İstanbul Kitap Fuarı 2000'li yılların başından beri Beylikdüzü TÜYAP'ta yapılıyor. Daha öncesinde Tepebaşında düzenleniyormuş. Açıkçası ben o dönem fuara hiç gitmedim. Benim bu fuara ilk gidişim lisans yıllarıma denk düşer. Tam emin olmamakla beraber, yıl sanırım 2004 olmalı. O zamanlar 19-20'li yaşlarını süren bir gençtim. Aslına bakılırsa küçük yaşlardan beri okumayı çok seven, sürekli okuyan biri olarak, kitap fuarına bu denli geç gidişim biraz tuhaf. Demek ilk veya orta okulda da okul falan götürmemiş bizi. Yoksa onlarla kesin giderdim. Acaba o zamanlar böyle şeyler yok muydu? Şimdiki çocuklar belki de bu yönden daha şanslılar. Okullar bu fuara hayli katılım gösteriyor her sene. Dediğim gibi, 2004'ten beri düzenli olarak TÜYAP Kitap Fuarına giderim ben. Lisansta Trakya Üniversitesinde, Edirne'de okuduğum için, o dönem İstanbul'a gelip gitmek benim için bir hayli kolaydı. O yıllardan beri her sene gittiğim bu fuara pandemi nedeniyle verilen iki yıllık aradan sonra, 2022 yılında tekrar uğradım tabii. Aslında, bu fuarın bulunduğu yer meselesi, görebildiğim kadarıyla Tepebaşı dönemini hatırlayanlar başta olmak üzere, çoğu kesimin keyfini kaçıran bir durum. Ne diyebilirim ki? Avcılar'da oturan biri olarak, herhalde burada oturmanın faydasını gördüğüm ender şeylerden biri oldu bu benim için. Yani fuarın düzenlendiği yer hakkındaki eleştiriler haksız sayılmaz. Sonuçta İstanbul'un merkezinden son derece uzak bir yer burası. Herkese uzak, bana yakın. Kitap Fuarı benim için başlı başına özel bir etkinlik aslında. Başta belirttim, ben küçüklüğümden beri okumaya tutkunum. Özellikle tüm yayıncıları bir arada bulabilme şansı, bu fuarın en güzel yanı aslında. Her bir yayıncının standını tek tek gezmek, sıra sıra dizilmiş kitapları incelemek, onlara dokunmak, içlerinden bazılarını seçip içindekilere göz atmak, sayfalarını karıştırmak, kapak resimlerine ve çizimlere bakmak muhteşem bir his. Hiç kitap satın alınmasa dahi, sırf bunlar bile insana harika hissettiriyor kendini. Fuarın bir diğer güzel yanı elbette imza günleri ve konferanslar. Sevdiğimiz yazarlarla buluşmak, kitapları imzalatmak, kısa da olsa sohbet etmek, geçmişe dönük güzel anılar oluşturuyor. Gelecekte bir gün o geçmişi hatırlayınca insanın yüzüne bazen bir tebessüm konuyor, bazense gelip bir hüzün yerleşiyor. Geçenlerde, 2008 yılındaki kitap fuarında Aydın Boysan'a imzalattığım "Nereye Gitti İstanbul?" kitabını elime aldım mesela. Sayfaları karıştırırken, ilk sayfadaki imzasını gördüm, bir an duygulandım. Rakı ile cacık arasındaki uyumu ne tatlı anlatırdı rahmetli. Huzur içinde yatsın. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarından çıkan, nehir söyleşi dizisindeki kitabını tavsiye ederim: Hayat Tatlı Zehir. Onu biraz daha yakından tanımak için birebir. Bildiğiniz gibi pandemi döneminde, özellikle de 2021 yılından itibaren, yayıncılar açısından kağıt ve matbaa maliyetleri bir hayli arttı. Buna benzin ve lojistik giderleri de eklenebilir. Kitapta KDV oranı bir süre önce kaldırılsa da, kitap fiyatları, artan bu maliyetler nedeniyle deyim yerindeyse adeta uçuşa geçti. Aslına bakılırsa İstanbul Kitap Fuarına katılan yayınevlerinin indirim oranları yıllardır hemen hemen aynı. Neredeyse standart bile diyebilirim. Yani veya yönde en fazla %5 civarında bir oynama oluyor. Mesela İstanbul kitap fuarı ile ilgili diğer bir yazımda değindiğim gibi, uzunca bir süredir bu fuarda %20 indirim yapan Remzi Kitabevi, 2022 TÜYAP Kitap Fuarı için bu oranı %25 yaptı. Ancak toplamda bu %5'lik oran zaten pek bir şey ifade etmiyor, en azından benim için. Ha %20 olmuş, ha %25. Bir farkı yok. 2022 İstanbul Kitap Fuarının son günlerine doğru, yayıncılarla yapılan birkaç röportajı okudum internette. Genel olarak yayıncılar bu seneki satışların azlığından şikayetçi. Üstte değindiğim gibi, yayıncıların durumu gerçekten kolay değil. Ve onlara fazlasıyla hak veriyorum. Ancak isterseniz şimdi biraz da okuyucu penceresinden bakalım biz bu fuara. Çünkü sonuçta kitap dediğimiz nesne satış amacıyla üretiliyor ve alıcısı da okuyucu. Bir defa üstte linkini verdiğim yazıdan da görebileceğiniz gibi, fuarda %20-25 indirim oranı yapan yayınevi sayısı bir hayli fazla ve bu indirim oranı gerçekten çok az. Ben bir kitabı almadan önce bu şekilde bir karşılaştırma yapıyorum ve ona göre karar veriyorum. Benim gibi sürekli okuyan ve sık kitap alan biri için oldukça belirleyici bir etken bu indirim oranları. Bu konuyla ilgili daha ayrıntılı bir yazı yazmayı düşünüyorum bu blogta. Unutursam, yorum kısmına mesaj bırakarak bana hatırlatın lütfen. Yani ben bu fuara kalkıp geliyorsam, beni gerçekten cezbeden bir indirim oranının olması gerekiyor. Dolayısıyla %30'un altında indirim yapan bir yayınevi direk eleniyor benim için. Elbette standına gidiyor, kitaplarını inceliyorum. Ancak hepsi o kadar. Fuardan satın almamayı tercih ediyorum. Benim bu fuarla ilgili çok daha önemli bir yorumum olacak aslında. Yayınevleri stantlarında çalışan personel ve onların genel tutumlarıyla alakalı. Benim için, isminde "uluslararası" etiketi olan, İstanbul gibi dünyanın en önemli ve en büyük şehirlerinden birinde gerçekleşen ve konusu kitap olan bir fuar, sadece bir kitabın alım ve satımıyla sınırlı bir faaliyet değil kesinlikle. Yani öyle olmamalı. Yayınevlerinin standında o kurumun yayınlarıyla ilgili sohbet etmeyi, basılmış kitaplarla, hatta yakın zamanda basılması planlananlarla ilgili görüş alışverişinde bulunmayı, bakılan bir kitap hakkında benzer çalışmaların olup olmadığı hakkında konuşmayı, özetle bir çeşit çok yönlü bir bilgi paylaşımını da içeriyor kitap fuarı. Bu ilişki elbette karşılıklı. Hem benim tarafımdan hem de yayınevi tarafından yapılan bir paylaşım, görüş alış verişi. Hatta konu kitapsa madem, o konuyla, kitapla ilgili çok kısa da olsa bir beyin fırtınası. Görebildiğim kadarıyla, yayınevleri sadece fuar süresince görev yapmak üzere, genelde gençlerden oluşan ve günlük çalışan personeller bulunduruyor. Üzülerek ifade etmeliyim ki, bu personellerin büyük çoğunluğu da standında çalıştığı yayınevinin kitaplarından, yazarlarından, hatta yayın politikasından tamamen habersiz. Benim asıl sitemim stantlarda çalışan bu gençlerden ziyade, yaşça daha büyük olan ve yayınevlerinin asıl, kendi görevlilerine, temsilcilerine... Ben zaten ilgili bir okuyucu olduğum için elimde kitap listesiyle gidiyorum fuara. Aradığım kitabın hangi yayınevi tarafından basıldığını biliyorum ve o kitabı direk gidip oraya soruyorum. Mesela çoğu zaman baskısı olmayan kitapları sorduğum için, aldığım yanıt çok kısa oluyor: "Baskısı yok." Buraya kadar her şey güzel. Buna da bir itirazım yok. Ancak sorulan kitabın basıldığı yayınevini bile bulup, buraya kadar gelen, bilinçli olduğu aşikar bir okuyucuyu basit bir cevapla karşılayıp hemen geri çevirmektense, hiç olmazsa -benzer konularda olacak şekilde ve tabii ellerinde varsa- başka bir kitap önerisiyle stantta tutmaya çalışmak, ne bileyim bir şekilde sohbet açmak, daha güzel bir davranış olur diye düşünüyorum. Sonuçta ben oraya kadar gelmişim ve baskısı olmayan bir kitap sormuş bile olsam, başka bir kitap bakabilirim/satın alabilirim pekala. Yani müşteri ayağınıza kadar gelmiş durumda. Üstelik Türk milleti olarak biz konuşmayı seven bir milletiz. Hani Alman falan olsak, anlarım. Bir düşünsenize, ben çoğu zaman gidip birkaç kitap soruyorum, en son şu tarihte basılmıştı, neden hala yeni baskısı yok falan diyorum, ondan sonra mesela oradan başka bir kitaba geçiyorum, bunun falanca yayınevinde de çevirisi var, hatta çevirmeni işte filanca, o da çok iyidir ama önce buraya geldim falan diyorum. Yani bu türden konuşma örneklerini çoğaltabilirim size. Kendimi övmek istemiyorum da, bu türden konuşmaları yapan, yayınevleriyle, kitapların konularıyla, içerikleriyle, yazarlarla hatta çevirmenlerle ilgili bu kadar ince detaylara hakim kaç kişi geliyor bu stantlara gerçekten merak ediyorum. Bazıları, sorduğum bu türden bir kitap veya soru üzerine yerinden bile kımıldamıyor, ağzından lafı cımbızla alıyorsun hatta. Herkes standına beni kırmızı halıyla davet edip çayla kek ikram etsin, uğurlarken elime kolonya döküp "Yine bekleriz efendim" desin demiyorum ama gerçekten ilgili bir okuyucu ile gerçekten ilgilenen insan sayısı çok az diyebilirim bu fuarda. Tüm bu geçen yıllar boyunca, İstanbul kitap fuarında gerçekten ciddi oranda bilinçsiz bir kitle gözlemledim. X yayınevi standına uğrayıp "Sizde şiir kitabı var mı?" diye soran da var, "Halil İnalcık kitapları nerede satılıyor?" diye soran da. Bir de fuarın girişinde ücretsiz dağıtılan, fuarla ilgili broşürü bile edinmeden alana öylece dalıp, her standa alakasız sorular soranlar var: "Can Yayınları nerede? Türk Tarih Kurumu nerede? Tuvalet nerede?" gibi. Haliyle yayınevleri standında çalışan personeller dokuz gün süren bu fuar boyunca bu türden sorulara cevap vermekten bezmiş durumda. Bunu anlayabiliyorum. Ama ayağına kadar gelen ilgili bir okuyucuya da üstteki muamelenin yapılmasına bir anlam veremiyorum. Cem Uzan'ın dediği gibi: sıkılıyorum, daralıyorum. Sahaflar bu konuda biraz daha ilgili. Sahafların ayrıca ucuz kitap reyonları var ve ben her gittiğim etkinlikte -ister kitap fuarı isterse sahaf festivali olsun- bu reyonları didik didik ederim. Tek tek elimle kitap raflarını indiririm, kaldırırım, alttaki kitapları görmeye çalışırım, tekrar kitapları eski şekliyle istiflerim, aradaki boşluklara baktığım kitapları koyarım, hızlıca göz taraması yaparım, eşelerim. Böyle çok ucuza, kondisyonu gayet iyi durumda olan, aradığım çok kıymetli kitaplar bulmuşumdur. Hatta bunu yaparken çevremdekilerle de konuşurum, onların kendi aralarındaki sohbete kulak misafiri olur, eğer biliyorsam kendim de onların aradıklarına benzer kitaplar öneririm. 2022 Tüyap Kitap Fuarında, yine ben böyle hummalı bir araştırma ve tarama faaliyeti yaparken, raflarla ve kitaplarla bu kadar ilgilendiğimi gören, etraftaki 4-5 farklı kişi beni sahaf sandı ve para uzattı. -Bu kitabı alabilir miyim? -Güzele benziyor, elbette alabilirsin. Ama standa ben bakmıyorum, parayı şu ilerideki arkadaşa uzatıver istersen. -Ben de sizi sahaf sandım ilk başta. Yani üstte anlattığım yayınevi çalışanlarından daha ilgili görünmek hoşuma gitmedi değil doğrusu. Bitirirken şunu da söylemek isterim ki, gerek stantlarda görev alan, gerekse sahaf reyonlarında karşılaştığım bu gençlerin hepsi pırıl pırıl, hepsi güler yüzlü. Sadece biraz üzerlerine düşülmesi gerekiyor. Öğretim görevlisi olarak çalıştığım yıllar boyunca, bu durumu çok yakından gözlemleme şansım oldu. Yaklaşım tarzınız ve gösterdiğiniz ilgi, anlatılan, öğretilenden çok daha önemli oluyor çoğu zaman. Hiç kimseyi gücendirmemek ve kırmamak adına, düşüncelerimi belirli bir hedef göstermeksizin ve hiçbir yayınevi ismi belirtmeksizin, genel bir şekilde ifade etmeye çalıştım. Türkiye'de yaşıyoruz ve gülmeye ihtiyacımız var gerçekten bu ülkede. O yüzden aralara biraz espri sıkıştırmaya da çalıştım. Yani özetle TÜYAP Kitap Fuarı hakkında, buraya içimizi döktük diyelim. Niyetimin kötü olmadığını beni biraz tanıyan herkes bilir zaten. Siz kızdığıma da bakmayın, seneye her zaman olduğu gibi yine giderim ben kitap fuarına. Kitapla ve sevgiyle kalın, hepinize selamlar. Çok keyifli bir yazı olmuş. Bilgi ve deneyimlerinizi bizimle paylaştığınız için çok teşekkür ederim. Keşke herkes okusa da cahillimize yenilmesek. Oldukça faydalı bir bilgi paylaşımı olmuş. Teşekkürler. Hocam merhaba. Çeşitli sebeplerle zaman zaman sitem etsem de İstanbul TÜYAP Kitap Fuarına her sene düzenli olarak gidiyorum ben. Eğer gelirseniz mutlaka uğramak isterim yanınıza. Kitabın ismini ve yayınevi ismini not alıyorum ben. Yazıyı okuyup yorum bırakmanıza çok sevindim, çok teşekkür ediyorum. Ayrıca kitabınız için de kutluyorum, benim de hayallerimden biri, yazdıklarımı bir gün basılı olarak görmek. 🙂 İstanbul'dan da selamlar ve sevgiler.


