Marmara Bölgesi'nin güneydoğusunda yer alan Bilecik'in en önemli geçim kaynağı tarım olmakla birlikte mermer işletmeciliği açısından da önemli bir merkezdir. Bilecik'te çok farklı uygarlıkların izlerini görmek mümkündür. Bilecik'in en eski isimleri Agrilion ve Belekoma'dır. Bilecik'te ilk yerleşim M. Ö. 3000 yıllarına dayanır. Bilecik'in de içinde bulunduğu bölge Bithynia olarak adlandırılmıştır. Osmanlı Devleti burada doğmuştur. Bu nedenle her yıl Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri, Bilecik iline bağlı Söğüt'te yapılmaktadır. Özellikle "Diriliş Ertuğrul" dizisinden sonra Bilecik ve Söğüt daha popüler hale gelmiştir. - Kısaca Bilecik Tarihi - Orhan Gazi Cami - Osman Gazi Cami - Şeyh Edebali Türbesi - Malhun Hatun Türbesi - Bilecik Köprülü Mehmet Paşa Kervansarayı - Bilecik Harmankaya Kanyonu - Belekoma Kalesi - Bilecik Söğüt'te Gezilecek Yerler - Bilecik Kaplıcaları - Bilecik Mesire Alanları - Pelitözü Göleti - Yediler Tepesi Kent Ormanı - Karasu Deresi - Bilecik'te Başka Nereleri Gezebilirim? - Bilecik'te Doğa Sporları - Bilecik'ten Ne Alınır? - Bilecik'te Ne Yenir? - Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Yörük Şenlikleri Hitit uygarlığının şirin köy anlamına gelen Belekoma adını verdiği kent, tarihte birçok medeniyetin yönetimine konu olmuştur. Bilecik'in bulunduğu bölgenin eski isimlerinden biri de Bithynia'dır. Bithynia'nın kent olarak tarihi ise Trak kavimlerinden Thynler'le başlamıştır. Bölge zaman içinde Mısır, Hitit, Frig, Kimmer, Lidya, Pers, Makedonya, Bitinya Krallığı, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetimine geçmiştir. Kayı Türklerinden Ertuğrul Bey 1230 yılında Bilecik'in Söğüt ilçesi ve çevresine yerleşmeye başlamıştır. 1231'de Büyük Selçuklu Devleti, Bizans İmparatorluğu ile savaşa girince Ertuğrul Bey ve askerleri de savaşa akıncı olarak katılmıştır. Büyük Selçuklular savaşı kazanınca Alaeddin Keykubat, Ertuğrul Bey'e Söğüt ve Domaniç'i vermiştir. Ertuğrul Bey'in vefatından sonra başa geçen Osman Gazi 1289'da Bizans Devleti ile savaşa girmiş Karacahisar kalesini kuşatmış, buradaki Rum kilisesini camiye çevirmiş ve ilk kez kendi adına hutbe okutmuştur. 1299 yılında ise Bizans Devleti'nin bir kale kenti durumunda olan Bilecik, Osman Gazi tarafından ele geçirilmiş ve Osmanlı Beyliği'ne katılmıştır. Kent I. Beyazıt dönemine kadar Osmanlı toprakları içinde kalmış, Ankara Savaşı ile bir süre Timur'un hakimiyetine girmiş, fetret dönemi sonrası Çelebi Mehmet tarafından tekrar Osmanlı himayesine alınmıştır. Bilecik'te görebileceğiniz tarihi yapıların büyük çoğunluğu Osmanlı dönemine ait cami, hamam, han, türbeler, sivil mimari örnekleri ile imaretlerdir. Osmanlı'nın kuruluş döneminde yapılmış eserlerin bir kısmı günümüze ulaşmış, bir kısmı ise Kurtuluş Savaşı yıllarında tahrip edildiğinden günümüze ulaşamamıştır. Orhan Gazi Cami, Şeyh Edebali Türbesi'ne 50 m. mesafededir. Orhan Gazi tarafından yaptırılan caminin minaresi camiye 30 m. uzaklıkta bulunan bir kaya üzerindedir. II. Abdülhamit döneminde restore edilen yapının kubbesi kurşunla kaplandığından, Kurşunlu Cami olarak da bilinir. Caminin inşa tarihi 1331 olarak bilinmektedir. Kaba taştan inşa edilen cami dikdörtgen planlıdır ve orta kısmı bir kubbe ile örtülüdür. İbadet mekanının bir bölümü ise ahşap çatı ile kaplıdır. Caminin iki minaresi yuvarlak gövdeli olup düzgün olmayan bir kaide üzerinde yükselmektedir. Cami II. Abdülhamit zamanında detaylı bir onarım görmüştür. Eski Bilecik'in kuzeybatısında yapay bir platform üzerinde bulunan Osman Gazi Cami, Orhan Bey'in isteği ile babası Osman Gazi'nin adına yaptırılmıştır. Yunan işgali sırasında yakılan yapıdan günümüze sadece kuzey duvarları ve minaresi kalmıştır. Minare kare kaideli, tuğla gövdeli ve silindir şekle sahiptir. Caminin dikdörtgen planlı ve üzeri çatı ile örtülü olduğu tahmin ediliyor. Osman Gazi camisi için restore planlarının başlatıldığı bilinmektedir. Şeyh Edebali, Osman Gazi'nin kayınpederi olmasının yanında Anadolu'nun ilk Ahi şeyhlerindendir. Osmanlı Devleti'nin ilk tohumlarının atıldığı dönemlerde Ertuğrul Gazi ve Osman Gazi Şeyh Edebali'nin tecrübelerinden yararlanmışlardır. Türbe, Orhan Gazi tarafından Eski Bilecik'e hakim vadinin sırtında, küçük bir tepe üzerinde inşa edilmiş, bir salon ve iki odadan oluşmaktadır. Büyük oda mescit görevini görürken diğer oda sohbetlerin yapıldığı, misafirlerin ağırlandığı bölümdür. Şeyh Edebali'nin sandukasının yanında türbede yedi büyük sanduka ile beraber dört küçük sanduka daha bulunuyor. Osman Gazi'nin eşi Malhun Hatun'un türbesi babası Şeyh Edebali'nin türbesinin bitişiğinde bir kaya üzerinde bulunmaktadır. Türbe dört köşeli ve kubbelidir. Osmanlı türbe mimarisinin tipik bir örneğini yansıtan yapı moloz taştan inşa edilmiştir. Kubbe eteğinde iki pencere yer almaktadır. Türbe içinde Malhun Hatun'un yanı sıra Nilüfer Hatun'un da sandukası yer almaktadır. Bilecik'in Vezirhan beldesinde yer alan Köprülü Mehmet Paşa Kervansarayı 17. yy'da Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Üç bölümlü, dikdörtgen planlı kervansarayın orta bölümü yan bölümlerden daha küçüktür. Girişe ayrılmış bölümde taş ve tuğla kullanılarak tasarlanan Kervansaray Bilecik-Adapazarı yolu üzerinde bulunuyor. Payandalarla desteklenen kervansaray dışa kapalıdır. Kale görünümündeki kervansarayın üst örtüsü ahşap kırma bir çatı ile kapatılmıştır. Yapının iç kısım duvarlarına ocaklar yerleştirilmiş ve ocakların üzerinde ise küçük pencereler açılmış. 3008 m 'lik bir alana inşa edilmiş olan kervansarayın 2007 yılında restorasyonuna başlanmış ve restorasyon 3 yılda tamamlanmıştır. İçinde görülmeye değer güzellikleri barındıran Harmankaya Kanyonu 3 km. uzunluğunda olup Bilecik'in Yenipazar ve İnhisar ilçeleri arasında yer almaktadır. İki adet yaklaşık 30 metre inişinin dışında küçük inişleri de bulunan kanyon, doğa severlerin ve doğa sporları sevdalılarının uğrak yeridir. Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın Tabiat Parkı olarak ilan ettiği Harmankaya Kanyonu tarihi ve doğal dokusu ile alternatif turizm merkezileri arasına girmiştir. Fay kırılması sonucu oluşan kanyon irili ufaklı mağaraları, su kanalları, şelaleleri, kale kalıntıları ve doğal hamamları ile insanların dikkatini çekmektedir. Kanyon konumu nedeni ile trekking, mağaracılık, kanyoning, kampçılık, dağcılık, rafting ve rüzgar sörfü yapma imkanı sunuyor. Tabi bunları yaparken yanınızda teknik malzeme ve eğitim olarak yeterli donanıma sahip olmanız gerekiyor. Eski Bilecik şehrinin, etrafında kurulup büyüdüğü Belekoma Kalesi'nin bugün sadece temelleri ve kayalara oyulmuş merdivenleri görülmektedir. Hamsu Vadisi'nin sarp kayaları üzerine yapılan kalenin iki kısımdan oluştuğu düşünülmektedir. Kalede o zamanlarda Bizans Tekfuru'nun yaşadığı sanılmaktadır. Gidip de görebileceğiniz fazla bir şey olmadığı için, Bilecik gezilecek yerler listenize almanıza gerek yok. Yine de tercih sizin. Söğüt ilçe merkezinde bulunan müze 2001 yılında hizmete açılmıştır. Müzede sancaklar, geleneksel kıyafetler, kilimler, halılar, silahlar, Roma ve Bizans dönemine ait arkeolojik eserler, sikkelere sergilenmektedir. Antik dönemden kalan kale, kaya mezarı, kilise kalıntıları ve eski bir Türk evinin restore edilmesiyle oluşturulan Söğüt Ertuğrul Gazi Müzesi'nde sergilenen buluntular da önemli kültürel izleri görmemize olanak sağlamaktadır. Müzede etnografik eserler de bulunmaktadır. Kayı Boyu Türkleri'nin önderi, Osmanlı Devleti'nin çekirdeğini oluşturan Ertuğrul Gazi'nin türbesi Osman Gazi tarafından açık mezar olarak yapılmıştır. Daha sonra Çelebi Mehmet'in isteğiyle türbe haline getirilen ziyaretgah en son II. Abdülhamit zamanında onarılmıştır. Türbenin bahçesinde ise Ertuğrul Gazi'nin hanımı ve aile fertlerinin mezarları yer almaktadır. Yapımına 1414 yılında başlanılan cami 6 yılda tamamlanmıştır. Dikdörtgen şeklinde 12 kubbeli cami, Sultan I. Mehmet Çelebi tarafından yaptırılmış, II. Abdülhamit zamanında onarım görmüştür. Geç Osmanlı mimari sanatının son örneklerinden olan çeşme 1919 yılında Kaymakam Sait Bey tarafından inşa ettirilmiştir. Çeşme dört cephelidir. Kütahya çinisi ve mermerden yapılmış olan yapı üzerinde kabartma motif süslemeleri yer almaktadır. Şeyh Edebali'nin damadı olan Dursun Fakıh Osmanlı Devleti'nin ilk kadısıdır. Edebali'den fıkıh, tefsir, hadis dersleri almıştır. Türbesi Söğüt'ün Küre beldesinde bir tepe üzerindedir. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmeyen mescit Söğüt çayı kenarında kare planlı, tek kubbeli, minareli olarak inşa edilmiştir. Metehan'dan Atatürk'e büyük devlet adamlarının büstleri ve ülke bayraklarının yer aldığı bir platformdur. İki minaresi olduğundan halk arasında Çifte Minareli Cami olarak da bilinen ibadethane II. Abdülhamit tarafından 1903-1905 yılları arasında yaptırılmıştır. Cami kare planlıdır ve duvarları kırmızı kesme taştan oluşmaktadır. Üst örtüsü tek bir kubbe ile örtülüdür. Bilecik'te sağlık turizmi açısından gidilebilecek içme ve kaplıcalar da bulunuyor. Söğüt'te Çaltı Kaplıcası pek çok rahatsızlığa şifa kaynağı olmak için sizleri bekliyor. Bilecik Osmaneli ilçesine 9 km. uzaklıkta bulunan Selçik İçmeleri içindeki zengin mineralleri ile mide, karaciğer, safra kesesi, bağırsak ve idrar yolları hastalıklarında yardımcı tedavi olarak kullanılmaktadır. İçme suyu ayrıca böbrek ve mesane taşlarının düşürülmesi ve eritilmesinde etkilidir. Bilecik'te günübirlik gezinti ya da piknik yapmak için güzel alanlar da bulunuyor. Bunlardan bazılarını sıralayalım. Piknik ya da gezinti için Bilecik'in en güzel doğal mekanlarından biridir. Pelitözü Göleti merkeze 7 km. uzaklıkta olup çam ağaçlarının yoğun olduğu bir ormanın içinde yer alıyor. Bilecik-Bursa yolu üzerinde bulunan mekanda restoranlar da bulunuyor. Sulama amacıyla yapılmış, yaklaşık 214 hektarlık alana sahip göl ulaşım kolaylığı ve geniş alanı ile rağbet gören güzel bir mesire alanıdır. Gölün çevresinde bisiklet ve deniz bisikleti kiralama, mangal yapma ve çadır kurma imkanları da bulunuyor. Özetle: Ailenizle güzel bir hafta sonu geçirmek için buraya bir uğrayın. Bilecik merkeze 2 km. uzaklıktaki Kent Ormanı, içinde bulunan ocak, masa ve banklarla dinlenme yeri olarak dizayn edilmiştir. Tertemiz havası, bol yeşilliği ve muhteşem manzarasının yanında kente yakın olması da yoğun olarak tercih edilme sebebi. Bilecik-Eskişehir yolu üzerinde bulunan mekanda yeme-içme ihtiyaçları için bir tesiste bulunuyor. Bilecik merkezine 5 km. uzaklıktaki Karasu Deresi piknik yapmaya müsait bir ortam. Yaz aylarında kendin pişir kendin ye tarzında lokantalar da aktif oluyor. Ayrıca Karasu Deresi'nde olta balıkçılığı da yapılmaktadır. Fazla beklentiniz olmayacaksa uğrayabilirsiniz. - Çakırpınar Mesire Alanı - Abbaslık Köyü Ormanları - Akçay Mesire Alanı - Kınık Şelalesi - Çavuşköy Göleti - Bozcaarmut Göleti Bilecik gezilecek yerler listemizin dışında vakti olanlar burada not düştüğümüz mekanları da gezebilir. - Söğüt ilçesindeki Hamidiye Cami, Çelebi Mehmet Cami, Kaymakam Çeşmesi - Bozüyük'teki Kasım Paşa Cami ve Külliyesi - Osmaneli ilçesindeki Rüstem Paşa Cami - Söğüt'te Şeyh Edebali'nin damadı Dursun Fakıh'a ait Türbe - İpek yolu üzerindeki Orhan Gazi İmareti - Gölpazarı ilçesindeki Taşhan - Osmaneli ilçesindeki İznik Latin İmparatorluğu döneminden kalma kilise kalıntısı - Bilecik merkezdeki Saat Kulesi - Bozüyük Metristepe'deki Zafer Anıtı ve İnönü Şehitliği Bilecik'te görülebilecek diğer kültürel turizm unsurlarındandır. Bilecik ilinde son yıllarda popülerleşen ekoturizme uygun alanlar da mevcuttur. Bozüyük ilçesindeki Kömürsu ve Sofular Yaylası ile Pazaryeri ilçesindeki Kamçı Yaylası dinlenme ve kamp açısından tercih edilebilir. Dağ ve doğa yürüyüşü yapılabilecek alanlar ise merkezde Abbaslık Köyü, Gölpazarı'ndaki Kurşunlu Köyü-Göldağ, Bozüyük'teki yaylalardaki iki ayrı parkur, Yenipazar, Karahasanlar-İnhisar, Harmanköy arasındaki yürüyüş parkurlarıdır. Hemen hemen bütün ilçelerdeki köylerde yaban domuzu avı, Bozüyük'te iki ayrı parkurda ise oto safari imkanı bulunmaktadır. Yenipazar, Karahasanlar-İnhisar ve Harmanköy güzergahında kanyoning sporu yapılabilir. Bilecik Pazaryeri ilçesi Kınık Köyü'ne ait kırmızı kilden yapılmış su kabı, testi, sürahi gibi ürünler alınabilir. Dereköy'e özgü el yapımı ağızlıklar hediye olarak alınabilir. Ayrıca nar üretiminde Marmara Bölgesi birincisi olan İnhisar ve Tarpak beldesinden nar satın alabilirsiniz. Osmaneli köylerinde üretilen ayvalardan yapılan ayva lokumu ve İnhisar nar lokumu ise tadına doyamayacağınız besinlerden. Bunun yanında Pazaryeri bozasını da meşhur Pazaryeri helvası ile birlikte sevdiklerinize hediye olarak alabilirsiniz. Agut, obsidyen gibi çeşitli taşların gümüşle işlenmesi sonucu oluşturulan kolye, yüzük, kemer gibi takılar ve mozaik türü çalışmalarla yapılan vazo, biblo ve duvar panolarını da alışveriş listesine ekleyebilirsiniz. Bilecik yöresinde geleneksel beslenme alışkanlıkları devam etmekte ve yöresel mutfağın temelini tahıllar oluşturmaktadır. Pide, bükme ve hodalak, kömme Bilecik'e özgü ekmek çeşitlerindendir. Büzme, nohutlu tavuklu mantı, keşkek, ovmak çorbası, mercimekli mantı, kesme hamur, saçta yufka böreği, yağlı yufka, su böreği, keklik kebabı, kayı kebabı, samsı, piruhi, kuskus, saç kebabı, köpük helvası, höşmerim, kıtırcı helvası gibi zengin yöresel lezzetleri tadabileceğiniz bir kenttir Bilecik. Her yıl genellikle Eylül ayının ikinci haftasında kutlanan Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri yedi asırdır devam etmektedir. Bu şenliklerle genç nesillere yurt ve tarih sevgisi kazandırılıp, birlik ve beraberliğimiz pekiştirilip, tarihimiz yad edilmektedir. Yörükler Bayramı da denen bu şenlikte atalarımızın ruhuna hatim ve mevlitler okunur, yurdun dört bir yanından gelen Yörükler ve misafirler karşılanır, cirit oyunları, aşıklar şöleni, ilim adamlarının katılımıyla gerçekleştirilen Osmanlı sempozyumu, halk oyunları gösterileri, mehteran ve sanatçı konserleri, sinevizyon ve havai fişek gösterileri gibi faaliyetler düzenlenir. Türbe alanında kıl çadırlar kurulur. Bu çadırlarda Yörükler kendilerine özgü gelenek ve göreneklerini milli kıyafetler içinde sergilerler. Çadırlarına ziyarete gelenlere ikramlarda bulunurlar.


