Bu yazıda, son zamanlarda okuyup beğendiğim bazı kitaplar hakkında kısa kısa yorumlar ve bilgiler bulacaksınız. Yani özetle kitap önerileri diyebilirim aslında. Hatırlayacağınız gibi, blogta yayınlanan daha önceki bir başka yazımda "Seyahat Kitapları Listesi" yapmıştım sizin için. Evet, bu kez seyahat kitapları paylaşmıyorum. Konular çok daha genel. İçeriğine ve türüne göre, içlerinden sizin de seveceğiniz bir şeyler çıkar diye düşünüyorum. Eğer sizin de benzer önerileriniz ve/veya burada paylaştığım kitaplarla ilgili yorumlarınız varsa, bu yazının en altındaki yorum kısmında düşüncelerinizi benimle -ve elbette bu bloğu okuyan herkesle- paylaşmayı ihmal etmeyin lütfen! Bu yazıda sizlere önereceğim kitap sayısı on. Önce kitapların küçük bir künyesini verecek, ardından kişisel düşünce ve yorumlarıma geçeceğim. Katkı sunan herkese şimdiden çok teşekkür ediyorum! Haydi bakalım başlıyoruz o halde. - Kitabın adı: Bülent Ecevit Karaoğlan - Yazarı: Mustafa Çolak - Yayınevi: İletişim Yayınları - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 320 Bu çalışma, aslında yazarın doktora tezi. Türk siyasi tarihinin unutulmaz simalarından biri olan Bülent Ecevit'in biyografisi. Ancak kitap, klasik anlamda bir biyografinin çok çok ötesine geçiyor. Zira hepimizin bildiği gibi Bülent Ecevit, nam-ı diğer Karaoğlan, aynı zamanda CHP'nin İsmet Paşa'dan sonraki lideri, Kıbrıs Fatihi ve 12 Eylül sonrası kurulacak Demokratik Sol Partinin de -kendisi o dönem siyasi yasaklı olduğu için, parti eşi Rahşan Ecevit tarafından kurulmasına rağmen- lideriydi. Bu da şu anlama geliyor: Kitapta, Ecevit'in düşüncelerini şekillendiren edebi ve politik kişileri daha yakından tanıyacak, Türk siyasi hayatının çeşitli dönemlerinin içine dalacak, Ortanın Solu'na detaylı bir biçimde göz atacak, CHP içindeki çekişmelere çok daha yakından bakacaksınız. "Bülent Ecevit'in siyasi yaşantısındaki en büyük başarısı neydi?" sorusuna onun kendi ağzından yanıt bulacak, Karaoğlan lakabının nasıl doğduğunu okuyacak ve "Halkçı Ecevit" sloganı ile kitleleri peşinden sürükleyen bu önemli siyasi figürün gazetecilik günlerine dair anılar okuyacaksınız. Duru bir anlatımla yazılmış olan bu nitelikli çalışma, siyasete, Türk siyasi hayatına ve Bülent Ecevit'in kişiliği ve kariyerine ilgi duyanlar için gerçekten biçilmiş kaftan. - Kitabın adı: Sultan Abdülhamid - Yazarı: François Georgeon - Yayınevi: İletişim Yayınları - Yayın yılı: 2018 - Sayfa sayısı: 648 Sayfa sayısına bakıp hemen gözünüz korkmasın sakın! Kitap, okunmaya başlandıktan sonra tabir-i caizse su gibi akıp gidiyor. Bunda elbette çevirmen Ali Berktay'ın katkısı çok büyük. Bunu hemen belirtmeliyim. Yazar ise alanında gerçekten uzman bir akademisyen. Osmanlı İmparatorluğu ve modern Türkiye tarihi üzerine önemli çalışmaları var. François Georgeon bu kitabında, Abdülhamid döneminde yaşanan önemli siyasi ve toplumsal gelişmeleri, hem imparatorluğun iç dinamikleri hem de dış dinamikler açısından yorumlamış. Üstelik o dönem izlenen politikaları ve siyasi manevraları, padişahın kişilik özellikleri ve yetiştiği ortam ile oldukça iyi harmanlamış. 2. Abdülhamid, hiç şüphe yok ki yakın tarihimizin en çok tartışılan figürlerinden biri ve bu kitap sultana, dönemine, siyasi olaylara son derece nesnel bir bakış açısı ile yaklaşmış diyebilirim. Kitap "Doğu Krizi" ile başlıyor, Yıldız Sarayının koridorlarında yaşananlar, sultanın yurt dışı gezileri, Kanun-i Esasi'nin oluşum süreci, Hilafetin kullanımı, istibdat ve jurnalcilik, Berlin Kongresi, Jön Türkler ile ilişkiler gibi konularla hızlıca ilerliyor. En başta da söylediğim gibi, hacimli görünümüne karşın elinizden bırakamayacak ve kısa sürede bitireceksiniz. Puanım 10 üzerinden 10. - Kitabın adı: Rusya'nın Kodları & Türkiye'de Rusya'yı Ararken Rusya'da Türkiye'yi Bulmak - Yazarı: Volkan Özdemir - Yayınevi: Kırmızı Kedi Yayınevi - Yayın yılı: 2018 - Sayfa sayısı: 328 Bu kitabı öne çıkaran birkaç faktör var aslında. Birincisi, yazar eğitim hayatının bir bölümünü burada sürdürdüğü ve Rusçaya da hakim olduğu için, ülkeyi çok yakından bilen ve tanıyan biri. Yani dışarıdan araştırma ve gözlem yapan sıradan bir akademisyen değil. İkincisi ise, yayın tarihinden de anlaşılacağı gibi kitap içinde oldukça güncel bilgiler var. 2018 yılı da dahil olmak üzere, bu tarihe kadar yaşanan tüm siyasi & ekonomik gelişmeler kitapta yer alıyor. Bana kalırsa kitabın önemli bir diğer artısı da, her konu hakkında önce kısa kısa tarihsel bilgiler içermesi. Yani Rusya veya Sovyetler Birliği hakkında derinlemesine bilgi sahibi olmayan bir okuyucu bile, öncesinde verilen bu temel bilgilerle daha sonra anlatılanları rahatça kavrayabiliyor. Bence bu kitap "101 Rusya'ya Giriş" dersi olarak da okunabilir. Uluslararası İlişkiler bölümü lisans öğrencilerine ayrıca öneririm. - Kitabın adı: Türkiye'nin Uzun On Yılı Demokrat Parti İktidarı ve 27 Mayıs Darbesi - Yazarı: Tanel Demirel - Yayınevi: Bilgi Üniversitesi Yayınları - Yayın yılı: 2016 - Sayfa sayısı: 453 Kitap, giriş bölümünde; "siyasal rejim, demokrasi ve darbe" kavramlarına değinilerek açılıyor. Ardından erken cumhuriyet dönemi ve Osmanlı toplumunun genel bir çerçevesi çiziliyor. Bu kısımda, Demokrat Parti öncesi çok partili hayata geçiş denemelerine de yer verilmiş. Ardından, kitabın asıl konusunu oluşturan 1950-1960 arası döneme yani bir başka deyişle Demokrat Parti iktidarına geçiliyor. Ortada çok ciddi bir emek, araştırma süreci var. Bu çok açık. Bu yönüyle gerçekten takdir edilesi bir çalışma. Kitabın içinde güzel tespitler de var. Ancak... İçerikte sürekli bir nesnellik gözetilmiş gibi görünmesine rağmen, zaman zaman tarafgirliğe kaçan bir tutum da var diye düşünüyorum bu çalışmada. Zira somut örnekler verip ardından böyle cümleler yazmak son derece düşündürücü geliyor insana. Yine de, Demokrat Parti iktidarında yaşanan iç ve dış siyasi gelişmeler, muhalefetle ilişkiler gibi konuları doyurucu bir biçimde içermesi açısından, özellikle döneme ilgi duyanlar için bu kitap kesinlikle okunmalı diyorum. Asla pişman olmazsınız. - Kitabın adı: Cahil Hoca & Zihinsel Özgürleşme Üstüne Beş Ders - Yazarı: Jacques Ranciere - Yayınevi: Metis Yayınları - Yayın yılı: 2014 - Sayfa sayısı: 144 Fransız düşünür Jacques Ranciere, aynı zamanda Louis Althusser'in de öğrencisidir. Bu kitabında Sokrates'in, "Bilgiyi Doğurtma" dediğimiz alışılmış metoduna karşıt fikirler ileri sürüyor. Doğurtma tekniğinin tipik örneğini Platon'un Menon Diyaloğunda görürüz. Okuma yazma bilmeyen bir köleye sorular soran Sokrates, ona bir geometri problemi çözdürür. Böylece onda saklı olan bilgiyi doğurtmuş olur. Bu karşılıklı konuşma yani "diyalog" başladığı zaman, Sokrates konuya ilişkin hiçbir şey bilmediğini söyleyerek işe girişiyor ve sorular soruyordu. Karşısındaki kimse, üzerinde tartışılan konuya ilişkin bilgilerini ya da kanılarını ortaya dökünce Sokrates, "alaycı" bir tavırla onun sağlam bilgiler ileri sürmediğini gösteriyor, düştüğü çelişkileri bir bir göz önüne seriyordu. Yazarın burada açıklamacı olarak bahsettiği kişi, Sokratik eğitim metodundaki öğretmen veya eğitici kişi oluyor. Jacques Ranciere, düşünmenin yol gösterici ile ilerlediği bir ortamda, bunun kişileri pasif kıldığını ve sürekli bir öncüye ihtiyaç yarattığını belirtiyor. "Bu da kişileri düşünce tembelliğine iter" diyor. Öğrenciye kendi bilgisini fark ettirme iddiasındaki Sokratik sorgulama yöntemi aslında at terbiyecisinin yöntemidir: Geçişleri, ilerleyişleri, dönüşleri yönetir. Ona gelince, bir yandan zihin terbiyesini yönetirken, emir verme onuruna erişip arkasına yaslanır. Zihin bir dolambaçtan öbürüne, yola çıkarken aklından bile geçirmemiş olduğu bir hedefe varır sonunda. Ona ulaşmış olmasına şaşar, geri döner, kılavuzunu görür, şaşkınlık hayranlığa dönüşür ve bu hayranlık onu aptallaştırır. Öğrenci, yalnız ve kendi başına bırakılmış olsaydı, o yolu takip etmemiş olacağını hisseder. Ne dersiniz, Sokratik metodun tam tersi, gerçekten fazlasıyla ilginç bir bakış açısı değil mi? Kesinlikle kitabın tamamını okumaya değer diyorum! - Kitabın adı: Bir Ömür Nasıl Yaşanır? Hayatta Doğru Seçimler İçin Öneriler - Söyleşi: Yenal Bilgici - Yayınevi: Kronik Kitap - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 285 Yenal Bilgici'nin İlber Ortaylı ile yaptığı söyleşi kitabı. Son dönemde hızlıca okuyup bitirdiğim, kenarlarına küçük küçük notlar aldığım bir kitap oldu. Kitap sekiz bölümden oluşuyor. İlber Ortaylı bu söyleşi kitabında sağlıkla ilgili önerilerden dünya ve Türk edebiyatına, oradan Türk siyasi tarihine, seyahatten müziğe, kendi çalışma yönteminden gündelik konulara dek, pek çok konuda fikir paylaşımında bulunuyor. Kitabın en hoş yanlarından biri de, bazı bölümlerde, bilgi kutucuğu şeklinde, İlber Hocanın tavsiyelerini liste şeklinde sunması olmuş. Bunlar arasında; "mutlaka görülmesi gereken dünya müzeleri", "yabancı film tavsiyeleri", "dinlenmesi gereken klasik müzik eserleri", "okunması gereken kitaplar" gibi listeler var. Keyifli ve düşündürücü bir kitap. - Kitabın adı: Bir Şeyler Olacak Yarın - Yazarı: Bülent Ecevit - Yayınevi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 208 Yazıya bir Bülent Ecevit biyografisi ile başlamıştık hatırlarsanız. Yine oradan devam edelim istiyorum. Dürüst olmak gerekirse, son yıllarda doğru dürüst şiir kitabı okuduğumu söyleyemem. Ancak bir süre önce Youtube'da izlediğim bir video, beni hemen üstte künyesini verdiğim bu şiir kitabını okumaya sevk etti. Biz Bülent Eceviti hep siyasi kimliği ile tanıdık. Ancak Bülent Ecevit her şeyden önce bir gazeteci ve hatta onun da öncesinde bir şairdi. Yazının en başında tavsiye ettiğim biyografisini okurken de göreceğiniz gibi, şiir yazmaya Robert Kolejdeyken eğilmiş ve ilk şiirleri çok erken denecek yaşta yayınlanmıştı. İşte Youtube'da geçenlerde izlediğim ve MFÖ'nün 1990'lı yılların başında televizyonda yayınlanan bir programından kısa bir kesit sunan bu videoda, grup elemanları, programa konuk olarak katılan Ecevit'in bir şiirini besteleyip seslendiriyorlardı. Videoyu izlediğiniz zaman, yazının girişindeki biyografide okuyacaklarınız da aslında tamamen birbiriyle örtüşecek. İşte bu merakla edindiğim ve içinde tamamı Bülent Ecevit'e ait şiirlerin yer aldığı, "Bir Şeyler Olacak Yarın" isimli şiir kitabını bir süredir okuyorum. Bir siyaset adamının bütün yaşamı ve dünyası siyaset olursa, onun siyasette bile yararlı olamayacağına inanırım. Her siyaset adamı, ille şiirle veya sanatla ilgilenmelidir anlamı çıkarılmasın bu sözümden. Ama her siyaset adamının siyasetten başka bir dünyası da olmalıdır. Zaman zaman o başka dünyasına geçip siyasete siyasetin dışından da bakabilmelidir. Siyasetin bir soyut uğraş olmadığını, siyasetin öz konusunun insan olduğunu, öz amacının insan özgürlüğü ve mutluluğu olduğunu unutturmayacak bir uğraşı, bir bakış açısı bulunmalıdır siyaset adamının. - Kitabın adı: Türkiye'nin Kültür Sorunları - Yazarı: Ekrem Akurgal - Yayınevi: Kırmızı Kedi Yayınevi - Yayın yılı: 2018 - Sayfa sayısı: 297 Arkeoloji sever misiniz? Benim gibi gezmeyi seviyorsanız, eminim siz de seviyorsunuz. Zira gezip gördüğümüz yerlerin arkasında koca bir tarih yatıyor aslında. Ekrem Akurgal deyince Türkiye'de akla hemen arkeoloji gelir, akan sular durur. Kırmızı Kedi Yayınevi, arkeolojinin duayeni olan Akurgal'ın uzun bir süredir baskısı olmayan kitabı "Türkiye'nin Kültür Sorunları"nı yeniden bastı. Kitap, yayın evinin Cumhuriyet Bilgeleri serisinden. Konu başlıkları olarak ise Hititlerden Hellen Uygarlığına, İslam Sanatından Atatürk ve Osmanlı tarihine dek uzanan, oldukça geniş bir yelpazede yazılar bulunuyor. Makaleler çok uzun olmadıkları için bir çırpıda kolayca okunuyor. Yer yer basım hataları da olmasa çok daha iyi olurmuş. Yine de buna çok fazla takılmaya değmez diyorum. Arkeoloji, Anadolu uygarlıkları ve sanat tarihi meraklılarına öneririm. - Kitabın adı: Amerigo: Tarihsel Bir Yanlışlığın Hikayesi - Yazarı: Stefan Zweig - Yayınevi: Can Yayınları - Yayın yılı: 2008 - Sayfa sayısı: 120 Bilenler bilir, ben iflah olmaz bir Stefan Zweig hayranıyım! Onun hangi kitabı olursa olsun alıp hemen okumaya çalışırım. Aslında çok önceleri okuduğum halde geçenlerde yeniden elime aldığım bir kitabını önermek istiyorum sizlere: Amerigo. Zweig bu kitabında Amerika kıtasının keşfediliş hikayesini anlatıyor. "Bunda ilginç olan ne var?" diye düşünebilirsiniz. Zira kıtanın kaşifinin Amerigo Vespucci olduğunu ve adının da buradan geldiğini hemen herkes bilir. Demek ki dünyayı fethetmek için öğrenmek gereklidir; insan gücünü sadece turnuvalarda ve sefih şölen yemeklerinde harcamamalı, ruhunu da bir Toledo kılıcı gibi esnek, çevik ve kıvrak kılmalıdır. Demek ki öğrenmesi, düşünmesi, araştırması, gözlemlemesi gereklidir insanın! Öyleyse her şeyin nasıl olduğunu, bu kitabı ilk fırsatta okuyarak bizzat Stefan Zweig'dan öğrenelim. Çok uzun olmayan bu kitabı, bir okuyuşta bitirmek mümkün. Mutlaka bakın. - Kitabın adı: Ulusların Düşüşü: Güç, Zenginlik ve Yoksulluğun Kökenleri - Yazarı: Daron Acemoğlu & James A. Robinson - Yayınevi: Doğan Kitap - Yayın yılı: 2017 - Sayfa sayısı: 496 Ulusların Düşüşü, Türkçe baskısının ilk çıktığı dönemden itibaren uzunca bir süre bestseller olmuştu. Kitapçıların raflarında haftalarca en çok satan kitaplar bölümünde kaldı. Ben aslında bu anlamda biraz daha geç okumuş oldum bu kitabı. Ama ben yine de özellikle Siyaset bilimi ve tarih konularına ilgi duyanlar için mutlaka okunması gerektiğine inanıyorum. Zira çok farklı coğrafyalardan ve çok farklı zaman dilimlerinden verilen örnekler oldukça ilgi çekici. MS 14'te Augustus'un yerini alan İmparator Tiberius, Pleb Meclisini lağvetti ve yetkilerini senatoya devretti. Roma yurttaşları artık siyasal söz hakkına değil, bedava dağıtılan buğdaya, zeytinyağına, şaraba ve domuz etine sahipti. Sirk