Seyahat etmek pahalı mıdır? Yurt dışı gezisi çok mu masraflı? Cevabım açık ve net: Hayır. Peki, ucuz seyahat mümkün mü? Kesinlikle evet! "Haydi canım sen de" dediğinizi duyar gibiyim. Acele etmeyin. Gelin, sakin sakin konuşalım. Bunu, bu deneyimi defalarca yaşamış biri olarak söylüyorum. Zaten siz de biraz araştırırsanız, birçok gezi bloğunda bu konu hakkında yazılmış onlarca yazıya rastlarsınız. Hatta seyahat bloğu olsun ya da olmasın, artık çoğu sitede; ucuza seyahat etmenin 10 yolu, Türkiye'de ve Dünyada gezilecek ucuz yerler, en ucuz yurtdışı tatili, dünyanın en ucuz ülkeleri, ucuz seyahat rehberi başlıklı bir sürü farklı makaleye denk gelmek mümkün. Ucuz seyahat için yapılması gereken bazı şeyler var. İşte bu yazıda bunlardan bahsedeceğim. Yavaş yavaş okuyup tavsiyeleri dikkate alırsanız, özellikle yurt dışı seyahatinin öyle çok da masraflı ve yalnızca zenginler için olmadığını göreceksiniz. Görünüşe göre, Türkiye'de yaklaşık 5000 Türk lirasına satılacak. Oysa 5000 liraya, iyi bir planlamayla Avrupa'da en az 7-8 farklı ülke, 9-10 şehir gezebilirsiniz. Nereden mi biliyorum? Çünkü kendim gezdim! Bugün herhangi bir ayakkabı mağazasında ortalama bir ayakkabının fiyatı 150-200 TL'den başlıyor. Hafta sonu gideceğiniz bir kafede, bir iki şey yiyip içecek de aldığınız takdirde, kişi başı harcayacağınız tutar en azından 40-50 TL'ye denk gelecektir. Akıllı telefonu olmayan kaç kişi var? Yanlışım varsa lütfen düzeltin, bugün en düşük fiyatlı satılan akıllı telefonların fiyatı 750-800 TL'den başlıyor. Şimdi, geçenlerde, içinde hemen hemen her gün adım atacak yer olmadan yolculuk yaptığım Metrobüsün ekranında gördüğüm bir veriyi paylaşmak istiyorum sizinle. 2016 yılı Aralık ayı itibarıyla, yalnızca İstanbul'da, trafiğe kayıtlı araç sayısı 4 milyonmuş. Kaldı ki, şahsi kanaatimce bugün örneğin İstanbul'da araç sahibi olmanın pek bir esprisi de kalmadı. Çünkü artık neredeyse günün her saati trafik var (4 milyon aracın olduğu şehirde zaten nasıl trafik olmasın ki?) ve artık sokak araları bile araç ile dolduğundan ciddi bir park sorunu söz konusu. Konuyu uzatmak istemiyorum. Sözü şuraya getirmeye çalışıyorum. Herkesin bir şekilde parası var aslında. Ama çok ama az. Fakat öncelikleri farklı. İşte zurnanın zırt dediği yer! Bu fiyatları çevremle paylaştığımda aldığım tepkiler inanılmaz. Çoğu ücretlerin böyle olduğuna inanmıyor. Türkiye, ne yazık ki, marka bağımlısı ve tüketim kültürünün her bir insanın artık ruhuna işlediği bir ülke haline geldi. Fakat Kadıköy'deki Köstebek mağazasından geçen yıl aldığım 15 TL'lik kol saatini, abartmıyorum en az yirmi farklı kişi nereden aldın diye sordu. Hatta ben bile bir yerden sonra şaşırıp saati ciddi ciddi incelemeye koyuldum. Demek ki para var. Öyleyse en zorlu kısmı atlattık aslında. Sıra geldi ucuz seyahatin püf noktalarına... Tansu Çiller seçim vaadi olarak "Her eve en az iki anahtar" demişti. Hiç gerek yok! Ben de diyorum ki, anahtarlardan birine ayıracağınız o parayı seyahate yatırın. Her mahallede bir milyoner olur mu onu da bilemem, ama böylelikle herkes kendi kendisinin Evliya Çelebisi olacak, her mahallede bir gezgin olacak, olmalı! Şimdi, ucuz seyahat etmek için yapılması gerekenleri tek tek sıralıyorum. Planlayın ve mutlaka ama mutlaka hayata geçirin: Bence en önemlisi bu. Şaka yapmıyorum. Bilerek ilk sıraya yazdım bunu. "Arkadaşlarımdan haber bekliyorum, onlar gelmezse tek başıma ben ne yaparım? " , "Hayatımda hiç yurt dışına çıkmadım." , "İyi ama benim İngilizcem Fatih Terim'den daha iyi değil ki! " vs. Bu mazeretler inanın hiçbir zaman bitmeyecek ve belki de düşleriniz hep yarım kalacak. O nedenle fırsatı yarattığınız an asla geri adım atmayın ve hayata geçirin. İhtiyacınız olan tek şey aslında biraz cesaret ve özgür bir ruh! Üstelik tek başına gezmek sandığınız kadar sıkıcı değil. İnanmıyorsanız tek başına gezmek hakkında yazdığım şu yazıya bir bakın: Tek Başına Seyahat Etmek Eminim fikriniz değişecek. Erken rezervasyon yapın/Erken bilet alın: Yapabiliyorsanız, geleceği kısa veya orta vadeli (3-6 ay arası) planlama şansınız varsa, hiç düşünmeyin, erken rezervasyon yapın. Erken uçak bileti satın almak, erken konaklama rezervasyonu gibi şeyler maliyetleri düşürür. Üstelik, ücretsiz iptal seçeneğini seçerseniz, herhangi bir ücret ödemeden istediğiniz an rezervasyonu iptal edebilirsiniz. Konaklama sitesi Booking. com'un böyle güzel bir opsiyonu var. Örneğin Amsterdam, Paris, Stockholm gibi hemen hemen her mevsim turist alan şehirler için bu büyük fark yaratır. Hatta şöyle söyleyeyim; diyelim ucuz uçak bileti bulup satın aldınız, olası bir aksilik durumunda gidemeseniz bile, yanacak meblağ üzülmenize değmeyecek denli cüzi bile olabilir. Bunu aklınızdan çıkarmayın. Alttaki fotoğrafa dikkatlice bakın. Birincisi hosteller. Benim en çok hoşuma giden seçenek bu açıkçası. Hostelde konaklamak gerçekten müthiş bir deneyim! O yüzden ilk sıraya yazdım. Hostellerde dünyanın dört bir yanından insanlarla karşılaşıyorsunuz. Farklı kültürleri tanımak adına bulunmaz bir fırsat. Üstelik diğer seçeneklere göre çok ucuz. Benim zaten hosteller hakkında yeterince bilgim var Kaan, ne olduğunu biliyorum, bize önerebileceğin güzel hosteller var mı, varsa biraz onlardan bahset, orada kalalım, isim ver diyenlerdenseniz, sizi de Avrupa'dan hostel önerileri başlıklı şu iki yazıma doğru alalım. Bu yazılarda, birbirinden farklı Avrupa ülkelerinden güzel hostel önerileri bulunuyor: Avrupa Şehirlerinden Hostel Önerileri 1. Bölüm ve Avrupa Şehirlerinden Hostel Önerileri 2. Bölüm Bunların hepsinde bizzat kendim konakladığım için, yazıdaki yorumlara gönül rahatlığıyla inanabilirsiniz. Türkçesi Kanepe Sörfü olan bu sistem şöyle çalışıyor: Gitmek istediğiniz bir yer var. Ücretsiz konaklamak ve böylece masraflarınızı kısmak istiyorsunuz. İşte sizin gibi, bunu isteyen dünyanın hemen her ülkesinden insanlar var. O yüzden bu insanlar bir gezginler ağı oluşturuyorlar. Evlerini paylaşıyorlar. Sistem aynı amacı paylaşan gezginlere yönelik yani. Siteye girip bir profil oluşturuyorsunuz. Burada birkaç önemli husus var. Profilinizi lütfen ciddi bir şekilde, özen göstererek oluşturun. Kendinizle ilgili doğru ve gerçekçi şeyler belirtin. Fotoğraf eklemek de çok önemli. Bir üçüncü seçenek daha var: Airbnb. Bu da değişik bir konaklama alternatifi. Örneğin evinizin kullanmadığınız bir odası var. Bunu ihtiyacı olan birine kiralayabilirsiniz. Veya komple evinizi de bir süreliğine bırakabilirsiniz. Mantık bu şekilde işliyor. Ayrıca Paris, Roma gibi şehirler yaz aylarında i-na-nıl-maz kalabalık olur. Gözünüzde canlandıramadığınızı varsayarak, ne kadar kalabalık olduğunu söyleyeyim hemen; İstanbul'daki metrobüsler veya 522st kadar! Müze kapılarında, tarihi anıtların girişlerinde sıra beklemek istemiyorsanız, yine düşük sezonları tercih etmeye çalışın. Ancak düşük sezon kavramı da ülkeden ülkeye değişkenlik gösterir. Yemek masraflarınızı kısın: En lüks restoranda yemek yemek, her zaman en iyi ve en kalitelisini yediğiniz anlamına gelmiyor. Yurt dışında alışverişinizi kendiniz yaparak, yemeğinizi de kendiniz hazırlayabilirsiniz pekala. Üstelik hostelde veya kiraladığınız dairede kalıyorsanız bu çok kolay. Çünkü buraların kendi mutfakları var. Öğrenci evi gibi düşünün. Hemen örnek vereyim. Örneğin Hırvatistan gezisi yapıyorsanız, yolunuz başkent Zagreb'e kesin düşecek demektir. Zagrebin meşhur semt pazarı Dolac Market hem uygun fiyatlı seçenekler sunuyor, hem de ürünleri taptaze. Diyelim, İspanya turuna karar verdiniz. Barcelona'da gezilecek yerler bir hayli fazla mesela... Mercat de La Boqueria imdadınıza yetişiyor hemen. Burada taze meyveden sebzeye, kuru yemişlerden balığa kadar çok geniş bir yelpazede yiyecek-içecek seçenekleri var. Bizdeki Mısır Çarşısı gibi... Hatta isterseniz yemeğinizi orada da yiyebilirsiniz. Masalar veya bar tarzı oturma tabureleri mevcut. Veya Karadağa gitmeye karar verdiniz. Karadağ Türkiye'den vize istemeyen ülkeler arasında. Karadağ turu için ilk gitmeniz gereken yer, yani başlangıç noktası başkent Podgorica olacak. Peki, diyelim gittiğiniz yer hakkında pek bilginiz yok. Her şey aniden oldu. Ya da dolaşırken farklı bir yer arama/bulma ihtiyacı hissettiniz. Her ikisi de mümkün sonuçta. İnternete girip bakabilirsiniz pekala. Ama o da ne? Etrafta ücretsiz Wi-Fi de yok... Telaşlanmayın. Onun da kolayı var. Brüksel'e gittiniz diyelim. Brüksel'de gezilecek yerlerden biri olan Musees Royaux Des Beaux Arts her ayın ilk çarşamba günü saat 13:00'ten itibaren kapılarını herkese ücretsiz olarak açıyor. Yine Brüksel görülecek yerler arasında bulunan, içinde binlerce parçanın yer aldığı bir başka müze olan Müzik Müzesi de her ayın ilk çarşamba günleri bedava. Kopenhag turu düşünenler için görülmesi gereken yerlerden biri olan Ny Carlsberg Glyptotek de salı günleri herkese ücretsiz. Kopenhag'ın bize göre oldukça pahalı bir yer olduğunu düşünürsek, denk getirebilirsek bu fırsattan yararlanmamak için bir neden yok. Varşova'da ise çarşamba günleri şehrin tam merkezindeki Royal Castle'a giriş ücretsiz. Geziniz perşembe gününü de kapsıyorsa daha da şanslısınız demektir. Zira Varşova gezilecek yerler listesi içinde ilk sıralarda yer alan Wilanow ve Lazienki Sarayları perşembe günleri ücretsiz. Yalnız bu iki yer genişçe birer bahçeye de sahip olduğu için, tüm gününüzü yalnız bu ikisine ayırmak zorunda kalabilirsiniz, bu da aklınızda olsun. Gördünüz mü? Belki de Varşova seyahati beklediğinizden daha da ucuza gelecek böylece. Bu tür etkinliklerden haberdar olmak için bir diğer seçenek turist ofisleri. Veya turizm büroları. Bu gibi yerlerde mutlaka etkinlik broşürleri olur. Hatta kaldığınız hostelde de kesin vardır. Resepsiyonistlere sorun. Bunlar çoğu zaman da ücretsizdir. Gideceğiniz yere varır varmaz bu broşürlerden bir tane edinin ve dikkatlice inceleyin. Zevkinize göre bir şey mutlaka çıkacaktır. Hele üstte belirttiğim gibi, ücretsiz şehir turu bulursanız sakın kaçırmayın derim. Ancak unutmayın, her ne kadar bu tur ücretsiz olsa da, tur sonunda sizi gezdiren rehbere bahşiş bırakmak adetten. Değişik ulaşım alternatifleri deneyin ve seyahatte esnek olun: Bundan kastettiğim şey şu; örneğin ucuz uçak bileti bulmak istiyorsunuz. Bunun için seyahat saatlerinizi esnek tutmaya çalışın mesela. Unutmayın, gece yarısı veya sabahın çok erken saatlerindeki uçak biletleri, gün içerisine oranla genelde daha uygun fiyatlı olur. Hemen birkaç örnekle açayım. Fransa'nın başkenti Paris'ten, İspanya'nın Madrid şehrine Air France ile sabahın çok erken saatlerinde 30 Euro'ya uçtum. Aynı gün, yalnızca birkaç saat sonraki uçuş 25 Euro daha pahalıydı. İstanbul'dan Ukrayna'nın kültür ve sanat şehri Lviv'e Ukrayna Hava yollarından gece yarısı 02:10 kalkışlı uçak biletini 1200 Grivna'ya aldım. (Yaklaşık: 160 Türk Lirası) Özellikle uçak ile ulaşımda şunu aklınızda çıkarmayın; genelde tek yön bilet seçeneği, gidiş-dönüş biletlerine göre daha ucuz olur. Bu yüzden öncelikle tek yön alternatifleri için arama yapın. Eurolines, Flixbus ve Polskibus otobüs firmaları aklıma gelenlerden bir diğeri. Örneğin bunlardan Eurolines'in sloganı; "Bizimle keşfedin" Gerçekten de Avrupa içinde ulaşım ağı oldukça geniş. Rotasında otuzun üzerinde ülke bulunuyor. Flixbus ise en az Eurolines kadar iyi. Bu firmanın da çok geniş bir yol ağı var. Bunu da Wroclaw Varşova arası kullandım. Internet sitesinden gitmeyi düşündüğünüz güzergahlar için detaylı arama yapabilirsiniz. Polskibus ise Polonya ve çevresi yani Doğu Avrupa baz alındığında en ucuz otobüs firmalarından biri. Bunu da bir yere not edin. Kara yolu için söylemek istediğim son seçenek otostop. Otostop dünyada çok yaygın bir aktivite ve seyahat kültürünün çok önemli bir parçası aslında. Türkiye'de de son dönemde giderek yaygınlaştığına şahit oluyoruz. Bir