünyasında her birimiziz. Kaleminize sağlık, çok iyi bir içerik.


Şiir bahçemizin bugünkü konuğu şair ve akademisyen sevgili Elif Burcu Özkan. Larva ve Koza adlı şiir kitaplarıyla adım attığı edebiyat dünyasındaki yolculuğuna son kitabı Halı Altı Monologları ile devam ediyor. Şiir kitaplarının yanı sıra Latinceden çevirdiği, Seneca'ya ait Bilgenin Sarsılmazlığı adlı felsefi bir kitap da bulunuyor. Hoş buldum! Teşekkür ederim davet için. Edebiyat yolculuğu benim yaşamımla eş zamanlı, çocukluğumdan başlayan ve ölene dek benimle ilerleyecek en uzun yolculuğum. Şiir kitaplarım da yaşantım, çocukluğum, düşüncelerim, okuduklarım, tahayyüllerim, hayallerim gibi beni ben yapan birçok şeyin şiir sanatına uygun şekilde, imge kılıflarıyla süzülmüş hali. Basıma hazırladığım romanlarım da, oluşturmaya yeni başladığım öykü kitabım da, yeni şiirlerim de kendi öyküsünü akıtacak nehir yatağını hangi edebi türde daha iyi ifade edecekse oraya yerleştirdiğim heybelerim. Kısacası; yazdığım her şey dokunduğum, gördüğüm ya da duyduğum dünyanın edebi dışavurumu. Hayat yolculuğumdan ayrı tutamıyorum o yüzden. Bilgiyi öğrenme ve paylaşma isteği akademisyenliğin getirdiği bir sonuç değil; onun en önemli sebeplerinden biri. Yani işini severek yapan hemen her akademisyen başta bu tutkusunu kazanca dönüştürme ve hayatının her alanına yayma dürtüsüyle bu mesleği seçiyor. Bu dürtü de haliyle onun hayatındaki birçok alana sirayet ediyor, yansıyor, kişiliğinin bir parçası oluyor. Bu benim için de böyle oldu. Öğrenme ve paylaşma isteğine edebiyat tutkusu ve yazma yeteneği de eklenince okumak, öğrenmek, paylaşmak ve yazmak; onun yolunu açtığım çocukluk ve özellikle ilk gençlik dönemimden beri hayatımın parçası olarak nitelendirebileceğim doğal bir eyleme dönüştü. Çağdaş şiirleri, günümüzde yazılan yeni eserleri de takip etmeye dair merakım ve isteğim hep güçlü bu yüzden. Hiçbir zaman yolun bitmediğini, yeni başladığını ve öğrenmem gereken çok şey olduğunu hissediyorum; bu da beni ve kalemimi geliştiriyor. İnsanın çıkmazlara girmesi bence büyümek ve hayatı anlamak için gerekli. Işıklı, düz ve ferah yol size konfor sağladıkça körelirsiniz, merak duygunuz yok olur; tembel bir zihinle, yüzeysel bir ruhla kalmanız çok olasıdır. Çıkmazlar yorucu ve bazen siteme neden olsa da çıkış yolunu aratan sebepler. Araştırma, sorgulama, derin düşünme, analiz gibi birçok tekniği esas olarak bilinmezliklerden, hayatımızdaki çıkmazlardan sonra kullanıyoruz. Böylece kendimizi, yaşamı, bağlantıları ve nedensellikleri anlamaya ve çözmeye başlıyoruz. Bu da bizi ve ruhumuzu büyütüyor. İkilem olduğu için arayış var; düşüşler olduğu için yukarı çıkış var. Her şey karşıtıyla mevcut. İnsanı yoran her şeyin altında bir öğreti var, onu görmek asıl önemli olan. İçsel konuşmalar birikimin sonucu, umut ise eskiyi yıkıp yeni bir gelecek inşa etmenin sonsuz arzusu ve inancı bende. Geçmişin kancalarından kurtulup özgür ve sağlıklı bir hayat kurabilmenin, yeni bir kimlik ve bakış açısı kazanabilmenin yolu umutsuzluğa sevk eden şeyleri çözümleyip aynı hataları yapmamaktan geçiyor. Bir şiirimde Yüz deliye bin yama yaptı sökük dünya / Umudu kendi halinde çürümeye yatırdı. derken günümüzde bu çözümlemenin es geçilip gerçek ve ayakları yere basan umudun terk edildiğini vurgulamak istedim. Burada detaylar, kişinin mücadelesi ve olaylara nesnel bakabilmek kilit nokta. İnsan isterse hayatındaki birçok şeyi değiştirebilir, umut biraz da bu değişime olan inançla ve verilen emekle ilgili. Bu güzel yorum için teşekkür ederim. Şiir yaşayan, hayatla birlikte akan bir tür. Bizim gibi soluk alıyor, bir şeyleri arıyor, özlüyor, düşlüyor veya duyumsuyor. Biz geliştikçe, deneyimledikçe ve öğrendikçe birikimlerimizin şiire yansıması kaçınılmaz. Şiir ya yeni bir şey söylemeli ya da olanı, bilineni, gizleneni veya düşleneni yeni bir tarzda söylemeli. Günümüz şiirini, dergileri, e-dergileri ve fanzinleri elimden geldiği kadar takip etmeye çalışıyorum. Şiir lirik havasından çıkıp daha protest, somut ve yeniden yeraltı şiirine yakın bir kimliğe büründü özellikle son birkaç yılda. Bunun sebebini biraz da içimizdeki bireysel veya toplumsal değişiklikler, her türlü sıkışmışlık, umutsuzluk, değişen değerler, ilişkiler ve olgular, çabuk tüketim, bozulan sosyo-ekonomik ve ahlaki değerler gibi birbirinden bağımsız görünen ama birbiriyle ilintili etmenlere bağlıyorum. Bunların yanı sıra, farklı şeylere değinme ve fark yaratma isteği gibi itkiler ve somut şiir anlayışına daha fazla yaklaşma da buna zemin hazırlıyor. Sözün sesin önüne geçtiği, daha asi kimlikli, uzun dizeli, meramı bol şiirlere doğru bir çizgiye geçtiğimizi düşünüyorum. Bu da şiirin farkındalık yaratma gücü açısından, değişim ve yenilik açısından, şiirde yeni melodiler ve tatlar duyumsama noktasında belirgin şekilde farklı ve göze çarpan, iyi bir gelişme. Yaşamımız genelde aynı döngülerde tekrar ediyor. Halı altına süpürülüyor birçok şey. Bugünkü iyi ya da kötü halimiz, durumumuz zaten özellikle dün atılan tohumlardan ve adımlardan kaynaklanıyor. Biz bugünü dün yazıyor, bugün yaşıyoruz. Buna inanan biri olarak, günlük hayatta da yazarken de en çok önemsediğim şeylerin başında geliyor ayna tutmak ve olayın iç yüzünü vurgulamak. Şiirlerimde kendime, okura, başkalarına, yaşadıklarıma, insanlığa, hayata ve olgulara dair kendi zihnimden ve ruhumdan aynalar tutuyorum. Hayatın, insanın bir yansıması olduğuna inanan biriyim. Hiçbir şeyin bizden tamamen bağımsız olamayacağı bir hayatta bizi biz yapan her şey bir başkasının gerçekliğinde de yer alabiliyor. Aynı güneşli durumlarla aydınlanıp aynı geceyle kararabiliyor, aynı ufuklara bakıp hayal kurabiliyor birçok insan. Çoğu şeyimiz ortak. Bunların sebebi de temeldeki ortaklıklar. Bu nedenle alt yapılara, olayların başlangıç noktalarına psikanalitik yaklaşmak