Doğu Anadolu'nun en yeşil kentlerinden biri Bingöl.. Geniş yaylaları, ormanları, akarsuları, gölleri ve heybetli dağlarıyla tam bir doğa cenneti. 'Güneşin en güzel doğduğu il' olarak da anılan Bingöl, binlerce yıl boyunca nice medeniyetlere ev sahipliği yapmış topraklarımızdan. Kommagene Krallığı, Mitanniler, Hititler, Urartular, Sakalar, Medler, Persler, Selevkoslar, Romalılar, Selçuklular... Fakat ne ilginçtir ki Bingöl bugün tarihi kalıntılar anlamında ülkemizin en fakir illerinden biri. Onca kültürün gelip geçtiği bu yörede belli başlı birkaç yapı dışında hiçbir tarihi doku ortaya çıkartılmamış. Belki yeterince çalışma yapılmadığı içindir bilemiyoruz ama komşu illerini kıstas aldığımızda Bingöl'ün bu konuda epey geri planda kalması şaşırtıcı bir durum. Bu açığını harika doğasıyla kapatan Bingöl yine de gezip görülmesi gereken güzel bir ilimiz. Özellikle Solhan ilçesinde bulunan "Yüzen Adalar" ülkemizde nadir görülen doğal oluşumlardandır. Adının hakkını veren Bingöl gerçekten de topraklarında yüzlerce göl barındırıyor. Bu göllerle alakalı da şehirde pek çok efsane anlatılır. Hatta eski ismi Çapakçur olan Bingöl'ün adı da bu efsanelere dayandırılır. Şimdi bu meşhur hikayelerden birini sizinle paylaşalım. Sonra da Bingöl'ün tarihi, ekonomisi ve yöresel mutfağı hakkında bilgiler vereceğimiz Bingöl şehir rehberi yazımıza devam edelim. Bir zamanlar yöre dağlarında avlanan bir avcı, bir keklik vurur. Vurduğu kekliğin kanını temizlemek isteyen avcı buradaki göllerden birine gelir ve kekliği yolarak temizler. Daha sonra kuşu çantasına atar ve köyüne döner. Eve geldiğinde çantasını açan avcı vurup temizlediği kekliğin bir anda uçarak uzaklaştığına şahit olur. İşte o zaman anlar ki kekliği yıkadığı göl "ab-ı hayat" suyunun, yani ölümsüzlüğün kaynağıdır. Avcı tekrar dağlara koşar. O gölü her yerde arar fakat bulamaz. Rivayete göre Allah bu gölün bulunamaması için onu bin parçaya bölmüştür. İşte o "ab-ı hayat" suyuna sahip göl, o gün bugündür aranır ama bulunamaz derler. Hz. Hızır'ın da yılda bir kez bu suda yıkanıp abdest aldığına inanılır. Bingöl, Doğu Anadolu Bölgesi'nin ortasında, Yukarı Fırat Havzası denilen kesimde bulunmaktadır. Bingöl'ün komşuları; kuzeyde Erzurum ve Erzincan, batıda Tunceli ve Elazığ, doğuda Muş, güneyde ise Diyarbakır'dır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri arasında geçiş güzergahında bulunan Bingöl'e kara yolu ile ulaşım oldukça kolaydır. Erzurum, Diyarbakır gibi büyük şehirlere komşu olan Bingöl'e ister komşu illerinden ister İstanbul, Ankara metropollerden otobüs yolculuğu yaparak da ulaşabilirsiniz. Bingöl Otogarı il merkezindeki İnönü Mahallesi'nde yer alıyor. - İstanbul Bingöl arası yaklaşık 1270 kilometre ve 15 saat 30 dakika. - Ankara Bingöl arası yaklaşık 900 kilometre ve 10 saat 40 dakika. - İzmir Bingöl arası yaklaşık 1420 kilometre ve 17 saat. - Erzincan Bingöl arası yaklaşık 220 kilometre ve 3 saat 40 dakika. - Adana Bingöl arası yaklaşık 660 kilometre ve 8 saat. - Trabzon Bingöl arası yaklaşık 440 kilometre ve 6 saat. Bingöl Havalimanı, şehir merkezine yaklaşık 12 km. mesafedeki Çeltiksuyu Mahallesi'nde yer alıyor. Bu havalimanına İstanbul ve Ankara'dan direkt, diğer şehirlerden ise aktarmalı şekilde uçuş bulabilirsiniz. Bingöl Havalimanı ile şehir merkezi arasında uçuş saatlerine göre hareket eden özel servisler çalışıyor. Haftanın iki günü Ankara Tatvan arasında hizmet veren Van Gölü Ekspresi, Bingöl'ün Genç ilçesinden geçiyor. Genç Tren İstasyonu'nun Bingöl merkeze uzaklığı yaklaşık 20 kilometre. Ayrıca Elazığ Tatvan arasında günlük düzenli sefer yapan bölgesel tren de yine Bingöl Genç Tren İstasyonu'ndan geçiyor. M. Ö. 2000'li yıllarda Güneydoğu Anadolu'da, Şanlıurfa ve Mardin dolaylarında Washukanni isimli bir şehir kuran Hurriler o dönem yöredeki en önemli güçlerden biriydi. Mitanniler olarak da bilinen bu kavim M. Ö. 1360 yıllarında ise çevre topraklarıyla birlikte Hititlerin himayesine girdi. M. Ö. 1200'e gelindiğinde Urartular Bitlis, Muş, Bingöl'ü sınırlarına kattılar ve bu bölgeye çeşitli kaleler inşa ettiler. Sonraki yıllarda Asur Kralı I. Tiglat-Pileser, Urartular ile yaptığı savaşı kazanıp Güneydoğu Anadolu'yu ele geçirse de bu hakimiyet fazla uzun sürmedi. Asurlular başta Medler olmak üzere çeşitli kavimlerin saldırıları sonucu M. Ö. 610'lu yıllarda tarih sahnesinden silindiler. İran'da kurulan Pers Devleti önce Medleri yenerek Bingöl, Elazığ ve Tunceli dolaylarını ele geçirdi. Sonrasında Lidyalıları da ortadan kaldıran Persler bütün Anadolu'ya hakim oldu. Pers İmparatorluğu'nun yıkılmasının ardından Bingöl ve çevresinde önce Makedonya İmparatorluğu, daha sonra sırasıyla Selefkiler, Kommagene Krallığı, Ermenistan Krallığı ve Roma İmparatorluğu hüküm sürdü. Hz. Ömer zamanında Halid bin Velid tarafından bir kısmı fethedilen Bingöl, Selçuklu Devleti'nin kurulmasıyla bu devletin bir parçası oldu. Anadolu'da yer yer karışıklıkların meydana geldiği bu süreçte Moğol işgaline de uğrayan kent, daha sonra Diyarbakır'ı kendilerine yurt edinen Akkoyunluların topraklarına katıldı. İran Hükümdarı Şah İsmail'in doğuya saldırıları başlayınca Bingöl kısa bir süre İran'ın kontrolüne geçti. Ta ki Yavuz Sultan Selim döneminde Bingöl ve çevresinin Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesine kadar. O dönem Çapakçur ismiyle anılan Bingöl, Osmanlılar için önemli bir yerdi. Çünkü burası Osmanlıların İran'a karşı yürüttüğü mücadelelerde bir üs olarak kullanılıyordu. Cumhuriyetin ilanı sonrası 1926 yılında Elazığ'a, 1929 yılında da Muş'a bağlanan Bingöl, 1936 yılında ayrı bir il statüsü kazanmıştır. Çapakçur denilen il merkezi ise 1945 yılında Bingöl olarak değiştirilmiştir. Nüfus: Bingöl'ün 2020 yılı nüfusu yaklaşık 280 bin kişidir. - Adaklı - Genç - Karlıova - Kiğı - Solhan - Yayladere - Yedisu Doğu Anadolu'daki birçok şehrimizde olduğu gibi Bingöl'ün ekonomisi de tarım ve hayvancılığa dayanır. Aslında il topraklarının büyük kısmı tarım arazisi olmaya elverişli değildir fakat akarsu vadilerindeki düzlükler bitkisel üretim için verimli şekilde kullanılmaktadır. Bingöl'de yetiştirilen başlıca tarım ürünleri; buğday, şekerpancarı, arpa, darı, çavdar, domates, fasulye, kavun ve karpuzdur. Ayrıca Bingöl cevizi de son yıllarda ülkemizdeki popüler gıdalardan biri haline gelmiştir. Yüksek bir arazi yapısına sahip Bingöl'de sulak otlaklar hayvancılık için oldukça elverişlidir. Koyun ve kıl keçisi yetiştirilen kentte hayvancılık daha çok canlı hayvan ticareti ile süt ürünleri üzerine yoğunlaşmıştır. Kümes hayvancılığı ve arıcılık ise daha kısıtlı imkanlarla yapılmaktadır. Bingöl ilimiz sanayi alanında henüz bir gelişme gösterememiştir. İl nüfusunun çok az bir kısmı imalat ve inşaat sanayiinde çalışmaktadır. Yeraltı kaynakları açısından da yörede fazla bir zenginlik yoktur. Madencilik sektörü daha çok demir, fosfat ve linyit yatakları üzerine çalışmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat bölümünde yer alan Bingöl'ün arazi yapısı oldukça engebelidir. 3 bin metreyi aşan dağlara sahip il topraklarında ova niteliğindeki araziler bile bin metrenin üzerindedir. Yörenin en önemli akarsuları olan Göynük Suyu ile Peri Suyu arasında kalan bölge ise daha çok volkanik sahalardan oluşur. Bingöl Dağı, Genç Dağı, Şeytan Dağı ve Şerafettin Dağı gibi zirvelere sahip olan Bingöl'de bu dağların yüksek kısımlarını buzul gölleri, alçak kısımlarını ise moren kalıntıları kaplar. Seyrek ormanların görüldüğü bu dağların güney yamaçları ise çıplaktır. Bingöl normalde Doğu Anadolu'nun en zengin ormanlık arazilerine sahip illerinden biridir. Fakat uzun yıllardır devam eden insan tahribatı sonucu bu alanların bir kısmı tamamen bozkır bitki örtüsüne dönmüş durumdadır. Bingöl hem yüksek rakımı hem de kuzeyden gelen serin hava kütlelerine açık olması nedeniyle sert bir karasal iklime sahiptir. İlde uzun süren kış mevsimleri bol kar yağışlı ve soğuk geçer. Yazları ise sıcak ve kuraktır. Bingöl halkı geçimini yüzyıllardır tarım ve hayvancılık yaparak sağlamaktadır. Bu durumun bir yansıması olarak da Bingöl mutfağındaki yöresel lezzetler daha çok et yemekleri ve hamur işleri üzerine yoğunlaşmıştır. Ayrıca sebze yemekleri, turşular, tatlılar ve süt ürünleri Bingöl mutfağına zenginlik kazandıran besinlerdir. Doğu Anadolu'nun renkli mutfaklarından birine sahip olan Bingöl'de ekmek çeşitliliği de dikkat çeker. Bingöllüler fabrikasyon ekmeklerin dışında kendi yaptığı tandır ve sac ekmeklerini de bolca tüketirler. Özellikle köylerde "nun kuryek" diye isimlendirilen ekmek çeşidi en sevilen yiyecekler arasındadır. Ayrıca Bingöl balı da Türkiye'nin en kaliteli ballarından biridir. Şimdi Bingöl yöresel mutfağında öne çıkan bazı yemekleri sizin için sıralayalım.. - Bingöl Tava - Mastuva - Ayran Çorbası ve Tutmaç Çorbası - Löl Böreği ve Su Böreği - Kaburga Dolması ve Kuru Dolma - Sorina Pel - Keldoş - Gömme - İçli Köfte - Kalbur Hurması - Tandır - Sulu Hedik - Yaprak Sarması - Kabak Tatlısı ve Kadayıf Tatlısı Bingöl ilimizde 2007 yılında kurulan Bingöl Üniversitesi bulunuyor. Üniversitenin ana yerleşkesi Bingöl merkezde, Selahaddin-i Eyyubi Mahallesi'nde yer alıyor. Kampüs oldukça merkezi bir noktada bulunduğu için ulaşım sorunu yok. Ayrıca hem kampüs içindeki yurtların hem de okula yakın bölgelerdeki ev ve apart dairelerin sayısı öğrenciler için yeterli seviyede. Yani Bingöl Üniversitesi öğrencileri ulaşım ve konaklama konusunda avantajlı bir ildeler diyebiliriz. Bingöl, özellikle batıdaki büyük şehirlerden gelen memur ve öğrencilerin ilk aşamada ön yargıyla yaklaştıkları bir şehir. Fakat bu ön yargılar genellikle Bingöl'ü gördükten kısa bir süre sonra son buluyor. Çünkü burası sakin, sıcakkanlı ve yardımsever halkıyla, doğal güzellikleriyle, tertemiz havası ve suyuyla Doğu Anadolu'nun en yaşanılası illerinden biri. Ayrıca oldukça da güvenli. Belki biraz küçük bir şehir ama zaten bu doğallığını korumasının başlıca sebeplerinden biri de bu. Bingöl, orta ölçekli bir ilde sessiz, sakin yaşam beklentisi olan öğrenci ve memurlara hitap eden bir kent. Genellikle merkezdeki birkaç ana cadde üzerine yoğunlaşmış bir sosyal hayat söz konusu. Öğrenciler ise daha çok kampüs çevresinde, Uydukent olarak bilinen bölgede vakit geçiriyorlar. Hem okula yakınlığı hem de apart, yurt ve kiralık daire imkanlarının çokluğu Uydukent'i bir öğrenci mahallesi haline getirmiş.


