Öteki Aslanlar kızıma 4-6 yaş aralığında sık sık okuduğum, her okuduğumda beni hüzünlendiren bir masal kitabı. Masalda yer alan Ama bazen evini terk etmen gerekebilir. Onu ne kadar seversen sev, yaşadığın yer seni mutlu etmeyebilir... Bu durumda gitmek gerekir... gibi cümleler; bana ülkelerinden savaş, ekonomik kriz veya baskıcı yönetimler yüzünden ayrılmak zorunda kalan ve daha iyi bir yaşam için yollara düşen insanları hatırlatıyor. Tam sınırdayken son bir kez dönüp yurduna bakan, belki bir gün aydınlık yarınlarda yeniden kavuşmak üzere ona veda eden mültecileri... Denizleri, can yeleklerini, botları! Kitapta, yaşadıkları ormanda çıkan yangın sonrası göç etmek zorunda kalan aslan ailesinin zorlu yolculuğu ve varış noktasında kendilerinden farklı olan diğer canlıların onları kabullenme süreci anlatılıyor. Gönüllü veya zorunlu göçten sonra vardıkları yabancı topraklarda var olmaya, tutunmaya çalışan tüm göçmenler gibi! İçinde bulunduğumuz çağın en büyük sorunlarından biri olan göç dalgaları ve ülkelerin bununla baş ederken kimileyin uyguladıkları acımasız yöntemler üzerine çokça düşündüğüm, aslında dertlediğimden ötürü Öteki Aslanlar benim için ilk okuduğumdan beri gözümde biriken yaştır. Okurken kızımdan sakladığım! Sonra ne zaman okusam masalın göçü anlatan sayfalarında hep aynı hüznü yaşarım! Masalda, mavi tüylü anne aslan ve yavruları yorucu bir yolculuğun sonunda nihayet bir ormana varıyor fakat ormanın kralı kırmızı parlak tüyleri olan aslan onları farklı göründükleri için istemiyor. Diğer hayvanlara göre görkemli bir görüntüsü olan ve çevresini küçümseyen aslandan tüm hayvanlar çekiniyor. Fakat içlerinden birinin cesareti diğer hayvanları harekete geçiriyor. Bu kibirli ve güçlü aslan karşısında birçok hayvan misafirlerin ormanda kalması için birleşiyor tıpkı haksızlık karşısında birlikte hareket ederek kazanan topluluklar gibi, onlar da ormanın kralına karşı galip geliyor. Beni duygudan duyguya sürükleyen masal nihayet baba aslanın da ailesine kavuşmasıyla son buluyor. Öteki Aslanlar, farklılıklara saygıdan birlikte hareket etmenin önemine kadar bir çok konuda toplumsal mesajlar içeriyor. Kitabın son sayfalarındaki Dünyada hiçbir orman, hiçbir toprak parçası, gökyüzü ya da denizin sahibi yoktur. Onlar hepimizindir... cümleleri; çocukların zihinlerine, var olanı paylaşmak adına bir güzel mesaj daha bırakıyor. Öteki Aslanlar'ı okuyun, güçlü olduğu için başkalarının yaşamı üzerinde hakkı olduğunu iddia eden karanlık kalplilere karşı aydınlık yarınlar için okutun! Öteki Aslanlar kızıma 4-6 yaş aralığında sık sık okuduğum, her okuduğumda beni hüzünlendiren bir masal kitabı. Masalda yer alan Ama bazen evini terk etmen gerekebilir. Onu ne kadar seversen sev, yaşadığın yer seni mutlu etmeyebilir... Bu durumda gitmek gerekir... gibi cümleler; bana ülkelerinden savaş, ekonomik kriz veya baskıcı yönetimler yüzünden ayrılmak zorunda kalan ve daha iyi bir yaşam için yollara düşen insanları hatırlatıyor. Tam sınırdayken son bir kez dönüp yurduna bakan, belki bir gün aydınlık yarınlarda yeniden kavuşmak üzere ona veda eden mültecileri... Denizleri, can yeleklerini, botları!


Bafa Gölü'nün güzelliğini öven birkaç blog okumuştum. Bu bloglarda oranın bir kuş cenneti olduğu ve üzerinde küçük adacıkların olduğu yazıyordu. Bodrum'a yolu düşenlere ise uğramaya değer bir yer olduğu tavsiye edilmekteydi. Benim de Aydın'da yaşadığım zamanlarda hep gitmek isteyip de bir türlü gidemediğim bir yerdi. Didim'den öteye bir türlü gidememiştim. Derler ya: nasip, kısmet. O gün bugünmüş demek ki. Bafa Gölü'ne doğru gidiyorum ama yolunuzun üzerinde uygun bir yerde inebilirim, dedim. Türkülerin ardından balıkçıların olduğu yere gelmiştik. Restoranlar sıra sıra dizilmiş ve hepsi de göle bakıyordu. Dayılar beni de davet etti balık yemeye ama ben türlü ısrarlara rağmen yalnız gezmek istediğimi söyleyip onlardan ayrıldım. Restoranların kenarından sahile doğru indim ve kayalıkların üzerinde güneşin kavurucu sıcaklığına rağmen dolaştım. Beklentim değişik kuş türleri görmekti fakat kuşların olduğu bölüm gölün Aydın tarafında kalmıştı. Biz ise Muğla tarafına geçmiştik. Yine de görülmeye değer bir yerdi. Bloglarda bahsedilen adacıkları gördüm. Martıların göl üzerinde süzülüşünü ve avlanışını izledim. Sahilde eski bir kayık gördüm. Üzerine oturup çantamdan çıkardığım çubuk krakeri yedim. AnnenMayKantereit grubundan "Barfuß am Klavier" şarkısını mırıldandım. Dayılarla balık yemeye gitseydim belki de bu kadar keyif almayacaktım bu geziden. Sahil boyunca biraz daha yürüdükten sonra yola tekrar çıkmaya karar verdim. Orman içinden ana yola giden bir patika buldum ve oradan yürüyerek ana yola çıktım. Ana yolda gölgelik yoktu. Belki de otele vardığımda farkettiğim güneş yanıklarım orada oluşmuştu. Bu yol otoban olduğu için araçlar çok hızlı geçiyordu. Tek umudum hemen yakınımdaki benzin istasyonundan çıkan ve henüz hızını alamayan araçlardı. Daha çok onları durdurmaya çalışıyordum. Daha önce de bahsettiğim gibi lüks otomobillerde tek başına gidenler beni görmezden geliyor veya korna çalarak yoldan çekilmemi işaret ediyordu. Model olarak eski olan araç sahipleri ise en azından nereye doğru gideceklerini işaret ediyorlardı. Bu iki-üç saniyelik işaretlerle araç sahipleri "Ben senin işine yaramam kardeşim, ilerden döneceğim." veya "Araba dolu be güzel dostum, boş olsa tabii ki alırım." ifadelerini bana aktarabiliyorlardı. Ben de hafif öne eğilip sol elimi göğsüme götürüp, sağ elimle de selam verip bir nevi "Teşekkür ederim, düşünmeniz yeterli." cevabını veriyordum. Görüldüğü gibi otostopun kendine ait bir dili var. Güneş altında 15-20 dakika falan geçirmiştim ki henüz benzin istasyonundan çıkmamış aracın içinde bana doğru bağıran iki tane dayı... Ellerini havaya kaldırmış bana doğru gel gel, yapıyordu. Önce duraksadım, sonra kornaya basıldı ve daha şiddetli bağırmanın ardından koşmaya başladım. Sanırım 200 metre kadar koşmuştum. Yakınlaşmaya başladığımda beni çağıran bu aracın aslında beni buraya getiren dayılar olduğunu farkettim. Şansa hiç inanmayan ben evren tarafından bu konuda alt edilmiştim. Bu arada güneş altında yandığım yetmezmiş gibi koştuktan sonra terlemiştim. Tişörtümde çantamın kollukları hizasınca ter izi oluşmuştu. Dönüşte de aynı dayılara denk gelmek çok iyi olmuştu benim için. Çünkü tek arabada hem Bafa Gölü'ne gelmiştim hem de Didim'e dönüyordum. Bir otostopçu için bulunmaz bir şeydi bu. Aracı kullanan dayı "Şurada, yukarıda bir köy gördüm, çok güzel evler var bir bakalım ondan sonra Didim'e döneriz." dedi. Anlaşılan bu dayı da gezginci ruha sahipti. Bahsi geçen köyün adı Pınarcık'tı ve hakikaten köy halkı güzel evlerde yaşıyordu. Köyü tepeden biraz seyrettikten sonra Didim yoluna döndük. Dönüşte de aynı şekilde türküler açan dayımız yine beni uzaklara götürmüştü. Azeri sanatçı R van Ar bova'dan Oduna Çok Yanmışam ezgisini dinleyerek yolumuza devam ediyorduk. Didim'e Akbük üzerinden gidelim diyen Amasyalı dayı gezmeye çok hevesliydi. Bu da benim, tabii ki, hoşuma gidiyordu. Güzel bir macera yaşıyordum. Yol uzadıkça ben de keyifleniyordum. Akbük'ü geçen arabamız Didim'e girmişti. Dayıdan beni minibüslerin geçtiği bir yerde indirmesini rica ettim, o ise beni merkeze kadar bırakmıştı. İnerken "Vallah hep beraber ne güzel gezdik geldik, ehehe." diye bir espri yaptım fakat tam anlaşılmadı. Ufak bir sessizliğin ardından "İyi günler" deyip arabadan indim. İndiğim yer Didim Altınkum Sahili'ne yakın bir yerdi. Hemen sahile inip bir gölgelik buldum ve başımdan geçenleri yazmaya başladım. Böylece hem ruhen hem de bedenen uzaklara gittiğim bir gezinin sonuna geldim. Değerli yorumlarınız için teşekkür ederim. Size bir şeyler hissettirebildiysem ne mutlu bana... Gezerken değil de kampüsümün olduğu yerde otostop çekmiştim, İstanbul'un dışı zaten ve otobüse almayan sevgili şoförlerimiz sağ olsun bizi az yollarda bekletip üşütmediler. Ben de onu hatırladım, sövmelerimizi ve şükür geldik demelerimizi falan. Kaleminize sağlık, güzel yazıydı. İşaret parmağı aşağıyı işaret ediyorsa "buradayım, şehir içinde, il dışına gitmiyorum" demektir. Yine işaret parmağı sağı gösteriyorsa "hemen şu sağdan, yakın ilçeye gidiyorum; senin istediğin kente değil" demektir bu. İki el yanlara açılırsa ise "yer yok gardaş, kusura bakma" demektir bu. Uzun yıllar, Manisa İzmir arasında otostop çektim. Yıllar sonra aynı yerde, bu sefer ben, otostopçu gençleri alıyorum.


Merhaba. İsmim Papi. Ben hayali bir arkadaşım. Benim işim bu. Her çocuğa atanan bir hayali arkadaş vardır. Mesela ben şu anda Doruk'un hayalinde yaşıyorum. O altı yaşında, o yüzden ben de öyleyim. Biz hayali arkadaşlar çok güzel oyunlar biliriz ve asla sinirlenmeyiz. İşimi de seviyorum doğrusu; ama beni çok zorlayan bir tarafı var: Çocuklar büyümeye başladıklarında, hayal dünyaları da giderek küçülüyor ve bize yaşayacak alan kalmıyor. Yok olma tehlikesiyle karşılaşıyoruz her seferinde. Bu nedenle büyüyen çocuklardan ayrılıp yeni çocuklar, kendimize yaşayabileceğimiz yeni hayal dünyaları aramamız gerekiyor sık sık. Bu hem çok yorucu, hem ayrıldığımız arkadaşlarımızı özlüyoruz; hem de sürekli endişe içinde yaşamamıza neden olan bir durum. Bu nedenle benim bir tek hayalim var: Ben gerçek olmak istiyorum. Bu hayalimi nasıl gerçekleştirebileceğimi henüz bilmiyorum, ama hayallerin güzel yanı da bu, bir şeyi çok çok istediğinde ona nasıl ulaşacağını tam olarak bilmesen de seni oraya götürecek yardımlarla karşılaşmaya başlıyorsun. Doruk şu an öğle uykusunda, o yüzden benim de biraz zamanım var. Onun hayal dünyasındaki ormanda dolaşmaya çıktım, bana iyi geliyor. Mor ağaçlar, uçan filler, dört nala koşan çiçekler, gökkuşağı renginde bir gökyüzü ve çikolata şelaleleri var burada. Ah Doruk, sen hiç büyüme. -İmdaaat! -Kimse yok mu? Burada sıkışıp kaldım! Ses Lego taşlı kuyudan geliyordu. İçine eğildim ama karanlıktan başka bir şey göremedim. -K... Kimse var mı?'' -Ah şükürler olsun! Evet buradayım, Dün korkunç bir fırtına vardı ve kuyuya düştüm, şimdi çıkamıyorum. Bana yardım eder misin? Dünkü korkunç fırtınayı hatırlıyordum. Doruk, annesi onu dinleyip dikkate almayınca öfke nöbeti geçirmişti. Böyle zamanlarda kendini görünmez, güçsüz, küçücük hissediyor. Görülmeye, duyulmaya, anlaşılmaya dair müthiş bir ihtiyacı var, biliyorum. O öfkelenince hayal dünyası da talan olmuştu, ama bugün toparlanmış. -Tamam, seni çıkarmanın bir yolunu arayacağım, birazdan dönerim. Etrafta aşağı sarkıtabileceğim bir ip aramaya başladım. Devasa jelibonlardan oluşan göle geldiğimde, yılan gibi olanları birbirine bağlayarak aşağı sarkıtabileceğim fikri geldi aklıma. Şüphesiz ip daha kullanışlı olurdu, ama Doruk düz ip hayal etmezdi, ben de onu bunun için seviyordum. Bağlama işini bitirince kuyuya geri döndüm. -Sana jelibon sarkıtıyorum, ucuna sıkıca tutun, yukarı çekeceğim seni. İpin diğer ucunun aşağı doğru çekilip ağırlaştığını hissettim. -Tamamdır, tutundum. Hazırım. Tahminimden çok daha hafifti, aslına bakarsanız, neredeyse tüy gibiydi. Yukarı çıktığında nedeni anlaşıldı. Bir insanın avcuna sığabilecek boyutta, minicik bir periydi bu. -Çok çok teşekkür ederim. Dünden beri burada korkuyla bekliyordum. İyi ki geldin. İsmim Lila. Ben bir su perisiyim. Normalde ışınlanabiliyorum ama dünkü fırtına beni çok halsiz bıraktı, bu sefer yapamadım. Belki duymuşsundur, biz dilekleri gerçek kılabiliyoruz. Sana teşekkür etmek için bir dileğini gerçekleştirebilirim. Kalbine en yakın arzun nedir? Bunu söyledikten sonra en yakındaki börek çalısından bir parça patatesli börek koparıp yemeye başladı. ''Off! Acıkmışım, dünden beri bir şey yememiştim.'' -Ben bir hayali arkadaşım. Benim en büyük dileğim gerçek olmak. Hayal dünyasından çıkmak. Bunu gerçekleştirebilir misin? -Ahh, bunu benden ilk isteyen hayali arkadaş sen değilsin ne yazık ki. Ancak maalesef bunu bu şekilde gerçekleştiremem. Yani sen isteyince yapamam. Bu dileğin, bağlı olduğun çocuktan gelmesi gerekiyor. Senin gerçek olmanı o istemeli ve sen ona bunu istemesini söylememelisin. Kendisi düşünmeli ve gönülden arzulamalı. Tahmin etmeliydim. Doruk böyle bir şey istemezdi. Benim sadece kendisinin görebildiği, sadece onunla oynayan, ona özel bir arkadaş olmamdan çok memnundu, bunu sık sık dile getirirdi. -Neden gerçek olmak istiyorsun? Burada her şey mümkünken? Ona endişelerimden ve Doruk'un da hayal dünyasının en nihayetinde küçülmeye başlayacağından bahsettim. Endişelerimi hak vererek dinledi. -Bak ne diyeceğim: İstersen seni Peter Pan'ın "Var Olmayan Ülkesi'ne" götürebilirim? Orada çocuklar hiç büyümüyor. Onlardan birinin hayali arkadaşı olabilir ve sonsuza kadar güvenle yaşayabilirsin. Ne dersin? Bunu hiç düşünmemiştim. Var Olmayan Ülke, tabi ya! Hakkında anlatılanları çok duymuştum. Yeni bir macera da hiç fena olmazdı doğrusu. Üstelik çocukların büyümesinden de endişe duymam gerekmeyecekti. -Olur Lila, çok isterim! Ancak öncesinde eve uğrayabilir miyiz, Doruk ile vedalaşmak istiyorum. Böylece Doruk'un yanına gittik. Lila dışarda bekleyeceğini söyledi. Doruk uyanmış en sevdiği treniyle oynamaya başlamıştı. -Hoş geldin Papi. Hadi kovboyculuk oynayalım dedi tüm naifliğiyle. Ona uzun uzun baktım. Yaklaşık 2 yıldır birlikteydik. Annesiyle babası o dört yaşındayken boşandığında atanmıştım ona. Uyuyamadığı tüm o gecelerde yorganın altında el feneriyle gölge oyunu oynadığımız, korktuğunda kendini güvende hissetmesi için dolabına saklandığımız, gizlice yediği dondurmalar karnını ağrıttığında birlikte ağladığımız, ve güldüğümüz, çok güldüğümüz, tuhaf tuhaf oyunlar ürettiğimiz, annesiyle babasının tekrar bir araya geldiğinin hayalini özlemle kurduğumuz tüm o zamanlar geçti gözlerimin önünden. Dalgın bir şekilde minik elleriyle tren raylarını düzelterek kendi kendine mırıldanışını izlerken ona şefkatle baktım. O an anladım. Başka bir yere gidemezdim. Ne şimdi, ne sonra. Onun bana ihtiyacı vardı. Hepsinin vardı. İşin ucunda yok olma tehlikesi olsa da, bir çocuğa daha arkadaş olabilmenin, yüzünü güldürebilmenin iç huzuruna değerdi. -Hadi oynayalım Doruk'cuğum. Ben şerif olacağım. İsmim Papi. Ben hayali bir arkadaşım. En büyük hayalim tüm çocukların güvende ve mutlu olması.