hayatta olduğu gibi şiirde veya diğer edebi türlerde de öncelediğim bir şey. Yolun sonunu anlamak, onunla yüzleşmek isteyen, başladığı noktaya bakmalı. Birçok şiirimde gizlenen veya fazla düşünülmeyen yönlere, buzdağının görünmeyen kısmına yöneliyorum bu yüzden. Hissetmek ve hissettirebilmek yaşamımda olmazsa olmaz dediğim bir şey benim için. Ruhuma işlemeyen hiçbir şeyden kalıcı bir keyif alamıyorum. Bu çağa içsel olarak ayak uyduramayan biriyim. Kendimi uydurmak için zorluyorum aslında. Birçok şeyin içi boşaltıldı, ilişkiler menfaat ve yalanla doldu. İnsanlar saflığını yitirdi. Kötü bir gidişattayız bu anlamda. Edebiyat, psikoloji ve felsefe bu yüzden nefes oluyor bana. Beni durduğum noktadan hem geriye hem ileriye aynı anda baktırıp olaylara bilgece yaklaştırabiliyor. Şiirde de kırgınlıklarım, umutlarım, hak ettiklerim veya hüsranlarım aynı potada eriyip içinde koyu renklerin de bulunduğu rengarenk bir tablo çizebiliyor. Bu sayede aynı hisleri ve yoksunlukları duyanlara tercüman olmuş da oluyorum. Şiir, yerine ve tarzına göre sorgulatan bir hoca, silkeleyen bir dost ya da uzaktan sırt sıvazlayan bir duygudaş halini alabiliyor. Çocukluğu kişinin anadili ve kaderi olarak görüyorum. Bugünkü iyi ya da kötü yaptığımız, düşündüğümüz veya deneyimlediğimiz çoğu şey genellikle çocukluğumuzda yaşadığımız deneyimlerden, eksikliklerden, olumsuz veya olumlu tecrübelerden, kırgınlıklardan ya da mutluluklardan kaynaklanıyor. Çocuklukta edindiklerinin ve yaşadıklarının uzantısını görmeyen, onu iyileştirmeyen, yaralarını onarmayan, bugün neyi neden yaşadığını anlayamaz, daha güçlü, farkındalıklı veya mutlu bir gelecek inşa edemez. Kırık bir dalın üzerine sağlam bir yuva kuramazsınız. Sağlam olmayan yuvalardan da sağlam şehirler ve sağlam bir dünya oluşmaz. Çekirdek, meyvenin özü. Bu yüzden çocukluğumuzu anlamak, onun yaralarını sarıp bugünden bile olsa onu kucaklamak çok önemli. Son cemrenin yanık ağzından düşsün toprağa/ Yıkasın midesi guruldayan yarım yaşlarımızı derken bunu kastetmiştim.


Şiir'in bahçesinde bugünkü konuğumuz şair, yazar ve belgesel yönetmeni Yusuf Araf Korkutan. Edebiyatın farklı türlerinde eser ortaya koyan, Yusuf Araf Korkutan'ın Ten Düğmeler ve Evlerde Unutulan Yüzüm adlı şiir kitapları bulunmaktadır. Merhaba sevgili Erman, hoş buldum. Davetin ve ince düşüncen için ben teşekkür ederim. Yazmayı seviyorum. Yazının konusunun ne olduğu ile ilgilenmiyorum sadece yazıyorum ve yazmak bana kendimi iyi hissettiriyor. Bunların okurda karşılığının ne olduğu şimdiki zamanda çabuk öğrenebiliyoruz. Sanırım işin en tatlı ama bazen de en acı yanı da bu oluyor. Çünkü bazen yazdığımız şeyler muhatabını bulana kadar bir sürü engebeden geçiyor. Yaşamın, yaşamaya çalışmanın ya da yaşamın içerisinde kendimizi bulduğumuz o sürecin belki de bir belgesi olsun istiyoruz. Hayatta kendimizden ne bırakabiliriz diye düşünürken günümüz Türkiye'sinde, aklımıza sadece not etmek, belge bırakmak geliyor diyebilirim. Kitabın ismini 16 yıl yaşamış olduğumuz evden taşınınca belirlemiştim. Kirada oturan bir ailenin ferdi olarak sürekli ev değiştiren bir aile olmasak da sonuç itibariyle mülkiyet duygusuna sahip olmamak geride bıraktıklarımız ve ilerde yine bırakacağımız şeylere bizi hazırlıyor. Ev, benim için kıymetli bir tanım. Aileden de öte arkadaşlıklar, hatıralar ve değişimin canlı şahidi olduğum bir alan. Şu an bile o evden, o mahalleden kendimi koparabilmiş değilim. İlk aşık olduğum, kavga ettiğim, dayak yediğim, evden atıldığım, arkadaşlıklar kurduğum ve arkadaşlıklar yıktığım o mahalleden, ev hissinden uzaklaşmak beni yaraladı diyebilirim. Şu an da bile yeni evlere, semtlere alışmış değilim. Bu kitabın ismi de içerisindekiler de o evden, mahalleden kalan belgeler, izlekler diyebilirim. Mastara'nın çekim süreci ve çekimden önce o belgeselin konusunu bulma olayım dehşet bir şekilde komik ve biraz da meşakkatli oldu. Bunu Üniversite hocam Turgay Kural'a borçluyum. Belgesel alanında tanıdığım ve gerçekten de müthiş iyi bir eğitimcidir. Kendisinin öğrencisi olmak, öğrencisinden çok arkadaşı olmak -çünkü bize hep öyle hissettirdi- benim için büyük onur ve şanstı. Parasızlık, öğrencilik, imkanların kısıtlı olması ve daha birçok şeyin içinde bu belgeseli ortaya koymak feci derecede sancılı oldu. Aslında buradaki bütün mesele ekip olabilmek ile ilgili. Kadir Sülüner, canım dostum. İki defa çektik o belgeseli, bir kışın soğuğunda bir de yazın sıcağında. Her iki zamanda da koşulsuz şartsız yanımda oldu ve bana güvendi. Birbirimize güvenerek ortaya koyduğumuz bir işti. Bethkustan köyü yaşayanları da o süreçte bizlere öyle iyi baktılar ki anlatamam. Süryani kültürünü, yaşamını canlı canlı deneyimlemek çok güzeldi. Kaliteli festivallerde finalist olduk. 15. Boston Türk Filmleri Festivali'nde hocamızın filmi ile finalist olarak kaldık bu büyük onurdu. Tabii tatsız olan tek şey dünyanın dehşet vebası pandeminin o sürece denk gelmesi oldu. Hepsi birer anı ve güzel tecrübeler olarak kaldı. Birbirimizi anlamak istemiyoruz. Daha doğrusu birbirimizi anlamak zorunda olmadığımız gerçeğini yeni kavrıyoruz. Dinliyoruz, nezaketen. Çünkü dinlemek bazen dinleneceğinin garantisini de getirir diye düşünüyoruz. Bunlar karşılaştığım şeyler. Birine bir şeyleri anlattığım zaman cımbızla alınan yerleri görünce hayret edebiliyorum. Dizedeki anlatım yine sürekli annemle pazara gittiğimde tezgahın arkasından doldurulan ürünlerin genelde daha yavan ürünler olduğu gerçeğiydi ve pazara gelen anneler poşet isteyerek ürünleri kendi seçmek isterdi. Oradaki durum biraz da insanlar arasındaki iletişimin geri dönütlerindeki çıkarımlarıma yakın geldi. Çocukluğun masumiyetine dair bir özlem belirgin dizelerinde. Tüketim toplumu içinde duyduğun bu özlemi senden dinlemek isteriz. Bu dize aslında bir deyim. Kitabın tamamlanma