başka ekonomik ulaşım seçeneği ise tren. Özellikle Avrupa içinde uygun fiyatlı tren ulaşım olanakları mevcut. Ekonomik seyahat ve ucuz tren seçenekleri için Rail Europe sayfasını mutlaka incelemenizi öneririm. Seat61, bir diğer önemli tren ile ulaşım sitesi. Son olarak dünyanın karışık ülkelerinden tren seyahati seçeneklerini paylaşayım. - - Amtrak. com - - Deutsche Bahn - - RENFE - - Trenİtalia - - Ukranian Railways - - Swiss Railways - Russian Railways Havaalanında para bozdurmayın! Nereye giderseniz gidin, dünyanın neresinde olursa olsun, hava alanlarında mümkün olduğunca para bozdurmamaya çalışın. Eğer yapabiliyorsanız, gitmeden önce o ülkenin bir miktar parasını buradaki döviz bürolarından temin edin. Asya ve Afrika ülkelerinde Amerikan Doları Euro'ya kıyasla daha avantajlıdır. Ayrıca AB üyesi olmasına rağmen kimi ülkelerin Euro değil kendi yerel para birimi kullandığını belirteyim. Yurt dışında nakit mi yoksa kredi kartı mı meselesine de değinmek istiyorum. Gittiğiniz yerde çok uzun süreli kalmayı planlamıyorsanız ben nakit götürüp kullanın derim. Kendim de öyle yapıyorum. Artanı zaten geri getireceksiniz. Kabaca bir hesap yapıp günlük masraflarınızı hesaplarsanız çok zor durumda kalmazsınız. Zira kredi kartı kullanımı belirli bir miktarda komisyon ödeyeceğiniz anlamına geliyor. Unutmadan, yurt dışında kimi yerlerde bankaların da para bozduğunu aklınızdan çıkarmayın. Peki hangi ülkelerde ve nerede para bozdurabiliriz? Gideceğimiz yerde tahminen ne kadar para harcarız? Bu da bizi bir diğer maddeye götürüyor. Çünkü bunlar tamamen kullanıcıların içerik ürettiği sosyal mecralar. Ve her bir kullanıcı kendi bireysel deneyimini, bilgisini paylaşarak, gezi/seyahat kavramı içinde, adeta uçsuz bucaksız bir okyanus yaratıyor. Buradan çıkaracağımız nitelikli bilgiler ucuz seyahat etmemize yarayacak. Örneğin ben yurt dışı gezisine çıkmadan aşağı yukarı bir hafta on gün kadar önce, girip bu siteleri tek tek inceliyorum. Vaktiniz kısıtlıysa bile hızlıca gözden geçirmeye çalışın. Turla bile gitseniz okuyun. Tek tük yakalayacağınız tüyolar bile işe yarayacak. Ekşi Sözlük, eski günlerini mumla aratsa da bu anlamda hala çölde bir vaha. Çünkü gideceğimiz yer neresiyse, başlığı yazıp arattığımızda orayla ilgili bütün yorumlar direk önümüze seriliyor. 2015 yılında Viyana gezisi yapmadan önce, sözlükteki Viyana başlığının neredeyse bütün entrylerini tek tek okumuştum. Bu sayede, Viyana'da çok ucuza oldukça güzel kıyafetler satan Primark isimli mağazadan haberdar olmuştum örneğin. Böylece 20 Euro'ya, hala kullandığım mavi spor kışlık bir mont aldım. Gören herkesin de çok beğendiği bir mont bu. Benzer şekilde, magnetlerin her dükkanda fiks 5 Euro'ya satıldığı pahalı bir şehir olan Viyana'da, yine sözlükten öğrendiğim, opera binasının önündeki alt geçitte yer alan bir hediyelik eşya dükkanından, ben magnetleri tanesi 2 Euro'dan satın almıştım. Stockholm gezis turu öncesi, kentte musluk suyunun içilebildiğini de Ekşi Sözlükten öğrendim. Bunun yanı sıra, gideceğimiz yerler hakkında okumalar yapmak, gezdiğimiz yerlere daha farklı bir gözle bakmamızı sağlar, ufkumuzu açar. Stefan Zweig, Yolculuklar Üzerine isimli kitabında, Hindistan gezi yolculuğu öncesinde Hindistan ile ilgili bir sürü kitap edinip okuduğunu söylüyor. Benim de yıllardır kafamda Hindistan'a, o harikalar ülkesine bir yolculuk yapma düşüncesi var. Sonunda kesin karar verince ortak konuları Hindistan olan bir sürü kitap temin ettim ve hepsini masamın üzerine yaydım. Aralarında bir bilim adamının, bir dil uzmanının, bir edebiyatçının, bir tüccarın ve bir gazetecinin izlenimleri de vardı. Çünkü değişik görüşleri içeren kitaplar çok yönlüydü ve yapacağım kıyaslamalarla Hindistan gerçeğine en iyi şekilde yaklaşabilecektim. Onları yan yana koyarken değişik insanların görüşlerini öğrenmeyi ve böylece gitmek istediğim ülke üzerine geniş bir ufka sahip olmayı amaçlıyordum. Benim de, Belçika seyahatim öncesinde, Brugge hakkında yazılanları okurken çok ilginç bir bilgi dikkatimi çekti. Michelangelo'nun, henüz hayattayken İtalya dışına çıkarılan tek eseri olan Bakire Meryem ve Çocuk İsa heykelinin Brugge'de yer alan Onze Lieve Vrouwekerk kilisesinde olduğunu öğrendim. Bu önemli bilgi, oraya gittiğimde eseri daha dikkatli bir gözle incelememe yol açtı. Gördüğünüz gibi, seyahat bloglarını, Facebook gruplarını, forumları takip etmek, gideceğimiz yerler hakkında okumalar yapıp bilgi sahibi olmak çok önemli. Vize başvuru merkezi/Turizm acentası aracılığıyla değil, konsolosluğa direk başvuru yapın: Konsoloslukların çoğu, artık vize hizmetlerini vize başvuru merkezlerine devretti. Vize başvuru merkezi denilince de aklımıza gelenlerden ilki VFS Global ve IDATA oluyor sanırım. Zira bunlardan VFS Global, oldukça fazla ülke için vize başvurusu kabul ediyor: Fransa vizesi, Litvanya vizesi, Polonya vizesi, Rusya vizesi... IDATA ise İtalya ve Almanya vize başvurularını alıyor. Tabii bu bir yetki devri değil. Vize başvuru merkezlerinin vize sonucu üzerinde herhangi bir etkisi yok. Bu sistemin tercih edilmesinin en önemli nedeni, iş yükünü biraz daha azaltmak. Ancak bunun vize başvurusu yapan bizler için bazı negatif sonuçları var. Başvuru merkezleri çalışanları kusura bakmasınlar ama bugüne kadarki kendi kişisel tecrübelerime dayanarak şunu söyleyebilirim, sürekli olarak evrakların eksik veya yanlış olduğunu söyleme eğilimindeler. İşine son derece titiz bir insan olarak, bugüne kadar, konsolosluklara yaptığım bireysel başvurular neticesinde ne kadar kolay vize aldıysam, aynı evraklarla başvuru merkezlerinde sürekli olarak sorunla karşılaştım. Hepsinde de vizem çıktı. Bu yüzden size tavsiyem, konsolosluklara bireysel başvuru yapmanız yönünde olacak. İşten izin alma şansınız yüksekse kesinlikle bireysel başvurun. Avusturya, İsveç, Hollanda, İtalya, Polonya gibi ülkeler, İstanbul'da bireysel vize başvurusu kabul eden ülkelerden bazıları. Diğerlerini de ülke konsolosluklarının kendi sitelerinden kontrol edebilirsiniz. Genelde, konsolosluk randevusunu da, yine üstteki vize başvuru merkezi aracılığıyla alıyorsunuz. Yani başvuru merkezini arayıp, "Ben konsolosluğa bireysel başvuru yapmak istiyorum" demeniz yeterli. Onlar size uygun randevu günlerini söylüyorlar. Bu da aklınızda olsun. Peki bu bize ne sağlıyor? 100 liradan daha fazla hizmet bedeli tasarrufu. 100 küsür lira deyip geçmeyin. Bir Avrupa ülkesinde 2-3 gecelik hostel konaklamasına denk. Ayrıca, size vizenizin çıkmayabileceğini söyleyerek daha gitmeden moralinizi bozan görevli ile muhatap olmuyorsunuz. Belki de bunun kazanımı daha büyük. Hatta paha biçilemez. Tek dikkat etmeniz gereken, randevuyu gitmeden belirli bir süre önce almak, seyahat tarihine çok yakın bir tarihi beklememek. Vize başvuru merkezinde randevu gününü daha rahat değiştirme imkanınız var. Bu, az önce de dediğim gibi, günlük sınırlı sayıda randevu kabul ettiği için konsolosluklarda çok daha zor. Şehir İçi İndirimli Ulaşım Kartları Satın Alın: Gittiğiniz şehirlerde, özellikle kısa süreli, turistik amaçlı gezi yapan turistler/gezginler için satışa sunulan bazı kartlar bulunur. Bunları hemen hemen her ülkede bulabilirsiniz. Bu kartlar ile toplu taşıma tek tek bilet almaya göre çok daha hesaplı olur. 2, 3, 4 veya 7 günlük gibi seçenekler bulabilirsiniz. Üstelik bu kartlar bazen yalnızca şehir içi ulaşımda değil gittiğiniz yerde gezilip görülecek çeşitli yerlere girişte de indirim sağlar. Swiss Travel Pass, hemen her şehrin birbirine yakın olduğu ülkede, büyük bir İsviçre turu yapmayı düşünenlerin mutlaka edinmesi gereken bir kart. Bu kart ile İsviçre'de şehirler arasında tren kullanımı sınırsız. Böylece 3-4 şehir birden gezmeyi planlayanlar için tek tek gidiş ve dönüş biletinden çok çok daha hesaplıya geliyor. Ayrıca birçok müzede de indirimli veya ücretsiz giriş olanağı sunuyor. İsviçre'nin pahalı bir ülke olduğunu düşünürsek, kartın önemi daha da artıyor. Viyana ulaşım kartı Vienna Card, Viyana gezisi sırasında hep yanımdaydı. Avusturya'nın başkenti Viyana oldukça büyük bir şehir. Her yerini yürüyerek gezmek mümkün değil. Viyana'da görülecek yerler birbirinden çok farklı yerlerde bulunduğu için bu kartı da edinmek şart. Dediğim gibi, bu tür kartlar biz gezginler için çok avantajlı ve hesaplı. Web sayfalarından her bir kart ile ilgili detayları okuyabilirsiniz. Kendi plan ve programınıza göre uygun olanlardan birini mutlaka seçin. Ayrıca unutmadan şunu da söyleyeyim. Bunları online olarak internetten satın alırsanız, bazen az da olsa (2-3 Euro) daha da ucuza gelebilir. Bu yazının da sonuna geldik. Sizler için ucuz seyahat için püf noktalarını anlatmaya çalıştım. Umarım faydalı olmuştur. Düşünce, öneri ve yorumlarınız varsa, yorum kısmında dile getirmekten lütfen çekinmeyin. Herkese keyifli ve ekonomik seyahatler dilerim. Dolu dolu, bilgi dolu bir paylaşım. Teşekkür ederim. Merhaba. Ben de çok teşekkür ediyorum yorumunuz için!


Hatırlayacağınız üzere, 2016 yılını 2017 yılına bağlayan yıl başında bir Ukrayna gezisi yapmıştım. Bu Ukrayna turu ile ilgili üç tane de yazı yayınlamıştım. - Ukrayna tren bilet fiyatları ne kadar? - Lviv Kiev arası tren seyahati nasıl oluyor? - Ukrayna trenleri konforlu mu? - Lviv Kiev tren kaç saat? - Kiev Lviv arası hızlı tren var mı? - Ukrayna hızlı tren bileti nereden alınıyor? Neyse ki Ukrayna şehirler arası tren bileti almak için girdiğimiz bu sayfa çift dilli olarak hazırlanmış. Yani İngilizce dil seçeneği var. Derin bir oh çekebiliriz nihayet! Sayfa açıldığında sol üstte dil seçeneklerini göreceksiniz. Biz burada vakit kaybetmeksizin hemen İngilizceyi seçiyoruz. Aynı sayfanın sağ tarafında ise, fotoğrafta işaretlediğim kısımda Departure Station ve Destination Station ile birlikte tarih görünüyor. Departure Station kalkış istasyonu, Destination Station ise varış istasyonu oluyor. Ardından da hangi tarihe bilet almak istiyorsak o tarihi seçiyoruz. Ben bir örnek olması bakımından kalkış istasyonu olarak Lviv, varış istasyonu olarak da Kiev'i seçiyorum. Burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta var! Kiev tren bileti almak istiyorsak, yani kalkış veya varış istasyonlarımızdan birisi şayet Kiev ise yazarken bunu mutlaka Kyiv şeklinde yazmanız gerekiyor! Kiev şeklinde yazmaya çalıştığınızda hiçbir yer çıkmayacaktır. Dakikalarca uğraşır durursunuz... Buna mutlaka dikkat edin. Tarihi de örnek olarak 03.11.2017 olarak seçtim. Lviv Kiev arası ulaşım için seçtiğim tarihteki tren seçenekleri üstteki fotoğrafta görüldüğü şekilde sayfanın alt kısmında listelenecek. Fotoğrafta yer alan başlıkların anlamlarını anlatayım önce. "Train number" trenin numarası. Altı mavi ile çizili duration kısmı tren yolculuğunun kaç saat sürdüğünü gösteriyor. Örneğin seçtiğim tarihte ilk sırada görünen kırmızı çember içindeki İntercity treni, Lviv'den gece yarısı 11:27'de hareket edip 5 saat 45 dakika sonra yani sabaha karşı 05:12'de Kyiv yani Kiev'e varmış olacak. Burada akla hemen şu soru gelebilir. Ukrayna'da trenler gerçekten göründüğü gibi dakik mi? Belirtilen saatlerde kalkıyorlar mı? Kesinlikle evet diyebilirim. Çok ciddi bir aksaklık olmadıkça belirtilen saatte hareket ederler ve belirtilen sürede varış noktasına ulaşırlar. Bu yüzden tren sefer saatlerine çok dikkat edin, istasyona mutlaka zamanında gidin. Üstteki fotoğraf ise 03.11.2017 tarihinde karşıma çıkan diğer tren seçenekleri. Yani aynı sayfada biraz daha aşağı doğru indim. Gördüğünüz gibi soldaki tren numaralarının bazılarının altında hiçbir şey yazmadığı halde (Örneğin 144, 142 numaralı trenler) bazılarında Intercity ve hatta bazılarında Intercıty+ ifadeleri göze çarpıyor. Hatta dikkat ettiyseniz altında hiçbir şey yazmayan bu tren seferlerinin süreleri çok daha uzun. Buradan da şunu anlıyoruz: Ukrayna hızlı tren denince karşımıza