Şili'nin Santiago şehir otogarından, Bolivya sınırındaki San Pedro de Atacama kasabasına gitmek için uzun bir otobüs yolculuğuna çıktım. Yolculuk tam 1 gün sürecek kadar uzun olsa da yolun büyük bölümü Pasifik Okyanus manzaralı geçtiği için oldukça iyiydi. Şili'nin sahil şeridi boyunca manzara gerçekten ilginç. Çok zengini, villası olanı da deniz manzaralı evde yaşıyor, fakir fukara olup köyde yaşayanı da. Bu konuda Şili herkese cömert davranmış. 24 saate yakın bir süre sonra San Pedro de Atacama'ya ulaştık. Burası, kovboy filmlerinden alışık olduğumuz ıssız bir arazideki sessiz kasabalar olur ya hani, aynı orası. Güneş kavuruyor, hafif rüzgar var ama çok sıcak. Kupkuru bir arazi. Kerpiç ve briket evlerin arasından kovboylar geçecekmiş gibi bir atmosfer var ama sıcaktan kimsenin düello yapmaya hali yok galiba. Buraya geliş sebebim Şili'den Bolivya'ya geçmek ama öyle klasik bir sınır geçişi değil. Buradan başlayıp Bolivya'nın Uyuni şehrine kadar uzanan, jiplerle yapılan çöl safari turuna katılmak. Uyuni'ye vardıktan sonra geri dönmeyip oradan yola devam etmek. San Pedro'ya gelip otobüsten inince önce rezervasyon yaptırdığım hostele geçtim ve çantamı bıraktım. Tek katlı, kerpiçten yapılma ufak bir bina ama klimalı güzel bir hostel. Soğuk bir şeyler içtikten sonra çevreyi keşfe çıktım. Ortalıkta gezenlerin çoğu sırt çantalı gezginler. Yapacakları turlar için uygun fiyat arayışındalar. Yerli halk sıcaktan o kadar bunalmış vaziyette ki herkes ve her şey çok yavaş hareket ediyor. Tam bir uyuşukluk hakim kasabaya. Hepimizin kafası güzel sanki. San Pedro de Atacama'nın yakınlarında Ay Vadisi denilen bir çöl vadisi var. İsminin sebebi, bu çölün yüzeyi dünyada Ay'a en çok benzeyen yermiş. Zaten burada Nasa uzay ile alakalı bazı çalışmalar ve denemeler yapıyor. Bölgeye bisiklet kiralayarak ya da günlük tur yapan araçlarla gidip gezebilirsiniz. Astronomi Tur denilen etkinliğe katılarak geceleri teleskoplarla gözlem yapabiliyorsunuz. Ben daha zorlu olan bir yolculuğa çıkacağım için bu kısmı direkt pas geçtim ve ertesi gün yapacağım safari için firmaları soruşturmaya başladım. Anlaştığım tur sahibinden şöyle bir uyarı aldım; "Hem çöl çok sıcak, hem de rakım çok yüksek olduğu için susuzluk çok fazla olacak, ekstradan en az 5 litrelik su al yanına". Diğer hemen her şeyi onlar karşılıyorlar ama fazladan su almamızı iyice tembihlediler. Ben ne yaptım peki! O kadar suyla kim uğraşacak deyip marketten 2 tane 1,5 litrelik normal su aldım o kadar. Ve bu aldığım sulardan biri normal su değil, acı su dediğimiz sodalı suymuş. Bildiğimiz asitsiz soda yani. Ben bunu henüz bilmiyorum tabi, yolda öğreneceğim. Ama genel olarak suyla pek aram olmadığı için tüm yolculuğu tek şişe suyla rahatça geçirebildim. Eğer çok susayan biri olsaydım muhtemelen hapı yutmuştum. Sizin bünyeniz su sevdalısı ise kesinlikle bu tavsiyeyi dikkate alın. Ertesi gün çok erken saatlerde jiplere bineceğimiz yerde toplandık. 6 gezgin ve 1 şoför toplamda 7 kişiyiz. Bolivyalı çok şeker bir şoför abimiz, Alman, Norveçli, Fransızlar ve bir de Türk olarak ben, tam bir temel fıkrası modunda araca biniyoruz. Herkes 5 litrelik sularını aracın üstüne atarken ben sadece çantamı koyup ufak su şişemle takılıyorum. Havam batsın. Bolivya sınırına kadar birkaç saatimiz var. Hoşbeş sohbet tanışma faslı derken yola koyulduk. Şoför abimiz çölde gecenin fena soğuk olduğunu, sağlam giyinip yatmamız gerektiğini öyle bir anlattı ki hepimiz sabaha çıkamayabiliriz diye düşünmeye başladık. Tamam çölde geceleri soğuk olur, az çok coğrafi bilgimiz var ama kaptan bizi biraz fazla işkillendirdi. Zaten azıcık suyla çöllere düştüm niye ekstradan gerilim veriyorsun! Bu tur 2 yönlü olarak yapılıyor. İster Şili'den başlayıp Bolivya'da bitiriyorsunuz ya da tam tersi Bolivya'dan başlayıp Şili'ye geçiş yapıyorsunuz. Başladığınız noktaya geri dönecekseniz tur toplamda 3 gece 4 gün sürüyor. İlk durağımız Laguna Blanca ve Laguna Verde isimlerinde yan yana olan ama birbirine hiç benzemeyen iki volkanik göl oluyor. Licancabur denilen yanardağın hemen dibindeler. Laguna Blanca tamamen şeffaf ve saf bir görüntüye sahip, içerisi flamingo sürüleriyle dolu. Laguna Verde ise tamamen turkuaz renginde. Sahip oldukları farklı mineral ve tortular nedeniyle bu renklere bürünmüşler. Ortam öyle enteresan ki yakınımızda yöremizde bırakın ağacı en ufak bir yeşil ot bile yok ama harika renkli bir doğa manzarası var. Rakım 4300 metre. Rakım demişken; Uyuni'ye kadar yapacağımız bu yolculukta rakım seviyesi 5 bin metrelere kadar çıkıyor. Eğer alışık değilseniz bu insan vücudu için çok normal bir seviye değil. En azından bir anda çıkılası bir mesafe değil. Dağcılar bile bu seviyelere tırmanırken 1 haftalık hazırlık kampları yapıyorlar. Bu civarda yaşayanlar koka yaprağı denilen bir bitki çiğniyorlar bol bol. Vücutları bu şekilde daha kolay uyum sağlıyor çevreye. Koka yaprağı aynı zamanda kokainin ham maddesi. Bu yolculuk boyunca gezginlerin bir kısmında mide bulantısı, baş dönmesi, nefes darlığı gibi etkiler çok sık gözüküyor. Özellikle akşamları dinlenmek için hostele geçildiğinde yatak döşek hasta yatanlar da oluyor. Ama sanırım her bünye için etkisi aynı değil, yolculuk boyunca kendi adıma hiçbir rahatsızlık yaşamadım ama kaldığımız yerlerde rahatsızlanan arkadaşlar oluyordu. Eğer kendinize çok güvenmiyorsanız böyle bir yolculuk öncesi eczanelerden yükseklik hastalığı ilacı temin etmenizi tavsiye ederim. Türkiye'de de bulabilirsiniz. Gitmeden çantanıza atıverin. Eğlence için çıktığınız yolculuk kabusa dönüşmesin. Sonraki durağımız Sol de Manana isminde bir gayzer bölgesi. Volkanik bir zemin. Magma tabakasının kaynattığı suların fokurdadığı, her yerden su buharı ve dumanlar çıkan fantastik bir yer. Sularda sülfür olduğundan solumamak için fazla yaklaşmayın deseler de biz neredeyse içine dalacağız. Buranın yakınlarında bir de Termas de Polques adında termal su ve kaplıcalarının olduğu bir yer var. Geçerken uğrayıp bir süre vakit geçiriyorsunuz. İsteyen kaplıcalara giriyor. Hava ne durumda olursa olsun su sıcaklığı oldukça iyi. Yükseklik 5 bin metreye yaklaştı ve nefes almak biraz daha zorlaştı haliyle buralarda. Ama ne hikmetse hiç susuzluk çekmiyorum. Yanıma aldığım ufak su bile olduğu gibi duruyor hala. Kaplıcalarda herkes biraz soluklanıp dinlendikten sonra yola devam ediyoruz. Sıradaki durak benim için bu turun en etkileyici birkaç manzarasından biri olan Laguna Colorada. Yüz ölçümü 60 km olan bu büyük kırmızı göl hepimizi şaşkına çeviriyor. Suyun içerisindeki alg çeşitleri ve suyunun içerdiği yüksek mineral seviyesi nedeniyle bu renkteymiş. Kırmızı gölün içerisinde pembe renkli flamingo grupları var. Dokunacak kadar yaklaşabiliyorsunuz. Onlar bizden ürkmüyorlar ama biz daha önce bu kadar yakından flamingo görmediğimiz için ufaktan bir ürküyoruz ilk başta. Gruptaki arkadaşlar etrafa dağılıp resim çekme moduna geçtiklerinde suyun hemen kenarındaki bir kayaya oturup aralıksız 10 dakika gözümü kırpmadan bu manzarayı seyrettim. Çok daha uzun da kalmak istedim ama tura devam edecektik. Ben de birkaç fotoğraf alıp etrafı dolaştıktan sonra hepimiz jiplere geri döndük. Hani şu Amerikan filmlerinde klişe bir konu vardır. Bir grup genç ya da aile bir yerlere gezmeye giderken ıssız çöllerde araçları arızalanır ve başlarına gelmedik kalmaz. Başlarına gelenlere değil ama o gittikleri çöl yollarına hep çok imrenmişimdir. Kafanızda canlanması için mesela Tepenin Gözleri filminde ailenin mahsur kaldığı çöl görüntüsünü göstereyim. Filmlerde bu yollar nice hayatlar söndürdü. Teksas Katliamı gibi serilere hiç değinmiyorum bile. Uzun bir çöl yolculuğunun ardından yakın civardaki ufak bir köyde konaklayacağımız hostele geçtik. Gece boyunca diğer gezginler ve yerli halktan küçük çocuklarla şarkılı türkülü, güzel muhabbetli bir gece geçirdik. Ne susuzluktan, ne gecenin soğukluğundan kimsenin şikayeti olmadı. İlk gece kalınan hostelde elektrik ihtiyacı jeneratörler ile sağlanıyor. Akşam saat 9-10'dan sonra elektrik kapatılıyor. O yüzden şarjlı aletleri bu saatten önce doldurmak gerek. Sabah erken saatlerde kalkıp kahvaltımızı yaparak yola hazırlandık. Villamar Mallcu denilen bir bölgeye geçtik. Burada ilk durağımız küçük bir kasaba ve onun hemen yanındaki farklı şekillerdeki kaya oluşumlarının olduğu Italia Perdida denilen dağlık bir yerdi. Kasabanın tam ortasında küçük bir uçak enkazı vardı. 2 parçaya ayrılan uçağın parçaları kaldırılmamış öylece duruyor. İşin ilginç yanı uçağın hemen yanındaki mağarada insan kafatası ve kemikleri var. Onlarda öylece duruyordu. Sebebini hiç sormadım. Lama sürülerinin arasından araçla yola devam ederken tamamen kayalık bir zeminden oluşan enteresan bir yerde araçlardan inip yürümeye başladık. Ortalıkta bir şey gözükmüyor, nereye yürüyoruz derken kayalık bölgenin tam ortasında büyük bir çöküntü olduğunu fark ettik ve bu manzara karşımıza çıktı. Laguna Negra denilen bu ovanın tamamen yosunlardan oluşmuş bir zemini var. Gölün hemen kenarında ise bir lama sürüsü besleniyor. Aşağı inip lamalarla biraz vakit geçirdik. Başka araçlarla gelen gezginlere denk gelince göl kenarında biraz oturup sohbet ettik. Bu kayalık bölgenin biraz ilerisinde ise Anaconda Kanyonu denilen harika bir kanyon manzarası var. Korkutucu bir yükseklikten aşağıda yılan gibi kıvrılan nehri izliyorsunuz. Kanyonun isminin nereden geldiği hemen anlaşılıyor zaten. Tepeden bu manzarayı izlerken şoförümüz güzel bir teklifte bulundu. Bu teklifi duyduktan en fazla yarım saat sonra su kenarında piknik moduna geçmiştik bile. Sofra hazırlanırken ikişerli gruplar halinde dağılıp biraz çevreyi keşfe çıktık. Lama arkadaşlar burada da geziniyorlar. İkinci gece konaklamamızdan önce Julaca Köyü denilen bir yere uğradık. Her yerden kilometrelerce uzak olan, çölün ortasında az sayıda haneden oluşan bir köy. Kerpiç evlerin tam ortasından bir tren yolu geçiyor. Köy meydanında bir sürü çocuk toplanmış maç yapıyorlar. Ufak bir büfe vardı köyde. Bizim araçtaki arkadaşlar büfe etrafında toplanırken ben maç yapan çocukların arasında karışıp onlarla takılmaya başladım. Latin Amerika'nın ıssız köylerinde bile futbol sevdası var. Bu ufak köyde yaşayan herkes birbirine akraba sayılırmış. Gezginlerin uğrak yeri olmasa dünyadan epey soyutlanmış bir köy. Köyün hemen dışında birde enteresan bir mezarlık var. Tüm mezarların üzeri çiçeklerle, renkli örtülerle süslenmiş vaziyette. Sonrasında gece konaklayacağımız