aşamasında mutfakta annem ile halam bir konuda konuşurken annemin hayatını kaybeden dedem hakkında söyleyeceği iyi bir tirada başlamadan önce söylediği deyim. Bahsini ettiği kişinin kendi hakkında bir şey söyleyemeyeceği ve kalanların onun bayrağını tutacakları gerçeği. Bu hayata da o kadar benzer bir şey ki, özellikle iyi olan hakkında övgü dolu sözler söylemekten imtina eden fakat kötü şeyleri de kimseye sıra vermeden söyleyen kişiler olduk. Duyarsız değiliz, duyarlarımız çoğalmaya başladı. Bu aslında doğal karşılanması gereken şeyleri o kadar çok şiddetle, öfkeyle ve baskıyla kapatılmaya çalışıldı ki hangisine koşacağımızı şaşırdık. Kendi içinde güzel ve iyiyken yaşamaya çalışan şeyler bir noktadan sonra birilerinin gözüne batmaya başladı. Hatta batmaya başlamadı o yere göz koydular. Artık her şeyi tek bir pencereden görmüyoruz, odalarımızda duvarlardan çok pencereler var ve seçip kara veriyoruz. Bu yüzden de en ufak bir şeyi bile kurtarıp nefes aldırsak ne ala ama işte nefes almaya mecal kalırsa. Küçük yaşta evlenen bir kadının ilk çocuğu olmak. Babamın sürekli gurbette olması. Birlikte büyüdüğüm seneler. Anne ile oğuldan çok arkadaş olduğumuz zamanlar. İkimizin de dehşet bir şekilde yalnız kalıp sorumluluk duygusunu erken tanımış olmamız. Yaşadığımız ülke, kültür ve akrabalıklar. Birbirimize arkadaşlık etmemiz için daha onlarca sebep. Kitabı oluştururken, şiirleri ortaya çıkardığım zamanlarda karşılaştığım tokat buydu. Bunu söylemek, belgelemek güdüsü sanırım. Paylaşmaya yalnızlıktan başlayarak bir gün paylaştığın kişinin de olmayacağı ya da paylaştığın kişinin yanında belki de senin olamayacağın ihtimalinin gerçekliğinin farkında olmak. Sadece bu. inan bana gülüm, ölüm yok bir tek! ölüm yok bize!


Şiir'in bahçesinde söyleşilerimizin bugünkü konuğu sevgili şair Oğuzhan Kayacan. Şiirleri ve yazıları ile farklı bir ses olmaya çalıştığı edebiyat dünyasında, Oğuzhan Kayacan'ın Nafile Dikit adlı şiir kitabı bulunmaktadır. Hoş buldum sevgili Erman Hocam, davetin için teşekkür ederim. Değerli bir söyleşi dizisi, takipteyim. Kendimi anlatma meselesine gelince... Elbette birkaç cümle ile insan kendisini anlatabileceğini düşünemiyor ya da düşünmek istemiyor, insan popülasyonunun gereğinden fazla olması değerimizden kaybettirmese de bunun yanında, karşısında güçsüz olduğumuz bütün bu dünya düzenine karşı tutumumuz -zaten ancak kendimizden; yani tavrımızdan, yaptıklarımız ve yapmadıklarımızdan kaynaklanan- değerimizi de azaltıyor. Bu faslın ardından Oğuzhan Kayacan'ı şöyle anlatabilirim: Ispartalı, yörük, Ankara Hukuk mezunu, açıktan edebiyat okuyor, özel hukuk alanında yüksek lisans yapıyor, avukatlık stajının son haftalarında, fanzinci, şiir yazarı ve ilgisini cezbeden her alanda okumaya, bazısındaysa üretmeye çalışan biri. Bir senedir İstanbul'da yaşıyor. Bir zamanlar resimle özellikle karikatür çizmekle uğraşıyordu, bıraktı. Futbol oynuyordu, bıraktı. Bağlama çalar. Cahilliğini azaltmaya ve uyum sağlamaya çalışır. Şu sıra çok fazla çalışmadan ama onurumu da koruyarak nasıl rahat yaşayabilirim sorusu üzerine kafa yorar ve koşulsuz fonlara açıktır. Aslında aklımda bir şiir kitabı çıkarmak yoktu henüz ama Klaros Yayınları Genel Yayın Yönetmeni Lokman Kurucu 2020'nin Kasım'ında beni aradı ve benden dosya istedi. Daha sonra fanzinci dostum Göktürk Yaşar ile bu dosya ile ilgili süreç devam etti. Bunu bir fırsat olarak düşündüm ve bir süre sonra bir dosya teslim ettim ama dosyaya koyabildiğim şiirlerimin eski ve yetersiz olduğunun da farkına varıyordum dosya yayınevinde beklemedeyken -kafamın hem yaşım hem yaşantım hem de dünyada olup bitenler dolayısıyla çok çalkantılı olduğu da bir dönemdi. Şiirimdeki cahil melankoliden de uzaklaşmıştım ama dedim bari ilk kayda değer sayılabilecek şiirlerim de bu ilk kitapta olsun, beni okuyacak olan o değişimi, o süreci görsün -samimiyete/açık olmaya çok inanıyordum, beni sakata getirse de. 2019'da başka fink adında bir booklet üretmiştim, yine aynı yıl Grunge Poetry'de yayımladığımız şiirlerimizde de o bookletteki tanımlamanın güç olduğu basit tarz hakimdi. İşte bu tarzda yazıverdiğim şiirleri de bir kitabın içinde görmek istemiyordum. Şiir algımın değişmesinden haber veren şiirlerdi, önemleri bununla kısıtlıydı, çok meczubi ve biraz iticilerdi, pek bir değer taşıdıkları da söylenemezdi. Çünkü onlar o günlere aitti, orada kalmışlardı ve bağdaşıksızlığın suyunu çıkardığımı da biliyordum. Şiire ciddi yaklaşmaya daha sonra başladım. 2021'in Ocak, Şubat ya da Mart'ı gibi tekrar Lokman Kurucu aradı, bu kez Grunge'daki son şiirleri ve bu mecranın tavrını beğendiğini, değerli bulduğunu söyledi ve orada şiirleri yayımlanmış şairlerin dosyası olup olmadığını sorduktan sonra benim koordine ettiğim bir seri üretebileceğimizi söyledi. Ben de bu fikri sevdim, Grunge'a eser göndermiş ve eser göndermemiş ama başka mecralarda ürettiklerini beğenerek okuduğum kişilerle iletişime geçtim. Kiminin hazır bir dosyası yoktu, kimi dosyasını bir yayınevine göndermiş ve cevap bekliyordu, kimi yarışmaya göndermiş onun sonucunu bekliyordu... Elinde hazır dosyası olan şairlerden olumlu yaklaşanlar dosyalarını iletti. Bazılarının ön-edit'ini yaptım, dosyaları iyice inceleyip notlar aldım ve fikirlerimi şairlerle paylaştım. Bu süreç devam ederken benim Kasım 2020'de hazırladığım dosyam bekliyordu, tüm kitaplar birlikte çıkacaktı. Ben de o süreçte yazdığım şiirlerin de eklenmesini istedim. Giderek rahatlıyor sesi, çünkü son eklediğim şiirler şiirdeki sesimi ararken ilerlemekte olduğumu hissettiren şiirlerdi. Son şiir -kitaba adını veren- ile 49. sayfa arasındakiler sonradan eklediğim şiirler. Bu eser bir tematik bütünlüğe sahip değil, bir kitap olmasını sağlayacak bir üslup birliği de var denemez. 