Belgesel sevenler için güzel bir alternatif ParticleFever. Tabiat ve evren üzerine nice belgesel yapılmış, tabiatın ve evrenin kanunları, düzenlilikleri veya düzensizlikleri incelenmiş neticesinde insanın sınırlı bilgi birikimi doğrultusunda belgeseller aracılığı ile bu bilgiler bizlere aktarılmıştır. Her geçen gün teknolojide yaşanan gelişmeler bir önceki bilgiyi geçersiz kılmakta ya da mevcut bilgileri daha ileriye taşıyarak yolumuza ışık tutmaktadır. Bu şık tutanlar içinde beni en çok etkileyen belgesellerden biri son günlerde izlediğim ParticleFever oldu. CERN nedir? Neden kurulmuştur? Birbiriyle çok fazla çekişmesi olan devletlerden yüzlerce insanın ortak bir amaç için bir araya gelmelerinin nedeni nedir? Bunlar ve daha fazlası hakkında bilgi almak ve konunun detaylarına inebilmek için bu belgeseli seyredebilirsiniz. Belgesel 2007 tarihi ile başlıyor. Devasa platformu ve Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı görmek bile heyecan verici. Yeni bir çağ başlayacak ve biz bunun ilk kanıtlarını görebilecek olanlar arasında mı olacağız düşüncesi ile şevkle, istekle, karınca gibi çalışan insanlar... İzleyin, izlettirin. CERN ile ilgili detaylı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. Keyifle ve ilgiyle izleyebileceğiniz, arka plan da neler oluyor'un cevabını kısmen de olsa cevaplayacak bilgilendirici bir belgesel.


Düşünce, evrenin daha çabuk yok olmak için bulduğu yollardan biri olabilir. Haklı çıkmak isteyenden korkun. Doğru ile kendi kişiliği arasında, özellikle sıkı bir ilişki olduğunu sanır. Aklı kendi karısı sanıp kıskanır. Oysa, akıl ne kadar birisinin karısı olursa, o kadar az akıl'dır. Bir zafer takının alından geçmek, bir boyunduruğun altından da geçmektir. Çocukları severim. Çünkü, eğlenince eğlenirler, ağlayınca ağlarlar ve birinden ötekine kolayca geçerler. Ama ikisindeki yüzlerini birbirine karıştırmazlar. Her biri ötekinden kesinlikle ayrıdır. Ya bizde?... Süs, gözler için bir oyalamadır. Orantı kendini göstermeden etkili olmalı. Düşünce, bizi, şanlı şerefli durumumuza karşı olduğu kadar, halimizin çürüklüğüne, düşüklüğüne karşı da korumalı. Üzgünüm, ondan ağlıyorum diyordu Yaşantı. Ağlıyorum, ondan üzgünüm diyordu Müzik. Kesin düşünceler, çok geçmez, hiçbir şey yapmamaya götürürler. İnsanlar, gösterdikleri ile birbirlerinden ayrılırlar, sakladıklarıyla birbirlerine benzerler. İnsanın ödevi, ne için yaratılmışsa onu elinden geldiğince yapmaktır. Hiçbir şey için yaratılmış değilsen, ödevin yoktur. Bunun doğruluğu şundan belli: Herkese ödevler vermeyi gerekli bulan her doktrin, herkesin bir şey için yaratıldığını ve herkes için aynı şeyin geçerli olduğunu ileri sürüyor. Dostlarımızın yürekleri çok kez düşmanlarımızın yüreklerinden daha kapalıdır bize. Kendine yaranma gurur, başkalarına yaranma ise boş gururdur. Gücün güçsüzlüğü, güçten başka bir şeye inanmamasındadır. Dünyada en çok kötülük yapanlar hiç de en kötüler değildir; beceriksizler, savsaklar ve safdillerdir. Bir miktar iyi insan olmasa, kötüler güçsüz kalırdı. Her erkekte bir kadın vardır, ama hiçbir sultan onun kadar saklı değildir. Asıl züppe, sıkıldığı zaman sıkıldığını, eğlendiği zaman eğlendiğini açıklamaktan korkandır. Büyük şair sayılanlar, şiiri kamuoyunda ciddiye aldırtanlar, onu bir kurum, bir Devlet işi yapanlardır. Yalnız gazeteler ve kitaplar yoluyla bilinen bir şeyin, bilinmediğine yemin edebilirsiniz. Aşk; sevmek özenmektir. Öğreniriz onu. Kelimeler, eylemler, duygular öğrenilir. Kitapların, şiirlerin rolü. Özgün aşk binde bir olsa gerektir. Bundan bir masal konusu çıkarılabilir. Aşk ve düşünce karışımı içkilerin en sarhoş edenidir. Falan kişi yalnız sizin bildiğiniz insan değil, bilmediğiniz insandır aynı zamanda. Bu bilmediğiniz insanda, onun olacağı ve kendinin de bilmediği insan vardır. İnsanlar birbirini yemek için birbirinden nefret etmek zorundadırlar. Bu bakımdan hiç de hayvanlardan üstün sayılmazlar. Hayvanlar birbirlerini azgınlıkla yerler ama, kin duyarak değil. Hayvanda yararsız hiç bir şey yoktur. Omuzuna dostça dokundum, meğer yarası tam ordaymış. Denize, duvara bakarken bir cümle, bir dans, bir çember görüyorum. Göğe bakarken, büyük ve yalın gök bütün kaslarımı genişletiyor. Göğe bütün bedenimle bakıyorum. Sözün anlatmak istediğini anlattığı binde birdir. Gözlerimizde yanılmak, düşüncelerimizde yanılmaktan daha zararlıdır. Kendimizi ne kadar bilmediğimizi, yazdıklarımızı yeniden okurken anlarız. Sanattaki güçlük, şair olana düşünceler getirir; şair olmayanın elinden düşüncelerini alır. Eleştirmenler: En miskin köpek bile Öldürücü bir yara açabilir; kuduz olması yeter. Kendi bulduğumuz bir kalıp içinde düşünebilseydik, en güzeli bu olurdu. Bilmediğimiz şeyden söz etmek daha çok hoşumuza gider. Çünkü odur düşündüğümüz. Kafanın çabası ona gider ve yalnız ona gidebilir. Akıl, şairin uyağı akıldan yeğ tutmasını ister. Şiirde felsefe yapmak dün de bugün de, şaşırtıcı dama kurallarına göre oynamak olmuştur. Eserler: Biçim, eserlerin iskeletidir; iskeleti hiç olmayan eserler vardır. Bütün eserler ölür ama, iskeleti olanlar, bu kalıntı sayesinde, eti olanlardan daha çok yaşar. Kolayca taklit edilebilecek, taklit edildiği de kolayca inkar edilebilecek şeylerden kaçınmalıdır. Sanat: Eşyada hani ne olduğunu söyleyemediğimiz bir hal var ya? İşte onu körü körüne taklit edebilirsen belki o zaman güzele ermiş olursun. Düşünce, düz yazıda oturur; şiirde ise yardım eder, gözetler, yol gösterir. Bizim için söylenen her şey yanlıştır, ama bizim düşündüğümüzden başka türlü yanlıştır. İnsan, kendini hiçbir zaman yeterince beğenmez ki, tümü ile içini açabilsin. Bana güç geleni her zaman yeni bulurum. Tanrı erkeği yarattı; yalnızlığını yeterli bulmadı; ona bir de eş yarattı ki, yalnızlığını daha iyi duyabilsin. Makine yönetiyor. İnsan hayatı sıkı sıkıya bağlı ona ve mekanizmaların korkunç keskinliğindeki isteklerine boyun eğmiş. İnsanların yarattıkları makineler doymak nedir bilmiyorlar. Şimdi, kendilerini yaratanları etkiliyorlar, onları kendilerine göre yoğuruyorlar. Onlar, iyi dizginlenmiş insanlar istiyorlar. Aralarındaki ayrılıkları siliyorlar yavaş yavaş ve onları kendi düzenli işleyişlerine, düzenlerinin tekdüzeliğine elverişli kılıyorlar... Makine ile aramızda bir çeşit anlaşma var, sinir sisteminin toksinlerdeki gizli cinlerle girdiği korkunç bağlaşmalara benzer bir anlaşma. Makine bize yarar sağladıkça, daha yararlı oluyor. Daha yararlı oldukça da, biz eksikleniyoruz, onlarsız yaşayamaz oluyoruz. Bizim düşüncemize kendi düşüncemiz olduğu için inanmamayı öğrenmeliyiz. Tersine, kendi düşüncemiz olduğu için onu dizginlemek ve büyük kuşku ile karşılamak gerekir. Bizim dediğimiz şey, bize zor aydınlanan ve zor tutulan bir yoldan, yolların en karanlığından gelen şeydir. Bizim dediğimiz şey, bizde olduğu bahanesiyle her şeyi göze alan, bizimle her istediğini yapan birisine bağlıdır. Klasisizm, romantizm, realizm, hümanizm gibi sözlerle ciddi olarak düşünmek mümkün değildir. Şişeler üstündeki etiketlerle insan ne sarhoş olur, ne de susuzluğunu giderir. Beni sev demeyin her zaman, bir şeye yaramaz bu. Ama Tanrı öyle diyor. Kimi insanların bizi çok kötü bilmeleri hoşumuza gitmeli. Çünkü yamru yumru bir aynada çirkin görünmek iyi bir şeydir. Erdemlilerde kötülük iyiliğin tuzu biberidir. Erdemsizlerde ise tam tersi. Umut yaşatır ama gergin ip üstünde. Derdini kağıda dökmek tuhaf bir heves. Birçok kitabın kaynağı, hem de en kötülerinin. En aydınlık düşüncelerimiz, karanlık bir çabanın kızlarıdır. Dahi insan bana biraz dehasından verendir. Her tartışmada insanın savunduğu bir tez değil, kendisidir. Ressam gördüğünü değil, görülecek olanı yapmalı. Bir şef, başkalarına ihtiyacı olan insandır. Bir devlet, yaşayan ve kendine karşı çıkanı ne kadar koruyabiliyorsa, o kadar güçlüdür. Tanrı her şeyi hiçten yarattı. Ama hiç, kendini belli ediyor. Bütün dünya bir tohuma soluk verir ve bir ağaç yapar ondan. Yaşamak istiyorsan, ölmek de istiyorsun demektir. Yoksa yaşamanın ne olduğunu kavramıyorsundur. Herkes bir başkasından bir şeyi saklar ve herkes kendinden bir şeyi saklar. Demek ki, içtenliğin iki yamacı var.


Zamansız bir saatin tik takları arasında, bir filin gölgesi dans ediyordu. Gökkuşağının renkleri tersten okunuyordu ve her harf bir yıldıza dönüşüyordu. "Peki ama neden?" diye sordu bir kum tanesi, denizin dibindeki bir ahtapotun şapkasını giyerken. Mantar şeklindeki bulutlar, gökyüzünde şarkı söyleyen balıklarla doluydu. Her nota, bir çikolata parçasına dönüşüp yağmur gibi yağıyordu. Bir kedi, şemsiyesini açıp çikolata damlalarından yapılmış bir gölde yüzüyordu. Ormanın ortasında bir telefon kulübesi, sürekli farklı dillerde konuşan bir papağanı barındırıyordu. Papağan zaman zaman Dostoyevski'nin eserlerini Japonca okuyor, bazen de Shakespeare'in sonelerini Morse alfabesiyle işaretliyordu. Bir çaydanlık kendini bir filozof olarak tanıttı ve evrenin sırlarını anlatmaya başladı. Ancak her cümlesi bir tekerlemeyle sona eriyordu. "Evren geniş bir pastadır, ama kimse kirazını seçemez, çünkü kirazlar aslında küçük gezegenlerdir." diyordu. Bir grup kalem bir tuval üzerinde futbol oynuyordu. Kalemlerin her hareketi, tuvalde absürd ve renkli desenler oluşturuyordu. Kale kaleye karşı oynayan kalemler bir ressamın rüyasında şampiyon olmuştu. Deniz kenarında bir saat kendini bir denizanası sanıp sahildeki kumları sayıyordu. Her kumu bir yıldıza benzetiyor ve "Bu benim galaksim." diyerek gülümsüyordu. Ve sonunda, bir grup harf kelimelerin anlamlarını unutup bir dans pistinde vals yapmaya başladı. Her adımda yeni bir cümle doğuyor ama hiçbiri tamamlanmıyordu. Çünkü Dadaizm'de her şey mümkün ama hiçbir şey kesin değildi.


