Bitmeyen kabus, herkesin korkulu rüyası YDS yani Yabancı Dil Sınavı hakkında konuşmak istiyorum bugün. Bu yazıda YDS taktikleri başta olmak üzere, bu sınavla ilgili genel yorumlarımı ve tavsiyelerimi bulacaksınız. Ancak bu yazı, benzer tarzda olduğu için YÖKDİL veya E-YDS sınavlarına girecekler için de iyi bir yol gösterici olacaktır elbette. Bildiğiniz gibi ÖSYM tarafından daha önceleri KPDS ve ÜDS olarak ayrı ayrı yapılan bu İngilizce sınavları daha sonradan YDS adı altında tek bir İngilizce sınavı olarak birleştirildi. YDS sınavı kimisi için dil tazminatı demek, kimisi içinse akademik kariyer nedeniyle yerine getirilmesi gereken ön şartlardan biri. Örneğin yüksek lisans veya doktora yapmak isteyenlerin vermesi gereken sınavlardan bir tanesi bu. Ya da bir iş görüşmesi öncesi CV'nizde İngilizce bilginizi kanıtlamak istiyor da olabilirsiniz. İnsanların YDS yüksek puan almak istemesinin sebepleri çok çeşitli olabiliyor. Neyse, bizim asıl konumuz bu değil zaten. Yakın çevremde, yoğun diyebileceğim bir çaba sarf etmesine rağmen bu sınavdan istediği puanı alamayan/düşük puan alan birçok insan görüyorum. Bu sınavdan belki seksenin/doksanın üzerinde not alıp da, arka arkaya teklemeden doğru dürüst üç İngilizce cümle kuramayan insanlar görmemizin başlıca nedenlerinden biri de bu aslında. Sanal alem; YDS İpuçları, YDS taktikleri, YDS yüksek puan nasıl alınır vb. başlıklı onlarca hatta yüzlerce yazıyla dolu. Ben de başlığı bu şekilde koydum ama siz ona aldanmayın sakın. Zira bu yazı, kesinlikle bildiğiniz türden sıradan bir yazı olmayacak. Açıkça söylemek gerekirse, benim klişeleşmiş reçetelerim yok. Yani işte "Bir soruda şunu görürseniz mutlaka bunu işaretleyin" demeyeceğim ben bu kez. Zaten zaman içerisinde giderek geliştirilen YDS sınav soruları, artık bu tür hazır reçetelerin hiçbir hükmünün kalmadığını hepimize gösterdi. Dolayısıyla benim önerilerim biraz daha farklı ve ayakları gerçekten yere sağlam basan cinsten olacak. Söylediğim adımlara dikkat ettiğiniz takdirde, hazırlığınızı belli bir zamana yayarak, gerçekten emek harcayarak ve son olarak savruk değil sistematik çalışarak, bu sınavdan benim gibi yüksek bir not almamanız için hiçbir neden yok. Ben, uzun yıllarımı İngilizce kurslarında İngilizce öğrenmek için harcadığımı daha önce yazmıştım zaten. Bu da şu demek oluyor ki, bu sınav için çok ciddi bir altyapı şart! Kendi kişisel İngilizce kurs deneyimim toplamda altı yıldan daha fazla. Bu sınavı geçmek için, sizin de yıllarca İngilizce kurslarına gitmeniz gerekmiyor elbette. Bunu söylemiyorum. Ancak unutmamanız gereken çok önemli bir şey var. Ciddi bir altyapıdan kastım şu: Sıfırdan başlayarak 5-6 aylık, hatta örnek veriyorum bir yıllık bir genel İngilizce kurs deneyimi, Beginner, Elementary, Pre-İntermadiate gibi seviyeler, bu sınava hazırlanmaya başlamak için kesinlikle ama kesinlikle yeterli bir İngilizce seviyesi değil! Eğer İngilizceniz zayıfsa, bence en az 1 1,5 yıl genel İngilizce kursu almanız gerekiyor. Önce üzerine basa basa bunu söylemem şart. Peki, bunu neden söylüyorum? Kimsenin moralini bozmak, hevesini kırmak için değil elbette... Hemen anlatayım. Yet kelimesi bize sürekli olarak Present Perfect Tense'in time expressionlarından yani zaman ifadelerinden biri olarak öğretildi. Anlamı da "henüz" demek. Doğru mu? Doğru. Güzel, öyleyse örnek cümlemizi alalım hemen: "I haven't finished my homework yet." Henüz ödevimi bitirmedim deniliyor. Bu tamam. Burada da şu örneği verelim hemen öyleyse: "I've lived in İstanbul since I was born." Yani, doğduğumdan beri İstanbul'da yaşıyorum. Gördüğünüz gibi, en az Intermediate seviyesine gelmiş herkes bunları zaten bilir. Buraya kadar hiçbir problem yok ve her şey yolunda gitti. Fakat sorun şu ki, bu örnek verdiğimiz yet ve since kelimeleri İngilizcede aslında farklı görevlerde de kullanılan iki kelime. İşin kötüsü, tek örnek yalnızca bu ikisi de değil. Böyle bir sürü kelime var. İşte örneğimiz: He is overweight and bald, yet somehow he's attractive. Yani diyor ki; O kilolu ve keldir, fakat her nasılsa/bir şekilde çekici. Şimdi de since için basit bir örnek vereyim: Since stress is an indispensible part of modern life, everyone experiences it in some way. Türkçesi; Stres, modern yaşamın vazgeçilmez bir parçası olduğu için, herkes bir şekilde onu tecrübe eder. Yani sonuç olarak Yet'in fakat, Since'in ise çünkü anlamı da var. Yani since kelimesi de bir bağlaç aslında. Ve söz gelimi İngilizce öğrenen herhangi bir kişi, gittiği kurs/aldığı İngilizce özel ders dışında kendi çabasıyla çok fazla bir efor sarf edip öğrendiklerinden çok daha fazlasını merak etmemişse, ne yazık ki bunları bilmez. Çünkü Advanced öncesi bunlar öğrenciye pek gösterilmez/öğretilmez. Aşağıda, İstanbul İngilizce kurs için Boğaziçi Üniversitesinin İngilizce kursuna gittiğim yıllardan kalan dört adet İngilizce okuma parçası paylaşıyorum. Bunlardan ilk iki İngilizce okuma parçası Advanced 2, diğeri ikisi ise Intermadiate 1 kurlarında dağıtılmıştı. Boğaziçi Üniversitesi İngilizce Kurs seviyeleri toplamda 11 taneydi: İlk 4 kur başlangıç, sonraki 4 seviye orta ve son 3 kur ileri düzey İngilizce. İntermediate sınıfında verilen textler görüldüğü gibi çok daha kolay, daha anlaşılır. Bir inceleyin hemen. Gelin şimdi biz de basit bir şekilde burada kendimizi sınayalım isterseniz. Alttaki kalıplara, tek tek üzerlerinde çok fazla düşünmeden hızlıca bir göz atın lütfen. - As a consequence - On behalf of - Hence - Afterwards - To illustrate - İndeed - Likewise - Only if - As if - İf only - Except for - Regardless of - Fearing that - Whatsoever - Apart from - Otherwise - In brief - For the sake of - On the other hand - In other words Bunlardan kaç tanesini daha önce gördünüz ve anlamını, kullanım kurallarını gerçekten çok iyi biliyorsunuz? Eğer cevabınız 10'dan az ise bu sınava çalışmaya başlamak için er-ken! Üstelik ben, kolaylık olması açısından burada sadece yirmi basit örnek sıraladım. Bunlardan belki onlarca var ve hepsi de YDS / Yökdil / E-YDS sınavlarında bir şekilde bir yerde karşınıza çıkıyor/çıkacak. Bazen YDS paragraf soruları içinde, bazen Close Testte, ama özetle neredeyse her soruda! Önceki soru cümlelerinin neredeyse birebir aynısı gibi görünmesine rağmen, ikinci yazdıklarım bütünüyle farklı cümleler. Hem "She doesn't care where you are", hem de "I really dont know what he is doing now", olumsuz birer cümle ve anlamca bütünüyle farklı. Zaten o nedenle, bu cümlelerin sonunda soru işareti de yok. "Herkesin paşa gönlü bilir, insanlar bir an önce girmek istiyor, acelesi varsa başka ne yapsınlar" diyebilirsiniz burada pekala. Yanlış anlaşılmasın, buna bir itirazım yok elbette. Çünkü özellikle de zaman sıkıntısı olup bu sınavın bir an önce verilmesinin gerektiği durumlar sıkça görülüyor. Halbuki bu iki senenin en azından bir senesini sadece genel İngilizcesini geliştirmeye harcasa, diğer bir seneyi de tamamen sınava yönelik hazırlıkla geçirse, aslında istedikleri puanı çok daha rahat alabilecek insanlar bunlar. "İngilizce Kurs Tavsiyesi" başlıklı yazımda önerdiğim Boğaziçi Üniversitesi Genel İngilizce kurslarında her bir kur toplam 10 hafta sürüyor mesela. Bir kur kabaca 3 ay demek. Bu da demek oluyor ki, örneğin bir senede 4 kur birden ilerleyebilirsiniz. Dolayısıyla, örneğin seviyeniz Intermediate ise Advanced olmadan bu sınava çalışmaya başlamayın. Kısacası, önce genel İngilizce seviyemizi en üste taşımak zorundayız! İnanın başka çaremiz yok. YDS hazırlık için birinci kural bu. Yavaş ama sağlam adımlarla ilerleyeceğiz. Temeli sağlam çıkmazsanız, o bina ayakta durmaz, anında yıkılır. İngilizce kur seviyeleri farklı olabiliyor. Üstteki tabloya bakarak, daha da somutlaştırayım hemen bu durumu. Örneğin bu tabloya göre, seviyesi Upper Intermadiate olan biri için birkaç aylık süre en azından Advanced Basice ulaşmak için yeterli olur. "It's the carbon content of what goes into your plastic bags, not the plastic bags themselves, that we should be worrying about" says Chris Gordall, the author of How To Live a Low Carbon Life, And Ten Technologies To Save The Planet. On December 26, Kwanzaa is celebrated. It is a holiday to commemorate African heritage. Kwanzaa lasts a week during which participants gather with family and friends to exchange gifts and to light a series of black, red and green candles, which symbolize the seven basic values of African American family life that are unity, self determination, collective work and responsibility, cooperative economics, purpose, creativity and faith. Bu iki örnek, YDS paragraflarında sıkça göreceğiniz türden tipik bir yazım biçimidir. Seviye olarak Advanced değilseniz, it is the carbon content of'tan sonra gelen ve tanımlama yapan yancümleyi görmeniz ve ondan sonraki bölümü bütünüyle anlamanız gerçekten zordur. İşte advanced seviyesine gelmiş bir öğrenci, iyi bir gramer altyapısına ve gelişkin bir sözcük dağarcığına sahip olur. En azından çoğu gramer kuralına ve kelime bilgisine hakim olduğu varsayılır. Böyle bir paragraf veya metin ile karşılaştığında çok afallamaz. Belki kelimesi kelimesi okuduğunu anlamaz ama en azından anlatılmak istenen ana düşünceyi kavrar. Söylemeye çalıştığım şey tamamen bu. Bundan sonra, onun sınav için yapması gereken şey, daha çok bilimsel kelime ve kavram, özellikle de phrasal verb öğrenmek olacaktır. Ve elbette bol bol alıştırma çözüp sürekli okumalar yapmak. Zira Phrasal Verbleri de ancak belli bir seviyeden sonra öğrenip kullanmaya başlarsınız. YDS akademik bir sınav olduğu için, örneğin Present Continuous, Past Continous gibi, genel İngilizce kurslarında belki haftalarca öğretilen tenseler çok fazla önem taşımaz. Bunları çok iyi bilmenin de, en azından YDS sınavı geçmek için pek bir anlamı yoktur. Bu tür geçmişte veya şimdi devam eden eylemleri ifade eden continuous tenseler birkaç istisna hariç, bu tür akademik sınavlarda doğru cevap olarak da karşımıza çıkmaz. Dikkat edin, asla doğru cevap olamaz demiyorum! Klasik bir iki örnek verelim hemen: When you arrived home, I was sleeping. Dün eve geldiğinde, ben uyuyordum. Bir başka örnek: I am studying English at the moment. Şu an İngilizce çalışıyorum. There............. various indications that the current financial crisis.......... a damaging effect on technology companies. - A) are/is having - B) were/will have - C) had been/has had - D) have been/would have had - E) would have been/had had Although she............. properly yet, the recipient of the world's first face transplant............... well, according to the first scientific report of the operation. - A) hadn't smiled/would have done - B) didn't smile/will do - C) doesn't smile/may have done - D) couldn't have smiled/does - E) can't smile/is doing The discovery that the Universe............ at an accelarating rate.................. two rival teams of scientists a Nobel Prize in Physics. - A) is expanding/has earned - B) will be expanding/had earned - C) was expanding/must have earned - D) could expand/should have earned - E) ought to expand/may have earned Akademik bir sınav, örneklerde görmüş olduğunuz gibi olanla, yeni keşfedilenle, çürütülen bir savla, elde edilen yeni bir bulguyla, yapılan bir operasyonla, iddia edilen yeni bir bilimsel savla, sürmekte olan bir arkeolojik kazı ile ilgili herkesçe kabul edilebilecek objektif bilgiler/yorumların olduğu metinler veya cümleler sunar. "Araştırmacılar şunu keşfetti, yeni yapılan kazılar daha önce bilinmeyen bir gerçeği ortaya çıkardı, falanca kelimenin kökeninin aslında şu dilden türediği iddia edildi" gibi daha teknik bir dil ister. Örneğin öğrenciyken, her yaz Antalya'da bir otelde veya Kapalıçarşı'daki akrabanızın dükkanında çalışmış, turistlerle deyim yerindeyse çatır çatır İngilizce konuşup, tamamen kulaktan dolma bir şekilde İngilizce öğrenmiş olabilirsiniz. Bu size ister istemez çok iyi bir İngilizceye sahip olduğunuzu ve hatta İngilizce bildiğinizi bile düşündürebilir. Size gerçekten kötü bir haberim var! Zira bu tür bir İngilizce, en azından bu sınavda neredeyse hiç işinize yaramayacak. Ve çok iyi İngilizce konuşan siz, belki de o halinizle gireceğiniz YDS sınavında 30-35 puanın üzerine bile çıkamayacaksınız. Yukarıda adı geçen sınavlarda yer alan makaleler, konular işte bu nedenle genelde şu gibi konuları kapsar: "Stresle Başa Çıkmanın Yolları", "Dillerin Kökeni", "1929 Dünya Ekonomik Buhranının Sebepleri", "Corona Virüsü", Pandeminin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkileri, Dünyanın Geleceği, Mars'ta Yerleşim Planları vs. Bu nedenle bu gibi makalelerde resmi bir üslüp kullanılır ve tıpkı gazete dilinde olduğu gibi daha ziyade Present Perfect Tense, Simple Present Tense gibi zamanların kullanıldığına şahit oluruz. German Chancellor Merkel is under pressure from power companies, which............ to invest in new power generation projects unless they............. exempt from tough emission requirements. - A) refused/have been - B) refuse/are - C) have refused/had been - D) had refused/will be - E) were refusing/are to be North Korea still............. a vast police state that............. a network of concentration camps spanning the country. - A) was maintaining/has included - B) had maintained/would include - C) is maintaining/had included - D) maintains/includes - E) maintained/will include - - - Present Tense - - Present Perfect Tense - - Past Tense - Past Perfect Tense - By + past ifade (Örneğin: by 1940) hangi tense ile kullanılan bir time expression bilmiyorsanız veya aklınıza hemen bunun HAD V3 yani Past Perfect ile kullanıldığı gelmiyorsa, will have V3 gördüğünüzde derin düşüncelere dalıyorsanız, bu, bu tenselere daha fazla yoğunlaşmanız gerekiyor demektir. Elbette bunların yanı sıra Passive Voice'un mantığını iyi kavramak ve özellikle de Adjective ve Noun Clauseları çok iyi bilmek de şart. Aklıma gelen birkaç basit YDS ipuçları ile devam edeyim. Özellikle çeviri sorularında cümleler aynen çevrilir, bunların yerleri pek değişmez. Bunu unutmayın. Ve ister İngilizce Türkçe çeviri sorusu, ister Türkçe İngilizce çeviri soruları olsun, bu tür soruları çözerken okuduğunuz metne asla kendi yorumunuzu katarak değerlendirme yapmayın! - A) Genel kanıya göre, bir dizi başka krizler yüzünden, 2008'de meydana gelen mortgage krizi insanları yanılttı. - B) 2008 mortgage krizi finansal açıdan piyasaları o kadar çok etkiledi ki, birçok insanın genel kanısını yıktı. - C) Genel kanının aksine, 2008 yılının mortgage krizi bir tek krizden oluşmuyordu, aksine bir dizi krizden ibaretti. - D) Mortgage krizinin sadece bir tane olması bekleniyordu, ancak genel beklentinin tam tersine bir dizi kriz 2008 yılında gerçekleşti. - E) 2008 yılında tıpkı insanların beklediği gibi, mortgage krizi birkaç yeni finansal krize neden oldu. Evet, bu sorudaki C şıkkına dikkat edelim şimdi. Verilen İngilizce metnin tam karşılığı olduğunu göreceksiniz. Birebir. Şimdi de bir başka örnek yazalım, bu kez Türkçe İngilizce çeviri sorusu olsun. - A) Thanks to wealth they achieved in the 1970's, Italy and Portugal are now rather distinct from other European countries. - B) Italy and Portugal, who are now the most prosperous countries in Europe, were one modest in the 1970's. - C) Having experienced financial difficulties, Italy and Portugal have now been among the wealthiest countries in Europe. - D) It was evident from their average financial situations in the 1970's that İtaly and Portugal would be among the most powerful countries in Europe today. - E) Italy and Portugal, two of the modest income countries of the 1970's, are today among the most prosperous nations in Europe. Burada da dikkat ederseniz, E şıkkındaki çeviri, verilen Türkçe metnin birebir İngilizce karşılığı oluyor. Yani çeviri sorularında okuduğumuz metne kişisel hiçbir yorum katmadan, özellikle tense ve bağlaçlara dikkat edersek, bu soruları çözmek sanıldığı kadar zor olmayacaktır. Örneğin ben olsaydım, çeviri için örnek gösterdiğim birinci soruda; despite, was, not only but a series ifadelerinin altını hemen çizerdim. Aynı şekilde, ikinci çeviri sorusunda ise, cümlenin zamanına ve "sıradan" kelimesinin tam karşılığına odaklanarak hareket ederdim. Hazır aklımdayken, Anlam Bütünlüğünü Bozan Cümle" soruları ile ilgili de birkaç YDS ipucu paylaşayım. Bu tür sorularda örneğin ikinci cümleyi okuyarak soruya başlamak faydalı olabilir. Bunun elbette kesin bir garantisi yok ama yine de bir çeşit çözüm metodu olarak kullanabiliriz. Zira anlam akışını bozan cümle sorularında önce ikinci cümleyi ve sonra birinci cümleyi okuyarak gidersek, hemen ikinci cümle ile birinci arasında bir bağ olup olmadığını çabucak kavrayabiliriz. Eğer bu ikisi arasında bir bağlantı yoksa cevaba hemen ulaşmış oluruz. Ancak söylediğim gibi, bu sadece basit bir metot, sonuçta akışı bozan cümle en sonda da olabilir pekala. Gelelim "Paragraf Tamamlama" sorularına... Burada da bir iki önerim olacak. Paragraf tamamlama sorularında, şayet boşluk sonda ise, boşluktan hemen önceki cümleye bakılabilir. Şayet boşluk ilk cümlede ise, ikinci cümleye bakılabilir. Bu tarz paragraf tamamlama sorularında, özellikle de boşluktan sonra gelen cümlenin öznesine ve fiiline çok dikkat etmek gerekiyor sevgili arkadaşlar! Bunu unutmayın. Ayrıca boşluk sonrasında gelen cümlenin, negatif mi yoksa pozitif bir anlamla mı yüklü olduğuna da dikkat etmeliyiz. Son olarak, zamanın da es geçilmemesi gerektiğini özenle bir kez daha hatırlatmak istiyorum. Sorulardaki metinleri/paragrafları/cümleleri gelişigüzel değil, tenselere, bağlaçlara dikkat ederek okuyalım. YDS bütüncül bir sınavdır. Bu şu demek oluyor: Ciddi bir gramer bilgisinin yanı sıra sıfatlara, zarflara, isimlere, phrasal verb denilen deyimsel fillere de olabildiğince hakim olmak gerekir. Bunlar arasında herhangi bir ayırım yapmadan, çalışırken hepsine eşit oranda önem vermeli ve zaman ayırmalısınız. "Ohoo, ben tenseleri ve tenseler ile kullanılan zaman ifadelerini yaladım yuttum hocam, bitirdim, should have V3 bende zaten" diyor olabilirsiniz. Ancak örneğin sıfat bilginiz zayıfsa, rewarding kelimesi gördüğünüz zaman aklınıza yalnızca -ing takısı almış progressive tense geliyorsa yine yandığınızın resmidir! Zira rewarding'in çok sık kullanılan ve ödüllendirici anlamına gelen bir sıfat olduğundan hiç haberiniz yok demektir. - plant: bitki, tesis - drive: sürmek, teşvik etmek, sürüklemek - share: hisse, paylaşmak - company: arkadaş, fabrika - mean: anlamına gelmek, kaba, zalim - enjoy: tadını çıkarmak, sahip olmak - even: bile, eşit, çift sayı - subject: konu, denek Peki, "a few" ile "few" arasındaki farkı biliyor musunuz? Veya "A little" ile "little" arasındaki farkı? Evet, birbirlerine çok benziyorlar gerçekten de. Hatta bunların aynı anlama geldiğini bile düşünebilirsiniz, ancak aynı anlama gelmiyorlar! "Bunları bilsem