bu Intercity ve Intercity+ denilen trenler çıkıyor. Diğerleri yani tren numarasının altında hiçbir şey yazmayanlar da anlayacağınız üzere daha uzun süren tren seçenekleri. Yani normal trenler. Kısacası Kiev Lviv trenle kaç saat diye sorarsanız bu sorunun yanıtı hangi treni tercih edeceğinize göre değişir derim. Ukrayna hızlı tren biletleri normal tren ücretlerinden yüksek. Ancak okuduysanız yine Ukrayna gezi yazılarımdan hatırlayacaksınız, Ukrayna bize göre çok ucuz bir ülke olduğu için tren bilet fiyatları da öyle sandığınız kadar yüksek değil. Elbette seçeceğiniz trene ve birinci mi yoksa ikinci sınıf vagon olmasına göre değişiyor ama ücretler hızlı trende 1. sınıf için kabaca 50 TL civarı, 2. sınıf için yine kabaca 30 TL civarı diyebilirim. Peki Seats Available yazan kısımdaki sayılar neyi ifade ediyor? Kırmızı işaretli 749 Intercity tren örneğinden devam edecek olursam, S1 first class yani birinci sınıf, s2 ise second class yani ikinci sınıf demek. S1 ve S2'nin yanında yazan sayılar ise o an kaç boş koltuk olduğunu gösteriyor. Hangi sınıfı seçeceğimize karar verdiysek "choose" butonuna basarak onu seçiyoruz. Bunu seçince karşımıza yeni bir ekran gelecek. Bu ekran hangi vagonda gitmek ve kaç numaralı koltukta oturmak istediğimizi bize soracak. Altta görüldüğü şekilde. Bu örnekte Coaches kısmında yalnızca bir vagon görünüyor. Bazen bunların sayısı birden fazla oluyor. İstediğiniz bir vagonu üzerine tıklayarak seçebilirsiniz. Daha sonra da mavi renkli boş koltuklardan hangisine oturmak istiyorsanız onun üzerine tıklıyorsunuz. Vagonu ve koltuğu da seçtikten sonra options ve services kısmına dikkatlice bakıyoruz. Tam mı çocuk mu öğrenci mi olduğuna göre birini işaretleyip Surname yazan yere yolcunun soy ismi, Name yazan yere ismi yazıyoruz. Services kısmında ise yataklı bir tren ise ben linen seçeneği gözükecektir. Ben linen yatak ve yorgan demek. Tea de bildiğimiz çay zaten. Bunlardan da istediğimizi işaretledikten sonra add to cart düğmesine tıklıyoruz ve ödeme ekranına geçiyoruz. Bu ödeme ekranında bilgilerimizi bir kez daha kontrol ediyoruz. Sistem 15 dakika içinde işlem yapmazsak bizi otomatikman siteden atıyor. Eğer her şey tamamsa pay diyoruz. Bildiğiniz gibi Ukrayna para birimi Grivna. Türk lirasına kıyasla değeri çok düşük. Örneğin üstteki örnek biletin fiyatı 281 Grivna tuttu. Yani 2017 yılı eylül kuruna göre yaklaşık 37 Türk Lirası. Pay deyip ödeme yaptıktan sonra mailinize e-bilet gelecek. Tek yapmanız gereken Ukrayna seyahati öncesi bunun çıktısını yanınıza almak ve trende kontrol sırasında görevliye göstermek. İşte hepsi bu kadar. Tren seyahati her zaman keyiflidir, size de Ukrayna'da tren seyahati öneririm. Hem ucuz bir ulaşım yöntemi, hem de yolda tanışacağınız insanlar ve dinleyeceğiniz hikayeleri de cabası. Unutmayın, her seyahat bir maceradır aslında. Gezivita iyi yolculuklar diler! - Kendi seyahatlerimi nasıl planlayıp gerçekleştirdiğimi tüm ayrıntılarıyla bu yazımda anlattım: Nasıl Geziyorum? - Uzun süreli vize veren ülkeler konusu => Uzun Süreli Vize Almak - Bir doğa harikası olan Bled Gezi Notları: Bled Gezi Notları - Gezivita Instagram hesabına da bir göz atmayı unutmayın: Gezivita Instagram Ve son olarak, bu blogtaki yazıları benim kendi sesimden podcast şeklinde dinlemek isterseniz, Spotify arama kutucuğuna Gezivita yazabilirsiniz. Bu harika katkı için çok teşekkür ediyorum öncelikle! Çok güzel yazmışsınız, bir solukta okudum. Hostellere alışkın biri olarak bu konsepti çok beğendim. Tekrar gidersem bir de böylesini denerim artık. 🙂 Sürprizler her zaman güzeldir, yazıda da belirttiğim gibi, seyahati keyifli kılan şeylerden biri de karşılaşacağınız insanlar ve duyacağınız hikayeler.. Aynen bende trenle şehir değiştirmen pasaport istiyorlar mi çok merak ediyorum. Merhaba Ben Merve 🙂 Mart ayında Ukrayna'ya biletim var. İngilizce bilmiyorum ama yazınız sayesinde tren biletimi nasıl alacağımı öğrenmiş oldum. Sitenizi araştırarak keşfettim ama keşfettiğim için mutluyum. İngilizce bilmemek Ukrayna'da avantaj haline dönüşüyor, şaka gibi ama gerçek 🙂 Onlar da bilmiyor zaten. Lviv gezi yazımda bahsetmiştim bu durumdan, ona da bakabilirsin. Siteyi beğenmene çok sevindim, teşekkür ediyorum yorumun için! Şimdiden iyi yolculuklar diliyorum. Kaan bey öncelikle çok iyi bir site bunun için teşekkür ederim. Şubat ayında kiev seyahatımız var kız arkadaşım ile. Merhabalar. Çok teşekkür ediyorum site ile ilgili düşünceleriniz için. Kiev Lviv arası seyahat edecekseniz, yazıda anlattığım gibi direk isimlerini yazmanız gerekiyor bu şehirlerin. Merhaba. Tam tarih ve hangi şehirler arası olduğunu yazarsan yardımcı olmaya çalışırım. Merhabalar 7 14 mart tarihlerinde lvivde olucaz trenle lvivden kieve gitmeyi planliyoruz fakat donus ucagimiz lvivden olacagi icin tekrar lvivw donmek zorundayiz. Kieve trenle gidicez fakat donus icin yer bulamadik acaba otobusle dönsek herhangi bir sikinyi yasarmiyiz yani onceden rezervasyon yaptırmadan yer otobüs ve o otobüste yer bulabilirmiyiz. Doğruyu söylemek gerekirse ben trenle seyahat ettiğim için otobüsle ulaşıma hiç bakmadım. Ama tren bileti bulamadıysanız, yapılabiliyorsa önceden otobüs biletini ayarlamakta fayda var. Bir de yolculuğun kaç saat sürdüğünü sormayı unutmayın lütfen. Vermis oldugunuz faydali bilgiler icin tesekur ederim. Peki bize onerebileceginiz bir otobus sirketi varmidir acaba. Evet var. Gunsel Turizm. Internet sitesi: http://www. gunsel. ua Bir de MASHRUTKA ismiyle anılan ufak minibüs tarzı araçlar var. Bunlar da aklınızda bulunsun. Tren kalkmadan önce orada olmanız yeterli. Ben Kiev gezi rehberi içinde de yazdığım gibi, yaşadığım bir takım aksilikler neticesinde kalkıştan tam 2-3 dakika önce falan binebilmiştim.. Merhabalar. Teşekkür ediyorum. Evet, yataklı yoksa normal koltuklu oluyor tren. Bebek sizin kucağınızda duracaksa ekstra bilete gerek olacağını sanmıyorum. Evet bu sırada giden olduysa taze bilgileri paylaşırsa seviniriz 🙂 Size de iyi yolculuklar, keyifli seyahatler! Evet sanırım ondan. Büyük ihtimal temmuz ayında açılacaktır o kısım. Merhaba. Böyle bir kontrol yapılmıyor. Bir sorun yaşayacağını düşünmüyorum. Merhaba. Tesekkur ederim yorumunuz icin. Elbette, cikti yeterli, gorevli gelip barkod okuyucu cihaz ile okutuyor. Gittiginiz zaman istasyondaki ekrandan bakabilirsiniz. Merhabalar. Ben ve arkadaşlarım ağustos ayında Ukrayna gezisi planladık. Bu plan dahilinde Lviv'den Odessa'ya geçmemiz gerekiyor. Ancak bu iki şehir arasında tren bileti bulamadık ve saatleri bize uymuyor. Bu yüzden otobüsle geçmeye karar verdik. Ancak otobüs terminalinin nerede olduğunu bulamadık. Bu konuda yardımcı olursanız sevinirim. Merhabalar. Inanin otobus ve otobus terminali hakkinda pek bilgim yok. Isin ilginci, Ukraynalilar da genelde sehirler arasi yolculuk icin treni sectiginden olacak, otobusler hakkinda pek bilgi sahibi degiller. Ben oradayken birkac kisiye sormus ve doyurucu yanit alamamistim.. O zaman bir seyahat bloğun olduğunu söylediğinde not almıştım: Ara ara baktım tabiki, ancak şimdi bir şeyler yazabildim. Fırsat buldukça da kendi deneyimlerimi buradan ilgili başlık altında merak edenlerle paylaşabilirim. Bir de o zamanlar blog cok yeniydi, simdi simdi ancak guzel icerikler olusturabildigimi dusunuyorum. Arzu edersen Ukrayna hakkinda bir yazi hazirla, burada yayinlayalim. Bence guzel ve faydali olur. Merhabalar. 16 Ağustos'ta Odesa-Lviv arası 9 saat 50 dakika süren tek bir seçenek çıktı benim karşıma.. Merhaba. Ben genelde yola çıkmadan planlama yaptığım için gitmeden tüm çıktılarımı alıyorum. Yurt dışındayken kaldığınız hostelden vaya hotelden rica edebilirsiniz mesela. Sanıyorum toplu bilet seçeneği yok. Tek tek alınması gerekiyor. Ben yataklı vagonda hiç gitmedim ama şimdi girip örnek bir tarih seçtim mesela, kompartımanda boş yer olduğu sürece alabilirsiniz diye düşünüyorum, bir sorun olacağını sanmam. Daha önce o kompartımanda birinin alıp almadığını bilemediğimden biraz sıkıntı oluyor, yoksa tek tek de art arda alırım aslında. Yine de bilgilendirme için teşekkür ederim. Merhaba Melike! Çok teşekkür ediyorum, blogu beğendiğine çok sevindim. Bu İngilizce olayı aslında gerçekten çok değişik bir konu. Birkaç yazımda yazmıştım, tekrar söylemiş olayım. Bazen hiç bilmemek, ya da ne bileyim çok az bilmek avantaja dönüşebiliyor. Şaka gibi ama gerçek. Ukrayna böyle bir yer. Onların da iyi değil. Yani sen çok iyi bilsen de, onlar söylediğini anlayamadıkları için, çoğu kez cümleleri iyice basitleştirmek durumunda kalıyorsun. Hemen somut bir örnek verelim. "Could you explain me how to go to Potocki Palace?" yerine, "Sorry, where is Potocki Palace?" daha çok işe yarıyor mesela 🙂 Potocki Lviv'de bir saray bu arada, giderseniz uğramayı ihmal etmeyin. Benim Lviv gezi yazısının içinde bilgileri var. Tren olayına gelirsek, ben bir sorun yaşanacağını düşünmüyorum açıkçası. Gündüz Kiev Lviv arası hızlı tren kullanmıştım ben sadece, fotoğraflarda görüldüğü gibi oldukça konforluydu. Diğer trenlerle ilgili de tanıdıklarımdan ve çevremden negatif pek bir şey duymadım. Keyifli bir seyahat diliyorum ben de, bol gezi dolu yıllar! Merhabalar. Gezi yazınız çok güzel ve yol gösterici olmuş. Çok teşekkür ederiz bunun için. Merhaba! Çok teşekkür ederim. Bu arada bu 2019'un ilk yorumu oldu, bu vesile ile de mutlu yıllar diliyorum! 🙂 Ben sadece 1. sınıfta gidip gelmiştim. Az önce Ukrayna'daki bir arkadaşıma da sordum, o da pek fark yoktur aralarında dedi. Eğer durum hala aynıysa yani 1. ve 2. sınıf kompartıman seçenekleri arasında fahiş fiyat farkı yoksa, bence gözü kapalı 1. sınıf alınabilir. Blablacar son zamanlarda çok yaygınlaştı. Avrupa'nın birçok ülkesinde çok yaygın ve güvenli bir şekilde kullanılıyor. Benim gittiğim dönem Ukrayna'da hiç kullanılmıyordu diyebilirim. Hatta şehirler arası yolculukta otobüs bile yaygın değildi orada zira birçok Ukraynalı bu konuda hiçbir bilgisinin olmadığını söylemişti. Yani yerli halk bile kullanmıyor gibiydi. Ben en güvenli seçenek tren diyorum. Sonuçta kalkış saati belli, kaçta varacağı... Elbette son karar sizin. Keyifli yolculuklar! Sağlık olsun, yapacak bir şey yok. Fiyatlar son dönemde biraz yükselmiş durumda. Artan taleple ilgisi olabilir. Aynı bizdeki gibi, birden fazla peron var. Ancak çok dert etme, tren istasyonu vs. gibi özellikle turistlerin de çok sık kullandığı şehirler arası toplu taşıma istasyonlarında yönlendirme tabelalarında İngilizce kısımlar da yer alıyor. Ben kendi trenime, beni tren istasyonuna getiren taksici paramı bozamadığı için birkaç dakika ile yetişmiştim mesela. Bulamazsan da en kötü oradaki tourist info'ya uğrar sorarsın. Konuşmaya çok gerek yok, bileti göster, onlar anlar 🙂 İyi seyahatler. Merhaba. Benim Ukrayna seyahati gerçekleşeli biraz oldu. Ve bu geçen zaman epeyce şey değişti. Bir defa ben oraya giderken Euro bu kadar yüksek değildi. Ukrayna bize göre bayağı ucuzdu. Ancak dediğim gibi şimdi pek öyle değil. Türk Lirasi Ukrayna Grivnası karşısında bile değer kaybetmiş oldu zaman içinde. O nedenle benim gittiğim döneme göre Ukrayna artık çok çok ucuz bir şehir değil. Fiyattaki farkın bundan kaynaklı olduğunu düşünüyorum zira son zamanlarda aldığım mesajlarda çoğu kimse benzer konudan şikayetçi. Merhaba. Evet, oradan da alabilirsin, Omio çalışıyor. Zaten sanırım son zamanlarda Ukrayna Demir Yollarının kendi sitesinden satın alımlarda bazı sıkıntılar yaşanıyor. Efendim, siteniz çok faydalı tebrik ediyorum. Başarılarınızın devamını diliyorum. Ama verdiğiniz sitede Kiev-Lviv bir türlü bulamadım niyeyse. İstanbul'a bile gösteriyor ama lviv yok. Merhaba, çok teşekkür ederim. Lviv-Kiev ile ilgili gezi yazılarımı mı bulamadınız? "Ülkeler" kategorisi altındaki "Ukrayna" sekmesinden ulaşabilirsiniz. Kiev ve Lviv hakkında yazılmış gezi yazılarım var.