İhsan Oktay Anar, babasının mesleği gereği ilk ve ortaokulu İstanbul'da okumuş, lise çağlarında İzmir'e gelmiştir. Burada Karşıyaka Erkek Lisesi'ne başlamış ancak tamamlayamadan okuldan atılmıştır. Okuldan kaçıp kütüphaneye gittiği için okuldan atılan yazar, lise eğitimini akşam lisesinde tamamlamıştır. Lise eğitiminden sonra Ege Üniversitesi Felsefe bölümünü kazanan Anar, bu bölüme isteyerek girmediğini anlatır. Felsefe bölümünün kendisi için kolay geldiğini, böylelikle okumaya ve yazmaya daha çok zaman ayırabildiğinden bahseden yazar, yüksek lisans eğitimini de aynı üniversitede tamamlamıştır. Yüksek lisans eğitimini ise askerliği ertelemek için yaptığını söyler. Çalışmaya lise yıllarında başlamıştır. Karşıyaka Erkek Lisesi'nde akşamları eğitim alan Anar, boş kalan zamanlarında tabela boyamış, daha sonra yağlı boya resimlerle uğraşmış ve bunu üniversite yıllarına kadar sürdürmüştür. Ege Üniversitesi Felsefe Bölümünü kazandıktan sonra iş hayatından uzaklaşıp üniversite ve yüksek lisans eğitimleri ile uğraşmıştır. 2011 yılında Ege Üniversitesi Felsefe Bölümünden öğretim üyesi olarak emekli olmuştur. Özlem Hanım, İhsan Oktay Anar'la ilgili söyleşilerinde eşinin suskunluğu tercih ettiğine, dinlemeyi ve gözlemlemeyi yeğlediğine, şakacılığına, klasik müzik hayranlığına, keman çalmayı sevdiğine değinir. Göz önünde bulunmayı sevmeyen Anar, özel hayatı hakkında açıklamalarda bulunmaz. Basına veya televizyon programlarına çıkmayı reddeder röportaj vermez, sosyal medya kullanmayı da tercih etmez. Koçakoğlu'nun röportajları dışında Anar'ı, romanları veya kendi kişiliği hakkında konuşurken duymayız. Bu yüzden onun kişisel hayatı hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak o kadar da kolay değil. Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası'ndan önce yazıp yayınlamadığı Tamu adlı bir romanı daha vardır. Edebiyat dünyasına girişi, daha sonra da hep anılacak olan Puslu Kıtalar Atlası romanı ile olmuştur. Bu roman diğer romanları üzerinde de büyük etkiye sahiptir. Puslu Kıtalar Atlası, Türk edebiyatında, postmodern anlatı geleneğinin üzerine eklenen, kendinden önceki romanlardan tarihsel ve fantastik anlatılarıyla ayrılan bir romandır. Romanın kurgusunda birbirinden ayrı ilerleyen karakterler anlatılarının sona doğru kesişmesi, buna rağmen bir sonuca varmayışı, okura her şeyin hayal ile gerçek arasında bir yerlerde olduğunu düşündürür. Uzun İhsan Efendi'nin bir karakter mi yoksa Anar'ın kendisi mi olduğu soruları okurun kafasını karıştırır. Anar'ın bunu bilerek yaptığı şu ifadelerden anlaşılır: Ben de düşünüyorum, dolayısıyla varım, ama kimim? Galata'da, Yelkenci Han'ı bitişiğinde ikamet eden Uzun İhsan Efendi mi yoksa bugünden tam üç yüz sekiz yıl sonra, İzmir'de oturan mahzun ve şaşkın adam mı? (237). Anar, romanda çoğu yerde üstkurmacayı ustalıkla kullanır. Anlatıcı, karakterlerin tüm kaderini bilirken okurun da neye dikkat edeceği üzerinde durur. Anlatı ilerlerken ilahi bir müdahale olur ve Uzun İhsan Efendi/Anar olaya müdahale eder. Yazarın ikinci romanı olan Kitab-ül Hiyel, üç kişinin hayat öyküsünü birleştiren ve aralara karışan grafiklerle, tablolarla görsel zenginlik taşıyan farklı bir eserdir. Kitab-ül Hiyel, Osmanlı'nın üç döneminde geçen üç karakterin çerçeve hikayesini aktarır. Roman, tarihsel roman tekniği kullanılarak kurmaca bir tarihin içinde mekanikle ilgilenen mucitlerin hiyel ilmiyle olan ilişkilerini anlatır. Kitab-ül Hiyel'de yine uzun boylu, çekik gözlü tasvir edilen Uzun İhsan Efendi, roman boyunca Yafes Çelebi, Calud ve Üzeyir'e yakın bir yerdedir. Uzun İhsan Efendi, romanda yılların yaşlandırmadığı karakterdir ve yine postmodern anlatıda yazarın kendini tasvir etmesine aslında metne dahil olmasına örnektir (Gizli, 76). Yazarın üçüncü romanı olan ve sekiz öyküyle aktarılan Efrasiyab'ın Hikayeleri'nde mitler, fantastik ögeler masalsı bir geleneksel anlatıyla oluşturulmuştur. Ölüm, bir karakter olarak romanda yer alır. Ölüm, canını alacağı insanlarla oyun oynamayı sever. Apturrahman, Ölüm'e bir teklifte bulunur. Oyunu kazanırsa yüz sene daha yaşayacak eğer kazanamazsa Ölüm, Apturrahman ve bir arkadaşının canını alacaktır. Apturrahman oyunu kaybeder ve kendisiyle birlikte Cezzar Dede'yi de Ölüm'e mahkum eder. Ölüm, bunun üzerine Cezzar Dede'ye bir teklifte daha bulunur. Kendisine anlatacağı her hikaye Cezzar Dede'nin hayatına bir saat daha katacaktır. Bu şekilde torunlarına hikayeler anlatarak bir süre daha yaşamaya devam eder. Uzun İhsan Efendi, bu romanda Ölüm'den sürekli kaçan bir karakter olarak sunulur. Vadesi dolan Uzun İhsan Efendi, her seferinde garip bir şekilde Ölüm'den kurtulmayı başarır. Çünkü romanın sonunda Ölüm, Uzun İhsan Efendi'den yardım ister. Uzun İhsan Efendi, Ölüm'ün bu yardım isteğini bir süre daha yaşamak karşılığında yerine getirerek Ölüm'ü alt eder (Gizli, 76). Anar'ın dördüncü romanı Amat: bir gemi ve mürettebatının fantastik ve büyülü maceralarını konu alır. Romanın konusu, her biri günahkar olan denizcilerin giderek makus kaderlerine ve günahlarının cezasını çekmeye yaklaştıkları bir lanetli gemide geçer. Diyavol Paşa, geminin kaptanıdır ve sürekli içer. Bunun sebebi kendinin şeytan olduğunu düşünmesidir. Amat, sıradan bir savaş gemisi değildir. Gemi mürettebatının her biri günahkardır. Üstelik geminin kaptanı Diyavol Paşa, eserde şeytanı simgeler. Amat, içinde her türlü acayipliklerin olduğu ve günahkarların yer aldığı bir cehennem olarak tasvir edilir (Gizli, 76). Amat, olağanüstü olayların mürettebat tarafından olağan bir şekilde karşılandığı, her bir karakterin fantastik ögelerle betimlendiği bir eserdir. Birbirine bağlanan en sonunda çözümlenen örgülerle Amat gemisi sakinleri aynı sona mahkum olurlar. Suskunlar, Yegah, Dügah ve Segah olmak üzere müzik makamı üzerinden üçe ayrılır. Musiki, romanda sıkça kullanılan bir motiftir. Karakterlerin çoğu farklı bir enstrüman çalar. Kanun, keman, ney gibi müzik aletleri çoğu yerde tasavvufi anlatıyla fantastiğin iç içe girdiği bir anlatıyı ortaya çıkarır. Hayaletler, şeytanlar ve fantastik ögeler Suskunlar'da belirgin şekilde yer alır. Yazarın altıncı romanı olan Yedinci Gün, üç bölümden oluşur. İhsan Sait, sevdiği kadın Prenses Döjira'ya kavuşmak için geleceğe gitmek ister. Bu astral seyahat için bir zeplin tasarlar ve uzun uğraşlar sonucunda zeplini yapmayı başarır. Zeplin, türlü olaylardan sonra havalanmayı başarır. Havada seyir halinde olan zeplin düşürülmeye çalışılır ama bir şekilde bu saldırıdan kurtulur. Zeplin en yükseğe çıktığında İhsan Sait kendini dondurur ve geleceğe doğru yol alır (Gizli, 47-48). Yedinci Gün romanında ana karakterin isminin İhsan oluşu yine Anar'ın kendi ismini üstkurmaca olarak kullanmasıyla ilgilidir. Yedinci Gün, altı günde tüm maceraları yaşayıp yedinci gün dinlenen İhsan Sait'in yarı tanrı formuna ulaşmasını betimler ve tanrının dünya yaratımını alegorileştirir. Metafizik ve fantastiğin izlerini bilimkurguyla birleştiren Anar, romanı gerçek mi düş mü sorularının etrafında bir aralıkta bırakır. Postmodern anlatı bu romanda da sıkça göze çarpar. Yazarın yedinci romanı Galiz Kahraman, İdris Amil adlı baş karakterin sıradan bir insan olmasının ötesine gitmeye çalışmasını ve her şey olmaya çalışıp hiçbir şey olamayışını anlatan bir romandır. Romanın sonunda aslında İdris Amil'in bir antropolog tarafından üst insan olduğu belirtilir. İdris Amil anlatının galiz kahramanıdır. Romanda İdris Amil'in başından geçenler daima abartılı, ironik bir dille sunulur (Gizli, 89). Anar, 2022 yılında Tiamat'ı okurlarına sunar. Sekizinci romanıyla uzun bir aradan sonra edebiyat dünyasına tekrar dönen Anar, seçtiği konu ve onu işleyişiyle yine kendi üslubunu ve çizgisini ortaya koyar. Olaylar, 1915 yılında T1amat kodlu Abdülhamit sınıfı bir tahtelbahir gemisinde yani bir denizaltında geçer. Mürettebat, bir destroyer yok ettikten sonra terk edilmiş bir şilebe rastlar. Mürettebattan bazıları şilebe, erzak ve ganimet bulma umuduyla gider. Şilebin etrafında kafatasları delinmiş ve içi boş, tuhaf cesetlerle karşılaşırlar. Ardından bir sandık bulurlar. Bu sandığı ve yine şilepte rastladıkları yedi çiviyi de tahtelbahir gemisine getirirler. Sandığın gelmesiyle esrarengiz olaylar ve uğursuzluklar başlar (Tunçtan, 156-57). Tiamat, yoğun ve peş peşe ilerleyen olayları soluk kesmeden okuyucuya aktarır. Anlatının içinde mitler, dini referanslar ve fantastik unsurlar yer alır. Konusu itibariyle Amat'ı çağrıştıran Tiamat, bir denizaltı olması ve Amat'tan zaman olarak yüzlerce yıl sonraki bir zamanda geçmesiyle farklı bir bağlamda durur. Amat'ta herkesin bir günahının olduğu ve geminin temsilinin buna göre sağlandığı konusu üzerinde durulurken Tiamat'ta yedi günah üzerinde durulur. Zengin kişi kadrosunun yanı sıra tek bir karaktere odaklanmayan Anar, okura üzerinde durup düşüneceği bir pusula vermez. Olayların bir bütün olarak görülmesi için karakterlere ayırdığı anlatı cümlelerini kısa tutar. Onları birbiri arasında konuşturur ama kimin haklı veya haksız olduğuna okur karar vermekte güçlük çeker. Anar'ın romanlarında karakterler birbirleriyle uğraşırlar. Çok iyi veya çok kötü tiplemeler ise hepsinde bir kusur olacak şekilde çizilir. Her karakter birbirinden farklıdır. Mesleği, fiziksel görünüşü, inanışı ve ırkı gibi birçok tarzda tipin bir arada olması odağı yolculuk odağından sürekli kaydırır. Anar'ın romanlarında her kesimin bir araya geldiği ve rollerin tepetaklak olduğu karnavalesk bir anlatıyla sunulması hem kozmopolit Osmanlı'yı öne çıkarır hem de anlatıcının mesajını iletmesine yardımcı olur. Bu bölünmüşlük bizi neredeyse tüm romanlarında takip eder. Okur, maceranın devamlılığı için odağını bir türlü kime çevireceğini bilemez. Bu, Anar'ın tek bir gerçek yoktur demek isteyişinden kaynaklanıyor olabilir. Okur, belirli bir anlama vardığı anda Anar, bunun tam da öyle olmadığından bazı pürüzlerin çıkabileceğinden bahseder. Bu sayede gerçek, roman boyunca sürekli ertelenen bir olgu haline gelir. Postmodernizmin yıktığı anlamı tekrar kazanmayı veya hiçbir anlamın olmayışını bu şekilde belirten Anar, bu yönüyle kurguları olağanüstülük ile sadelik arasındaki çizgiye oturtur. Anar, karakterlerini isimlendirirken uzun tamlamaları kullanır. Karakter, genelde falancalardan olur ve belirli bir ata mesleğini veya bir şekilde aldığı lakabı kullanmaya devam ettiği için o adlarla romanda yer alır. Yabancı birçok kelime de bu çeşit tamlamalar ve Türkçeye uyarlamalarla Anar'ın oynadığı oyunu karmaşıklaştırır. Anar, romanın gerçekliğini ustaca kurgularken bu gerçekliğin üstüne serdiği fantastik ögeleri ara ara verip anlamı bulanıklaştırır veya anlamı bu mantık dışı olan gerçeğin üstünde arar. Anar romanlarında mitler metnin özünü oluşturur. Masalsı anlatının yanında bu mitlerin, rivayetlerin, dinsel anlatıların romandaki belirli bir karakter üzerinden iletilmesi bu anlatıları gerçeğe daha da yaklaştırır. Rivayetler, sağlam kaynaklardan alındığı vurgulanarak kimi zaman anlatıcının bakış açısından kimi zaman da karakterden okura aktarılır. Anar'ın romanlarında Fantastik, Osmanlı'nın meşhur yerlerinde, düşsel alemlerde, denizlerde ve ara sokaklar gibi tanıdık mekanlarda geçer. Postmodern anlatım tekniklerinin yoğunluğu anlatıdaki bütüncül, tek merkezli bir yapılanmayı da alt üst eder. Daha doğrusu İhsan Oktay Anar'ın romanlarında tanımlanabilecek bütüncül bir yapı vardır; ancak bu yapı parçalılık üzerine kurulmuştur. Doğal olarak da İhsan Oktay Anar'ı tek bir izlek üzerinden açıklamak yetersizdir. (Karlıdağ, 2018) Parçalılık, diğer postmodern Türk edebiyatı metinlerinde olduğu gibi Anar'ın romanlarında da vardır. Anar'da anlatının konusu belliyken sona giden yolda karmaşıklaşan olay örgüsü, anlatıcının/yazarın müdahaleleri, metinlerarasılık, alıntı, kolaj, parodi, pastiş, üstkurmaca gibi tekniklerle birlikte okurun içinden kolay kolay çıkamayacağı bir labirente dönüşür. Çok göz önünde olmadan eser vermeyi yeğleyen İhsan Oktay Anar, fantastikle tarihselin, geçmişle gerçeğin harmanlandığı çokkatmanlı yepyeni bir anlatı evreni kurarak, okuruna sürprizlerle dolu ama zorlu bir okuma süreci vadederek 1990 sonrasında çağdaş Türk romancılığında tamamen kendine özgü bir yer edinmiştir. (Karlıdağ, 2018) Fantastik anlatıların yer yer gerçeğin üzerini örttüğü romanlarında kurduğu güçlü üslubuyla Anar, okurunu anlatı dünyasının içine davet ederken tarihi yeni baştan betimler. Okura daha sonra karşılaşacağı garip olaylar silsilesi için bir dinlenme alanı açar. Bu sayede puslu anlatıların, sonsuz koridorların içinde kaybolurken hiyel ile hayali karıştırmanın nelere mal olacağını öğrenir, efrasiyabın efsanelerini ergitiriz içimize. Amat ile Tiamat'ı fırtınalı bir günde ufukta hayal meyal görürken yolda bir yerlerde ölümden kaçmakla meşgul olan Uzun İhsan Efendi'ye rastlarız. Belki de Uzun İhsan Efendi, bir yerlerde o muzip ifadesini takınıp düşünüyor ve belki de biz onun hakkında fısıldaşırken o her şeyi bilmek için zamanda sürekli yer değiştirip yeni öyküsü için efsaneler arıyordur kim bilir... - Anar, İhsan Oktay. Puslu Kıtalar Atlası İstanbul: İletişim Yayınları, 2015. - Aydemir, Mustafa ve Tunçtan, Bilcan. "İhsan Oktay Anar'ın Tiamat Adlı Romanında Postmodern Özellikler." Edebi Eleştiri Dergisi, 2022: 153-164. - Ertem, Cengiz. Türk Romanında Modern Arayışlar ve Postmodernizm. 2000 yılında Türk Öykü ve Romanı- Sempozyum Bildirileri, 1999: 92-111. - Gizli, Ceylan. İhsan Oktay Anar'ın Romanlarında Fantastik Unsurlar. Yüksek Lisans Tezi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, 2019. - Koçakoğlu, Ahmet. İhsan Oktay Anar Hayatı-Eserleri-Sanatı. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2008.