gösterileriyle, gladyatör müsabakalarıyla avutuluyorlardı. Augustus'un reformlarıyla imparatorlar yurttaş-askerlerden oluşan orduya değil, Augustus'un oluşturduğu elit bir profesyonel askerler grubu olan Praetorian Muhafızlarına itimat eder oldular. Bu muhafızlar kısa bir süre sonra kimin imparator olacağına dair önemli bir aracı rol üstlenmeye başladı, genellikle de barışçıl yollarla değil, iç savaşlar ve entrikalarla. Gücün imparatorun ve maiyetinin elinde toplanması nedeniyle mülkiyet hakları bilhassa istikrarsız hale geldi. Ve bu güçlü pozisyonun kontrolünü ele geçirmeye yönelik iç çatışmalar arttı. Hadrianus ve Marcus gibi kabiliyetli hükümdarlar gerilemeyi durdurmayı başarsalar da, temel kurumsal sorunlara eğilemediler veya eğilmek istemediler. Bu adamların hiçbiri imparatorluktan vazgeçmeye ya da yeniden Roma Cumhuriyetindekilere benzer etkili siyasal kurumlar oluşturmaya niyet etmedi. Bağımsız bir devlet olarak Kongo, 1965-1997 yılları arasında Joseph Mobutu yönetiminde neredeyse aralıksız bir ekonomik gerileme ve artan yoksulluk yaşadı. Bu gerileme Mobutu'nun, Laurent Kabila tarafından devrilmesinin ardından da devam etti. Mobutu son derece sömürücü bir dizi ekonomik kurumu hayata geçirdi. Halk yoksullaştı fakat Mobutu ve çevresindeki "Kodamanlar" olarak bilinen elitler müthiş bir zenginliğe eriştiler. Mobutu, doğduğu yer olan ülkenin kuzeyindeki Gbadolite'de kendisine büyük bir saray inşa ettirdi. Bu sarayın Avrupa seyahatlerinde kullanmak için sık sık Air France'ten kiraladığı süpersonik Concorde jetinin inebileceği büyüklükte bir de hava alanı vardı. Mobutu Avrupa'da şatolar satın aldı ve Belçika'nın başkenti Brüksel'de geniş araziler edindi. Sanırım bu iki kısa alıntı bile kitabın son derece ilgi çekici olduğunu göstermeye yetiyor. Yüzyıllar önce yaşanan kimi durumların ve olayların günümüze ışık tuttuğu bir gerçek. Ulusların Düşüşünü, oldukça eleştirilmesine rağmen kesinlikle zaman kaybı olarak gördüğümü söyleyemem. Tavsiye ediyorum. Bu yazımda sizlere okuyup beğendiğim on kitabı biraz daha yakından tanıtmaya çalıştım. Umarım yorumlarımı okurken keyif almışsınızdır. - Okumak isteyenler için burada "Corona Günlükleri" başlıklı yazı dizisinin ilk bölümünü bulabilirsiniz: Corona Günlükleri 1. Bölüm - Burada ise Mardin Gezi Rehberi başlıklı yazım var: Mardin Gezi Notları - Youtube için hazırlamış olduğum video içeriklerine de göz atmayı unutmayın lütfen: Gezivita Youtube Kanalı - Blogtaki içerikleri, kendi sesimden podcast şeklinde dinlemek isterseniz, Spotify arama kutucuğuna Gezivita yazmanız yeterli. Hepinize bol kitap, daha çok bilgi ve daha fazla seyahatle dolu günler dileklerimle... Beğendiğiniz yazılarımı sosyal medya hesaplarınızda paylaşırsanız çok mutlu olurum, herkese sevgiler!


Hatırlayacağınız gibi, okuyup beğendiğim yirmi tane kitabı (iki ayrı yazıda, 10+10 olacak şekilde) daha önce sizinle paylaşmıştım. Bu yazıda da, yine ilginizi çekecek türden ve farklı konularda yazılmış on kitap önerisi bulunuyor. Konsepti biliyorsunuz artık, önce kitapla ilgili kısa bir künye sunuyorum, hemen ardından kitapla ilgili bilgileri, kişisel yorum ve düşüncelerimi ilave ediyorum. Çok uzun tutup sizi sıkmak istemiyorum. Paylaşması benden, seçip okuması sizden. Öyleyse hiç vakit kaybetmeden hemen kitaplara geçelim. - Kitabın adı: Boğaziçi'ne Sığınanlar: Türkiye'ye İltica Eden Alman Bilim, Siyaset ve Sanat Adamları 1933-1953 - Yazarı: Fritz Neumark - Yayınevi: Neden Kitap - Yayın yılı: 2008 - Sayfa sayısı: 263 Fritz Neumark ismi, blogta daha önce yayınlamış olduğum "1933 Üniversite Reformu" başlıklı yazımda geçmişti aslında. (Merak edenler için o yazım burada: 1933 Üniversite Reformu) Geçmişti çünkü kendisi bizim için son derece önemli bir bilim insanı. İşte o yazımda adı geçen ve kendisi hakkında etraflıca bilgi veremediğim Alman bilim insanının bu kitabını, size burada ilk kitap olarak önermeye karar verdim. Böylece hem kendi ağzından onu daha yakından tanıyacak hem de Cumhuriyet tarihimizin bu en önemli politikalarından biri hakkında daha ayrıntılı ve ilk elden bilgi edinmiş olacaksınız. Kitabın en güzel yönü ise, yazarın sadece eğitim politikalarına ve mesleki detaylara değil, aynı zamanda ülkemizle, kültürümüzle, yaşantı biçimimizle ilgili yorum ve anılarına da yer vermiş olması. Neumark Alman disiplini ve bir bilim insanı titizliği ile bu kitabında genç cumhuriyetimizi, İkinci Dünya Savaşındaki duruşumuzu, kendisi gibi diğer mülteci bilim insanlarını, üniversite öğrencilerini ve çok daha fazlasını anlatıyor. - Kitabın adı: Felsefe El Kitabı - Yazarı: Selahattin Hilav - Yayınevi: Yapı Kredi Yayınları - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 251 Selahattin Hilav'ın bu çalışması, adı üstünde, tam bir felsefe el kitabı. "Felsefe nedir?" sorusundan başlayarak, ilkçağ, ortaçağ, yeni çağ felsefe akımlarından ve çağlara özgü düşünürlerden bahsederek günümüze kadar geliyor. Kitap, soru & cevap şeklinde tasarlanmış. Dolayısıyla içindekiler kısmından ilginizi çeken bir konuyu seçip direk oradan da okumaya başlayabilirsiniz. Tasavvuf düşüncesinin ortaya çıkışı, bilginin temel öğeleri, deneyim, metafizik gibi konulardan tutun da, Hegel, Spinoza, Gazali, Russell gibi filozoflara değin merak ettiğiniz hangi konu/kim varsa, okuyup bilgi alabilirsiniz. Konular kitabın yapısı gereği çok ayrıntılı ve derinlemesine işlenmemiş. Bu yönüyle bir çeşit felsefeye giriş okuması diyebilirim. Doktora yeterlik sınavına hazırlanırken de faydalanmıştım. - Kitabın adı: 93 ve Balkan Savaşları: Avrupa Türkiye'sini Kaybımız-Rumeli'nin Elden Çıkışı - Yazarı: Yılmaz Öztuna - Yayınevi: Babıali Kültür Yayıncılığı - Yayın yılı: 2012 - Sayfa sayısı: 216 Yılmaz Öztuna, İlber Ortaylı'nın "Bir Ömür Nasıl Yaşanır" isimli nehir söyleşi kitabında da vurguladığı gibi, önemli tarihçilerimizden biri. Ortaylı o kitabında sevdiği Türk yazarlar arasında Halil İnalcık, Ekrem Akurgal, Yılmaz Öztuna gibi isimleri sayar. Ekrem Akurgal'dan, "Okuduğum Kitaplar" başlıklı serinin birinci bölümünde bahsetmiştim. Buraya, bu defa da Öztuna'dan bir kitap almak istedim. Açıkçası okumakta oldukça geç kaldığım bir isim oldu Yılmaz Öztuna. "Avrupa Türkiye'sini Kaybımız" isimli kitabını elime almamla, birkaç gün içerisinde bitirmem bir oldu. Gerçekten dolu dolu verilen bilgilerin, Öztuna'nın tarihçi kimliği ile yorumlanışı çok hoşuma gitti. Fakat kitabı okurken içime bir hüzün çöktüğünü de itiraf etmeliyim. Rumeli'den kopuşumuz, gerçekten yakın tarihimizin dönüm noktalarından biridir. Ordu içindeki kişisel çekişmelerin, kazanılabilecek savaşların kaybedilmesine yol açması ve koca bir milletin Batı'dan kopması sonraki nesillerin de kaderini belirlemiş. Batı'dan coğrafi kopuş, beraberinde düşünsel kopuşu da getirdi diyebilirim bu noktada. Atatürk ile bir süre tutunmaya çalışsak da, bugünümüz ortada. - Kitabın adı: İktidarın Ruhu: Osmanlı'dan Cumhuriyete Kişizade İmtiyazları - Yazarı: İlhami Yurdakul - Yayınevi: İletişim - Yayın yılı: 2022 - Sayfa sayısı: 384 "Beşik Uleması" tamlamasını eminim bir kez olsun duymuşsunuzdur. Beşik Ulemalığı, Osmanlı'dan Türkiye Cumhuriyetine sirayet eden ciddi bir rahatsızlıktır aslında. Kitapçıdaki rafta bu kitabın kapağını ve ismini görür görmez aldım. Kitap, Osmanlı/Türk devlet geleneğindeki iktidar pratiklerinden başlayarak; toplumun yapısı, devletin düzeni, bürokratikleşme, profesyonelleşme ve demokratikleşme hareketlerine değiniyor. Hemen ardından kitabın asıl konusunu teşkil eden imtiyazlı zümreler kısmı başlıyor. Devlet kademelerinde, eğitim basamaklarında ayrıcalıklı zümreler, farklı tarihsel dönemlerden örnekler verilerek bir bir anlatılıyor. Giderek kökleşen imtiyazlı zümrelerin, özellikle ilmiye sınıfında çok belirgin olduğunu görüyoruz kitabı okurken. - Kitabın adı: Mardin Güneş Ülkesi - Yazarı: Nükhet Everi - Yayınevi: E Yayınları - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 296 Mardin'e gitmiş miydiniz? Eğer cevabınız "hayır" ise mutlaka gitmelisiniz! Hem de hiç vakit kaybetmeden, hemen. Üstelik, gitmeden yanınıza bu kitabı almalı ve benim gibi altını satır satır çizerek, sağına soluna notlar alarak gezmelisiniz! Pandemi döneminde gerçekleştirebildiğim birkaç seyahatten biri Mardin gezisi oldu. Mardin gezilecek yerler hakkında her şeyi de bu kitaptan öğrendim. Kitapta Mardin'in geçmişi, konakları, kiliseleri, camileri, müzeleri var. Hatta sadece Mardin de değil, gitmeyi düşünürseniz, Mardin'in yakın çevresindeki Midyat, Kızıltepe, Nusaybin, Hasankeyf ile ilgili bilgiler de yer alıyor. - Kitabın adı: Dillerin Tarihi - Yazarı: Tore Janson - Yayınevi: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi - Yayın yılı: 2016 - Sayfa sayısı: 351 Öteden beri ilgi duyduğum konuların en başında, dillerin kökeni ve tarihi geliyor. Bu kitabı da bu merakla edindim ve ilgiyle bir çırpıda okudum. Üstelik yazar, büyük ihtimalle İngilizcenin yerini gelecekte başka bir dilin alacağının altını çiziyor. Çünkü diller doğuyor, gelişiyor, dönüşüyor ve hatta ölüyorlar. Kitap, yazılı olmayan dillerden başlayarak büyük dil gruplarına değiniyor, Germen dillerinden modern çağın İngilizcesine kadar geliyor. Elbette, yukarıda belirttiğim gibi, dillerin nasıl doğduğu ve yok olduklarından da bahsediliyor kitapta. Latin dillerine olan kişisel ve özel ilgimden dolayı orayı biraz daha dikkat ederek okusam da, kitabı tekrar elime aldığımda görüyorum ki, kitabın her bölümünde üstünü fosforlu kalemle çizdiğim kısımlar var. Ancak Türkiye ve Türkçe konusunda beklentinizi pek yüksek tutmayın derim. Yine de kesinlikle okunası. - Kitabın adı: Bizans'ın Sonu - Yazarı: Jonathan Harris - Yayınevi: Alfa Yayınları - Yayın yılı: 2021 - Sayfa sayısı: 355 Osmanlı İmparatorluğunu okullarda sürekli olarak kitaplardan okuduk yıllarca. Şu anda onun ardılı olan Türkiye Cumhuriyetinde yaşıyoruz. Peki ya Osmanlı'nın öncesini ne kadar biliyoruz? Bu konu bence önemli. Çünkü fetih öncesinde bugünkü Türkiye'nin en büyük ve en önemli şehri olan, Osmanlı'nın da başkentliğini yapmış olan İstanbul, Bizans İmparatorluğu toprağıydı. İstanbul hala Bizans döneminden kalan eserlerle dolu. Kitap, adından da anlaşılacağı üzere Bizans İmparatorluğunun son dönemine odaklanıyor. Tarihin -ne yazık ki- propaganda amaçlı çekilen dizilerden öğrenildiği bir dönemde, bu tür kitapların önemi daha da artıyor. Kitapta 1, Murat, Yıldırım Bayezıd, 1. Mehmet, 2. Murat ve elbette 2. Mehmet var. Osmanlı padişahları ile Bizans imparatorları arasındaki mücadeleler, kurulan ilişkiler son derece ilginç gelecektir. Kitapta, döneme ait haritalar ve Bizans'ın son yüzyıllarında hüküm süren Palaiologos hanedanına ait soyağacı da var. Üstte, İstanbul'un Bizans eserleriyle dolu olduğunu söylemiştim hatırlarsanız. Bu kitabı bitirmeye yakın, bilin bakalım soluğu nerede aldım? Elbette Tekfur Sarayında! Haydi, hem ilk fırsatta burayı siz de ziyaret edin, hem de bu kitapla beraber İstanbul'un yüzyıllar öncesindeki caddelerine, meydanlarına, surlarına gidin! - Kitabın adı: Modern Toplumlarda Savaş ve Barış - Yazarı: Cemil Oktay - Yayınevi: Bilgi Üniversitesi Yayınları - Yayın yılı: 2014 - Sayfa sayısı: 166 Benim gibi Uluslararası İlişkiler alanında doktora yapıyorsanız, bu tür kitapları okumak sizin için rutin bir faaliyet olacaktır. Ama ya genel okuyucu? Bence bu kitap, sadece siyaset bilimi, tarih, uluslararası ilişkiler gibi disiplinlerde çalışan ve/veya okuyan öğrenci/akademisyenlere hitap etmiyor kesinlikle. Cemil Oktay, sizi hiç sıkmadan tarihte kısa bir yolculuğa çıkarıyor. Nasıl kısa? Çünkü kitap yalnızca 166 sayfa. Bu 166 sayfada, olabildiğince öz bir biçimde; savaşın ve barışın kökenleri, uluslararası hukuk, ulusal yarar, meşruiyet gibi kavramlar, bu konular üzerine görüş bildirmiş, çalışmış düşünürlere referansla gayet güzel ve herkes için anlaşılır biçimde anlatılıyor. Hani dost meclislerinde siyaset üzerine benim de bir sözüm olsun derseniz, bu kitap tam da size göre işte. Rusya-Ukrayna savaşının gündemi bu kadar meşgul ettiği bir atmosferde, bence herkes için faydalı bir okuma. - Kitabın adı: Tarz-ı Hayattan Life Style'a: Yeni Seçkinler, Yeni Mekanlar, Yeni Yaşamlar - Yazarı: Rıfat N. Bali - Yayınevi: İletişim - Yayın yılı: 2009 - Sayfa sayısı: 376 Çok sayıda kitabı bulunan araştırmacı yazar Rıfat N. Bali, özellikle Cumhuriyet döneminde Yahudi tarihi üzerine olan çalışmalarıyla tanınıyor aslında. Bali, bu kitabında ise Türkiye'de 12 Eylül sonrasında ortaya çıkan yeni toplumsal dinamikleri ve yeni yaşam tarzını tüm ayrıntılarıyla incelemiş. Kitabı okurken, ülkenin yakın tarihine doğru bir yolculuk yapacaksınız. Bu yeni devrin en çarpıcı dışavurumu ise imaj. Birçok gazete ve dergi üstünde arşiv çalışması yaparak kitabı oluşturan Bali, bu kitabında medyanın toplumsal dönüştürücü ve biçimlendirici rolünü de ustalıkla gözler önüne sermiş. Kitabı okurken, "Vay anam vay, neler dönmüş Serhat ya" diyeceğinize eminim. Mutlaka göz atın. - Kitabın adı: Kurutulmuş Felsefe Bahçesi - Yazarı: Salah Birsel - Yayınevi: Sel Yayıncılık - Yayın yılı: 2019 - Sayfa sayısı: 127 Kapanışı, çok sevdiğim yazarlardan biri olan Salah Birsel ile yapmak istedim. Gününüze keyif ve neşe, yüzünüze tatlı bir gülümseme, dağarcığınıza bilgi katacak türden bir kitapla karşınızdayım: Kurutulmuş Felsefe Bahçesi. Marcel Proust'un gündüz uyuyup sürekli gece çalıştığını, Scott Fitzgerald'ın herkesin gözü önünde uluorta yaptığı çılgınlıkları, bu topraklarda berber dükkanlarına büyük aynaların ne zaman daldığını, Ziya Osman'ın gittiği fotoğrafçıda fotoğrafının neden çekilmediğini, Beşiktaş Barbaros Meydanının geçmişteki halini ben hep bu kitaptan öğrendim. Ve daha burada hepsi sayılamayacak kadar anekdot... Salah Birsel'in tarzını bilenler sevecektir zaten. Şu ana dek hiç okumamış olanlar içinse bence gayet yerinde bir başlangıç olur diyebilirim.