hostele kadar uzun ve aralıksız bir çöl yolculuğu oldu bugün. Güzel manzaralı yerler dışında pek durmadan hareket halindeydik. Uyuni Tuz Gölü sınırlarına girdiğimiz andan itibaren uçsuz bucaksız, ufuk çizgisine kadar bembeyaz bir zeminde ilerlemeye başladık. Eskinin gölü şimdinin ise çölü olan Salar de Uyuni, 10.582 km alana yayılmış 3.653 m. yükseklikte, dünyanın en büyük tuz gölü. Yıllık 25 bin ton tuz çıkartılan bu çölün toplam tuz kapasitesi 10 milyar ton olarak ölçülmüş. Katır kutur sesler arasında yürüdüğünüz tuzdan yapılma bu zemin ayrıca dünyanın en büyük aynası. Yağmur yağdıktan sonra yer gök birleşiyor ve harika bir manzara oluşuyor. Çölün ortasında Incahuasi denilen bir tepe var. Kaktüslerle kaplı bir ada şeklinde. Zirvesinden tüm gölü seyredebiliyorsunuz. Bir başka noktada ise Dakar Rallisi anıtı, hemen yanında tamamen tuzdan yapılmış bir hostel binası ve onlarca ülke bayraklarının dikili olduğu bir meydan var. Çölde çok sert rüzgarlara maruz kaldıkları için bayraklar uzun ömürlü olmuyor ve parçalanıyorlar ama yine de her daim gelen gezginler tarafından yeniden asılıyorlar. Burada Bolivyalı bir sanatçının klip çekimine denk geldik ve bir süre klip çekimlerini seyrettik. Bu arada bu nokta Star Wars: The Last Jedi filminin meşhur sahnelerinden bazılarının çekildiği mekanlar. Gece Uyuni'de konakladığımız hostel, banyo ve tuvaletleri hariç tamamen tuzdan yapılmış bir binaydı. Zeminde tamamen tuz dökülü, çıtır çıtır sesler eşliğinde yürüyorsunuz. Uyuni Çölü'nde herhangi bir ışık kirliliği olmadığı için geceleri inanılmaz bir yıldız şöleni oluyor. Sanırım hayatımda bu kadar çok yıldızlı bir gökyüzünü daha önce hiç görmemiştim. Sabah güneş doğmadan önce kalkacağımız için o gün sıcak banyosunu yapıp karnını doyuran herkes erkenden uyudu. Sabah gün doğumuna yarım saat kala kalkıp Incahuasi dedilen adaya tırmandık. Müthiş bir soğuk var. Burada güzel bir gün doğumuna şahit olmak için herkes elde fotoğraf makinaları ile titreyerek ufku gözlüyor. Kaktüslerin arasında yarım saatlik bu bekleyişin ardından güzel kareler yakalayıp sonrasında kahvaltı yapmak için tepenin dibine kurulan masaların olduğu bölüme indik. Kahvaltı sonrası durağımız Uyuni Tren Mezarlığı. Şehir merkezinin 3 km. dışındaki bu ilginç mezarlıkta 19. yy'dan kalma onlarca tren atıl vaziyette çürümeye terk edilmiş ve bölge hayalet bir kasaba halini almış. Tren mezarlığı turdaki son durağımız oluyor ve buradan Uyuni şehir merkezine geçiyoruz. Araçtaki diğer arkadaşlar aynı yol üzerinden San Pedro de Atacama yani Şili'ye geri dönecekler. Ben ise bu noktada herkesle vedalaşıp Uyuni'yi biraz gezdikten sonra bir sonraki durağım olan Bolivya'nın Potosi şehrine geçmek için otogara doğru yol almaya başlıyorum.


Akşemsettin'in, Köroğlu'nun, bilgeliğin ve adaletin diyarı.. Bitinya, Roma, Selçuklu, Osmanlı gibi tarihte birçok kadim uygarlığa ev sahipliği yapan ve Geç Antik Çağ'dan beri geçiş güzergahı olan Bolu, geçmişten günümüze uzanan bir geçit gibi selamlıyor ziyaretçilerini.. Ayrıca İstanbul ve Ankara'ya yakınlığı nedeniyle büyük şehirlerde yaşayanlar için alternatif bir tatil imkanı sunuyor. Yedigöller, Abant, Gölcük gibi muhteşem göllere, şifalı kaplıcalara, yemyeşil tabiat parklarına sahip Bolu, tüm renklerin birbiriyle ahenk içinde dans ettiği bir Anadolu cenneti adeta.. Peki Batı Karadeniz'in en güzel şehirlerinden Bolu yaşamak için nasıl bir yer? Bolu'da memur ve öğrencileri neler bekliyor? Bolu'nun tarihi, ekonomisi, coğrafi yapısı ve yöresel mutfağı hakkında bilgiler vereceğimiz yazımızda, 'Tabiatın Kalbi' olarak bilinen bu şehrimizi biraz daha yakından tanıyalım. Bolu ilimiz Karadeniz Bölgesi'nin batı kesiminde yer alıyor. Bolu'nun komşuları; kuzeyde Zonguldak, kuzeydoğuda Karabük, kuzeybatıda Düzce, batıda Bilecik ve Sakarya, güneyde Ankara, güneybatıda Eskişehir, doğuda ise Çankırı'dır. İstanbul ve Ankara'yı birbirine bağlayan yollar üzerinde bulunan Bolu, yoğun bir kara yolu trafiğine sahiptir. D-100, E- 80, Anadolu Otoyolu ve O- 4 karayollarının içinden geçtiği Bolu'ya Türkiye'nin her bölgesinden rahatlıkla ulaşım sağlayabilirsiniz. Anadolu'dan İstanbul istikametine sefer düzenleyen otobüs firmalarının hemen hemen tamamı da Bolu'dan geçmektedir. Bolu Otogarı, il merkezindeki Paşaköy Mahallesi'nde yer alıyor. - İstanbul Bolu arası yaklaşık 265 kilometre ve 3 saat. - Ankara Bolu arası yaklaşık 190 kilometre ve 2 saat 30 dakika. - İzmir Bolu arası yaklaşık 620 kilometre ve 7 saat. - Bursa Bolu arası yaklaşık 280 kilometre ve 3 saat 30 dakika. - Erzurum Bolu arası yaklaşık 1000 kilometre ve 12 saat. - Karabük Bolu arası yaklaşık 140 kilometre ve 1 saat 40 dakika. - Kocaeli Cengiz Topel Havalimanı Bolu Merkez arası yaklaşık 160 km. ve 1 saat 40 dakika. - İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı Bolu Merkez arası yaklaşık 230 km. ve 2 saat 30 dakika. - Ankara Esenboğa Havalimanı Bolu Merkez arası yaklaşık 200 km. ve 2 saat 30 dakika. Bolu, M. Ö. 2000 yıllarında Hitit Krallığı'nın bir parçasıydı. M. Ö. 1200'lü yıllara gelindiğinde ise Anadolu'da hakimiyet kuran Frigyalıların eline geçti. Bölgede Frigya hakimiyeti bitince Bolu toprakları önce Lidyalıların daha sonra Perslerin yönetimine geçti. M. Ö. 6. yy'da başlayan Pers hakimiyeti yaklaşık iki asır sürdü. Bu süreçte Misya ve Paflagonya olarak anılan yöre valilerin idaresinde kaldı. M. Ö. 336'da Anadolu'ya giren Büyük İskender, Bolu'yu da Makedonya topraklarına dahil etti. Büyük İskender'in ölümü sonrası Makedonya Krallığı dağılınca Anadolu, Yunan kültürü etkisindeki milletler tarafından işgal edildi. Bu dönem Bolu'da Bitinya Krallığı kuruldu. Tarihçilere göre, Bitinyalıların son kralı IV. Nikomedes M. Ö. 74'de ölünce, onun vasiyeti gereği Bolu'nun da içinde bulunduğu Bitinya toprakları Roma eyaleti haline getirildi. Roma 395 yılında ikiye bölününce de Bolu, Bizans sınırlarına dahil oldu. 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu'ya giren Türkler kısa sürede Bolu yöresini de fethettiler. Sultan Alp Arslan'ın oğlu olan Melikşah, Kızılırmak ile İstanbul arasında kalan topraklara Türkmenlerin yerleştirilmesi talimatını verdi. 1074 yılında Bolu'ya yerleşen bu Türkmenler kısa sürede bölgeyi Türkleştirdiler. Haçlı seferleri sırasında Bolu kısa bir süre Trabzon Rum İmparatorluğu'nun eline geçse de, 1197'de Türkler yönetimi tekrar devraldı. Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra Bolu ve çevresi bir müddet Moğol hakimiyetinde kaldı. Daha sonrasında Osmanlı Devleti kuruldu ve Bolu, Göynük, Mudurnu, Taraklı, Konuralp, Akçakoca, Kandıra ve Düzce'nin dahil olduğu bütün yöreyi sınırlarına kattı. Ankara Savaşı yıllarında Candaroğulları Beyliği'nin hakimiyetine giren Bolu, II. Murad zamanında yeniden Osmanlı Devleti'nin bir parçası oldu. Bolu, 1324-1694 yılları arasında sancak, sonraki yıllarda ise Voyvodalık haline getirildi. 1811-1864 yılları arasında tekrar bağımsız sancak olan Bolu, Kütahya'da bulunan Anadolu Beylerbeyliği'ne bağlı vilayet merkezlerinden biri kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte de ülkemizdeki illerden biri haline geldi. Nüfus: Bolu'nun 2020 yılı nüfusu yaklaşık 317 bin kişidir. - Dörtdivan - Gerede - Göynük - Kıbrıscık - Mengen - Mudurnu - Seben - Yeniçağa Bolu ekonomisi genel anlamda tarım, hayvancılık, ormancılık, tarımsal sanayi ve hizmet sektörlerine dayalı bir yapıya sahiptir. Aslında Bolu, İstanbul ve Ankara gibi iki büyük metropole ulaşım kolaylığı bulunan bir bölge. Fakat il, bu konum avantajını yeterince kullanıp sosyo-ekonomik açıdan çok fazla ilerleme sağlayabilmiş bir yer değil. Tarım arazilerinin büyük kısmına tahıl ekilen Bolu'da en fazla buğday yetiştirilir. Arpa, yulaf, mısır, fiğ ve çeltik de yörede yetiştirilen tahıl ürünlerindendir. Bolu'nun öne çıkan diğer tarım ürünleri ise nohut, fasulye, burçak, şeker pancarı, patates, soğan, sarımsak ve hayvan pancarıdır. Kanatlı hayvancılık sektörü de Bolu ekonomisine ciddi katkı sağlamaktadır. Ülkemizdeki beyaz et ve hindi eti üretiminin %30'a yakın kısmı Bolu firmaları tarafından yapılmaktadır. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin ağırlıkta olduğu Bolu sanayisinde ise gıda, mobilya ve orman ürünleri, madeni eşya ve metal sanayi, tekstil, elektrik cihazları üretimi, ısı cam sektörleri ön plana çıkar. Bolu il topraklarının yarıya yakın kısmı dağlardan oluşmaktadır. Plato ve ovalar da bölge arazisinde önemli yer tutar. İlde güneybatı-kuzeydoğu istikametinde uzanan Bolu ve Abant Dağları, Gerede'nin kuzeyindeki Arkot ve Göl Dağları ile güney kesimlerde bulunan Köroğlu Dağları yöredeki önemli yükseltilerdir. Çoğunlukla batı-doğu istikametinde uzanan ovalar içinde ise en büyükleri Bolu ve Gerede Ovaları'dır. Bolu yöresi yağış bolluğu ve eğim fazlalığı nedeniyle çok sayıda göl ve akarsuya da ev sahipliği yapar. Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinin kesiştiği noktada bulunan Bolu'da iki çeşit iklim tipi görülür. İlin kuzey kesimlerinde Karadeniz ikliminin etkisi yoğun şekilde hissedilir. Buradaki dağların kıyıya paralel uzanması, Karadeniz'den gelen nemli havanın iç kesimlere ulaşmasını engeller. Bu nedenle Bolu'nun güney kesimlerinde karasal iklim hakimiyeti vardır. Yüz ölçümünün yarıdan fazlası ağaçlarla kaplı olan Bolu'nun bitki örtüsü genel olarak ormanlardan oluşur. Özellikle Karadere, Seben ve Köroğlu ormanları çok zengin ağaç çeşitliliğine sahiptir. Meşe, gürgen, kayın, kavak, kızılağaç, karaağaç, köknar, ıhlamur, dişbudak ve sarıçam ilde en yaygın görülen ağaç türleridir. Türkiye'nin en zengin mutfaklarından birine sahip olan Bolu, özellikle dünyaca ünlü aşçıları ile ön plana çıkıyor. Bolu'nun Mengen ilçesinde yetişen aşçıların namını hemen hepimiz duymuşuzdur. Bugün pek çok turistik tesiste, büyük restoranlarda karşımıza çıkan Mengenli aşçıların geçmişi Osmanlı Saray Mutfağı'na kadar uzanıyor. Hatta M. Kemal Atatürk'ün Çankaya'daki aşçısı da Mengenliymiş. 