Her ne kadar genellemelerin çok sağlıklı olduğuna inanmasam da, bu yazıda biraz kıyısından köşesinden genellemeler yapmak durumunda kaldım. İşte bu yazıda ben kısa kısa, şu ana dek gezdiğim bazı ülkeler hakkında dikkat çekici noktaları ve yorumlarımı paylaşmak istiyorum sizinle. Yani bir başka deyişle, gezdiğim ülkeler hakkında ilk izlenimler. Öyleyse hiç vakit kaybetmeden başlayalım. Hiç Fransız arkadaşım da olmadığı için, sanırım rahat rahat içimi dökebilirim. Kendisi de bir Fransız olan Gustave Flaubert, henüz 19. Yüzyılın ortasında yazmış. Daha sonra Mina Urgan da bir asır sonra aynı yorumu yapmış. Bana da onlara aynen katılmak düşüyor. Eh, her ne kadar Paris'te çok kısa bir süreliğine kalmış olsam da, en azından biraz gözlemleme şansına sahip oldum. İlk intibam ne yazık ki olumsuz. Fransızlar tam bir snob diyebilirim! Cümleye Bonjour ile başlamayınca, sorulan sorulara cevap vermediklerini daha gitmeden okumuştum zaten. İngilizce konuşanlara her nedense öcü gibi bakıyorlar. Sanki herkes Napolyon'un torunu olmak zorundaymış gibi! Aslında bunun nedeni biraz belli... Fransızlar kendi dillerinin tahtına İngilizcenin gelip oturmasından pek memnun değiller. Değiller ama yapacak bir şey yok. Ayrıca yine başka bir yerde, Bonjour ile cümleye başlamamanın bir de kabalık olarak algılandığını okumuştum. Bundan tam emin değilim ama bu konuda şunu söyleyebilirim: Ne yazık ki Fransa'da cümleye Bonjour ile başlamamak karşı tarafın kaba olduğunu değil, turist veya yabancı olduğunu gösterir. Son olarak şunu söylemek istiyorum sevgili Fransızlara: aman cevap vermeyin siz, sakın İngilizce konuşmayın. Bonjour'unuzu sevsinler. Makedonya'da ilk dikkatimi çeken şey, konuşulan dil oldu. Bu kadarını beklemiyordum doğrusu. Evet, "Yabancı dilim yok" diye üzülenler, sizi şöyle ortaya doğru alalım. Merak etmeyin, düğünde oynamak için çağırmıyorum bu kez. İşte size her yerde Türkçe konuşup rahatça anlaşabileceğiniz, İngilizceye hiç ihtiyaç duyulmayan güzel bir rota: Kuzey Makedonya. Bildiğiniz gibi, bundan çok kısa bir süre önce, bu ülkenin Yunanistan ile uzun süredir yaşadığı gerginlik konusu olan isim sorunu nihayet çözüldü. Ülkenin ismi "Kuzey Makedonya" olarak değişti. Her ne kadar bu olay Makedon cephesinde halkın büyük bölümünün tepkisine yol açsa da, iki ülke arasında yıllardır süregelen sorun sonuçta bir şekilde çözülmüş oldu. Kuzey Makedonya Türkiye'den vize istemeyen ülkeler arasında yer alıyor. Yani pasaportunuz hazırsa uçak biletinizi alıp hooop diye kolayca uçuyorsunuz. Ülkenin Üsküp, Manastır ve Ohrid gibi önemli şehirleri var. Manastır da bizim için önemli bir şehir çünkü Atatürk bir dönem buradaki askeri okulda eğitim almıştı. Giderseniz uğramayı ihmal etmeyin. Ohrid'de hava güzelse göle de girebilirsiniz. Trileçe yemeyi de unutmayın. Kuzey Makedonya'da içeceğiniz Türk çayı, ülkemizdeki ile birebir aynı lezzette. Kuzey Makedonya'daki Türk toplumunun Yugoslavya döneminde 21 Aralık 1944'te kendi dillerinde eğitim hakkı kazanması ve Kuzey Makedonya döneminde, 15 Şubat 2007'de yapılan bir yasal düzenlemeyle bayram olarak kabul edilmesi sebebiyle, her yıl 21 Aralık "Kuzey Makedonya Türkçe Eğitim Bayramı" olarak kutlanıyor. Tek başıma gittiğim ilk ülke. Benim için çok özeldir Polonya. Toplamda iki defa gittim, Varşova, Wroclaw ve Krakow'u gezdim. Başkent Varşova da güzel ama bence hem güneydeki Krakow şehrini hem de onun hemen yakınında bulunan, 2. Dünya Savaşının en büyük toplama kampı olan Auschwitz'i herkes hayatında bir kez olsun görmeli. Sıra dışı bir deneyim, insanlığı sorgulatan bir yer. İnsanın tüyleri gerçekten diken diken oluyor. Adorno, "Auschwitz'ten sonra şiir yazmak barbarlıktır" demişti. Polonya tarihsel geçmişi ile sizin zaman tünelinde bir yolculuğa çıkaracak. Ülkenin her yeri adım adım tarih kokuyor. Zaten eminim Piyanist'i herkes bir kez olsun seyretmiştir. Bunun yanı sıra Polonyalılar çok rahat insanlar, kimse kimseye karışmıyor, meşhur votkaları Zubrowka içmeyi seviyorlar, gitmişken siz de mutlaka deneyin. Dzien Dobry diyerek selam verin, insanlara gülümseyin. Bu şekilde söze başlarsanız sizinle olması gerekenden daha fazla ilgilenebilirler. Ancak asla Fransızlar gibi değiller, başlamasanız da kimse size kızmaz. Bir de mümkünse bu ülkeye kışın gitmeyin, gerçekten donarsınız. Üstte gördüğünüz gibi ben dondum, siz donmayın. Polonya turu için bahar ayları ideal diyorum. Yeşil, çok yeşil, daha çok yeşil, yemyeşil! Böyle bir doğa yok. El değmemiş. Bakir. Bizim gibi değiller, ciddi anlamda koruyup kolluyorlar. Başkent Ljubljana da Bled de başlı başına birer doğa harikası! Ülkenin toplam nüfusu 2 milyon civarında. Sessiz, sakin bir yer. Kavga yok, gürültü yok, stres yok, tam kafa dinlemelik bir seçenek. Üstelik aşırı turist de almıyor ülke, pahalı değil. Zorla bir arada tutulmaya çalışılıp Tito sonrası çil yavrusu gibi bir anda dağılan Yugoslavya'dan ilk kopan ülke Slovenya. Diğer eski Yugoslav cumhuriyetleri içinde hem coğrafi hem de kültürel açıdan en "Avrupai olanı" diyebilirim. İlk fırsatta kesinlikle gidin. Slovenya ile ilgili bugüne kadar okuduğum en güzel gezi yazısını ise Murat Belge yazmış. Meraklısına "Başka Kentler Başka Denizler" kitabını tavsiye ederim. Şu ana dek gezdiğim 25+ ülke içinde açık ara en pahalı ülke! Ucuz uçak bileti bulabilirseniz gidin. Kuzeyin gelişmiş olduğunu zaten biliyoruz. Danimarka'da beni en çok şaşırtan ise insanların İngilizce bilgisi oldu. Başkent Kopenhag için konuşmam gerekirse, seyyar arabasında sosis satan kadın da, çöpleri toplayan adam da inanılmaz İngilizce konuşuyor. Ben böyle bir şey görmedim hayatımda! Ukrayna'da neredeyse hiç kimse İngilizce bilmiyor, Danimarka'da ise İngilizce bilmeyen tek bir kişi bile yok sanki. Artık nasıl bir eğitim sistemleri var hesap edin. Bu konu üzerine de en kısa zamanda okumalar yapıp daha fazla bilgi sahibi olmak istiyorum açıkçası. Hem başkent Viyana hem de Salzburg'u görmüş biri olarak, Avusturya'yı üç kelimeyle özetleyebilirim: Mimari, müzik ve düzen. Mozart'ın ezgileri Salzburg'un her yerinde adeta. Viyana sokaklarında dolaşırken ise Freud'un hayalini görür gibi olursunuz. Ancak hepsi bununla sınırlı değil elbette. Mideye de hitap eden nefis yerler barındırır Avusturya. Viyana'da Haus Der Musik'in tam karşısında yer alan 1516 Brewing Company kendi biralarını üreten harika bir yer. Burada içtiğim biraların tadı gerçekten bir başkaydı. Aynı İstanbul Bomontiada'da yer alan The Populist gibi kendi biralarını imal ediyorlar. Siz de yakın zamanda Viyana turu yaparsanız buraya mutlaka uğrayın. Wisse Beer Freewilly ise şahsi önerimdir. Şimdiden afiyet şeker bal olsun. Viyana'da o meşhur Alman disiplinini iliklerinize kadar hissetmeniz mümkün. Hayat deyim yerindeyse burada tıkır tıkır işliyor. İşliyor çünkü kurallar ve hepsinin ötesinde bu kurallara saygı var. Viyana metrosunu kullanırken turnikelerin olduğu kısımda tek bir görevli bile olmadığını görünce şaşkınlıktan küçük dilimi yutacaktım az kalsın! Etrafta hiç görevli olmamasına rağmen herkes gayet medeni bir biçimde turnikelerden biletlerini okutarak geçiyordu. Gerçekten hayran kaldığım manzaralardan biridir. Yahu dünya değişti, Yuri Gagarin aya gitti, Soğuk Savaş bile bitti! Neyse, Viyana'ya, Salzburg'a, Avusturya'ya mutlaka gidin diyerek burada kesiyorum. Hep duyarız, Avrupa Birliğinin merkezi Brüksel diye. Gerçekten de siyasi merkez ama konu gezip tozmak olduğunda ne yazık ki aynı şeyleri söylemek zor. Başkent Brüksel gezilecek yerler bakımından pek zengin değil. Ancak Grand Palace gerçekten görkemli, hakkını yemeyelim. Bunun yanı sıra ülkenin çok dilli kozmopolit yapısı da durumu biraz olsun dengeliyor diyebilirim. Ancak Belçika gezisi yapacaklara benim önerim hiç şüphe yok ki kesinlikle Brugge olacak! Game Of Thrones izliyorsanız/izlediyseniz, setin tam içine düşeceksiniz, öyle diyeyim. Kent, geçmişten günümüze her daim dantelleriyle ünlü olmuş ama o şirin dar sokaklar için de ne şiirler yazılır! Yalnızca kanallar ve eski taş evler değil, örneğin müze seviyorsanız, sanata meraklıysanız gidebileceğiniz müzeler de var. Örneğin Sint Janshospitaal veya diğer adıyla St. John's Hospital. Burası ressam Hans Memling'in vaktiyle tedavi görmüş olduğu eski bir hastahane. Günümüzde müze olarak hizmet veriyor ve duvarlarında da ünlü ressamın tabloları yer alıyor. Brugge gezisi yaparken, meydandaki Belfort Kulesine üşenmeden çıkın ve tepeden de şehri bir süreliğine seyre dalın. Kesinlikle bir gününüzü bu şirin kente ayırın. Buna değer. Dönerken de yanınıza Belçika çikolatası almayı unutmayın. Hiç kimsenin İngilizce bilmediği ülkeye hepiniz hoş geldiniz, sefalar getirdiniz! Beyaz Rusya'nın başkenti Minsk'e 2018 yılı yaz aylarında yaptığım ve toplamda üç hafta süren Avrupa turunun sonlarında uğramıştım. Açıkçası ilk kez gittiğim bu ülke ve şehir hakkında nasıl bir manzara ile karşılaşacağımı pek bilmiyordum. Zira Beyaz Rusya dağılan Sovyetler Birliğinin içinden çıkan ülkeler içinde adı sanı pek duyulmayan kendi halinde bir ülke. Zaten ülkeye varır varmaz, daha hostelimi ararken durumun vahim olduğunu sezmiştim. Ukrayna bile İngilizce bilinirliği açısından Beyaz Rusya'nın bir tık önünde sayılır. Minsk'e bir kez gidilir mi, gidilir. Evet efendim, işte bu yazının da sonuna geldik. - Burada merak edenler için Yunanistan gezi ipuçları var: Yunanistan Genel Bilgiler ve İpuçları - Salzburg gezi notları okumaya ne dersiniz? => Salzburg Gezi Rehberi - Mardin ile ilgili hazırlamış olduğum tanıtıcı video burada: Mardin Gezi Videosu - Netlix'teki The Queen's Gambit dizisi hakkındaki yazım da burada: The Queen's Gambit ve Satranç Şimdilik benden bu kadar, hepinize selamlar, iyi yolculuklar! Danimarka için yazdığınız tüm İskandinav ülkeleri için geçerli aslında. Ciddi pahalı ve İngilizce çok yaygın. İzlanda`da da aynı durum söz konusu mesela ve hatta bir tık daha pahalı Danimarka`ya göre. Benim bildiğim hem eğitim kalitesinden kaynaklanıyor hem de tv`lerde bile İngilizce film izleniyor. Evet, gezip gördüğüm ülkelerden İsveç de çok iyiydi yabancı dil bilgisi İngilizce ve konuşulması anlamında. Üstelik konuşurken oldukça rahatlar, yani sürekli bu dile maruz kalındığı veya dilin kullanıldığı rahatça hissediliyor. İzlanda'yı henüz görme fırsatım olmadı ama çok istiyorum. Oranın da böyle olmasına pek şaşırmadım doğrusu. 🙂 Bu arada tam da birkaç gün önce AÖF Karşılaştırmalı Siyaset ders kitabında okuduğum bir bilgiyi paylaşayım hazır yeri gelmişken. Kitaptan öğrendiğime göre, İzlanda parlamentosunun yaklaşık 1500 yıllık bir geçmişi var. Ve bu uzun geçmişin doğal bir getirisi olarak ülkedeki tüm siyasi kurumların kurumsallaşma derecesi son derece yüksek. Kuzey ülkeleri, tek tek gerçekten her anlamda ciddi bir incelemeyi hak ediyor. Krakow'da yaşayan biri olarak Polonya hakkında yazıklarını ilgiyle okudum. Krakow henüz Türkler tarafından keşfedilmemiş. Umarım da keşfedilmez. Ucuz tur varmış gidelim diyenlerin değil de, gerçek gezginlerin uğradığı bir yer olur sadece. Merhaba. Yorum için çok teşekkür ederim! Kesinlikle aynı fikirdeyim. Krakow'a İstanbul'dan selamlar.


Burası Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün karşı yakasında, Rahibe Teresa Evinin hemen önünde. Çeşidi bol, kaliteli ve ucuz bir mekan. Omletli kahvaltı menüm 160 dinar tutuyor. Menüde zeytin, domates, peynir de var. Kahvaltının ardından, önce yol boyunca uzanan sıra sıra bal tezgahlarını inceliyorum. Sanırım bir bal festivaline denk geldim. Slovenyanın başkenti Ljubljana'da, yerel pazarda, bal aromalı Brandy bulmuştum. Burada elim boş kalıyor. Kısa bir turdan sonra Rahibe Teresa Evine giriyorum. 20. Yüzyılın en tanınmış kişiliklerinden olana Rahibe Teresa 1910 yılında Üsküpte doğmuş. Evden çıktıktan sonra, Mekicite Od Straza restaurantın hemen karşısındaki otobüs durağına geçiyorum. Buradan, 25 Numaralı otobüse binerek Vodno Dağının en tepesine, Milenyum Haçını görmeye gideceğim. Durakta beklerken insanları ve etrafı gözlemliyorum. Uzun süreli bir bekleyişten sonra otobüs nihayet geliyor ve biniyorum. Sanırım Makedonya'da otobüsler, asla tabelada yazan saatte gelmiyor. Bu arada unutmadan, biletinizi aracın içinde şoförden alabilirsiniz. Vızır vızır gelip geçen çift katlı kırmızı otobüsler, ilk anda bir Londra hissi yaratsa da, içine bindiğiniz an az gelişmişlik suratınıza çarpıyor. Yırtık koltuk kılıfları, ıkış tıkış giden insanlar... 15-20 dakikalık bir yolculuktan sonra otobüsten iniyorum. İndiğim yerde genişçe bir park var. Tepeye çıkmak için parkın içinden geçerek teleferiğe binmek gerekiyor. Teleferik ücreti gidiş-geliş 100 dinar. Ancak kışın çok erken saatte sonlanıyor. Tabeladan saatleri mutlaka kontrol edin. Tepeye çıkarken nefis manzarayı fotoğraflıyorum. Ve 10 dakikalık bir yolculuktan sonra nihayet Milenyum Haçındayım. Bu haç, Makedonya'daki 2000 yıllık Hristiyan geçmişini simgeliyor. Buraya yapılmasının nedeni, Üsküp'ün her tarafından görülebilmesiymiş. Gerçekten de şehrin içinden çok net bir şekilde görülüyor. Haçın finansmanının bir bölümünü Rus hükümeti üstlenmiş. Tadilat olduğu için etrafta molozlar, öbek öbek kum yığınları göze çarpıyor. Burada bir de büfe var ama içinde pek fazla çeşit bulunduğunu söylemek zor. Dağın bir yanı Üsküp, diğer yanında da yine enfes bir manzara var. Yürüyüş, bisiklet veya piknik için uygun bir alan. Nefis manzaraya karşı bir süre dinlendikten sonra tekrar şehir merkezine dönüyorum. Makedonya'ya gitmeden önce, her yerin heykel olduğunu okumuştum. Gerçekten de her yan heykel dolu. Kafanızı nereye çevirseniz, anlamını kestiremediğiniz farklı farklı heykeller görüyorsunuz. Bu, bir süre sonra insanın canını sıkıyor. Heykeller o kadar çok fazla ve yerli yersiz yerleştirilmiş ki, bir süre sonra normal bir abidenin taşıdığı anlamdan, tarihsel geçmişten ve bütünlükten yoksun, sıradan bir taş yığınına dönüşüyor insanın gözünde. Bakanda hayranlık uyandırmak şöyle bir yana dursun, bir süre sonra göze batıp sizi rahatsız etmeye dahi başlıyor. Vardar Nehrinin kenarında bir banka oturuyorum. Karşımda alabildiğine büyük Arkeoloji Müzesi. Burası Fatih Sultan Mehmet Köprüsünün hemen yanı. Kulağıma Vivaldi'nin dört mevsimi geliyor. Bu müzik yayını insanı rahatsız etmeyecek derecede ve oldukça hoş bir atmosfer yaratıyor diyebilirim. Fakat müziğin nereden geldiğini pek çıkaramadım doğrusu. Müzenin hemen önünde, 2013 yılında yapılmış yeni köprünün üzerinde, Makedonya tarihinde iz bırakmış tarihsel kişiliklerin figürleri var. Zaten çevrede hala devam eden hummalı bir çalışma, imar faaliyeti görülüyor. Ancak Üsküpteki çoğu heykelin ve yeni yapılan imitasyon takın üzeri boyalı. Bu tak, Paristeki Zafer Takının görünüm olarak hemen hemen aynısı. Söylenene göre geçim sıkıntısı çeken halk, paraların bu şekilde harcanmasından rahatsız. Kesinlikle haksız değiller. Derken akşam gelip çatıyor. Bu kez şehri tepeden görmek için yine girişi ücretsiz olan yerlerden bir diğerine, Üsküp Kalesine doğru yola koyuluyorum. Aslına bakarsanız kalenin içinde görülmeye değer bir şey yok. Çünkü videoda göreceğiniz gibi, aslında kalenin içinde hiçbir şey yok! Ama yine de eğer denk gelirseniz mesela gün batımını izlemek için tercih edilebilir. Şehrin üç tarafı da görülüyor. Tam bu sırada, kaleden ayrıldıktan hemen sonra, hava henüz kararmışken bir evin önünde duruyorum. Sokak lambasının cılız ışığı altında, sıvası dökülmüş duvarı, camların çoğu kırılmış pencereleri ve yıpranmış kapısıyla eski bir ev hüzünle bana doğru bakıyor. Belli ki uzun süredir içinde yaşayan yok. Kapının hemen üstünde 1909 yazıyor. Bir an geçmişe dönüyorum. Bu ev yapıldığında, buranın hala Osmanlı Devletine ait olduğunu anımsamak, üzerimde tuhaf bir etki yaratıyor. Düşünün, henüz 1912'deki Balkan Savaşı patlak vermemiş, buralar hala Türk toprakları. 1699 Karlofça Anlaşmasından beri düzenli olarak geri çekilmek zorunda kalan Osmanlı Devleti, Balkan Savaşlarına kadar -yaklaşık 2 asır- buraları bir şekilde elinde tutmayı başarmış. Alttaki fotoğrafı aldığım, Atlas Dergisinin 2005 yılı Aralık sayısında bu konuyla ilgili bir dosya var. Bulabilirseniz bu sayıyı okuyun. Bosna-Hersekin Avusturya tarafından ilhakı 1908. Makedonya'nın kesin elden çıkış tarihi ise 1912. Kumanova Muharebesi sonrası. Çok değil, günümüzden sadece 100 yıl önce.