Ahlat, gezilecek yerler noktasında Bitlis ilimizin en zengin ilçelerinden biridir. Öyle ki Bitlis'e gelip de sadece Ahlat ilçesini gezmiş olsanız bile bölgedeki tarihi ve doğal yapıların bir çoğunu görmüş olursunuz. Ahlat, sahip olduğu camiler, türbeler, kümbetler ve taş köprülerle ziyaretçilerine tarihi bir sayfa açmaktadır. Van Gölü'nün kıyısına kurulmuş bu kadim şehir, bir tarafta karlarla kaplı Süphan Dağı'nın, diğer tarafta Nemrut Dağı'nın eşsiz manzarasına sahip.. Urartuların "Halads", Kürtlerin "Xelat", Ermenilerin "Şaleat", Süryanilerin "Kelath" ve Arapların "Hil'at" ismini verdiği Ahlat; Selçuklular için İslam'ın Kubbesi, Osmanlılar için Ata Şehri, Evliya Çelebi için ise Oğuz Taifesi Şehri'ydi. Orta Çağ'da Bağdat, Halep, Şam, Kahire, Musul ne idiyse Ahlat'ta oydu. Ahlat'ta gezilecek yerler listesine geçmeden önce, kentin önemini anlamak adına kısaca Ahlat tarihine değinmek istedik. - Emir Bayındır Kümbeti ve Emir Bayındır Camii - Bitlis Şeyh Necmettin Kümbeti - Bitlis Erzen Hatun Kümbeti - Ahlat İskender Paşa Camii - Ahlat Emir Bayındır Köprüsü - Ahlat Selçuklu Mezarlığı - Bitlis Nemrut Krater Gölü - Bitlis Ahlat Müzesi - Ahlat Urartu İç Kalesi Ahlat, M. Ö. 900'lü yıllarda Urartulara ev sahipliği yapıyordu. Fakat Urartu uygarlığından önce Asurluların da bu bölgede yaşamış olduğu tahmin ediliyor. Kent, M. Ö. 6. yüzyılda önce Medlerin, daha sonra Perslerin hakimiyetine geçer. Makedonya Kralı Büyük İskender, Perslerle yaptığı savaşı kazanır ve Ahlat'ı kontrolü altına alır. M. Ö. 328'de Partların hakimiyetine giren topraklar, 395'te Doğu Roma'nın sınırlarına dahil olur. 639 640 yıllarında Halife Hz. Ömer'in Ahlat'a gönderdiği Halit Bin Velid kumandasındaki ordu, Ahlat'ı fetheder. 1040'lı yıllarda Büyük Selçuklu Devleti'nin kurulması ile bu topraklar Selçuklu kontrolüne dahil olur. Malazgirt Zaferi'nden sonra kent yeniden inşa edilir. Şehre Türk mimarisi nakış nakış işlenir. Bu dönem "Şahlar Dönemi" olarak adlandırılır ve şehrin altın çağı Şahlar Dönemi'nde yaşanır. Öyle ki, Diyarbakır'dan Erzurum'a kadar uzanan topraklar Ahlat'tan yönetilir. Günümüzde Bulanık ilçesinde bulunan Abri Köyü o zamanlar için Ahlat'ın ilim ve irfan merkezidir. Bu ilim yuvaları sayesinde yetişen bilim insanları dünyanın her tarafına yayılarak bilimsel çalışmalar yapar. Şahlar Dönemi'nde 300 bin nüfusa sahip olan Ahlat, Kubbet'ül İslam adıyla tarihe altın harflerle yazılır. Cumhuriyet döneminde, 1929 yılına kadar Van iline bağlı olan Ahlat, 1936 yılından itibaren Bitlis'e bağlı bir ilçe olmuştur. Ahlat gezilecek yerler listesine gelecek olursak; önce tarihi kümbetlerden başlayalım. Ayrıca Ahlat'ın kümbetleri nerede? Açık adresleri nedir? Kümbetler hakkında bilgi almak isteyenler için bu bilgileri de başlıkların altına ekleyelim. Emir Bayındır Kümbeti, Akkoyunlular hükümdarı Rüstem Bayender adına 1481 yılında yaptırılmıştır. Parmaklı Kümbet olarak da adlandırılan yapının doğusunda yer alan merdivenlerden mumyalık kısmına ulaşılır. Mumyalığın üzeri sivri ve beşik tonozludur. 2.70 m. yüksekliğindeki 12 kemerli gövde bir kaide üzerine yerleştirilmiştir. Kaide gövdeden iki ayrı kuşakla sınırlandırılmıştır. Kümbetin giriş kapısına iki taraftan beşer basamaklı merdivenle çıkılır. Bu bölüm burmalı iki sütun ve mukarnaslarla süslenmiştir. Yarısı açık olan kümbetin üzerinde sekiz tam, iki yarım sütun yer almaktadır. Sütunlar üzerindeki geniş ve mukarnaslı sütun başlıkları ile bu başlıkları birleştiren kemerler yapının gövdesini tamamlamaktadır. Kümbetin üst örtüsü ise konik külah şeklindedir. Yapının ikinci katına ibadet amaçlı küçük bir mihrap yerleştirilmiştir. Emir Bayındır Kümbeti'nin hemen kuzeyinde yer alan Emir Bayındır Cami ise 1477 yılında yapılmıştır. Dikdörtgen planlı cami iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm kare planlı giriş eyvanı, ikinci bölüm dikdörtgen planlı ibadet mekanıdır. Kesme taştan inşa edilen caminin üst örtüsü toprak damdır. Emir Bayındır Kümbeti ve Emir Bayındır Camii nerede? Harita konumu için tıklayın. Adres: İki Kubbe, Orta Sk. No: 10, 13400 Ahlat/Bitlis. Bitlis'in Ahlat ilçesinde bulunan Şeyh Necmeddin Kümbeti, gövdesi kare biçimde yükselen, piramidal külah örtülü kümbet görüntüsü ile diğer kümbetlerden ayrılır. 1222 yılında Şeyh Necmeddin tarafından yaptırılan kümbetin alt kısmındaki mumyalığa kuzeyden yedi basamakla inilmektedir. İki mazgal pencereli mumyalığın üstü beşik tonozla örtülüdür. Üst kat kesme taşlarla örülmüştür ve kare şeklindedir. Kümbetin en gösterişli kısmı dört basamaklı merdivenle ulaşılan giriş kapısıdır. Bir süre mescit olarak kullanılan kümbetin iç kısmı oldukça sadedir. Şeyh Necmettin Kümbeti nerede? Harita konumu için tıklayın. Emir Ali'nin kızı Erzen Hatun için yaptırılan Erzen Hatun Kümbeti, Ahlat kümbetleri arasında en zengin bezemelere sahip olanıdır. İki kısımdan oluşan kümbetin alt katı mumyalıktır ve bu bölüme beş basamakla ulaşılır. Üstü tonoz örtülü olan mumyalığın havalandırma için üç adet penceresi vardır. Yapının kare kaidesi pahlar yardımı ile onikigen şekle geçilmiş, ardından gövde kısmı oluşturulmuştur. Gövdenin her kenarına kemerli nişler yerleştirilmiştir. Bunların içinde de başka nişler vardır. Kuzeyde yer alan yedi merdiven ile kümbetin içine ulaşılır. Kümbet zengin motif taş işçiliği ile diğer kümbetlerden ayrılmaktadır. Üç sahından oluşan iç mekan beşik tonozlarla örtülmüştür. İbadet mekanı dikdörtgen şeklindedir. Kademeli mihrap, kufi yazılı bordür ile süslenmiştir. Kümbetin batısından, sivri bir kemerin meydana getirdiği açıklıktan üçüncü bölüme ulaşılır. Bu bölüm iki sahınlıdır. Sahınlar bir paye ve sivri kemerli iki açıklıkla birbirinden ayrılmıştır. Kümbetin üst örtüsü piramidal külah şeklindedir ve üzeri kabartma rozetlerle bezenmiştir. Erzen Hatun Kümbeti nerede? Harita konumu için tıklayın. # Çifte Kümbetler: 1280 yılında, Akkoyunlular döneminde yapılmış çift yapıdır. Çifte Kümbetler nerede? Harita konumu için tıklayın. # Emir Ali Kümbeti: Rus harbinde kitabesi bozulduğu için tam olarak hangi döneme ait olduğu bilinmeyen kümbetin tahmini olarak 14. yüzyılda yapıldığı öngörülüyor. Emir Ali Kümbeti nerede? Harita konumu için tıklayın. # Usta Şagirt Kümbeti: Alt katı mezar, üst katı mescit olan bu tarihi yapı bölgedeki kümbetlerin en büyüğü olduğu için Ulu Kümbet olarak isimlendirilir. Kitabesi bozulduğundan hangi döneme ait olduğu bilinmemektedir. Ulu Kümbet nerede? Harita konumu için tıklayın. # Abdurrahman Gazi Türbesi: Ashab-ı Kiram'dan biri olan Abdurrahman Gazi, Ahlat seferinde bu bölgede şehit düşmüştür. Kümbet, onun adına yapılmış bir eserdir. Abdurrahman Gazi Türbesi nerede? Harita konumu için tıklayın. 1584 yılında yapılmış olan İskender Paşa Cami, Eski Ahlat Kalesi içinde yer alır. Dikdörtgen planlı caminin ibadet yeri kubbe ile örtülüdür. İki sütunlu son cemaat yeri ise küçük kubbelerle örtülüdür. İskender Paşa Cami'nin sivri kemerli giriş kapısı taş silmelerle süslüdür. Günümüze üst örtüsü yıkılmış olarak gelen caminin tromplu kubbelerle örtülü olduğu tahmin edilmektedir. Caminin kuzeybatı köşesindeki minare kare bir kaide üzerinde yükselmektedir. Yuvarlak gövdesi örgü motifli bir kuşakla süslenmiştir. Ahlat İskender Paşa Camii nerede? Harita konumu için tıklayın. Kaşdere ismi ile bilinen akarsuyun üzerine kurulan taş köprünün kitabesi olmadığı için tam olarak hangi tarihte yapıldığı bilinmiyor. Fakat yapısına bakarak Akkoyunlular dönemine ait olduğu tahmin ediliyor. 1954 yılında tadilattan geçen köprünün kemeri 11.20 m. olup yüksekliği 5.6 m'dir. Her iki ucunda da taş merdivenler bulunmaktadır. Emir Bayındır Köprüsü nerede? Harita konumu için tıklayın. Ahlat, Bitlis'in kültür hazinesi diyebileceğimiz ilçesi olarak Selçuklu Meydan Mezarlığı ile de dikkat çekmektedir. Mezarlıkta anıtsal nitelik taşıyan çok sayıda mezar mevcuttur. Ahlat Selçuklu Mezarlığı için Orta Çağ Türk mimarisini yansıtan açık hava müzesi diyebiliriz. Dünyanın en büyük Türk-İslam mezarlığı olarak bilinen bu tarihi mekanı Ahlat'ta gezilecek tarihi yerler listesine kesinlikle yazmalısınız. Ahlat Selçuklu Mezarlığı nerede? Harita konumu için tıklayın. Nemrut Krater Gölü dünyanın en büyük krater göllerinden biri olarak biliniyor. Her ne kadar Ahlat sınırları içinde olmasa da, araçla 1 saatlik mesafede (ilçe merkezine 59 km. uzaklıkta) bulunuyor. Sıcak gölleri, soğuk gölleri, buhar bacaları ve eşsiz manzarası ile sizi adeta mest edecek Nemrut Krater Gölü'nü 'Van, Tatvan, Adilcevaz ve Ahlat'ta gezilecek doğal yerler listesine' yazmayı unutmayın. Nemrut Krater Gölü'ne Ahlat'tan özel taksi ve minibüslerle ulaşılabilmektedir. Nemrut Gölü nerede? Harita konumu için tıklayın. Bitlis'teki tek müze Ahlat ilçesinde bulunuyor. 5.5 dönümlük alan üzerinde bulunan müze, 2600 m yer kaplıyor. Ahlat Müzesi'ni ziyaret ederek Urartu, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait arkeolojik buluntuları ve halk kültürüne ait eserleri görebilirsiniz. Ahlat Müzesi nerede? Harita konumu için tıklayın. Bu kale Taht-ı Süleyman deresinin doğu yakasında, büyük bir kayalığın üzerine inşa edilmiş. Urartu Kalesi olarak da bilinen İçkale, doğal olaylar ve çeşitli savaşlar sonucu günümüze harabe şekilde ulaşmış. Büyük sur Bizanslılar zamanında yapılıp, Selçuklular zamanında tamir edilmiş. Büyük beklenti içinde olmadan ziyaret edebilirsiniz. Ahlat İç Kalesi nerede? Harita konumu için tıklayın. Bitlis'te kültürel zenginliğimizi yansıtan pek çok ürün bulunmaktadır. Özellikle doğal boyalarla renklendirilmiş halı ve kilimler ilginizi çekebilir. Ayrıca kilden yapılmış kap kacaklar, Ahlat'a özgü bastonlar sevdiklerinize götürebileceğiniz orijinal hediyeler arasında olabilir. Bunun yanı sıra Adilcevaz'dan ceviz, Hizan'dan fındık, karakovan balı ve yöreye özgü küp peyniri de buradan satın alabileceğiniz diğer ürünlerdir. - Harse - Turşu Aşı - Erik Aşı - Çortu Aşı - Ayran Aşı - Mercimekli Cılbır - Metes - Çorti Köftesi