1981'den bu yana her yıl düzenlenen Uluslararası Mengen Aşçılık ve Turizm Festivali'nin gördüğü ilgi de Mengen mutfağının kalitesini kanıtlar nitelikte. Aşçılığı bir ekol haline getiren Bolu'nun yemekleri de haliyle harika oluyor. Üstelik öyle belirli alanlarda değil; hamur işlerinden sebze yemeklerine, zeytinyağlılardan çorbalara kadar Bolu her alanda lezzetli bir mutfağa sahip. Şimdi Mengen de dahil olmak üzere Bolu yöresel mutfağından çıkan bu enfes yemekleri sıralayalım. - Ovmaç Çorbası, Yayla Çorbası, Yoğurtlu Bakla Çorbası ve İmaret Çorbası - Bolu Köftesi - Kabaklı Gözleme - Çiğ Börek - Acı Su Bazlaması - Etli Mantı - Abant Kebabı, Kartalkaya Kebabı, Orman Kebabı ve Yedigöller Kebabı - Ekmek Aşı - Keşli Cevizli Erişte - Patatesli Köy Ekmeği - Kedi Batmaz - Mantar Sote - Kaldırık Dolması - Kaşık Sapı - Mengen Pilavı ve Paşa Pilavı - Mengen Kuzu Güveç - Kaşık Atmaç - Bakla Çullaması - Kabak Hoşafı ve Coş Hoşafı - Kara Kabak Tatlısı - Palize - Karavul Şerbeti - Kızılcık Şurubu - Saray Helvası - Bolu Beyi Tatlısı - Mudurnu Baklası - Bonus: Bolçi Bolu'da 1992 yılında kurulan Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi bulunuyor. Üniversitenin ana yerleşkesi olan Gölköy Kampüsü, Bolu merkeze yaklaşık 13 km. uzaklıkta yer alıyor. Kampüs göl kenarında yüksekçe bir tepeye kurulu. Yemyeşil ağaçlarla çevrili yerleşkenin çevre düzenlemesi de çok iyi. Fakat burası rakım farkından dolayı il merkezine göre daha soğuk bir bölge. Özellikle kışın Doğu Anadolu'yu aratmayan bir iklime sahip diyebiliriz. Eğer kampüs içindeki KYK yurtlarında kalmayacaksanız, yerleşim yerlerine uzak kalan okula ulaşmak için özel araç ya da toplu taşıma kullanmanız gerekiyor. Peki Bolu yaşamak için nasıl bir şehir? Bolu hakkında yorumlar nasıl? Şimdi ona biraz değinelim. Burası büyük şehirden gelenler için muhtemelen sıkıcı bir kent olacaktır. Çünkü Bolu birkaç ana cadde üzerine kurulu oldukça küçük bir şehir. Sosyal yaşam hareketliliği çok az. Zaten etrafta gördüğünüz kafe ve eğlence merkezlerinin çoğu sadece öğrencilere hitap eden yerler. Bolu genel anlamda bir öğrenci şehri sayılır. Bolu'nun avantajlı yönü ise İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlere yakın olması. Vakit buldukça il dışına çıkıp birkaç saatte İstanbul'a ulaşabilirsiniz. Ayrıca Bolu doğa harikası bir şehir. Özellikle Yedigöller, Abant, Gölcük gibi muhteşem göllere sahip. Türkiye'nin her yerinden turist çeken bu mekanlar ayağınızın dibinde duruyor. Kamp, doğa yürüyüşü ve piknik yapmayı sevenler için Bolu ideal bir yer. Batı Karadeniz'in bütün güzelliklerini burada bulabilirsiniz.


Yedigöller Milli Parkı; Batı Karadeniz'de, Bolu il sınırları içinde bulunan, koruma altındaki tabiat harikası bir bölge. Özellikle sonbaharda tam bir renk cümbüşünün yaşandığı, çok zengin bir ekosisteme sahip, doğaseverlerin, fotoğrafçıların ve gezginlerin hayran olacağı bir park. Bu Milli Park ismini birbirine çok yakın konumda bulunan yedi tane gölden alıyor. - Büyükgöl - Deringöl - Nazlıgöl - Küçükgöl - İncegöl - Sazlıgöl - Seringöl Bu göller kuzeyden güneye 1,5 km'lik bir mesafe boyunca sıralanıyor. Park çok büyük değil. Yaklaşık 1600 hektarlık bir alanı kaplıyor. Fakat çok zengin bir bitki örtüsüne ve hayvan çeşitliliğine sahip. Bu da Bolu Yedigöller Milli Parkı'nı dünya ekosisteminin önemli bir parçası haline getiriyor. Karaçam, sarıçam, köknar, gürgen, kızılağaç, dişbudak, kayın, meşe, karaağaç, ıhlamur gibi ağaçlarla kaplı bu muhteşem orman, bahar aylarında yaprakların renk değiştirmeye başlamasıyla kartpostallık görüntüler oluşturuyor. Tabiri caizse Yedigöller bu dönemlerde fotoğrafçıların istilasına uğrayan bir mekan. Ayrıca ormanda geyik, karaca, tavşan, ayı, domuz, kurt, tilki, keklik, sincap ve ördek gibi birçok hayvan da barınıyor. Bolu Yedigöller Milli Parkı koruma altına alınmış bir bölge olduğu için etrafta beton binalar, oteller, restoranlar ya da marketler göremezsiniz. Tabiatın doğal haliyle kalması için parkta sadece kamp yapmaya ve bungalov tarzı evlerde konaklamaya izin veriliyor. Şehir hayatının stres ve karmaşasından bir süreliğine uzaklaşmak için burası tam yeri diyebiliriz. Özellikle İstanbul'a yakın olması büyük bir avantaj. Yedigöller Milli Parkı'nı ziyaret etmek isteyenler için merak edilen tüm detayları tek tek aktaracağız. Bolu Yedigöller nerede, nasıl gidilir? Yedigöller Milli Parkı'nda nerede kalınır? Yedigöller bungalov fiyatları ne kadar? Bolu Yedigöller'de gezilecek yerler ve daha fazlası.. Dilerseniz başlayalım. Batı Karadeniz Bölgesi'nde bulunan Yedigöller, Bolu merkezin yaklaşık 42 km. kuzeyinde kalıyor. Milli parka ulaşmak için, İstanbul Ankara karayolunda ilerlerken ya Bolu merkezden ya da Yeniçağa ilçesinden kuzeye yönelmeniz gerekiyor. Fakat kışın Bolu Yedigöller yolu genelde kar nedeniyle kapanır. Bu dönemlerde ulaşım sadece Yeniçağa Mengen Yazıcık istikameti üzerinden yapılır. Yedigöller Milli Parkı, Zonguldak'ın güneyinde, Düzce'nin ise doğusunda kalıyor. - Bolu Merkez Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 42 km. ve 1 saat 15 dakika. - İstanbul Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 300 km. ve 4 saat. - Zonguldak Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 115 km. 2 saat. - Düzce Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 93 km. ve 2 saat. - Ankara Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 230 km. ve 3 saat. - Karabük Yedigöller Milli Parkı arası yaklaşık 135 km. 2 saat 15 dakika. Yedigöller'e gitmek için normalde Bolu merkezden yapılan herhangi bir toplu taşıma hizmeti yok. Fakat yaz sezonlarında bazen özel servislerin gittiği dönemler oluyormuş. Denk gelirseniz kullanabilirsiniz. Konuyla alakalı Bolu otogarından bilgi alınabilir. Bunun dışında parka sadece özel araçla gitmek mümkün. Yollar oldukça virajlı ama bu durum sıkıntı oluşturmuyor. Tabi bölge kışın yoğun kar yağışı aldığı için bu dönemlerde daha dikkatli olmak gerekiyor. Bolu merkezden taksi tutmak da bir seçenek ama bu epey pahalıya mal olur. Bahar ve yaz sezonlarında "Yedigöller Kamp Turu" adı altında etkinlik yapan firmalar da oluyor. Konaklamalı çadır kampı ya da günübirlik geziler şeklinde. Kamp tecrübeniz yoksa bu tür turlara katılarak Bolu Yedigöller Milli Parkı'na gidebilirsiniz. Güzel bir tecrübe olur. Bolu Yedigöller'de otel tarzında konaklama yerleri bulunmadığını belirtmiştik. Peki Bolu Yedigöller'de nerede kalınır? Eğer Yedigöller Milli Parkı içinde konaklama yapacaksanız iki seçeneğiniz var. - Yedigöller Kamp Alanları - Yedigöller Bungalov Evleri Bu iki tercih için de lüks beklentileriniz olmasın. Yedigöller daha çok akışına bırakılmış, kimsenin kimseye karışmadığı, sessiz, sakin ve huzurlu bir tabiat ortamı vadediyor. Eğer tam pansiyon bir otel hizmeti ararsanız bunun için Bolu merkezde konaklamanızı ve günübirlik olarak Yedigöller'e gezmeye gelmenizi öneririz. Bir de Yedigöller Milli Parkı'na çok uzak olmayan köy ve ilçelerde pansiyon ya da Yedigöller dağ evi gibi seçenekler sunuluyor. Özellikle Mengen ilçesi bu konuda tercih edilebilir. Milli Park'ta, yukarıda isimlerini saydığımız irili ufaklı 7 adet gölün çevresinde kamp yapmaya uygun noktalar bulunuyor. İsterseniz çadırla isterseniz karavanla kamp yapabiliyorsunuz. Göllerin çevresinde mükemmel trekking rotaları var. Her birinin görüntüsü birbirinden harika. Bu rotalar üzerinde ufak şelaleler ve dereler de bulunuyor. # Yedigöller Milli Parkı içinde çadır ya da karavan kiralama hizmeti yok. Kendinize ait çadır ya da karavan ile konaklama yapabiliyorsunuz. # Piknik yapabiliyorsunuz ama gün içinde mangal ya da ateş yakmak yasak. Ateş yakmanın serbest olduğu saatler akşam 20:00 ile sabah 7:00 arası. Bu saatlerde görevlilerin verdiği teneke kutular içinde ateş yakabilirsiniz. # Kamp alanı içerisinde tuvalet, abdesthane ve bay/bayan mescit bulunuyor. # İçme suyu için etrafta çok sayıda çeşme var. # Elektrik ihtiyacını sadece mescitteki ve tuvaletteki prizlerden karşılayabiliyorsunuz. # Kamp yerinde duş alanları yok. # Park içinde market yok. Sadece çay, kahve, simit gibi günübirlik ihtiyaçlar için ufak bir büfe var. Kendi yiyeceğinizi yanınızda getirin. Yoksa aç kalma ihtimaliniz yüksek. # Yedigöller, ilkbahar ve yaz aylarında bile geceleri oldukça serin olur. Ayırca ilkbaharda çok yoğun yağmur yağar. Kampa gitmeden önce hava durumu hakkında bilgi alırsanız iyi olur. # Hafta sonu için burada kamp yapma niyetiniz varsa akşam geç saatlere kalmadan parka giriş yapmanız gerek. Yoksa kalabalık nedeniyle istediğiniz yere çadır kurmakta sıkıntı yaşayabilirsiniz. # Bolu Yedigöller'e ne zaman gidilir? Eğer fazla üşümeden kamp yapmak istiyorsanız Haziran-Ağustos arası. Ağaçların rengarenk olduğu dönemi görmek istiyorsanız Ekim-Kasım ayları. Yeşile doymak, biraz da sessiz ortam bulmak istiyorsanız Nisan-Mayıs aylarını tavsiye ederiz. # Kış aylarında kamp yapacaksanız kesinlikle sağlam ekipmanla gelmelisiniz. Geceleyin çok soğuk olur. Sıradan uyku tulumlarında donarsınız. # Sağdan soldan müzik sesleri gelmesin, gürültü patırtı, insan kalabalığı olmasın istiyorsanız hafta içi günleri tercih etmelisiniz. - Çadır 40 TL - Karavan 45 TL Bunlar kişi başı fiyatlar değil, çadır başına fiyatlar. Yani bir çadırda 4 kişi de olsa aynı fiyat 1 kişi de. Öğrencilere indirim yapılıyor. Özel araçla geldiyseniz artı olarak otopark ücreti de ödersiniz. - Şahıs 7 TL - İndirimli 3.5 TL - Bisiklet 7 TL - Motorsiklet ve ATV 14 TL - Otomobil ve Kamyonet 21 TL - Minibüs 63 TL - Midibüs 112 TL - Otobüs 189 TL Yedigöller Milli Parkı içinde diğer konaklama seçeneği ise ahşap bungalov evleri. Orman ve Su İşleri Bakanlığı'na bağlı bu ahşap bungalovlar özel bir şirket tarafından işletiliyor. Habitat Mesire Bungalov Evleri olarak geçen bu konaklama alanları, Yedigöller Milli Parkı içinde en çok rağbet gören yerler. Ama sayıları az, o yüzden erken rezervasyon yaptırmanız önemli. Habitat Mesire Evleri toplamda 18 bungalov ev ve 90 kişilik yatak kapasitesine sahip (2021). Bu evlerde ısıtma sistemi, WC, duş, mangal ünitesi ve mutfak bulunuyor. - Pisagor Evler: 6 kişilik ve orman manzaralı bungalovlar. Gecelik 900 TL'den başlıyor. - Nazlı Evler: 4 kişilik, göl ve orman manzaralı bungalovlar. Gecelik 700 TL'den başlıyor. - Serin Evler: 4-6 kişilik ve orman manzaralı bungalovlar. Gecelik 700 TL'den başlıyor. - Ofis: 0 (850) 241 1581 - Yedigöller: 0 (374) 229 4010 - Web sitesi: www. yedigollermillipark. com # Dik bir üçgene benzediği için Pisagor ismini alan ünlü Pisagor Ağacı'nı ziyaret edebilirsiniz. # Kapankaya Seyir Terası ya da Atmaca Seyir Terası'na çıkıp muhteşem manzarayı tepeden izleyebilirsiniz. # Geyikleri koruma amacıyla kurulmuş olan Geyik Üretim Çiftliği'ni görebilirsiniz. # Dilek Çeşmesi ve Gülen Kayaları gezebilirsiniz. # 500 yaşındaki, 30 metrelik Anıt Çam'ı görebilirsiniz. # ATV ya da bisiklet sürüşü yapabilirsiniz. # Eğer sonbaharda gelirseniz, Instagram'ı sarsacak fotoğraflar çekebilirsiniz.