2017-2021 yılları arasında yazdığım ve dosyaya son halini verdiğim zaman hala iyi kötü beğeniyor olduğum şiirlerden bir seçki mahiyetindeydi. E zaten başka finkte de İskender'den alıntıladığım gibi düşünüyordum hala, röportajının birinde şunu diyordu: Şair kitap yazmaz ki şiir yazar. Kitap yazanlar nesir düşkünleridir. Kitabın son hali Lokman Kurucu'nun editörlüğüyle iyileşmiş hali. Kalabalık ve kaotik bir dosyaydı öncesinde. Öyle işte, hoş bir deneyimdi ilk kitap, süreci de anlatmış oldum böylece -hazır fırsatım varken. Şimdiyse ikinci dosyam bitti sayılır. İlk kitabın acemiliğinden sıyrıldığımı düşünüyorum ama tamamen içime sinene kadar bekleyecek, aylardır da bekliyor. Tek bir şiir dili kullanıldığını ya da sınırları belli ve kolay tanımlanır birkaç şiir dili kullanıldığını düşünmüyorum. Az'da çoğu yapan, gösteren; yoracaksa yorduğuna değen, şiirin ilkel imkanlarıyla yetinmeyen şairlerin şiirlerini okumayı seviyorum. Güncel şiirde birbirine benzeyen üslupları ve deneyi görmemizin şiir dilinin kronolojik tahlili yapılacaksa şiirle çok az alakası olduğu görülecektir. Yozlaşmaktan haz duyan bu kültürün taşıyıcılarında ve politik eksenin tayini çıktıkça bir o yana bir bu yana gidiveren boynu eğik kitlelerin dilinde, yakın siyasi tarihte ve kelimenin kaybettirilmesi için bin türlü uğraş verilip kayıp gidecek şekilde ayarlanmış, kurumsallaştırılmış görselliğin ve ses'in hakimiyetinin kurulmasında aranmalı bunun sebebi, böyle düşünülüyorsa -ki doğrudur demiyorum, arayanın bulacağı yeterince uzun dilli şair tanıyorum. Avuçta beş on kelime kalsa da şiir yazılma biçimi için sınırsız kombinasyon olacak ama görülenle görüldüğü şekline ikna olmuş bir ilişki kurmak kısırlığı getiriyor işte. Gözün ötesinde hakikat, şiir de. Her yere yalnızca kendileri çağrılan, ürettikleri basit ve kötü olsa dahi zaten onlara bakılmadığından bunun sorun teşkil etmediği ve networkleri ve etiketleriyle on binlerce lirayı birkaç saatte cebine indiriveren, belediye-akademi-bakanlık-televizyon vs. sevdalısı bir oligarşik grup varsa da bunlar birkaç kişiden ibaret. Şairlerin bugün neredeyse tamamı sokaktalar zaten, şiir de başka yerde değil. Birçoğu da barınmanın görece ucuz olduğu yerlerde yaşıyor. Marmaray'a binen şair şiir yazma işini hobi olarak değerlendirmiyorsa Marmaray'ın demirindeki yapışkan kir şiire öyle ya da böyle işleyecektir. Bununla birlikte şiirin; şairin rahat yürüyemediği sokaktan geçen milyon kişinin zaten umurunda olmaması bir yana şair de onlara karşı şiirini onların algılamasının garanti olduğu bir çizgiye çekme yükümlülüğü içerisinde değil, mevzu anlamdan ibaret de değil. Öyle olması için uğraşmak isteyen için elbette kendi bileceği iş denir ama şiir herkes için ve anlaşılmak maksatlı yazılmak zorunda olamaz. Bedava bir şey değil şiir. E burada da her gün saatlerce emeğini satmak zorunda olup kalan azıcık vaktini şiire ayırmak istemeyen bireyi suçlayacak değilim elbette. Sadece düzenin somut koşulları ile şiirle kurulacak sağlıklı ilişki arasındaki çelişki bu. Bunu aşmak şairin sorumluluğunda diyebilseydik bile zaten her bireyin sorumluluğunda olduğunu kabul etmek gerekirdi. Raftaki şairi indirmedikçe şiir kitlelere ulaşamaz, şiirin kitlelere ulaşması isteniyorsa toplum -nasıl olacaksa- cringe ve hayalet sıfatlı güncel şairi ciddiye almalı. Bu yalnızca şiirle ilgili bir problem bile değil; önce sözle, sonra değeri olan sözle ilgili. Geçmiş ve bugün arasındaki farklılıklara dair sitemin var şiirlerinde. Özellikle insanların özünü ve duygularını unutmasının, değişen dünyaya sorgulamadan adapte olmalarının sitemi öne çıkıyor. Bu konuda düşüncelerini almak istiyorum. Tabii. En büyük problem sual olunmazcılık... Ha dayağın tadı da fena, o ayrı. Egemen kendi yolunda onurlu kişi kendi yolunda yürüyecek herhalde ne yapalım... Çatışmalardan hasarlar aldım, alıyorum. Bu şiirde söz ettiğim bayık bir nostalji/geçmiş sevdası değil, daha gerçekçi bir yerden ama alaycı da bir yerden bakıyorum aslında tüm bu yıkıma. Bu şiir Nafile Dikit 'in arka kapağında yer alan ve 2018'in başlarında yazdığım şiirle art arda okunmalı, o arada dünyanın ve Türkiye'nin, sığındığımız her yerin ve şeyin anasını ağlattılar, ben de bunu daha lokal bir yerden anlattım. İşportacı önemli bir imgeydi, Tünel Bar da i-şi-mi-zi geeeri is-ti-yooo-ruzcular da... Bu şiir çingene bohçası gibi görünse de böyle olması gerekiyordu. Kuşlarsa tamamen makara... Bugün hala diretilen yılışık kuş imajının hakikaten şiirde bir hizmeti olmasıyla ilgili, ha belki yine çok yoktu ama... Bu şiir biraz haybeden görünse de aylardır şiir yazmadığım bir dönemden sonraki ilk şiirim olduğu için aslında kafamda dönüp duran meseleleri öyle şov yapmaya falan kalkmadan doğrudan söylediğim bir şiir. Kaygı çok kapsamlı, üzerine de epey okuduğum, düşündüğüm bir olgu. Bu vesileyle Kierkegaard'ın onu özgürlüğün baş dönmesi olarak tanımladığını da hatırlatayım. Bu şiiri kaygıyla ilişkilendirmen hoşuma gitti Erman Hocam. Arka planda hep açık, ram'den yiyor kaygı. Görece uzun vadede yarını düşünmemenin, savruk ve boşbeleş yaşamanın verdiği belki süperegosal rahatsızlıkla ilgiliydi bu şiir dümdüz. Çok şükür çıktım o girdaptan. Yapıyor olduğunun faydasına inanıp ona odaklanabilen zamanı anlamlandırmıştır diye düşünüyorum. Şu zamana kadar pek enteresan bir düşüncem olmadı bu hususta. Bu şiir işte o az önce sözünü ettiğim 2018'deki şiir. Şimdi böyle düşünmüyorum tabii ki. O zaman tipik bir sözde-sosyalist liseli idim. Artık öyle safiyane bakacak bir hal kalmadı bende, Cebeci'deki dört seneden sonra. Ki ortam da elverişsiz, herkes bu durumda gibi görünüyor. Kimse kimseye hesap vermeyecek gibi... Birileri öyle ya da böyle hep bir şeyler yazacak zaten. İyi şiirler görmek iyi hissettiriyor, kötü şiirler görmek kötü hissettiriyor. Yola çıkan kişi, yerle bir olmazsa, Yürüme, Oruç Aruoba, Metis Yayınları, 1992, İstanbul.