ne olur, bilmesem ne olur" demeyin! Tam aksine, bu ikisi arasındaki o küçücük, minicik ama çok çok önemli farkı bilmek, bir cümlede ne anlatılmak istendiğini kavramanızı sağlıyor. Örneğin a few birkaç demektir. Az anlamına gelir. Az olmasına rağmen bir yeterliliğe vurgu yapar. Few ile anlatılmak istenen ise daha da azdır. Yani bir yetersizliği vurgular. İşte örneğimiz: I have got a few friends at school. Okulda birkaç arkadaşım var. I have got few friends ise anlamca daha da olumsuzdur. Aynı şey, a little ve little için de geçerli. İşte bu yüzden, bu çok yönlü sınava her alana aynı ağırlığı vererek çalışmak gerekiyor. Dikkat edin, rakibimizin yumruğu her yerden gelebilir. Hemen nakavt olmayalım! Remzi Hoca bu söylediğim kısım ile ilgili çok güzel gruplandırmalar yapmış ve bunları ücretsiz pdf olarak kendi sayfasında paylaşmış. En önemli zarflar, yds en çok kullanılan sıfatlar, en çok çıkan phrasal verbler, yds en çok çıkan kelimeler vs. şeklinde. YDS en çok çıkan kelimeler listesi bu şekilde uzar gider. Bu sınava hazırlanıp bunları bilmeyen bekar erkeklere kız bile vermezler, bunlar o derece önemli. Önce ben kendim İngilizcemi geliştirmek için neler yapıyorum onu söyleyeyim size. Örneğin ben diğer birçok insanın yaptığı gibi Facebook hesabımı askıya almadım veya eskisinden daha az kullanıyor falan da değilim. Tam aksine, eskisi gibi neredeyse her gün düzenli bir şekilde göz atıyorum. Yemek ve düğün fotoğrafı görmekten bıkmış olmanıza elbette ben de hak veriyorum ama bu Facebook denen meretin modası aslında hala geçmedi ve değeri sizin onu nasıl kullandığınıza bağlı! Örneğin ben, şuradaki National Geographic Facebook Sayfasını beğendim, gönderilerini de "başta gör" olarak işaretledim. Her gün Facebook'u açtığımda ana ekrana farklı farklı arkadaşlarımın paylaştığı #bugünyineçokçılgınımbaby veya #crazynightattaksim veya #ocakbaşındamangalkeyfi etiketli fotoğraflar değil, deniz canlılarının yaşamlarından siyasi tarihe, tıptaki gelişmelerden küresel çaplı sorunlara kadar farklı farklı konuda, bin bir çeşit National Geographic makalesi düşüyor. 5-10 dakika içerisinde hızlıca bunlara bir göz atıyor, arada bilmediğim kelimeleri de sözlükten kontrol ederek öğreniyorum. Bu makaleler sınav tipi makaleler olduğu için, bir süre sonra ister istemez kontekste de aşina oluyorsunuz. Cümle yapıları, kelimelerin kullanım şekilleri vs. bakımından... Bu da gramer olarak da sizi kendiliğinden bir adım ileri taşıyor aslında. Pek sanmıyorum ama, sanal alemle, internetle, tabletlerle veya telefonlarla çok haşır neşir olmaktan hoşlanmayan, özellikle benim gibi eski tipte bir kitapsever de olabilirsiniz. Ne kadar güzel! Örneğin Akın Dil Eğitim tarafından çıkartılan, aşağıda resmini paylaştığım Read For Speed başlıklı bir kitap var. Bunu mutlaka satın alın! Bu kitabın özelliği şu: İçinde tam yüz tane makale var. Üstte bahsettiğim National Geographic gibi farklı farklı konularda birer-ikişer sayfalık makaleler derlenmiş, toplanmış ve bir kitap olarak basılmış. Anlamını bilmediğinizin tahmin edildiği kelimelerin de okuma parçalarının hemen yanında alıştırmalarıyla birlikte verildiği bu kitaptan, her gün bir makale okuyup kendi kendinize bile çalışabilirsiniz. Hem İngilizcenize hem genel kültüre katkı. İki önerim daha olacak. Bunlardan birincisi ve basım tarihi en eski olanı, İrem Yayıncılık tarafından yayınlanmış olan YDS Readers isimli kitap. Yazarları Suat Gürcan, Rıdvan Gürbüz, Naci Düz ve Sermin Çelik Düz. Kitapta toplam 150 tane okuma parçası/makale var. Her bir makalenin altında, o yazının nereden alındığı yani kaynağı da belirtildiği için bu web sayfalarına giderek benzer makalelere siz de ulaşabilirsiniz. O nedenle bu şekilde kaynak verilmiş olması benim çok hoşuma gitti doğrusu. Bu kitapta da okuma parçası ve kelimeler Türkçeleri ve örnek çalışma soruları ile verilmiş. Ancak kelimelerin Türkçesinin yanı sıra yakın/eş anlamlı İngilizceleri de belirtilmiş. Kitabı muadillerinden ayıran en dikkat çekici yanı ise, verilen okuma parçası/makale ile ilgili soruların, aynen YDS sınav formatında olduğu gibi dizayn edilmesi. Yani bir parçayı okuduktan sonra hem close test, hem paragraf, hem de bağlaç soruları çözüyorsunuz. Aşağıya resimleri ekledim. Kitapta bu şekilde toplam 30 makale var. Bu sayı, YDS Readers ve Read For Speed kitaplarındaki makalelere göre hayli az elbette. Ancak dediğim gibi, her bir makale için beş ayrı tipte, sınav tarzında soru bölümleri var. Yazarlar seçtikleri bu makalelerin kaynaklarını belirtmemişler ancak kitabın önsöz kısmında, seçilen bu makalelerin ÖSYM tarafından soru yazmak için kullanılan web sitelerinden alındığını belirtmişler. Evet, size tavsiye ettiğim bu üç kitap da güzel. Hangisini almak isterseniz, artık burada tercih sizin. Bu arada az önce size okuma yapmanın genel kültür olarak da çok şey katacağını söylemiştim. Farklı alanlarda okumalar yapmak, kelime dağarcığınıza yeni yeni kelimeler katıyor. Bunlar sınav sorularında karşınıza çıkabilir. Örneğin normalde Crimea kelimesinin anlamını bilmeyebilirsiniz. Özel ilgi alanınıza girmeyen bir konuda olduğu için hiç duymamış, kullanmamış da olabilirsiniz. Crimea, bugün Karadeniz'in kuzeyinde yer alan Kırım kentinin İngilizcesidir. Naples ise elbette Nepal değil, İtalya'nın Napoli şehrinin İngilizcesidir. Bunları bir yerde okuyup öğrenmiş olmak, sınavda bir soru çözerken aniden imdadınıza yetişebilir. Pirus Zaferi, çok büyük kayıp vermek uğruna kazanılan ve aslında bu nedenle sonuçta çok da fazla bir getirisi olmayan kazançları/zaferleri ifade eden bir deyimdir. Antigone ise, MÖ 5. yüzyılda yaşamış ünlü tragedya yazarı Sophokles'in meşhur bir oyunudur. Mesela bunların geçtiği bir paragrafı/cümleyi okurken, örneğin burası bir yerse oranın coğrafi konumunu ve tarihsel geçmişini gözünüzde canlandırmak, Sophokles'in Antigone oyunuyla ilgili bir bilgi kırıntısına önceden sahip olmak, Pirrus Zaferinin ne anlama geldiğini ve ne zaman kullanılabileceğini bilmek, belki de o soruyu çözerken size çok yardımcı olacak, o paragrafta yer alan ve anlamını hiç bilmediğiniz bir başka kelime için kafanızda iyi kötü bir anlam oluşturmanıza yarayacaktır. Bu yüzden bundan böyle, Discovery Channel'da yayınlanan "Örümceklerin Cinsel Yaşamı", National Geographic kanalında yayınlanan "İnka Medeniyetinin Ekonomik Geçim Kaynakları" konulu belgeseller veya "Son Yüz Yılda Doğu Asya'da yaşanan Doğal Afetler" konulu makalelerden ne öğrenebilirim ki diye düşünmeyi bırakın artık! Evet biliyorum bilgi sınırsızdır ancak fazlası da Hababam Sınıfındaki bilgi yarışmasında Ferit'in de söylediği gibi, göz çıkarmaz efendim. Hatta gördüğünüz gibi YDS / Yökdil sınavlarında işte böyle gayet güzel işe yarar. YDS hazırlık için yapmanız gereken en önemli şeylerden bir diğeri ise mutlaka ama mutlaka İngilizce & İngilizce sözlük kullanmak. Yıllar önce bir reklam vardı. Bu sınava hazırlanan biri, zaten yazının giriş kısımlarında bahsettiğim seviyedeyse, artık çoktan İngilizce-İngilizce sözlük kullanmaya başlamış olmalı. Bunun avantajları tahmin edemeyeceğiniz kadar çok! Bir kere açıklamalı sözlüklerde, arattığınız bir kelimenin anlamını öğrenirken, açıklama içinden yeni ve benzer sözcükler de öğreniyorsunuz. Yani bir taşla iki kuş! YDS tavsiyeleri isimli yazımı bitirmeden önce, YDS sınavı ile ilgili bazı temel bilgileri de sizlerle paylaşmak istiyorum. - - YDS'de kaç soru var? - YDS'de 80 soru sorulmaktadır. - YDS sınav süresi ne kadar? - 80 soru için verilen sınav süresi 180 dakika yani 3 saattir. Evet, YDS sınav hazırlığı için benim aklıma gelen temel öneriler bunlar. Dediklerim belki ilk anda biraz gözünüzü korkutmuş olabilir. Korkmayın, yılmayın! Amacım, en baştan da söylediğim gibi kimsenin asla şevkini kırmak veya moralini bozmak falan değil. Bilakis, doğru zamanda doğru adımları atmanız adına tamamen sizin iyiliğiniz için konuşuyorum. Dediklerimi yaptığınız zaman göreceksiniz, başaracaksınız. Sınavı geçtikten sonra bir teşekkür bile yeter. Bu arada YDS ipuçları içerisine sizin de eklemek istedikleriniz varsa, yorum kısmında paylaşırsanız çok sevinirim. YDS/Yökdil/E-YDS sınavlarına girecek herkese şimdiden başarılar diliyorum! - #Evdekal: #Evde Kal? - Corona Günlükleri: Corona Günlükleri 1. Bölüm - Diego Armando Maradona'nın Ardından: Maradona ve Manu Chao - Türkiye'de Siyaset ve Demokrasi: Türkiye'de Siyaset ve Demokrasi Not: Blogtaki içerikleri, benim kendi sesimden podcast şeklinde dinlemek isterseniz, Spotify arama kutucuğuna Gezivita yazmanız yeterli. İngilizce ders notları yazısını da okudum. Her iki yazı da emek vererek hazırlanmış, belli. Faydalı içerikler. Elinize sağlık. Merhaba. Online İngilizce kurs denince ilk akla gelenlerden biri remzi hoca. Ben Facebook sayfasını takip ediyorum mesela, kelime paylaşımları faydalı. Ancak kursun içeriği hakkında ne yazık ki detaylı bilgi sahibi değilim. Örnek ders videoları incelenip ona göre karar verilebilir. Gerçi online kurs/yüz yüze eğitim meselesinde ben olsam tercih hakkımı ikincisinden yana kullanırım ama malum, zaman vs. nedeniyle günümüzde artık hep online İngilizce kursları revaçta. Bir de tabii çoğunda sonradan offline seyretme imkanı da var. İyi çalışmalar. İlk defa bir yazıyı sonuna kadar merakla okudum. Genelde böyle yazılarda daralıp, istediğim cevabı bulamayıp giderdim ama çok güzel yazmışsınız, teşekkürler. Yarın Yds-2020 var, umarım güzel geçer 🏻 Diğer yazılarınızı da okuyacağım.