Ülkemizin üçüncü büyük adası olan Bozcaada yaklaşık 38 km yüzölçümüne sahip. Adada çok fazla dağ-tepe yok. İklimi maki ve küçük çalılıklardan oluşuyor. Hem Akdeniz ikliminden etkileniyor hem de kuzeyden soğuk rüzgarlar alıyor. Bu sebeple tatil sezonu kısa.. Temmuz ve Ağustos'la sınırlı diyebiliriz.. Kışı sert, yazı ise sıcak ama bunaltıcı değil.. Sürekli esintili olmasından dolayı yaz aylarında adada nem olmuyor. Anlayacağınız fıstık gibi bir havası var. Bozcaada, Çanakkale Boğazı'nın hemen girişinde yer alıyor. Yaklaşık 400 km. kadar mesafede olan İstanbullular için büyük nimet. Yol planlaması yaparken sadece kilometreye göre hareket etmemek lazım. Feribot konusunu da dikkate almakta fayda var. Feribot sırasına girmek, kalkış saatini beklemek vs.. derken hesapta olmayan zaman kayıpları olabiliyor. Hele yaz ayları, araç sırası çok uzuyor ve ilk gelen feribota bütün araçlar sığmıyor. Hali ile bir sonraki feribotu beklemeniz gerekiyor. Bozcaada denizi, doğası, plajları ile sakinlik ve huzur arayanlar için kaçırılmayacak fırsat.. Ayazma Plajı, Sulubahçe Plajı, Habbele Plajı, Tuzburnu Plajı, Tekirbahçe Plajı, Poyraz Liman Koyu, Çayır Koyu, Ayana Koyu, Akvaryum Koyu.. Adanın koyları özellik bakımından hemen hemen aynı. Sadece içinde tesis olanlar ve olmayanlar şeklinde iki kısma ayırmak mümkün. Hali ile tesis bulunan plajlar daha kalabalık oluyor. Sakinlik arıyorsanız işletme olmayan koyları tercih edebilirsiniz. Her biri birbirinden güzel Bozcaada koylarını birlikte inceleyelim. Araçlar için ücretli otopark bulunuyor. Aracınız yoksa Ayazma Plajı'na kalkan minibüslerle plaja kadar gelebilirsiniz. Ayazma Plajı nerede? Harita konumu için tıklayın. Ayazma Plajı yolunu devam ettiğinizde varabileceğiniz bir koydur Sulubahçe Plajı. Bozcaada'da denize girilecek en güzel yerlerden bir diğeridir. Denizi tertemizdir. Yer yer ufak tefek çakılların olması ile beraber kumu genel olarak incedir. Şezlong ve şemsiye satan bir işletme bulunuyor. Geç giderseniz şemsiye kalmayabilir. Ayazma Plajı kadar olmasa da tatil sezonunda bu plaj da oldukça kalabalık oluyor. Sulubahçe Plajı nerede? Harita konumu için tıklayın. Bozcaada'nın en güzel plajlarından biri... Eski ismi Mitos Beach olarak bilinen koy ücretli ve ücretsiz plaj olarak iki kısımdan oluşuyor. Ücretli plajda girişte kişi başı 50 TL ödeme yapıyorsunuz (2020). Bu tutarın içinde otopark, şezlong ve şemsiye var. Yaz sezonunda yoğunluk olduğu için rezervasyon yaptırmanız gerekiyor. Ücretsiz kısma ise biraz daha ilerdeki toprak yoldan ulaşabiliyorsunuz. Burada şemsiye ve şezlong gibi imkanlar yok. Yanınızda kendiniz götürmeniz gerekiyor. Habbele Plajı'nın denizi de diğer plajlar gibi temiz. Derinliği ise çok ideal. Çabuk derinleşmediği için çocuklara uygun. Habbele Beach nerede? Harita konumu için tıklayın. Bozcaada plajları içinde Neco Plajı'nın diğerlerinden bir farkı var. Tuzburnu Koyu'nda bulunan bu plaj çim, iskele ve kumsal şeklinde üç kısımdan oluşuyor. Kimi aileler çocukları ile kumsalda eğlenirken, kimi çimlere uzanıyor, kimi de iskelede güneşleniyor.. Farklı alternatiflerin olması ziyaretçileri oldukça memnun ediyor. İşletmede otopark, tuvalet, duş, soyunma kabinleri, şezlong, şemsiye gibi hizmetler sunuluyor. Yiyecek içecek de mevcut. Fiyatlar tatil beldesine göre normal seviyelerde. Deniz içinde zaman zaman kaya parçaları denk gelse de Tuzburnu Koyu'nun kumsalı genel olarak ideal. Tuzburnu Koyu ve Neco Beach nerede? Harita konumu için tıklayın. Bozcaada'da merkezden yaklaşık 1.5 km uzaklıkta bulunan Tekirbahçe Plajı sakinlik arayanlar için ideal bir yer. Tekirbahçe'de birkaç tane konaklama mekanı bulunuyor. Plaj daha çok bu işletmeler tarafından kullanılıyor. İşletmeye ait havuz ve çocuklar için oyun alanları da var. Eğer burada konaklama yapmıyorsanız ücretli şekilde bu hizmetlerden faydalanabiliyorsunuz. Tesislerde konaklayanlara şezlong ve şemsiye hizmeti ücretsiz sağlanıyor. Tekirbahçe Koyu nerede? Harita konumu için tıklayın. Poyraz Limanı Koyu nerede? Harita konumu için tıklayın. Adanın en sakin koylarından bir diğeri.. Ailenizle vakit geçirmek için sessiz bir yer arıyorsanız burası tam size göre. Çayır Koyu, sert rüzgarları ile meşhurdur. Bu sebeple bazen denizi dalgalı oluyor. Sörf severlerin de uğrak noktalarından biri. Sahilde tuvalet, soyunma kabini, şezlong ve şemsiye kiralama gibi hizmetler yok. Çayır Plajı nerede? Harita konumu için tıklayın. Bozcaada plajları listesinde bulunan en küçük ama en güzel koylardan biri de Mermer Burnu'nda yer alan Akvaryum Koyu. Tertemiz bir mekan.. Suları pırıl pırıl.. Kumu altın gibi sapsarı.. Plaj iki kısımdan oluşuyor. Bir tarafı kumsal, diğer tarafı taşlık.. Yerli ve yabancı turistlerin çoğu kumsal tarafını tercih ediyor. Taşlık olan kısmı ise haliyle sakin.. Kumsal takıntınız yoksa taşlık tarafta, sakin bir ortamda tatilinizin keyfini çıkarabilirsiniz. Akvaryum Koyu'nda şimdilik bir tesis yok (2020). Şemsiye, sandalye, yiyecek, içecek gibi ihtiyaçları yanınızda getirmeniz gerekiyor. Buna rağmen Temmuz-Ağustos aylarında kalabalık oluyor. Geç saatte giderseniz kumsal olan plajda yer bulma şansınız azalır. Akvaryum plajına özel aracınız ile ya da minibüslerle ulaşabilirsiniz. Aracı park ettikten sonra toprak yolda 4-5 dakika yürümeniz gerekiyor. Yanınızda eşya çok ise ve çocuk varsa patika yol sizi biraz yorabilir. Bize sorarsanız plajın güzelliği ufak bir zahmete değer.. Bozcaada Akvaryum Koyu nerede? Harita konumu için tıklayın. Adanın güneyine dönük küçük bir koy.. Aracı olanlar için ulaşım oldukça basit. Sahilden Ayazma'ya giderken solda kalıyor. Yolun kenarında araçların park edildiği toprak bir düzlük bulunuyor.. Kamp yapılmaz levhasının ve çöp konteynırlarının yanından geçip kısa bir patika ile kumsala ulaşabilirsiniz. Karşınızda pırıl pırıl su, içinde taşlar seçiliyor... Deniz sığ.. Yavaşça derinleşiyor.. Suyun içi de, sahil de altın sarısı kum.. Temel ihtiyaçlar için tesis yok. Bozcaada'nın en temiz koylarından biri olan Ayana Plajı'na gelirken deniz gözlüğünüz yanınızda olsun. Ayana Plajı nerede? Harita konumu için tıklayın. Ayazma Plajı'na yakın bir konumda yer alan Bozcaada Beylik Koyu sakin ve temiz bir bölge. Geniş kumsalı sayesinde rahat rahat denize girebileceğiniz bir koy. Özel aracınızla ya da minibüs servisleri ile ulaşım mümkün.. Tesis yok. İhtiyaçlarınız için tedarikli gelmelisiniz. Çadır ve kamp kurmak yasak (2020). Plajın bazı kısımlarında az da olsa çakıl olabiliyor. # Beylik Koyu'nda daha önce karaya oturan bir kuru yük gemisi bulunuyordu. 'Mercy God' isimli bu gemi esasında tatilciler için güzel bir eğlenceydi. Hemen herkes bu geminin yanında fotoğraf çekilirdi. Sadece gemi için Beylik Koyu'nu tercih edenler bile oluyordu. Fakat geçtiğimiz yıllarda bu gemi sökülerek koydan kaldırdı.