Orhan Veli Kanık. Bir garip Orhan Veli... Garip veya diğer ismiyle Birinci Yeni şiir akımının öncüsü. Üstelik ücretsiz olan bu etkinliğe, her defasında farklı mazeretlerle, haberim olduğu halde hiç gitmedim. En büyük pişmanlıklarımdan biridir! Orhan Veli'nin şiirimizdeki yeri nedir? Bu sorunun yanıtını Cemal Süreya şöyle verir: Orhan Veli'nin kavgası edebiyatımızın en büyük kavgasıdır. Bu kavganın yurdumuzdaki bütün şiir köklerini büyük büyük ırgalayan bir işlevi oldu. Irmağın yatağını daha doğal bir vadiye indirdi. Şiire kasket giydirdi, sivilleştirdi onu. Bugünkü şiir verimleri onun verimleridir biraz. Son dönemde okuduğum kitaplar arasında, beni en çok etkileyenlerden birinden bahsedeceğim bugün sizlere. Orhan Veli'nin "Yalnız Seni Arıyorum" isimli kitabından. Ancak başlamadan önce, kitabı alış hikayemden başlamak istiyorum kısaca. Galatasaray Meydanı, ismini liseden almıştır. Hepimizin bildiği gibi Galatasaray Lisesi, İstanbul Üniversitesinden sonra şehirdeki en eski eğitim kurumudur. Lisenin haşmetli, devasa demir kapısı, buluşmaların bu değişmeyen adresinin önünde bekleyen herkesin ilgisini, kısa süreliğine de olsa mutlaka cezbeder. Lisenin doğusundan yokuş aşağıya doğru inen yol ise Yeniçarşı Caddesidir. Vaktiyle, Taksim'de bugün Galatasaray Lisesinin olduğu bu köşede bir hapishane varmış. Bu kısım sonradan liseye dahil edilmiş. Bu nedenle buranın önünden ne zaman geçsem, gözümde bu tarihsel manzarayı canlandırmaya çalışırım. İstiklal Caddesi'ne her gidişimde, şayet vaktim varsa, Yapı Kredi Yayıncılığın Galatasaray Lisesinin hemen karşısındaki şubesine mutlaka uğrarım. Dükkanın yer aldığı binanın tadilatı uzunca bir süre sonra nihayet sona erdi ve geçici bir süreliğine taşındıkları Koç Üniversitesi Anadolu Araştırmaları Merkezinin yanından tekrar eski yerlerine döndüler. Üstelik bu kez tam bir kültür sanat kompleksi olarak! Buraya ilk fırsatta mutlaka uğrayın... Ben, taşınmadan önce son kez uğradığımda, yeni çıkanlar rafında gözüme bir kitap çarpmıştı: Yalnız Seni Arıyorum. Okuyan herkes kendince bir şeyler çıkaracak ve farklı duygulara kapılacaktır elbet. Ama her şey bir yana, Orhan Veli'nin, yazılanlara bakılırsa, ciddi ciddi nasıl bir yokluk, sefalet içinde yaşadığına da tanık oluyoruz bu kitabı/mektupları okurken. Nahitçiğim, mektubunu eve gönder diyeceğim. Çünkü İstanbul'a inemiyorum. Her gün inmek çok masraflı. Bütün varidat menbalarım kapandı. Halbuki İstanbul'a bir mektubunun gelmiş olduğunu düşünüp onu alamamaya mahkum olmak büyük azap. Sana ihtiyaten evin adresini yazıyorum. İki gündür boğazda bir sonbahar havası var. Bu da hüznümü artırıyor. Bilmediğim bir maceraya, çok büyük bir maceraya atılmak istiyorum. Aşk filan zannetme. Katiyen değil. Aşkla beraber kendimi de dünyayı da unutmak istiyorum. İstiyorum ki dünya da beni unutsun. Sefil olmak, perişan olmak, sürünmek, hiçbiri bir şey değil. Ölmek de hiçbir şey değiştirmez. Türk edebiyatının büyük ismi Orhan Veli'nin ölümü de son derece trajiktir. Meydana geliş hikayesiyle bana her daim Antoni Gaudi'yi hatırlatır. İçinizden mutlaka duyanlar vardır. Orhan Veli Ankara'da 10 Kasım 1950 günü yolda yürürken belediyenin açtığı ve üzerini kapatmadığı bir çukura düşer. Başından yaralanır. Bir iki gün dinlendikten sonra İstanbul'a gider. Burada bir arkadaşının evinde aniden fenalaşır ve hastahaneye kaldırılır. Beyin kanaması geçirdiği anlaşılır ancak çok geçtir. 14 Kasım 1950'de hayata gözlerini yumar. Antoni Gaudi... Barselona'nın mimarı, Katalanların medar-ı iftiharı. 19. Yüzyıl Modernista akımının en önde gelen sanatçılarından. Başta en büyük eseri Sagrada Familia olmak üzere, Casa Vicens, Casa Milla, Casa Battlo ve Güell Parkı gibi şaheserlerin yaratıcısı. Onun da yaşamı tıpkı Garip Akımının önemli temsilcilerinden Orhan Veli gibi yoksulluk içinde geçer. Ölümü de, yaş farkını hesaba katmazsak meydana geliş biçimiyle neredeyse tıpatıp aynıdır. Bir tramvayın çarptığı Gaudi'yi, üzerindeki gösterişsiz kıyafetlerinden dolayı hiç kimse tanımaz. Hastaneye çok geç götürülür. 7 Temmuz 1926 günü gerçekleşen bu vahim hadiseden 3 gün sonra, 10 Temmuz 1926'da hayata gözlerini yumar. Yalnız Seni Arıyorum: Nahit Hanım'a Mektuplar, Orhan Veli'nin iç dünyasına biraz daha yakından tanık olmak isteyenler için güzel bir kitap. Mektupları okurken hüzün, aşk, sevinç, mutluluk gibi birçok duyguyu derinden hissedebiliyorsunuz.


Bu konserle ilgili hatırladığım en çarpıcı olaylardan biri, girişte içeri sokulmasına kesinlikle izin verilmeyen su şişeleriydi. Herkesin girişte yanındaki suyu kafasına dikişi ve ağzına kadar pet şişelerle dolu çöp kutusu hala gözümün önünden gitmez. Efendim bilenler bilir, bu festival yaz aylarındadır ve İstanbul'un kavuran sıcağında aklı başında herkes elinde/yanında suyla gezer. Ben de bu şekilde gidip, mekanda bu tuhaf muameleyle karşılaşınca, sinirimden Ekşi Sözlükteki Esma Sultan Yalısı başlığına, bununla ilgili bir yazı yazmıştım. O yazımda bu muhteşem politikanın yetersiz olabileceğini, yalıdaki tuvaletler paralı yapılırsa daha fazla ve kısa yoldan para kazanılabileceğini belirtmiştim. "Bir daha Davos'a gelmem" çıkışına benzer şekilde ben de kendi kendime, "Bir daha burada konsere falan asla gelmem" demiştim o gün. Zaten bence orası konser için uygun bir yer de değildi. Nitekim son gidişim oldu o konser. Bir daha da gitmedim. İKSV hala orada konser düzenliyor mu onu da bilmiyorum. Neyse efendim, bu son derece kişisel anı ve bir sürü gereksiz detaydan sonra gelelim isterseniz bu yazının esas konusuna. Yazının bundan sonraki bölümü kamu hizmeti işlevini görecektir, bu konuda sizi temin ediyorum. Gönül rahatlığıyla okumaya devam edebilirsiniz. Zaten hemen sadede geliyorum. Geçenlerde tekrar Ortaköy'e gittim ve etrafta ne var ne yok acaba diye şöyle bir gezinirken, Beşiktaş Belediyesine ait bu kültür merkeziyle karşılaştım: Tarihi Ortaköy Kethüda Hamamı. Hüsrev Kethüda Hamamı diye de geçiyor. Sizi de burayla tanıştırmak istiyorum bu yazıda. Tahmin ettiğiniz gibi burası eski bir hamamdan kültür ve sanat merkezine dönüştürülmüş bir yapı. Ortaköy merkezde, tuhaf bir anımın olduğu Esma Sultan Yalısının birkaç adım ötesinde yer alıyor. Hani şu meşhur Ortaköy Camisi ve kumpirciler var ya, işte tam orada. 16. yüzyıl yapısı olan bu hamam, Mimar Sinan tarafından inşa edilmiş. 2017 yılında Beşiktaş Belediyesi tarafından işletilmeye başlamış. Zaten kimi yerlerde ismi Kethüda Hamamı Beşiktaş Kültür Merkezi diye de geçiyor. Günümüzde Hüsrev Kethüda Hamamı sergi başta olmak üzere lansman ve kokteyl türünden çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Ancak burası daha çok farklı sanatçıların eserlerini görebileceğiniz sergileriyle meşhur. Ben de Nedret Sekban'a ait bir sergi yakaladım. Giriş ücretsiz. Buradaki sergileri, pazartesi günleri hariç olmak üzere, 10:00-18:00 saatleri arasında gezebilirsiniz. Dediğim gibi, sanatçıların sergileri belirli aralıklarla değişiyor. Böylece ziyaretlerinizde farklı çalışmalara denk gelmek mümkün. Nedret Sekbana ait bazı eserlerin fotoğraflarını ekledim. Böylesine güzel sanat eserlerini tarihi bir hamam atmosferinde görmek gerçekten çok hoş. Sözün özü, Ortaköy Hüsrev Kethüda Hamamı sizin de aklınızda bulunsun, o taraflara yolunuz düşerse bir uğrarsınız.