Dünyaca ünlü bir açık hava müzesi olan gotik tarzdaki bu köprü, İmparator IV. Charles tarafından eski ahşap Romanesk stildeki köprü yerine 1357 yılında yaptırıldı. 520 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğindeki bu egzotik köprü, üzerindeki 31 heykeli, müzisyenleri, sokak şarkıcıları, ressamları ve Prag Kalesine hakim olağanüstü manzarasıyla Praglıların ve yabancıların en çok ilgilendikleri bir turizm merkezidir. Derken kulaklarım o ana dek dinlediklerimden çok farklı, ama o en çok sevdiğim sesi işitiyor köprünün kaleye doğru çıkan yol tarafından. Algıda seçicilik mi, artık adına ne derseniz deyin. Burası nispeten tenha. Çünkü herkes öteki taraflarda toplanmış. Kaldırıma çöküyorum sessizce elimde bira bardağımla... Son çaldığı şarkı biter bitmez yanına sokuluyorum ve "Yiruma'yı biliyor musun, ondan bir şey çalar mısın rica etsem?" diyorum. "River Flows in You olur mu?" deyince dünyalar benim oluyor sanki! Şu talihsizliğime bakın ki, telefonumun şarjı bittiği için videoya kaydetme şansım olmuyor. Derken müzik bitiyor, bütün memnuniyetimle elini sıktıktan sonra bir kız yanaşıyor yanıma bu defa usulca. "Bu müziği isteyen sen miydin?" diyor olanca şaşkınlığıyla. Evet diyorum. "Yiruma Koreli bir müzisyen, sen nereden biliyorsun, gerçekten çok şaşırdım, nereden geliyorsun?" diye soruyor. İstanbul, Türkiye diyorum, şaşkınlığı bir kat daha artıyor. Kendisinin de Koreli olduğunu, düğününde River Flows İn You'nun çalındığını anlatıyor gözlerinin içi gülerek. Onu tanımış olmamdan çok hoşnut olduğunu söyleyip bir fotoğraf çekilebilir miyiz birlikte, arkadaşlarıma göstermek için diye soruyor. Selfie yapıyoruz oracıkta ayaküstü. Ayrılmadan hemen önce, dinlemediysen şayet, "Ludovico Einaudi ismini bir kenara not et" diye tembihlemeyi ihmal etmiyorum. Telefonunu çıkarıp not alıyor hemen. Bu kez bir başkası bana teşekkür ediyor.


Bu kez farklı bir konu ile karşınızdayım. Bu yazımda size çok sevdiğim, oldukça başarılı bir müzisyen arkadaşımı tanıtmak istiyorum: Yücel Karakuş'u... Yücel Karakuş ile 2013-2017 yılları arasında, dört yıl süreyle çalıştığım Işık Üniversitesinde, öğretim görevlisi olarak beraber görev yaptık. İş Sağlığı ve Güvenliği uzmanı olmasının yanı sıra, kendisi aynı zamanda çok yetenekli bir müzisyen. Müzisyen kimliğiyle hem kendi bestelerini yapıyor, hem şarkı söylüyor, hem de enstrüman çalıyor. Yani on parmağında on marifet! Ben önce biraz kendi cümlelerimle ondan kısaca bahsedeyim, hemen ardından Youtube sayfasındaki biyografi bölümünden de alıntılar yaparak, kendisinin projeleri hakkında bazı bilgiler vereceğim size. Yücel Karakuş 2019 yılında O Ses Türkiye isimli popüler yarışma programına da katıldı ve bu program sayesinde ciddi bir hayran kitlesi edindi. O tarihten bu yana İstanbul'un seçkin mekanlarında sahne alan bu değerli arkadaşımın, Türk pop müziğinden Türk halk müziğine dek uzanan oldukça geniş bir repertuvarı var diyebilirim. Kendisinin 2016 tarihli, "Aşklambaç" isimli bir albümü bulunuyor. Haydar Haydar isimli teklisi ise, Ses Akademi Yapım şirketi aracılığıyla 2020 yılında yayınlandı. Bu albümü tüm dijital platformlarda kolayca bulabilirsiniz. Son ve en yeni projelerinden birindeyse, 2021 yılının şubat ayının sonlarına doğru, Zeliha Sunal ile beraber, Sezen Aksu imzalı ve bizim daha çok Levent Yüksel'in sesinden hatırladığımız Karaağaç isimli şarkıyı yorumladılar. Bu şarkının klibini de buraya ekliyorum. Yücel Karakuş bestelediği şarkıları söyler. Şarkılarında aşk, umut, ayrılık ve sevmek ana temadır. Bağlama ve gitar çalmaktadır. Türk Halk Müziği, sanat müziği ve özgün eserler okur. Türküler, pop müzik, akustik müzik özel ilgi alanıdır. Neşet Ertaş'a özel ilgi ve sevgi duyar. Üniversitede öğretim görevlisidir. Yüzün üzerinde kendi şarkısı vardır. İç Anadolu Bölgesini ve Doğu Anadolu Bölgesi türkülerini ayrı sever. Sivas, Erzincan, Malatya, Elazığ, Tunceli türküleri... 1996 yılından bu yana kendi şarkılarını besteler. Eşiyle birlikte Ses Akademi Yapım firmasının sahibidir. Sesini ve şarkılarını çok beğendiğim, kendisini severek dinlediğim Yücel Karakuş'un Spotify, Twitter, Youtube ve Instagram hesaplarını da sizinle paylaşmak istiyorum. Bir dinleyin, eminim siz de bana hemen hak verecek ve müziğini çok seveceksiniz. Buradan da bu vesileyle kendisine tekrar selamlarımı ve sevgilerimi yolluyor, müzik hayatında başarılar diliyorum! Bir başka yazımda tekrar görüşünceye dek, sevgiyle ve müzikle kalın.


Yunanistan turu yeni bitti ve yurda döndüm. Herkes gibi ben de 2017 yılı Kurban Bayramı tatilini fırsat bilerek kısa bir kaçamak yaptım ve komşuya bir uğrayıverdim. Bayram tatili süresini aşıp 12 gün süren bu gezi, gerçekten çok ani bir kararla oldu ama yaşadığım bazı tatsızlıkları saymazsak genel itibariyle memnun kaldığımı söyleyebilirim. Evet, ülke gerçekten de özellikle Trakya illerine ve İstanbul'a çok yakın. Nitekim kara sınırından çıktıktan kısa bir süre sonra rahatlıkla Dedeağaç, Kavala, İskeçe gibi Yunanistan şehirlerine ulaşabiliyorsunuz. Biraz ilerisi de Selanik örneğin... Hepsi araç ile birkaç saatlik mesafeler arasında sıralanmış durumda. Selanik Makedonya'nın başkentidir. Roma Dünyasının ünlü Via Egnetia denen yolu Arnavutluk'un Adriyatik kıyısındaki Düreş veya Durazzo Limanından çıkar ve Selanik'e uzanırdı. Bir Yunan şehri sanmayalım, bugün öyle. Osmanlı onu Mart 1430'ta Venediklilerden aldı. Katolik Kilisesinin zulmü altında inleyen yerli halk bu fetihten hiç de şikayetçi görünmüyordu. Türkler şehre yerleşir yerleşmez genişleyen fetihleriyle birlikte Selanik, merkez olacağı geniş bir art ülke buldu. Limana gelen mallar buradan içeriye dağılıyordu. Balkanların ne zenginliği varsa buradan dünyaya taşınıyordu. Yunanistan bugüne kadar hiç görmediğim ülkelerden biriydi. Tamamı olmasa da bir kısmını aradan çıkarmış oldum böylelikle. Kabaca altta görülen Yunanistan'ın kuzeyini diyebiliriz. Bu araba ile Yunanistan turu beklediğimden de iyi geçti. Bu arada, 2018 yılı temmuz ayının sonuna doğru ise, yani ilkinden yaklaşık bir yıl sonra, başkent Atina'yı da gezme fırsatım oldu. "Nasıl Geziyorum?" başlıklı yazımda anlattığım plan doğrultusunda bu kez başkente de uğradım. Dolayısıyla çok geniş kapsamlı bir Yunanistan gezi rehberi hazırlamayı düşünüyorum elbette. Maceralar, sürprizler ve olaylarla dolu Yunanistan gezisi asla unutulmayacak cinsten oldu benim için. Sizin de okuyunca beğeneceğinizi umuyorum. Bu yazıda ise bir giriş mahiyetinde, Yunanistan hakkında genel bilgiler, ipuçları ve kişisel yorumlar paylaşmak istiyorum. Yunanistan denince aklıma gelen ilk birkaç şeyi sıralamam gerekirse şunları söyleyebilirim; Theodoros Angelopoulos ve onun meşhur filmi Sonsuzluk ve Bir Gün, Şehir isimli şiiri ile Konstantinos Kavafis, meşhur Yunan içkisi Ouzo, 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası ve tabii ki Fedon. Fedon da nereden çıktı şimdi bunların yanında diyebilirsiniz ama öyle yani... Yunanistan deyince birden aklıma gelenlerden biri de o işte. Neyse, şimdi Fedon'u ve şarkılarını geride bırakıp jet hızıyla esas konuya dönüyorum ben. Bu seyahatte gezdiğim Yunanistan şehirleri şunlardı: Selanik, Kavala, Halkidiki Yarımadası ve Halkidiki plajları, Thassos Adası ve Thassos plajları, Dedeağaç ve son olarak az önce söylediğim gibi başkent Atina. Yunanistan, büyük bir anakara ve irili ufaklı adalardan oluşan, toplam nüfusu 10 milyonun üzerinde olan bir ülke. Avrupa Birliği üyesi olan Yunanistan para birimi olarak Euro kullanıyor. En çok dikkat etmeniz gereken kısımlardan biriyle başlıyorum şimdi. Selanik gezisi yapmış, Kavala gezilecek yerler görmüş ve Thassos Adası turu yapmış biri olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, bu ülkeye gelmeden önce yanınıza mutlaka yeterli miktarda nakit para alın. Kredi kartı kullanımı ülkenin kuzeyinin bu turistik bölgelerinde hemen hemen hiç yaygın değil ve kredi kartı geçen yerlerde bile kimi zaman ödemelerde sorun yaşamanız olası. Kavala'da, üstelik tam merkezdeki bir benzin istasyonunda kredi kartını kullanamadım ve nakit ödemek zorunda kaldım. Bir başka basit örneği söyleyeyim haydi: Thassos adası ulaşım için kullanılan feribot bilet parası için yalnızca nakit para kabul ediliyor. Bu da şaka gibi ama gerçek! Bunun yanı sıra Exchange Office yani döviz bürosu yok denecek kadar az, en azından benim gezdiğim şehirlerde pek yoktu. Western Union şubeleri de olmasa ülkenin hali hepten harap. Ancak onu da öyle kolay kolay bulamıyorsunuz. Bankalar döviz bozuyor ancak ciddi oranda komisyon ödemek durumunda kalabilirsiniz. Bence ülke adına çok büyük bir negatif özellik. Yunanistan bu bakımdan resmen sınıfta kaldı. Hazır Thassos adası demişken, Thassos adasına ulaşım için birkaç şey söyleyeyim. Adaya ulaşım için iki seçeneğiniz bulunuyor; Kavala'dan feribotla ulaşım veya Keramoti'den feribotla ulaşım. Kavala'dan ulaşım, sefer saatleri ve sayısı olarak biraz sıkıntılı olduğu için ben kesinlikle Keramoti Thassos adası yapın derim. Hele yazın sefer sayısı çok sık. Keramoti adanın