Güzel gün bugün. Hem kaç gün var ki önümde! Mutlu başlamalı her güne, bugüne de öyle. Her mekanın, her anın tadını çıkarmak istiyor insan. Bu enerjinin sebebi Bozcaada, nam-ı diğer Tenedos. Heredot "Tanrı, insanlar uzun ömürlü olsun diye Tenedos'u yaratmış." derken bu enerjiyi hissetmiş olmalı. Çanakkale ilimizin bir ilçesi olan bu güzel adanın kuzey doğusunda Gökçeada bulunuyor. 40 km 'lik bir yüz ölçümüne sahip olan Bozcaada'daki yerleşim ilk olarak M. Ö. 3000'lerde, Erken Bronz Çağı'nda başlamış. Bu bakımdan oldukça eski yerleşimlere sahip ada, maddi manevi değerli topraklarımızdan biridir. Tenedos'a ilk yerleşenler, Anadolu'nun yerli halkı Pelasglardır. Sonrasında Persler, Atinalılar, Bergama Krallığı, Romalılar ve Bizanslılar bu topraklara egemen olmuştur. 14. yy'ın ortalarında Çanakkale Boğazı'nın etrafındaki topraklara yerleşen Osmanlı Devleti, deniz ticareti açısından önemli konumda bulunan Tenedos'la da ilgilenmişlerdir. 1455 yılında Venediklilerin elinden alınan ada, Ege'de Türklerin eline geçen ilk adadır. Bu kadar ansiklopedik bilgi yeterli sanırım. Şimdi Bozcada gezilecek yerler ve gezi notlarıma geçmek isterim.. Tebessüm eden yüzleri, iç ferahlatan boncuk tezgahları, domates reçelleri, insanı bağrına basan serin suları, damla sakızlı kahveleri, kurabiyeleri, dondurmaları, denize karşı samimi balık sofraları, mavi kapılı evleri, dar renkli sokaklarıyla tam da oradayım. Buraya gelince neler yapıyoruz diyen iç sese kulak vermek lazım. Hadi başlayalım! Sabah erkenden kahvaltımı yaparak otelden ayrılıyorum. Feribota yetişmek büyük sıkıntı, hele büyük bir tur aracıyla geliyorsan.. Rezervasyon zorunlu, saatinde yetişemediğinde diğer feribotun yanaşmasını beklerken bol zaman gerekiyor, ben de o zamanı denize karşı gülümseyerek geçiriyorum. Daha yolun başında beni karşılayan renkli balkonlara tebessüm ediyorum, garipsiyorum önce, alışmaya çalışıyorum. Burada yaşayanlar alışmış fotoğraf makinelerine. Poz veriyorlar, el sallıyorlar. Teyze öyle bir kahkaha atıyor ki fotoğraf çekenlere.. Fena alışmış.. Çok geçmeden ortama alıştım. Hatta bir zaman sonra fark ettim ki fotoğraf çekenlere ben de boz vermeye başlamışım. Gördüğüm ilk pastaneye damla sakızlı kurabiye almak için giriyorum. Beğendiğimden değil ha, psikolojik.. "Bozcaada'ya gelip de damla sakızlı kurabiye yemezsen çok kınanırsın" dediler. İçerisi o kadar kalabalık ki nefes alabilmek için kendimi dışarı atıyorum. İçeride kurabiyeden çok insan var, siz düşünün gerisini. Eski her şeyi sevmek içimize işlemiş. Belki de "özlem" demeliyiz.. İşte bu tarih kokan güzel mekanlar insanı bambaşka rüyalara taşıyor.. Kaldırımda giderken kafanıza bir şeyler düşme olasılığı olan evleri bilirsiniz. Pencerelerin önü hiç boş olmaz.. Mavi pencereli begonvilli evler.. Burada bolca görüyorum.. Rum Mahallesi'nin ortalarında konumlandırılmış kiliseyi sadece dışarıdan keşfediyorum. Eğer içini de ziyaret etmek istiyorsanız, Pazar sabahı 08:00 civarı orada olmalısınız. Ben olamadım. Olamam da zaten. 🙂 Bozcada gezilecek yerler listesinin başlarına yazın burayı. Yolda bir çiftin düğün çekimiyle karşılaşıyorum. Düğün gezisi için en isabetli mekan buralar. Onlara mutluluklar dileyerek devam ediyorum. "Evinize kapanıp kalmayın, gezin dolanın yer yüzünün güzelliklerinden mahrum kalmayın" diye tavsiye etsem ters bir tepki alır mıyım diye tereddüt ediyorum. Gelin ve damat arkasında eşya taşıyan adamın da eline tutturmuşlar Gratis poşetini. Bu Gratis poşetleri demek ki sadece bizim evde bol değil! Rum mahallelerindeki evlere aşık oluyorum. Nazar boncuğunu yerlerde ve her yerde görüyorum. Meydanda renkli ışıklarla süslenmiş dalların yanına yürüyorum. Güneşi taçlandırmanın en güzel yolu deniz ve kum ile ortaklık etmektir bence. Ayazma Plajı'nda kalabalığa şaşırıyorum. O kadar dolu ki boş şezlong bulamıyorum. Kalabalık sevmeyen biriyseniz aman diyim... Ufak bir boşluk bulan insanların zaman kaybetmeden havlularını hemen o boş yere attığını görüyorum. Ama ben ısrarcıyım şezlong ve hasır şemsiye bulmakta. Bodrum'un suyunu soğuk bilirdik, meğer daha soğuk olanı da varmış. Denize girerken çok soğuk diye ağlayan çocuklar görüyorum, şaka değil ha! Ben de girerken büyük sınavlar verip, alışma seanslarına başlıyorum. Buraya Ağustos ayından önce gelmeyin derim. Sular anca ısınır. Deniz karın acıktırır malum. Ya da "iştah açar" derler. En yakın restorana girer girmez levrek siparişi veriyorum. Tabi ki denize karşı balık yeme fırsatını kaçırmıyorum. Bazıları da burada köftelerin meşhur olduğunu iddia ediyor. Ben pek duymadığım için riske girmedim. Rum mahallelerindeki miskin kedilerin yanına oturuyorum. Çok misafirperver ve şirin dostlar, hala gözümde tütüyor. Bakışlarıyla adeta "Beni sev" diyorlar. Çiçek, saksı ve renkli kapı bulunmayan ev yoktu galiba. Zaten Bozcaada böyle güzel! Bisikletler her yerde. Ve ben bu manzaralara da bayıldım. Amaç bisiklet kullanmak değil sadece. Bazen bir duvarda aksesuar olmuşlar, bazen de kapı önünde saksı. Her halleri çok şirin. Bozcaada'ya gittik demek için bu renkli merdivenlere oturmak şart diyorlar. Oturdum.. Kale'ye kadar geliyorum. İçi oldukça bakımsız ve bilgilendirme tabelalarından yoksun. Venedikliler adadaki haklarını kaybedince yağmalayıp gitmiş, Fatih Sultan Mehmet zamanında kalıntıların üzerine yapıldığı haliyle günümüze ulaşmış. 3 tarafı denizle kaplı kaleyi de gördükten sonra biraz da meşhur çarşıyı gezeyim diyorum. Bozcaada'nın simgelerinden oluvermiş domates reçellerinden almadan gitmeyin. Ben reçel aşığı biri değilim, gül ve vişne reçeli hariç! Domates reçelini hele hiç duymadım. Meşhursa alacağız mecbur.. Adada eski kapıları boş bulunca fırsatı değerlendirin. İki kare çekmeden giderseniz üzülürsünüz. Mavi benim rengim olabilir, hatta burada keşfetmiş bile olabilirim. Ada dondurmacısına uğruyorum. Yine buranın meşhur naneli mavi dondurmasından sipariş veriyorum. Yorgunluktan ayaklarımın acıdığı ve sıcaktan kafa derimin yandığı gibi gerçeklerle gün sonu gelmeden yüzleşmiş oluyorum. Gün batmadan Polente Feneri'ne yetişmeliyim. Evet burası Ege ufkunda güneş batarken nefis manzaraya sahip bir mekan. Bozcaada'nın en popüler aktivitesine şahit oluyorum. Kayalıklardan oluşan bu uçurum kenarında esen rüzgarların serinliği ve harika gün batımı yorgunluğumu üzerimden atmaya yetti desem de inanmayın.. Aracınız varsa fenere kadar berbat da olsa bir yol bulunuyor. Kendi aracınızla geliyorsanız, biraz erken yola çıkmanızı tavsiye ederim. Fenere yaklaştıkça yol bozuluyor ve daralıyor. Yoğunluktan dolayı trafik oluyor. Hem park sorunu hem de araç yoğunluğu bu dakikalarınızı zehir zemberek yapmaması için gün batımından iki saat önce buralarda olmanızı tavsiye ederim. İkinci bir seçenek merkezden kalkan minibüsler. 18-21:00 saatleri arasında hizmet veren minibüsleri kullanarak buraya gelebilirsiniz. Fakat vermiş olduğumuz saatler değişebilir buna dikkat etmelisiniz. Son alternatif ise yine merkezden bineceğiniz taksiler. Ve bu kısa gezimde, zaman yine hızlı ve bir o kadar mutluluk hormonu transferinde bonkör davranıyor bize. # Nasıl Bir Yer?: Hem gezmeye, hem tatil yapmaya uygun tarihi değere sahip bir ada. Denizi Ağustos aylarında ısınmaya başladığı için Haziran ve Temmuz aylarında tercih etmeyin. Sadece gezmek için geliyorsanız iki günde fazlasıyla gezebilirsiniz. Tatil niyetiyle gelenler için en az bir hafta şart. Tertemiz denizi, renkli sokakları, güzel havası için bir hafta bence az bile. # Bozcada'da Gezilecek Tarihi Mekanlar: Yalı Cami, Alaybey Cami, Meryem Ana Kilisesi, Kimisis Teodoku Rum Ortodoks Kilisesi, Ada Evleri, Köprülü Mehmet Paşa Cami, Polente Deniz Feneri görülmesi gereken yerlerdendir. # Nasıl Gidilir? Bozcaada'ya ulaşım Geyikli Yükyeri İskelesi'nden kalkan Gestaş firmasına ait arabalı vapurla sağlanıyor. Yazları 45 dk'da bir feribot kalkıyor. Kışları ise günde üç adede kadar düşüyor. # Nerede Kalınır? Adada ufak tefek oteller mevcut. Tabi 5 yıldızlı otel yok diyebiliriz. Bunun dışında ada sakinlerinin pansiyonlarını da tercih edebilirsiniz.