Tüm yıl çalışıp yorulduğumuzda seyahate çıkmak isteriz ve Avrupa'yı en ucuz, en uygun ve en keyifli şekilde gezmenin yollarını ararız. Uzun bir tatile çıkıp kendimizi ödüllendirmek; sıfırlanmış bir şekilde kaldığımız yerden hayatımıza devam etmek isteriz. Peki, burada ihtiyacımız olan şey ne? Belki de bize bunun için acilen güzel bir yurtdışı turu gerekli! Evet, Türkiye'de en çok tercih edilen otobüsle Avrupa turu seyahatlerini düzenleyen Avrupa Rüyası ile tek seferde Avrupa kıtasını boydan boya uygun bir fiyata, üstelik bolca eğlence bonusuyla siz de gezebilirsiniz! Burada, Avrupa Rüyasının, 2019 yılında "Yılın En İyi Seyahat Acentası Ödülünü" kazandığını hemen hatırlatmakta fayda var. www. avruparuyasi. com. tr websitesinden siz de hemen bu turları inceleyebilirsiniz. Diyelim, her sabah başka bir ülkede uyanma hayaliniz var... Bunu duyduğumuza sevindik! Çünkü Avrupa Rüyası turlarıyla gezmenin en güzel yanlarından biri; 1 Euro dahi ekstra ücret ödemeden seyahat etmeniz. Üstelik Avrupa turunuz boyunca size profesyonel kokartlı rehberler eşlik ediyor ve Avrupa'nın Paris, Roma, Amsterdam, Prag, Budapeşte, Venedik gibi popüler şehirlerinde 4 ve 5 yıldızlı otellerde konaklıyorsunuz. Konakladığınız rüya şehirlerde sabah kahvaltıları için de ayrıca bir ücret ödemiyorsunuz. Hepsinden önemlisi ise Alsas kasabalarını, İsviçre Alplerini ve Avrupa'nın en popüler şehirlerini keyifle, heyecanla ve mutlulukla durmaksızın geziyorsunuz. Yurtdışı turu Avrupa Rüyası EKO ile tek seferde Avrupa kıtasını baştanbaşa gezmek... Bu fikir kulağa mükemmel geliyor doğrusu! Yılın Seyahat Acentesi Ödülünü kazanan Avrupa Rüyası ile siz de 16 günde 14 ülke, 28 şehir gezebilirsiniz. Avrupa Rüyası, hem en uygun fiyatlara tur düzenliyor hem de tek seferde Yunanistan, İtalya, Vatikan, İsviçre, Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, Çekya, Avusturya, Slovakya, Macaristan, Sırbistan ve Bulgaristan gibi bir sürü farklı ülkeyi gezmenize olanak sağlıyor! Tur boyunca gezdiğiniz ülkelerin yanı sıra İgoumenitsa-Bari arasında Adriyatik Denizi'nde konaklamalı gemi yolculuğu da yaparak, güneşin doğuşuna tanık olacaksınız! Herkesin gidilecek yerler listesinde ilk sırada yer alan İsviçre'nin Zürih şehrini ve İsviçre Alplerini göreceksiniz mesela. Üstelik bu kadarıyla da yetinmeyerek dillere destan Alsas Şarap Yolu olarak adlandıran üzüm bağlarının bulunuduğu Alsas-Loren kasabaları, Colmar, Eguisheim, Riquewihr, Strasbourgh ve sürpriz Avrupa köylerini de göreceksiniz. Tüm bunların üzerine Paris'te 2 gece konaklayacaksınız. Paris'i doya doya gezdikten sonra, sırasıyla Brugge ve Amsterdam'a gidiyorsunuz. Ekstra ücret ödemeden Hollanda yel değirmenleri ile ünlü Zaanse Schans ve Volendam kasabalarını görüyorsunuz. Üstte sayılan ve masallar diyarını andıran bu sevimli köy ve kasabaları gezerken, dünyanın en ünlü şaraplarına hayat veren üzüm bağlarının arasında yolculuk yapacak; rengarenk evlerin arasında büyüleyici anlara tanık olacaksınız. Gerçekten unutulmaz bir deneyim! Avrupa Rüyası'nı Türkiye'deki diğer otobüsle Avrupa turlarından ayıran en önemli özelliklerinden biri, turlarında gemi kullanması. Yunanistan ve İtalya arasındaki Adriyatik Denizinde konaklamalı gemi yolculuğu yapacak ve gün doğumuna tanık olacaksınız. Bu eşsiz manzaraya tanık olurken sınır kapılarına hiç takılmadan ve hiç zaman kaybetmeden seyahat edeceksiniz. İstanbul'dan başladığınız otobüsle Avrupa turunda, Selanik'te Atatürk'ün Evini ve Beyaz Kule'yi gezdikten sonra Yunanistan'ın Parga şehrine geçiyorsunuz. Burada denize girip sahil kasabasında lezzetli bir balık yedikten sonra İgoumenitsa'dan konaklama yapacağınız geminize binerek Adriyatik Denizinde insana huzur veren bir yolculuk yapıyorsunuz. Ve elbette güvertede mis gibi taze kahvenizi içerken, gün doğumunu Adriyatik'ten seyrediyorsunuz. Rüya gibi Avrupa Rüyası EKO turu ile 16 günde 10 gün konaklayacaksınız. Konaklama yapacağınız şehirler şunlar: İgoumenitsa Bari, Roma, Venedik, Mulhouse, Paris (2 gece), Amsterdam, Prag(2 gece), Budapeşte, Sofya. - 1 Temmuz 17 Temmuz 2020 - 20 Temmuz 5 Ağustos 2020 - 8 Ağustos 24 Ağustos 2020 - 1 Eylül 17 Eylül 2020 - 14 Eylül 30 Eylül 2020 Avrupa Rüyası'nın otobüsle Avrupa turu rotasında, tüm ekstra turlar ücrete dahildir. Profesyonel kokartlı rehberlik hizmeti ve lüks otobüslerle şehirlerarası yolculuklar başta olmak üzere, Yunanistan ve İtalya arasındaki gemi yolculuğu, Venedik şehir merkezinden Vaporetto ile limana ulaşım, bagaj hakkı, otel konaklamaları ve konaklama açık büfe kahvaltıları, şehir vergileri, mesleki sorumluluk sigortası fiyata dahil hizmetler arasında. Fiyata dahil olmayan hizmetler arasında ise, yeşil pasaportu veya vizesi olmayanlar için 150 Euro Schengen vize ücreti, yurtdışı çıkış harcı, seyahat güvence paketi, müze ören yerleri ücretleri ile bireysel harcamalar ve yeme-içme masrafları bulunuyor. Web sitesinden başvuru formunu doldurarak hemen başvurabilirsiniz. Web sitelerinde yer alan canlı sohbet hattından yol danışmanlarıyla birlikte başvuru adımlarını takip ederek de başvurunuzu Avrupa Rüyası'na hızlıca iletebilirsiniz. 0850 840 18 06 iletişim numarasından Avrupa Rüyası yol danışmanlarıyla iletişim kurarak, size uygun Avrupa turunu ve uygun tarihi seçerek tura katılımınızı gerçekleştirebilirsiniz. Avrupa Rüyası'nın farklarından biri de web sitelerinde size özel "Gezgin Girişi Paneli" bulunması. Bu panelden de tura katılım boyunca tüm bilgilerinizi, ödemelerinizi ve tur ayrıntılarınızı takip edebiliyorsunuz. Avrupa Rüyası sosyal medya hesapları üzerinden de göndereceğiniz başvuru taleplerine ve sorularınıza, sosyal medya hesapları üzerinden yol danışmanları hızlı bir şekilde cevap vereceklerdir. Evet, okuduk, bilgilendik, hatta gezeceğimiz şehirleri sayarken yorulduk! Ancak durun, her şey bitmedi. Asıl seyahat bundan sonra başlıyor. Şimdi sıra hayallerinizi gerçekleştirmekte! Üstte sayılan şehirleri ve ülkeleri gezip gördüğünüzde, kendi kendinize; "Evet, buna gerçekten değdi" diyeceğinize biz şimdiden eminiz! Haydi durmayın öyleyse, derhal harekete geçin! Adımlarınızın sizi hayallerinize ulaştırması dileğiyle! Rotalarınız rüya gibi gerçekten de. Ilk olarak 2015 te Avrupa turuna katılmıştım. Bu sene İskandinav Rüyasını düşünüyorum.


Bu defa Pamukkale gezi notları ile karşınızdayım. Gariptir ama bugüne dek en çok eleştiri aldığım konuların başında, sürekli olarak yurt dışı gezisi yapmam geliyordu. Biraz bu eleştirilerin verdiği etkiyle, biraz da gerçekten uzunca bir süredir hiç yurt içi seyahati yapmamış olmanın verdiği merakla, bu kez bir yurt içi gezi planı yaptım kendime. Belki kısa süreli ama keyifli bir gezi oldu benim için. Pamukkale'den başlayarak Kalkan gezisi yaptım diyebilirim kısaca. Kalkan plajları, Patara Antik Kenti ve Patara Plajı, günübirlik Kaş turu, Akçagerme Plajı, büyüleyici güzelliği ve mavi turkuaz karışımı renkteki sularıyla Kaputaş Plajı... Hepsine uğradım. Pamukkale gezi rehberi denince aklınıza gelebilecek bütün soruların yanıtlarını bu yazı içerisinde bir bir vermeye çalışacağım sizin için. Pamukkale ulaşım nasıl, Pamukkale gezilecek yerler, Pamukkale'de ne yenir, Pamukkale gezi yorumları, Pamukkale'de ne yapılır, Pamukkale'de kaç gün kalınır, Pamukkale otelleri vs. Çocukluğumdan uzun ama gerçekten çok uzun yıllar sonra tekrar Pamukkale yollarına düşerken üzerimde tatlı bir heyecan vardı. Bunun birkaç nedeni var. Dediğim gibi, birincisi uzunca bir süredir sürekli yurt dışı seyahati yapmış olmamdı. Ülkemi biraz ihmal ettiğimi fark ettim gerçekten de. Pamukkale, horozu ile ünlü Denizli sınırları içerisinde yer alıyor. Kışlar ılık ve yağışlı, yazlar ise sıcak. Denizli, vaktiyle neredeyse her bir evinde dokuma tezgahının bulunduğu, dokumacılıkla ünlü bir bölge. Denizli'nin Buldan ilçesi, Anadolu'daki en eski dokuma merkezlerinden biri. Bölgenin yer altı kaynakları arasında kükürt, linyit, mermer, traverten ve kireç taşı ilk olarak akla geliyor. Zaten bildiğiniz gibi Pamukkale travertenleri dünyaca ünlü. Karışık gibi görünmesine rağmen Pamukkale'ye ulaşım İstanbul'dan çok kolay aslında. Ben arabam olmadığı için her zamanki gibi hava yolunu tercih ettim. İstanbul Atatürk Hava limanından bindiğim Türk Hava Yolları uçağı, beni 1 saat süren oldukça kısa bir yolculuk sonrası Denizli Çardak Hava alanına ulaştırdı. Yolculuk o kadar kısa sürüyor ki, ne zaman havalandık ne zaman indik gerçekten anlamadım. Hostesler yemek servisini bile zor yetiştirdi diyebilirim. Uçak korkusu olanlara duyurulur. Buradan sonra Pamukkale'ye ulaşım için yapmanız gereken şey ise çok basit. Denizli Hava alanının hemen önünden kalkan, aynı İstanbul'daki Havataş tarzı minibüsler sizi Pamukkale'nin merkezine kadar bırakıyor, yani Pamukkale oteller bölgesine. Burası aynı zamanda yazının ilerleyen kısmında bahsedeceğim Karahayıt olarak da geçiyor. İkisi arasında çok fazla mesafe yok. Denizli hava alanı Pamukkale arası mesafe de yaklaşık bir saat sürüyor. Taşımacılık yapan firmanın ismi Bay Tur. Bay Tur minibüsleri, alana inen uçaktan yolcuları alıp dolunca kalkıyor. Denizli'ye İstanbul'dan uçan 3 hava yolu firması var: Atatürk Hava alanından kalkan Türk Hava Yolları, Sabiha Gökçen'den kalkan Pegasus Airlines ve Anadolu Jet. Denizli Çardak Hava Limanı ile Pamukkale arası Bay-Tur minibüsleri ile yolculuk için bir kişi tek yön ulaşım ücreti (2017 yılı Ağustos ayı itibarıyla) 25 Türk Lirası. Denizli Çardak Hava Alanından aynı minibüslerle direk Denizli merkeze gidecekseniz, bu kez ücret bir kişi için 13 TL. Yani sizin anlayacağınız, Çardak hava alanından Denizli merkeze göre Pamukkale daha uzak kalıyor. Merak edenler için, Denizli otogar ile Pamukkale arası ise 25 dakika sürüyor. Minibüs ücreti bu istikamette 3,5 Türk Lirası. Pamukkale Denizli arası sefer yapan minibüsleri kullanabilirsiniz. Pamukkale merkezde, çok lüks olmamakla beraber oldukça fazla seçeneğiniz var diyebilirim. Zaten seyahat blogu Gezivita takipçilerinin lükse düşkün olmadıklarını, ucuz seyahat tutkunu olduklarını gayet iyi biliyorum. Ben Booking. com aracılığıyla Türkiye'deki konaklama tesisleri için rezervasyon imkanının iptal edilmesi nedeniyle alınan anlamsız karardan sonra, sevdiğim diğer bir seyahat uygulaması olan Hotels. com aracılığıyla bulduğum Dört Mevsim Otel'de konakladım. Kahvaltı dahil gecelik kişi başı 75 TL ödedim ve gittiğim gün ile birlikte toplamda iki gece kaldım. Dört Mevsim Hotel ve civarında bu fiyatlarda bir sürü farklı otel veya ufak aile işletmesi pansiyonlar mevcut. Gecelik ücretler bu fiyat için +/- 15 veya 20 TL civarında oynuyor diyebilirim. Buna göre kabaca bir hesap yapabilirsiniz. Bunlardan istediğinizi, önceden rezervasyon yapmaksızın bile seçebilirsiniz. Pamukkale merkeze sizi ulaştıran minibüsten inince etrafta bir sürü seçenek olduğunu kendiliğinden göreceksiniz zaten. Hatta benim kaldığım Dört Mevsim Otel bu merkeze 10 dakika yürüme mesafesindeydi. Yani çarşının biraz dışında kalıyordu diyebilirim. Kendine ait güzel bir havuzu da olan bu tesis, yeşillikler içinde, bölgenin yerlisi olan bir çift tarafından işletiliyor. Zaten yörede çoğu işletme bu şekilde. Otelin kahvaltısı yeterliydi. Akşam yemeklerini de burada yemeyi tercih ettim. Ev yemeği yapan pek fazla yer yok. Üstteki haritada görülen Natural Park'ın tam karşısında yer alan lokantanın pidesi inanılmaz lezzetli, onu da söylemiş olayım aklımdayken. Yalnız fiyatlar pek ucuz sayılmaz, biraz turistik. En çok dikkatimi çeken şey, meyve satan bir manavın olmaması oldu mesela. Bir bakkala, yolda karşılaştığım birkaç yerliye sorduğumda, meyvelerini haftanın belirli günlerinde kurulan pazardan temin ettiklerini söylediler. Bu kadar yabancı ziyaretçi alan bir yer için oldukça tuhaf geldi bana. En basitinden, kaldığım otelde bir sürü Uzak doğulu ve Alman turist gözüme çarptı. İki günlük gezim sırasında karpuz satan sadece bir esnaf gördüm mesela, üstelik yazın tam ortasında. Etraftaki ağaçlardan sarkan meyve dalları, yerel halkın çoğunun bu meyve sebze ihtiyacını zaten kendi kendine karşılayabildiğini gösteriyor aslında. Ama benim gibi tek başına gezen ve sonuçta orada sürekli yaşamayan bir gezgin iseniz ve canınız aniden meyve çektiyse, bu anlamda işiniz biraz zor. Bunun dışında belirtmem gereken en önemli şey, Pamukkale gezisi planlıyorsanız, gitmeden önce mutlaka ama mutlaka nakit Türk Lirası temin edin. Gerçi birçok bankanın ATM'si var. Ama olası bir aksilik durumunda yanınızda nakit para yoksa yandığınızın resmidir! Döviz bozdurulacak tek yer, çarşının az ilerisinde kalan minik PTT şubesi. Şunu kesinlikle söyleyebilirim; Pamukkale 2017 yılı itibarıyla hala köy. Ben bunca yıl sonra yörenin biraz daha gelişmiş, en azından teknoloji olarak kart kullanılabilir hale gelmiş olduğunu düşünsem de fazlasıyla yanıldığımı oraya gidince anladım. Bunda, sürekli Avrupa ülkelerinde gezmiş olmanın zihnimde yarattığı düşünme biçiminin de etkisi var, bunu da itiraf etmem gerekir açık yüreklilikle. Pamukkale gezisi yapan yabancılar benden çok daha hazırlıklı anlaşılan. Peki Pamukkale'de kaç gün kalınır? Veya bir başka deyişle kaç gün kalmaya değer? Ya da kalmaya değer mi? Yoksa Pamukkale günübirlik tur daha mı makul? Bu soruların yanıtları önemli çünkü Pamukkale turu yapan hemen herkesin buraya günübirlik uğradığını görüyorum. İnternetteki yazıların da çoğu böyle. Bence en azından bir gece kalmalı Pamukkale gezisi ideal. Çünkü hem Pamukkale'yi hem antik kent Hierapolis'i gezmek hem de az sonra bahsedeceğim antik kent içinde yer alan antik havuzda yüzmek günübirlik bir gezi için fazlasıyla yorucu. Aksi halde iki ayağınız bir pabuca girecektir bu şekilde. Bu yazıyı hazırlarken elime Atlas Dergisinin 1993 yılı Ağustos ayı sayısını aldım. Bu, aynı zamanda gezi ve seyahat dergisi olan Atlas'ın 5. sayısı. Derginin ortasında, tam da anlattığım bu kısımla ilgili kısa ama değişik bir yazıya rastladım. Cihan Sönmez imzalı bu yazı, yazarın arkadaşlarıyla beraber gerçekleştirdiği, içinde tren yolculuğu da barındıran keyifli bir Pamukkale gezisini anlatıyor. "Al, götür beni tren!" başlıklı bu yazıdan, yazarın o dönem