tam karşısında yer alıyor. Buradan arabalı vapura bindikten yaklaşık 45 dakika sonra adanın merkezi olan Limenasa varacaksınız. Thassos feribot ücreti normal araçlar için 20 Euro. Araç içindeki her bir kişi için -şoför de buna dahil- ekstra 3,5 Euro ödüyorsunuz. Örneğin 4 kişilik bir ailenin ödemesi gereken ücreti, örnek olması bakımından şu şekilde hesaplayalım hemen: 20 Euro + 4 kişi X 3,5 Euro, toplamda 20+14=34 Euro. Elbette bu feribot yalnızca araçlar için değil, yaya olarak da rahatlıkla adaya ulaşabilirsiniz. Limenas'ta uygun fiyata kaliteli et yemek istiyorsanız gitmeniz gereken adres belli. Bu mekanın isminin tam olarak nasıl okunduğunu bilmiyorum ama yeri Limenas merkezde zaten, hani kime sorsanız gösterir cinsinden. Altta fotoğraflar var. Burada seçenek çok. Üstelik ücretler de makul. Etleri porsiyon halinde değil istediğiniz sayıda getiriyorlar, örneğin ben iki tane şiş yedim. Böyle tane tane menüden istediğinizi deneyebilirsiniz. Garsonlardan biri Türk, Bursa doğumlu, İskeçeli Mert Aga. Bize de sağ olsun Türkçe bildiği için fazlasıyla yardımcı oldu. Kendisine buradan ayrıca selam gönderiyorum. Adada bir akşam buraya mutlaka uğrayın, pişman olmayacaksınız. Yunan şehirlerinde halk, sabahtan gecenin ilerleyen saatlerine kadar kaldırım kafelerinde oturup bir şeyler içmeyi, geleni geçeni seyretmeyi çok seviyor. Böyle tuhaf gözlerle süzüyorlar sizi resmen, hani Bizimkilerdeki Halis'in dediği gibi: "Yumuşak yumuşak" Buna alışmaya çalışın, yadırgamayın, boş verin. Bildiğiniz gibi siesta öğle arası tatili demek. En çok İspanya'da baskın olduğunu düşüyordum, ta ki Yunanistana gelinceye dek... Ancak Yunanistan'daki bu siestayı ve ehl-i keyf yaşam şeklini gördükten sonra şuna kesinkes emin oldum: Ekonomisi bozuk veya kötü ülkelerin AB'nin sırtına bindirdiği yük inanılmaz. Özellikle -Brexit ve İngiltere örneğinde olduğu gibi- birçok gelişmiş ülkenin bu sarmaldan çıkmaya çalışması hiç şaşırtıcı değil. Kavala'da market alışverişi için üstteki fotoğrafta görülen ucuz marketi kullanabilirsiniz. Eh, malum farklı alfabe nedeniyle buranın da ismini bilmiyorum, nasıl okunduğunu da öğrenmeyi unuttum açıkçası ama sanırım fotoğraf yeterince açık zaten. İçinde, kahvaltı için kullanabileceğiniz, hani şu tatil köylerinde sunulan küçük paketteki reçel, bal gibi yiyeceklerden tutun da alkollü ürünlere, hamur işlerine kadar ne ararsanız var. Ülkede şişe su fiyatları satılan yerlere göre değişken ama bu marketten çok ucuza su bulmak mümkün. 1,5 litre olarak satılan sulardan en ucuzunun fiyatı 0,60 cent mesela. Ama bu suyun çeşme suyundan pek bir farkı yok. Daha kalitelisini isterseniz de yine alttaki fotoğraftaki suyu alabilirsiniz, gayet leziz, içimi rahat. Selanik'te çok ciddi bir trafik söz konusu. İstanbul'dan neredeyse farkı yok. Bu da beraberinde park sorununu getiriyor. Araba ile Yunanistan gidecekseniz, park sorununu dikkate alın ve şehri gezerken kesinlikle araba kullanmayın. Yürüyerek birçok yere ulaşabilirsiniz, hem de egzersiz yapmış olursunuz. Selanik'te görülecek yerler birbirlerine çok uzak sayılmaz. Beyaz Kule, Aristotelous Meydanı, Aya Dimitros Katedrali, Selanik Atatürk Evi, Aya Sofya Kilisesi, Selanik Sahili, Galerius Sarayı, Rotunda ve Kamara Meydanı geniş bir dikdörtgen içinde konumlanmış durumda. Atatürk Evine giriş ücretsiz. Özellikle Kavala ve Aleksandropuoli'de Türkçe bilenlere rastlamak çok güçlü bir ihtimal. İngilizce bilmiyorum diye üzülmeyin, zaten Yunanlar da pek bilmiyorlar. Tabelaların da çoğunun Türkçe olduğunu hemen fark edeceksiniz. Haydi bakalım, dil sorunundan da kısmen yırttınız böylece. Başkent Atina içinse aynı şeyleri söylemek mümkün değil ne yazık ki. Atina'da Türkçe bilen birine hiç rastlamadım diyebilirim rahatlıkla. Halkidiki, Thassos gibi yerler deniz ve plajlar açısından adeta birer cennet! Halkidiki altta görülen 3 yarımadadan oluşuyor. Thassos Adasının ise her tarafında denize girebilirsiniz. Buralarda istemediğiniz kadar çok koy, sayısız plaj var. Çoğuna giriş ücretsiz. Şemsiye ve havlunuz yanınızda, aracınızın bagajındaysa istediğiniz yere serip oturabiliyorsunuz. Ücretli şemsiye ve şezlonglar da var ama almak zorunda değilsiniz. Bu çok güzel, bayağı hoşuma gitti doğrusu. Bu arada anlamışsınızdır, bu iki bölgede yani Halkidiki ve Thassos'ta araçsız gezmek inanın çok zor! Halkidiki plajları arasından Possidi Beach sakin ve durgun denizi ile çocuklu aileler için ideal bir adres. Thassos plajları arasından ise Paradise Beach ve Marble Beachi özellikle öneririm. Ancak Marble plajı çevresi mermer üretim alanı olduğu için fazlasıyla tozlu. Bu biraz can sıkıcı. Adanın güneyinde kalan Aliki'yi de çok övdüler ama zaman kalmadığı için oraya gidemedim. Yunanistan şehirler arası otobanları düzgün ve bakımlı. Tali yollar dahil hemen hemen hiç polis gözüme çarpmadı. Bu ilginçti. Yine de aşırı hız yapmamaya lütfen dikkat edin, hız sınırlarını aşmamaya özen gösterin. Otoban geçiş ücreti için otomobiller nakit olarak 2,40 Euro ödüyor, gişelere gelmeden paraları hazırlayın. Bazı benzin istasyonları ise bizdeki gibi 24 saat açık olmayabiliyor. Yunanistan otobüs ulaşım için Türkiye'den sefer yapan otobüs firmaları arasında ilk aklıma gelenler ise Alpar Turizm ve Metro Turizm. Kavala'nın iki şeyi meşhur: Kavala Kurabiyesi ve Kavalalı Mehmet Ali Paşa. Kavala Kurabiyesini turistik yerlerden değil pastahanelerden satın alın, çok daha hesaplıya geliyor. Çoğu pastahanede kilosu 10-15 Euro arasında değişiyor. Tadı da gayet güzel. Bu, biraz pastahanenin kalitesine bağlı. Üstelik bu pastahanelerde oldukça fazla sayıda diğer tatlı çeşitlerini de bulabilirsiniz. Aman fazla yemeyin, kilo alırsınız. Türkçe tabelalardan yukarıda bahsettim. Ancak "Türk Kahvaltısı var" yazan her yere balıklama atlamayın, önünüze gelen kahvaltıyla kelimenin tam anlamıyla şok olabilirsiniz! Mekana girmeden önce mutlaka sorun, tabakta neler olduğunu gözlerinizle görün, öyle içeri girin. Sonra bizim gibi Türk kahvaltısı diye karşınıza domates, salatalık, üç adet zeytin -altta görebilirsiniz- ve bir dilim peynir getirip, utanmadan "hemen hemen aynısı" derler. Pasaportunuzda Kuzey Kıbrıs giriş-çıkış damgası varsa, Yunanistan'a alınmama ihtimaliniz çok yüksek, en azından sınırda sorun yaşayacağınız kesin. Kıbrıs'a Türk vatandaşı olarak kimlikle girebildiğinizi unutmayın ve bu bilgiyi tüm arkadaşlarınızla mutlaka hemen paylaşın! Dedeağaç yani diğer ismiyle Alexandroupoli, İpsala Sınır Kapısına yaklaşık 45 kilometre mesafede şirin bir sahil kasabası. Schengen vizeniz var ise hafta sonu gezisi/tatili için bile düşünülebilir. Yaz aylarında Dedeağaç plajlarında denize girebilir, taze deniz ürünlerini tadabilirsiniz. Alexandropouli plajları arasında favorim ise hiç şüphesiz Agia Paraskevi Dedeağaç merkezin biraz dışında, yaklaşık 10 km mesafede. Burada yaz sezonunun nisan ayında başlayıp eylül ayı ortasına doğru bittiğini de eklemiş olayım. Yunanistan'da gittiğim çoğu yerde 2 kişilik oda fiyatları (Aile pansiyonu, 3 yıldızlı otel vs) günlük 50 Euro civarında. Bence temiz aile pansiyonlarını tercih edebilirsiniz. Bunun tek olumsuz yanı, bunların çoğuna sanal ortamdan ulaşıp rezerve etme şansı pek yok. Booking gibi sitelerde ne yazık ki bulunmuyorlar. Yoğun sezon dışında giderseniz rahatlıkla yer bulabilirsiniz. Hatta yüksek sezonda bile şansınız var. Sadece gidince sağı solu iyi taramak, biraz araştırmak gerekiyor. Ben detaylı Yunanistan gezi notları içinde tek tek yer ismi vermeye çalışacağım. Lidl, Yunanistan'da tanıştığım ucuz bir market. Genelde şubeleri şehirler arası yollarda veya şehir merkezlerinin biraz dışında oluyor. Yunanistan'a araba ile gitmek kararını verirseniz, önünden geçerken "Amaaan boşver kim uğrayacak oraya şimdi" demeyin, Lidl'a mutlaka uğrayın. İçinde gıdadan elektroniğe bir sürü şey var. Mutlaka işinize yarar bir şeyler çıkacaktır. Yunanistan içkileri arasında öne çıkan iki isim var: Ouzo ve Tsipouro İçki seviyorsanız, dönerken mutlaka birer şişe alın. Ben Atina'dan dönerken Duty Free'den kahveli Ouzo da aldım mesela. Meyve ve kahve aromalı uzo yeni lezzetler olarak raflardaki yerini almış, haberiniz olsun. Başkent Atina Akropolü tek kelimeyle muhteşem! Atina'ya 2 veya 3 gün ayırmanızı öneririm. Bu süre, tarihi yerleri sindire sindire gezmek için size ancak yeter. Ve buraya giderseniz kesinlikle benim gibi Monastiraki çevresinde kalın. Veya Akropolis. Bu isimde metro istasyonları da var zaten. Bunlar şehrin tam merkezi oluyor. Bu iki yerden her yere yürüyerek bile ulaşırsınız. Toplu taşıma kullanımına bile gerek yok. Akropol, Aristo'nun Okulu Lykeion, Olimpia Tanrısı Zeus Tapınağı, Kerameikos gibi 5-6 tarihi yeri kapsayan kombine bir bilet satılıyor Atina'da. Ücreti 30 Euro ama öğrenci kimliğiniz varsa 15 Euro'ya geliyor. Çok uygun bir fiyat. Bu kombine bileti kesinlikle satın almanızı ve bilete dahil olan her bir yeri tek tek gezmenizi öneriyorum. Bu saydığım yerlerin herhangi birinin girişinden bileti temin edebilirsiniz. Tek tek bilet alıp girmek daha pahalıya