2016 yılının Eylül ayının sonlarına doğru, Pegasus Hava yollarından önceden aldığım biletle Makedonya'ya uçtum. Gidiş-geliş toplam uçak bileti ücreti 350 TL tuttu. Tek sıkıntı, yaşadığım yer Avcılar'dan Sabiha Gökçen'e ulaşım oldu. İstanbul'dan başkent Üsküp'e varış sürem, evden hava alanına gidiş süremden daha kısa sürüyor. Makedonya, Türkiye'den vize istemeyen ülkeler arasında yer alıyor. Nüfusu 2 milyonun biraz üzerinde. Makedonya turu sırasında Üsküp ve Ohridi gezdim. Bu yazıda buralardan izlenimlerimi paylaşacağım. Ancak yazıya geçmeden önce, en sonda söyleyeceğimi en baştan söyleyeyim: Makedonya ucuz bir ülke. Hem de gerçekten çok ucuz. Uçuşum yaklaşık 1 saat 10 dakika sürüyor. Üsküp hava alanı, aynı Bodrum ve Zagreb Hava alanı gibi oldukça küçük. İndikten sonra para bozdurmak için yolcu çıkış kapısının önündeki döviz bürosunu kullanıyorum. Makedonya para birimi dinar. 100 dinar, yaklaşık 5 TL'ye denk geliyor. 1 Euro da 60 Dinar. Buradaki döviz bürosu, TL'yi de kabul ediyor. Hatta Türk Lirasını daha uygun kurdan dinara çevirdiği için, Euro'yu kullanmanıza hiç gerek yok. Yani Türkiye'de Makedon Dinarı bulmak için falan da kendinizi hiç boşuna yormayın. Parayı bozdurduktan sonra, döviz bürosunun hemen bitişiğindeki Vardar Ekspress yazıhanesinden otobüs terminaline giden biletimi alıyorum. Ücreti: 175 Dinar. Hava alanı ile terminal arası otobüsle yaklaşık yarım saat sürüyor. İndikten sonra kalacağım hostele doğru yola koyuluyorum. Her otogarda olduğu gibi burada da etrafınızı saran taksiciler, taksi taksi diye adeta yakanıza yapışıyor. Kendilerine, benim gibi: "Teşekkür ederim istemiyorum, bugün yine her zamanki gibi çok naziksiniz" diyebilirsiniz çünkü bu taksiciler ya Türk ya da çat pat Türkçe biliyorlar. Makedonya'daki ikinci günümde, resmi dilin dışındaki ikinci dilin Türkçe olduğunu kavradım ve İngilizceyi tamamen bir kenara bıraktım. Füruzan'ın gezi kitabı "Balkan Yolcusu" içindeki röportajlardan öğrendiğime göre, özellikle Üsküp'teki Türk nüfus 1950'li yılların ortalarından itibaren ayrılmaya başlamış. 1963 senesinde yaşanan deprem sonrası ise oldukça fazla sayıda insan Türkiye'ye göç etmiş. Arnavutların nüfus içerisinde ağırlığının artması ise tam bu döneme denk geliyor. Türkiye Cumhuriyetinin, Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden Makedonya'yı resmen tanıması ise 1992 yılında gerçekleşir. Bugün Makedonya, Balkanlarda Kosova, Arnavutluk ve Bosna Hersek'ten sonra en çok Müslüman nüfusun yaşadığı ülke. Peki, Üsküp'te nerede kalınır? Shanti Hostel, konum olarak oldukça merkezi. Hem şehir merkezine hem de otogara çok yakın. Her ikisine de 10 dakika yürüme mesafesinde. Resepsiyonistler son derece sıcakkanlı, hostelin atmosferi iyi ve kahvaltı fiyata dahil. Aileden ziyade genç gezginlere hitap ediyor burası. Otogarın hemen yakınında, hostelin de karşısında kalan Vero AVM'nin içerisinde de döviz bürosu var, aklınızda bulunsun. Bu alışveriş merkezinde en üst katta aynı bizdeki gibi yeme-içme yerleri ve içinde her şeyi bulabileceğiniz oldukça büyük bir market de var. Hostele vardığımda, resepsiyondaki çocuklarla beraber henüz çekilmekte olan fotoğraf karesine dahil oluyorum. Check-in saatinden erken geldiğim için valimizi bırakıyorum ve ilk iş olarak bir şeyler yemek için Vero AVM'ye gidiyorum. Arkasından, Üsküp turuma vakit geçirmeksizin Matka Kanyonu ile başlıyorum. İlk durağım büyüleyici doğal güzelliğiyle Matka Kanyonu. Ancak toplu taşımayla ulaşım biraz sıkıntılı. Şöyle ki; Matka Kanyonuna normalde otogardan kalkan 60 numaralı otobüs direk gidiyor. Ancak, panoda yazılı olan saatlere göre gelmesi gereken vakitte otobüs ortada yok. Tam bu esnada karşıdan gelen bir çocuğa Türkçe biliyor musun deyince, yanındaki arkadaşını gösteriyor. Gösterdiği çocuk 15-16 yaşlarında. Panodaki saatlerin doğru olup olmadığını ona sorduğumda onaylıyor ama görünümü biraz tuhaf. Soruma, gönülsüzce bir evet yanıtı çıkıyor ağzından. O bile kendisinden emin değil. 15 Euro'ya kadar inen taksiyle tam 4 kişi gitmeye karar verdiğimiz anda, geçen yaklaşık 1 saatlik süreden sonra, 60 numaralı otobüs nihayet perona yanaşıyor. Dördümüz de biniyoruz. Matka Kanyonu, Üsküpe çok uzak değil. İndikten sonra bir 10 dakika kadar daha tepeye doğru yürümeniz gerekiyor. Böylece toplam varış süresi 1 saati buluyor. Burası bir doğa harikası. Kanyonun içindeki gölde tekne turu yapabilir, kano kiralayabilir veya yürüyüş rotasını takip ederek bir nevi trekking yapabilirsiniz. Aslında kanyonun içinde ziyarete açık çeşitli mağaralar da var ancak ben gitmedim. Kanyonun hemen başında bir restoran ve onun yanında St. Andreas Kilisesi var. Kilise biz gittiğimizde kapalıydı. Yayalar için yapılan yürüyüş patikasının hemen başında ise bir levha göze çarpıyor. Burada gerçekleştirdiği bir tırmanış esnasında düşüp hayatını kaybeden 19 yaşındaki genç dağcının anısına konulmuş. Matka Kanyonunda yaklaşık 2-3 saat harcadım. Bunun çoğu patikada yürüyüş ve Linda ile sohbetle geçti. Arada durup kenardaki banklarda dinlendik. Ama en önemlisi doğanın sessizliğini dinlemek, hissetmek, bol temiz hava ve oksijen. İstanbul'un ağdalı yaşantısından sonra burası gerçek anlamıyla bir terapi etkisi yaratıyor. Romantik dönem İngiliz şairlerinden William Wordsworth de, şiirlerinde sıklıkla doğanın bu eşsiz gücüne vurgu yapmıştır. Doğa, ona göre doğru muhakeme gücünün simgesi olarak, şehir yaşamının karmaşası ve çalkantılarını hafifletici niteliktedir. Kanyonda yürüyerek oldukça ilerliyoruz. Bu esnada aklımın bir köşesinde de Walden Gölü'nün yazarı Henry David Thoreau var. Havanın kararmaya başlamasıyla karşıdan gelen kişi sayısı da azalınca, Linda ile bir süre sonra geri dönmeye karar verdik. Kanyonun başına ne kadar mesafe kaldığı veya daha ne kadar gidilebileceği ile ilgili herhangi bir tabela olmaması en büyük eksiklik. Tam o esnada karşıdan gelen 3 kişilik grup ta, bizden biraz daha ileriden döndüklerini ve ne kadar mesafe daha gidileceğini bilmediklerini söyleyince, birkaç fotoğraf karesi daha alıp geri dönüyoruz. İsmail Hakkı Arnavutça da biliyor. 4 kişi, bir sonraki otobüsü beklemeden tekrar Üsküpe dönmeye karar veriyoruz. İsmail'in konuştuğu taksici yaklaşık 8-9 Euro'ya bizi götürmeye razı oluyor. Arabada sohbet koyulaşıyor. İsmail Hakkının mezun olduğum üniversiteden, hatta benimle aynı fakülteden olduğunu öğrenince biraz da okul hakkında konuşuyoruz. Emircan da Hacettepe Üniversitesinde öğrenci. Kısa bir süre sonra Üsküpe varıyoruz. Akşam yemeği için çok sık tercih edilen, şehrin eski tarihi kısmında yer alan ve herhalde en bilinen restoranlarından Destandayız. Üsküp'te ne yenir? Tabii ki köfte. Balkanların meşhur köftesi Cevapci ısmarlıyoruz. Elbette. Yalnız bir ricam olacak, Instagram direct message yerine fotoğraf altlarına veya direk yorum olarak buraya yazarsanız çok memnun olurum. Hem de böylece herkes için bilgileri paylaşmış oluruz. Anlayışınız için teşekkür ediyorum. Saydığın tüm ülkeler vizesiz. Dönüş biletin de yanında olduğuna göre hiçbir problem çıkacağını sanmıyorum ben. Belki bir iki basit soru sorarlar sınır geçişlerinde, o kadar. İyi tatiller.


Zirvede 50 civarında marka ve 40'ın üzerinde konuşmacı yer aldı. 2 ayrı salonda konuşmacılar bilgilerini ve görüşlerini paylaştılar. İlaveten, fuaye alanı da zirveye hareketlilik ve renk kattı. Ben kısa kısa kendi gözlemlerinden ve en çok dikkatimi çekenlerden bahsetmek istiyorum. Zira 2 ayrı salon ve bir sürü farklı konu ve konuşmacı olunca, doğal olarak hepsine yetişmek mümkün olmadı. Borajet genel müdür yardımcısı Onur Akgül, 20 TL'lik bir kampanyadan söz etti. Açıkçası bu benim bilmediğim bir gelişmeydi. Borajet iç hatlarda pazar günleri yaptığı 20 TL kampanyası ile umulanın da üzerinde bir başarıya ulaşmış. Sevindirici bir gelişme. Jabiroo genel müdürü Ayşe Yağcı, hizmeti ürün olarak sunmayı amaç edindiklerinden bahsederek, Travelgo'nun sunduğu konsepti örnek alarak Türkiye'de büyümek istediklerini anlattı. Bilmeyenler için kısaca izah edeyim: Jabiroo bir seyahat sitesi. Sitenin kurucularından bir mühendisin konuk olarak yer aldığı ve bilgi verdiği zirvede, akıllarda soru işareti yaratan tek şey, kullanıcı onayı ve güvenliğin nasıl sağlandığı konusuydu. Aracı kiralamak isteyen kişinin Facebook sayfasının incelenip çeşitli kriterlere göre onaylanması halinde hizmete ulaşabildiği anlatıldı. Ancak bu durum, zihinlerdeki bulanıklığı pek gideremedi açıkçası. Gözüme çarpan bir diğer şey, hava yolları şirketlerinin sosyal medya kullanımı ve takipçileri ile ilgili verilerdi. Teknolojinin son derece geliştiği günümüzde hava yolları sosyal medyayı etkin bir şekilde kullanıyor. Kampanyalardan haberdar olmak, yeni gelişmeleri takip etmek için şirketlerin hesaplarını takip etmek önemli.