Şiir'in bahçesinde bugünkü konuğumuz şiir'in yeni yüzlerinden Hatike Şengül. Şiirleri dergilerde ve çevrimiçi edebiyat sitelerinde yayımlanan Hatike Şengül ile şiiri ve edebiyata olan ilgisini konuştuk. Sevgili Hatike, bahçemize hoş geldin. Şiirle başlayan edebiyat yolculuğunu senden dinleyebilir miyiz. Hoş buldum sevgili Erman. Öncelikle bu güzel davetin için çok teşekkür ederim. Kafka kendisini şöyle tanımlıyor: "Benim edebi ilgi alanlarım yok, ben edebiyattan ibaretim, başka hiçbir şey değilim, olamam." Hatike Şengül 'de Edebiyattan ibaret başka hiçbir şey değil olamaz. Şiir yolculuğuma gelirsek durduk yere kimse bavul hazırlamaz öyle değil mi? Bavulumun içine bir mesele koydum, öfke koydum, itiraz koydum. Yol uzun yolun başındayım. Ben tamamen özgün olmak imkansızdır diye düşünüyorum. Bugüne kadar yazılmamış hiçbir şey kalmadığına inanıyorum. Tabi ki okuduğum şiirlerden etkileniyorum. Bazen bakıyorum yazdığım şiirler okuduğum şiirlere benzemiş. Bu yüzden sürekli aynı şairleri okumamaya özen gösteriyorum. Kendi dilimi kurmak bana daha heyecan verici geliyor. Daha çok dünyaya kulak misafiri olmaya çalışıyorum ve kendi içime dört gözle bakmayı deniyorum. Hayat bana hiç yumuşak yüzünü göstermedi. Ben de ona karşı yumuşak yüzlü değilim. Dişe diş, göze göz, kana kan diyelim. Aşk karnınızda kelebekler uçması gibi bir his yaratan, onu gördüğünüzde vücudunuzdaki serotonin hormonunun yükselmesiyle sebepsiz mutlu olma durumunu meydana getiren ve adrenalin hormonuyla birlikte heyecanınızın tavan yaptığı saçma, karışık duyguların sona erdiği bir aşk benim işlediğim. Bitmiş bir aşktan geriye kalan pişmanlıklar, özlemler, yaşanmamışlıklar, yaşanmışlıklar, öfkeler, nefretler gibi gibi... Bu çeşitlilik dünyayı farklı algılayan kişilere hitap edebilmek açısından kazandırabilir şaire. Kaybedecek bir şeyi olacağını düşünmüyorum. Evet, birçok kavramı sorguluyorum. Fakat en çok sorguladığım ve karşı çıktığım cinsiyet eşitsizliği. Ülkemizde, kadına biçilen roller benim canımı sıkıyor. Ben görmezden gelemiyorum ve susturulan her kadının sesi olmaya çalışıyorum. Onların dile getirmeye çekindikleri şeyleri yazıyorum ve yazmaya devam edeceğim. Şiirlerini çoğu zaman cesaretle ortaya koyduğunu ifade ediyorsun. Bu cesareti bizim için biraz ayrıntılı bir şekilde dile getiririmsin. Cesur/um demek pek doğru olmaz aslında. Cesur/uz demeliyim çünkü benim şiirim içimde çığlık atan kadınların sesi. Ben değil aslında şiirleri yazan içimdeki başka kadınlar. Onların konuşamadığı her şey benim şiirlerimde yer alıyor. Cırcır böceklerinin sadece erkek olanları kanatlarını birbirine sürtüp ses çıkarır. Bu insalar için geçerli değil.


Bugün benim doğum günüm. Misafirlerim birazdan gelecek. Dile kolay, seksen sene yaşamışım. Şaşırılacak iş doğrusu! Üstelik iki kere doğmuşum. Evet, mübalağasız iki kere doğmuşum. İlki anamın rahminden, ikincisi ise beni öldü zannedip gasilhanede yıkarlarken doğmuşum. Beni yıkamak için soymuşlar, dua ederek başlarlar iken soğuk suyu vücudumda hissdince "hooop" diye ayaklanmışım. İki doğumumda da anadan üryan bir şekilde hayata gözlerimi açmışım. O gün bugün, hep soğuk suyla yıkanırım. Ne olur ne olmaz, yaşarken ölüyoruz bazen, siz de bilirsiniz. O yüzden soğuk suyla yıkanmak en garanti çözüm oldu benim için. Mesela oy attığım bir parti iktidar olamazsa soğuk suyla yıkanırım, tuttuğum takım kaybeder yahut berabere kalırsa soğuk suyla yıkanırım. Size de tavsiye ederim naçizane. Soğuk suyla yıkanın. Yaşamanızı garanti altına alın. Örneğin bir arkadaşınız kişisel gelişim kitabı okudum hayatım değişti diyorsa hemen soğuk suyla yıkanın, flörtünüz sen hangi burçsun diyorsa soğuk suyla yıkanın. Ama suya birlikte girin. Azıcık batıldan kimseciklere zarar gelmez. Üstelik aşk mefhumu biraz da batıl içeren bir durumdur. Kapı çaldı, nihayet misafirlerim geldi, kapıdan sıra ile Derviş Hasan, Ressam Atiye, Siyasi Murat, Ali, Veli geldi. Ali ile Veli'nin bir mesleği yahut lakabı yoktu. Kardeşlerdi. Eskiden on dönüm tarları varmış. Babası tarlayı ikiye bölmüş işletmeleri için bizim çocuklara vermiş. Bir zaman sonra, Ali askerdeyken tarlanın tam ortasının hemen solundan su çıkmış. Rivayete göre Veli suyu, Ali ile bölüşmemiş. Veli'nin anlattığına göre ise tarladan su çıkmamış, hepsi köylünün tevatürüymüş. Ali de o gün bugündür Veli ile konuşmuyormuş. Ama beni kırmadılar, ikisi de bugün geldi. "Haydi ayakta kaldınız, buyrun lütfen oturun." dedim. Yemek masasının etrafında oturduk. "Bu ecnebi adeti de nereden çıktı? Müslüman doğum günü kutlamaz. Eğer cennete sadece bugün katıldığım doğum günü için gidemezsem hepinizin adını veririm umrumda olmaz." dedi Derviş Hasan. "Siz zaten, ispiyonculuğu hayat felsefesi haline getirmişsiniz." dedi Siyasi Murat. "Bana bak deyyus, ilkin felsefe haramdır, ikincin sen zaten dinsizin önde gidenisin. Seni bu konu ırgalamaz." dedi Derviş Hasan. Ressam Atiye "AAA! Hasan bey, Murat bey lütfen ama arkadaşımızın doğum gününe geldik. Başlamayın yine rica ediyorum." dedi "Sen yat kalk bu karıya dua et diyeceğim de dua da bilmezsin şimdi sen Murat." dedi Derviş Hasan. "Karı değil, kadın". dedi Siyasi Murat. "Beyaz mı Kırmızı mı?" diye sordum. Ressam Atiye beyazı tercih etti. Diğer kişilere tekrar sordum. Yine yanıt alamadım. Öküz gibi birbirimize bakıyorduk. Hiddetlendim. Bağırarak "Arkadaşlar son kez soruyorum Beyaz mı Kırmızı mı?" dedim. Murat ağlamaya başladı. "Komiserim vallaha beyazı da bilmiyorum kırmızıyı da. Biz vatanına bağlı milletin çıkarlarını gözeten sade