Doğu Anadolu'nun saklı kalmış güzelliklerinden olan Bitlis, tanıtım eksikliği nedeniyle çok fazla bilinmeyen ve dolayısı ile ziyaretçi çekemeyen bir kentimiz. Oysaki binlerce yıllık geçmişi ile önemli bir tarih-kültür şehri burası. Bir tarafta kümbetler, camiler, kaleler ve kervansaraylar gibi benzersiz tarihi eserler barındırıyor. Diğer tarafta göller, volkanik dağlar gibi doğal güzelliklere ev sahipliği yapıyor. Kerpiçten evleri, türküleri, yöresel yemekleri, örf ve adetleri ile Anadolu'daki renkli kültür yapısının önemli bir parçası olan Bitlis, gezilip görülesi çok güzel bir şehrimiz. "Bitlis'te beş minare, beri gel oğlan beri gel, Peki Bitlis yaşamak için nasıl bir şehir? Özellikle öğrenci ve memurları Bitlis'te nasıl bir hayat bekliyor? Bitlis'in tarihi, ekonomisi, coğrafi yapısı ve yöresel yemekleri hakkında bilgiler vereceğimiz Bitlis şehir rehberi yazımızda bu soruların cevaplarına bakalım. Bitlis, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alıyor. Bitlis'in komşuları; güneyde Siirt, kuzeyde Ağrı, kuzeybatıda Muş, doğuda Van, batıda ise Batman'dır. Bitlis'in doğu sınırının büyük bölümünü Van Gölü çevreliyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin kesişim noktasında bulunan Bitlis'e kara yolu ile ulaşım son derece kolaydır. Türkiye'nin birçok büyük şehrinden Bitlis'e direkt giden otobüs seferleri bulabilirsiniz. Bitlis'in merkez otogarı Tatvan ilçesinde bulunuyor. Tatvan Otogarı'ndan Bitlis merkeze gitmek için şehir içi servisleri, otobüsleri ve minibüsleri kullanabilirsiniz. - İstanbul Bitlis arası yaklaşık 1400 kilometre ve 17 saat. - Ankara Bitlis arası yaklaşık 1090 kilometre ve 13 saat. - İzmir Bitlis arası yaklaşık 1600 kilometre ve 18 saat. - Antalya Bitlis arası yaklaşık 1330 kilometre ve 16 saat. - Van Bitlis arası yaklaşık 160 kilometre ve 2 saat. - Trabzon Bitlis arası yaklaşık 565 kilometre ve 7 saat 30 dakika. - Van Ferit Melen Havalimanı (Bitlis merkeze 80 km. uzaklıkta) - Batman Havalimanı (Bitlis merkeze 130 km. uzaklıkta) - Muş Sultan Alparslan Havalimanı (Bitlis merkeze 160 km. uzaklıkta) Bitlis'e gitmenin alternatif yollarından biri de tren yolculuğu yapmak. Haftanın iki günü Ankara Tatvan arasında sefer yapan Van Gölü Ekspresi'ni kullanarak Bitlis'e ulaşabilirsiniz. Tatvan Tren İstasyonu ilçe merkezinde, Tatvan Feribot İskelesi ve Tatvan Otogarı'na çok yakın bir konumda bulunuyor. Ankara Tatvan arası trenle yolculuk yaklaşık 24 saat sürüyor. Ayrıca Elazığ Tatvan arasında günlük düzenli sefer yapan bir de bölgesel tren seçeneği mevcut. Elazığ ile Tatvan arası trenle yaklaşık 6 saat sürüyor. Ankara Tahran arasında yapılan tren seferleri, 2015 yılında yaşanan mayınlı bir saldırı sonrası güvenlik gerekçesiyle 4 yıl süreyle askıya alınmıştı. 2019 yılı itibariyle bu tren seferleri yeniden hizmet vermeye başladı. Haftada 1 gün çalışan Transasya Ekspresi de Tatvan/Bitlis sınırları içinden geçen demiryolu seferlerinden biri. Ankara Tahran arası trenle yaklaşık 57 saat sürüyor. Tatvan ile Van arasında TCDD Van Gölü Feribot Müdürlüğü'ne bağlı tarifesiz feribot seferleri hizmet veriyor. Bu feribot seferleri TCDD'nin yük akışına bağlı hareket ettiği için (2021) hangi gün ve hangi saatler arasında çalıştığı bilgisini internetten bulmak pek mümkün değil. Bu nedenle aşağıya bölge müdürlüğünün telefon numarasını ekledik. Tatvan Van arası feribot sefer saatlerini öğrenmek için oradan bilgi alabilirsiniz. Tatvan Feribot İskelesi, Tatvan'ın Şirinevler Mahallesi'nde yer alıyor. Tatvan Van arası feribotla ulaşım süresi ise yaklaşık 4 saat. Tarihçiler Bitlis'in Neolitik Çağ'dan bu yana kadim bir tarihe ev sahipliği yaptığını söylüyor. Süphan ve Nemrut dağlarındaki doğal cam yatakları, kent tarihinin 5 bin ila 7 bin yıl kadar eskiye gittiğini gösteriyor. Bitlis yöresinin bilinen tarihi ise M. Ö. 2000'li yıllarda Hititler ile başlıyor. Bu dönemde bölge önce Hititlerin, daha sonra sırasıyla Hurri-Mitanni Devleti ve Asurluların hakimiyetine girmiştir. M. Ö. 1280'li yıllarda Asurluların bölgedeki egemenliğine son veren Urartular, Van ve Bitlis yörelerine yerleşmişlerdir. Urartuların başkent olarak kullandıkları bölge ise Van Gölü'nün kuzeyindeki Arzaşkun şehridir. Urartular döneminde Ön Asya'da güçlenen İskitler güneye doğru ilerlemişler, bu sırada Urartuların bölgedeki gücüne de son vermişlerdir. Bu tarihlerde Medler ile Lidyalılar arasında mücadelelere sahne olan Bitlis ve çevresi önce Medlerin daha sonra Pers İmparatorluğu'nun hakimiyeti altına girmiştir. Bitlis'teki Pers yönetimine son veren kişi ise M. Ö. 331'de Makedonya Kralı Büyük İskender olmuştur. Bu tarihten sonra Bitlis önce Makedonya Krallığı daha sonra sırasıyla Selökid Devleti, Partlar, Roma İmparatorluğu, Araplar, Bizanslılar ve Mervanoğulları yönetimlerine geçmiştir. Bitlis ve çevresinin Türk topraklarına katılması ise Selçukluların 1071 Malazgirt Zaferi ile gerçekleşmiştir. Dönem dönem farklı beylikler, Eyyubiler ve Moğollar da bu bölgede etkili olsa da, 1243 tarihindeki Kösedağ Savaşı'na kadar Bitlis ve çevresi genel olarak Selçuk Devleti yönetimi altında kalmıştır. Kösedağ Savaşı sonrası ise Bitlis, İlhanlıların eline geçmiştir. 1365 yılında Karakoyunluların, 1467 yılında Akkoyunluların eline geçen Bitlis, 1514 yılında Osmanlı Devleti'ne bağlanmıştır. 1. Dünya Savaşı sırasında 5 ay boyunca (1916) Rus ve Ermeni birliklerinin işgali altından kalan Bitlis, 8 Ağustos 1916 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur. Kent 1929 1935 yılları arasında Muş'a bağlı bir kaza iken, 1935'ten sonra il statüsüne getirilmiştir. Nüfus: Bitlis'in 2020 yılı nüfusu yaklaşık 350 bin kişidir. - Adilcevaz - Ahlat - Güroymak - Hizan - Mutki - Tatvan Bitlis ekonomisi tamamen tarım ve hayvancılık üzerine kurulu bir yapıdadır. Aslında şehrin coğrafi yapısı tarıma da çok elverişli değildir. Fakat kısıtlı da olsa yetiştirilen tarla ürünleri Bitlis halkının en önemli geçim kaynaklarından birini oluşturur. Bitlis'te yetiştirilen başlıca tarım ürünleri; buğday, arpa, çavdar, tütün, fasulye, patates, şeker pancarı, ceviz, fıstık, armut, elma, kiraz ve üzümdür. Şehrin diğer önemli geçim kaynağı olan hayvancılıkta büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılır. Koyun, keçi ve sığır besiciliği yapılan Bitlis'te et ve süt ürünleri satışı şehrin ticari hayatını hareketlendirir. Arıcılık ise gelişim aşamasındadır. Madencilik ya da diğer sanayi sektörlerinin Bitlis ekonomisine ciddi bir katkısı henüz yoktur. Bitlis'in coğrafi yapısı genel olarak Van Gölü'nün kuzey ve güney kesimlerindeki volkanik dağlar ile bunların üzerindeki düzlüklerden oluşur. İl topraklarının %70'den fazlası dağlarla kaplıdır. Kentin güneyindeki yükseltiler Güneydoğu Toroslar'ın uzantısıdır. Hizan ve Mutki ilçelerinde ise hiç ova yoktur ve bu kesimler neredeyse tamamen dağlık arazidir. Türkiye'nin en yüksek zirvelerinden biri olan Süphan Dağı'nın bir bölümü de Bitlis sınırları içinde bulunur. Ayrıca Van Gölü'nün 1.876 km 'lik alanı Bitlis'in yüz ölçümüne dahildir. İlde Ahlat ve Rahva Ovası dışında pek düzlük alan yoktur. Sahip olduğu bu engebeli yapı ve yüksek rakımı nedeniyle Bitlis oldukça soğuk bir şehirdir. Kışlar yurt geneline göre daha uzun sürer. Ülkemizin en fazla kar yağışı alan bölgelerinden biri Bitlis'tir. İlde kısa süren yaz mevsimleri ise sıcak ve kurak geçer. Karasal iklimin hüküm sürdüğü Bitlis'te bitki örtüsü step ve bozkırlardan oluşur. Yüksek kesimlerde yağışların biraz daha bol olması nedeniyle yer yer meşe ormanları da görülür. İlin sulak arazileri ise kavak, söğüt ve meyve ağaçları ile kaplıdır. Çok zengin bir yemek kültürüne sahip olan Bitlis'te et ile hazırlanmış yemekler oldukça meşhurdur. Özellikle tandırda pişirilen büryan kebabı ile Bitlis'e özgü içli köfte yörenin en lezzetli yemeklerindendir. Çorbalar, sulu yemekler ve dolma çeşitleri de Bitlis yöresel mutfağını renklendiren parçalardır. Ayrıca Bitlis'te fazla sebze yetişmediği için bulgur, mısır gibi bakliyat ürünleri Bitlis yöresel yemeklerinde bolca kullanılır. - İçli Köfte - Ciğer Taplaması - Çorti Aşı ve Çorti Köftesi - Halise - Büryan - Lahana Dolması ve Kabak Dolması - Keşkek - Gari Aşı ve Turşu Aşı - Katıklı Dolma - Yoğurtlu Pappar - Pişrük - Keledoş - Kabak Boranisi - Murtuğa - Avşor Çorbası Bitlis ilinde 2007 yılında kurulan Bitlis Eren Üniversitesi bulunuyor. Bitlis Eren Üniversitesi henüz gelişmekte olan küçük bir okul. Üniversitenin merkez kampüsü Bitlis-Tatvan Yolu üzerinde, Bitlis şehir merkezine 11 km, Tatvan ilçe merkezine ise 14 km. uzaklıkta yer alıyor. Hem okul çevresinde hem de il merkezinde yeterli sayıda yurt imkanı var. Kampüs ile Bitlis ya da Tatvan arasındaki ulaşım olanakları da gayet yeterli durumda. Bitlis, ülkemizin küçük ölçekli illerinden biri. Şehir merkezinde çok fazla gezip görecek ya da eğlence amacıyla gidilecek mekanı bulunmuyor. Bulunduğu konum itibariyle de yılın büyük bölümü soğuk havanın hakim olduğu bir kent burası. Bitlis'te alışmanız gereken öncelikli konu uzun mu uzun süren kış mevsimi olacaktır. Bitlis'in merkezi Doğu Anadolu'da bir şehirde olduğunuzu her anlamda hissettiriyor fakat Tatvan, Adilcevaz ve Ahlat ilçeleri için durum biraz farklı. Bu ilçeler Van Gölü'ne sınır olduğu için bir sahil kasabası atmosferine sahip. İklimleri de daha ılıman. Bitlis'te yaşamak için en ideal yerler bu üç ilçe diyebiliriz. Zaten Tatvan, Bitlis merkezden daha kalabalık bir yer. İl genelinde en hareketli bölge burası. Memurların olduğu kadar öğrencilerin de en çok talep gösterdiği ilçelerin başından Tatvan geliyor. Merkeze göre sosyal imkanlar burada daha fazla. İç kesimlerde kalan Mutki, Hizan ve Güroymak ilçeleri ise daha küçük ve daha kısıtlı imkanlara sahip. Bitlis'te havalimanı olmaması da öğrenci ve memurların pek hoşuna gitmeyen durumlardan. Çünkü Bitlis, ülkemizin batı kentlerinin çok uzağında kalıyor. Dolayısıyla Bitlis'ten İstanbul ya da İzmir gibi şehirlere kara yoluyla gitmek çok zahmetli. Uçakla yolculuk etmek için önce Bitlis'ten Muş, Van ya da Batman gibi komşu illere geçmeniz gerekiyor. Bitlis genel anlamda sakin, güvenli ve yaşanılabilir bir şehirdir. İnsanları da sıcakkanlı ve yardımseverdir. Başta da söylediğimiz gibi özellikle Van Gölü çevresindeki yerleşim yerleri öğrenci ve memurların daha fazla rağbet gösterdiği bölgelerdir.