Başlık nasıl da can alıcı öyle değil mi? Haydi itiraf edin, insanın içi bir an kıpır kıpır oluyor! İnsan hemen ellerini ovuşturmaya başlıyor! Ellerini ovuşturarak, "Hem de nasıl!" diyenler bir adım öne çıksın bakalım. Önce onları bir görelim. Sanırım, yurt dışı gezisi veya yurt dışı tatili denince akla gelen ilk konulardan biri de bu: Uzun süreli vize almak hadisesi. Eh malum, Türk Lirası son dönemlerde giderek değer kaybetti ve insanlar da haklı olarak sürekli Schengen vize başvuru ücreti ödemek istemiyor. 80 Euro da az para değil hani! Hatta vize başvurusu için aracı kurum kullanıyorsanız, bunun üzerine hizmet bedeli dedikleri fiyat da ekleniyor. Burada çalışan görevlilerin vize başvurusu hakkında yerli yersiz yaptıkları yorumlar da cabası. Neyse, şimdi o konuya hiç girmeyelim. Ne diyordum? Evet, uzun süreli vize. Bir defada uzun süreli vize almak ve onunla özgürce gezmek dururken, neden kalacağımız günle sınırlı vizeyle yetinelim öyle değil mi? Herkes son zamanlarda bu konuya kilitlenmiş durumda ve google arama kutucuğuna uzun süreli vize veren ülkeler, uzun süreli vize dilekçesi yazıp önüne çıkan her şeyi okumaya, kendisi için en doğru olduğuna inandığı bilgiyi pür dikkat bulmaya çalışıyor. Çalışıyor çalışmasına ancak unutulan çok önemli bir şey var. İşte ben bu yazıda bundan bahsedeceğim. Yazının girişini okurken bir parça hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz ama o kadar da üzülmeye gerek yok inanın. Zira kısa veya uzun süreli vize veren ülke diye bir şey yok aslında! Üzgünüm ama gerçek durum bu. En sonda söylenmesi gerekeni en başta söyleyeyim. Peki neden yok? Çünkü bir vizenin verilip verilmeyeceği, verilirse ne kadar süre ile verileceği, bir sürü ama gerçekten bir sürü değişkene bağlıdır sevgili dostlar! Şimdi çıkıp; "Yunanistan ve İtalya en kolay vize veren ülkeler arkadaşım, sen bize ne anlatıyorsun?" diyecekler olacaktır mutlaka. Onlara şunu söylüyorum: Sakin ol şampiyon. Gerçekten de istatistiksel olarak bakılırsa bu ülkelerin diğer AB üyesi ülkelere göre daha uzun süreli vize verdikleri bir gerçek. Ama bunun hiçbir garantisi yok aslında, söylemeye çalıştığım şey de bu. Nitekim son dönemde bunun aksini gösteren örnekler giderek çoğaldı. Bu da, insanları giderek daha çok şaşırtmaya başladı. Büyük bir beklentiyle yaptıkları vize başvuru sonuçları, o nispette hayal kırıklığı yaratıyor çünkü. Halbuki benim yazımı okuduğunuz ve kuracağım neden & sonuç ilişkisini kavradığınız zaman hiç mesele kalmayacak. Yani şaşırmayacaksınız. Çünkü her şeyi ezberci bir mantıkla değil, nedensellik ilişkisi içinde anlayacaksınız. Ayıptır söylemesi, zaten bu bloğun diğerlerinden en önemli farklarından biri de bu. İsterseniz ben kendi durumumu anlatayım önce. Örneğin ben, ilk vizesini 2012 yılında Polonya'dan multi girişli ve 15 günlük almış bir insanım. Üstelik çalıştığım için o başvuruya bizzat gidememiş, annemi göndermiştim. İstanbul Polonya Konsolosluğunun yeri hala aynı. İmkanınız varsa siz de buradan Schengen vize başvurusu yapın mesela. Yeri Maslak'ta. Bir kenara not edin: Giz 2000 Plaza. Bulması çok kolay. Metro istasyonunun hemen yanında. İkinci yurt dışı vizesi içinse Avusturya'ya başvurmuştum ve yine kendim internetten randevu alıp direk Yeniköy'deki denize sıfır muhteşem konsolosluk binasına gitmiştim. Bu kez yıl 2015'ti ve İstanbul'da çok soğuk bir kış günüydü. Evrakları kendi elimle bizzat teslim ettim. Üstelik o dönem çalıştığım okulda işe daha yeni girdiğim için, elimde son üç aylık maaş bordrom bile yoktu. Bu nedenle sadece iki aylık maaş bordrosu götürebilmiştim. Oysa planladığım seyahat Avusturya'nın mimari harikası tarihi başkenti Viyana'dan başlıyordu ve ben gideceğim yerlere çoktan karar vermiştim. Değiştirmeye de hiç niyetim yoktu. Sonrasında ise Macaristan ve Slovakya'ya geçecektim. Ve o günkü bilgilerim kulağıma şunu fısıldıyordu usulca: "Vizeyi, ilk gireceğin ülkeden veya birden fazla ülkede uzun bir süre kalacaksan, en çok kalacağın ülkeden alman gerekiyor." İşte size son derece basit ve çoğu kişinin çoğu zaman umurunda bile olmayan ancak hayati bir bilgi! Viyana ve Budapeşte'de üçer gün, Bratislava'da ise tek gün kalacaktım. Planım buydu. İlk giriş yapacağım yer de Viyana olduğu için kararım kesindi: Avusturya konsolosluğuna başvuru yapacaktım. 3-4 basit ve çok kısa soru. Evraklarıma hızlıca şöyle bir göz atmış ve bunları sormuştu. Hatta ben beklediğim halde, neden üç yerine iki maaş bordron var bile demedi. Siz bunu fark etmeyebilirsiniz ancak küçük bir mülakat diye de değerlendirebilirsiniz bu soruları aslında. Seyahat planım gayet net olduğu için tüm sorulara tek tek, eksiksiz ve samimi bir şekilde cevap vermiştim. Konuşmamız bittiğinde, sorulan sorulara oldukça tatmin edici cevaplar verdiğimi düşünüyordum. Ve buranın altını çizmek istiyorum, evraklarım pratikte eksik olmasına rağmen vizenin kesinlikle çıkacağına inanıyordum. Evet o an kesinlikle bu vizenin çıkacağını anlamıştım. Süre hakkında bir fikrim yoktu ancak vize sonucundan adım gibi emindim. Daha fazla kalacağımdan değil ama moralim bozulmadı desem yalan söylemiş olurum. "Ama olsun" dediğimi hatırlıyorum kendi kendime yine, zira turizm acentesi çalışanı olan tanıdığımızı dinleseydim, herhalde hiç başvuru yapmayacaktım. Sonrasında, acaba uzun süreli vize alsam bile bir yere gidemeyeceğimi o an söylemesem daha mı iyi olurdu diye de çok düşündüm. Acaba öyle söylemesem daha uzun verirler miydi? Bunu gerçekten bilmiyorum. Bunun kesin bir yanıtı da yok zaten. Gördüğünüz gibi başımdan geçen iki örnek olayı paylaştım sizinle. Üstte yazdığım gibi, bir sürü değişken var ve bu konuda herkes için geçerli bir formül yok arkadaşlar. Önce lütfen bunu anlayalım ve bunun böyle olduğuna inanalım bir defa. Zaten aksi mümkün olsaydı, herkes her zaman istediği/beklediği sonucu alırdı. Öyle değil mi? Bu iş maalesef E=mc2 formülü gibi kesin ve net değil. Örneğin çalışıp çalışmadığınız, çalışıyorsanız ne kadar süredir çalıştığınız, veya bunun tam tersi, çalışmıyorsanız ne kadar süredir çalışmadığınız, daha önce vize alıp almadığınız, teminat olarak göstereceğiniz evraklar sigorta girişiniz, vize sürelerine uyup uymadığınız vize sonucunu belirleyen etmenlerden yalnızca birkaçı. "Nasıl yani?" dediğinizi duyar gibiyim. Şöyle: Yani uluslararası ilişkilerde, ülkeler arasında yaşanan politik gelişmeler, krizler, restleşmeler bile bu sonuca etki edebilir. Örneğin iki ülke arasında diplomatik bir kriz çıkması, o ülke vatandaşlarına verilecek vize süresini, vize tipine bakılmaksızın direk etkileyebilir. Bir sefer bir yıllık multi girişli vize aldığınız bir ülke, diğer başvurunuzda size sadece on günlük tek girişli vize de verebilir pekala. Yakın tarihten, Rusya ile Türkiye arasında yaşanan uçak krizini hatırlayın mesela. (Rus Su-24 uçağının düşürülmesi, 2015) O olaydan hemen sonra Rusya Türk vatandaşlarına vize uygulamaya başladı ve birçok kişinin beklentisine rağmen, üzerinden hayli uzun süre geçmesine karşın hala Türk vatandaşlarına vize uygulaması sürüyor. İkinci bir örnek. Bildiğiniz gibi üç milyonun üzerinde Suriye vatandaşı, ülkelerindeki iç savaş nedeniyle Türkiye'ye geldi ve bunların bir kısmının yavaş yavaş Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartına sahip olmaya başladığı biliniyor. Bakın bu durum, kimlikle girebildiğimiz ülkeler için bile vize prosedürlerini etkileyebilir. Buna, kronikleşen Kıbrıs Sorunu ve Ege Adaları sorununu da ekleyin ve en son olarak diplomatik nezaket sınırlarını hayli zorlayan ve üstelik dış işleri bakanları seviyesinde yapılan bu münakaşayı ilave edin. Kevin D. Stringer, Vize Diplomasisi başlıklı makalesinde, vize mülakatlarını iki ülke arasındaki diplomatik etkileşimin en temel düzeydeki yansıması olarak değerlendirir. Tam da üstte verdiğim örneğe karşılık gelen bir açıklama. Son bir örnek daha verelim. Brexit süreci ile AB'den tamamen ayrılan İngiltere'nin, AB üyesi iken bile serbest dolaşım öngören Schengen Alanına neden asla girmediğini hiç düşündünüz mü mesela? Bir düşünün bence. İngiltere, AB üyesi iken bile kendi vizesini hep kendisi verdi, başka bir üye ülkeden alınmış Schengen vizesini kabul etmedi. Bakın bunlar çok ciddi ve belirleyici faktörler. Bir başka şey daha. Banka hesabına bir anda yüklüce para aktardığı veya X ülkesinden davet mektubu olduğu halde reddedilenleri her yerde okuyoruz mesela. Veya bir süredir hiç çalışmadığı halde vize alanları da görüyoruz. Demek ki tek sorun -Türklerin zannettiği gibi- para da değilmiş! "Para değilse ne?" diye düşünebilirsiniz. Cevap vereyim. Sorun: güven. Güven vermek. Demek ki karşı tarafa yeterince güven telkin edemediniz. Bir defa her şeyden önce sizden istenen evrakları kendi durumunuza göre eksiksiz bir şekilde tamamlayın. Fazlası olsun ama eksik olmasın. Örneğin ben, en son yaptığım vize başvurumda, doktora öğrencisi olduğuma dair belgeyi de eklemiştim. Siz de kendi durumunuza uyan bu türden belgeler ekleyebilirsiniz. Eğer evraklarınız çeşitli nedenlerle eksikse, bunu da en baştan sebebiyle birlikte mutlaka bildirin. Örneğin bir yerde yarı zamanlı/part-time çalışıyor olabilirsiniz ve iş yeriniz size kadrolu elemanı olmadığınız için iş yeri izin yazısı veremeyebilir. Bu belge normalde Schengen vize başvuru evrakları içinde var. Ama o an, üstte belirttiğim sebepten ötürü sizin elinizde olmayabilir. Bu, mutlaka vizenizin reddedileceği anlamına gelmez. Bunu sebebiyle belirtirseniz sorun yaşama ihtimaliniz azalır. Bu şu demek oluyor aslında: Daima doğru bilgi bildiriminde bulunun. Örneğin çıkacağınız seyahatin detayları net ve belliyse, bunu ayrıca bir dilekçe yazarak belirtin mesela. Şu tarihte şurada konaklayacağım, oradan şu biletle buraya geçeceğim gibi. Buna kanıt olarak da belge sunun. Ben bunu hep yapıyorum. Açık uçlu bir gezi düşünüyorsanız, elbette burada yapacak pek fazla bir şey yok. Ve mutlaka ama mutlaka, Schengen vize başvurusu yapıp vizeyi aldığınız ülkeden giriş yapın! Aynen yukarıdaki Avusturya ve Viyana örneğinde anlattığım gibi, bu yönde bir "Teamül" var. Teamül demek, sürekli tekrarlanan, alışılageldik, yazılı olmayan hukuk kuralı demektir. Teamüller, Uluslararası Hukukun da kaynaklarından biridir. Önemle hatırlatırım. Vize sürelerine mutlaka uyun. "Amaaaan, bir gün gecikmeyle dönsem ne olur sanki" demeyin. Gecikme olduğu için ülkeden çıkamayacak değilsiniz, elbette çıkarsınız. Ama bu durum sonraki vize başvurularında kesinlikle dikkate alınır. Az önce çok önemli bir müesseseden bahsetmiştim hatırlarsanız: Güven. Karşı tarafa güven vermezseniz, bu size yol, su, elektrik şeklinde bir gün mutlaka geri döner. Ayrıca son olarak, "Sana vize çıkmaz koçum hiç boşuna uğraşma / Sana vize kesin çıkar aslanım hiç meraklanma" diyen hiç kimseye de inanmayın. Dikkat ettiyseniz ben bu koskoca yazıda bu iki cümleyi kullanmaktan özenle kaçındım. Son olarak, Schengen Vizesi hakkında son dönemde yaşanan bazı önemli gelişmeleri hatırlayalım isterseniz. Türkiye ile AB arasında imzalanmış olan, 2013 tarihli Geri Kabul Anlaşması gereği, Vize Serbestisi Diyalogu bir süre önce başlatılmıştı aslında. Ve yine 2014 yılında yürürlüğe giren bu anlaşma gereğince, Türk vatandaşlarının -İngiltere ve İrlanda hariç- AB üyesi ülkelere 3, 5 4 yıl içinde vize serbestisi öngörülüyordu. Ancak bildiğiniz ve yukarıda yine değindiğim şekilde, bu tarihten sonra bir sürü gelişme yaşandı. Uluslararası camiayı da yakından ilgilendiren mülteci sorunu bunlardan yalnızca biri. Ayrıca ülke uzunca bir süre OHAL ile yönetildi. Ülkede uygulanan OHAL ile Türkiye'nin yurt dışındaki imajı arasında bir bağ olduğunu size önemle hatırlatırım. Giderek zayıflayan demokrasi pratiklerini de buna ilave edin. Dünyadan soyutlanmış bir şekilde yaşamıyoruz. Herkesin her şeyden haberi var. Son olarak tekrar etmiş olalım: uzun süreli vize veren ülke diye bir şey yok. Gezivita'yı takipte kalın, sevgiyle kalın, hoşça kalın! - Okumak isteyenler için: Stockholm Gezi Rehberi - Burada, kendi seyahatlerimi nasıl planlayıp gerçekleştirdiğimi tüm detaylarıyla anlattım: Nasıl Geziyorum? - Ve ilk kez yurt dışına çıkacaklara önemli tavsiyeler: İlk Kez Yurt Dışına Çıkacaklara Tavsiyeler Selam. Herkesin inandığı bu uzun süreli vize şehir efsanesi hakkında gerçekten somut bilgiler veren güzel bir yazı. Elinize sağlık diyorum.


Düğünlerden sonra genelde tercih edilen şey, iyi bir balayı şehri bularak tatilin ve evliliğin tadını çıkarmaktır. İşte bu sebeple balayı villası seçenekleri her zaman ilgi çekici olmuştur. Kiralık villada tatil denildiğinde ise, özellikle balayı çiftleri için Türkiye'de akla gelebilecek belli başlı tatil bölgeleri var. Ancak özellikle ilk akla gelen yer hangisi diye sorarsanız, o zaman ilk olarak Antalya'yı belirtmek yerinde olacaktır. Zira Antalya'da gidebileceğiniz ve hayatınızı renklendirebileceğiniz çok fazla sayıda yer var. Kültürel dokusu ve tarihi mirası ile Kalkan bu konuda örnek olarak gösterilebilir. Genelde yeni evli çiftler Kalkan kiralık villa tercihini kullanarak kendilerine keyifli bir zaman ve neşeli bir tatil hediye ederler. Antalya'nın önemli belgelerinden olan Kalkan turizm cenneti olarak bilinen bir yerdir. İnce kumlardan oluşan sahilleri ve sımsıcak güneşi, adeta içinizi ısıtacak ve pırıl pırıl bir denizle karşılaşacaksınız. Üstelik Kalkan, sadece yerli turistlerin değil yabancı misafirlerin de yoğun olarak ilgisini çeken bir turizm destinasyonu. Kalkan'da çok fazla her şey dahil otel sisteminin bulunmuyor oluşu, burayı zaman içerisinde butik bir tatil merkezi haline getirmiştir. İlçede dünya mutfağından lezzetli yemekler sunan 100'ün üzerinde restoran mevcuttur. Türkiye'de villa turizminin başlangıç noktası olan bu bölgede, yaklaşık iki binin üzerinde lüks villa oteller hizmet vermektedir. Balayı villaları için siz de lütfen bu sayfayı ziyaret ediniz. Ilıman bir iklime sahip olan Kalkan, yılın her dönemi yerli ve yabancı misafirleri konuk etmektedir. Fethiye ile Antalya arasında bir konumda bulunan belde, birçok turistik ve tarihi cazibe merkezine yakın konumda oluşuyla da avantaj sağlamaktadır. Örneğin Kaş'a yaklaşık 30 km, Fethiye'ye ise 80 km mesafede bulunmaktadır. Kalkan'a gelecek olanların, hava yolu ile seyahat edeceklerse, Kalkan'a araçla yaklaşık bir saat on beş dakika mesafede bulunan Dalaman hava limanını tercih etmeleri yerinde bir tercih olur. Özellikle yeni evli çiftler için konuşacak olursak, iyi bir balayı, çiftlerin birbirlerini tanımaları için de önemlidir. Lüks villa, deniz manzaralı villa, balayı villaları gibi her türlü seçeneğin değerlendirilerek henüz evliliğin başındayken iyi bir tatil fırsatının kaçırılmaması gerekir. Siz de bunun için butik villa seçeneklerini değerlendirmeyi ihmal etmeyin. Herkese şimdiden iyi tatiller ve mutluluklar!