vatandaşlarız. Beyazın da Allah belasını versin, kırmızının da." dedi. Murat, yetmişdokuz senesinde çok işkence görmüştü, sesimi yükseltince beni polis zannetti. Bu alıştığımız bir durumdu. "Sus! Yalan söyleme, arkadaşın beyazlardan aldığın bilgileri kırmızılara ilettiğini söyledi. Asıl görevin ise beyazların adına bildiri yazmakmış. Ne boksun sen? Bak sana gökyüzünü unuttururum. Beyaz mı Kırmızı mı son kez soruyorum. Söylemezsen buradan çıkamazsın." dedim. Titrer bir şekilde beyazı tercih etti. Geriye üç kişi kaldı. Veli: "Ben beyazı seçerim seçmesine de Ali de beyaz derse bana kırmızı verirsin". dedi "Hiç yorma kendini ben kırmızı diyorum. Bu hırsızın seçtiğini seçmem zaten" dedi Veli. "Vallaha beyaz da Allah'tan gelir kırmızı da, ama ben prensip gereği çorba içeceğim." dedi Derviş Hasan. Rahat bir nefes aldım. Bu sorunu da hallettim. Başbakan olacak adamım vesselam. Yemekleri ve içecekleri getirdim. "Bir dakka bir dakka, burada kola var." dedi Ressam Atiye. "Siz de mi kolayı protesto ediyorsunuz? Afedersiniz benim aptallığım." dedim. "İşte müslüman karı dediğin böyle olur, bana da kola getirme ayran getir." dedi Derviş Hasan. "Ben kimseyi falan protesto etmiyorum, ben öğrenciyim. Ne olur vurma dur! dur!." dedi Siyasi Murat. Üç kola iki ayran getirdim. "Ben beyaz demiştim ama siz bana önce kola sonra ayran getirdiniz. Lütfen bana beyaz şarap getirebilir misiniz?" dedi Ressam Atiye. Hep birlikte "Heeeeeeee" dedik. Ama şarabımız yoktu. Ben tavuk mu et mi diye sormuştum. "Neyse, sonra içeriz. Mühim değil. dedi Ressam Atiye. "Ben de seni İsrail'e karşı sanıyordum. Sen ne melem bir karıymışsın." dedi Derviş Hasan. Murat titreyek "Karı değil komiserim kadın kadın." dedi. Derviş Hasan bastonunu gösterdi. "Ben sana konuş dedim mi? Bak bu jopu alırım." dedi. Yemeğe başladık. Çok keyifli dakikalar geçiriyorduk. Ressam Atiye ortamın verdiği rahatlık ile "Siz kardeşsiniz, bu küslük son bulsun artık bu sofranın hatrına. Hem dinimizde küslük hoş karşılanmaz değil mi Hasan bey" dedi. "Atiye bacım haklı, küslük haramdır." dedi Derviş Hasan. Murat kendine gelmişti. "Hasan'a göre herşey haram zaten. Adamın yaşaması haram. Ama gerçekten barışın artık." dedi. "Murat biraz daha konuşursan bu jopla istemediğin şeyler yapacağım sana." dedi "Tamam komiserim özür dilerim, özür dilerim." dedi Murat. "Mesele toprak değil, daha mühim. Helali hoş olsun kardeşime çıkan su. Onun hakkıysa onun hakkıdır. Çok daha büyük aramızdaki mesele." dedi Ali. "Bak halen daha su çıktı diyor, teneke kafalı. Su çıkmadı. Köylüler bizi kıskandı. Mesele bu. E be salak, su çıktı diyelim, sen gördün mü suyu? dedi Veli. "Bana köylüler onu da söyledi merak etme, sen bütün suyu kullanıp kuyuya beton dökmüşsün." dedi Ali. Hepimiz güldük. "Ali, köylüler seni gerçekten kandırmış galiba. Bu olay kulağa çok saçma geliyor. Hem mesele su meselesi değil dedin. Büyük mesele ne?" diye sordum. Ali kafasını öne eğdi. "Veli bana tecavüz etmiş." dedi. Hepimiz şaşırdık. Derviş Hasan cebinden tesbihini çıkartarak of çekmeye başladı "Şu fani ömrümde daha ne kadar sapkınlık göreceğim tövbe estağfirullah." dedi. "İşte bu salağın yüzünden köyde barınamadık. Bu, kasabaya gitmiş. Tapu Kadastro'da bulunan görevli memura durumu izah etmiş. Memur da bu tecavüz meselesi, inceleme için geleceğiz demiş. Bu da neyi inceleyecekleri karıştırmış, korkmuş. Köye kadar öz kardeşim bana tecavüz etti diye koşmuş. Olay büyüdü biz de kaçtık. Mesele bu." dedi Veli. Hepimiz birden "Ohhhhhh" çektik. Yemekler bitti. "Evet şimdi hediye faslına geçelim." dedi Veli. Bana mp3 player almış. Ali de kulaklık almış. Birbirlerini her şekilde tamamlıyorlardı ama farketmiyorlardı. Murat da bir poşet toprak almış. "Toprağı ne yapacağım ben?" dedim. "Elektrik verilirse toprağı vücuduna sürersin. İşe yarıyor." dedi. Teşekkür ettim. Derviş Hasan da Tesbih almış. "Çekerken beni hatırılarsın" dedi. Murat kahkaha attı. "Jop geldi gelecek Murat." dedi Derviş Hasan. "Komiserim özür dilerim, ben asla öyle demek istemedim." dedi Murat. Herkes hediyesini vermişti. Sıra Ressam Atiye hanımdaydı. "Efendim, bugüne özel bir tablo yaptım. Müsadenizle takdim etmek isterim" dedi. Resim Leonardo Da Vinci'nin Son Akşam Yemeği idi. "Teşekkür ederim, ancak siz demiştiniz ki bugüne özel bir tablo yaptım, ben siz yaptınız sanıyordum. Olsun düşünmeniz yeter." dedim. Nezaketimi kırmak istemedim. "Elin gevurunun resmini almış kendi resmim diye bize yutturacak." dedi Derviş Hasan. "Hayır efendim, rica ederim. Bu benim tablom, ben farklı bir bakış açısı getirdim." dedi. "Ne tür bir bakış açısı getirdiniz Atiye Hanım çok güzel olmuş bu arada." dedi Murat. "Efendim şöyle, resimde onüç kişi var. Ortadaki adam hariç herkes bir telaş içinde. Ben de adam mahçup oldu diye yorumladım" dedi Ressam Atiye. "Bacım, on üç kişi dediğiniz Hz isa ve on iki havarisi. Bu sanat mı şimdi?" dedi Derviş Hasan. Ankara Güzel Sanatlar Akademisi mezunu idi Hasan. Çok güzel resimler yapardı. Bir, ar. "Efendim, ortadaki adam yemeğin sahibi ve yemeğe tuz koymayı unutmuş. Ben de tencerenin içlerine tuz koydum." dedi. Murat ayakta alkışladı. "İşte sanat bu. Sanatın ve sanatçının her daim yanındayız." dedi. Derviş Hasan hariç hepimiz ayakta alkışladık, ellerimiz kanayacaktı neredeyse. Sinir hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Nermin Kurtalan odaya geldi. "Evet arkadaşlar, yemeğiniz bitti ise herkes beyaz ve kırmızı kutulardan hapını alsın, uyumaya gitsin." dedi. Bugün benim de doğum günüm(: güzel tesadüf oldu.