Quentin Tarantino'nun ilk kurgu dışı kitabı "Cinema Speculation", 25 Ekim 2022'de çıkıyor. "Cinema Speculation"ın, 70'lerin Amerikan sineması bağlamında "film eleştirisi, film teorisi, habercilik ve kişisel tarih" karışımı bir kitap olduğu ifade ediliyor. Efsane yönetmenin HarperCollins Publishers tarafından yayımlanacak olan 400 sayfalık eseri, Amerika menşeili çoğu internet kitapçısında ön siparişe açıldı.


Sevgi zor, başka her şeyden zordur; yaşanacak diğer güç durumlarda doğanın kendisi insanı derleyip toparlamaya, vargücüyle işe sarılmaya yöneltirken, sevginin güçlenmesi seveni kendisinden tümüyle el çekmeye isteklendirir. Sevmek iyidir, çünkü zordur sevgi. İnsan olarak bir başkasını sevmemiz, belki de yükümlü kılındığımız en çetin, en ağır bir görev, en büyük sınanma ve sınav, bütün ötekilerin yalnızca hazırlık oluşturduğu bir çalışmadır. Bunun içindir ki gençler, her bakımdan bu toy kişiler sevginin altından kalkacak durumda değildir, henüz öğrenmeleri gerekir sevgiyi, bütün varlıkları, bütün güçleriyle her çarpmada kabaran yalnız ve ürkek kalpleri üzerine odaklanıp sevgiyi ilkin öğrenmeleri gerekir. Ama öğrenim dönemi kendi içinde kapalı, uzun bir zamanı kapsar. Dolayısıyla, sevmek uzun bir zaman parçasını kucaklayan, yaşam süresinin hayli ilerisine kadar uzanan bir yalnızlıktır insan için, tek başınalıktır yoğun ve derin. Sevgi bir kez bir başkasında çözünüp erimek, kendini bir başkasına adamak, bir ikinci kişiyle birleşmek değildir; çünkü henüz durulmamış, gelişim sürecini tamamlamamış, düzenden yoksun birinin bir başkasıyla birleşmesi ne anlam taşır? Sevgi yüce bir nedendir tek kişinin olgunlaşıp kendi içinde bir varlık sahibi olmasını, dünya olmasını, bir başkası uğrunda dünya olmasını sağlayan. Sevgi, alçakgönüllülük tanımayan istektir bir kişiye yöneltilmiş, onu başkaları arasından seçip büyük bir misyonu gerçekleştirmeye buyur eden çağrıdır. Benim için kızları ve kadınları anlamaya çalışmak kadar doğal bir şey yok; çünkü sanatla uğraşan kişinin en derin yaşantısı dişil nitelik taşır, bir gebeliği, ardından bir doğumu kendisinde barındıran bir yaşantıdır bu. Sevilmek, yana yana tükenmektir. Sevmek, kandilin yağı bitmeksizin yanmaktır ışıl ışıl. Sevilmek geçiciliktir, sevmek kalıcılık. Derinliğine sevginin özelliğidir, gözlerini açar insanın, onu adaletle davranan biri yapar. Seven birini incitmek korkusundan daha kötü bir cezaevi yoktur. Ancak ölümden yola çıkarak, ancak ölümden yola çıkarak sevgiye haksızlık etmekten kaçınabiliriz. Ama işte bu konuda büyüklerin o alışılmış görüşleri yanıltır bizi, yolumuza durur. Bu konudaki geleneklerimiz bize yol gösterecek niteliklerini yitirmiş, köklerinden aldığı güçle artık beslenemeyen kuru dallara dönüşmüştür. Ayrıca, erkeğin dalgınlığını, dikkatinin çelinmesini ve sabırsızlığını buna ekler, öte yandan erkekle ancak seyrek yaşanan mutlu ilişkiler sırasında kadının büyük çapta veren biri olduğunu, çocuğun birbirinden kopmuş ve yıkılmış erkekle kadını her zaman geride bırakıp ileri geçtiğini, yine de onlar gibi bir çaresizlik içinde bulunduğunu düşündük mü, başımızı önümüze eğip şunu itiraf etmemiz gerekiyor: Durumumuz hiç de iç açıcı değildir. Ancak sığlıktan uzak, engin ve kendine özgü iki ayrı dünyayı içlerinde barındırması insanları birbirine bağlayabilir. Gençler açıkça ortada bu henüz böyle ikili bir dünyayı kendilerinde taşıyabilmekten uzaktır; ama yeter ki yaşamlarını doğru dürüst kavrayabilsinler, zamanla gelişip büyüyecek ve gereken hazırlığı geride bırakarak böyle bir mutluluğa kavuşabileceklerdir. Sevenler olarak akıldan çıkarmamaları gereken bir şey varsa, sevmede işin acemisidirler, doğru dürüst yaşamasını bilmez, sevgide çıraklık dönemini geçirirler henüz sevmeyi öğrenmek ve her öğrenim işinde olduğu gibi sakin ve sabırlı davranmak durumundadırlar. Sevgi kapılarını çalmaya görsün, sabretmeyi henüz öğrenememiş gençlerin kendilerini birbirlerine kaldırıp atmaları, bütün dağınıklıkları, düzensizlikleri ve karmaşalarıyla kendilerini oldukları gibi saçıp savurmaları, pek sık içine düştükleri çok ağır bir yanılgıdır... Peki, bunun sonunda olan nedir? Gençlerin birliktelik dedikleri, ellerinden gelse seve seve mutlulukları diyecekleri, gelecekleri gözüyle baktıkları o kırık dökük parçalar yığını karşısında yaşamın yapacağı ne vardır? Sonunda gençlerden her biri böyle bir sevgide sevdiği uğruna kendini yitirdiği gibi, sevdiğini de çıkarır elden, hatta belki sonradan seveceği pek çoklarını da. Özellikle üzerinde anlaştığımız bir nokta varsa, tüm birlikteliğin ancak komşu iki yalnızlığın güçlenmesiyle söz konusu olabileceği, ama özveri denen şeyin özü gereği bu birlikteliğe zararı dokunacağıdır; çünkü kendinden el çeken biri bir varlık sahibi olmaktan çıkar. Birbirine kavuşmak için iki insanın ikisi de kendini feda etmişse, bundan böyle ayakları altındaki zemin kayıp gitmiş ve biraradalıkları sürekli bir düşüş sürecine dönüşmüştür. Bana göre bir evlilikte önemli olan, aradaki tüm sınırları kaldırarak tez elden bir birlikteliği sağlamak değildir. İyi bir evlilik eşlerden her birinin ötekini yalnızlığının bekçisi yaptığı, ona duyabileceği en büyük güveni duyduğu evliliktir. İki insanın birlikteliği olanak dışıdır ve böyle bir birlikteliğin gerçekleşmiş göründüğü evlilikte eşlerden birini ya da her ikisini tam bir özgürlük içinde yaşamaktan ve gelişmekten yoksun bırakan bir sınırlama, karşılıklı bir anlaşma söz konusudur. Ne var ki, birbirine alabildiğine yakın insanlar arasında da uçsuz bucaksız uzaklıkların söz konusu olabileceğini varsayarsak, yeter ki birbirini kocaman bir gökyüzü altında her zaman oldukları gibi görmelerini sağlayacak o uzaklığı sevmenin üstesinden gelsinler, bu kendileri-ne olağanüstü güzel bir birlik ve beraberlik içinde yaşamanın yolunu açacaktır. Ortada bir suç varsa, sevgideki özgürlüğün çoğaltılmasına çalışmamaktır. Sevenlerin yapacağı tek şey vardır: Birbirinin özgürlüğüne dokunmamak. Oysa birbirini tutup bırakmamak kolay gelir sevenlere, önceden öğrenilmesi de gerekmez. Asla tutmaya çalışmamakla sımsıkı tutuyorum seni. İnsanlar pek çok şeyi olduğu gibi sevginin yaşamdaki yerini de yanlış anlamış, sevgiyi bir oyun ve eğlence aracı yaparak, oyun ve eğlencenin insanı çalışmaktan daha mutlu kıldığını sanmışlardır; oysa çalışmak kadar insana mutluluk veren bir başka şey yoktur. En büyük mutluluğu kendisinde barındıran sevgiye ise, çalışmaktan başka bir şey gözüyle bakılamaz. Yani seven biri çetin bir iş kendisini bekliyormuş gibi davranmak zorundadır. Böyle biri pek çok yalnız kalacak, iç dünyasında gezip dolaşacak, toparlanıp kendini sımsıkı elinde tutacak, harcadığı çabayla kendini olgunlaştırmaya bakacaktır. Her ne kadar seziyorsak da, sevginin özünün birliktelikte değil, sevenlerden her birinin karşısındakini bir şey olmaya, sınırsız ölçüde çok şey olmaya, gücünün yetebileceği son şey olmaya zorlamakta yattığını şimdiye kadar belki hiçbir zaman bize açık seçik gösteren olmadı. Sevmek zor bir iştir. Biri sevmeni istedi mi, seni zor bir işi üstlenmeye çağırıyor demektir. Ama altından kalkılamayacak bir iş de değildir bu. Çünkü senden bir insanı sevmen istenmemektedir, çünkü acemilere göre değildir bir insanı sevmek; senden bir Tanrı'yı sevmen de beklenmemektedir, çünkü olgunlaşmanın en üst aşamasına erişenler bunun üstesinden gelebilir ancak. Senden söz konusu istekte bulunan, dikkatini senin için zor olan'a çekmektedir, bu da doğrusu senin gereksindiğin, aynı zamanda sana hepsinden çok hayrı dokunacak şeydir.


Öncelikle Rilke'nin insanlar ile arasındaki ilişkiye bakarak şiirlerindeki imgeleri anlamak daha kolay olacaktır. Rilke'nin annesi çok zengin bir aileye mensup olduğu için oldukça hırslı bir kadındır. Hatta bu nedenle annesi Rilke'yi küçük yaşlarda kız çocuğu şeklinde giydirerek yetiştirmiştir. Zengin bir ailenin kızı olduğu için özgürlüklerinin kısıtlanması, özlemlerini Rilke üzerinde uygulamaya itmiştir. Bu nedenle de Rilke çok ince ruhlu bir yapıya sahip olarak yetişmiştir. 6 yaşına kadar annesinin arzularını yerine getirmek için kendisi kullandığını düşünen Rilke, büyüdüğünde annesinden ve kadınlardan uzak durmaya başlamıştır. 9 yaşında anne ve babasının ayrılmasıyla da annesiyle yaşamaya ''mecbur'' kalmıştır diyebiliriz. Nietzsche'nin aşık olduğu kadın olan Salome, Rilke'nin sanatçı kişiliğinin gelişmesinde ve şiirlerine ilham olma açısından önemli bir yerde durur. "Sensin yalnızlığımın tek sebebi. Tek seni karıştırabilirim. ya da iz bırakmayan bir koku. Günlük yaşamımın yaşanıp bitmiş bir hikayesi, Ressam Heinrich Vogeler'in sözlerine kulak veren Rilke, 1901 yılında evlendi. Sadece bir yıl süren bu evliliğin hemen sonrası Rodin'in yaşamını yazmak için Paris'e gitti. Bir süre sonra da Rodin'in özel sekreterliğini ya maya başladı. Hem Paris yaşamı hem de Rodin ile olan ilişkisi Rilke'nin yaşamında ciddi bir dönüm noktası oluşturdu. Rodin'in özel hayatından çok Rilke, onun sanatı ile ilgilenmiştir. Auguste Rodin, yazarın düzyazı türündeki ilk eserini oluşturur. Bu sayede de yazın hayatı başlamıştır. Rilke her ne kadar şiirleriyle ön planda görünse de çağdaş Alman romanında da oldukça kendine has bir çizgi belirlemiştir. Herkesin yaptığını yapmamaya yemin etmişçesine modern çağa ve insanların dar kalıplarda kabul ettikleri cansız duygulara karşı bir direniş göstermiştir. İnsanları birbirine yabancı hale getiren anlayışa ve insanları bir süre sonra yalnızlığa düşüren yaşama karşı takındığı kendine özgü tavrı ile birçok sanat dalında da çoğu sanatçıyı etkisi altına almıştır. Sadece kendisi değil aynı döneme denk gelen birçok edebiyatçının ve sanatın diğer dallarındaki birçok kişi ile aynı görüşte birleştiği açık bir şekilde görülüyor. Rilke bu dönemi edebiyat alanında Stefan Zweig, Robert Musil, Karl Kraus, Hermann Broch ve Franz Kafka; psikanaliz ve psikolojide Sigmund Freud ve Alfred Adler; felsefede Ludwig Wittengenstein ve daha birçok alanda döneminde kendilerine özgü belirledikleri çizgiler ile sanatta ve edebiyatta çok önemli yer edinmiş kişilerle aynı döneme denk gelmiştir. Stefan Zweig'in kurduğu bir cümlede Rilke'nin sanki bir yemin etmiş gibi şiir hayatına girdiğini ve bunun dış dünyadan bağımsız bir evren olduğunu ifade etmiştir. Tüm bu söylemler bize Rilke'nin şiirinin tek bir noktada buluştuğunu gösteriyor: Özgürlük. Evet, Rilke gerçekten de şiirinin çizgisini farklı bir yerden çizip başka bir yerde bitirmeye karar vermiştir. Yok bir sevgilim, bir dört duvar, Bu şiirinde genel bir çerçeve çizen Rilke, kişinin kendisine yabancılaşması, sessizliğe doğru kendini çekme, ölüm korkusu, çevreye yabancılaşma gibi konulara bu ve bunun gibi daha birçok eserinde yer vermiştir. Hiç şüphesiz ki Rilke ve onun adını duyup sanatını merak edenler bir araya getirdiği kelimelere hayranlıkla bakacaktır. Yaşamı hakkında çok daha bilgi olduğunu düşünüyorum ama gün yüzüne çıkmak için zamanını bekliyor olmalı... Tıpkı bir şiirinin bitmesi için farklı kelimeleri yerlerinden çekip sanatına dahil etmesi gibi... İlgiyle okudum. Güzel, faydalı bir içerik olmuş. Ellerinize sağlık.