gelecek ve hepsinden de önemlisi özellikle yazın zaten çok kalabalık olan Atina'da bir de girişte sıra beklemek durumunda kalacaksınız. Tek başına Akropol girişi bile çok uzun kuyruklara sahne olabiliyor. Kombine bilet almışsanız, siz bu tek bilet alma sırasına girmeden hızlıca giriş yapabiliyorsunuz. Yani kombineniz varsa, aman yok yere sıra beklemeyin! Atina'da yemek için herkesin gözdesi Souvlaki'yi öneriyorum. Bunun üç çeşidi var: Pork yani domuz, Chicken yani tavuk ve meat yani bildiğimiz döner. Tırnaklı pide gibi bir ekmeğin arasına bu üç çeşitten istediğiniz biri konuluyor. Biraz da sos ve patates kızartması. Sandviç gibi yiyorsunuz. Bu aslında biraz ayak üstü atıştırmalık diyeyim. Ama inanın herkes bunu yiyor, herkes buna bayılıyor! Sokakta yürürken her turistin elinde bunu görüyorsunuz mutlaka. Yalnız şunu da eklemek isterim bunu söyledikten sonra, biz Türkiye'de yaşıyoruz, hani mutfak kültürümüz engin bir derya deniz olduğu için gözünüzde öyle çok da büyütmeyin, ama siz de gidince bir deneyin yani. Bunun dışında bildiğimiz kebap da var. Onu da denedim, fena değil ama bizdeki daha lezzetli. Greek Salad dedikleri şey bizdeki salatanın aynısı. Yemek olayı da bu şekilde. - Araba ile yurt dışı turu düşünüyorsanız buraya, gezdiğim diğer bazı ülkeler hakkındaki kısa notları okumak için de burayı tıklayabilirsiniz: Gezdiğim Ülkeler Hakkında Kısa Notlar - Burada da Avrupa'da ismi pek bilinmeyen, "Saklı Cennetler" başlıklı yazım var: Saklı Cennetler - Türkiye'den tatil önerisi olarak ise akla gelen ilk yer Antalya oluyor elbette. Burada Antalya plajlarını tanıttığım yazım var: Antalya Plajları Yunanistan seyahati öncesi, hangi şehre giderseniz gidin, bu kitaba da mutlaka bir göz atın derim: Arif Müfid Mansel, Ege ve Yunan Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınları. Tek kelimeyle müthiş bir bilgi hazinesi olan bu kitabı biraz okuyup giderseniz, gezinizden maksimum keyif alırsınız. Bu yazımı beğendiyseniz, aşağıya bırakacağınız bir yorum bile beni gerçekten çok mutlu eder. Atatürk Evi beni hayal kırıklığına uğratmıştı biraz. Daha dolu, eşyaların da olduğu bir ev bekliyordum. Görevliden öğrendiğim kadarıyla eskiden eşya varmış, restore olurken onları İstanbul`a bir müzeye götürdüler diye anlattı. Yine Ata`nın evinde olmak güzel bir his tabii ki. Evet, o sistem diğer şehirlerde de gözüme çarptı, aynı Türkiye gibi 🙂 Selanik Atatürk Evi Müzesi konusunda kesinlikle aynı fikirdeyim. Ne olursa olsun eşyaların olması gerektiğini düşünüyorum. Bu anlamda biraz ruhunu kaybetmiş gibi. Geçenlerde Şişli Atatürk Evi Müzesini gezdim mesela, orası Atatürk'ün kişisel eşyalarıyla dolu. Tabii ki Milli Mücadele açısından oranın da yeri ayrı ama Selanik de benzer olmalıydı. Nihayetinde her şey 1881 yılında orada başladı. Ne yazık ki böyle bir durum var. Ben de çok şaşırdım açıkçası. Üniversite hayatı keyifli olur diye düşünüyorum, çok pahalı olmayan bir şehir Selanik. Şimdiden başarılar, yorumun için teşekkürler! Thassos adasının merkezi olan Limenas'ta kıyı şeridinde yan yana çok sayıda balıkçı var. Menüler deniz ürünleri ağırlıklı. Mythos isimli restoranı önerebilirim mesela. Türk kahvaltısı da güzel burasının aynı zamanda.


Büyükler sayılara bayılırlar. Tutalım, onlara yeni edindiğiniz bir arkadaştan söz açtınız, asıl sorulacak şeyleri sormazlar. Sesi nasılmış, hangi oyunları severmiş, kelebek biriktirir miymiş, sormazlar bile. "Kaç yaşında?" derler, "Kaç kardeşi var? Kaç kilo? Babası kaç para kazanıyor?" Bu türlü bilgilerle onu tanıdıklarını sanırlar. Deseniz ki, "Kırmızı kiremitli güzel bir ev gördüm. Pencerelerinde saksılar, çatısında kumrular vardı." Bir türlü gözlerinin önüne getiremezler bu evi. Ama, "Yüz bin liralık bir ev gördüm" deyin, bakın nasıl "Aman ne güzel ev!" diye haykıracaklardır. Zygmunt Bauman'ın da vurguladığı gibi, özellikle de hızlanan küreselleşme süreci, tüketicileri sürekli ayartan ve yeni nesnelere bitmeyen bir talep yarattı. Tüketime dayalı ekonomi mantığı, tüketici doyumunun anında olması gerektiğini söylüyor. Alışveriş merkezleri öyle bir biçimde düzenlenmiştir ki, insanlar sürekli etrafına bakarak, gözlerini bir sürü cazip maldan ayırmadan oradan oraya koştururlar. Birbirleri ile yüz yüze gelip iletişim kurmaları, satılan ürünler dışında bir şey düşünmeleri, vakitlerini ticari değeri olmayan şeyler için harcamaları hemen hemen imkansızdır. Ancak bütün bu maddi kazanımlar ve eşyaya bağımlı hayatın yanında, insanın kişiliğinde yer eden ve insan karakterini geliştiren manevi kazanımlar da var hayatta. Bunlar elle tutulup gözle görülmüyor belki, ancak bizi zenginleştiriyor ve hayat standardımızı yükseltiyor. Peki yurt dışı seyahati insana ne kazandırır? Veya neler kazandırır? İşte bu sorunun yanıtını kendimden örnekler vererek açıklamak istiyorum bugün. Elbette sorunun bu şekli, cevabın olumlu olduğu yani bir şey kazandırdığı ön kabulüne dayanıyor. Peki kaybettirdiği ne var? Kaybettirdiği bir şey var mı daha doğrusu? Olabilir mi böyle bir şey sizce? Yurt dışı gezisi ne kaybettirir? Kimileri buna tabii ki para yanıtını verebilir. Hatta para, sanıyorum verilecek ilk ve belki de tek olası cevap olarak görünüyor. Yaptığım gezilerin, zaman ve özellikle para kaybı olduğunu söyleyenler de oldu çünkü bugüne kadar. Voltaire'in vaktiyle dediği gibi, bu görüşlere de elbette saygı duyuyorum ancak kesinlikle hiçbirine katılmıyorum. Kısa vadeli ve pragmatist düşünmediğimiz zaman yanıtımız çok açık aslında. Kaldı ki, yurt dışı gezi deneyiminin marjinal faydasının daha yüksek olduğuna adım gibi eminim. Artık günümüzde birçok kurumsal şirket veya firma, iş ilanlarında bile yurt dışı seyahati şart koşuyor. Yani geçmişte yabancı ülkeleri görmüş, gezmiş, farklı coğrafyalara seyahat etmiş biri olmak bir avantaja dönüşmüş durumda. Özellikle de kişisel gelişim açısından... Eh, çalışma anlayışı, iş ve görev tanımları da yavaş yavaş değişiyor artık. Bunların da giderek esnekleştiği bir çağda yaşıyoruz. Günümüzde insanlar özel yaşamlarının bir dizi kapanla dolu olduğunu hissetmekte. Gündelik dünyaları içerisinde sıkıntılarıyla başa çıkamadıklarını sezmekteler ve bu sezgilerinde de gayet haklılar. Sıradan insanların dolaysız farklılıkları ve çabaları, içinde yaşadıkları kişisel çevreyle sınırlıdır; görüş alanları ve güçleri, çalışma, aile ve komşuluk hayatına fazla yakından odaklanmış sahnelerle kısıtlıdır; kendi çevrelerini aşan muhitlerdeyse temsilen hareket etmekte ve aciz birer izleyici olarak kalmaktadırlar. Yurt dışı seyahatlerinin bana kazandırdığı ilk şey bakış açısı oldu mesela. Ufkum inanılmaz ölçüde genişledi. Gittiğim yerlerdeki insan davranışlarını daha dikkatli bir gözle incelemeye başladım. Üstelik bunu bir bilim adamı titizliği ile yapmaya çalışıyorum ve olaylara olabildiğince nesnel yaklaşıyorum. Bir nevi kontrollü gözlem aslında benimkisi. Yaşadığınız yerde/ülkede bunu deneyimlemek pratik olarak imkansız. Evet gerçekten imkansız! Üzgünüm ama durum maalesef bu. Çünkü içinde yaşadığımız toplum ve o topluma ait kültürel motifler ve hazır gelen kodlar, kalıplaşmış değer yargıları var. Bunu, biraz daha açarak şöyle izah etmeye çalışayım. İnsanlar doğumlarından itibaren belirli bir sosyal çevre içerisinde yaşarlar. Özellikle Türk toplumu gibi patriarkal bir yapıya sahip, nispeten dışa kapalı ve -son yıllardaki kimi araştırmaların nicel verileri aksini gösterse bile- çekirdek aileye nazaran toplumun büyük çoğunluğunda geniş ailenin daha dominant olduğu bir ortamda, kişiler bireysel özelliklerinin baskın ve esas olduğunu düşünse bile, aslında yaşantıyı şekillendiren daha ziyade toplumsal faktörler ve dışsal çevre oluyor. Doğan Cüceloğlu, Türk toplumunda başkaları tarafından onaylanmaya duyulan ihtiyaç ve diğerleri ile uyum içerisinde yaşama gereksinimi olan sosyal kabul gereksinimine dikkat çekiyor. Buna karşılık, örneğin başkalarına muhtaç olmadan kendi kendine yaşayabilme gereksinimi olan bağımsızlık gereksiniminin ise Amerikan toplumundaki yaygınlığını örnek gösteriyor. Yakın dönemde ortaya çıkan popüler kavram ile açıklamaya çalışırsam, buna mahalle baskısı diyebilirim. Burada da aklıma ister istemez, bununla bağlantılı olarak sosyal psikolog Solomon Asch'in Konformite kavramı geliyor. İşte bu durum, belirli sınırlar ve davranış kalıpları içinde kalmanızı ve kendinizi geliştirip değiştirmenizi engelleyici bir işlev görüyor. Seyahat etmek, yeni ülkeler, yeni insanlar görmek, farklı kültürlerle tanışmak ise bu çemberden direk ve hızlıca çıkmanızı sağlamasa bile, en azından farklı bir dünyanın olduğunu görmenize olanak tanıyor. Sosyolojik düşünmenin bireye sağladığı en önemli fayda, şimdiye kadar düşünmediği farklı bir şekilde düşünmeye başlamasını ve böylece o güne kadar tanıdığını düşündüğü dünyanın şimdi olduğundan daha farklı bir dünya olabileceğini keşfetmesini sağlamasıdır. Bunu bir mercek gibi de düşünebilirsiniz. Flu, net olmayan görüntüler bu mercek ile bir anda netleşiyor. Kendisini rahatsız etmeyecek denli düşük dereceli astigmatı olan birinin