Brezilya'nın Amazonlara açılan kapısı Manaus şehri. Burası Brezilya'nın en büyük eyaleti olan Amazonas'ın başkenti. Hem ormanın hem de Amazon Nehri'nin tam orta kısmına kurulu olduğundan yağmur ormanlarını görmek için kıtada gelinebilecek en cazip yer. Tabi burayı öyle ilkel küçük bir kasaba zannetmeyin. Manaus yaklaşık 2,5 buçuk milyonluk nüfusu ile oldukça büyük bir şehir. Konaklama, yeme, içme gibi konularda gezginlere her bütçeye uygun yerler sunuyor. Şehir içinde kalmak istemezseniz, orman kenarında ve nehir kıyılarında kurulu ahşap yapılı localarda kalabiliyorsunuz. Baya havalı ve lüks mekanlar. Maldivler Amazon şubesi gibi. Manaus hem çok önemli bir liman kenti olması hem de Amazonlar'da bulunduğu nokta itibariyle turistlerin çok tercih ettiği bir yer. Burada şehir içi gezilerin haricinde Amazon ormanlarına yapacağınız ziyaretleri tur firmaları ile gerçekleştirmek durumundasınız. Kafanıza göre yağmur ormanlarına dalamıyorsunuz. "Yasak hemşehrim, yasak!" diyorlar! Başta Sao Paulo, Rio de Janeiro, başkent Brasilia ve Belem olmak üzere Brezilya'nın birçok şehrinden Manaus'a direkt yapılan uçuşlar bulabilirsiniz. Yine Belem üzerinden ve Amazon Nehri kıyısındaki diğer şehirlerden gemi/feribot yoluyla Manaus'a gidilebilir. Bu gemi seyahatlerinde yataklı odalar, lüks kamaralar bekliyorsanız o iş yaş söyleyelim. Genellikle gemi üzerinde herkes kendi hamağını kurup yatak olarak kullanıyor. Safları baya sık tutuyorsunuz hem de. Siz yine bulunduğunuz şehre göre durumu sorgulayabilirsiniz. Bazı şehirler, büyük yük gemileri, kargo gemileri ya da tur firmalarının yataklı büyük gemilerinin destinasyonu içinde yer aldığı için onlara denk gelebilirsiniz. Ama fiyatları da diğer feribotlara göre oldukça yüksek olacaktır tabi. Sao Paulo ve Rio gibi bölgeler ile Manaus arası yaklaşık 4 bin km. ve şu an için karayolu ile ulaşım seçeneği yok. Olsa da o yol biter mi? Manaus'un karayolu bağlantısı olan bölümü Venezuela tarafında kalan Boa Vista şehri. Eğer Venezuela tarafından bölgeye girerseniz Boa Vista şehri ve Roraima bölgesi üzerinden Manaus'a araçla ulaşabilirsiniz. Bunun dışında Peru, Ekvador, Kolombiya içindekiler de dahil Amazon Nehri bağlantısı olan her şehirden hızlı ya da yavaş feribotlarla Manaus'a ulaşım var. Manaus'ta yıl boyunca hava her zaman çok sıcak ve nemli. Dolayısı ile ince kıyafetler tercih edeceksiniz. Böyle olunca Amazon'daki en sıkıntılı durum olan sivrisineklere karşı tedbir almanız şart. Bölgeye gelmeden önce yaptırmanız gereken aşılar ve sivrisineklere karşı önlemlerden bahsettiğimiz şu yazıyı da mutlaka gözden geçirin. Şehirde Amazon Yağmur Ormanları için çok farklı tur seçenekleri var. İster günübirlik, ister 3-5 günlük ya da daha uzun süreli. Bu arada; bu turlar kapsamında ziyaret edilen yerli kabileler tamamen turistik amaçlı hazırlanan yapmacık yerler. Bilginiz olsun! Hiçbirisi orijinal Amazon yerli kabilesi mensubu değil. Amazonlardaki gerçek yerli kabilelerini ise ziyaret etmek imkansıza yakın bir durum. Gidiş için alınması çok zor olan izinler var ve rehber gerektiren izole bölgelerde yaşıyorlar. Zaten yerlilerin kendileri de dış dünya ile iletişim kurmak istemiyorlar. Tabi "Brezilya hükümetinde, yüksek yerlerde dayım var" diyorsanız onu bilemeyiz. Belki bir şansınız olabilir. Amazon ormanlarında yaşayan yerli kabileler ile ilgili detaylı yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Uzun uzadıya Amazon'da yaşamak gibi bir niyetiniz yoksa 4-5 günlük bir tur Amazon Yağmur Ormanları tecrübesi yaşamak adına yeterli olur diye düşünüyoruz. Bu turlar önce Manaus şehrinden teknelerle başlıyor, sonrasında konaklama için ormanın belirli bölgelerinde hazırlanmış Bungalov evlerine gidiliyor. Tur boyunca bu evlerde kalıyorsunuz. Rehber eşliğinde yürüyüş rotaları, nehir gezileri, pirana avı gibi etkinlikler var. Gezinin her anı bir film sahnesi gibi geçiyor. King Kong adasında gezen Indiana Jones gibi karışık duygular yaşatıyor. Dünyayı gezen bir insanın en özel tecrübelerinden biri Amazonlar olacaktır kesinlikle. Manaus'ta görmeniz gereken en ilginç yerlerden biri Rio Negro ve Solimoes Nehir sularının birbirleriyle buluşup ama karışmadığı Encontro das Aguas denilen nokta. Tekneyle gidip görebileceğiniz yerde, sıcaklık ve yoğunluk farkından dolayı farklı renklerdeki bu iki suyun kilometrelerce birbirine karışmadan sınır oluşturduğunu görebiliyorsunuz. Müthiş bir doğa olayı. İçerisinde 400'den fazla irili ufaklı Anavilhanas Takımadaları'nı barındıran Anavilhanas Ulusal Parkı bölgedeki en eşsiz doğal güzelliklerden. Rio Negro üzerindeki adalar tur kapsamında ziyaret edilebiliyor. Burada nadir bulunan pembe nehir yunuslarını ve bölgeye özgü çok çeşitli kuşları gözlemleyebiliyorsunuz. Brezilya Amazon Turları için alacağınız hizmetleri Brezilya'nın diğer şehirlerinden ya da internet üzerinden almanızı tavsiye etmeyiz. Çünkü en uygun fiyatlı turları Manaus şehri içinde bulabilirsiniz. Çok fazla opsiyonu olan tur firmaları var. İsterseniz aynı gün içinde günübirlik olan farklı turlara da katılabilirsiniz. Bot turu, yürüyüş turu gibi.. Ya da gün sayısı fazla olup ormanın daha derinliklerine giden paket programlardan alabilirsiniz. Bir haftanızı bu vahşi doğanın içinde geçirebilirsiniz. Amazon ormanları dokuz ülke sınırını kapsıyor. Bu dokuz ülke içinde, en uygun şekilde tur alabileceğiniz yerlerden biri Manaus. Manaus'ta böylesi etkileyici Amazon Yağmur Ormanı turları varken şehir içinde gezmenizi tavsiye etmek pek mantıklı değil tabi ama gelmişken uğrayın diyebileceğimiz yer Amazon Tiyatrosu olur. Çatısı Brezilya bayrağı desenli, hem dış hem iç mimarisi çok güzel bir bina. Aktif olarak kullanılan tiyatroda opera ya da konser izleyebilirsiniz. Ayrıca şehrin geneli akşamları çok tekin değil. Geç saatlerde elinizde makinalarla gezmenizi önermeyiz. Manaus, 2014 Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan Brezilya'da maçların oynandığı statlardan biri olan Arena da Amazonia'ya ev sahipliği yapıyor. 2014 Brezilya Dünya Kupası'ndaki, İngiltere-İtalya, Kamerun-Hırvatistan, ABD-Portekiz, Honduras-İsviçre maçları bu stadyumda oynandı. Brezilya'nın futbol hastalığı Amazonların göbeğine kadar işlemiş. O kadar sıcak, o kadar neme rağmen yine de her bir köşebaşında top koşturan çocuklarla dolu.


Dünyada gezilip görülmeyi Brezilya kadar hak eden ülke sayısı azdır. Bu yazımızda Brezilya'yı merak edenler için önemli bilgiler ve deneyimler paylaşacağız. Ülkenin güvenlik sorunlarına, ekonomisine ve pahalılığına değineceğiz. Meşhur plajları, harika doğası, Rio de Janeiro ve Sao Paulo şehirleri, dünyanın en büyük şelaleleri ve daha birçok macerayı fotoğraflarla birlikte not alıp derledik. - Brezilya'da Gezilecek Yerler - Sao Paulo - Sao Paulo Gezilecek Yerler - Rio de Janeiro - Rio de Janeiro Gezilecek Yerler - Curitiba ve Gezilecek Yerler - Foz do Iguaçu Brezilya'da gezilip görülmesi gereken yerler konusuna geçmeden önce ülkeyle alakalı temel bilgilere kısaca değinelim. Brezilya, Güney Amerika kıtasının en büyük ve en kalabalık ülkesi. Atlas Okyanusu'na çok uzun bir kıyısı ve tam dokuz ülkeyle birden sınır komşuluğu var. Bunlar güneyden kuzeye; Uruguay, Arjantin, Paraguay, Bolivya, Peru, Kolombiya, Venezuela, Guyana, Surinam, Fransız Guyanası'dır. İstanbul'dan Sao Paulo'ya direkt yapılan uçuşlar var. Yaklaşık 14 saat kadar sürüyor. Daha ekonomik gidiş için Kuzey Afrika ya da Avrupa aktarmalı seferleri kontrol edebilirsiniz. Bizim gittiğimiz dönemde en ucuz uçuş Fas/Kazablanka üzerinden aktarma yapılan seferlerdi. Brezilya-Türkiye arasında 2004 yılında yapılan anlaşma gereği, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları yılda 90 gün süreyle Brezilya vizesinden muaf durumunda. Bu yüzden ülkeye girerken herhangi ekstra bir evrak gerekmiyor. En az 6 ay geçerli pasaportunuz olması yeterli. Brezilya, gittiğimizde acaba başıma bir iş gelir mi diyerek yaklaştığımız ülkelerden bir tanesi. Tehlikeli şehirleri, mahalleleri, sokakları var mı? Gezi hayali olan birçok dostumuzun yönelttiği ya da araştırdığı soru bu. Belki Brezilya'nın en çok merak edilen yanı da diyebiliriz. Evet, Brezilya'nın tehlikeli bölgeleri gerçekten var. Ama niyetiniz uyuşturucu ticareti yapmak değil de, dünyanın en renkli ülkesini gezip görmekse, bunu başınızı belaya sokmadan rahatlıkla yapabilirsiniz. Merak etmeyin sokaklarda keklik gibi insan avladıkları falan yok. Brezilya'da favela denilen gecekondu bölgeleri, gelir düzeyi çok çok düşük insanları barındırıyor. Şehir merkezinde yaşayan yüksek gelirli insanlar bu gecekondu mahalleleri ile aralarına duvarlar, setler örmüşler. Fakir kesimi görmezden geliyorlar yani. Böyle olunca buralarda hırsızlık ve gasp gibi olaylar sıklıkla yaşanıyor. Brezilya'da favela kesimlerine tek başınıza gitmemeniz, turist olarak çok fazla dikkat çekmemeniz önemli. Bu konuyla alakalı detaylı bir yazı paylaşacağız. Bize göre güvenlikten ziyade Brezilya'nın en olumsuz tarafı biraz pahalı bir ülke olması. Özellikle ulaşım, yemek ve biletli giriş yapılan yerler için Güney Amerika'daki diğer ülkelere nazaran daha fazla harcama yapmanız gerekiyor. Anlayacağınız; bir sırtçantalı için ucuz olması gereken her şey pahalı. Brezilya ekonomisi, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi. Dünyada da ilk on içerisinde yer alıyor ve büyümeye devam ediyor. Ama ülke gelir dağılımı konusunda çok sıkıntılı bir yer. 2017'de yayınlanan verilere göre, Brezilya'nın en yüksek gelir seviyesine sahip %1'lik kesimi, 2016 yılında ülke nüfusunun yarısının elde ettiği gelirden 36 kat daha fazla gelir elde etmiş durumda. Ayrıca, 2016 yılında ülkede 1.8 milyon çocuk işçi çalıştırıldığı açıklanmış. Önümüzdeki yıllarda Brezilya'nın ekonomik anlamda dünyada söz sahibi olan ülkeler arasında bulunacağı öngörülüyor. Ülkede karma bir ekonomi sistemi var. Petrol üretimi bakımından kıtanın en büyük ülkelerinden. Tarım ve hayvancılık konusunda iyiler. Madencilik, otomotiv, savunma sanayii gibi alanlarda büyümeye devam ediyorlar. Brezilya 200 milyon nüfusu ile dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olmasına rağmen Türkler tarafından pek keşfedilmemiş bir yer. Brezilya'da yaşayan Türk nüfusu sayısı çok az. Resmi rakamlara göre birkaç yüz kişi. Bazı büyük şehirlerinde Türk restoranlarına rastlamak mümkün ama esnaf olarak çalışan sayıları yok denecek kadar az. Meşhur sahillerinde gezerken Türkçe konuşan turistlere denk gelme ihtimaliniz bile daha yüksek. Ülkede Türklere 'Turco' diye sesleniyorlar. Ama bunu çoğu kez Araplar için de söylüyorlar. Sebebi ise 1. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı pasaportu ile buraya göçen Araplar'ın da kıtada 'El-Turco' olarak tanınmaları. 20. yy. başları ve 1. Dünya Savaşı'ndan sonra Ortadoğu'dan bu topraklara epey bir göç dalgası olmuş. Ülkede yaşayan, özellikle Lübnanlıların başı çektiği milyonlarca Arap kökenli nüfus var. Başta Sao Paulo olmak üzere birçok şehirde onlarca cami ve mescit bulunuyor. Büyük şehirlerde helal ürün satışı yapan restoranlar bulmak mümkün ama sayıları çok az. Gittiğiniz şehirdeki cami ya da mescitlere uğrayarak bu tarz yerlerin adreslerini kolayca bulabilirsiniz. Brezilya halkı, ne Müslümanlara ne de Türklere karşı kesinlikle ön yargılı bir tutum sergilemiyorlar. Aksine çok sıcak kanlılar. Brezilyada yaşayan Müslüman sayısı 1,5 milyon olarak tahmin ediliyor. 20 milyonu aşan nüfusu ile Brezilya'nın en büyük şehri Sao Paulo. Burası bir Latin şehrinden ziyade her türden insanla karşılaşabileceğiniz kozmopolit bir yer. İstanbul Sao Paulo arası direkt uçuş süresi yaklaşık 13-14 saat. Sao Paulo Guarulhos Uluslararası Havalimanı'na vardığımızda bizden vize ya da herhangi bir uçak bileti görme talepleri olmuyor ve ülkeye kolayca girebiliyoruz. İlk kez gideceklere, şehirde kaldığınız yeri kolay bulabilmeniz ve kaybolmamanız için şöyle pratik bir tavsiye verelim. İstanbul'da yaşayanlarınız için hem metronun hem de şehrin kalabalığı hiç yabancı gelmeyecek. Hele bir de iş çıkış saatlerinde görün. İstanbul metrosunu mumla ararsınız. Bu haritayı bir kenara kaydedin ve Sao Paulo sokaklarda dilediğinizce kaybolun. En sonunda bir metro istasyonuna dalmanızla otel ya da hostelinizi rahatça bulursunuz. Sao Paulo, Brezilya'daki gelir dengesizliğinin en yoğun hissedildiği şehirlerden biri. Bir tarafta favela denilen gecekondu bölgeleri. İnsanların yıkık dökük ve oldukça pis şartlarda yaşamaya çalıştığı mahalleler. Diğer tarafta ise buradaki fakir insanların hırsızlıklarından kendini korumak için lüks evlerini demir parmaklıklar ve dikenli tellerle çevirmiş yüksek gelirli kesim. Gözünüzü ne tarafa çevirseniz hapishane gibi evler görüyorsunuz. Şehrin merkezinde bile sokakta yatan onlarca-yüzlerce evsiz insan var. Bu görüntüye alışmanız biraz zaman alabilir. Şehirde, her ne kadar pahalı olsa bile her bütçeye uygun hostel bulma imkanınız var. Merkeze yakın yerlerde temiz hosteller bulabilirsiniz. Brezilya'ya gidip de bu şehri görmeden dönmenizi asla tavsiye etmeyiz. Ülkenin insanlarını, kültürünü, alışkanlıklarını tanımak ve görmek istiyorsanız bu şehrin sokaklarında dolaşmanız gerek. Bu kısımda Sao Paulo Katedrali, Beco do Batman, Avenida Paulista, Parque do Ibirapuera gibi önemli yerler hakkında bilgiler vereceğiz, fotoğraflar paylaşacağız. Şehrin Bağdat Caddesi diyebileceğimiz en işlek yeri Avenida Paulista. İki taraflı devasa binaların ve alışveriş merkezlerinin bulunduğu bir yer. Yaklaşık 3 km. uzunluğundaki bu cadde pazar günleri araç trafiğine kapatılarak yayalar için karnaval yerine çevriliyor. Konser, dans ve farklı eğlencelerin yanı sıra, yaya, bisiklet ve kaykay kullananlar için ayrı ayrı şeritli yollar açılıyor. Tüm pazar gününüzü ayırabileceğiniz güzel bir ortam. Katedral, şehrin tarihi meydan denilen bölümünde yer alıyor. Oldukça büyük ve heybetli. Bu meydanda esas dikkat çeken şey katedral ya da diğer tarihi binalar değil sokaklarda yatan inanılmaz sayıda evsizi barındırması. Brezilya'da bizi en çok şaşırtan görüntülerden biri buradaydı. Bu ülkede nasıl bir gelir adaletsizliği var, sırf bunu görmek için bile buraya gelmeniz gerekli. Öyle birkaç evsizden falan bahsetmiyoruz. Onlarca-yüzlerce insan sokak ortasında elden bozma çadırlarda, kaldırımlara serdikleri battaniyeler üzerinde yaşıyorlar. Gündüzleri gezerken size bir zararları dokunmaz. En fazla el uzatıp para isteyeceklerdir. Fakat geç saatlerde bu civara hiç uğramayın deriz. Aynı meydana gündüzleri bitpazarı tarzında geniş bir çarşı kuruluyor. Hediyelik bakmak için güzel bir mekan. Şehirde Beco do Batman dedikleri bir sokak var. Baştanbaşa muazzam grafitilerin yer aldığı bir sokak. Zaten Latin Amerika bu duvar sanatı konusunda aşmış bir yer. Nereye giderseniz harika çizimler görüyorsunuz. Bu sokak ise bu tarz işlere ilgi duyanlar için yürümesi çok keyifli bir yol. Uğramanızı öneririz. Bu koca metropolün bize göre en güzel mekanı. Şehrin göbeğinde 2 km alana kurulu Ibirapuera Parkı. Yemyeşil bir ortam, ortasında büyük bir göl. İçerisinde bisiklet yolları, müze, kocaman köklere sahip yüzyıllık ağaçlar ve birçok kuş çeşidi barındırıyor. Saatlerce yürüyebileceğiniz bir ortam. Spora aşık Brezilya halkı için hafta sonları dolup taşan bir yer burası. Koşu, basketbol, kaykay, paten ve futbol için uygun köşeler var. Oldukça bakımlı ve tertemiz. Konserler ve moda geceleri düzenlenen parkta yılda 200 bine yakın turist ağırlandığı söyleniyor. Halka her zaman açık ve ücretsiz. Toplu ulaşım ve metroya çok yakın. Brezilya turistik yerler listesinin en başlarına yazabiliriz. Sao Paulo'da gezilecek diğer yerleri de kısaca sıralayalım. İlgi alanınıza göre ziyaret edebilirsiniz. - Municipal Market of Sao Paulo : Şehrin en renkli yerlerinden biri. Her çeşit tropikal sebze, meyveden et ürünlerine, baharat çeşitlerine kadar Brezilya lezzetlerini deneyebileceğiniz büyük bir halk pazarı. Mimarisi de oldukça güzel. Haftanın her günü ziyaret edebilirsiniz. - Municipal Theatre of Sao Paulo : Görkemli ve tarihi bir bina. Her gün ziyarete açık. Kentin simge yerlerinden bir. Dünya çapında büyük oyunlar sergileniyor. - Museum of Art of Sao Paulo Assis Chateaubriand : Paulista Caddesi'nde yer alan büyük bir müze. Dünyanın en ünlü ressamlarının eserleri sergileniyor. Ve ülkenin en büyük sanat kütüphanesini barındırıyor. - Shopping Light: Sao Paulo'nun en ünlü alışveriş merkezi. - Estacao da Luz : Bizdeki Haydarpaşa garına benzer tarihi bir tren garı. - Ayrıca futbola ilginiz varsa Arena Corinthians'da bir lig maçı izleyebilir, şehirdeki büyük Futbol Müzesi'ni ziyaret edebilirsiniz. Brezilya'nın rüya şehri Rio. Sadece Brezilya değil tüm Latin Amerika'nın gözbebeği olan bir yer. İstanbul'da bulunduğunuzda çok duymuşsunuzdur; "İstanbul dünyanın en güzel şehri, bence dünyada böyle bir şehir daha yok" diye. Hatta belki siz de böyle düşünüyorsunuz. Ama bizce buna karar vermeden önce Rio de Janerio'yu bir görmelisiniz. Sao Paulo'dan 5-6 saatlik bir karayolu uzaklığında. Gelir adaletsizliğinin çok keskin olduğu bir şehir Rio. Favela denilen gecekondu bölgeleri çok yaygın ve zengin kesimin evleri yine hapishane gibi demir parmaklıklar, yüksek duvarlarla çevirili. Hatta işin garip tarafı 8. ya da 10. kattaki dairelerin bile balkonları, pencereleri parmaklıklarla çevrili. O kadar mı diyorsunuz ama maalesef hırsızlık o boyutlara bile ulaşabiliyormuş. Zaten neredeyse her köşe başında polis araçları görüyorsunuz. Doğa harikası bir şehre hiç yakışmayan görüntüler. Rio de Janerio iki yüzlü bir sevgili gibi. Her türlü çirkin huylarına rağmen cazibesinden vazgeçemediğiniz bir güzellik. Sürekli korkutucu hikayeler duysanız da Rio'da belli başlı kurallara uyarsanız rahat rahat gezebileceğinizi düşünüyoruz. İstanbul gibi bir şehirde gezerken başınıza ne kadar bela gelebilirse burayı da o kadar düşünün. TanrıKent filmindeki gibi ortalıkta sıka sıka gezen adamları aramasın gözleriniz. - Akşam saatlerinden sonra favela bölgelerine tek başınıza gitmeyin. Gidince illa başınıza bir şey gelir demiyoruz ama yanınızda değerli eşyalarınız varsa ve turist olarak dikkat çekerseniz sıkıntı yaşarsınız. Yok ben illa gideceğim derseniz yanınızda yerel halktan tanıdık birilerini bulun. Hostelden ya da şehirde gezerken tanıştığınız birileri olabilir. - Hava karardıktan sonra özellikle ıssız yerlerde sahil yürüyüşlerine çıkmayın. - Turist olduğunuzu çok belli edecek şekilde bilmediğiniz arka mahallelerde pek takılmayın. Rio de Janerio'nun oldukça temiz ve güzel bir metro ağı var. Şehri gezmenizde çok kolaylık sağlayacak. Meşhur Kurtarıcı İsa heykeli başta olmak üzere, Kemseşeker Dağı, Rio De Janeiro Plajları, Santa Teresa, Tijuca Milli Parkı, Maracana Stadyumu gibi görmenizi ısrarla tavsiye ettiğimiz bu yerleri biraz inceleyelim. Rio de Janeiro'nun simgesi, 30 metre uzunluğundaki dev İsa heykeli. Hatta Rio'dan ziyade Brezilya'nın en büyük simgesi diyebiliriz. Corcovado Dağı'nın tepesindeki heykele birkaç yoldan ulaşmak mümkün. Dağın dibinde yukarıya sürekli sefer yapan eski bir raylı sistem var. İsterseniz bunu kullanabilirsiniz. Çok konforlu değil ama manzara açısından iyi bir seçim olabilir. Yine aynı bölgeden yukarı çıkan minibüsler var. Biraz daha hızlı ve konforlu şekilde çıkmak için minibüsleri tercih edebilirsiniz. Hangi yoldan olursa olsun ulaşım ve giriş bileti olarak yaklaşık 15 dolar civarı maliyetiniz olur (2020). "Ben bunlara hiç para vermeden çıkamaz mıyım?" derseniz; çıkarsanız ama bunu pek tavsiye etmeyiz. Sabah erken saatlerde dağın dibine gelip 2 saat civarı çok dik bir yamacı yürüyerek tırmanmayı göze alırsanız zirveye bedava çıkabilirsiniz. Ama muhtemelen ciğerinizin bir kısmını yolda bırakırsınız, çünkü epey dik bir yol. Kondisyonunuz iyiyse sıkıntı yok. Birkaç saatte dinlene dinlene yürürsünüz. Heykele giriş kısmında bilet ücretinden kaçma şansınız yok ama. Brezilya gezilecek yerler listesine ekleyebilirsiniz. Zirvede sizi muhteşem bir manzara bekliyor. Tüm Rio ayaklarınızın altında. Kalabalıkta heykelle fotoğraf çekilme mücadeleniz bittikten sonra bir kenarda bu manzarayı uzun uzun seyredersiniz. Doğal güzelliğinin yanında, şehirde zengin ve fakirlerin nasıl ayrıştırıldığını bu manzaradan daha rahat görebiliyorsunuz. Gökdelenlerin bittiği yerlerde dağların yamaçlarına doğru uzanan favelalar. Zirvede tam karşınızda gördüğünüz sivri tepe ise Pao de Acucar. Heykel geziniz bitip aşağı indikten