Bitlis.. Yeşillikler içinde bir şerit oluşturan vadi, onu kuşatan çıplak tepeler, vadi boyunca uzanan toprak damlı taş evler ve arkada yükselen görkemli kale.. Kalenin eteğinde dar ve dolambaçlı sokaklar.. Eski bir yerleşim merkezi olan şehir, Doğu Anadolu'yu Mezopotamya'ya bağlayan yol üzerinde yer alıyor. Kentin batısında bu tarihsel yolu denetleyen görkemli kale yükselir. Bitlis Çayı Vadisi'ni dolduran bir lav akıntısının yarılmasıyla oluşmuş düzlükler üzerinde şehrin mahalleleri kurulmuş. Tarih boyunca önemli bir merkez rolü oynayan kentin 19. yy.'da 30 bin dolaylarında nüfusa sahip olduğu tahmin ediliyor. O dönemlerde Bitlis, dere boyunca sıralanan değirmenler, siyah sahtiyan yapımıyla ünlü tabakhaneler, tütün, kök boya imalathaneleri ile meşhurdu. Yüzyıllar boyu hep canlı olan şehir, Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki düşman işgalleri ve Ermeni komitacılarının yol açtığı karışıklıklar sonucu sönükleşti ve bir süre kalkınamadı. Bitlis'in tarih öncesi dönemlerine ilişkin detaylı bilgiler bulunmasa da, bölgeye ilk yerleşimlerin M. Ö. 1000'lerde Urartularla başladığı düşünülmektedir. Şehirde Pers, Seleukos, Roma, Sasani, Arap hakimiyetleri ve Bizans etkisi görülmüştür. Bölge toprakları sık sık el değiştirmiştir. Bizans döneminden sonra da Mervaniler, Dilmaçoğulları, Eyyubiler ve Akkoyunlular yörede varlık göstermiş, en sonunda kent Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Bitlis'te gezilecek yerler listesine gelmeden önce şehir hakkında merak edilen birkaç kısa bilgiyi aktarmak istiyoruz. - Bitlis İsmi Nereden Geliyor? - Bitlis'te 5 Minare Nerede? - Bitlis Ulu Cami - Bitlis Şerefiye Camii ve Şerefiye Külliyesi - Bitlis Gökmeydan Cami - Bitlis Meydan Cami ve Meydan Cami Minaresi - Bitlis Hacı Yusufiye Medresesi - Bitlis İhlasiye Medresesi - Bitlis Kalesi - Süphan Dağı - Bitlis Nemrut Dağı - Nemrut Krater Gölü - Van Gölü - Arin Gölü - Nazik Gölü - Aygır Gölü - Bitlis Tarihi Taş Evleri - Bitlis Çarşısı - Ahlat - Tatvan - Bitlis Termal Kaplıcaları & Şifalı Suları - Bitlis'teki Geleneksel Festivaller ve Şenlikler - Bitlis'in Neyi Meşhur? Bitlis'ten Ne Alınır? Bitlis adının kaynağıyla ilgili pek çok rivayet olsa da, tarihçilerin özellikle üzerinde fikir birliği yaptığı bir hikayesi vardır. Büyük İskender doğu seferine çıktığında, alnının her iki tarafında bulunan ve kendisini rahatsız eden boynuz şeklindeki iki et parçasını yok edecek bir çare de aramaktaymış. Kösür Çayı'nın kaynağında günlerce yüzünü yıkayan İskender sonunda bu sıkıntısından kurtulmuş. Komutanlarından Bedlis'e burayı ölümsüzleştirmek için kimsenin yıkamayacağı bir kale inşa etmesini emretmiş. Hindistan seferinden dönen İskender şehre tekrar girdiğinde muazzam bir kale ile karşılaşmış. Bedlis'ten kalenin anahtarlarını kendisine teslim etmesini istemiş. Bedlis bir kaleye bakmış bir de İskender'e... Büyük İskender tabii bu tavırlardan işkillenmiş.. "Hayırdır Bedlis!" demiş.. Bedlis, kaleyi teslim etmeyeceğini ve gerekirse savaşa da hazır olduğunu söyleyince Büyük İskender'in kan beynine vurmuş. Vurmuş da ne olmuş? İki ordu arasında çıkan çarpışma, Büyük İskender'in geri çekilmesiyle sonuçlanmış. Bedlis bu durumu görünce İskender'in önünde diz çökerek "Ey büyük fatih" demiş, "Benim savaşma sebebim senin bana verdiğin emri yerine getirmek içindi. Sen benden kimsenin alamayacağı bir kale inşa etmemi istedin, ben de emrini yerine getirdim. En büyük fatih bile bu kaleyi alamıyorsa, vazifemi hakkıyla ifa etmişim demektir. Şimdi her türlü cezaya razıyım" demiş. İskender ise komutanını ödüllendirmek için kaleyi ona bırakmış ve o günden beri şehrin adı Bedlis olarak söylenegelmiş. "Vay be..." diyor, yazımıza devam ediyoruz.. "Bitlis'te beş minare beri gel oğlan beri gel, Hikayede geçen 5 minareden 4'ü Şerefiye Camisi, Ulu Cami, Gökmeydan Camisi ve Meydan Camisi'ne ait. 5. caminin hangisi olduğu ise bilinmiyor. Bitlis'te gezilmesi görülmesi gereken tarihi ve turistik yerler listemize bu 4 camiyi ilk sıraya alarak başlayalım. Bitlis şehir merkezinde bulunan Ulu Cami, Mervanoğulları'ndan Ebul Muzaffer Muhammed tarafından 1153 yılında yaptırılmıştır. Üç sahın, beş bölümden oluşan caminin mihrap önü kubbesi dışarıdan konik biçimindedir. Kuzeyden iç kapıyla ulaşılan cami kesme taşlardan inşa edilmiş, çatısı toprak damla örtülmüştür. Dikdörtgen biçimli pencerelerle aydınlatılan caminin iç mekanı oldukça sade ve bezemesizdir. Camiden 10 metre uzakta, kuzeydoğu köşesindeki silindirik gövdeli minaresinin üzerinde kuşaklar ve profiller yer almaktadır. Bitlis çarşı içinde bulunan Şerefiye Cami ve Külliyesi 16. yy'da, Bitlis'in ileri gelen ailelerinden Şeref Hanların bir üyesi olan IV. Şeref Han tarafından 1529'da yaptırılmıştır. Külliye cami, imarethane, hamam, medrese ve Şeref Han Türbesi'nden meydana gelmektedir. Kırmızı kesme taştan yapılmış olan cami dikdörtgen planlıdır. Cami kuzeydoğudan doğuya doğru L şeklinde bir plan çizmektedir. Caminin 5 bölümden oluşan son cemaat yerinde sivri kemerli payandalar, payandalar arasında da dikdörtgen başlıklı yuvarlak sütunlar yer almaktadır. Son cemaat yerinden ibadet alanına iki sade kapıdan ulaşılır. İbadet mekanı pandantifli kubbe ile örtülmüştür. Kubbeyi beş kalın paye taşımaktadır. İbadet mekanının dışında kalan bölümler ise tonozlarla kapatılmış olup, caminin üst örtüsünü ise toprak dam oluşturmaktadır. Caminin mihrabı tuğladan, minberi ise ahşaptandır ve dikkat çekici bir ağaç işçiliğine sahiptir. Medrese, caminin doğusunda bulunur ve 1529 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir. Bitlis'e özel kırmızı taştan inşa edilmiş medrese dikdörtgen şeklindedir. Doğuya bakan kısmı iki katlı olan medresenin ilk katı dükkanlara ayrılmıştır. Medrese girişinin karşısında tonozlu dershaneler, giriş ile dershaneler arasında medrese hücreleri, doğu yönünde dikdörtgen bir mekan ve kare planlı hücreler yer almaktadır. Medresenin üstü toprak örtü ile kapatılmıştır. İmarethane dikdörtgen planlı olup cami ile birlikte inşa edilmiştir. Bina kaba bir işçilikle yontma taştan yapılmıştır. İmaretin içerisindeki dört eyvanın her köşesinde beşik tonozlu hücreler vardır. Eyvanlardan biri diğerlerinden daha yüksektir ve içinde sel sebil ile havuz yer almaktadır. IV. Şeref Han Türbesi ise caminin giriş kapısının yanında bulunuyor. 1533 yılında yaptırılan türbe kesme taşlardan oluşmaktadır. Sekizgen görünümlü türbenin alt kısmı kare planlıdır. Yapının alt kısmında mumyalık, üst kısmında sanduka yer almaktadır. Toplam altı sandukanın bulunduğu türbenin sağında yer alan sanduka IV. Şeref Han'a aittir. Hamam, Şerefiye Külliyesi'nin bir parçasıdır ve Hatuniye Caddesi'nde bulunur. Hamamın soyunma kısmının doğusundan ılıklık bölümüne geçilir. Hamamın bir özelliği de soyunma kısmının bir bölümüne beşik tonozlu bir eyvan yapılmış, kıble duvarına da bir mihrap yerleştirilerek bir mescit oluşturulmasıdır. Hamamın doğusunda ise dört eyvan ve hücrelerden oluşan sıcaklık bölümü yer almaktadır. Gökmeydan Cami, Bitlis merkezindeki Gökmeydan Mahallesi'nde bulunmaktadır. Kitabesinde yapılış tarihinin 1801 yılı olduğu yazsa da bunun aslında caminin onarım tarihi olduğu düşünülmektedir. L şeklinde bir plana sahip olan cami iki katlıdır. Alt katın medrese ve zaviye olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir. İkinci kat ise ibadete ayrılmıştır ve mekana doğuda yer alan merdivenlerle ulaşılmaktadır. Sekiz bölüme ayrılmış olan ibadet alanının üzeri küçük kubbelerle örtülmüştür. Dört pencere ile aydınlatılan iç mekan oldukça sadedir. Mihrap duvarı 19. yy. özelliklerini gösteren bezemelerle hareketlendirilmiştir. Yapının güneybatı köşesinde, camiden bağımsız olan minarenin yapılış tarihi 1924 yılıdır. Kare bir kaide üzerinde yükselen minarenin gövdesi ise silindirik yapıdadır. Başlığı 'cami' ve 'minare' olarak ikiye ayırmamızın sebebi şu an burada görülen caminin, yanındaki minareden sonra yapılmış olmasından dolayıdır. Meydan Camii minaresi, türkülere konu olan 5 minareden biridir. Kesme taş mimarisi ile yapılan bu minare uzun yıllar camisiz olarak, bakımsız bir şekilde yalnızlığa terk edilmişti. Bu sebeple minarenin bir diğer adı da "Camisiz minare" olarak biliniyor. Bitlis şehrinin göbeğindeki tarihi bir eserin bu şekilde sahipsiz bırakılması 2003 yılına kadar sürmüştü. Bu tarihten sonra Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Bitlis halkının öncülüğünde minarenin tadilatı yapıldı ve yanına yeni bir cami inşa edildi. Bitlis merkezde bulunan Yusufiye Medresesi'nin kitabesi mevcut olmadığından yapıyı kimin, ne zaman yaptırdığı hakkında bir bilgi edinilememiştir. Düzgün olmayan dikdörtgen şeklindeki yapı yüksek duvarlar ile çevrilidir. Medrese kesme taştan yapılmıştır. İki sütunlu, üç kemerli revakın arkasında dershane görevi gördüğü düşünülen dört medrese hücresi yer almaktadır. Hücreler birer pencere ile aydınlatılmaktadır. Medresenin üst örtüsü toprak damdır. Dershane hücresinin üstü ise konik taş külahla örtülüdür. Bitlis Gökmeydan Mahallesi'nde bulanan İhlasiye Medresesi 1589 yılına tarihlenmektedir. Medrese dikdörtgen plan üzerine inşa edilmiş olmasına rağmen kuzey bölümde yer alan bir çıkıntı nedeniyle T plan şeklini almıştır. Kesme taştan inşa edilen medresenin güneyine yerleştirilen payandalarla yapıya kale görüntüsü verilmiştir. Giriş kapısı medrese duvarlarından daha yüksektir ve bu anıtsal kapı bordürlerle, geometrik şekillerle süslenmiştir. Medresenin köşe kuleleri ile giriş kapısı arasındaki ikişer pencere ve dışa doğru çıkıntılı yarım piramidal kuleler güney cephesini oldukça gösterişli kılmıştır. Buna karşılık diğer cepheler daha sadedir. Giriş kapısından beşik tonozlu eyvana, oradan da orta mekana geçilmektedir. Orta mekanın doğu ve batısında yan mekanlar yer almaktadır. Orta mekan sekizgen kasnak üzerine oturan bir kubbe ile örtülüdür. Kubbenin her tarafına yuvarlak pencereler yerleştirilmiştir. Üst örtüsü toprak damla örtülü olan medresenin bahçesinde Şeref Han oğullarından Veli Şemseddin'e, Ziyaeddin Han'a ve II. Şeref Han'a ait türbeler ile onların yanında Üç Bacılar türbesi bulunmaktadır. Bitlis turistik yerler listenize İhlasiye Medresesi ve Külliyesi'ni de eklemeyi unutmayın. Bitlis Kalesi, kente adını da veren Büyük İskender'in komutanı Leys Bedlis tarafından yaptırılmıştır (M. Ö. 312). Yazının girişinde kaleyle ilgili daha detaylı bilgi vermiştik. Kale günümüzde tam olarak gezilebilir durumda değil. Bu nedenle beklentinizi yüksek tutmayın. Kaleyi Bitlis gezilecek yerler listesine almamızın sebebi sahip olduğu harika Bitlis manzarası. Özellikle yaz aylarında Bitlis'e uğrarsanız, sabahın erken saatlerinde ya da akşama doğru serin bir zamanda kalenin zirvesine çıkarak şehir manzarasını izleyebilirsiniz. Bir dağ suya yansıyınca ne kadar güzel görünebilirse, o kadar güzel görünür Süphan.. Hani çocuklar resim defterlerine dağ çizer ya.. Öyle güzel.. Çiçeklerle örtülü, dümdüz bir yeşillik düşünün.. Yeşilliğin ortasında mavi bir göl.. Gölün arkasında yükselen, zirvesi bembeyaz bir dağ.. Ülkemizin en büyük üçüncü dağı olan Süphan Dağı sönmüş bir volkandır. Eğer doğa sporlarına ilginiz varsa Aygır Gölü rotasını tercih ederek bu dağın zirvesine tırmanabilirsiniz. 1959 yılında gizli nükleer araştırma evrakları taşıyan bir İngiliz kargo uçağı Süphan Dağı'na düşmüş. Parçaları hala mevcut. Yol üzerinde karşınıza çıkacak bu uçak enkazı bir çeşit ziyaret yeri olmuş. 