Kafanızı kaldırınca tüm Manisa'yı kucaklayan bir alamet görürsünüz. Egemenliğini tarih öncesi çağlardan beri kabul ettirmiş bir dev. Yola çıkıyoruz, dolambaçlı yollardan geçiyoruz. Çarpık kentleşmenin tarih ile bütünleştiği mahallelerden geçiyoruz. Bir adım sonrası çataşlaşan yol, sola gidersen Mevlevihane - gözlerimi kapatıp uhrevi havayı dimağımda hissedip yola devam ediyorum- tabi hedefimiz haşmetli Spil olduğundan yolumuza sağdan devam ediyoruz. Her virajı her dönemeci ayrı bir heyecanı barından bir o kadar da altımızdaki aracın canını okuyan dik yokuş boyunca manzanın keyfine doyarak ilerliyoruz. O da ne! karşımızda yolu kesmiş kısrak sürüsü "yılkın atları" diye anılırlar. Artık o kadar insana alışmışlardır ki kendiniz için aldığınız poğaçalarınızı bile paylaşabilirsiniz onlarla. Güzellikleri karşısında nutkunuz tutulur. Aşağı yukarı yarım saat yolculuktan sonra Spil Dağı milli parkına varıyoruz. Çam ağaçlarının hegemonyasında oturacak bir yer arıyoruz. Her taraf beyazdan bir örtü - ee çıkarken yolda yoktu diye şaşırıyoruz - zirveye varınca tüm Manisa ovası ayaklar altında kalıyor. Zirvede bungalov evler, aileler için piknik yapmalık alanları görüyoruz. Bu kadar çıktık ama değdi mi diye düşünürken eşşiz manzara ile büyüleniyoruz. En kısa sürede yeniden yapmalıyız diyerek gerisin geri dönüyoruz.


Özgün konuları ve derin karakterleri olan öykülerinden. Kitap gemisinde çok bunalan bir adamın ıssız bir yer bulması ile başlıyor. Geminin tenha bir yerinde gizemli bir adam ile karşılaşan karakterimiz bu gizemli adamın ilginç hikayesini ondan dinlemeye başlıyor. Bu gizemli adam Hindistan'da görev yapmış olan bir doktordur. Orada görevini yaptığı zaman zarfında hiç unutamayacağı bir olay ile karşılaşmıştır. Gizemli doktor çaresiz ve umutsuz bir tavır ile onu yıkıma götüren hikayeyi başrole anlatır. Başrol diyorum fakat eserde ona oldukça az rol verilmiş. Neyse, ondan yardım istemek için odasına gelen seçkin Avrupalı bir hanımefendinin teklifini kadının küstahça davrandığını düşünerek geri çevirir. İşte doktorun ruhsal ve psikolojik olarak dönüşümü burada başlamaktadır. Yardım etmediği için pişman olan doktor günlerce kendi iç muhasebesi içinde kalır. Doktor doğru olanı yapmanın bir sorumluluk olarak insanlara öğretildiği ve ahlakın vicdan yerine geçtiği modern zamanlarda psikolojik ve duygusal olarak farklı bir yöne savruluyor. Tam bu süreçte, Malezya civarında "amok" olarak adlandırılan bir hastalığa tutuluyor. Bu hastalık bir tür cinnet halidir ve kişi fütursuzca önüne gelen herkesi öldürebilir; tükenene kadar veya biri onu durdurana kadar hasta, koşmaya devam eder. İşte doktor da bir "amok koşucusudur" ve onu bu hale getiren şeyin peşindendir. Günlerce kadına ulaşmaya çalışır. Doktorun yardım etmeyeceğinin anlayan kadın merdiven altı bir yerde operasyona girmiş ve ölüm ile burun buruna gelmiştir. Doktor ise kadının son dileğini gerçekleştirebilmek için mesleğini bile bırakmak zorunda kalmıştır. Vicdani olanın ne olduğunu ve doğrularımızın ölçütleri üzerinde yeniden düşünmememizi sağlayacak bir kitap. Kitapta ilgimi çeken bir diğer konu ise Avrupalıların yerlilere karşı bakış açısını da yansıtmış olması... Örneğin, birçok yerde doktor yerlileri aşağılık medeniyetten uzak cahiller olarak gördüğü izlenimini veriyor. Bu tutum Zweig'in de yaşadığı dönemin sosyolojisinden izler taşımaktadır. Öte yandan anlatım tarzı olarak sade yalın diyaloglara ve çokça benzetmelere başvurmuştur. Derin izlenimler özgün bir şekilde sunulmuş ve bazen dışarıdan içeriye bazen içerden dışarıya karakterlerin derin algılarına yer vermiştir. Keskin ve derin anlatımı bir öykü değil de roman bitirdiğim hissini verdi.