Pamukkale'ye Haydarpaşa'dan kalkan bir trenle ulaştığını ve Pamukkale görülecek yerler gezdikten sonra aynı şekilde İstanbul'a tren yolculuğu ile döndüğünü okuyorum. O dönem, Pamukkale Ekspresi isimli tren İstanbul'dan akşam 17:30 sularında hareket edip, Denizli'den tekrar İstanbul'a yine akşam 18:00'de geri dönüş yapıyormuş. Yazar, arkadaşlarıyla beraber akşam kalkan trene binip, sabah 07:30 civarı kente ulaştıktan sonra hızlıca günübirlik bir Pamukkale turu yapmış. Ancak ben yine de en azından bir gece konaklamalı Pamukkale gezisi yönünde ısrarcıyım. Elbette bu konuda son karar sizin. Gelelim Pamukkale'de gezilecek yerlere. Eski adıyla Hierapolis, bugün bizim kullandığımız adıyla Pamukkale, tarihi ve doğal güzelliğiyle her mevsim ziyaretçilerini ağırlıyor. Hierapolis Antik Kenti ve Pamukkale travertenleri sayesinde bölge canlılığını devamlı, dört mevsim boyunca sürdürüyor. Yine de kış mevsiminin yaza göre nispeten sakin olduğunu tahmin etmek pek güç değil. Traverten, kimyasal reaksiyon sonucu çökelme ile oluşan kayaçlara verilen isim. Pamukkale travertenleri, hiç şüphesiz Pamukkale gezilecek yerler denince akla gelen ilk yer. Ancak Hierapolis ve Pamukkale travertenlerine gitmeden önce uğramanız gereken bir yer daha var aslında: Karahayıt Kaplıcaları. En çok bilinen ismiyle Kızıl Su veya bir başka kullanımıyla Kırmızı Su. Hemen ondan bahsedeyim. Burası Pamukkale'ye birkaç km mesafedeki küçük, mini bir Pamukkale aslında. Aynı İstanbul'daki Minia Türk gibi düşünebilirsiniz. Gezmeniz ve görmeniz en fazla yarım saat sürer zaten. Suyun rengi tam kırmızı değil ama bu şekilde isimlendiriliyor. Aynı travertenlerde olduğu gibi buradaki su da bir sürü cilt, kalp ve damar hastalığına, romatizmaya iyi geliyormuş. Hierapolis Pamukkale'de görülecek yerler arasında en önemli yer şüphesiz. Kelime Kutsal Şehir anlamına geliyor. Bu antik şehir milattan önce 190 yılında kurulmuş. Bir dönem Frigya bölgesinin başkentliğini yapmış. Büyük tiyatrosu, yürüyüş yolları, hamam ve çeşmeleri, kiliseleri ve nekropolü ile gezdiğim şehirlerden aynı Ohrid gibi UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alıyor. İç içe olan Pamukkale ve Hierapolis'e birden fazla giriş var. Burada da dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı var. Güney kapısı, Pamukkale merkez çarşısına göre oldukça tepede kalıyor ve buraya yürüyerek ulaşmak çok zor. Zaten burası, varsa kendi arabanız veya otobüslerle giriş yapılan kısım. Otoparka araçları bırakıp alana giriyorsunuz. Gittiğinizde de göreceksiniz, her yer tur otobüsü dolu. Bu otobüslerin büyük bir çoğunluğu da çevre illerden, özellikle de Antalya'dan gelip günübirlik Pamukkale turu yapan Rus turistlerle dolu. Otopark ücretlerini ise alttaki resimde görebilirsiniz. Diğer kapı ise zaten merkezde, ATM ve marketlerin hemen karşısında kalıyor. Sıra bekleyen bir sürü insanı kendiliğinden göreceksiniz zaten. Ben alana otelin önünden bindiğim minibüsle güney kapısından yani yukarıdan giriş yaptım ve Hierapolis Antik Kenti, Antik Havuzu ve travertenleri gezip aşağıda yer alan yaya kapısından çıktım. Kendi aracınız yoksa ve benim gibi yayaysanız size de bunu tavsiye ederim. Çünkü yaya kapısından gezmeye başlayıp tepeye doğru yürüyerek çıkarsanız önce travertenleri geçiyorsunuz, ardından antik havuz ve antik kente uğruyorsunuz. Bu turu tamamladıktan sonra ya aynı şekilde bu yolu yürüyerek geri dönmek durumundasınız ya da yukarıda ulaştığınız güney kapısından çıkıp taksiye binmek zorundasınız. Çünkü dönüşlerde gördüğüm kadarıyla pek fazla toplu taşıma imkanı yok. Pamukkale giriş ücreti 35 Türk Lirası. Öğretmen veya öğrenciyseniz bu fiyat 20 TL'ye iniyor. Benim gibi Müzekart+ sahibiyseniz giriş tamamen ücretsiz. Ören yeri kışın 17:00, yazın 21:00'a kadar açık. Güney kapısından alana girmeden önce karşınıza dev bir harita çıkacak. Burada, antik kentte nerede ne var güzel bir şekilde gösterilmiş, bunu inceleyerek geziye başlayabilirsiniz. Hierapolis yüz ölçümü bakımından oldukça geniş bir alan. Benim gibi yazın gelecekseniz şayet, yanınızda mutlaka ama mutlaka soğuk su ve şapka bulundurun. Bahar ayları ise bu açıdan daha rahat olur kesin. Yol üzerinde yürürken göreceğiniz yerler arasında tiyatro, tapınaklar, kiliseler, anıtsal bir çeşme, agora, antik havuz, surlar, eski hamam kalıntıları üzerinde yükselen Hierapolis müzesi ve son olarak tabii ki Pamukkale travertenleri var. Dediğim gibi bunların her biri genişçe bir alana yayılmış durumda. Özellikle yaz sıcağında, güneşin altında bu kadar farklı noktayı yürümekte zorlanacağınız kesin, bunu aklınızdan çıkarmayın. Burayı ister tek başınıza isterseniz rehber aracılığıyla gezebilirsiniz. Kaldığınız otelden sizi alan günübirlik bir Pamukkale turu organizasyonu var. Sabah saat 9:30 civarı otelinizden sizi bir minibüs gelip alıyor. Bu minibüs ile önce Karahayıt Kaplıcalarına gidiyorsunuz. Burayı hızlıca gezdikten sonra güney kapısından Pamukkale Hierapolis Ören Yerine giriş yapıyorsunuz. Pamukkale'ye giriş bilet fiyatı ödediğiniz 80 TL ücretin içinde. Yürüyerek alanı geziyorsunuz. Bu arada uğradığınız yerlerin detaylarını rehberiniz size tek tek anlatıyor. Rehberlik, katılımcıların çoğu yabancı olduğu için İngilizce ancak rica ederseniz çoğu lokal olan rehberler size Türkçe olarak da yardımcı olacaktır. Ben zaten İngilizce biliyorum diyorsanız problem yok. Sonra kararlaştırılan vakitte buluşulup öğlen yemeği yemek için tekrar Pamukkale'ye dönülüyor. Öğlen yemeği ücreti de tur ücreti olan 80 TL'ye dahil. Sadece içtiğiniz içecekler ekstra olarak size ait. Tur böylece aşağı yukarı 15:00 sularında son buluyor. Kabaca toplamda 4 saat sürüyor diyebilirim. Bu sürenin her yeri gezip görmek için size yeterli olduğunu düşünüyorsanız katılabilirsiniz. Pamukkale çarşıdaki yazıhanelerde aynı turun 100 TL'ye satıldığını da ekleyeyim. Katılacaksanız fazladan 20 Türk Lirası ödemeyin. Şimdi Pamukkale Ören Yeri içindeki yapılardan kısa kısa bahsedeyim. Gezerken karşıma ilk çıkan yerlerden biri olan tiyatro oldukça görkemliydi doğrusu. Açıkçası ben hayran kaldım. Bunu söylemeliyim. Dört ada üzerine inşa edilmiş tiyatro Akdeniz havzası içinde yer alan en önemli Roma dönemi tiyatrosu. 2500 yıllık antik kentten biraz daha genç olan yapının inşası ise yaklaşık 150 yıl sürmüş. İnanılmaz öyle değil mi? Gerçekten etkileyici! Tiyatronun az ilerisinde milattan sonra 3. yüzyıla tarihlenen tapınak yer alıyor. Tapınak derken, tabii ki tapınak kalıntılarını kastediyorum. Yapılan araştırmalar neticesinde, yapının orijinalinin iki katlı olduğu düşünülüyor. Burası aynı zamanda anıtsal çeşmenin yer aldığı bölüm. Buradan antik dönemde kentin içme suyu ihtiyacı karşılanıyordu. Biraz daha yürüdükten sonra karşımıza meşhur Antik Havuz çıkıyor. Bir diğer ismi Kleopatra Havuzu. Söylenceye göre Kraliçe Kleopatra burada yüzdüğü için havuz adını ondan almış. Artık ne kadar doğru bilemiyoruz. Antik Kleopatra Havuzu Hierapolis Pamukkale ören yerinin ortasında bağımsız bir alan. Pamukkale antik havuz giriş ücreti 32 Türk Lirası. Havuzun hemen yanında tuvaletler, duşlar ve soyunma kabinleri var. Bunlar tamamen ücretsiz. Yalnızca kafe bölümünde yemek yemek ve havuza girmek için ücret ödüyorsunuz. Ödeme noktası da alttaki fotoğrafta görülen kapıdan girince hemen solda. Yemek alanı da orası. Havuza geçmeden önce kafe bölümündeki yemek seçeneklerine değineyim. Çoğu klasik menü şeklinde. Döner menü, hamburger menü, yöresel menü gibi opsiyonlar sunmuşlar. Çok aç değilseniz bir menü 2 kişiyi idare edebilir. Fiyatlar da bir menü için ortalama 30-35 Türk Lirası civarında. Pamukkale merkezdeki gibi yani, ücretler tam turistik. Bir de şöyle bir gariplik var. Örneğin bir menü seçtiniz, köfte pişirilen kısımda sadece köfte var, onu oradan alıyorsunuz. Tekrar havuza dönelim. Biletinizi havuz başında yer alan turnikedeki görevliye verip havuza giriyorsunuz. Havuzdan çıkıp tekrar girmek istediğinizde bunu görevliye belirtiyorsunuz, o da size geri dönüşte bilet yerine geçecek ufak bir kağıt parçası veriyor. Bu havuz da Karahayıt Kaplıcalarında olduğu gibi çeşitli hastalıklara iyi gelen şifalı bir suya sahip. Oraya kadar gitmişken mutlaka girin. Fotoğrafta görüldüğü gibi, yıllara, hatta yıl ne kelime, yüzyıllara meydan okuyan tarihi taşlarla yan yana yüzeceksiniz. Yüzerken de yaralanma riskine karşı bunlara dikkat etmek gerekiyor. Havuzun girişindeki tabeladan İstanbul Üniversitesi Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji Ana Bilim Dalının havuzdaki su hakkındaki raporunu okuyabilirsiniz. Bu kaplıcaya evvelce sadece Almanlar gelirmiş. Ama birkaç yıldan beri Franche-Comte'liler ve birçok Fransız da büyük kalabalıklar halinde geliyor. Birçok havuz var ama bunlardan biri, içlerinde en büyüğü ve başlıcası eski tarzda beyzi yapıda inşa edilmiş. Uzunluğu otuz beş, genişliği on beş adım. Sıcak su dipteki birçok küçük kaynaktan çıkıyor ve kullananların isteğine göre üstten soğuk su akıtılarak ılıklaştırılıyor. Banyo yerleri kenarlara dizili ve bizim ahırlarımızdakilere benzer biçimde asılmış çubuklarla ayrılıyor; bu çubukların üzerine güneşten ve yağmurdan korunmak için tahtalar yerleştiriliyor. Havuzun çevresinde bir tiyatroda olduğu gibi üç dört taş basamak yer alıyor ve banyo yapanlar buraya oturabiliyor ya da dayanıyorlar. (Benzer bir konu olduğu ve hoşuma gittiği için yaptığım bu alıntı, Montaigne'in 1580 yılında yaptığı seyahatin notlarından. Bahsi geçen kaplıcalar günümüzde Belçika'nın Plombieres bölgesinde yer alıyor. Ben toplamda 4 saate yakın burada kaldım. Kesinlikle değer. Su gerçekten de şifa. Yüzmenin insan sağlığına etkisi bilinen bir gerçek zaten. Florya Atatürk Deniz Köşkü aklıma geliyor bir çırpıda. Ata'ya, doktoru tarafından sağlığına iyi geleceği söylenince yapılmış bir yapıdır. Pamukkale antik havuzun sürekli olarak kalabalık olduğundan şikayet edilir. İşte size benden ufak bir tüyo: Kalabalığın asıl nedeni aslında günübirlikçiler. Neden mi? Anlatayım. Akşam saat 5'ten sonra yavaş yavaş üstte bahsettiğim tur otobüsleri geri döndüğü için havuz bir anda boşalıyor. Bir avuç insan kalıyor desem yeridir. Havuzdan çıktıktan sonra az ileride Hierapolis Müzesini göreceksiniz. Müzekart+ sahiplerine giriş ücretsiz. Normal bilet ücreti ise 5 Türk Lirası. Burası antik kentin merkez hamamı aslında. Günümüzde müzeye dönüştürülmüş durumda. 1,5 hektarlık bir alanı kaplayan Hamam, kentin merkezinde sıcak su kaynaklarını topluyordu. İsterseniz yarım saat ayırabilirsiniz. Ben içine girmedim. Gelelim beklenen yere, yani Pamukkale travertenlerine... Burada etraf alabildiğine beyaz. Fakat ne yazık ki travertenlerin büyük bölümü kuru ve ziyarete kapalı durumda. Yani giriş yasak. Tüm travertenlerin ancak çok kısıtlı bir bölümü gezilebiliyor aslında. Bence toplam alanın dörtte biri. Çocukluğumla bugünün Pamukkale'si arasındaki en büyük fark bu sanırım. Aradan geçen yaklaşık 30 senede böylesi bir değişim... Bu bende büyük bir hayal kırıklığı yarattı, bunu söylemeden geçmek istemiyorum. Tabii ki bu durum, bende Pamukkale travertenlerinin geleceğine yönelik ciddi kuşkular da yarattı. Belki de hal böyle olduğundan travertenlerin içinde yüzenler de tek tük. Çoğu yürüyüş rotasını takip edip fotoğraf çekilmekle meşgul. Açıkçası ben de öyle yaptım. İnternette yaptığım araştırmalarda travertenlere kademeli olarak su verildiğini okumuştum gitmeden. Paçaları kıvırıp terlikleri ele almak adetten. Kayıp düşmek zor olsa da dikkatli olmakta fayda var. Buradan aşağıya doğru yürürken sağ tarafa doğru baktığınızda, beyazların arasında bir göl ve yüzme havuzu göreceksiniz. Burası da Natural Park. Yöre halkının tabiriyle göl veya gölet. Ben de Pamukkale gezi notlarımı burası ile sonlandırmak istiyorum. Parka giriş ücretsiz. Çocuğunuz varsa kısa bir dinlenme molası için ideal. Siz de kafe bölümünde bir şeyler içebilirsiniz. Gölün içinde yüzen sevimli ördekler miniklerin dikkatinden kaçmıyor elbette. Burada kiralanabilecek deniz bisikletleri ve kanolar bulunuyor. Bunlarla 15 dakika gölde gezinti ücreti 7,5 Türk Lirası. Kafe bölümündeki kasaya ödeme yapıp fiş alabilirsiniz. Hemen yan tarafı ise yüzme havuzu. Buna benzer kaydıraklı bir yüzme havuzu daha var, tam da burada yolun karşısında. Yazının üst kısmında belirttiğim pidesi lezzetli olan restoranın hemen yanında. Pamukkale'ye gelip de buralara girer misiniz bilmem, ben yine de anlatmış olayım. Havuza giriş ücreti de 25 Türk Lirası. Son olarak Pamukkale balon turundan bahsedeyim. Değişik bir deneyim arayanlar için düşünülebilir. Ancak fiyatlar pahalı. Pamukkale balon turu için buradan detaylı bilgi alabilirsiniz. Bir de benim göremediğim ancak Arkeoloji Dünyası isimli Instagram hesabı aracılığı ile varlığından haberdar olduğum Cehennem Kapısı var. Gidip görürseniz alttaki yorum kısmında bizimle de bilgi paylaşın lütfen. - Burada, "Uzun Süreli Vize Almak" konusundaki düşüncelerimi paylaştığım yazı var: Uzun Süreli Vize Almak Mümkün Mü? - Burada Covid 19 pandemi sürecinde kan ağlayan esnaf ile ilgili bazı değerlendirmelerde bulunduğum yazım var: Türkiye'de Turizm - Ve son olarak, eğer yakın bir zamanda araba ile yurt dışına çıkmak gibi bir fikriniz varsa, şu yazıma mutlaka bakın derin: Arabayla Yurt Dışına Çıkmak Kaan Hocam, Aydın/ Karacasu'ya yakın olduğu için çocukluğumda teyzemlerin arabasına doluşup bir kaç kez gittiğimiz büyülü yerin adıdır Pamukkale. Bembeyaz su havuzcukları güneşin altında bir masal diyarına dönüşürdü. O zaman da evden getirdiğimiz karpuz, domates, peynirl ve köy yufkasıyla geçirirdik öğünlerimizi ve traventerlerde kayıp düşmek sonucu acılı olsa da eğlenceliydi. Akşama dek birkaç kez sırılsıklam olur, niye yabancı teyzeler gibi mayo giymediğimizi sorardık büyüklerimize. Yeni buluntuları görmek ve tatlı çocukluk anılarını yerinde anımsamak için yeniden gitmek isterim doğrusu... Aklıma düşürdüğün için teşekkürler. Bu güzel cevap için ben teşekkür ederim.. Hocam buralara kadar gelip balonla uçmamak olmaz, lütfen bir sonraki gelişinizde konuğumuz olun. Böyle güzel bir yazı hazırlayınki insanlar pamukkalede balonla uçmak nekadar keyifli öğrensinler.