4058 metre yükseklikte olan Süphan Dağı zirvesinden açık havalarda Van ve Ağrı şehir merkezleri görülebilir. Süphan Dağı, çok bilinmese de "Hace ve Siyabent" isimli aşıkların öyküsünü anlatan bir efsaneye de ev sahipliği yapar. Ayrıca bazı türkülerimize de adını vermiştir. Süphan dağının eteği.. Eteği güller biteği.. Aney can kurbanın olam.. Yarim baldır ben peteği.. A ceylanım beri maralım.. Kaşı karalım Süphan dağlım.. Ben bu dağın maralıyam.. Avcı vurmuş yaralıyam.. Bal yarimden ayrı düştüm.. Ben bir bahtı karalıyam.. A ceylanım beri maralım.. Kaşı karalım Süphan dağlım.. Yaklaşık 3 bin metre rakımlı Nemrut, üzerinde bulunan Nemrut Krater Gölü ve batısında yer alan Van Gölü nedeni ile yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekmektedir. Bitlis'te gezilecek doğal yerler listemize Bitlis gölleri ile devam edelim. Bitlis'te gezilecek doğal yerlerin en güzeli diyebileceğimiz Nemrut Krater Gölü, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki en genç yanardağ olma özelliğini taşıyan Nemrut Dağı'nın krater alanında bulunmaktadır. Bitlis'in Tatvan ilçesi sınırlarında yer alan Nemrut Gölü'nün konumunu buraya ekleyelim. Nemrut volkanik dağının patlaması sonucu oluşan bu krater gölü, kendi türünde dünyanın en büyüklerinden biridir. Gölün durgun suları, gölde yüzmeye ve kayıkla gezmeye de olanak sağlıyor. Krater gölünün suları tatlı ve soğuktur. Bu bölgede Nemrut Krater Gölü dışında 1,2 km yüz ölçümlü Ilık Göl ile yağmur ve kar sularıyla beslenen üç küçük göl daha vardır. Ilık Göl'ün kıyısında sıcak su kaynakları bulunmaktadır. Suyun sıcaklığının kışın 40 C, yazın ise 60 C olduğu belirtiliyor. Doğası ve görselliği ile yaz aylarında çok sayıda yerli ve yabancı turistin akınına uğrayan Nemrut Krater Gölü'ne Ahlat'tan özel taksi ve minibüslerle ulaşılabilmektedir. Bir zamanlar Van Gölü Canavarı efsanesi ile adını sıkça duyduğumuz Van Gölü, Türkiye'nin en büyük, dünyanın ise en derin göllerinden biridir. 3.713 km 'lik bu devasa göl, Nemrut yanardağının patlamaları sonucunda meydana gelen çöküntülerle oluşmuş volkanik bir set gölüdür. Doğaseverler için eşsiz manzaralar sunan Van Gölü ayrıca güzel plajlara ve sahillere de sahip. Ahlat, Adilcevaz ve Tatvan sahilleri Van Gölü'nde yüzülebilecek yerlerin başında geliyor. Kuş cenneti olarak bilinen Arin Gölü, 'Ulusal Öneme Haiz Sulak Alanlar'ımızdan biridir. Van'ın Erciş ve Bitlis'in Adilcevaz ilçeleri ortasında bulunan Arin Gölü, Süphan Dağı'nın eteklerinde yer alıyor. 1650 metre rakımdaki bu göl 200 civarında kuşa da ev sahipliği yapmaktadır. Süphan Dağı'nda bulunan sodyum kaynakları akarsularla göle taşındığından dolayı göl suları sodalıdır. Bu nedenle burası Sodalı Göl olarak da bilinir. Ahlat ilçesinde bulunan göl, ilçe merkezine 30 km. mesafede olup, Van Gölü'ne 25 km. uzaklıkta yer alıyor. Aynalı sazan ve inci kefali ile meşhur olmuş Nazik Gölü, balık avı için bulunmaz bir fırsattır. 40 km alana yayılmış olan gölün derinliğinin ise 40-50 metre aralığında olduğu bilinmektedir. Nazik Gölü kış aylarında tamamen donarak bembeyaz bir görüntü sergiliyor. Bu görüntüsü zaman zaman sosyal medyanın ve haber sayfalarının konusu olmaktadır. Tektonik oluşumlu Aygır Gölü, Adilcevaz ilçesi sınırları içinde yer alan bir volkanik set gölüdür. İlçe merkezine 8 km. kadar uzaklıkta olup, şehir merkezine 130 km. mesafededir. Yaklaşık 1970 metre rakımda bulunan Aygır Gölü alabalığıyla, plajı ve bungalov evleri ile meşhurdur. Büyük şehirlerin güneşi kapatan beton yığınlarına inat, yatay medeniyetimizin bir güzel örneğidir Bitlis taş evleri.. İç içe sıralanmış köy evleri birlikteliğin, komşuluğun, huzurun resmini çiziyor. Nasıl anlatsak bilemiyoruz ki; bir masal kitabının içindeki resim sayfası gibi adeta.. İyi bir fotoğrafçı olduğunuzu düşünüyorsanız ve arşivinizde Bitlis taş evleri yoksa, arşiviniz henüz çok eksik demektir. Başta Hizan ilçesine bağlı köyler olmak üzere, Bitlis merkez ve diğer ilçelere dağılım gösteren Bitlis Tarihi Taş Evleri mutlaka ziyaret etmelisiniz. Burası şehir merkezinde, Bitlis Kalesi'nin hemen alt kısmında bulunan ve eski medeniyetlerin en büyük pazar yerlerinden biri olan tarihi çarşıdır. Öyle ki Evliye Çelebi bu çarşıdan "20 bin dükkanlı çarşı" olarak söz etmiştir. Yöresel ürünler, hediyelik eşyalar, kıyafetler, bal, reçel gibi birçok gıdanın da satıldığı çarşıda restoran ve butik çay evleri de bulunuyor. Bitlis'e geldiğinizde buraya da uğramanızı tavsiye ederiz. Bitlis Çarşısı, Kazım Dirik Caddesi'nde bulunuyor. Süphan ve Nemrut dağlarının harika manzarasına sahip, Van Gölü kıyısına kurulmuş güzel bir şehirdir Ahlat.. Bitlis'in doğal güzellikler bakımından en zengin ilçelerinden, Türk-İslam tarihinin ise en önemli merkezlerinden biridir. Şahlar Dönemi'nde yaklaşık 300 bin nüfusa sahip olan Ahlat, medreselerinde yetiştirdiği alim ve bilim adamlarını dünyanın dört bir yanına göndererek Kubbet'ül İslam unvanını almıştır. Ahlat'ta gezilecek yerler listesi için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz. Bitlis'e kadar gelip de Tatvan'a uğramamak olmaz. Zira Tatvan, nüfus ve yüz ölçümü bakımından il merkezinden daha büyük ve daha gelişmiştir. Van Gölü kıyısına kurulmuş Tatvan şehir merkezi, tarihi İran tren yolunun da uğrak yerlerinden biridir. Bununla beraber Rahva Kervansarayı, El Aman Hanı, Kalekıran Kalesi, Urartu Kaya Mezarı, Tatvan Tuğ Kilisesi, St. George Manastırı Tatvan'ın kesinlikle görülmesi gereken tarihi ve turistik yerleridir. Bitlis'te gezilecek tarihi ve doğal yerler listesi oldukça kalabalık. Fakat yazımızı çok da fazla uzatıp sıkıcı hale getirmek istemiyoruz. Bu nedenle Bitlis'in gezilecek diğer yerlerini kısaca listeledik. Sona kalmış olsalar da, bu mekanların da hepsi birbirinden değerli. - Bitlis Etnografya Müzesi - Bitlis Rahva Kayak Merkez - Çirtkaya Kayak Merkezi - Nemrut Kayak Merkezi - Ahlat Serinbayır Kayak Merkezi - Küfrevi Türbesi - Şeyh Babo Türbesi - Adilcevaz Tuğrul Bey Cami - Tatvan Kalesi - Hatuniye Hanı - Papşin Hanı - Narlıdere Köprüsü - Adilcevaz Kef Kalesi - Mucizeler Manastırı - Aghperig Manastırı Pek bilinmese de Bitlis, kış turizminde önemli yeri olan zengin şifalı sulara sahiptir. İl toprakları fay hattı üzerinde bulunduğundan kaplıca alanları da oldukça fazladır. Özellikle kış aylarında Bitlis'e yolunuz düşerse kaplıca sularına girmeden dönmeyin. Fakat şunu belirtelim ki bölge kaplıca suyu bakımından oldukça zengin olmasına rağmen tesis bakımından oldukça zayıf kalmıştır. Gerek belediyeler, gerekse özel işletmeler kaplıcaların verimli kullanımı açısından pek çalışma yapmamış. # Güroymak Çukur Kaplıcaları: Güroymak ilçesi, Budaklı Köyü'nde bulunan Güroymak Kaplıcası bölgenin en bilinen kaplıcalarından biridir. Sıcak ve soğuk kaplıcaları ile yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilgisini çeken kaplıca şeker, romatizma, bel ağrısı ve cilt hastalıklarına alternatif tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır. # Ilıcak Germap Kaplıcası: Bitlis'in Ilıcak Köyü'ndeki Ilıcak Kaplıcası ise il merkezine 26 km. uzaklıkta bulunuyor. Sıcaklığı 44 C olan kaynak suyu küçük bir havuzdan çıkartılıp diğer bir havuza aktarılıyor. Suyun bazı deri hastalıklarına ve iltihaplı eklem rahatsızlıklarına iyi geldiği söylenmektedir. # Nemrut Dağı Kaplıcası: Nemrut Dağı kraterindeki bir kaynaktan çıkan ve sıcaklığı 60 C olan Nemrut Dağı Kaplıca suyunun romatizma ve deri hastalıklarına iyi geldiği bilinmektedir. - Acısu Kaplıcaları - Alemdar Kaplıcası - Köprüaltı Kaplıcası - Küçük Kaplıcası - Değirmen Kaplıcası - Yılan Dirilten Kaplıcası - Yamacı Suyu Kaplıcası Ülkemizin hemen her bölgesinde geleneksel olarak o yörenin kültünü ve geleneklerini anlatan şenlikler düzenlenir. Bitlis ilimizde de bazı festival ve şenlikler her yıl geleneksel olarak düzenleniyor. Bunlardan en önemlileri Nemrut Yayla Şenlikleri ve Adilcevaz Festivali'dir. Ulusal bir niteliğe sahip olan Nemrut Yayla Şenlikleri, Temmuz ayının ortalarında gerçekleştirilmektedir. Tatvan Kaymakamlığı ve Tatvan Belediyesi tarafından düzenlenen şenliğin amacı Nemrut Dağı'nın tanıtımı yapmak ve bölge insanlarını kaynaştırmaktır. Şenlikte halk oyunları gösterileri, konserler, Nemrut Krater Gölü'nde yüzme ve yelken yarışları düzenlenmektedir. Bu festival her yıl Ekim ayının ilk haftası kutlanmaktadır. Bitlis'in Adilcevaz ilçesinde gerçekleştirilen festivalde ceviz yetiştiriciliği ve ceviz reçeli yapımı hakkında etkinlikler düzenlenir. Festivalin amacı ilçenin güzelliklerini tanıtmak ve ilçe ekonomisini canlandırmaktır. Bunların yanı sıra ilde Ağustos ayının son haftası Ahlat'ın tarih ve kültürünü tanıtan Ahlat Kültür Haftası, Haziran-Temmuz ayları arasında ise Tatvan Doğu Anadolu Fuarı Kültür ve Sanat Festivali yapılmaktadır. Bu sorunun cevabını en kısa yoldan bulmak için Bitlis Çarşısı'na uğramanız yeterli olacaktır. Çarşıda yöresel ürünler satan butik dükkanlar bulunuyor. Bununla birlikte Bitlis mutfağı oldukça zengin bir yemek kültürüne sahiptir. Kentte et önemli bir yemek malzemesidir ve bekletilmeden kullanılır. Bitlis'in en ünlü yemeği Büryan Kebabı'dır. Yapımına gece başlanan ve sabaha kadar süren "Avşor" ise kahvaltıda yenen sulu bir yemektir. - Murtuğa - Lahanalı Muşki Çorbası - Katıklı Dolma ve Yalancı Dolma - Şirin Kayganak - Ciğer Taplaması - Halise - Soğan Köftesi - Pıçoç - Halim Aşı ve Yarma Aşı - Bezirgan Çorbası - Kengerli Pilav Bu ve bunun gibi daha nice lezzetli yemekler.. İyisi mi siz Bitlis'e hem gezmek, hem de nefis yemeklerinin tadına bakmak için gidin.


Kimi tatil için yaz aylarını bekler.. Kimi bahar aylarını.. Kimi de bir sonraki yaz tatili için daha sonbahardan sabırsızlanmaya başlar.. Peki siz de bahar tatili yapanlardan mısınız? Evet ise bu yazı sizi de ilgilendiriyor. Çünkü Bodrum sadece yaz sezonunda değil bahar aylarında da tatil yapmaya uygun bir bölge. İster bahar geldiği anda valizi kapıp tatile çıkanlardan olun, isterseniz de "Ne münasebet! Tatil yaz aylarında yapılır" diyenlerden.. Bu yazıda hepiniz için bir şeyler var. Bodrum hepimize yeter.. Türkiye'de Bodrum tatil konusunda o kadar popüler hale gelmiş ki, konuşurken anlatırken Muğla'dan hiç bahsetmiyoruz bile. Sadece Bodrum diyoruz. Tabi Bodrum'u bu kadar popüler yapan iklimi ve güzel plajlarıdır hiç şüphesiz. Ama popülerliğinin getirdiği bazı sıkıntılar da var haliyle. Halk plajları, beachleri ve beyaz kumsallarıyla göz kamaştıran Bodrum'un normal yerleşik nüfusu 200 bin civarında iken yazın bu sayı 1 milyonu geçiyor. Böyle olunca o sahillerin halini az çok tahmin edersiniz. İşte bu nedenle Bodrum'a ne zaman gideceğinizi ve nereye gideceğinizi iyi hesaplamanız gerekli. Plansız şekilde "Hadi hanım/bey hazırlan çıkıp bir Bodrum yapalım" derseniz Bodrum plajlarında metrobüs kuyruğundaki anılarınız canlanabilir. O yüzden Bodrum'daki plajları, özelliklerini ve nerede olduklarını şöyle bir gözden geçirelim. Sizin için tatil planlaması yaparken kolaylık olsun. Curcunaya gelemeyenler için Bodrum'a ilkbaharda ya da yaz sezonu bitiminde gitmenin daha iyi bir seçenek olduğunu da hatırlatalım. Bir denizin güzelliğinden bahsetmek için aklınıza gelen en iyi tanımları düşünün. Çarşaf gibi, kadife gibi, bahar gibi, yaz gibi, mutluluk gibi... Yalıçiftlik sahili tüm bu övgüleri hakeden bir plaj. Bu kadar temiz, bir o kadar sakin deniz pek görmemiştik. Abarttık mı? İnanın abartmıyoruz. Her kısmı aynı değildir muhakkak ama Yalıçiftlik'te hava fazla esmedikçe durum böyle.. Temiz olmasının sebebini şehre uzak olmasına yoruyoruz. Ve ağaçların denize kalkan görevi görmesi de ayrı bir güzellik.. Bodrum plajları hakkında zaman zaman internetten ya da çevrenizden araştırma yapıyor olmalısınız. Buraları bilen herkesin bir plaj ya da koy tavsiyesi olacaktır. Ama şunu belirtelim ki Yalıçiftlik sahili kadar berrak suyu olan bir deniz bulamazsınız buralarda. Bu sebeple ilk tavsiyemiz Yalıçiftlik Plajı oluyor. Plajda belediyenin de tesisi var. Duş, soyunma odası, tuvalet gibi ihtiyaçlar için her türlü imkan bulunuyor. Fiyatları da ne çok yüksek, ne çok düşük.. Böyle bir tatil beldesi için ideal diyebiliriz. Ortakent sahili Bodrum'un batısında kalıyor ve merkezden minibüslerle kolayca ulaşım sağlanabiliyor. Otellerin sahile çok yakın olduğu ve yeşilin bol olduğu bir plaj. Bu durum kimine göre avantaj, kimine göre dezavantaj. Dalga yok denecek kadar az. Ufak da olsa halk plajı mevcut. Burası Bodrum'un en güzel plajları listesinde ilk üçte her zaman yerini almıştır. Ama Yahşi Plajı, Temmuz ve Ağustos döneminde en yoğun olan beachlerden birisi. Bu aylarda giderseniz