Vizesiz turlar kapsamında hazırlamış olduğumuz bu makalemizde, sizlere gemi turları ve yurt dışı alternatifleri hakkında bilgi vermek istiyoruz. Hem yurt dışına çıkmak istiyorsunuz, hem de vize gibi uzun süren işlemlerle uğraşarak masraftan ve zaman kaybından uzak durmak niyetindesiniz. İşte vizesiz gidebileceğiniz birçok ülke seçenekleri. Bir başka deyişle, Türkiye'den vize istemeyen ülkeler... Aşağıda yazacağımız ülkelere bordo pasaportla 90 gün boyunca vizesiz bir şekilde seyahat edebilirsiniz. - Andorra - Arjantin - Arnavutluk - Belarus - Bahamalar Sanırız buraya hemen herkes gitmek istiyor. Çünkü Bahamalarda masmavi bir okyanusla kucaklaşacaksınız. Okyanusa girdiğiniz anda, balıklarla birlikte yüzebileceğiniz berrak bir su hemen teninize değecek. Suyun sıcaklığı ise, sizi denizin dışına çıkmaktan uzunca bir süre alıkoyacak, burası kesin. Bahamalara ülkemizden gidişlerde vize ihtiyacınız yok ancak pasaportunuzun mutlaka yanınızda olması gerekiyor. Dominika'ya gitmek için Türkiye'den vize almanız gerekmiyor. Ancak ülkenin bir şartı var. Hava alanından içeri girmek istediğinizde size vize yerine geçen 30 gün süreli bir ikamet izin belgesi veriliyor. Bu belgeye turist kartı deniliyor ve belgeyi alabilmeniz için 10 dolar ödemeniz gerekiyor. Tatilinizi büyük bir rüyaya dönüştürmek ve birbirinden güzel ülkeleri gezmek artık bir hayal değil. Ülkemizden bu konuda yurtdışı turları hizmeti veren pek çok firma var ve bu firmalar size her şey dahil şeklinde hizmet verdikleri için sizin ekstra bir şeyle uğraşmanız da gerekmiyor. Stresten uzak bir şekilde deniz ve güneşin tadını çıkarmak ve birbirinden ilginç ve güzel ülkeleri gezme fırsatı yakalıyorsunuz. Siz yalnızca gezeceğiniz yerlere ve tatilinize odaklanıyorsunuz. Üstelik sizin için büyük bir ekonomik kazanç sağlanmış oluyor. Şehrikeyif firması ise vizesiz Avrupa turları arayanlar için ideal fırsatlar sunuyor. Vizesiz tatil seçenekleriniz arasında Arnavutluk ve tarihi başkenti Belgrad ile Sırbistan da yer alıyor. Burası da herkesin görmesi gereken yerler arasında. Üstelik erken rezervasyon indirimlerini değerlendirerek tatilinizi daha da ucuza getirmek gibi bir şansınız var. Pek çok insan vizesiz ülke turlarını tercih ederken paket turlardan istifade ediyor. Bu sayede kendilerine de maddi açıdan kolaylık sağlayabiliyor. Bir de işin başka bir boyutu olan tatil planlaması söz konusu. Yani tatil planını anlık olarak yapmak durumunda kaldınız fakat vize işlemleri için yeterli vaktiniz yok... İşte böyle zamanlarda bunu çok iyi değerlendirmeli ve vizesiz turları tercih etmelisiniz. Tatil bazen sevgiliyle bazen de bir arkadaşla gerçekleşebilir ancak yılbaşı turları için de seçeneklerinizi ne kadar alternatifli tutarsanız o kadar güzel olur. Çünkü alternatifiniz çok olduğunda gezdiğiniz ülkelerin sayısı da haliyle daha fazla olacaktır. Özellikle örneğin Balkanlar için konuşacak olursak, buraların günümüzde bile Osmanlının izlerini taşımış olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla Balkanları gezerken aynı zamanda kendi tarihinizi de tanımış oluyorsunuz. Eşimle güzel bir zaman geçirmek istiyorum diyorsanız o zaman Maldivler sizin için güzel bir tercih olabilir mesela. Egzotik bir maceraya atılma hevesiniz de böylece hiçbir şekilde yarım kalmamış olur. Bugüne kadar farklı bir tatil için çok beklemiş olabilir ya da işiniz yüzünden ertelemiş olabilirsiniz. Ancak kendinize yeni bir şans verin ve vizesiz olan bu tatil ülkelerini mutlaka değerlendirin. Hareketli sokaklar, bambaşka kültürler, sosyal aktiviteler, farklı lezzetler, deniz, kum, güneş ve dahası aklınıza gelebilecek olan pek çok seçenek... Yalnızca karar verip tatil planınızı gerçeğe dönüştürmeniz yeterli oluyor. Bunun için de söylediğimiz gibi Şehrikeyif firmasının www. sehrikeyif. com internet sitesini ziyaret edebilir ve turlar hakkında detaylı bilgileri alabilirsiniz. Kim bilir, belki de bu kış sizin için daha değişik bir tatil olacak ve yeni bir yıla girerken farklı duygular hissetmiş olacaksınız. Unutmamalısınız ki, bir insan yeni bir yıla nasıl girerse tüm bir yılı o şekilde geçermiş.


Bu yazımda bu blogla ilgili bugüne dek aldığım en genel eleştirilerden birine yanıt vermek istiyorum. Belki de bu konuda yazmakta geç bile kaldım aslında. Ama ne demişler: Geç olsun, güç olmasın. Bu ve buna benzer cümleleri çok fazla duyuyorum. Zaten bu, blogu açtıktan (2016) bugüne gelinceye dek en çok aldığım eleştiri oldu diyebilirim. Eleştirileri asla göz ardı etmiyorum. Bir defa en başa, bu blogun kurulduğu günlere dönmem gerekiyor bu noktada. Benim bu blogu açarken öncelikli amacım seyahat ile ilgili konularda insanlara yol göstermekti. Ancak burayı kişisel bir blog olarak tanımladığım için seyahat dışı konulara da yer verdim. Fakat hangi konuda yazarsam yazayım, aslında tek bir hedefim vardı: Fayda yaratmak. Bunu da gerçekten hakkıyla yapmaya çalıştım. Bu nedenle yazılarımı yazarken uzun yazmak veya kısa tutmak gibi kaygılarım hiç olmadı. Bazı yazılarımı oturup 20-25 dakika içerisinde yazarken, bazılarını planlayıp yazmak günler sürdü mesela. Dikkatli okuyucuların gözünden kaçmamıştır zaten. Her bir yazının en altında "son güncellenme tarihi" var. Ben 2016 yılında yazdığım ilk yazıdan başlayarak neredeyse her bir yazıyı, zaman zaman ihtiyaca ve değişen şartlara göre güncellemeye çalışıyorum. Eklemeler veya çıkarmalar yapıyorum. Bu nedenle, "çok yazı yayınlamak" gibi bir kaygı da taşımadım hiçbir zaman. Benim önceliğim her zaman nicelikten ziyade nitelikti. Üstelik yine yakından takip edenlerin bildiği gibi bu blogun her şeyini tek başıma ben yapıyorum. Yazı hazırlamak, video yapmak, resim eklemek, ayarları düzeltmek, yazıları güncellemek gibi işler, bir kişinin altından kalkamayacağı kadar güç. Teknik nedenlerin yanı sıra, bütün bunları yapmak gerçekten çok fazla zaman alıyor. Ancak buna rağmen bir blog yazmak ve onu sürdürmek keyifli bir iş. Çünkü üstte söylediğim gibi, olumsuz eleştiriler olmasına rağmen görüyorum ki, blogum fayda yaratma amacına üstelik fazlasıyla ulaşıyor. Bunu nereden anladığıma yazının sonunda geleceğim. Tekrar yazıların uzunluğu meselesine dönelim... Üzülerek ifade etmeliyim ki, ismine seyahat blogu denen birçok mecra, 400-500 kelimeden oluşan "Gezi Yazıları" veya "Gezi Notları" ile dolu... Bunu en iyi bilenlerden biri benim, çünkü bu blogu açmadan önce girmediğim blog, bakmadığım seyahat sitesi kalmamıştı. Seyahatlerim öncesinde nitelikli ve gerçekten doyurucu bilgi bulabilmek adına oradan oraya koşturup durdum. Birçoğu, millet olarak çok sevdiğimiz kopyala-yapıştır tekniği ile hazırlanmış, kısa kısa içeriklerden oluşan bu yazılar hızlı bir biçimde okunuyordu mesela. Bu, elbette uzun bir yazının sırf uzun olduğu için çok kaliteli olduğunu kanıtlamıyor. Ancak üstteki zayıf içeriklere ayrılacak 2-3 dakika yerine, bu yazıyı sindirerek okumak için ayrılacak 15-20 dakika, eminim ki bu yazıyı okuyana ötekine kıyasla çok daha doyurucu bir bilgi verecektir. Ukrayna Tren Yolculuğu isimli yazım mesela, en çok yorum alanlardan biri oldu şu ana dek. Ukrayna'da şehirler arası tren biletinin nasıl alınacağını, bildiğim en ince ayrıntısına kadar, herkesin anlayabileceği bir şekilde yazmaya çalıştım. Örneğin aynı konulu, üstte bahsettiğim türden bloglarda yer alan bir yazı, sadece biletin hangi siteden alınacağını söyleyen ve birkaç cümle ile bunu tamamlayan bir metin ile sınırlı kalırken, ben adım adım nelerin yapılması gerektiğini tek tek örnek vererek ve her bir adımı da resim ekleyerek açıkladım. O yazıyı o şekilde hazırlamak gerçekten bir hayli vaktimi aldı. 2020 yılının ocak sonunda Kazakistan'a gittim örneğin. Gitmeden hemen önce, Kazakistan'dan Kırgızistan'a kara yolu ile nasıl geçildiği hakkında bir yazı arıyordum. Almatı'ya kadar gitmişken, Bişkek'e de geçsem mi acaba diye düşünmüştüm kendi kendime. Hal böyle olunca, döndükten sonra oturdum ve en ince ayrıntısına dek "Almatı Bişkek Arası Ulaşım" başlıklı yazıyı yazdım. Şunu çok iyi biliyorum ki, bu yazı okuyana gerçekten de dişe dokunur bir şeyler öğretiyor/sunuyor. Evet belki muadillerine göre bir parça uzun. Ancak neticede gerçekten bir işe yarıyor. Bana en çok sorulan sorulardan biri şu mesela: Nasıl geziyorsun? Gezi planlamalarını nasıl yapıyorsun? Etrafıma sürekli "Ucuz seyahat aslında mümkün" dediğim için bunun detayları da soruluyor doğal olarak. İyi ya işte, sanıldığı gibi öyle oturduğum yerden bu kadar ucuza ve rahatça gezmiyorum, bu iş uzun soluklu, ciddi bir plan ve program işi. Bu da onu gösteriyor zaten. İnstagram'da görülen o tekil seyahat ve gezi fotoğrafları buz dağının sadece görünen yüzü... Bir de görünmeyen -asıl büyük- kısmı var. Uzun yazıyorum çünkü Amsterdam'ı ziyaret edecek birinin mutlaka Rembrandt hakkında bilgi sahibi olması gerektiğine inanıyorum. Uzun yazıyorum çünkü Amsterdam gezilecek yerler listesi içinde herkesin mutlaka yer verdiği Rijksmuseum içindeki Gece Devriyesi tablosunu anlayabilmek için, Rembrandt'ın hayat hikayesini daha yakından bilmek gerektiğine inanıyorum. Uzun yazıyorum çünkü Barcelona'da her yıl milyonlarca ziyaretçi çeken Park Guell'in, Casa Milla'nın tarihini anlamak için bunların mimari olan Antoni Gaudi hakkında mutlaka bilgi sahibi olmamız gerektiğini düşünüyorum. Uzun yazıyorum çünkü Salzburg'u görmeye giden birinin gezisinden daha fazla tat alabilmesi için Mozart ve Stefan Zweig hakkında en azından bir iki parça bilgi kırıntısına sahip olması gerektiğini biliyorum. Uzun yazıyorum çünkü -özellikle de seyahat dışı konularda- yazdığım bir yazıyı okuyan kişinin kafasında bir şeyler canlandırmak istiyorum. Bir şimşek çarpsın, olayları farklı yönleriyle görsün, bir de o şekilde yeniden değerlendirsin istiyorum. Uzun yazıyorum çünkü okuyanlar kendini biraz zorlasın, alışık olduğu düşünce kalıplarından kurtulsun, farklı bir uzama, anlama ve yorumlama alanlarına doğru yolculuğa çıksın istiyorum. Şimdi tekrar yazının girişine dönüyorum. Demek ki benim blogum bu anlamda amacına yeterince ulaşmış vaziyette. Demek ki yazılarım gerçekten okuyana "bir şeyler" vermiş/veriyor. Bunu da, gerek İnstagram mesajlarından, gerek bana atılan maillerden gerekse yazı altlarındaki yorumlardan anlıyorum. Bu da beni fazlasıyla mutlu ediyor. Bunun dışında, yazının girişinde bahsettiğim türden olumsuz yorumlar, kişilerin kendi durumlarından kaynaklanan sübjektif nedenlere dayalı daha çok... Aslında buna da pek kızmıyorum çünkü kapitalist sistem en değerli şey olan zamanımızı fazlasıyla tüketiyor ve iş dışında kendimize ayıracağımız o kısıtlı zaman diliminde herkes daima "hap bilgi" peşinde koşuyor. Herkes her şeyi ayağına, bir anda ve hemen istiyor. Üstelik insanlar aklındaki spesifik soru her neyse, direk bunun cevabını bekliyor/arıyor. Facebook'taki seyahat gruplarına üyeyseniz mutlaka denk gelmişsinizdir. Başlık açanların soruları birbirine çok benzer oluyor genelde. Mesela bir şey sormak için başlık açan birinin sorduğu sorunun neredeyse tıpatıp aynısı biraz altta çoktan sorulmuş durumda oluyor zaten. Ancak çoğu kez kimse bunu test etmek için böyle bir araştırmaya girmiyor. Sayfayı azıcık aşağıya doğru indirip yazılanlara şöyle bir göz ucuyla da olsa bakmıyor. Eğer öğretmenler, hayatın biraz para kazanmaktan ve durmadan çalışmaktan daha iyi şeyler sunmuyor gibi görünmesine karşılık, öğrencilerinin isterlerse hayattan seçkin hazlar çıkarabilecekleri konusundaki basit gerçeği kavramalarına yardım ediyorlarsa, eğer öğretmenler sevimli bir odada yalnız başına oturup, uyanık ve iyi bir öğretimin tezgahından geçmiş bilgi dolu bir kafa ile kitap okumanın, yatlara ve yarış atlarına sahip olmaktan daha büyük bir haz sağladığını anlatmakta başarı sağlıyorlarsa, güzel bir tablodan ya da Mozart'ın Quartetlerini dinlerken duyulan hazzın bir yudum şampanyanın verdiği hazdan daha derin olduğunu öğretebiliyorlarsa, işte ancak o zaman öğretmenler insanlığın temel sorununu çözmüş olurlar. İşte ben, hem bugüne dek öğretim görevlisi olarak çalıştığım farklı okullarda, hem de yazılarımı paylaştığım burada tam da bunu yapmaya çalışıyorum aslında. Biraz da bu nedenle, 2016 yılında açtığım bu blogta, 400-500 kelimeden oluşan onlarca yazı yok. Bunların yerine uzun ama okuyucu için gerçekten dolu olduğunu düşündüğüm daha az sayıda içerik var. Bu hayli "uzun yazıyı" buraya kadar sabrederek okuyan herkese çok teşekkür ediyorum! - Severek Dinlediğim Müzisyenler - Kadına Şiddet - Okuduğum Kitaplar - Bilimsel Araştırma Yöntemleri - Nerelisin?