Bu yazıda ben, nasıl para biriktirilir sorusuna cevap vermek istiyorum. Para biriktirme yöntemleri elbette çok çeşitli. Örneğin kirada bir eviniz veya dükkanınız yani taşınmaz malınız varsa bu ciddi bir gelir kalemidir. Ancak böyle bir avantaja sahip olmasanız bile, basitçe para tasarrufu yapabilirsiniz aslında. Genelde gezginlere yöneltilen soruların hep en başında gelir: Bu kadar parayı nereden buluyorsun? Halbuki "o kadar para" -bu soruyu soranların tamamına yakını dahil- herkeste biraz var aslında. Tek fark önceliklerimiz! Şimdi aklıma gelen son derece basit para tasarruf yöntemleri neler, onları anlatacağım. Ben yapıyorum, siz de yapın, farkı kendiniz görün. Daha çok seyahat etmek istiyorsanız bu yazıyı da acele etmeden sabırla okumaya devam edin. Ve sayacaklarımı harfiyen uygulayın! Hepimizin hala kullandığı bozuk para kumbarası vardır eminim. Sizi bilmem ama benim var. Peki, aynısını kağıt para için neden yapmayalım? Bu mantığı bu kez bozuk para için değil de kağıt para üzerinde işleteceğiz. Evet, şaka yapmıyorum. Çok ciddiyim. Her ay bir köşeye en az 100 Türk Lirası atın. Bugün öyle çok çok büyük, aman aman bir para değil bu. Bu benim için fazla diyorsanız 50 de olur, hiç fark etmez. Bu tamamen size bağlı. Ben, Roma ucuz uçak bileti için yedi ay önceden biletimi aldım ve bilin bakalım 2017 yılı temmuz ayında aldığım bu biletle 2018 yılı şubat ayında İtalya'nın başkentine ne kadara gidip geldim? Kaç geçiyor aklınızdan? 500 mü, 750 TL mi, 1000 mi? Maalesef hiçbiriniz bilemediniz. Roma'ya gidiş geliş uçak biletimin toplam fiyatı 307 Türk Lirası tuttu. Kulağa şaka gibi geliyor ama gerçek. Hem önceden alır hem de ekstra kampanya yakalarsanız, oh ne ala! Pegasus Sabiha Gökçen'den uçuyormuş, yol uzakmış, olsun. Ben kalkıp sabahın köründe ta Avcılar'dan üstelik toplu taşımayla gidiyorsam siz de gidebilirsiniz pekala. Anadolu Yakasında oturanlar daha da şanslı. Pegasus kampanya dönemlerinde inanılmaz fiyatlar yakalama şansınız var, haberiniz olsun. En Ucuz Hava Yolu Firmaları başlıklı yazımda, hava yolu firmalarının e-mail listelerine mutlaka abone olmanız gerektiğini üzerine basa basa belirtmiştim. Böylece tek tek sayfaları dolaşmaya da gerek kalmıyor. Bırakın kampanyalarda onlar sizi ilk elden bilgilendirsin. Ben şekeri böyle bıraktım. Azalta azalta. Ama sonunda tamamen bıraktım. İlk başlarda küçük bardaktaki çay için iki şeker atarken, zamanla önce bire sonra yarıma en sonunda da sıfıra indirdim. Üstelik hiçbir zorunluluğum yokken. Şekersiz çay içen insan triplerine girmiyorum, onu söyleyeyim en baştan. Ders verin mesela. Özel ders. Herkesin bir ilgi veya uzmanlık alanı vardır mutlaka kendince. İngilizce özel ders olur, gitar dersi olur, el işi olur, artık ne yapabiliyorsanız. Üstelik zamanı da kendiniz ayarlarsınız, bu da size hayatınızda esneklik sağlar. Buradan da ciddi bir gelir elde etmek mümkün. Kıyafet almayın! Evet, kadınlar için belki zor hatta hayal etmesi bile imkansız ama biz erkekler için o kadar da zor değil. Geçenlerde, evde garanti süresi nedeniyle sakladığım faturaları/fişleri hiç üşenmeden tek tek incelediğimde gördüm ki, 2016 yılı ocak ayından sonra hiçbir kıyafet almamışım kendime. Sadece arada bir tane spor ayakkabı aldım, onu hariç tutuyorum çünkü ona gerçekten ihtiyacım vardı. Hala da kullanıyorum. Ancak onun dışında diyebilirim ki, kabaca son iki senedir -hatta iki seneden daha fazla zaman oldu- yeni hiçbir bir şey almadım üst baş olarak. Hatta gardıropta hiç kullanmadığım kıyafetlerimi birkaç ay önce bir arkadaşımla beraber Çorbada Tuzun Olsun derneğine bağışladık. Ve o an fark ettim ki, birkaç tanesini aylardır hiç giymemişim. Neredeyse aldığım gibi sıfır duruyorlar. Bu arada bu dernek yalnızca kıyafet değil, battaniye gibi şeyler de alıyor. Sizin de aklınızın bir köşesinde olsun! Gardırobunuzu bir yoklayın bakalım şimdi, kim bilir nicedir giymediğiniz ne kadar çok kıyafet çıkacak. Bağış yapmak yerine ikinci el satan dükkanlara bunları satmak da bir seçenek elbette. Artık size kalmış. Cep telefonunuzu yenilemeyin. Ölmezsiniz. Hayatımda hiç İphone kullanmadım. Gerçekten. Aldığım her telefonu ise en az 2 sene kullandım. Ta ki garantisi bitinceye dek. Bu süreyi aştığım oldu ama daha aşağısında hiç değiştirmedim diyebilirim. Mecbur değilseniz -ki eminim çoğu zaman değilsiniz aslında- cep telefonunuzu sürekli yenilemeyin, emin olun size hiçbir şey kaybettirmeyecek bu durum. Hatta dediğim gibi kazandıracak. Son model telefona sahip olamadığınız için hayıflanmaya gerek yok. Vaktinden önce keyfi olarak yapacağınız yenileme bedelini rahatça seyahate ayırabilirsiniz. Şu an Samsung A5 kullanıyorum ve 2 yıllık garanti süresi geçenlerde doldu. Bir aksilik olmazsa gittiği yere kadar kullanmaya devam... Kamerası da fena değil. Telefonda oyun falan da oynamıyorum. İşimi görüyor. Bana yetiyor. Bana, sen ne çok seyahat ediyorsun diyenlerin elindeki son model Iphonelar, benim gezdiğim kimi ülkelerin toplam seyahat maliyetlerine denk. Konaklama, uçak bileti vs falan dahil... El insaf! Yazının girişinde demiştim ya, önemli olan öncelikler aslında diye. İşte tam da bundan bahsediyorum. Telefonumu yenilemiyorum, o parayı gezmeye ayırıyorum. Araba almayın/yenilemeyin. Özellikle İstanbul'da yaşayanlardan şahsi ricamdır. Her yer trafik, her yer araba! Nefret'in yıllar önceki şarkısında söylediği gibi, İstanbul'da her yer beton oldu, her yer kara! Park sorunu desen ayrı bir dert zaten... Park ücretleri astronomik. Evet biliyorum, çünkü her gün ben de biniyorum, metrobüs'te balık istifi gidiyoruz, buna bir itirazım yok. Ama... Arabada hiç ilerleyemeden -ya da kaplumbağa hızıyla ilerleyerek- konforlu bir şekilde öylece oturarak beklemek daha mı anlamlı sizce? Çok üzgünüm ama bence değil. Nereye ne kadar sürede gideceğimi kestiremiyorum bir defa. Araba; bakımıydı, fiyatıydı, benziniydi, vergisiydi derken çok büyük maliyet. Arabam yok, böyle mutluyum. Ve ailemle yaşıyorum. Kira derdim de yok. Bu da şahsi olarak bir artı tabii benim için. Son olarak vadeli hesap açma. Birikmiş bir paranız varsa bunu vadeli hesaba yatırarak oradan da bir gelir elde etmeniz mümkün. Burada da paranın miktarı önemli değil, ister az ister çok olsun. Damlaya damlaya göl olur diye boşuna söylememişler. Sadece hangi banka daha iyi miktarda faiz veriyor, onları araştırmak gerekiyor. Eee onu da bir zahmet siz yapın artık. Harika bir paylaşım olmuş! Hemen kendime bir kumbara aldım ve yurtdışı tatillerim için her ay içine bir miktar para veya gram altın koymaya başladım. Önce para koyuyordum fakat sonra farkettim ki ihtiyacım oldukça içinden çalıyorum, Euro yaparak koymaya devam ettim, durum değişmedi. En son altın koyuyorum böylece bozdurmak zor oluyor ve kumbarayı uzak bir yere kaldırıyorum. Kıyafet alma konusunda ise malesef sizin kadar başarılı değilim ama sezon sonu ürünler ve outlet mağazalar dışında hiçbir ürün satın almayarak bayağı bir yol katettim. Sık sık cep telefonu değiştirmek zaten bizim gibi dar bütçeli insanlar için oldukça lüks. Sadece uzun süre kullanacağım, sağlam ve güvenilir markalar kullanmak gerek diye düşünüyorum. Merhaba Betül! Samimi mesajın için çok teşekkür ederim! Yazılarımı beğendiğine çok sevindim. Bir kenara altın koyma fikri de iyiymiş, benim aklıma gelmemişti bak bu. 🙂 Kıyafet&ayakkabı almamak hadisesi kadınlar için biraz zor, biliyorum... 🙂 Fotoğraf makinesi yerine güzel, iyi çekim yapan bir cep telefonu, seyahat ederken bizim için daha mantıklı, onu da söylemiş olayım. Ben kendi fotoğraflarımı hep cep telefonu ile çektim şu ana dek... Selamlar!


Bu, 2018'in ilk yazısı. Öncelikle hepinize iyi seneler diliyorum! 2018 bir önceki yıldan daha başarılı, daha mutlu geçsin. Ve söylememe pek gerek yok ama, 2018 yılında 2017'den daha çok seyahat edin. 2018 sona ererken, arkanızda bir önceki yıldan daha çok pişmanlık kalmasın. Bu yalnızca seyahat için değil, her şey için geçerli aslında. Ben şu sıralar gezilere biraz ara verdim. Yurt dışı gezi notları yerine kültür-sanat konuları ile devam edelim o halde. Bir sergi haberim var size. Daha doğrusu, ne yazık ki kısa bir süre önce sona eren bir sergiden fotoğraflar paylaşmak istedim bu kez. Aslında hem geçenlerde ziyaret ettiğim bu sergiden, hem daha önceki Paris seyahatimden hem de Paris gezisi sırasında satın aldığım bir dergiden karışık olmak üzere, güzel fotoğrafları bir arada sizinle paylaşmak istiyorum bu defa. 23 Ekim-21 Aralık 2017 tarihleri arasında İstanbul Notre Dame De Sion Lisesinde bir sergi vardı: Paris'in Dünü ve Bugünü. Tesadüfen afişini gördüğüm bu sergi elbette hemen ilgimi çekti. Gitmesem olmazdı. Tarihi Fransız okulu Notre Dame De Sion İstanbul Harbiye'de yer alıyor. 1856 yılında açılan okul, 1. Dünya Savaşı yıllarında kısa bir süreliğine kapanıp tekrar açıldıktan sonra hastane olarak hizmet vermiş. Savaşın bitimi ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu ile eğitim öğretim faaliyetine kaldığı yerden tekrar başlamış. Günümüzde, eğitim faaliyetinin yanı sıra çok çeşitli kültürel etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. "Paris'in Dünü ve Bugünü" başlıklı fotoğraf sergisinde, Paris şehrinin hikayesi önemli kişiler, yerler ve olaylarla beraber sunulmuş. Siyah beyaz ve renkli olmak üzere karışık bir şekilde sergilenen yetmişin üzerinde fotoğraf sizi zamanda yolculuğa, keyifli ve nostaljik bir Paris turuna çıkarıyor. Aslında bu yazıyı sergi bitmeden yayınlayamadığım için gerçekten çok üzgünüm. Böylece sizler de gidip yerinde görebilirdiniz. Ancak gördüğünüz gibi ben de son anda yetiştim ve yine gördüğünüz gibi ancak yazma fırsatı bulabildim. Fakat bundan böyle buradan bakarak siz de okuldaki etkinlikleri kendiniz takip edebilirsiniz. Böyle herkese açık etkinliklerden bolca var. "La Mome" isimli filmde de, çarpıcı ve bir o kadar da çalkantılı hayatını tüm çıplaklığı ile görebileceğiniz Parisli sanatçı Edith Piaf'ın yaşantısına tanık olabilirsiniz. Edith Piaf (1915-1963) sergide yer alan bu fotoğrafında, Crespin Du Gast sokağı 5 numaradaki evinde dışarıyı seyrederken görülüyor. Fransa Bisiklet Turunu, şu ana dek hayatınızda bir kez olsun seyretmemişseniz bile, namını ve dünya çapındaki popülaritesini duymuşsunuzdur. Kitapta bu tezi destekleyen veriler ve istatistiki bilgiler mevcut. Yabancısı da olsanız spora kısa bir giriş yapmak için ideal bir okuma. Benim sergide en beğendiğim fotoğraflardan biri de, 1950 yılında çekilmiş bu fotoğraf oldu. Fotoğrafta 1950 yılı Fransa Bisiklet Turu son etabında bisikletçiler Saint Denis Bulvarında, Prado Pasajının önünden geçerken görülüyor. Peki, Paris'te Gece Yarısı'nı izleyen kimler var? Dali'yi ve onu canlandıran Adrian Brody'nin sahnesini hatırlıyor musunuz? Ben biraz yardımcı olayım isterseniz. Salvador Dali (1904-1989), yirminci yüzyılda en tuhaf sanat eserlerini yaratan isimlerin başında geliyor kuşkusuz. İspanya'da Katalonya'da doğan sanatçı, gençliğinde Madrid'te kaydolduğu ve Luis Bunuel ile tanıştığı güzel sanatlar akademisinden atılır. Atılma sebebi ise onun kişiliğini düşündüğümüz zaman insanı hiç de şaşırtmayan cinsten. Salvador Dali, öğretmenlerinin kendisinin eserlerini değerlendirecek yeterlikte olmadığını söylemiştir. 1929 yılında ise -herhalde burada biraz sıkıldığından olacak- Paris'e hareket eder. 1936 yılında Time dergisine de kapak olan Dali, alttaki fotoğrafta bisikletiyle Paris sokaklarında görülüyor. Onun altında ise, Paris seyahati sırasında kaldığım Republique Meydanı yakınlarındaki Voltaire Bulvarı kaldırımlarına park edilmiş Solex marka bisikletler görülüyor. Solex, bir döneme damgasını vurmuş Fransız bisiklet markasıdır. Montmarte, Paris'in en meşhur bölgelerinden birisi. Instagram arama kutucuğuna Montmarte yazın ve bir bakın derim. 🙂 Meşhur Sacre Coeur Kilisesi de bu semtin simgelerinden biri. Kendinize çok iyi bakın, diğer yazılarımda görüşmek dileğiyle, hoşça kalın! Önerdiğin fimler ilgimi çekti, Hasta ruhlu adamların iktidara yürümesi bugün de karşılaştığımız bir olay. Tabii ki, git mutlaka 🙂 Ben de tekrar gitmeyi istiyorum çünkü çok kısa kalabildim ve ciddi bir sel vardı gittiğimde... Maalesef öyle, tarih bunun sayısız örnekleriyle dolu. Önerdiğim filmleri beğeneceğini umuyorum. La Mome tam bir biyografi. Çöküş de inanılmaz bir filmdir, herkese her fırsatta öneriyorum.