gözüne gözlük takıp farkı hemen hissetmesi gibi. Bir arkadaşım geçenlerde şöyle demişti: "Keşke her insan/aile kısa bir süreliğine de olsa yurt dışına gidebilse, o havayı teneffüs edebilse, farklı bir dünyanın varlığını deneyimleyebilse. Veya kendi gidebilecek imkanları olmasa bile böyle bir devlet politikası bir şekilde oluşturulabilse çok güzel olurdu." Arkadaşım gerçekten de çok haklı. Gün doğumunu seyretmek, bir bardak soğuk suyu içmenin tadı, Beethoven'ı dinlemenin beğenisi, Ermitaj Müzesini gezmek, sevmek ve sevilmek, Tolstoy'u okumak, Goethe'yi tanımak, Shakespeare'i bilmek gibi bir yazın yapıtını okumak da dünya nimetlerinden birinin tadına varmaktır. Yazın da bir dünya nimetidir. Ben bu dünyanın bir insanı olarak salt klasikleri değil, çağdaşlarım yazarların yapıtlarını okumamışsam, onların yarattığı dünya nimetlerinin kimisinden kendimi yoksun bırakmışım demektir. Bu yoksunluk o dünya nimetlerini yaratan yazarların değil, onlardan yararlanmasını bilemediğim için benim eksikliğimdir. Çağdaşlarım Günter Grass'ı, Albert Camus'yü, Anna Seghers'i, Jean Paul Sartre'ı, Gabriel Garcia Marquez'i, Konstantin Paustovsky'i, Arthur Miller'ı ve daha yüzlerce yazarı okumamışsam, bulunduğum dünyayı tam yaşayamamışım, yaşadığım dünyanın nimetlerinden gereğince tat alamamışım demektir. Seyahat etmek bana yeni yeni bilgiler kazandırdı. Örneğin Barselona gezisi planlamıştım. Gitmeden önce İspanya kültürü, Katalan kültürü ve Barselona şehri üzerine bir takım okumalar yaptım. Kitap ve dergilerin sayfalarını karıştırdım. Zira Antoni Gaudi'yi tanımadan, onun hayatını, yaşam evrelerini ve ilham kaynaklarını bilmeden, Antoni Gaudi eserlerini ve onun şehri Barselona'yı anlamak, Barselona'yı Barselona yapan değerleri çözmek mümkün değil. Benim de yıllardır kafamda Hindistan'a, o harikalar ülkesine bir yolculuk yapma düşüncesi var. Sonunda kesin karar verince ortak konuları Hindistan olan bir sürü kitap temin ettim ve hepsini masamın üzerine yaydım. Aralarında bir bilim adamının, bir dil uzmanının, bir edebiyatçının, bir tüccarın ve bir gazetecinin izlenimleri de vardı. Çünkü değişik görüşleri içeren kitaplar çok yönlüydü ve yapacağım kıyaslamalarla Hindistan gerçeğine en iyi şekilde yaklaşabilecektim. Onları yan yana koyarken değişik insanların görüşlerini öğrenmeyi ve böylece gitmek istediğim ülke üzerine geniş bir ufka sahip olmayı amaçlıyordum. Slovenya'daki doğal çevre ve ülkenin doğal güzellikleri mesela... İnsan eliyle oluşturulan kültürel çevre ile uyum içerisindeki peyzaj düzenlemelerine dikkat etmezseniz, hikayeniz ne yazık ki yarım kalır bu ülkede. Tam anlamıyla Slovenya turu yapmış sayılmazsınız. Zira Slovenler, zaten doğal olarak sahip olduğu çevreyi bir de korumuşlar ve bugünden geleceğe taşıyorlar. Bu da sizi kendiliğinden büyülüyor. Ancak bunu kavrayabilmek için, John Arne Naess'i kıyısından köşesinden okumuş olmak, Derin Ekoloji üzerine olan görüşlerini hiç olmazsa temel olarak bilmek gerekiyor. Ancak o zaman içinde yürüdüğünüz sokakların, yanından geçtiğiniz korunaklı park ve bahçelerin, rekreasyon alanlarının anlamına hükmedebilirsiniz. Yeri gelmişken biraz bu Derin Ekoloji kavramından bahsetmek istiyorum. Norveçli çevreci düşünür John Arne Naess tarafından geliştirilen bu düşünce akımı, insan merkezli akımlara bir tepki olarak doğmuştur. Çevreye etik yaklaşımların başında gelen bu yaklaşım, her şeyin insan için var olduğunu savunarak, insanın doğadaki tüm varlıkların sahibi olduğu görüşü ile uzunca bir süre kabul görmüştür. Derin Ekolojistler, insan merkezli yaklaşımın bütün dünyanın merkezi olarak insanı alması ve diğer tüm canlı ve cansız varlıkları yok sayması nedeniyle, özellikle de çevresel sorunların bu çarpık anlayış terk edilmedikçe çözümlenemeyeceğini söyler. Ancak özellikle son yıllarda bu anlayış, ne mutlu ki yerini canlı merkezci ve çevre merkezci yaklaşıma bırakmıştır. Bu yaklaşımlar, farklı olarak yalnızca insanı değil, tüm canlıları ve bir bütün halinde tüm doğayı temel alır. Siz de çevre ve ekoloji gibi konulara ilgi duyuyorsanız, Ruşen Keleş'in kitapları ilk okuma yapmak için harika bir başlangıç olacaktır. Çevre Politikası isimli kitabını özellikle tavsiye ederim. Şimdi tekrar ana konuya dönüyorum. Roma'daki tarihsel mirasa nasıl sahip çıkıldığını ve korunduğunu görmek, bunu yerinde gözlemlemek için Roma İmparatorluğu hakkında birkaç önemli bilgiyi hatırlamak, imparatorluk dönemini gözümüzde canlandırmak gerekiyor. Bildiğiniz gibi, milattan önce bin yıllarından itibaren İtalya'ya Etrüskler gelmeye başladılar. Aslında İtalya'ya şehir kültürünü yerleştirip büyük bir siyasi organizasyonun temellerini atanlar da onlardı. Biliyorsunuz, Kolezyum'un yapılış tarihi milattan sonra 1. yüzyıl. Yani günümüzden yaklaşık 2000 yıl önce. Dile kolay! Bunu bilerek gezmek, geziden ve Roma'dan aldığınız tadı daha da artıracak. Floransa'yı gezerken mesela, Medici Hanedanını hatırlamamak olmaz. Prens isimli yapıtıyla tanıdığımız Machiavelli de, ünlü eserini bu hanedan döneminde kaleme almıştır. Şehrin her bir köşesinde bu hanedanın ve Machiavelli'nin nefesini hissetmeniz gerekir. Machiavelli önemli yapıtlarının hepsini, hayatın garip bir cilvesi olarak biraz da bu hanedana borçludur aslında. Zira en önemli eserlerini Mediciler kendisini sürgüne gönderdiği zaman yazabilmiştir. Medicilerin kurduğu Yeni Signoria, Machiavelli'nin bütün görevlerine son verdi, onu bin florin ödemeye mahkum etti ve bir yıl boyunca Vecchio Sarayı'na ayak basmasını yasakladı. Machiavelli, Medicilere karşı bir komplonun içinde yer aldığı kuşkusuyla 1513 yılının başlarında tutuklandı ve işkence gördü. Sonuçta hapisten salıverildi ama özgürlüğü kısıtlandı: Ailesiyle birlikte Sant Andrea in Percussina'daki evine çekildi. Yoğun bir siyasal yaşamın ardından gelen bu zorunlu sürgün, bir başka açıdan Machiavelli'nin en verimli dönemi oldu, önemli yapıtlarının hepsini bu dönemde yazdı. Kotor mesela, aynı Brugge gibi, orta çağ mimarisi ile sizi büyüleyecek sevimli bir şehir. Karadağ'ın önemli turizm merkezlerinden biri. Tito ve onun Yugoslavya'sını anlamadan, tarihsel süreci hatırlamadan, onun gerçekleştirmeye çalıştığı politikayı bilmeden Kotor'u çözmek zor. Şehrin tarihi kısmının kapılarından birinde şöyle yazar: Bizden olmayanı istemeyiz ama bize ait olanı da kimseye vermeyiz. Bu söz, Tito önderliğinde gerçekleşen Bağlantısızlar Hareketinin görüngülerinden biridir aslında. Paris'e gitmeden önce üç dört Edith Piaf şarkısı dinlemek, Varşova gezisi öncesi Chopin'in hayatı ile ilgili birkaç sayfa okumak, Sırbistan turu öncesi ünlü Sırp yönetmen Emir Kusturica'nın muhteşem filmi Çingeneler Zamanını tekrar izlemek gezinize anlam katar. Seyahat konulu kitaplar okumak ve yeni bilgiler edinmek çok önemli yani. Wittgenstein'ın ünlü sözünü de anmadan geçmeyelim burada: Dilimin sınırları, dünyamın sınırlarıdır. Birbirlerini tanısın veya tanımasın, insanlar sıradan bir gün içerisinde birbirlerine rahatlıkla selam verip selam alıyorlar. Bariz bir şekilde selamlaşıyorlar. Üstelik bir çeşit meditasyon gibi bunu sürekli yapıyorlar. Basit bir merhabadan ileri gelen bu durum, ilk bakışta önemsiz gibi görünmesine karşın, bir süre sonra sizin üzerinizde manevi bir tatmin duygusu yaratıyor. Özellikle de bu ritüelin bir parçası olduğunuzda. Yaşadığını, var olduğunu ve uzayda bir yer kapladığını iliklerine kadar hissediyorsun adeta. Bu tutum, birilerinin, etrafındakilerin dikkatini çektiğini gösteriyor. Giderek silikleşen ve sırf bu yüzden değersizlik hissi yaşayıp ruhsal sorunlarla boğuşan modern çağ bireyleri için, belki de hayat kurtarıcı bir durum. -birden söner uzak bir yıldız gibi yaşaman- Toplu taşıma araçlarında mesela, şoföre onun dilini bilmeseniz, o dilde konuşmasanız, yabancı bile olsanız hello veya good morning deyince karşılık alıyorsunuz mutlaka. Denemesi bedava, gidince bir deneyin. Farkı hissedeceksiniz. Hayatında ilk kez yurt dışına çıkacaklardan özellikle ricamdır bu. Örneğin meşhur bir dondurmacının kuyruğundasınız, ya da ne bileyim pizzacıda ayakta bekliyorsunuz veya bir müze girişindesiniz. Önünüzdeki kişi birden istemsizce arkasına dönüyor veya aynısını siz arkanızdakine yapıyorsunuz. Yine gülümseyip selamlaşıyorsunuz. Hani, çok meşhur bir slogan var ya Facebook video yorumlarında; "Dünya bir dakikalığına güzelleşiyor" Gerçekten de öyle. Sonra herkes kendi işine bakıyor. Bu durum ister istemez beni de etkiledi. Ne yazık ki bizde böyle yaygın bir kültürel gelenek olmadığı için, örneğin İstanbul'da günaydın dediğim otobüs şoförleri suratıma boş boş bakmakla yetiniyor genelde. Kimsenin hakkını yiyemem, cevap veren de var elbette ama diğerlerine göre sayılıdır. Hele hele, üstte anlattığım gibi bir sırada falan hiç tanımadığınız biriyle merhabalaşmak... Türkiye'de, hele de mega kent İstanbul'da... Aman aman, bir düşünün ve olası sonuçlarını tahmin etmeye çalışın bakalım. Çok zorlanmayacaksınız eminim. Selam verdiğiniz kişi bir kadınsa yandınız bir defa, ne sapıklığınız kalır ne sarkıntılık