Hayallerden korkan insanlar için: başka dünyalara kapı açan, hayal kurdurtan ve hayal kırıklığına uğratan sahneler var. Romantizmden korkan insanlar için: karakter romantik bir film açmış ve filmde bol keseden atan bir romantik figür var, bir de romantizmin sömürülme sahnesi var. Hiyerarşiden korkanlar için: idol alma olayları, pis hiyerarşik entrikalar var; aileler yüzünden hayallerin hafife alınması, geciktirilmesi var. Filmi izlemeden önce bunu mutlaka değerlendirin. Işıklandırmalarda, sakinleştirme, odaklama, heyecan, odaklamama kısmını çok iyi ayarlamışlar. Pixar'ın kendini bu konuda geliştirdiğini düşünüyorum. Bu arada ortada şöyle bir sıkıntı var ki film fantastik de değil, aşırı fantastik ve repliklerinde bazı mantık hataları var gibi. Mesela fare, hem Fransızca biliyor, aslında farelerin Fransızca bilmesinde sıkıntı yok, mümkün, ileri zamanlarda olabilecek bir şey ama sıkıntı şurada, fare; kısa bir zamanda, kağıtlarda yazan şeylerin, Fransızların konuşma sesleriyle bir alakası olduğunu anlayabiliyor, hem de hiçbir eğitim almadan ve sonra da bir insanla konuşmaya kalkınca sadece kafa sallıyor, onun el kol hareketlerini kontrol ediyor, falan. Saçlarını tutarak kontrol etme kısmına çok takılmadım çünkü o fantastik dünya, alternatif evren olarak düşünülebilir. Ki farelerin büyü yaptığı veya başka bir şey açıklanmamış. Bunu geçtim, fare uzaktan çok sesi çıkmayabilir ama adamın kulağına yaklaşarak bağırabilir ve adam sesleri duyabilir o zaman ya da o kadar insani bir fare ya, üstüne sesini kalınlaştırıp insanın anlamasını sağlayamaz mıydı? İşte bunlar havada kaldı. Bir de farenin televizyondaki baharatları Fransızca isimleriyle tanıyabilmesi var ve hepsini tanıyor hayvan o kadar kısa sürede, hem de eğitimsiz. Bunun hem görsel hem de işitsel zekası var, faredeki IQ bizimkinden daha yüksek yani, bu da filme fantastik film demek için başka bir neden. Yani film boşuna fantastik adıyla anılmamış ancak insanlar "fantastik dünyada her şey olabilir" demekten, filmin neden fantastik olduğunu incelemeyi unutmuşlar. Bu arada farenin bir tek kendisi değil, babası da çok zeki, hayvan geçmişi hesaplayabiliyor ve çıkarım yapabiliyor ve bunu örneklendirip oğluna canlı örnek gösterebiliyor. Üstelik farelerin hepsi çok zeki ve dilleri de Fransa'nın insanlarınınki kadar gelişmiş bir dil, müzik bile yapabiliyorlar. Sıkıntı şurada: hani rekabet, kapitalizm var ya... o zaman o binaların nasıl o kadar düşük katları olduğunu anlayamadım, ki bahsettiğimiz yer, restoran ve çevresi. Ne bileyim, gücün büyüsünden dolayı bozulmuş olan insanların bu kadar mütevazı bir yerde olmaları pek kafamda oturmadı. Tamam, restoranın ambiyansı yine pahalı duruyor ama bu işin içinde bir iş var, adam milyonlarca televizyona çıkıyordu, mükemmeliyetçi olduğu için bile olsa yani, neden değişmeyen tek şeyi yemek konusundaki mükemmeliyetçiliği değil? Bunu bana ancak mobilyalardaki pahalılık açıklayabilir işte. Havada kaldı demiyorum ama anlamakta zorlanmıştım ilk başlarda. Yine de... ne kadar insanların değişik yemeklere alışık olması, farelerin çok zeki olduğu bize alternatif evreni anlatsa da, ya da geleceği... o kapitalist dünyada binaların ne kadar küçük olduğunu açıklayacak bir şey bulamıyorum, çünkü Fransa, günümüz Fransa'sı gibi duruyor. Bir de şöyle bir mantık hatası var, herkesi hayvanlardan nefret ediyor olarak yapmışlar, restorandakileri bile, her şey o kadar gelişti ya, bir tanesi de hayvansever değil miydi? Tamam, bu fare, ama Fransızların kaptığı hastalıklar geçmişteydi ve geçmiş geçmişte kaldı ve heyecan arayan, inekleyen insanların fare kovalaması ya çelişkidir ya da ikiyüzlülük. Şimdi diyeceksiniz ki "ne var bunda?" Ben de diyeceğim ki fareden kaçmak için ortalığı dağıttılar, herkes mi fobik olur? Bu imkansız! Fazla yükselirken aklıma şunlar geldi: fakirlikten gelen beyaz yakalılar. İşte bu bütün olayı açıklar, bu insanlar heves için bir kerecik gelmiş böyle insanlar olabilir; dışarıdakilerin hiç restorana girmemiş olma ihtimalleri de var. Binalar da şöyle aklıma geldi ve çevre, insanlar nostalji manyağı olmuş çünkü şimdi bile nostalji dalgası üstümüze üstümüze geliyor, yani böyle bir şey mümkün, bu da restoranın çevresindeki binalar için bir açıklama. Yalnız... Uydursam da oturtamadığım bazı şeyler var, onlar da şu: fareler bizden daha doğal yaşamış ve önümüzdeki yakın gelecekte bile birçok insan, ateşe dayanıklılığı elde edemeyecekken o delicesine kızan tavada fare nasıl durabildi? Fareler, kapana karşı bile dayanıksızken bu fizik kurallarında ikilik yaratacak olay kesinlikle sorgulanmalı. Bu, filmin öbür kısımlarında da maalesef ima bile edilmemiş durumda. Hatta benim uydurduğum yorumlar bile filmde ima edilmemiş durumda. Tek görebildiğim şey, televizyon, eski televizyon gibi görünen yeni televizyon olabilir ancak bunu Pixar bilerek mi düşünmüş, yoksa onlar bunu yanlışlıkla yaptı da ben mi kafamda bir şeyler kuruyorum, bu hala tartışılır. Neyse, uydur uydur ebe gümeci, bazı replikler konusunda uydura uydura rahatladım. Bunu yapabildim çünkü dünyanın binbir türlü hali var, yani her şeyi tahmin edebiliyorsun. Ve umarım Pixar'da bu filmi yapanları aşacak kadar derin düşünmemişimdir. Ha, bir de verdikleri umutlara bakalım, insanlarla fareler arasında iletişim gelecekte mümkün ama bunun Fransa gibi yerlerde biraz daha gecikebileceğini düşünüyorum. Bu arada filmin yorumunu Fransızlar daha iyi yapabilir çünkü Fransa'daki siyaset ve zooloji olaylarını benden iyi Fransızlar bilir, ben ne kadar yorum yapsam da Türk kafasıyla yorum yapıyor olarak kalacağım, Fransa'da kalmayan insan Fransız gibi düşünemez. Ve bu konuda size üzücü bir haber vermek istiyorum, film kadrosunda ön plana çıkanlar, yönetmenler ve müzisyen ve bunlar bilin bakalım nereli? Yönetmenlerden biri İngiliz, öbürü de Amerikalı! Üstelik müzisyenleri de İtalyan! Irkçı durabilirim ama coğrafya kaderdir. Şimdi, filmin kadrosuna iyice bakacağım, umarım Fransızlardan yardım almışlardır da bunların hiçbirinin havada kalmadığına ikna olabilirim. Bu arada mutlu sonları çok da mantıksız bitmedi, daha saçma bir mutlu son bekliyordum. Bir de ileri dakikalarda gücü elde eden karakterin şımarması bence olabilecek bir ihtimaldi, o da hiç saçma değildi. Yani son 30 dakikadaki repliklerden memnun kaldım. Memnun kalmadığım tek kısım şu, pişirme konusunda fareler arasında mükemmel bir organizasyon vardı, hem de gerçekten dört dörtlük demek istedim, sadece inanılmaz demek değil ki "sadece filmlerde olur" diyeceğimiz repliklerden bir tane daha bulmuş oluyoruz bunu görerek. Gelin görün ki sonu o kadar saçma değildi, şikayet edildiler, dükkan kapatıldı ve yeni bir dükkan açmak zorunda kaldılar.