Raskolnikov, St. Petersburg'un gözlerden uzak kenar mahallelerinde yaşayan, üniversite eğitimini tamamlama şansını neredeyse kaybetmiş, zeki bir hukuk öğrencisidir. Ancak onun hikayesi sadece maddi sıkıntılarla sınırlı değildir, aynı zamanda toplumsal adaletsizliklere ve ahlaki değerlerin erozyonuna tanık olan bir karakterdir. Bu nedenle Raskolnikov, sık sık etrafındaki dünyayı ve insanları sorgulayan, düşüncelerle dolu bir karakter olarak ortaya çıkar. Kafası düşüncelerle daima meşguldür, sık sık kendi iç dünyasında dolaşır ve ahlaki değerleri sorgular. Raskolnikov'un içsel çatışması, romanın merkezindeki temayı oluşturur. Kendini bir suç işlemesi gerektiğine ikna etmeye çalışır. Hedefi, tefecilik yapan ve Raskolnikov'un büyük bir borcu olduğu Alyona İvanovna'yı öldürmektir. Raskolnikov, bu kadını topluma hiçbir faydası olmayan, insanları dolandıran biri olarak görür ve onun ölümünün insanlık için bir hizmet olacağını düşünür. Bu cinayeti işlemesiyle kendisini bir tür halk kahramanı olarak görmeye başlar. Raskolnikov'un bu en temel argümanı, Nietzsche'nin "üstün ırk" teorisine dayanmaktadır. Raskolnikov, kendini sıradan insanların üzerinde bir birey olarak görür ve bu nedenle kendisi için normal ahlaki kuralların geçerli olmadığını düşünür. Bu teoriye göre, bazı insanlar toplumun gelişimi için sıradan kurallara uymadan özel eylemler yapma yetkisine sahiptirler. Raskolnikov, tefeci kadını öldürerek toplumun daha yararlı bir bireyi olan bir başkasına imkan sağlama amacını güder -örneğin kendisini- Planı, kadını öldürdükten sonra onun paralarını almak ve eğitimine devam etmek, ayrıca istemediği bir zenginle evlenmek üzere olan kız kardeşi Dunya'yı kurtarmaktır. Raskolnikov, kadını soğukkanlı bir şekilde öldürdükten sonra şok içinde paraları ve değerli eşyaları alamaz ve neredeyse suçüstü yakalanır. Dairede fazla vakit geçirdiği için tefeci kadının üvey kız kardeşi Lizaveta, tesadüfen içeri girer ve Raskolnikov onu da öldürmek zorunda kalır. Raskolnikov'un işlediği ikinci cinayet, onun içsel çatışmasının zirvesini temsil eder çünkü Lizaveta İvanovna tamamen suçsuz bir kişidir ve onun öldürülmesini haklı çıkarmak için kullanabileceği meşru bir neden yoktur. Raskolnikov, ilk cinayeti işlerken Alyona İvanovna'yı topluma zararlı biri olarak görüp toplumsal bir "yarar" sağlayacağına inandığı için öldürme fikrini daha rahat kabul edebilir. Ancak ikinci cinayeti işlediğinde bu sefer masum bir kişiyi öldürmüş ve bu eylemi ahlaki açıdan haklı çıkaramaz hale gelmiştir. Dostoyevski'nin eserlerinde sıkça karşılaşılan bir temadır suçun psikolojik etkileri ve suçlu vicdanının iç dünyasındaki yıkıcı etkileri. "Suç ve Ceza"da, Raskolnikov'un ikinci cinayeti işlemesiyle birlikte suçun ahlaki yönünü ve içsel çatışmalarını daha da vurgulayarak bu temayı işler. Raskolnikov'un suçluluk hissi, onun içsel yolculuğunun önemli bir parçasıdır ve bu hissiyat, romanın ilerleyen bölümlerinde nasıl başa çıkmaya çalıştığını ve kendi ahlaki değerlerini nasıl yeniden değerlendirdiğini gösterir. Romanın bir bölümünde sokaklarda ağır yük taşıyan bir atın çilesi ve ölümü, Raskolnikov'un içsel çatışmasını ve ahlaki düşüncelerini sembolize eder. At, burada güçsüzlüğü ve çaresizliği temsil eder. Ağır yükü taşımak için son gücünü kullanırken hastalığı ve açlığı nedeniyle acı içinde inler. Bu sahne Raskolnikov'un işlediği suçun ağırlığını taşıdığı anları yansıtır. Atın acısı, Raskolnikov'un suçluluk duyguları ve vicdan azabıyla paralellik taşır. Raskolnikov'un yaşadığı büyük çöküş, atın acısıyla özdeşleşir. Aynı zamanda bu sahne, insanın diğer canlılara karşı sorumluluğunu sorgulamanın bir yansımasıdır. Raskolnikov atın acısını gördüğünde insanların nasıl davranmaları gerektiğini düşünmeye başlar. Atın çektiği acı, karakterimize insanların empati yapma ve yardım etme sorumluluğunu hatırlatır. Bu sahne, Dostoyevski'nin romanında ahlaki değerlerin, insanın iç dünyası ve toplumsal sorumluluk ile nasıl bağlantılı olduğunu ele alır. Kitabın ilerleyen sayfalarındaki Raskolnikov ve Sonya arasındaki ilişki, romanın önemli bir unsurudur. Sonya'nın sadeliği, masumiyeti ve inancı, Raskolnikov'un dünyasını etkiler. O, Sonya'nın ahlaki değerleriyle tanıştıkça kendini sorgulamaya başlar. Sonya'nın etkisi altında Raskolnikov'un içindeki insanlık ve ahlaki sorumluluk duygusu canlanır. Raskolnikov, suçunu itiraf etmeye karar verdiğinde Sonya onun yanında durur ve onun manevi destekçisi olur. İtiraf sahnesi, Raskolnikov'un artık suçun ağırlığını taşımak istemediğini gösterir. Sonya'nın varlığıyla suçluluk duygusu onu iyileştiren bir yön alır ve suçu itiraf etmek, onun için bir tür kurtuluş ve arınma anlamına gelir. Peki Sonya Raskolnikov'da ne görmüştür ve ona karşı empati kurar, destek olur? Aslında Sonya ve Raskolnikov, benzer zorlukları paylaşırlar. Her ikisi de ahlaki değerlere bağlı kalmaya çalışan ancak toplumun sıkıntılarıyla karşı karşıya kalan karakterlerdir. Sonya, fahişelik yaparak ailesini geçindirmeye çalışırken Raskolnikov ise maddi sıkıntılar içinde boğuşurken katil olur. Bu benzer zorluklar, aralarında bir empati köprüsü kurmalarına yardımcı olur. Sonya, insanların içindeki insanlığın ve iyiliğin her zaman var olduğuna inanır. O, insanların hatalar yapabileceğini kabul eder. Raskolnikov'un iç dünyasına baktığında onun da insanlık ve ahlaki değerlere dair bir çatışma yaşadığını görür. Bu benzer inançlar, Sonya'nın Raskolnikov'a empati yapmasını ve onu anlamasını kolaylaştırır. Kitabın sonunda, Raskolnikov'un içsel dönüşümü derin ve etkileyici bir şekilde resmedilir. Suçunu itiraf ettiği andan itibaren vicdanının uyanışı başlar. Bu ahlaki bir sorumluluk duygusu taşıma yolunda ilk adımdır ve Raskolnikov'un insanlık değerlerine yeniden bağlanma isteğini yansıtır. Sibirya'da yaşadığı süre boyunca diğer mahkumlar ve insanlarla empati kurarak insanlığa olan inancı canlanır ve insanların yaşamlarına daha fazla saygı duyar. Sürgün hayatı, suçunun sonuçlarına katlanma ve içsel bir arınma fırsatı sunar. Kitabın sonlarına doğru Sonya ile buluşması, Raskolnikov'un bu içsel dönüşümünü tamamlamasına yardımcı olur. Bu öykü, insanın suçluluk duygularını kabul ederek, vicdanını dinleyerek ve insanlık değerlerine bağlanarak içsel bir dönüşüm geçirebileceği felsefi bir yolu anlatır.