ciddi bir kalabalıkla karşılaşırsınız. Burası sosyetenin akın ettiği, ünlülerin sürekli paparazilere yakalandığı Bodum'un en popüler beldesi. İstanbul Nişantaşı neyse eşittir Muğla Türkbükü. Yurt dışından gelen ünlü bir oyuncuya iki lahmacun bir ayranı 250 TL'ye sattıkları haberleri var ya hani. İşte orası burası. Ama tabi onlara sattılar diye siz gelmemezlik yapmayın. Türkbükü sahili çok özel ve güzeldir. Her yeri de öyle uçuk fiyatlı değildir. Mandalina ağaçları ve doğanın verdiği o güzel atmosferin yanında masmavi bir deniz.. Yüzmede yanında yat.. Güneşlen.. Beyaz evlerden oluşan ufak bir kasaba.. Mini mini dükkanlar ayrı bir şirinlik katıyor. Hem keyifli ve güzel bir tatil yaparsınız hem de birkaç ünlüyle selfie çektirmiş olursunuz. Bu plaja çok yakın noktada bir de Göltürkbükü Plajı ile Cennet Koyu var. Oraları da tercih edebilirsiniz. Myndos ve Bayraklı Tepe manzarasında güneşlenme ve yüzme keyfi yaşatan güzel sahillerden biridir Gümüşlük. Yöresel ürünlerin yanında balık yemek isteyenlerin de uğrak yeridir. Belediye çay bahçesinde fiyatlar diğer yerlere göre daha makul. İncik boncuk gibi el emeği ile yapılmış hediyelik eşyaların satıldığı sahilde yürümek de ayrı bir haz veriyor.. Biraz rüzgarlı ve denizi dalgalı olsa da Gümüşlük Plajı hakkında yapılan yorumlar daha çok olumlu yönde. Turgutreis demek gün batımı demek.. Herkes burayı bu özelliği ile bilir. Karşı tarafta adaların kızıllaşan gökyüzü ile gölgeye düşmesi gün batımını harika bir manzaraya dönüştürüyor. Bölgedeki plajlar ufak. Bir de kalabalık. Curcunaya gelemem diyorsanız pek tavsiye etmeyiz. Üç güzeli var buranın: Denizi güzel, havası güzel, kumsalı güzel.. Karaincir sevenlerdenseniz bu yer tam size göre. Bir yandan incirlerinizi löpür löpür götürürken bir yandan denizin ve kumsalın tadını çıkarıyorsunuz. Şaka tabii. Karaincir ismi nerden gelmiş bilemedik. Neyse geyiği bırakalım.. Karaincir sahili Bodrum'un en batı ucundaki yerlerden. Denizi sakin.. Kumsalı güzel ama biraz siyaha yakın. İşletmecilerin "Şezlong almak için 100 liralık alışveriş yapacaksın" şartı turistleri ayar ediyor. Bunun için halk plajını tercih eden çok. Karaincir Plajı'na gelen turistlerin en büyük şikayeti ve olumsuz yorumları daha çok her tarafı işgal etmiş işletmelerle ilgili oluyor. Yeşil doğası, şirin sokakları, cam gibi suyunda yüzen balıkları, mandalina bahçeleri.. Bodrumun en güzel denizi.. Biz daha size anlatalım. Tabii bu kadar güzellik insan kalabalığına da sebep oluyor. Hem de çok. Bitez Plajı Bodrum'un en kalabalık sahillerinden. Ama bu kalabalığa yeterli gelecek sosyal imkana sahip değil şu an için. Bölgeye giden tatilcilerin en büyük şikayeti işletmelerin azlığı. Kalabalık zamanlarda duş almak bile sorun olabiliyor. Sabahın erken saatlerinde ya da hafta içi gitmek Bitez için daha uygun. Aracınız yoksa Bodrum merkezden Bitez yazılı minibüslere binerek bölgeye 10 dakikada ulaşım sağlayabilirsiniz. Hani yukarıda curcunaya gelemeyenlerden bahsettik ya. İşte burası onlar için. Keşfedilmemiş, sakin ve huzurlu bir köşe. Doğa ile başbaşa kalmak istiyorsanız burası muazzam. Gizli bir cennet. Turistler akın etmediği için fiyatlar makul. Koy olduğu için dalga yok. Giderken su altı gözlüğünüzü almazsanız, yüzerken size arkadaşlık eden caretta carettaları ve şirin balıkları göremezsiniz. Duştur, WC'dir hepsi var. Kumu güzel. Fakat yolu pek iyi değil. Özel aracıyla gidecek olanlar için bunu belirtelim. Yol üzerinde Şahin Tepesi'nde bir mola verip harika manzarayı izlemeyi de ihmal etmeyin. En güzel Bodrum sahillerinden biri olan bu mekanı, Bodrum'da gezilecek yerler listenize mutlaka dahil etmelisiniz. Gümbet, Bodrum'un en bilinen plajları arasındadır. Kumu ne çok ince, ne çakıl taşı gibi. İdeal yani.. Dalga fazla olmuyor. Berrak ve turkuaz suyunda balıklarla birlikte tertemiz denizde yüzüyorsunuz. Tekne kiralayıp açılma imkanınız da bulunuyor. Kafelerde fiyatlar biraz yüksek. Son yıllarda tatilcilerin yorumları ve şikayetleri fiyatların yüksek olması yönünde artış gösteriyor. Turgutreis'in 3-4 km. kadar kuzeyinde kalan Kadıkalesi, Bodrum'un en uzun sahillerinden. Burası doğal güzelliğinin yanında antik çağlara uzanan geçmişiyle de önemli bir tarihi merkezdir. Deniz kısmını ise yukarıdaki sahiller kadar övemeyeceğiz. Suyu biraz dalgalı ve yosunlu. Sahil kısmı ise çakıllı. Bu nedenle bizden biraz puan kaybetti Kadıkalesi.. Dikkat ettiyseniz biraz diyoruz. Yanlış anlama olmasın.. Sadece diğer plajlara nazaran durum böyle. Bodrum merkezine yakın olan bu plaj Kumbahçe Plajı diye de biliniyor. Şu anda müze olarak kullanılan Zeki Müren'in evi de plajın hemen arka sokağında. Dilerseniz ziyaret edebilirsiniz. Kumbahçe Plajı'nda yine işletmelerin fazlalığı tatilcileri rahatsız eden konuların başında geliyor. Şu kadar alışveriş yaparsan şezlong alabilirsin kuralı insanları çileden çıkarıyor. Kalabalık olması sizi rahatsız etmeyecekse uğrayabilirsiniz. Yukarıdaki listelediğimiz Bodrum'un en güzel koyları ve plajları dışında, bölgede tercih edebileceğiniz başka beach, koy ve plajlar da var. - Yalıkavak Bodrum Halk Plajı - La Plaj - Torba Plajı - Peksimet Plajı Bodrum - Gündoğan Halk Plajı - Mazı Köyü Sahili - Küdür Halk Plajı - Akyarlar - Camel Beach - Meteor Plajı - Aspat Koyu - Bağla Koyu - Bardakçı Koyu Plajların sonuna şifalı bir su kaynağı olan Karaada Kaplıcası'nı da eklemek istedik. Karaada, Bodrum'un hemen karşısında bulunuyor. Mekana tekneyle gidiyorsunuz. Kaplıca suyu kükürtlü ve sıcaktır. Yaz aylarında farklı bir etkinlik yapmak isteyenler için idealdir. Gitmişken bölgedeki Meteor Çukuru'nu da görmenizi tavsiye ederiz. Zamanında meteor düştüğü söyleniyor. Ne kadar doğru bilemeyiz. Ama görmeye değer bir koy. Denizdeki o muhteşem derinliği görmek için su altı gözlüğü götürmeyi unutmayın. Bodrum sahillerini sıralamışken birkaç bilgi de paylaşmak isteriz. Bodrum'a Eylül ayında gitmenizi tavsiye ederiz. Neden? Hem plajlar daha sakin hem de daha ekonomik oluyor. Üstelik Bodrum için Eylül ayının iklim olarak yaz sezonundan farkı yok. "Akdeniz akşamları bir başka oluyor" şarkısına Bodrum'u da ilave etmek lazım. Her ne kadar sınırları Akdeniz'de olmasa da Akdeniz'den pek farkı yok. Bodrum'un geceleri de sıcak. Sadece hava durumunu kastetmiyoruz. Sabahlara kadar insan hareketliliği var. Siz de geceleri gezintiye çıkmayı sevenlerdenseniz burası tam size göre. Caddeler çok kalabalık. İstiklal Caddesi ile yarışır.. Saat ilerledikçe kalabalık daha da artıyor. Merkezde hediyelik eşya satan dükkanlardan Bodrum'da olduğunuzu her an hissedebiliyorsunuz zaten. Maviler, beyazlar, ahşaplar, deniz motifleri derken cıvıl cıvıl bir çarşı karşılıyor sizi. Balıkçıların ağırlıklı olduğu sahilde biraz gürültü var. Ama rahatsız etmiyor. Deniz kokusu ve gecenin huzuru ağır bastığından mıdır?.. Bilemiyoruz.. Buraya yolunuz düşerse keyifli zaman geçireceğiniz garanti. Rüzgar güllerini kadrajınıza alın. Ot ve yosuna rastlanmayacak kadar berrak denizinde dibe dalıp deniz kabukları toplayın. Ayaklarınızı suya salıp, orta şekerli bir kahve için. Bodrum ev figürlü magnet alın. Renkli şapkalarınızı takıp Meksika mutfağını deneyin. Rokalı domatesli kahvaltınızı ederken mavi taburede oturun. Balığınızı elle yiyin. Misket limonu bol Mojito için. Bodrum tekne turu etkinliklerine katılın. Çimlerde uzanın, meditasyon, yoga yapın. Kara yolunu tercih ediyorsanız yol üzerinde çiğ börek yiyip bol köpüklü ayranınızı içmeyi unutmayın. Unutmadan, Eylül'de Bodrum'a gideceğinizi söylediğiniz arkadaşlarınız yanınıza hırka ve polar almanızı söylerse gülüp geçin. Ama büyük konuşmayın. Ne olur ne olmaz.. Yazımızın sonunda, Halikarnas Balıkçısı olarak bilinen Cevat Şakir Kabaağaçlı'nın Bodrum girişindeki tabelada, adeta bir uyarı niteliğindeki şiirini paylaşmak istiyoruz. Bodrum'a giderken sizin de kulağınıza küpe olsun.


Size bir Latin Amerika ülkesinde olduğunuzu sonuna kadar hissettiren bir ülke Bolivya... Belki çok fakirler, belki denizi yok, 4 tarafı karalarla çevrili, belki nerede olduğunu dünya haritasında bile gösteremeyeceğiniz kadar yabancı bir ülke ama bize göre kesinlikle gidip görülmeyi hak eden bir yer. Gidip oraya yerleşip yaşamak için söylemiyoruz tabi ama gezip görmek için bizce Güney Amerika'nın en sıra dışı ülkesi. Kültürlerini, gelenek göreneklerini kaybetmeyen nadir ülkelerden biri. Büyük şehirlerinde de, küçük köylerinde de yerli Latin kültürü etkileri fazlaca hissediliyor Bolivya'da. Hele ki Bolivyalı kadınların rengarenk kıyafetleri başlı başına görülmeye değer. Bolivyalı kadınlar demişken, ülkeye geldiğinizde en dikkat çeken şeylerden biri rengarenk yerel kıyafetli kadınların başlarındaki ufak melon şapkalar olacak. Başlarında emanet gibi duran bu ufacık şapkalar ilk başta anlamsız geliyor tabi. Bolivyalı kadınlar neden bu şapkaları takıyorlar? Kısaca anlatalım. 19. yy'da ortaya çıkan bu melon şapkalar, burada çalışan İngiliz Demiryolları işçileri vasıtasıyla yayılmış. Şapkaları buraya getiren firma, şapkalar çalışanlarının kafasına göre çok küçük olunca bu kadar şapkayı ne yapacağız diyerek ticari zekalarını konuşturmuşlar. Avrupa'da kadınların hep bu şapkaları giydiğini, çok moda olduğunu ülkeye yayıp bütün şapkaları Bolivyalı ablalarımıza satmışlar. Zamanla kültürel bir alışkanlık haline gelen bu şapkalar özellikle Bolivyalı yerel halk olan Aymara ve Quechua kadınlarının bir parçası haline gelmiş. Bu şapkanın takılış şekilleri bile bir anlam ifade eder. Kafanın tam ortasında dik vaziyette ise bu kadının evli olduğunu, yana yatık vaziyette ise bekar ya da dul, yani evlenmeye meyilli olduğu anlamını taşır. Daha Facebook'ta ilişki durumu bile icat edilmemişken Bolivyalı kadınlar bu mevzuyu çoktan çözmüşler. Saçlarını da genelde 2 yandan örgülü şekilde uzatıyorlar. Bir de şöyle bir ufak uyarı yapalım. Bolivya'da yerli kadınların çoğunluğu fotoğraf çekildiklerinde ruhlarının makineye hapsolduğuna inanıyorlar. Bu nedenle izinsiz şekilde pek fotoğraf çekmeye yeltenmeyin. Bu konuda hiç sıcakkanlı değiller. Bolivya'da her şehrin sokakları alabildiğince kadın esnaflarla dolu. Erkekler bizim bazı Anadolu şehirlerindeki gibi kahvehanelerde mi takılıyor bilmiyoruz ama çalışan kesim ağırlıklı olarak hep kadın. Hem işlerini, hem küçük çocuklarını bir heybe gibi hep sırtlarında taşıyorlar. İlk gördüğünüzde Karadeniz'in zor coğrafyasının cefakar kadınlarını akla getiriyor. Bu ülkeyle ilgili canınızı sıkacak üç şey olabilir. # Birincisi; ülke rakımının çok yüksek olması. 3500 m. ile 5000 m. rakımlı bölgelerde dolaşacağınız için nefes darlığı, yükseklik hastalığı, baş ağrısı gibi sıkıntılar çekebilirsiniz. Bolivya ekonomik yönden olduğu gibi oksijen yönünden de çok fakir bir ülke. Ama bunun çözümü basit. Tüm Bolivyalılar gibi koka yaprağı çiğnemeye alışmanız ya da sık sık koka çayını yudumlamanız yeterli. Koka yaprağı kokainin ham maddesi ama çiğnediğinizde kafa yapmıyor merak etmeyin, aksine cin gibi oluyorsunuz. Zaten sürekli içtiğiniz 'kola'nın da ham maddesi. Bu duruma alışmanız en fazla birkaç gün sürer. İlk 1-2 gün kendinizi fazla yormazsanız sonrasında vücut alıştığı için sıkıntı çekmezsiniz. # İkinci can sıkıcı durum ise uzun ve kötü yolları. Doğru düzgün asfalt yol göremeyeceğiniz ülkede bu duruma alışana kadar biraz zaman geçmesi gerekiyor. Özellikle şehirler arasındaki uzun ve toprak yollar pek konforlu değil ve insanı biraz yoruyor. Dünyanın en tehlikeli yolu olarak gösterilen Yungas Yolu'nun da burada olması pek tesadüf değil. # Üçüncüsü ise Bolivya'da internet altyapısı çok ama çok kötü (en azından 2019'a kadar öyleydi diyelim). 56K modem kullandığımız zamanlardaki internet hızıyla işlerinizi halletmek durumunda kalabilirsiniz. İspanyolların sömürge döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu ülkeye daha sonra Güney Amerika'yı İspanyollar'dan ayırıp bağımsızlığını kazandıran Simon Bolivar'ın anısına Bolivya ismi verilmiş. Simon Bolivar bağımsızlığını vermiş vermesine ama Bolivya o günden beri 200'e yakın darbe görmüş. 