İntihar kavramı hem insanlık hem edebiyat için tartışmalı bir konu. Batıda intihar salgını muhtemelen Werther ile başladı. İntiharı bir romanıyla doruklarda yaşatan Goethe, aslında insanlığı derinden etkiledi. Peki şark dünyası bunu nasıl gördü? İslam dini açısından günah sayılan intihar, bu dünyada nasıl duyurdu kendini? Osmanlı'da adeta bir intihar salgını başlatan ünlü pozitivist Beşir Fuad isminden bahsedeceğim. Yaşadığı dönemde çağın aydınlarından farklı bir pencerede olan lakin öldükten sonra ve bilhassa ölüm biçemi ile derin izler bırakan önemli bir şahsiyettir Beşir Fuat. İntihar ederek hayatına son veren Beşir Fuad'ın intihar nedeni çok fazla tartışılmış ve farklı farklı kalıplar içerisinde mantığa oturtulmaya çalışılmıştır. Onu anlamak için öncelikle hayatını şöyle bir gözden geçirmek gerekir. 1853 senesinde dünyaya gelen Beşir Fuad, hali vakti yerinde olan Gürcü kökenli bir ailenin çocuğuydu. İlk olarak Fatih rüştiye mektebinde beş yıl öğrenim görmüştür. Ailesiyle gittikleri Suriye'de Cizvitler Mektebi'nde okumuştur. Burada aldığı eğitim fikirlerinin ve hayatının şekillenmesinde çok önemli bir noktadır. Tamamı ile batılı bir eğitim almıştır bu okulda ve Fransızcayı çok iyi öğrenmiştir. Bundan sebeptir ki hayata bakışı oryantalist değildir. Cizvit mektebinden sonra üç yıl askeri idadi sonrasında ise Mektebi Harbiyeyi bitirir ve sarayda Abdülazizin yaverliğini yapmaya başlar. Sırp Savaşı, Rus Savaşı ve Girit isyanında fiilen bulunmuş, kahramanlık göstermiştir. Kendisinden bahsetmeyi sevmediği için yazdığı askeri makalelerde iştirakından bahsetmemiştir. Yalnız bir yazısında bu savaşlara gönüllü katıldığını yazmıştır. Vakıa askerdim, fakat memuriyetim hasebiyle Girit'e gitme mecburiyetim yoktu, Sırp ve Rusya muharebelerinde nasıl kendi arzum ile bulunduysam Girit'e de öyle gittim. Beşir Fuad Girit'te beş yıl kalmıştır. Bir yazısında Girit'te altı ayda Almancayı, dört ayda da İngilizceyi öğrendiğinden bahsetmektedir. İstanbul'a döndüğünde ise askeri memurluğunu bir süre devam ettirir ve Ahmet Mithad'ın söylemiyle kılıcını duvara asıp kalemini eline alır. Zafer rüyaları ancak kalemle gerçekleşebilirdi. Abdülaziz Han'ın yaveri bu çetin kavgaya kahramanca atıldı. Ama çağdaşlarının dilini konuşmuyordu Beşir. Her makaleyle biraz daha yalnızlaşıyor, uçurum biraz daha derinleşiyor, anlayışsızlık kine inkılap ediyordu. Ahmet Mithat'a göre yaşadıkları çağda Doğu'nun en zeki savunucusu Muallim Naci ise Batı'nın en güçlü sesi de Beşir Fuad'tı. Tanzimat döneminde bilim, felsefe, edebiyat eleştirisi, biyografi alanlarında eser vermiş sıra dışı bir Osmanlı aydınıdır. Sıra dışılığı romantizm akımının etkisindeki diğer Tanzimat aydınlarından farklı olarak edebiyatta realizmi ve Natüralizmi; felsefede pozitivizm ve materyalizmi benimsemesindendir. Türk edebiyatının ilk denemecisi, ilk Türk materyalist, ilk biyografici, ilk eleştirmen gibi sıfatlarla anılır. Kendi toplumunu ve dinini ilkokul çocuğu düzeyindeki malumatlarla tanıyan Fuat, sahip olduğu azıcık malumatı da asıl kaynağından değil de Fransızca ve İngilizce çevirilerinden öğrenmişti. Ahmet Mithat'a göre özellikle Kuran-ı Kerim'i Fransızca tercümesinden öğrenmesi onun meseleleri yanlış ve eksik yorumlamasına neden olmuştu. Kendi toplumunun dinamiklerinden farklı bir noktada bulunması, intihar etmeseydi belki de bu kadar önemsenmeyecekti. Doğu toplumlarının genel kaidesi olan felaketleri dinsel öğeler üzerinden irdelemek ne yazık ki o dönemde de kendisini göstermiştir. Kafirane bir statüde anılan Beşir Fuat intiharının ardından bedenini kadavra olarak üniversiteye bağışlamak istemiştir lakin onun dinsiz olduğu öne sürülmüş ve insanları zehirler düşüncesiyle bu isteği kabul edilmemiştir. Beşir Fuad'ın intihar nedenlerine gelecek olursak öncelikle annesinin hastalığını söylemek gereklidir. Annesi şizofrendi, dönemin söylemiyle hezeyan-i tazallümi ruhsal hastalığı vardı. Natüralist bir bakış açısına sahip Fuad bu hastalığın kalıtsal olduğuna inanıyor ve bir gün kendisinin de bu şekilde cinnet geçireceğine inanıyordu. Annesinin 1886 mart ayında ölmesinden sonra artık hastalığın kendine geçtiğine inandığı ve annesinin sanrılarını yaşamamak için intihar fikri üzerinde daha ciddileştiği düşünülmektedir. Fakat üzerinde çalıştığı kitapların bitmesini beklemiştir ve nihayetinde yaklaşık bir yıl sonra intiharını gerçekleştirmiştir. Ayrıca kişisel hayatı son derece çalkantılıydı. Bir çok evlilik yapmış; ama bir türlü aradığı saadeti bulamamıştı. Beşir Fuat aslında bir çok kadınla farklı farklı ilişkiler yaşayan biri değildi bir gün çok değer verdiği bir arkadaşına cinnet geçireceği fikrini uzun uzun anlattıktan sonra arkadaşı ona bu fikirden uzaklaşman için hayatını biraz değiştirmen senin için iyi olabilir diye bir öneride bulunmuştu. Beşir Fuad da bunun üzerine bir çok kez genelevlere gitmeye başlamıştır. Genelevde çalışan bazı kadınları kötü yoldan kurtararak onlarla ilişki yaşamaya başlaması bir çok kötü alışkanlığa sahip olmasına neden oldu. Bu kötü alışkanlıkların başında; tehlikesini bilmesine rağmen bilhassa zengin gençlerin arasında süratle yayılan eroin zerk etme alışkanlığı başta geliyordu. Yakın zamanda Namık Kemal ismini koyduğu bir oğlunun ölümü ise Beşir Fuad'ın bir başka trajedisiydi. Beşir Fuad kendini bir yere ait hissedememiştir. Evliliği tercihen değildi ama saygılıydı ona karşı. Bir de Fransız metresi vardı ve bunların arasında sıkışıp kalmıştı. Ahmet Mithat'a yazdığı mektupta bu durumun onu daha da yalnızlaştırdığını görebiliyoruz. Ey hafıza! Kanıyor Ne varsa süzdüğün. Siyah zambak: Koridorlarında usulca açan o Cizvit mektebinin 'Gecede yazmayı mutad edindim' daha o zamandan. Sırdır çünkü yazı: Candan doğar ve ayan ettikten sonra sır olur. Beşir Fuad'ı kanlar içerisinde bulduklarında henüz ölmemişti. Doktora söylediği son sözler ise "Doktor beş dakikalık ömrüm kaldı ne uğraşıyorsun!" olacaktı. Dönemin Osmanlı toplumunda intihara bir hastalık olarak bakılır. Gerek toplum gerekse birey düzeyinde bir hastalık. Toplumsal hastalıkların en fecisi ve en amansızı. Bu yüzden İntihar kavramına oldukça yabancı olan halk bu haberden çok etkilenir. Fuad'ın ölümü hem işlediği bu büyük günah yüzünden hem de bunu uygulayışı bakımından tepki çeker ama o dönem için bir efsane haline gelir. Gazetelerde olayın detayları yayınlandıktan sonra İstanbul'da bir intihar salgını başlar adeta. Arka arkaya pek çok intihar vakası yaşanır. Beşir Fuad bu eylemi ile sadece zihinlerde bir kavram olan ve pek zikredilmeyen intiharı görünür ve mümkün kılmıştır halkın gözünde. Arka arkaya gelen intihar haberleri üzerine dönemin padişahı 2. Abdulhamid olarak intihar haberlerine yayın yasağı getirir ve bu yasak intihar vakaları durulana kadar yaklaşık 6 ay devam eder. Beşir Fuad'ın beni en çok etkileyen yönü, fikirselliği ile yaşamsallığı arasındaki sarsılmaz çelik gibi iradesidir. Doğru bildiği ve uğruna yaşamını idame ettirdiği düşüncelerini yaşamına son verirken bile göstermiştir. İlmi, hayatının odak noktasına koyuşu onu dönemin aydınlarından çok farklı kılıyordu. Şark toplumlarında geçmişten süregelen ve halen daha baki olan duygusallık ve romantizm seviciliği onda yoktur. İntihar etmek onun için zor bir şey değildi ve bence bunu planlayıp yapma düşüncesi hayatının en haz verici eylemi olmuştur onun için. Bu yüzden onu tevkif etmek bir yana tebrik ediyor ve onu en iyi anlatan sözü ile yazımı bitiriyorum. Bende sevindim sizler ile tanıştığıma. Biyografileri severim, bir kişiyi tanımak için en gerekli yazın şeklidir. Ama sanırım sizler kadar koleksiyoner değilim. Sizler de bir gün yazacaksızınız ve eminim çok güzel olacaktır. Korku konusuna gelirsek, bence yaşam korkuların belirsizliği üzerine kurulu ve bizler bu belirsizliği yönetebildiğimiz kadar yaşarız. Aslında bahsettiğiniz sayısız olayların ve ruh hallerinin bizde de olduğunu söyleyebiliriz sadece bizde zuhur etmiyorlar. Ben sadece intiharın da bunlardan olduğunu ve içimizde olduğuna inanıyorum. Bazılarında bu belirgin bir şekilde ortaya çıkar ve bunu yansıtma şekilleri farklı olur. Fuad bunu gayet makul bir şekilde karşılayıp yararlı bir metaya döndürmek istedi. O yüzden kolaycılık diyemem onun yaptığına ve saygı duyuyorum. Ben teşekkür ederim Serkan bey. Bende biyografi ile ilgileniyorum ama kendim hiç kaleme almadım henüz yazanları okuyorum. Biyografi koleksiyoncusu denilebiir. Serkan bey, farklı pencerelerden bakıyoruz bu konuya! İnsancık olarak şu evrende sayısız olayın ve ruh halinin şahidi ya da okuyucusuyuz. Binlerce korku ile geleceğe yürüyoruz. Korkuyu sentezleme şeklimiz, hayata yansıtma biçimiz önem kazanıyor bu durumda. Biyografi seven biri ile tanıştığıma sevindim. Teşekkür ederim Özge hanım. Halının altına süpürülmüş bir kişilik Fuad, çıkarmak istedim. Teşekkür ederim Çiğdem hanım. İlk biyografi denememdi. Bence intihar etme dürtüsü normaldir çünkü her insanın içinde intihar etme korkusu vardır ve bundan kaçmaya çalışır. Albert Camus'un uçurum örneğinde dediği gibi bizler uçurumlardan düşebileceğimiz için değil oradan atlama ihtimalimiz olduğu için korkarız. Beşir Fuad, zaten içimizde olan şeyden kaçmayıp onunla yüzleşti. Böyle bakınca bence kolaycılık diyemeyiz yaptığına. Biyografi okumayı severim lakin şimdiye kadar okuduğum hiçbirine benzemiyor! 35 yıla çok şey sığdırmış, çok mücadeleci bir ruh ve bedenin intiharını cesur addedemeyeceğim! Bence Fuad Bey en kolay yolu seçmiş belkide kendine ihanet etmiştir. Kendi tabiatınına aykırı bir son olduğu yazıyor yazınızda. Yaşamak zor zanaat! Zira herkes için kendine göre bir zorluk. Ben Fuad bey ile yazınız sayesinde tanıştım. teşekkürler! İçerik gerçekten başarılı. Keyifle okudum, kaleminize ve emeğinize sağlık.


Bir hamamın duvarına keskince atılan bakışlar ince ayrıntılarda yalnızca tarihin herhangi bir döneminde bir yaşam hatırasının gizlerini içerisinde barındırıyordu. Açlık, sefalet, korku, mutluluk ve aşk başka ne duygu yaşanmış olabilir ki. Yağmur damlalarının dokunduğu her kereste parçasından duyguların izleri dökülüyordu ıslak sokaklar üzerine. Yalnızca tek imge gelir insanın aklına bacası tüten hamamı görünce. Görevini yerine getirmenin haklı gururunu yaşayan tarihi hamam gövdesini sokağa oturtmuş ve yağmurun altında sigarasını tüttürüyor. İki arabanın asla yan yana geçemeyeceği ve geçmiş insanların ileri görüşsüzlüğü mü yoksa bencilliği mi denecek kadar dar yolların kesişiminde kurulu bir hamam. Ölüm gelene kadar devam eden ömrün içerisinde kimi zaman geçmişten beklenmedik bir vizyon. Nedeni bilinmez bilinçaltının değer atfettiği bir yaşanmışlık. Bir yağmur ıslanan içerisinde anlatılan betimlemeleri barındıran bir tarihi hamam dar sokaklar soğuk dükkanın önünde ayakta duran hafif sıkılmış bir çocuğun bakış açısına ait bir izlenim. Günü ayı yılı önemi bilinmez ancak ömrün geçmişe dair sonuna kadar taşıyacağı bir anı gibi durmakta. İçinde duygu barındırmayan belki biraz sıkılganlık bir anı. Çocukluğum dediğinde istemsizce aklında hayalinde bir yerlerde beliren ekranda oynayan görüntüsüz görüntüler. Geçmiş dediğinde bu görüntüler toplamı diye düşündü. İşte dünya tarihi tüm insanlığın kendisinde olduğu gibi sahip oldukları kimsenin göremediği görüntülerin toplamından ibaret değil mi? Oysa hep başka birileri anlatır. Birileri senin hatırında 2 sn olan görüntüleri anlatır anlatır kitaplar dolusu anlatır. Napolyon için Waterloo tarihi hamamı hatırlayan çocuk gibi anlık değil midir? Veya Fatih için İstanbul' un fethi. Ömür bir an gelir yolun sonunda ama bir kitapta kalan adın ana sığmaz taşar. Diyebilir miyiz o zaman ömür yaşamaktır yalnızca anlar senfonisi. Herkesin zihni nasıl çalışır dedi elleriyle titrek ama gürültülü ses sahibi kepenk yuvalarını tutarken. Benim armut bildiğim karşımdakine de armut mu gözükür. Yoksa benim etrafımda var olduğunu sandığım şeyler yalnızca beni kandırmak üzere mi kurgulanıyor. Annem babam evimden dışarı adımımı attığımda benim bilmediğim benden gizli bir hayat mı yaşıyorlar. Geri döndüğümde belki de her şey bana göre ayarlanıp, bambaşka kişiliğe bürünüp benim bu şekilde yaşamam için bir yalan uyduruyorlar. Eliyle dudaklarını dişlerine götürürken dudak derilerinin tamamını düşünceler arasında mideye indirmişti. Birden ezan sesi duyuldu yakınlardan. Güneşi daha uzun gölgelere mahkum eden vakit ikindi olmuş, caminin etrafına kurulu çarşının ritüeli gibi yaşlı esnaf koşarcasına ticaretlerini bırakmış merdivenlerden yukarı tırmanmaya başlamışlardı. Herhalde yaşlı esnafa ölüm daha yakın olduğundan namazı cemaatle kılmaları gerekirken, oğulları torunları kendilerinden daha genç olup namazını kılan her kimse iki vakit arasında namaz kılma hakkına sahipti. Belki esnafların arasında yaştan ötürü görülmeyen camii hiyerarşisi budur diye düşündü. Bu kalabalık içinden gelen ezan sesi düşüncelerine durgunluk getirip bir gerçeğin hatırına gelmesine ve tüm düşüncelerden vazgeçmesine sebep oluyordu. Her ne varsa bir gün yok olacaktı. Yok oluş kesinlik içeren mutlak bir gözlem ve şüphelerin sonlandığı bir kavramdı. Bu gerçeklik karşısında neyin ve hangi düşüncenin bir önemi vardı ki. Bu gösterir ki varlıktan ziyade yokluk ötesine önem atfedilmesi daha elzem olmaz mı? Bu ses gereksizliğin değersizliğin sonunda daha değerlinin itibarını gözler önüne seren bir çağrıydı. Mutlaklık buradaydı kurtuluş bu çağrının peşine takılanların olmalıydı. Bu çaba mutlak yok oluştan kurtuluş, tekrardan var olmak kavgasıydı. Yeni umutlar, gerçekleşeceği hayal edilen güzellikler, ekonomik kalkınma, özgürlükler. Özgürlükler mi? Bu insanların özgürlüklerle bir alakası yoktu. Her şey konuşuluyor yapılanlar yapılması gerekenler yapılmayanlar. Tüm konuşulanlar ekonomik refaha yönelik temenniler yada kesin bir çalışma sonucu çıkmış politik kararlar tadında. Özgürlükler mi ekonomik kalkınmada bunun ne alakası olabilirdi? Özgürlük bilinçlerde terör olarak karşılık buluyordu. Kim bilir kendilerince haklılık payları vardır. 'Herkes kendi yaşadığını bilir' dedi koca benli zanaatkar adam. Şapka konusunda yapılan şakalar, gülüşmeler konuşmayı takip ediyordu. Otuz sene kandırıldığını iddia eden ile otuz sene kandırıldıklarını anlamayanlar bir arada toplumun özetini sunuyordu. Dünyanın var olduğu andan beri tez ve antitez görünümlü bir şeylerin bir arada çatışması kaçınılmaz olmuştur. Bu düşüncelerle dalgın bir şekilde dururken, şeftali diye başlayıp sonu küfürle biten bir kargaşa çıkmıştı karşı dükkanın içerisinde. Halı satılan dükkanda çalışan kalfanın şeftaliye olan zaafını şaka malzemesi haline getiren esnaf topluluğu artık günün sonu yaklaştıkça kendine uğraş aramaktaydı. Yapılan işler yapılmış satılan şeyler satılmış alınanlar alınmıştı. Bir günün sonuydu artık bu. İkindi vaktinden akşam vaktine kadar geçecek olan gün dönemi sohbet, şakalaşma, esnaf ziyaretleri ve günün bilançosunu hazırlama şeklinde yapılacak işlemlerden ibaretti. Yeni bir gün ve yeni açılan dükkanın eski arnavut kaldırım sokaklarına ilk güneş ışıklarının vurması. Ne muazzam bir huzur. Sessizlik, tarihi caminin merdivenlerinden adım adım aşağıya inen güneş ışıkları dükkanın ve tarihin birleşik burna gelen kokusu. Çay ocağından söylenen günün ilk demli çöplü acı bir bardak çayı, yanında birkaç parça peynir ve simit. Arnavut kaldırımında dengesizce duran iskemlenin üzerine oturmak çayını taşların üzerine bırakmak ve simitten bir parça koparmak. Güneş artık biraz daha binaların üzerinde yükselmeye başlamıştı. İnsanın kalabalık içerisinde yalnız kalması ve limitler dahilinde sessizliğin içerisinde etrafı gözlemlemek. İşin olmasına karşın boş oturabilmek, kendi isteğinle bir şeyleri yapma özgürlüğüne sahip olmak ve karnını doyurabilecek günlük yemek. bunlar benim için yeterli diye düşündü. Aslında bu söylenenler tüm insanlığın ortak yeter noktası diye devam etti. Bu yeter noktasını geçen insanlar hem kendi huzurlarını hem de başkalarının yeter noktalarını gasp ettiklerinden başkalarının da huzurlarını yok ediyorlardı. Sonunda yokluğun beklediği varlık yolculuğunda fazla ağırlığa ne gerek vardı? Biriktirilecek hangi ağırlıktan bıkmaz ki insan? Ancak bir yandan da yaşanılan zamanın gerçekliğinde toplumun tümünün yeter noktasına ulaşabilmesi için toplumun gerekli yeter üretim noktasına ulaşması gerekiyordu. Bunun mümkün olması için de birilerinin bireysel yeter noktasını aşması ve birikim yapmasının zorunluluğu tarih denilen yazılı süreçte belirtilen bir gerçeklikti. Varlığının zorunlu sonucu olarak ikiliğe düştüğünü hissetti. Bir şeyler yaparken ya da yapmazken düşüncelere dalmayı seviyordu. Bu durum belki yaşadığı anın huzurundan belki kaygısından belki de telaşından kaynaklanıyordu. Ama düşüncelere daldığı zamanlar ki çoğunlukla tezi ortaya koyarken yanında antitezini de düşünmeyi yeğlerdi. Tez antitez bunlar fazlaca akademik kavramlardı. Kendisi yalnızca düşündüğünün karşı görüşünü de birlikte değerlendiriyordu. Ancak bu durum kendisini sürekli bir tarafsızlığa itiyordu. Ya da en doğru anlatımla her şeye haklılık payı veriyordu. Ne düşünüyorsa buna zıt olan ne varsa bu düşünce dahi anlamlı olabiliyordu. Bu da kendisine ileriye atılacak bir adımlık yol imkanı vermiyordu. 'Arıyorum sana çok güzel bir kadın bulacağım.' Dedi tebessüm ederek. 'Acele et habu hacının haberi olmasın.' Bastonunu yan dükkandaki abisini kastedercesine sallayarak devam etti 'Senin hacı bulamadı. Bakalım sen napacan.' duraksayarak bir süre daha bakmaya devam etti. Sonra bastonunu yere vura vura yandaki dükkana doğru gitti. Yusuf Dayı bu çarşının bir nevi maskotuydu. Yıllardır kar kış demeden evinden dükkana gider gelir. Evlenme hayaliyle yanıp tutuşan, varlığında var olanların en temiz duygularını barındıran bir meczuptu. Elinde bir poşetle tekerlekli sandalyesinde oturan bir adamla, sandalyeyi kullanan bir kadın dükkandan içeri girdiler. Adam epey bir yaşlanmış cildi buruşmuş ve hastalığından kaynaklı olsa gerek bitkin bir haldeydi. Kadında başını bağladığı eşarbının ucunu ağzına kapatarak boğuk bir sesle iç çamaşırı aradıklarını ve aradıkları çamaşırlarının özelliklerini anlattı. Adamın elinde adı görülmeyen bir kitap üzerinde kara kaplı bir defter vardı. Masanın üzerine doğru adam defteri uzatmaya çalıştı. Adama yardım etmek için eliyle deftere doğru uzandı. Cılız bir sesle yardım topladığını ameliyat olması gerektiğini defterin içerisinde raporların ve hastalığa ilişkin bilgiler yer aldığını anlattı. Müşteriye gösterilmek üzere açılan iç çamaşırları üzerinde duran defter yapraklarında rapor başlıklı yazılar ve başka türlü altlarında kallavi bir insana ait olduğu anlaşılan imzaların bulunduğu yazılar vardı. Defterin üzerinde bulunan bu yazılara bakıyor okuyor gibi yapıyordu ama hiçbir şey anlamıyordu. Defterde yazılanları okuduğu yoktu. O muhteşem çelişki anı gelmişti. Soğuk terler hafif hafif boşalmaya başlamıştı ensesinden. Ne diyebilirdiki? Bu anlarda gibi yapmaktır kurtarıcı olan her zaman. Hastalığını anlıyor gibi yapmak acı çektiğini anlıyor gibi yapmak ve okuduğunu anlıyor gibi yapmak. Belki de karşısındaki de bu gibi yapmak üzerinde psikolojik bir taarruz hamlesi ile kazanmayı hedefliyordur. Çamaşır hediye etmekte akla gelen yöntemdi ancak karşı tarafın tepkisini ölçmek gerekiyordu. Müşteri gibi gelen sonra olayı yardım talebine çeviren müşteriyi ilk kez tecrübe ediyordu. Bu durum karşısında ne yapması gerektiğini okuyor gibi yaparken değerlendiriyordu. Sonunda cami derneğine bu adamı yönlendirerek kendisinin de pek bir yardım yapamayacağını işyerinin sahibi olmadığından dem vurarak adamdan kurtulma yöntemini seçmişti. adam beklediği cevabı almışçasına çamaşırları unutarak kadının yardımıyla dükkanı terk etti. Gidenleri takip ederek bunların her dükkana uğradıklarını kimilerinin terslediklerini kimilerinin üç beş kuruş verdiklerini kimilerinin de cevapsız bir şekilde sanki hiç yokmuşlarcasına kayıtsız kaldıklarını gözlemledi. Muazzam bir cesaret değil miydi birilerinden bir şey istemek ? Ya da bir şeyler istemek zorunda kalmak. Reddedilmek gibi olumsuzluklar üzerine yağmasına rağmen merhameti başkalarında aramak. Acizlik içerisinde kalırken belki de hiçbir ümidin kalmamasına rağmen başkalarından ümit dilenmek. Kendine öğretilen yardıma muhtaca yardım edilmeliydi. Ama yardıma muhtaca yardım her zaman temenni de kalıyordu. Ayrıca yardıma muhtacı kim belirleyecek. Bunun bir göstergesi falan var mıydı? Yardıma muhtacın kim olduğunu yardım dileyenin yardıma muhtaç olup olmadığını veya gerçek ihtiyaç sahiplerini nasıl belirleyeceğiz? Bu imtihan dünyası olarak tasavvur edilen hayatta bu çelişki de kimin imtihanı bu durum? Kandırılmak mı kanmak mı? Belki bir gözyaşı silinecek belki de bir kahkaha atılacak enayiler diye başlayan güzellemelere eşlik ederken. Bu çelişkiler kayıtsızlığa hareketsizliğe sebep oluyor bireyin davranışlarında. Yavaş yavaş topluma sirayet ediyor. Çare bulunmayan dertler dermansız kalırken, sömürü isteğinde olanlarda hazinelerinde Karun misali yaşama müptela oluyorlar. İmtihan nerde başlıyor nerde bitiyor cevabına kocaman bir sessizlik eşlik ediyor ancak.