ettiğiniz. Bir erkekse o da fena, ne deliliğiniz, ne de manyaklığınız kalır bu kez. Git işine kardeşim bakışları almanız an meselesidir. Sosyolog Erving Goffmann, Uygar Kayıtsızlık olarak adlandırdığı bir kavramdan bahsediyor. Buna göre, uygar kayıtsızlık, bir başka kişiyi görmezden gelmek anlamına gelmiyor kesinlikle. Her birey diğer insanların varlığını kabul eder ancak izinsiz ve davetsiz jest ve mimiklerden kaçınmaya çalışır. Bu, farkında olmadan yaptığımız bir davranıştır aslında diyor araştırmacı. Sanıyorum, ilk kez Budapeşte gezisi sırasında, yani bundan iki yıl kadar önce dikkatimi çekmişti bu durum da. Mc Donalds'ta yemek yerken, yemeğini bitirip masasından kalkan herkesin kendi tepsisini kendisinin çöpe boşalttığını gördüm. Masaların hepsine hızlıca bir göz gezdirdim. Gerçekten de bizdeki gibi bitmiş tepsiler öylece durmuyordu masalarda. Sürekli bunları toplamak için ortalıkta koşuşturan çalışanlar da yoktu. Temizlik ile ilgilenen çalışanlar yalnızca yerleri süpürüyor, kasadakiler ise sipariş alıyordu. Hepsi bu. Artık Türkiye'de, kendi ülkemde de nereye gidersem gideyim aynısını yapıyorum. Kimse bana bu yönde bir telkinde falan bulunmadı. Böyle bir kural da yok bildiğiniz gibi. Tepsi şu ana dek hiç elime yapışmadı inanın. Size de bir denemenizi tavsiye ederim. Sizin de yapışmayacak. Bugünden tezi yok mutlaka bir deneyin. .. Tam gün ortasında şehrin bütün evlerinden süpürgeler, çöp kovaları ve faraşlarla silahlanmış kadınlar çıktı ve tek kelime etmeden, yaşadıkları binaların kapılarını, girişten sokağın ortasına dek süpürmeye başladılar, orada başka kadınlarla karşılaştılar, onlar da diğer taraftan, aynı amaçla ve aynı silahlarla aşağı inmişlerdi. Sözlükler kişinin kendi kapı önünü bir binanın sokağa ya da caddeye bakan cephesine denk düşen bölümü diye tanımlar ki, bundan daha açık bir şey yoktur, fakat yine derler ki, en azından bazıları, kapının önünü süpürmekte sorumluluktan kaçmak anlamına gelir. Büyük bir hata içindesiniz, dalgın sözlükçü ve filolog beyler, kapının önünü süpürmek şimdi tam da başkentin bu kadınlarının yapmaya başladıkları şeydi, tıpkı geçmişte de annelerinin ve büyük annelerinin köylerde yaptıkları şeydi ve onlar da, bu kadınların yaptıkları gibi, bunu bir sorumluluktan kaçmak için değil, bu sorumluluğu üstlenmek için yapmışlardı. Alışveriş merkezlerinde özellikle, temizlik görevlisi çalışanların arabasına doğru tepsiyle gittiğinizde alacağınız minnettar bakışlar gününüze kesinlikle bir anlam katacaktır. İşte size bir gün daha yaşamak için bir sebep daha! Ve son bir önemli not daha paylaşayım bu konu ile ilgili hazır aklımdayken: Yurt dışındaki çoğu şehirde Mc Donalds'larda Wi-Fi herkese ücretsiz. Evet, hem de şifresiz! Güle güle kullanın. Sıra kültürü edindim. Burada yani Türkiye'de sırıtabilir, gereğinden fazla naif, saf veya enayi olmakla suçlanabilir ve hatta komik bile görülebilirsiniz. Hiç dert değil inanın. Hayatta öz saygı çok önemlidir ve en önemlisi de bunu yitirmemektir aslında. Sıra kültürüne uyum sağlamak, sıraya girmek ve uymak, sizin öz-saygınızı kaybetmediğinizi gösteren detaylardan yalnızca biri. Örneğin en basitinden bir maç kuyruğunu düşünelim. Stadyuma girmek için düzgün bir şekilde sıra yapıp bu sıraya uygun ilerlemek, sizin sıranın hızına göre aşağı yukarı kaç dakikada içeri girebileceğinizi anlamanıza ve kaç dakika daha sırada bekleyeceğinizi hesaplamanıza rahatça imkan tanır. Oysa insanların sağdan soldan sürekli kaynak yaptığı, belli bir düzen göstermeyen sırada bunlardan ikisini de belirleme veya hesap etme şansınız yoktur. Ve üstelik bu muğlaklık, sizi daha da rahatsız edici davranmaya sevk edebilir, aslında olduğundan daha farklı tepkiler vermenize neden olabilir. İstanbul trafiği içinde yaşadığımız şey de bundan farksız aslında. Her ne kadar pek araba kullanmasam da, kullandığım zaman yaya geçitlerinde yayalara durup yol vermeye başladım. Şu ana dek gezdiğim 25+ ülkenin hepsinde bu kurala neredeyse harfiyen uyuluyor. Kendi ülkem Türkiye hariç! Immanuel Kant etik konusunda ilginç bir bilgi sunar bize. Buna göre filozof, ödeve uygun bir eylem ile ödevden dolayı yapılan eylemler arasında bir ayırım yapar. İlk anda her ikisi arasında hiçbir fark yokmuş gibi görünmektedir. Oysa aralarında var olan fark, eylemlerin temelindeki isteme veya niyette bulunur. Örneğin iki bakkalı ele alalım. Bu iki bakkalın da kendisinden alış veriş yapanları kandırmadıklarını ele alalım. Bunlardan biri, bunu, kandırdığı öğrenildiği takdirde müşterilerini kaybetme korkusundan diğeri ise dürüst bir insan olduğundan yapar. Ödeve uygun davranan ilk satıcının istemesinin nedeni çıkardır, oysa diğer satıcı ödev böyle gerektiriyor diye müşterilerini kandırmaz. Kant'ın bu örneğini, az önce yukarıda bahsettiğim yaya geçidindeki yaya ile karşılaşan araç sürücüsü için de uyarlayabiliriz pekala. Yayaya yol vermek için orada mutlaka bir trafik polisinin olması gerekmez. Veya aksinin yapılması durumunda yaşanacak cezalandırılma korkusu belirleyici olmamalı. Ve son olarak; denemek, deneyim diyorum. Sonucu her ne olursa olsun! Kötü de geçse seyahat etmek insanı zenginleştiriyor ve yaşamın deneyim hanesine bir artı daha atıyorsunuz. Tecrübe ve hayat deneyimi çok önemlidir. O yüzden çok düşünmeyin, harekete geçin ve yapın. Unutmayın, yapmadığınız atışları yüzde yüz ıskalarsınız. Evet, benim bir çırpıda aklıma gelenler şimdilik bunlar. Bir başka yazıda görüşünceye dek, kendinize çok iyi bakın, henüz okumadıysanız şu yazılarıma da vakit bulunca bir göz atabilirsiniz. - Ucuz seyahat etmenin püf noktaları: Ucuz Seyahat Rehberi - Gezdiğim ülkeler hakkında kısa ipuçları: Gezdiğim Ülkeler Hakkında Tavsiyeler - Kendi gezilerimi nasıl planladığımı adım adım anlattığım yazı: Nasıl Geziyorum? - Avrupa Şehirlerinden Ucuz Hostel Önerileri: Avrupa Şehirlerinden Hostel Önerileri Bağlantısızlar Hareketi: Soğuk Savaş sırasında Bandung Konferansı ile temelleri atılan ve Yugoslavya devlet başkanı Tito önderliğinde bir araya gelen ülkelerin oluşturduğu politik hareket. Bu ülkeler o dönem tarafsızlık politikası izlemişlerdir. - Zygmunt Bauman, Küreselleşme, Çev. Abdullah Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2010 - Halil Demircioğlu, Roma Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2015 - Antony Giddens & Philip W. Sutton, Sosyoloji, Çev. Mesut Şenol, Kırmızı Yayınları, İstanbul, 2017 - Sevgi İyi & Harun Tepe, Etik, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları, Eskişehir, 2014 Ne kadar dolu dolu bir yazı olmuş, öncelikle zaman buna zaman ayırıp yazman takdir edilesi. Hoca yerden göğe haklı. Bazı şeylere tanık olmak çok acı geliyor, gencecik insanların dört dörtlük ev döşeyeyim diye girdikleri dünya kadar borç mesela. Üzülmemek elde değil. Gezmek bir yana, tartışmasız bir şey benim için. Öte yandan bence toplumda birey olmanın şartlarından biri insanın kendi kendine yetmesidir. Yani anne baba evinden çıkıp evlenmeye kalkanları da hiç anlamıyorum. Hiç olmazsa ya üniversiteyi aileden uzak yaşamalı ya da tek başına çalışma hayatını yaşamalı. Bana "çok şanslısınız" diyenlere hep diyorum ki, bu bir tercih. Herkes kendine göre gezebilir, kısa ya da uzun, ucuz ya da pahalı bir yöntemle her şeyi deneyimleyebilir. Bu bir tercihtir ama öncelikle bunu tercih edebilecek vizyona sahip olmaktır. Maaşını sadece marka kıyafetlere, en son çıkan cep telefonuna ve hafta sonları mekan mekan gezerek bitirirsen elbette bütçe oluşturamazsın. Bir gezgin var, okusan sen de seversin. Sanırım 1,5 yıldır dünyayı geziyor. O da bir ara yazmıştı. Herkes bu kadar parayı nerden buluyorsun diye soruyormuş. Üşenmemiş gitmeden önce neler yaptığını tek tek yazmış. Özet geçeyim: İstanbul`da çalışan biriymiş, hafta sonları sağda solda gezmelerini azaltmış, evde elektrik tüketiminden, doğalgaza kadar birçok şeyi gözden geçirmiş. Buna benzer tasarruf örnekleriyle para biriktirmiş. Arabası varmış satmış, toplu taşına kullanmış falan derken hatırladığım kadarıyla 1 sene sonra yola çıkmış. Sırt çantasıyla. Kaldığı yerler tabii ki otel falan değil. Hostel çoğu, bazen de yolda karşılaştığı yerli halktan birinde kalıyor. Tam da "Para Biriktirme Yöntemleri" diye bir yazı yazarken sen açtın konuyu. 🙂 Yazacaklarım da o gezgin arkadaştan farklı değil aslında temelde. İhtiyaç fazlası ürün satın alımını durdurmak, lükse kaçan şeylerden kaçınmak (Her hafta sonu 2 gün pahalı bir cafede yemek yemek örneğin), toplu taşıma tercih etmek vs. Bunlar basit gibi görünse de üst üste koyunca ciddi oranda fark yaratıyor aslında. Ben de bunu anlatmaya çalışıyorum insanlara. İşte bir otelde söz gelimi 3 gün konaklama bedeli, sıkı bir araştırmayla güzel bir hostelde 7 güne denk gelir gibi tavsiyeler. Ucuz seyahat rehberi başlıklı yazımda değinmiştim biraz zaten. İnsanlar Iphone'un en son modeline sahip olup da öyle yorum yapınca tuhaf oluyor tabii. Bol gezmeli yeni yıl dileklerine aynen katılıyorum! İmza: Hayatında hiç Iphone kullanmamış bir vatandaş. Guzel bir yazı. Guzel ıfade etmıssınız. Elınıze saglık.