İstanbul'da en sevdiğim bölgelerden biridir Galata ve Pera. Beyoğlu'nda St. Antuan'da ney dinleyebilir, Çin Yılbaşı'nı kutlayabilir, Picasso sergisi gezebilirsiniz ya da hep görmek istediğiniz Tolstoy tablosuna rastlar, genç bir İtalyan sanatçının enstalasyonlarını görürsünüz. Bir Kazak filmi seyredip sabaha kadar sokak festivalinde salsa yapabilirsiniz; belki bir gün bir dans okulunun önünden geçerken tango öğrenmeye karar verir, Asmalı mescitte bira içerken bir Kolombiyalıdan hiç duymadığınız gerçekleri dinleyebilirsiniz, yeni çıkan bir kitabı hevesle kapıp eve gitmeyi beklemeden mangalda pişmiş kahvenizle sırtınızı duvara verip okumaya başlayabilirsiniz. Aşıklar sokakta kavga eder, sokakta öpüşüp barışırlar burada, çakırkeyif üniversite öğrencileri çok eskilerden bir şarkıyı söyleyerek geçer, homoseksüeller korkmadan el ele tutuşabilir, birileri fazla kaçırmış deliler gibi ağlıyordur, bir gün nükleer reaktörleri, bir gün hayvan haklarını, neye karşıysanız, neden rahatsızsanız onu protesto edersiniz, bütün seslere açıktır Beyoğlu, kapılarını kimseye kapamaz. İşte Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından 2005 yılında açılan Pera Müzesi, burayı zenginleştiren mekanlardan yalnızca biri. Müze, çok çeşitli kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yapıyor. Örneğin Pera Müzesi film gösterimleri, ilk aklıma gelen faaliyet. Gösterimlerin kimisi ücretsiz kimisi ise ücretli olabiliyor. Bunun yanı sıra atölye çalışmaları yapılır, konserler düzenlenir burada. Hatta beni pek ilgilendirmese de, müzenin çocuk eğitim programları bile var. Çocuklu ailelerin dikkatine sunulur! Burayı aslında özellikle yüksek lisans yıllarımda sıkça ziyaret ederdim. Çok film izlemişimdir vaktiyle. Pera Film gösterimleri kapsamında, bundan yıllar önce seyrettiğim ve etkisinden kolayca çıkmanın pek mümkün olmadığı Ingmar Bergman'ın "Fısıltılar ve Çığlıklar" isimli filmini de, hala dün izlemiş gibi anımsarım mesela. Müzenin kafe bölümünde zaman zaman ücretsiz konserler düzenlenir. Yine yıllar öncesinde bir defa, bir yılbaşı konserine gittiğimi de anımsıyorum burada. Ortadaki kocaman piyano ise, çoğu kimse bilmese de, aslında dünyaca ünlü sanatçı Maria Callas'a aittir. Müzenin en öne çıkan özelliği ise resim koleksiyonları ve sergiler. Pera Müzesini en son pandemi öncesinde ziyaret etmiştim ve dikkatimi en çok, Oryantalist Resim Koleksiyonu içerisinde yer alan harika tablolar çekmişti. Buradaki, "Kesişen Dünyalar: Elçiler ve Ressamlar" başlıklı sergi, tam da aradığım cinstendi doğrusu. Burada sergilenen resimler elçi portreleriydi ve içlerinde benim en çok dikkatimi çeken, 18. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu tarafından yurt dışına gönderilen elçilerle ilgili resimler oldu. 1727 yılında Sadrazam Damat İbrahim Paşa tarafından görevlendirilen Közbekçi Mustafa Ağa, yirmi üç kişilik maiyetiyle beraber gittiği Stockholm'de, bir yıldan daha uzun bir süre kalır. Gidişinin esas nedeni, 1709 yılında Osmanlı'ya sığınıp beş yıl süreyle Türk topraklarında yaşayan, kendisine maaş bile bağlanıp borç para verilen İsveç Kralı Demirbaş Şarl'dan alacakları tahsil etmektir. Ancak beklenen olmaz ve heyet temenniler ve iyi niyet ifadeleriyle yurda dönmek zorunda kalır. Daha sonra, bu kez 1732'de Mehmed Said Efendi aynı görevle yola çıkar. O da aynı Közbekçi Mustafa Ağa gibi, o dönem 25000 kuruş olan borcu tahsil edemeyip eli boş geri gelir. Yazmış olduğu sefaretnamesinde, İsveç ile ilgili bilgileri ve Stockholm'e dair gözlemlerini anlatır. Közbekçi Mustafa Ağa ve Mehmed Said Efendi, maiyetleriyle beraber dönemin ünlü ressamı Schröder tarafından yapılan portrelere konu olurlar böylece. Bu borç sorunu ise daha sonraları Osmanlı İmparatorluğuna verilen bir savaş gemisi ve silahlarla çözüme kavuşur. Yusuf Agah Efendi ise, 1793 yılında, Osmanlı Devletinin ilk daimi elçiliğinin açılması vesilesiyle İngiltere'de görevlendirilmiştir. 3. Selim saltanatına denk gelen bu dönemde, Agah Efendi dört yıl süreyle elçilik görevini icra etmiştir. O da kendinden önce yurt dışına giden meslektaşları gibi, döndükten sonra İngiliz parlamentosu ve siyasi kurumlarını da içeren bilgilerin yer aldığı, Havadisname adı verilen bir rapor hazırlamıştır. 18. yüzyılla beraber Pera'daki elçiliklerin etrafında daha hareketli bir yaşam başlar. Bu da ressamların ve elçi portrelerinin sayısını artırır. Aslında sizin şu an okumakta olduğunuz bu yazıyı hazırlayıp burada yayınlamaya karar verişim biraz ani oldu. Buna sebep olan şey de, tam da az önce bahsettiğim Mehmet Said Efendi ile ilgili okuduğum akademik bir makale. Sefaretname, elçilerin dönüşte padişaha sundukları bir çeşit rapor oluyor. Ayrıca elçiler, giderken yanlarında çeşitli hediyeler de götürürdü. Bu sergiyi görmeden önce, kimi bilgilere göz atmak faydalı olacaktır. Şimdi müze ile ilgili bazı başka bilgileri vermeye devam etmek istiyorum. Kaplumbağa Terbiyecisi başta olmak üzere, Osman Hamdi Bey yapıtları müzenin ikinci katında sergileniyor. Hem Bağdat hem de Paris'te uzun süre yaşadığı için, Doğu ve Batıyı görme, karşılaştırma yapma ve sentez elde etme şansına sahip olan Osman Hamdi Bey, öğrenciliği sırasında Louis Pasteur ile sınıf arkadaşlığı da yapmıştır. Çalışmaları gerçekten son derece dikkat çekici ve görülmeye değer. Kütahya Çini ve Seramikleri koleksiyonu ile Anadolu Ağırlık Ölçüleri koleksiyonu da müzede görebileceğiniz diğer koleksiyonlar. Özellikle Kahve Molası başlıklı sergide, "Eski yüzyıllarda kahve yapımı ve sunumu nasıldı?" türünden sorulara yanıt bulacak, Türk kahve kültürünü eski fincanları da inceleyerek biraz daha yakından tanıyacaksınız. Ben, hiç bilmediğim ilginç bilgiler edindim. Pera Müzesi pazartesi günleri ziyarete kapalı. Salı-Cumartesi arası 10:00-19:00, pazar 12:00-18:00 saatleri arasında açık. Her cuma 18:00 ile 22:00 saatleri arasında giriş ücretsiz. Genç Çarşamba kapsamında, Pera müzesi ziyareti ve film gösterimleri, çarşamba günleri tüm öğrencilere ücretsiz. Pera Müzesi giriş ücreti ise tam 25, indirimli 10 TL (Mart 2022 fiyatlarıdır.) Peki, Pera Müzesi nerede? Pera Müzesi Meşrutiyet Caddesi üzerinde, Tepebaşı'nda yer alıyor. Ulaşım çok kolay. Keyifli bir müze gezisi dileklerimle, sevgiler, selamlar.


Dağılan Yugoslavya'nın altı devletinden biri olan Karadağ, Adriyatik Denizine genişçe kıyısı olan bir ülke. Dağların ve denizin iç içe geçtiği bu ülkenin en uzun sınırı kuzeyi ve batısındaki Bosna-Hersek ile. Güneydoğusunda Arnavutluk, doğusunda ise Sırbistan ve Kosova var. Gördüğünüz gibi bunların hepsi Türkiye'den vize istemeyen ülkeler arasında. Ülkenin demografik yapısı oransal olarak büyükten küçüğe; Karadağlılar, Sırplar, Boşnaklar, Arnavutlar şeklinde sıralanıyor. İklimi ise biraz karışık. Karadağ hava durumu sürekli değişkenlik gösteren cinsten diyebiliriz. Deniz kıyısında Akdeniz iklimi görülürken, iç kesimlere gidildikçe karasal iklimin hakim olduğunu görüyoruz. Podgorica aslında Sırpça bir isimmiş. Bunu, Kotor gezisi sırasında tepedeki kaleye çıkarken karşılaşıp muhabbet ettiğim iki Sırp çocuktan öğrendim. Başkent, daha önce bir dönem Titograd ismiyle de anılmış. Karadağ'ın başkenti Podgorica'da gezilecek yerler çok fazla değil ne yazık ki... Ancak unutmayın; hayattaki her şey başlı başına bir deneyim. Gitmek, gezip en azından bir kez olsun görmek gerekiyor. Ve size iyi bir haberim daha var. Ucuz olmasının yanı sıra, Podgorica'da şehir içi ulaşım çok kolay. Çünkü her yere yürüyerek gidebilirsiniz! Budva gezi notlarının 1. bölümünde, Podgorica Hava alanı-Podgorica şehir merkezi arası ulaşımı için taksici ile pazarlık sonucu 10 Euro'ya anlaştığımı yazmıştım. Biraz garip olacak ama, Podgorica şehir merkezi-Podgorica Hava alanı arası ise 6 Euro tutuyor. Yani hava alanından merkeze gitmek, merkezden hava alanına gitmekten daha pahalı! Gerçi ben hosteldeki çocuğun tavsiyesi ile City Taxi'yi tercih ettim. Bu nedenle daha düşük ücret ödemiş de olabilirim. Diğerlerini bilmiyorum çünkü. Bence gittiğinizde siz de gönül rahatlığıyla City Taxi'yi tercih edebilirsiniz. Hatta kalacağınız hostelde birileriyle denk gelip hava alanına beraber giderseniz, çok çok daha cüzi bir ücret (kişi başı 1-2 Euro) ödemiş olursunuz. Podgorica Havaalanı, şehir merkezinden taksiyle yalnızca 15 dakika sürüyor. Yani oldukça yakın. Podgorica'ya İstanbul'dan uçak ile ulaşım ise 1,5 saat sürüyor. Podgorica'da, otogar ile şehir merkezinin tam ortasında yer alan Hostel Podgorica'da kaldım. Banyo ve tuvaletler ortak. Odalar temiz. Hostel fazla büyük değil. Ancak yeri mükemmel! Konfor olarak da çok fazla şey beklemeyin. Ancak marketler ucuz, alkol ucuz. Karadağ'da Kotor'un şarabı meşhur örneğin... Plantaze Vranac isimli şarabı tavsiye edebilirim aklımdayken. Öyleyse Podgorica gezilecek yerleri anlatmaya başlayalım hemen... 10. Yüzyıla tarihlenen St. George Kilisesi görülmesi gereken yerlerden biri. Bu tarihi kilise, rekreasyon ve piknik alanı Gorica Hill'in hemen yanında. Stadyumun ise tam karşısında kalıyor. Yazın giderseniz bu parkı da gezin. Kışın pek tadı yok. Buraya giden caddede yürürken karşınıza Ziraat Bankası çıkacak. Ayrıca bu civar bütün cafelerin, fast-food restoranlarının, barların ve süpermarketlerin olduğu Podgorica şehir merkezi... Trafiğe kapalı olan ünlü Hercegovacka Caddesi de burada yer alıyor. İkinci Dünya Savaşı sırasında şehir bombalanmış. Bu nedenle, şehirde ayakta kalabilen çok fazla tarihi yapı yok. Sahat Kulesi, Podgorica'da görülecek yerlerin başında geliyor. Ulaşım çok kolay. Bu kule benim kaldığım hostele 5, otogara 15 dakika yürüme mesafesinde. Sahat Kula olarak da geçen kulenin yapım tarihi 1667. Galata Kulesinin kare şekli aslında. Kentte Osmanlı döneminden kalan birkaç yapıdan biri. Söylediğim gibi, 2. Dünya Savaşındaki bombalamalardan hasar almadan ayakta kalabilmeyi başarmış, ziyaretçilerini bekliyor. Ancak içine girilmiyor. Benim ısmarladığım yemek şu şekildeydi: Kebaps, Somun Ekmeği, Niksicko Birası ve tulumba tatlısı. Bunlar menüde buraya aynen yazdığım Türkçe isimlerle geçiyor bu arada. Sadece somuna "Sarajevo Bread" deniyor. Tek fark bu. Bu da bizim tombik döner ekmeği aslında. Kebaps dediği de yine bizim cızbız köfte. Tadı gayet lezzetli, yanında da bir parça soğan. Mis. Artık dişlerimizi fırçalayacağız, yapacak bir şey yok. Pod Volac Restaurant Podgorica Saat Kulesinin hemen önünde. Şimdiden giden herkese afiyet olsun diyorum. Milenyum Köprüsü Podgoricada görülmesi gereken yerlerden bir diğeri. Yeni yapılmış. Köprü olarak öyle aman aman bir özelliği yok aslında. Değişik bir mimari stili var. Sağanak yağmura yakalandığım için köprünün çevresini etraflıca gezemedim. Hemen ilerisindeki stadyumun dükkanlarından birinin saçağı altına sığındım. Burası da Karadağ futbol takımlarından FC Buducnost'un stadı. Yağmurun dinmesini beklerken basın giriş kapısı gözüme çarpıyor. Bir ümitle zile basıyorum ama açan yok. Sırbistan'ın başkenti Belgraddaki Partizan ve Ajax Amsterdam Arena Stadından sonra, bu içini göreceğim 3. stadyum olacaktı... Ancak giremedim. Başkentte sağanak yağmura denk geldiğim ve vaktim çok kısıtlı olduğu için ancak buraları gezebildim. Sizin vaktiniz varsa, Ribnica ve Moraca Nehirlerinin ağzında yer alan Sastavci Köprüsünü de görebilirsiniz. Burası da eski bir Osmanlı köprüsü. Yazıyı bitirmeden önce bir iki ilave bilgi daha eklemek istiyorum. Mesela Podgorica Hava alanındaki Duty Free'nin çok da ucuz olmadığını söyleyebilirim. Sabiha Gökçen Hava limanında aynı ürünler için daha uygun fiyatlar gördüğümü anımsıyorum. Karadağı gezmek isteyenler için en uygun mevsimler ise yaz ve ilkbahar. Başkent Podgorica için bir gün ayrılabilir. Bir başka yazıda tekrar görüşmek dileğiyle!