Sesli ve resimli çocuk hikayeleri uygulaması Kidly'de yayınlanan Leyla ve Robot'un yaratıcıları şair Berna Kahraman ve ses tasarımcısı Nihan Yeşil ile buluştuk. Hikaye, eğlenceli resimleri ve zengin ses tasarımıyla büyülerken, ebeveynleri ise sorgulamaya teşvik ediyor. İki çocuğum var, teknoloji onlar için en ilgi çekici konulardan. Leyla'yı kurgularken, onları teknolojiyi özgürce ve akıllıca kullanan bir arkadaşla tanıştırmak istedim. Leyla, hayatı doğduğu günden itibaren kurgulanan günümüz çocuklarından... Durmaksızın aktiviteden aktiviteye koşuyor; ödevinin, sporunun ve hatta oyununun bile saati, sırası belli. Ama bu tempodan hiç şikayet etmiyor Leyla, şikayet etmeye bile vakti yok. Robot ise Leyla'nın hayal dünyasının bir ürünü. Bütün bu koşturmacaya verdiği bir cevap gibi düşünebiliriz. Hikayede Robot, Leyla'nın farkında bile olmadıklarını dile getiriyor aslında. Ses, normalde pek farkında olmasak da hikayenin çok büyük bir parçası. Bir film izlerken örneğin, içinden müzikleri ve ses efektlerini çıkardığınızda çok şey değişiyor. Bu yüzden Leyla ve Robot'ta olabildiğince zengin bir ses dünyası kurduk. Gözlerinizi kapatsanız dahi sesler size tüm detayları veriyor. Böylelikle Leyla ve Robot okuyucuya, katman katman keşfetme olanağı sunuyor, keşfettikçe ise yeni hayal dünyalarının kapılarını aralıyor. Şehirli yetişkinler olarak kendi hayatımız koşturmaca içinde geçerken, çocuklarımızdan da aynı tempoyu bekliyoruz. Leyla ve Robot bu anlamda, ebeveynlerin bir durup düşünmelerini ve kendilerini eleştirmelerini hedefliyor. Leyla'nın hayatına bir robot bile ayak uyduramıyor. Çocukların sıkılmasına, serbestçe oynamasına fırsat bırakalım ki yaratıcılıkları tetiklensin, hayal dünyaları genişlesin. İlk dikkatimizi çeken Kidly'nin özgün bakış açısıydı aslında. Günümüz çocuklarıyla konuşmak istediğimiz konuları, eğlenceli ve kısa hikayelerle anlatıyorlar. Resimlendirme ve seslendirmeleri ise inanılmaz kaliteli! İçinde bilim, sanat, felsefe gibi konularda hikayelerin yanı sıra mindfulness, meditasyon pratikleri içeren hikayeler de var. Haliyle, bizde ayrı bir yeri olan Leyla ve Robot'un, günümüz değerlerini bu denli önemseyen bir platformda olması bizim için çok değerli oldu. Bizce Kidly, sadece içerik üreticileri olarak göz bebeğimiz Leyla ve Robot'u yayınladığımız bir platform değil. Aynı zamanda birer birey ve anne olarak çocuklar için gerçekten iyi içerik sağladığına inandığımız bir uygulama. Kidly'nin görünen yüzü eğlenceli ve ilham verici hikayeleriyken, arka planda ise çok ciddi bir kalite kontrolü var. Tüm hikayeler psikolojik danışman eşliğinde yayınlanıyor. Ayrıca Kidly, Finlandiya Eğitim Birliği'nden uluslararası bir pedagojik uygunluk sertifikasına da sahip. Kısacası, çocuklar en değerlilerimiz ve Kidly de onlar için hep en iyisini yapmaya çalışıyor. Hikayeleri okumak için uygulamayı indirmeniz yeterli. Keşfetmeye, Leyla ve Robot ile başlamanızı öneririz!