100'e yakın Cumhurbaşkanı değişmiş. Kimisi öldürülmüş kimisi sürülmüş. Che Guevera, bu ülkeyi kurtarsa kurtarsa ben kurtarırım deyip yardıma gelmiş ama o da burada öldürülmüş. Bu şirin ülkenin iki yakası bir türlü bir araya gelmemiş maalesef. Özellikle halk pazarları, kıyafetleri ve yerli halkıyla Güney Amerika'nın en renkli ülkesi Bolivya'da gezilecek yerlere geçmeden önce ülke hakkında kısa kısa birkaç ön bilgi aktaralım. Bazılarınız için çok basit bir soru gibi gelebilir ama Bolivya'nın haritada nerede olduğunu bilenlerdenseniz sayınız çok az onu söyleyelim. Toplanıp dernek falan kursanız doğru düzgün üye bulamazsınız. İnternet üzerinde Bolivya ile ilgili en çok aratılan şeylerden biri "Bolivya dünya haritasında nerede ?" sorusu oluyor. Bolivya, Güney Amerika'da Paraguay ile beraber denize kıyısı olmayan iki ülkeden biri. Kıtanın tam ortasında, Brezilya, Paraguay, Arjantin, Şili ve Peru ile sınır komşusu durumunda. Bolivya'nın 2 başkenti bulunuyor. Hükümetin bulunduğu yani idari başkent dedikleri La Paz ve resmi başkenti Sucre. La Paz dünyanın en yüksek başkenti ünvanına sahip. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları Bolivya'ya girişte 90 gün süreyle vizeden muaf durumdalar. Türkiye'den Bolivya'ya şu an için (2021) direkt uçuş bulunmuyor. En uygun olarak Avrupa ya da Güney Amerika ülkelerinden aktarmalı seferleri ile ulaşabilirsiniz. Peru, Şili, Arjantin gibi komşu ülkelerden kara yolu ile geçiş yapacaksanız epey uzun ve zorlu bir yolculuk sizi bekliyor olacak. Bolivya çok ucuz bir ülke. Belki paranızı harcayacağınız çok lüks şeyler bulamayacaksınız ama özellikle sırt çantalı bir gezginseniz Bolivya ekonomik anlamda en rahat gezeceğiniz ülkelerden bir tanesi. Burası biraz Afrika ülkelerini andırıyor aslında. Doğal kaynakları ve yeraltı zenginlikleri çok fazla olup da yoksulluk içinde yaşayan bir millet Bolivyalılar. Ülkedeki resmi dillerin başında İspanyolca gelse de Quechua, Guarani ve Aymara başta olmak üzere ülkede yaşayan 36 farklı etnik grup var ve her birinin yerel dili Bolivya'da resmi dil olarak kabul edilmiş. Zaten Bolivya'nın resmi adı Bolivya Çokuluslu Devleti. 2021 yılı itibariyle Bolivya nüfusu 11 milyon 700 bin civarındadır. İsteseniz de çok para harcayamayacağınız, bu mütevazi ve harika insanlarla dolu ülkede genel olarak nerelere gidebilirsiniz, biraz yakından bakalım. Bolivya ve Peru arasından kalan Titicaca Gölü, Güney Amerika kıtasının en büyük iki gölünden biridir. Ayrıca sanırız rakım olarak dünyanın en yüksekte bulunan gölü de burası. İçerisinde doğal ve insan yapımı yüzen küçük adacıklar bulunan gölün çevresinde ve içindeki adacıklarda Bolivya'nın yerli halkları yaşıyor. Eskiden buralarda yaşayan kabileler İnkalar'dan korunmak için bu adaları sazlıklardan kendileri yapmış ve üzerlerinde yaşamaya başlamışlar. Şu an burada yaşayan halkın ismi Uros Halkı. Uros yerlilerinin bir kısmı çok zorunlu olmadıkça karaya ayak basmayı reddediyorlar ve burada kültürlerini yaşatmaya devam ediyorlar. Devlet, adalarda elektrik, su, okul gibi imkanları sağlamış. Uros halkı karadaki modern yaşamı istemiyor ama adalara gelen turistlere karşı oldukça sıcakkanlılar. İşin arka planında şöyle bir bilgiyi de verelim. Burada yaşayan yerlilerin bir bölümü zamanla kıyı şeridinde bulunan büyük şehirlere göç etmişler ve sayıları oldukça azalmış. Şu an geçim kaynaklarının büyük bir kısmı turizm üzerinden dönüyor. Bugün muhtemelen gezginler tarafından ziyaret edilen bir bölge olmasaydı adalarda yaşayan yerli halktan pek kimse kalmazdı. Gölün içindeki bazı büyük adalar kutsal kabul ediliyor. En meşhur olanı ise Isla Del Sol. Bu adaya Copacabana şehrinden teknelerle ulaşabiliyorsunuz. Diğer bir kutsal ada ise Isla de la Luna. Bolivya Titicaca Gölü muhteşem bir doğal güzelliğe sahip. Eğer Bolivya'ya yolunuz düşerse burayı kesinlikle pas geçmeyin. Isla Del Sol adasından konaklayabilir, küçük yapay adaları tekne turlarıyla gezip yerli halkla buluşup sohbet edebilirsiniz. Herkese göre değişir tabi ama bize göre Bolivya'nın en güzel şehri Sucre. Zamanda yolculuk yapıp yüzyıllar önceki bir şehre gelmişsiniz gibi hissettiren harika bir mimarisi var bu şehrin. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bu beyaz şehir sessiz, sakin ve huzur dolu. Sucre, Bolivya'nın iki başkentinden birisi. Sucre bu kıtada İspanyolca öğrenmek isteyen tüm gezginlerin bir numaralı şehir tercihi oluyor. Çok ucuz olmasından mıdır, şehrin güzel olmasından mıdır onu bilemiyoruz ama geziniz sırasından İspanyolca eğitimi almak isterseniz bu şehri bir kenara not edebilirsiniz. Sucre'de kaldığımız hemen her gün uğradığımız bir yer vardı. Mercado Central. Bir kısmı kapalı, bir kısmı açık alandaki bu halk pazarı o kadar ucuz ki cebinizdeki bozuk paralarla çatlayana kadar sebze meyve yiyebilirsiniz. Pazarın içinde meyve kokteyli yapan kadınların olduğu bir bölüm var. Seçtiğiniz tüm meyveleri harmanlayıp size güzel bir karışım olarak hazırlıyorlar. Neredeyse bedava olan bu içeceklere doyum olmuyordu. Mutlaka ziyaret edip deneyin deriz. Şehrin kalbinin attığı merkezi bölge ise Plaza 25 de Mayo. Sucre'nin önemli müzeleri, tarihi yapıları, turistik çarşı pazarları bu meydan civarında yer alıyor. Sucre'ye uğradığınızda muhtemelen zamanınızın çoğunu burada geçireceksiniz. Sucre'deki ilginç yerlerden biri de şehrin hemen dışındaki Parque Cretacico. Plaza 25 de Mayo'dan kalkan servislerle parka ulaşabilirsiniz. Burası ufak çaplı bir Jurassic Park bölgesi. Dev boyutlarda dinozor heykelleri ve gerçek dinozor ayak izleri sergileniyor. Paleontologlar ve bilim adamları Bolivya genelinde 10 binden fazla dinozor ayak izi tespit etmişler. Milyonlarca yıl önce bu toprakların ağası onlarmış. Sucre'de ayrıca Maragua Volkan Krateri denilen bir bölge var. Buraya rehber eşliğinde ya da rehbersiz olarak gidebilirsiniz. Oldukça uzun ve etkileyici bir trekking rotası var. Bolivya'nın en iyi yürüyüş rotalarından biri olduğu söyleniyor. Eğer birkaç gün süreli trekking ve kamp tecrübeniz yoksa yalnız değil, rehber eşliğinde burada yapılan turlara katılmanız daha iyi olur. Yolculuk esnasında milyonlarca yıl öncesinden kalma dinozor ayak izlerine canlı canlı şahit oluyorsunuz. Bolivya'nın diğer şehirlerine nazire yaparcasına tüm sene bahar havası hissedilen bir şehir Cochabamba. Çiçeklerle dolu bu şehre "Sonsuz Bahar Şehri" ya da "Bahçeler Şehri" de deniliyor. Rio de Janeiro'daki İsa heykelinden sonra dünyanın en büyük 2. İsa heykeli olan Cristo de la Concordia burada bulunuyor. Altındaki taş ile beraber toplam uzunluğu 40 metreyi bulan heykelin olduğu tepeye, 2 bin basamaklı merdivenleri kullanarak ya da teleferik ile çıkabilirsiniz. Cochabamba şehir merkezine yaklaşık 120 km. mesafede Toro Toro Milli Parkı bulunuyor. Bize göre Cochabamba gezilecek yerler listesinin başında olmalı. Jiplerle yapılan 5-6 kişilik turlarla bu parkı ziyaret edebiliyorsunuz. İçerisinde müthiş bir kanyon, şelaleler, mağaralar, dinozor ayak izleri barındırıyor. Parkın girişindeki küçük köy ise dinozor maketleri ile süslenmiş. Bir de devasa kaya bloklarının oluşturduğu koridorlarla dolu Ciudad de Itas isminde bir kaya şehri var. Mağara dediğimiz yerleri öyle ufak falan sanmayın sakın. 4300 m. derinliğinde, saatlerce gezilebilecek bir mağaradan bahsediyoruz. Eğer kapalı alanlara ve dar mekanlara karşı fobiniz varsa kesinlikle uzak durun. Çünkü mağaraya iniş çıkışlarda biraz aksiyona girmeniz gerekiyor. 4 bin metre rakımı ile dünyanın en yüksek şehirlerinden biri olan Potosi "nefes kesici" ünvanını kesinlikle hakkediyor. Çünkü şehir gerçekten nefesinizi kesiyor. 4 bin metreye niye şehir kuruyorsun birader, oksijeni nereden bulacağız! Bu tarihi şehrin en büyük özelliği çok zengin yataklara sahip "gümüş madeni" bulunması, daha doğrusu bulunmasıydı. Öyle ki 17. yy dönemlerinde Potosi'nin kaldırım taşları bile gümüştenmiş. O zamanlar Amerika kıtasının en büyük şehriymiş Potosi. Geçen yüzyıllar boyunca İspanyol sömürgecilerinin servet hırsı sebebiyle burada çalıştırılan milyonlarca Afrikalı köle ve Bolivya yerlileri can vermiş. Bu yükseklikte ve bu kadar ağır şartlarda çalışmak inanılmaz zor. Şu an çalışan her işçi koka yaprağı çiğneyerek vücutlarını diri tutmaya çalışıyorlar. Şehirden alacağınız tur hizmetleriyle bu madenlere ziyaret gerçekleştirebiliyorsunuz. Hatta giderken madencilere bir takım hediyeler almanızda çok iyi olur. Tarih kitaplarında eskiden ülkelerin ve insanların nasıl sömürüldüğünü, nasıl ezildiğini okumaya okuyoruz ama bunları canlı görüp şahit olmak insanı gerçekten çok sarsıyor. 300 yıl boyunca İspanyollar tarafından sömürülen bu madenler dünyadaki gümüş kullanımının %90'ını karşılıyormuş. 1800'lü yıllara gelindiğinde gümüş rezervinin azalmaya başlamasıyla İspanyollar da bölgeyi terk etmişler ve Potosi şehri küçülmeye başlamış. Avrupa'nın zenginlik hırsı yüzünden milyonlara mezar olan bu madenler normalde Bolivya'yı dünyanın sayılı zengin ülkelerinden biri yapabilecek rezerve sahipken, Bolivya şu an en fakir ülkeler sıralamasında üst sıralarda yer alıyor. Titicaca Gölü kıyısında bulunan Copacabana, Bolivya'nın en çok turist çeken ve en önemli şehirlerden birisi. Sahil şehri olmasının yanında İnka medeniyetine ev sahipliği yaptığı için de tarih ve kültür anlamında önemli değerlere sahip. Copacabana şehrinden Titicaca Gölü'ndeki adalara feribotlarla geçiş yapabilirsiniz. Şehrin en önemli tarihi yapısı ise Lady Copacabana Bazilikası'dır. Ege kıyılarındaki küçük kasabalara benzeyen ve pek büyük olmayan şehirde hemen her yere yürüyerek gidebilirsiniz. Turistik bir yer olduğu için hem rahat hem de güvenli bir şehir. Bolivya'nın idari başkenti olan La Paz kelime manası olarak "barış" demek. Merkez nüfusu 1 milyona yakın olan kentin kendisine bağlı bölgelerle beraber genel nüfusu 3 milyon (2021) civarındadır ve ülkenin Santa Cruz de la Sierra ile beraber en kalabalık şehridir. 3600 m. rakımı ile oksijen fakiri bu şehrin havalimanı ise tam 4 bin metre yükseklikte bulunuyor. La Paz'a gittiğinizde ilk birkaç gün koka yaprağı çiğneyerek yükseklikten etkilenme riskinizi azaltabilirsiniz. Özellikle yokuşlarla dolu bu şehirde yavaş hareket etmekte fayda var. La Paz, yemek, ulaşım, alışveriş gibi her konuda çok ucuz bir şehir. Detaylı La Paz Gezi Rehberi yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Bolivya'nın Uyuni şehri yakınlarında bulunan ve dünyanın en büyük tuz gölü olan Salar de Uyuni, özellikle yağmur yağdıktan sonra ziyaretçilerine inanılmaz bir görsel şölen sunuyor. 10 bin km 'lik bu uçsuz bucaksız tuz deryasında jiplerle gezi yapabiliyorsunuz. Gölün ortasında Incahuasi denilen ufak bir ada var. Bu ada üzerinde boyu 10 metreyi geçen kaktüsler yetişiyor. Ayrıca Uyuni Tuz Gölü'nde tamamen tuz kalıplarından yapılmış hosteller mevcut. Bazıları da oldukça lüks. Bolivya'daki Uyuni Tuz Gölü'nü de kapsayan yol maceramızı okumak isterseniz sizi şöyle alalım. Bolivya'da gezip görülesi yerler olarak tavsiye edebileceklerimiz bu şekilde, ama eğer Bolivya'da daha uzun süre vakit geçirmek isterseniz ekstradan size birkaç öneri daha sunabiliriz. - Bolivya'nın en büyük şehirlerden biri Santa Cruz de la Sierra. Şehrin gezginlere hitap eden çok bir havası yok ama Santa Cruz'un kuzeydoğusunda, Brezilya sınırında, bu departmana bağlı Noel Kempff Mercado Ulusal Parkı bulunuyor. Bu muhteşem doğa parkı Unesco tarafından Dünya Mirası Listesi'ne alınmış. Ulaşımı biraz zor ve yorucu olduğu için gezginler gitmeyi çok tercih etmiyorlar ama imkanınız olursa Bolivya Amazon kıyısındaki bu yeri gidip görmenizi öneririz. - Potosi'ye bağlı Tupiza adındaki bölge yine harika doğa oluşumları barındırıyor. Bolivya'da gezilecek yerler dışında bir de sevilecekler listesi var. Dünyada her çocuk özel ve güzeldir ama bu Bolivyalı çocukların büyümüşte küçülmüş halleri, yaşlarından beklenmeyen olgunlukta bakışları o kadar güzel ki Bolivya'da her köşe başında gördüğünüz çocuğu hamur gibi yoğurasınız geliyor. Çok ama çok güzeller.