Bugün size dünyaca ünlü bir web sitesinden bahsetmek istiyorum: Preply En geniş anlamıyla tarif etmeye çalışırsak, Preply'ı büyük bir eğitim sitesi olarak tanımlamak mümkün. 2013 yılında kurulan platform, şu an yaklaşık 47 bin özel eğitmen ile 100 bin öğrenciye hizmet sunuyor. 27 farklı dilde her ay 30 bin saat ders yapılıyor. Günlük kullanıcı sayısı ise 25 bine ulaşıyor. Yabancı dil öğrenmek mi istiyorsunuz? Örneğin İngilizce öğrenmek günümüzde artık olmazsa olmaz. Bunu daha önceki bir yazımda yazmıştım. Ancak bunun yanı sıra İspanyolca, Rusça gibi diller de en çok öğrenilen diller arasında İngilizcenin arkasından geliyor. İşte yabancı dil öğrenmek veya öğrendiğiniz bir yabancı dili geliştirmek istiyorsanız, bu site sizin için biçilmiş kaftan! Arapça, Almanca, İtalyanca, Fransızca, Çince, Rusça gibi aklınıza gelen birçok dil var. Ben zaten yabancı dil biliyorum diyenler için de seçenekler var. Herhangi bir hobi edinmek niyetinde misiniz? Hayatınızı monotonluktan kurtararak, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacak bir uğraş mı arıyorsunuz? Bunun için de bir başka yeri aramaya gerek yok. Preply Türkiye size hobilerinize göre farklı imkanlar sunuyor. Peki bu gruptaki kategoriler neler? Hemen sıralayalım. Müzik, oyunculuk becerileri, sanat dersleri, Pokemon go gibi seçenekleriniz var. Preply ile internetten para kazanmak da pekala mümkün. Nasıl mı? Siz de eğitim veren olarak yani özel öğretmen şeklinde siteye kayıt olabiliyorsunuz. Bundan sonra tek yapmanız gereken öğrencilerinizi beklemek. İşte hepsi bu. Preply neden tercih edilmeli? Teknolojinin bu denli geliştiği günümüzde, özellikle online ders olanağı sunarak zamandan büyük ölçüde tasarruf ettiriyor. Üstelik evinizin rahatlığında. Veya siz o an nerede isterseniz orada! Örneğin İngilizce özel ders açısından bakarsak, İngilizce eğitim veren öğretmenlerin TEFL, TESOL, CELTA gibi uluslararası geçerliliğe sahip sertifikaları olduğunu göreceksiniz. Bu da, eğitim ve eğitmen kalitesi ile ilgili aklınızda oluşabilecek şüpheleri daha baştan ortadan kaldıracak. Özel öğretmen bulduktan sonra yaşadığınız şehirde veya Skype aracılığıyla online eğitim alabilirsiniz. İspanyolca öğrenmek, Çince öğrenmek, Rusça öğrenmek, artık siz hangisini isterseniz... İçlerinden birini seçin yeter. Herkese şimdiden iyi dersler ve bol kazançlar!


Başlamadan önce, yanlış anlaşılmalara sebebiyet vermemek adına şunu üzerine basarak belirtmek isterim. Bu yazı İstanbul İtalyan Kültür Merkezi'ndeki diğer hocalara bir eleştiri niteliğinde değildir asla. Benim buradaki amacım, tamamen Raffi Demiryan'ın kendine has tarzını vurgulamak. Hayatta en çok iki alanda inisiyatifin önemine inandım: askerlik ve eğitim. Mareşal Emmanuel De Grouchy, Waterloo Savaşında, yalnız kendisinin değil, Napoleon'un ve aslında koca bir ulusun da yazgısını değiştirdi. Napoleon'a, imkanı olduğu halde vaktinde yardıma gitmek yerine, kendisine daha önceden verilmiş olan, Prusyalıları takip etme emrini kati bir şekilde uygulamayı seçti, son ana dek bu inadından vazgeçmedi, inisiyatif kullanamadı ve sonuçta kaybetti. Yarbay Mustafa Kemal, Arıburnu'na çıkarma yapan Anzak askerlerine karşı, çekilmekte olan Türk askerlerine mevzi aldırdı. Bu manevra karşısında karşı tarafın da mevzi alması sağlandı ve 57. Alay öncü bölüğünün, Conkbayırı'na ulaşması için gereken süre kazanılmış oldu. Bu, Çanakkale Savaşının dönüm noktasıydı. Raffi ile tanışmam da tamamen bir tesadüf eseridir. 2007'nin sonu ve 2008'in başlangıç kısmında İtalyanca öğrenmeye çalışıp, o dönemki çeşitli koşullar nedeniyle yarıda bırakmış bir kursiyer olarak, 2015'in başında İtalyan Kültür Merkezi'ne giderken, nasıl bir hocayla ve yöntemle karşılaşacağımı elbette bilmiyordum. Hayat, bu kez şanslı bir oyun oynamıştı bana. İnsanlar, çok değerli olan vakitlerini harcayarak, kurslara belli bir konuda bir takım bilgiler edinmek için giderler. Öğrencisine bir şeyler vermek için çırpınan, klasik yöntemlerin, alışılmışın tamamen dışında bir yerlerde duran Raffi'yi ve derslerini, bu yüzden başlangıçtan itibaren giderek daha çok sevmeye başladım. Henüz birinci kurda, "riflessivi" öğretti mesela, diğerleri; "come ti chiami, di dove sei, uno due tre" ile haftalarca cebelleşirken, kurun sonuna geldiğimizde dişe dokunur, işe yarayabilecek, günlük hayatta kullanılabilecek cümleler kurabiliyorduk. Bu yüzdendir ki, sadece 3-4 aylık İtalyancamla gittiğim İtalya'da, İngilizceleri zaten yerlerde sürünen İtalyanlarla, biraz da mecburen İtalyanca anlaşmaya çalışmak durumunda kaldım. Gerekli gördüğü yerde, kur müfredatında olmayan konuları anlattı, çünkü eğitim-öğretimde anlam bütünlüğü olduğuna inanıyordu Raffi. İngilizceyi kurslarda öğrenmiş biri olarak, koca bir ülkenin neden İngilizce/yabancı dil öğrenemediğini çok daha iyi anladım. Başından beri İtalyanca konuşmak gibi bir saplantısı yoktu bir defa. Yeri geldikçe, sonraki kurlarda öğrenilecek bir kavramı/konuyu "Bunun şimdi sırası değil" diyerek geçiştirmedi, kıyısından da olsa anlattı. Ve bu, sonra göreceğimiz birçok şeyi daha rahat kavramamıza, en azından tanımamıza yardımcı oldu. Ödevler verdi. Daha ilk derste; "Ben biraz fazla ödev veririm yalnız" diye uyardı. Dediğini de yaptı, her hafta, üstelik sayfalarca ödev verdi. Yetmedi, derslerde, öğrendiğimiz konuları içeren sayfalarca alıştırma çözdürdü. Bir süre sonra fark ettik ki, bize İstanbul Üniversitesi İtalyan Dili ve Edebiyatı bölümünde okuyan öğrencilerin sorularını getiriyor. Hatta kimisinde, "İleri seviye İtalyanca" notları göze çarpıyor... Ve yine fark ettik ki, şaka maka, oldukça fazla şeyi, fark etmeksizin öğrenmişiz. Dersler yorucu ama bir o kadar akıcı ve zevkli geçti. Zamanın nasıl geçtiğini, dersin nasıl sona erdiğini anlamadık. Özetle, biz Raffi'yi ve derslerini gerçekten çok sevdik! İlk kez tanışacaklar için şunu söyleyebilirim; hızına ayak uyduramaz, hele hele çalışmaz, ödevleri yapmazsanız asla tutunamazsınız. Lay-lay-lom modunda takılıp, arada bir uğrayıp, çok ders kaçırırsanız yetişemezsiniz. Böyle yapanların çoğu, kendiliğinden kursu bırakır zaten. Benim gittiğim dönem, daha birinci kurun sonunda sınıfın yarısına yakını kursu bırakmıştı. Ama kursa gidiş amacınız öğrenmekse, gerçekten bir şeyler öğrenmekse ve bunun için esaslı bir mücadeleye hazırsanız, Raffi ile geçen her an dolu doludur, öğrettikleri yalnızca gramer değil günlük hayatın ta kendisidir diyebilirim. Bir ders düşünün ki, ristretto, lungo, espresso yapımı ve bunların günlük hayatta İtalyanlar için ne ifade ettiği de tartışılıyor/anlatılıyor olsun! Bu yüzden İtalyan Kültür Merkezindeki hocalar basitçe ikiye ayrılır: Raffi Demiryan ve diğerleri. Ancak ben, bu yazıyı şöyle noktalamak istiyorum: Aksini söylese de, bugüne bugün İtalyanca bir şeyler biliyorsam, kendi çabamdan ziyade daha çok Raffi Demiryan sayesindedir. Sono molto contento di conoscerti. Grazie mille Raffi! 2022 yılı kasım ayı editi: Sevgili arkadaşlar; bu yazının ilk hali yazıldığında (Kasım 2016) ben kursa devam ediyordum. Kursu bıraktıktan bir süre sonra da Taksim'de yer alan İtalyan Kültür Merkezi Dil Kursları tamamen kapandı. Raffi Demiryan şu an İzmir'de çalışmalarına durmaksızın devam ediyor. Online İtalyanca ders veriyor. Kendisine direk ulaşmak isterseniz, İnstagram sayfası olan Raffi Demiryan Instagram adresinden ulaşabilirsiniz. - Burada, okumak isteyenler için "Corona Günlükleri" başlıklı yazım var: Corona Günlükleri 1. Bölüm - Burada, 2020 yılının öne çıkan Netflix dizilerinden biri olan "The Queen's Gambit" hakkındaki yazım var: The Queen's Gambit ve Satranç - Burada da, sevdiğim bazı müzisyenlerin isimlerini sizinle paylaştım: Severek Dinlediğim Müzisyenler Eğer bu yazımı beğendiyseniz, bloğumdan eşinize, arkadaşlarınıza, dostlarınıza ve akrabalarınıza bahsederseniz çok memnun olurum. Blog, içerik itibari ile gezi ve seyahat ana temalı olsa da, gördüğünüz üzere kültür & sanat yazıları da paylaşıyorum. Hepinize şimdiden teşekkür eder, mutlu günler ve iyi çalışmalar dilerim! Raffi Hoca halen İstanbul İtalyan Kültür Merkezinde çalışıyor. Buradan kendisine ulaşabilirsiniz. Ya da Facebookta RafDem Yayınları var. Oradan da iletişim kurmak mümkün. İyi günler diliyorum. Hai ragione Irem! C'era una volta... Grazie tante.


Bundan bir süre önce, 2023 yılının mayıs ayının sonuna doğru, Salt Galata Reşad Ekrem Koçu ile ilgili yeni bir sergi açtı. Ben de bu sergiyi açıldıktan kısa bir süre sonra, haziran ayı içinde ziyaret ettim. İşte bu yazımda, sergi bitmeden, bu sergi ile ilgili bilgileri sizinle de paylaşmak istiyorum. Çok yönlü bir insan olan Reşad Ekrem Koçu, hem bir akademisyen, hem bir araştırmacı, hem de bir yazardı. 1905 yılında doğan Koçu, 1931 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih bölümünü bitirir ve kısa bir süre sonra bu bölümde asistan olur. Biz onu daha çok yazar kimliği ile tanıyoruz aslında. Nitekim Reşad Ekrem Koçu, Osmanlı tarihi ile ilgili çok sayıda kitaba imzasını atmıştır. Mesela Tarihimizde Garip Vakalar isimli kitabını, ben de yakın bir zamanda okuyup gerçekten çok beğenmiştim. Gördüğünüz gibi, çok yönlü bir isim olan Koçu'yu, Osmanlı tarihine ilgi duyan herkes mutlaka okumalı. Koçu'nun başladığı ancak bitirmeyi başaramadığı en ünlü çalışmalarından biri ise İstanbul Ansiklopedisi. Bu, hiç şüphesiz Koçu'nun başyapıtıdır. İşte Salt Galata, ilk fasikülü 1944 yılında yayımlanan ve yazarın hayatının önemli bir bölümünü adadığı bu ansiklopedi ile ilgili bir sergiye ev sahipliği yapıyor şu sıralar. Koçu, bu ansiklopedinin geniş bir kısmını kendisi yazmakla beraber, ona yardımcı olan başka bazı önemli isimler de vardı elbette. Bunlar arasında Sermet Muhtar, Semavi Eyice, Yılmaz Öztuna gibi isimler sayılabilir bir çırpıda. 2018 yılında çalışmaları başlatılan ve Salt'ın Kadir Has Üniversitesi ile yaptığı iş birliği sayesinde hazırlanan bu sergide, yarım kalan ansiklopedinin tarihine yakından tanık oluyoruz. Böylece İstanbul Ansiklopedisinin vaktiyle hazırlanan ancak çeşitli sebeplerle yayınlanamayan bölümlerini de görme şansımız oluyor. Atlas Tarih dergisinin Haziran-Temmuz 2023 sayısında, sergiyi hazırlayan ekiple yapılmış bir söyleşiye denk geldim. Arşiv uzmanı Masum Yıldız, bu söyleşide, Koçu'nun 1960'lı yıllara dek bir arkadaş grubu ile çalıştığını ancak bu tarihten sonra giderek yalnızlaşarak, örneğin gazete kupürlerini tek başına toplamaya başladığını belirtiyor. Özellikle de dönemin ulaşım imkanlarının kısıtlılığı, ansiklopedinin bazı maddelerinin son derece yüzeysel kalmasına neden olmuş. Yıldız, buna örnek olarak Florya Atatürk Köşküne sadece birkaç satır ayrılmış olmasını örnek gösteriyor. Salt Programlar Sorumlusu Gülce Özkara ise, ansiklopedinin yarım kalmasına yol açan tekil hikayelerin ve ufak detayların verdiği keyfe dikkat çekerek, ansiklopedinin en önemli özelliğinin aslında bu ufak ama mutluluk verici detaylar olduğunu belirtmiş söyleşide. Benim de paylaştığım bir görüş bu. Yazarın ne kadar yoğun bir çalışma yaptığı hemen anlaşılıyor. Yaklaşık kırk bin belgeden oluşan bir arşivin taranması, düzenlenmesi ve sunumu gerçekten kolay bir iş değil. Salt Galata'yı ve Kadir Has Üniversitesi ekibini gerçekten tebrik etmek gerekiyor. İstanbul'un 19 ve 20. yüzyılına farklı bir gözle bakmamıza yardımcı olan bu sergiye ilk fırsatta mutlaka uğrayın. Salt Galata'da, 29 Ekim 2023 tarihine kadar devam edecek olan bu sergiye giriş ücretsiz.