Eğer çalışkan bir öğrenciyseniz ve staja gitme zamanınız geldiyse, yazılı olmayan bir kural devreye girer, staj yeriniz kötü bir yere çıkacaktır. Benim de başıma gelen buydu. Önce kendimden bahsetmeliyim galiba. Ben bir Rzami'yim. Rzami, evren yapan demek. Evrenin sonunda ne vardır biliyor musunuz? Boşluk. Koca, büyükçe bir boşluk. Biz Rzamiler o boşlukta yaşarız. Evreni ve içindekileri 'yapar' ya da diğer kullandığımız tabirle 'oluşturur'uz. Staja gideceğim yeri merakla bekliyordum. Rzamiler olarak ışık oluşturmaktan yerçekimi oluşturmaya kadar her bir dersi öğrendikten sonra bir staja çıkarız. Staj, verilen görevleri tamamlamak ve bunları kaydetmekten oluşur. Bu süreçte görevlerden bazılarında kullanalım diye bize atomlardan verirler. Ne oluşturacaksak oluşturalım atomlar sayesinde yaparız bunu. Benim neyden var olduğumu soruyorsanız eğer boşluktan diyeceğim. Staj yerlerimiz sırayla açıklanmaya başladığında, staj yapmayı en çok istediğim Gliese 581 d gezegeninin, sınıfımdaki dersleri umursamaz tembele çıkması da başka bir yazısız kural olmalı. Ardından benim adım okundu. Dünya, denildi. Hangi gezegen olduğunu hatırlamaya çalışırken öğretmenimin yüzündeki acıyan ifadeyi gördüm. Yerini de öğrendikten sonra yola çıktım. 'Dünya' ismini defalarca tekrarlayarak hatırlamaya çalıştım. Hatırladım da. Orası, benden önce giden stajyerin kuralı ihlal ettiği yerdi. Kural 1: Yaptığın veya yapılmış canlının hayatına müdahale edemezsin. Ölüm ve diğer her şey kozmosun akışındadır. Müdahale etmek, dengeyi bozmaktır. 'Aşık olduğu bir dişi için yapmış bunu?' 'Aşk mı? O ne?' Hiçbirimiz cevabı bilmiyorduk. Dişinin ne olduğunuysa derslerimizden birinde öğrenmiştik. Oluşturduklarımıza, oluşturuluşlarını devam ettirebilsinler diye farklı cinslere ayırırız bazen. Bana söylenilen yere yaklaşıyordum gittikçe. Güneş Sistemi... Büyük bir yıldızın çevresinde sıralanmış gezegenler. Güneş ilerledikçe uzay içinde, onlar da çevresinde dönerek ileriye doğru gidiyorlar. 'Evrende durağanlık yoktur.' İlk öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Henüz ilk derslerimi görmeye başlamıştım. Başlangıç dersinde 'Evrende Var Olan Ve Yok Olan Durumlar' konusunu işliyorduk. Dünya'ya gelip tam önünde durdum. Staj yapmayı hayal ettiğim gezegenlere göre çirkindi. Mavi ve kahverengi gözüküyordu, renkli sayılmazdı. Dünya'dan görevli iki Rzami'yi bulmadan önce bir süre daha izledim. Ekosistemlerinin kaç tane olduğunu tahmin etmeye çalıştım. Gezegenin titreşimlerini fark etmeye çalıştım. Öğretmenlerimizin her biri, ders verdikleri oluşturmalarda görev yapıp emekliye ayrılmış Rzamilerdir. Her Rzaminin emekliye ayrılacağı bir olay olur. Emekliliğinizi ya bir kara delik bekçisi ya da öğretmen olarak yaşarsınız. Bu kadar izlemek yeter, diyerek gökyüzünün başladığı yerde kalan iki Rzaminin yanına gittim. İlki, yıllar önce Müdür'le birlikte çalışırken buraya sürülmüş. Söylentiye göre Müdür, ona yanlış yaptığı bir yapım işi için kızdığında Müdür'e, insanları yapacak kadar büyük bir saçmalık yapmadığını söylemiş. Müdür'ün verdiği cevap onu Dünya'ya sorumlu olarak yollamış. 'Eta Carinae' yıldız sistemini tasarlayacak kadar başarılı olan bir Rzami, bu gezegende sıkışıp kalmıştı. Kendisine Eta C. dememi istiyordu. İkincisi ise, henüz işinin başlarındayken Dünya'ya atanmış. O zaman, büyük bir umutla başarı getireceğine inanarak henüz yeni oluşturulmuş gezegene, tasarladığı 'Dinozor'ları bırakmış. Yaptığı Dinozor canlarının neredeyse her özelliğe sahip olanını tasarlamış. Uçan, et yiyen, uzun boynuyla ağaçlardan beslenen... Ancak yarattığı canlılar hiç beğenilmemiş. Özellikle kürklerini fazla iğrenç bulunmuş. Yok edilmelerine karar verilmiş. Onun yerine iş arkadaşının, şimdilerde Müdür olmuş Rzami'nin, insan tasarımı kabul edilmiş. Ona nasıl hitap etmemi sorduğunda bana 'Siktir git!' diyerek cevap verdiği için ben ondan bahsederken 'Sponch' diyeceğim. Çünkü sürekli Hidrojen, azot, oksijen, karbon, fosfor ve sülfür karışımı içip duruyordu. Sponch, Wasp 12 b gibi bir gezegenin fikir sahibi, bu başarısızlığı kendine yedirememiş. Başkası sonlarını getirmesin diye kendi elleriyle yok edip Dünya'nın altına hapsetmiş. Yok ederken o kadar şiddetliydi ki gezegen, göktaşıyla çarpılmışa dönmüş. Sponch konuşmayı pek sevmiyordu. Onun tersine Eta C. yardımsever gözüküyordu. Biri oluşturduğumuz Kahverengi Cüce gezegenler gibiydi. Başlarda yıldız olmaya yaklaşmış ama yeterince kütlesi olmadığı için başaramayıp öylece kalmıştı. Kahverengi Cüce'nin kütlesi yetersiz çıkmışken Sponch'un ise dirayeti yetersiz çıkmıştı. Bir başarısızlık yüzünden pes etmemeliydi bir Rzami. Diğeri ise, oluşturduğumuz serseri gezegenlere benziyordu. Yıldızının etrafında dönerken yörüngesinden fırlatılarak evrenin karanlığında bir başına ilerlemeye terk edilmiş serseri gezegen gibiydi. Büyük başarıları varken Müdür'ün kibri yüzünden buradaydı. Eta C. , geldiğimde okumakla meşguldü. Ona ne okuduğunu sordum. 'Bir hikaye.' dedi. 'Hikaye mi? O ne?' diye sordum. 'İnsanların oluşturduğu bir şey. Burada yaptığım tek şey bunları okumak.' 'İnsanların oluşturma gücü mü var?' diye şaşkınlıkla sordum. 'Evet. Ama yalnızca kelimelerle.' Ve bana uzattığı hikayeyi okumaya başladım. Şehrin sakinleri bilmezler o duvarın tarihini, bir tek ben bilirim, şehrin kıyısındaki nehir olan ben. Çünkü onu yapan ustalar benim dibimden aldılar toprağını. İnsanlardan önce bu şehirde 'Martig' denilen bir ırk yaşardı. En uzunları üç metre, en kısa boyluları iki metre olan bu ırkın; bedenleri yılan gövdesine, ayakları ise karınca ayaklarına benzerdi. El olarak göğüslerinin ortasından çıkan, ikisi ince ikisi kalın ve kalınlarla incelerin yan yana durduğu sarmaşıklar vardı. Erkeklerinin alnının ortasında, keçi boynuzuna benzeyen bir boynuz uzanırdı. Dişilerin alnında ise bir delik olurdu. Sonbahar döneminde erkek martigler dişi martiglerin alnındaki boşluğa boynuzlarını yerleştirir, bir parçasını dişideki boşluk kırarak içine alır, iki mat geçtikten sonra bu parçayı dişiler gelip benim içime bırakırlardı. Ben de tam üç mat boyunca onları serin sularımda saklardım. Üç mat dolmak üzereyken üstüm buz tutardı. Ve oluşmaya başlayan yavru martigler bu buzu kırarak dışarı çıkarlardı. Her bir çiftin ömürleri boyunca yalnızca tek bir çocuğu olurdu. Bu da onların hızlı çoğalmasının önünde büyük bir engeldi. Burayı keşfeden ilk insan kabilesi, ilk önce martiglerle dost olmaya çalıştı. Sonuçta dünyada onlardan güçlü çok fazla ırk vardı ve martigler korkutucu görünse de insanlara iyi davranmışlardı. Evlerini onların yanına kurdular. Topraklarının çok verimli olduğunu söyleyip birazını da kendi ırkları için kullanmak istediler. Martigler paylaşmayı kabul etti. Aradan geçen üç senenin ardından burada yaşayan insan kabilesi fark etti ki martigler onlar kadar hızlı çoğalamıyordu. Ama insanlardan daha uzun ömürlüydüler. Bu da onlarla birlikte yaşayan insan kabilesine bir fikir verdi. İçlerinden birini gizlice, onların buraya sürülmesine sebep olan kabileye yolladılar. Daha geniş bir arazi bulduklarını söylediler ve eğer bütün toprakları eşit şekilde bölüşme şartıyla, martigleri yok etmek için yardıma çağırdılar. Bir hafta sonra martig bebeklerin üzerimdeki buz tabakasını kıracağı zaman başlıyordu. Martigler bu dönemde bütün işlerini bırakır nehre gelip yavrularının çıkışını izlemeye başlarlardı. Hangi çıkan bebek martig kendilerinin bilmezlerdi, bütün bebek martigler onların yavrusuymuş gibi bakar, besler ve büyütürlerdi. Dışarıdan gelecek olan kabile şehrin çevresindeki tepelere gelip gördükleri martiglere mızraklarını ve oklarını atacaklar, bir yandan da şehirdeki insan kabilesi onlara saldıracak ve üzerimi özel bir sıvıyla ateşe vereceklerdi. Böylece bebek yavrular ısınan suyum yüzünden yanarak ölecek ve martiglerin soyu tükenecekti. İnsanlar, planlarını başarıyla uyguladılar. İki günün ardından tek bir martig bile sağ kalmamıştı. Topladıkları cesetleri gömmek yerine bana atmayı tercih ettiler. Dibimdeki toprağıma yığılan martigler suyumu yükselttiler. Bedenlerini olabildiğince hızlı çözdüm. Hepsini kendi toprağıma ve suyuma kattım. Ne kadar uğraşırsam uğraşayım yalnızca tek bir yavruyu kurtarabildim. Yumurtamsı kabuğundan çıkması geç sürdüğü için, normalde ölecek bir bebek martig, yaşayabilmişti. Onu sularımın şehrin dışına çıktığı bir yere akıttım. Şehrin dışındaki ormana çıkmasını sağladım. Martigleri öldürmek için çağırdıkları kendilerinden fazla insana sahip kabilenin, toprakların tek sahibi olabilmek için bir sene sonra onları da yok ettiğini söylememe gerek yok. O insanların da cesetlerini içime attılar. Ama kabul etmedim. Hepsini kıyıya vurdum. O hainleri içime katmak, suyumda ve toprağımda parçalarını yaşatmak istemiyordum. Üçüncü defa kıyıya atışımdan sonra cesetleri toplayıp tepelerden birinde yaktılar. On gün boyunca duman altında kalmalarına rağmen, toprağı mezarlık yapmadıkları için seviniyorlardı. Sonuçta onu sürecek, yiyecek yapmak için kullanacaklardı. Kendi ölülerini israf olmasın diye yiyen bir kabileden bu beklenirdi zaten. İnsanların hesaplayamadığı şey, benim alacağım intikamdı. Yağan her yağmurda taşıyor; tarlalarına, ekinlerine, evlerine zarar veriyordum. Senelerce beni ıslah etmek için uğraştılar ama nafile. Kabile, onun dediklerini yaptı. Kendi toprağımdan olan bu duvarı aşamıyordum. Aradan iki nesil geçti. Bu sırada kabile genişlemiş, şehrin dışındaki ormana sınırları yaklaşacak şekilde yayılmıştı. Ormana giden insanlar ölüyordu. Yaşayacak kadar şanslı olan tek kişi bir çocuk olmuştu. Ninesinin ona anlattığı masaldaki yaratığın ava çıkan baba ve amcasını yediğini söylüyordu. Kimse ona inanmadı. Önce hayal gücü büyük bir çocuğun korkudan uydurduğu bir hikaye dediler. Sonra çocuğun delirdiğini düşündüler. Ormana gidenler onlar için yalnızca kaybolmuş kişilerdi. Geniş, sık ağaçlı bu ormanda çıkışı bulamıyorlardı. Kaybolmaların ardından şehrin yöneticisi ormana giriş yasağı koydu. Duvar ise, hala bembeyaz boyasıyla orada duruyordu. Benim dibimde olduğu için pek dikkatlerini çekmiyordu duvar. Ne için örüldüğünü zaten unutmuşlardı. Yıllar geçse de eskimeyen boyası onlara ilginç gelmiyordu. Biri boyalıyordu işte. Bir gün, yaşlı bir adam sandalyesini alarak duvara geldi. Eşi öleli yalnızdı. Nehre, bana gelip biraz üzüntüsünden kurtulmak istiyor olmalıydı. Duvarın önüne oturup başını yaslamasıyla birlikte kafası çatladı. Duvar, yukarıdan aşağıya doğru bir çatlak oluşturarak gelmişti ve adamın kafasına geldiği anda başını tepeden çatlatıp ortadan ikiye ayırmıştı. Gürültü, çevredekilerin dikkatini çekti. Ne olduğunu anlamak için duvara yaklaştılar. Biri daha kafasını yaklaştırdı duvara incelemek için. Duvar yeniden yukarıdan aşağıya çatladı, kendisine yaslanan kafayı çatlattı ve eski sağlam haline döndü. Üzerinde gezinen elleri de aynı şekilde çatlatıyordu. Ortadan ikiye ayrılmış eliyle çığlık atanlar, acıdan ne yapacaklarını bilemeyip benim içime atladılar. Şehrin yöneticisi, olanları duyduktan hemen sonra duvarın önüne geldi. Gözleriyle görsün diye bir koçu getirip kafasını duvara yasladılar ama hayvana bir zarar gelmedi. Şaşırdılar. Bu duvar sadece insanların mı kafasını çatlatıyordu? Yönetici, şehirdeki hapishaneden idamlık bir mahkumu getirtti. Kafasını tutup duvara yasladılar. Duvar, yukarıdan aşağıya kafatasına doğru çatlamaya başladı. Beyaz boyanın üzerinde çatladıkça oluşan karanlık, mahkumun kafasına kadar ilerledi. 'Çat'. Mahkumun kafası çatlamıştı. Yönetici, gülmeye başladı. İşte şimdi yöneticiliğine insanların karşı çıkmasını önleyecek gücü bulmuştu. Kahkaha atarak, yanındaki hapishane yöneticisine sordu. 'Kaç tane idamlık mahkum var? Hepsini getir.' Akşama kadar hapisteki bütün idamla yargılanan mahkumların kafatasını çatlatmıştı bile. Duvarın çevresine iki görevli bıraktı. Kimse yaklaşmayacaktı. Yarın sabah duvarın çevresine bezler gerdirtecek, çatlattığı her bir kafadan akan kanlar bu bezlere sıçrayacak ve kanlı bezlerin parçalarını her bir evin kapısına astırtacaktı. İbret olsun diye. Şehirdeki herkese gücünü bir kez daha göstermiş olacaktı, hep hatırlayacakları bir şekilde. Akşam eve gittiğinde ise eşi ona bakıp oğlunu sordu. Onun yanında değil miydi? Telaşlanmamasını söyleyip yardımcılarından birine oğlunu, hangi oyuna dalmışsa oradan alıp eve getirmesi emrini verdi. Yardımcısı bir saatin ardından geldi. Oğlundan hiçbir iz yoktu. Arkadaşlarından birine ormana gideceğini söylemiş, ama kimse onu ormana giderken de görmemişti. Arama ekipleri kurdurdu şehrin yöneticisi. İki gün boyunca ormanda aradılar oğlunu. Üçüncü gün iki kişi daha kayboldu. Dördüncü gün üç metrelik bir canavar gördüklerini söyleyenler oldu. Yedinci gün on dokuzuna basalı birkaç gün olmuş oğlunun parçalanmış cesedini buldu yüzbaşı. Onuncu gün ayı kapanları kurdular. Oğluna saldıran bir ayı olmalıydı. On birinci gün bütün şehir korkunç bir böğürtü duydu. Ayı değil, bir canavar bulmuşlardı. Daha önce ormanda canavar gördüğünü söyleyen çocuğa gösterdiler yakaladıklarını. Çocuk o kadar korktu ki dili tutuldu. Güçlükle kafasını, bir aşağı bir yukarı oynatarak 'Evet.' diyebildi. Bu canavar, benim asırlar önce sakladığım ve ormana kaçmasına yardım ettiğim bebek Martig'di. Oğlunu ararken duvarı unutan yönetici, henüz ölmemiş olan canavarı duvara öldürtecekti. Her yerinden halatlarla bağlanmış, yarı baygın canavar için; tekerlekli, düz ve üç metrelik bir tahta yaptılar. Canavarı güçlükle bu tahtaya yatırdılar. Yaralı bacağının acısından kendinden geçmiş, baygın canavar karşı koyamıyordu onlara. Canavarın kafası duvara değecek şekilde tekerlekli tahtayı ilerlettiler. Canavarın kafasını duvara yasladılar. Duvar, bu kez yukarıdan aşağıya doğru çatlayarak kafatasına inmedi. Canavarın yaslanmış kafasının çevresinden başlayarak duvarın her ucuna çatlaklar oluşmaya başladı. Ve duvardan dışarıya martigler dışarı çıkmaya başladı. Bu seferkiler üç metrelik değillerdi. Çok kısa boyluydular. İnsanlar, korkuyla duvarın çevresinden koşarak kaçmaya başladılar. Yönetici ise şaşkınlıkla izlemeye devam ediyordu. Çıkan her bir cüce martig, çevresine topladığı karıncalarla, yılanlarla, keçilerle birleşiyor ve gittikçe devleşiyorlardı. Yılan gövdelerine, karınca ayaklarına ve boynuzlu alınlarına kavuşuyorlardı. Şehrin yöneticisinin hatası, yakaladığı martigin kafasını duvara yaslayarak öldürtmeye çalışması değildi. Onun hatası bu şehre ilk geldiğinde, şehirdeki yılanların ve karıncaların çokluğundan şikayet edip onları zehirle yok etmeye başlamasıydı. Zehirlenen karıncalar ve yılanlar duvara gelerek bedenlerini duvardaki toprağıma sürmüşlerdi. Duvarın içindeki ve dibindeki toprak onların bedenini kabul etmişti. Duvar bir daha eski halindeki duvar olmadı. Devleşen her bir Martig, şehirdeki insanlara saldırmaya başlıyordu. İlk ölen şehrin yöneticisi oldu. Kafası kopmuştu. Akşama kadar şehirde yaşayanlardan kadınlar ve çocuklar hariç kimse sağ kalmamıştı. Onlar da şehirden kaçarak yaşayacak başka yerlere gittiler. Martigler yeniden küçüldü. Halatlarla bağlı olan martigi serbest bıraktılar. Yaralı bacağıyla ormana gitti yeniden. Kalan küçük martigler yeniden duvar oldular. Oradan insanlar geçerse yeniden dağılıyor, martig olarak saldırıyorlardı. İlk defa bizim dışımızda üstelik oluşturduğumuz bir canlıda yapma gücü olduğunu öğreniyordum. İnsanların ilk defa iyi bir özelliğini öğrendim. 'Staj yerin burası, şimdi ne yapmak istersin?' diye sordu Eta C.. Staj görevlerime baktım. Göreve gittiğimiz gezegendeki canlıların hayatlarını yaşamam gereken görevler vardı. 'Öncelikle üç insan hayatı yaşamalıyım.' dedim. 'O kolay.' Beni Dünya'ya insan hayatı yaşamaya yollayacak olan makineye getirdi. Rzamilerin ilk yapıtlarından biriydi bu makine, toprak ve su yığınına dönüştürürdü. Bana bilmem gerekenleri anlattı. 'Orada, bir Rzami olduğunu asla hatırlamayacaksın. Yaşayacağın insan hayatının süresi, nasıl bir hayat yaşayacağın ise bilinmez.' Makinenin içine girdim. Makineyi şans dileyerek kapattı. Bu, Rzamiler arasında eski bir espiridir. Evreni oluştururken şansı içine yanlışlıkla düşürdük. Makinenin kapağı kapandıktan önce toprağı ve suyu hissettim.


Yıllarca baskılar, hapishaneler ve ölüm. O doğru bildiğini söylemekten hiç çekinmedi. Uğradığı saldırılara, kahırlara karşı inandığı yolda direndi, ulusunun bağımsızlık ve esenliğini, emekçi halkının özgürlük ve mutluluğunu savunmaktan geri durmadı. "Namuslu olmak, ne zor şeymiş meğer! Bir gün Almanların pabucunu yalayan, ertesi gün İngilizlere takla atan, daha ertesi gün de Amerika'ya kavuk sallayan soysuzlar gibi olmak istemedik. Yalnız ve yalnız bir tek milletin önünde secdeye vardık. O da kendi cefakeş milletimizdir. Duymuyorsun şırıltısını yanı başında akan derenin. Artık o kitap bir şey söylemez sana, Sen kalkamadın bir türlü yattığın yerden. Bir varmış bir yokmuş sanki dünya, Ne güzel bir yazı. Ellerinize sağlık.