sonra şehir merkezine yürüyerek geçebilirsiniz. Manzarası en az Corcovado Dağı kadar güzel olan Rio'nun ikinci tepe noktası. Zirveye iki parça teleferik yolculuğu ile gidiliyor. İlk tepede kafe ve restoranlar bulunuyor. Vaktiniz varsa burada biraz zaman geçirebilirsiniz. Oldukça güzel bir yer. Daha sonra diğer teleferiğe binerek en uç noktaya varıyorsunuz. İsa Heykeli, tüm sahil şeridi dahil Rio'nun her yerini görebileceğiniz muazzam bir manzarası var. Gidiş-geliş 20-25 dolar gibi bir maliyetiniz olacaktır (2020). Rio'daki bu iki zirveye çıkmak için maalesef biraz masraf etmek gerekiyor ama Avrupa'ya nazaran bu bilet fiyatları burası için gayet normal. Ayrıca bu iki zirveden inişlerde, şehir merkezine yürüyerek geze geze dönmenizi öneririz. Rio'yu ve mahallelerini daha yakından görmüş olursunuz. Rio sahilinde birbirini ardına uzanan Copacabana Plajı, Ipanema Plajı ve Leblon Plajı var. En meşhur olanı şüphesiz Copacabana Plajı. Yaklaşık 4 km. uzunluğunda ve gün içerisinde sürekli kalabalık bir sahil. Copacabana nerede? Bu plaj Rio'nun güney ucunda, Zona Sul denilen bölgede bulunuyor. Rio de Janeiro metrosunun Cantagalo, Siqueira Campos ve Cardeal Arcoverde duraklarına yürüme mesafesinde. Copacabana'nın her ne kadar adı çıkmış olsa da bize göre en güzel sahili Ipanema Plajı. Daha temiz, yoğunluğu daha az ve lüks otellerin bulunduğu kısımda olduğu için güvenlik açısından daha tercih edilebilir bir yer. 3 plaj birleşik vaziyette ve yürüyerek tamamını gezebilirsiniz. Sahil boyunca her yer futbol ve voleybol oynayan insanlarla dolu. Brezilya'da futbol sadece bir spor değil, yaşam tarzı. Nüfusunun büyük çoğunluğu favelalarda yaşayan ve geçim sıkıntısı çeken bu insanlar için bir hayal kapısı futbol. Bir gün Ronaldinho, Rivaldo, Ronaldo, Kaka gibi olup yaşadıkları çukurdan çıkma çabası biraz da. Ellerindeki en büyük sermaye bu yetenekleri. Böyle olunca her köşe başından futbol topu eksik olmuyor Brezilya'da. Hele ki sahillerde. Rio'da okyanus çok dalgalı. Yüzme keyfi Ege ve Akdeniz kadar sizi tatmin etmeyebilir. Ama sörfe ilginiz varsa tam sizlik bir yer. Büyük keyif alırsınız. Kalabalık gruplar halinde sörf yapan insanlara katılabilirsiniz. Bu 3 plajın olduğu kısım Rio'da en güzel vakit geçirilen yerler. Eğer mümkünse Ipanema Plajı'na yakın bir yerde konaklayın ve buralara yürüme mesafesinde kalın deriz. Metro ile gün içerisinde şehir merkezine kolayca gidip gelebilirsiniz zaten. Meşhur Rio Karnavalı'nın yapıldığı, şehir merkezindeki bölge. Karnaval Şubat ayında yapılıyor ama Santa Teresa her daim Rio'nın eğlence merkezi sayılır. Dar ve dolambaçlı sokakları, Arnavut kaldırımlarıyla rengarenk bir mahalle burası. Görkemli binaları ve çok güzel bir manzarası mevcut. Santa Teresa, diğer adıyla Lapa bölgesi Rio'nun en orijinal ve gezmesi en keyifli mahallelerinden. 16 temmuz 1950... Dünya Kupası final maçında Brezilya ve Uruguay karşı karşıya geliyor. Tam 200.000 kişinin izlediği ve futbol tarihinin en kalabalık maçında Uruguay, Brezilya'yı 2-1 yenerek dünya şampiyonu oluyor. O gün statta 3 kişi kalp krizinden ölürken bazı taraftarlar ise stadın çatısından atlayarak intihar ediyor. Brezilya teknik direktörü stadı kadın kılığında terk etmek zorunda kalıyor. Kalecileri ise vatan haini ilan ediliyor. İşte bu anlara tanıklık eden, dünyanın en büyük stadı Maracana'yı buralara gelmişken mutlaka ziyaret etmeli ve mümkünse canlı canlı bir maç izlemelisiniz. Futbol, Brezilya'dan neden futboldan çok daha fazlası. Bu stat bunun en yakın şahitlerinden. 32 km alana yayılmış olan bu park, dünyada şehir içinde yer alan en büyük yağmur ormanı. Yürüyüş yolları, ufak şelale ve göletler, sayısız bitki ve hayvan çeşidi bulunan ormana bir rehber ya da tur aracılığıyla girmeniz gerekli. Çünkü hem kaybolma hem de zehirli hayvanlarla karşılaşma ihtimaliniz olan bir yer. Curitiba, genellikle Rio ya da Sao Paulo'dan Foz Do Iguaçu şehrine geçerken yol üzerinde uğranılan bir şehir. Sao Paulo'dan karayolu ile yaklaşık 7-8 saat sürüyor. Fenerbahçeli eski yıldız Alex de Souza'nın memleketi. Curitiba'nın diğer Brezilya şehirlerine nazaran daha bir Avrupai havası var. Ne her yerde görünen gecekondu mahalleleri ne de demir parmaklıklarla çevrili hapishane gibi evler var. İnsanları da tüm Brezilya'da olduğu gibi çok cana yakın ve yardımsever. Türk olduğunuzu öğrendiklerinde futbol ile azıcık alakası olanlar hemen lafı Fenerbahçe ve Alex'e getiriyorlar. Curitiba pek turistik bir şehir olmasa da uğramışken görebileceğiniz birkaç yer var. Bunlardan ilki, yüzlerce farklı bitki türüne ev sahipliği yapan, Jardim Botanico denilen büyük bir botanik bahçesi. Tam ortasında camdan yapılmış bir bina ve etrafından çok iyi düzenlenmiş yeşil bir bahçesi var. Ayrıca tarih ve sanata meraklıysanız Curitiba'da Brezilya ve Latin Amerika tarihi ile alakalı çok iyi müzeler var. Müzelere ilginiz olsun olmasın gezdiğinize pişman olmayacağınız kadar iyiler. Ayrıca Curitiba tarihi şehir merkezine çok yakın bir konumda orijinal ismi Mesquita Imam Ali ibn Abi Talib olan 1972'de yapılmış bir de cami bulunuyor. Brezilya, Arjantin ve Paraguay'ın birleştiği sınıra geldiğinizde Foz do Iguaçu isimli Brezilya şehrine ulaşıyorsunuz. Ve burada dünyanın 7 doğa harikasından biri olan muhteşem bir şelale var. 2.7 km boyunca 300'e yakın şelalenin birleşmesinden oluşmuş bir doğa harikası. Şelaleye geçmeden önce şehri biraz tanıyalım. Iguazu şehri yemyeşil doğası, geniş caddeleri, tertemiz havası ile sadece gezilecek değil aynı zamanda yaşanacak bir şehir. Yerli nüfus 260.000 bin civarı ama turist popülasyonu çok yüksek bir yer. Buna rağmen Brezilya geneline göre çok pahalı bir şehir değil. Bütçenize uygun hostel ya da otel rahatlıkla bulabilirsiniz. Şehir merkezinde PizzaRama isminde bir Türk restoranı var. Ağırlıklı pizza üzerine hizmet verseler de içli köfte, döner, lahmacun gibi yerel lezzetleri de bulabilirsiniz. Ayıca Iguazu'da çok sayıda Müslüman yaşıyor. Zaten şehir merkezinde birçok Arap restoranı ve döner tezgahları dikkat çekiyor. Nüfuslarının kalabalık olduğu, şehrin kuzeyindeki bir mahallede büyük bir de cami inşa etmişler. Helal yemek yapan kafe ve lokantaları var. Geneli Lübnan vatandaşı. Buraya geldiğinizde Brezilya'dan çok kendinizi biraz memleketinizde gibi hissediyorsunuz. Iguazu şelalelerini gezmek için ne şehirden ne de parkın içinden herhangi bir tur paketi almanızı pek tavsiye etmeyiz. Her türlü ulaşım ve aktiviteyi kendi başınıza rahatlıkla yapabilirsiniz. Ekstra masraf yapmanıza gerek yok. Şehir merkezinde, otobüs son duraklarının olduğu bir meydan var. Buradan hem şehrin her yerine, hem de Iguazu Şelalesi'ne otobüs bulabilirsiniz. Şelaleler için otobüs ile yol yaklaşık 40 dakika kadar sürüyor. Parkın girişine geldiğinizde bilet gişeleri var. Bilet alıp içeri girdiğinizde çift katlı, üzeri açık shuttle otobüslerine binerek şelalelerin başladığı noktaya kadar orman içinde çok güzel bir yoldan geçerek ilerliyorsunuz. Otobüsten inip karşınızdaki manzarayı görünce muhtemelen kısa süreli bir şok yaşayacaksınız. Çünkü dünyada görüp görebileceğiniz en güzel doğa manzaralarından biri ile karşı karşıyasınız. Şelalenin Brezilya tarafı panoramik açıdan daha iyi. Tam karşıdan tüm manzarayı görebiliyorsunuz. Şelalenin merkezinde Şeytan Gırtlağı denilen ve suyun en şiddetli aktığı kısım var. Buraya kadar yaklaşık 2 km'lik bir yolu bu manzara eşliğinde yürüyerek ilerliyorsunuz. Yol boyunca ve şelalenin çevresinde koati denilen rakun familyasından hayvanlar var. Görünüşleri ne kadar şirin olsa da bu hayvanlar evcil değil. Koku alma duyuları o kadar iyi ki eğer yanınızda, yörenizde, çantanızda yiyecek varsa hemen fark edip almaya çalışıyorlar. Bu yüzden kafanızın rahat olması için yanınızda hiç yiyecek taşımamanızı öneririz. Parkın içinde ve dışında bot, rafting hatta helikopter turu atabileceğiniz aktivite alanları var. Tercihinize göre katılabilirsiniz. Restoran ve kafelerin olduğu, internet bulabileceğiniz yerler de mevcut. Şeytan Gırtlağı kısmına yaklaştığınızda şelalenin çok yakınına kadar girme şansınız oluyor. Epey bir ıslanacağınız için ya yanınızda yağmurluk bulundurun ya da elektronik eşyalarınızı iyi muhafaza edin. Şelale üzerindeki gökkuşakları, suyun heybeti ve muhteşem doğa görüntüsü karşısında muhtemelen saatlerce fotoğraf çekmek isteyeceksiniz. Buraya en az 1 tam gününüzü ayırmanızı öneririz. Fırsatınız olursa 1 günü de Arjantin tarafında geçirebilirsiniz. Brezilya tarafı manzara açısından ne kadar iyiyse, Arjantin tarafı da suya çok daha yakın olduğundan suyun gücünü hissetmeniz açısından o kadar iyi. Gün içinde şehir merkezinden belediye otobüsleriyle Arjantin sınırını kolayca geçebilirsiniz. Güney Amerika'nın gözde ülkesi Brezilya'nın en güzel şehirlerini rehberli turlar eşliğinde keşfedebilirsiniz. Kıtanın ve ülkenin en büyük kenti Sao Paulo'nun hareketli yaşantısına kapılabilir, Rio de Janeiro'da ise tüm dünyanın yakından takip ettiği Rio Karnavalı'na katılıp samba dansı eşliğinde eğlenceyi doruklarda yaşayabilir, Kurtarıcı isa Heykeli ve Escadaria Selaron gibi turistik destinasyonları yakından görebilirsiniz. - Arjantin Brezilya Turu - Brezilya Rio de Janeiro Turları - Sao Paulo Turu En güzel turistik destinasyonları doyasıya keşfedebileceğiniz tüm Brezilya Turları için tıklayın. Ayrıca Iguazu Park girişinin tam karşısında Parque das Aves diye tabelasını göreceğiniz büyük bir kuş parkı var. Ormanlık alan içine kurulu bu parkta, başta Tukan olmak üzere çok sayıda kuş ve kelebek cinsini görebilirsiniz. Daha önce böyle bir kuş parkında bulunmadıysanız burayı es geçmeyin deriz.


Hele bir de Rio Karnavalı var ki gençlerimiz arasında dilden dile dolaşan efsanelerle dolu. Ama bir yandan da Brezilya deyince hepimizde bir endişe oluyor. Ufaktan bir korkutuyor insanı bu ülke. Gidersek başımıza ne gelecek? Belli değil! Brezilya Gezi Rehberi yazımızda şöyle bir bilgi vermiştik. Rio ve Sao Paulo'da gezerken dükkanlar, apartmanlar, evler yüksek tellerle, demir parmaklıklarla çevrili. İşinde gücünde yaşayan orta halli ve daha üst gelirli insanlar kendilerini korumaya çalışıyorlar. Tanrı Kent filmindeki Ze'yi hatırlarsınız.. Kanımızı donduran psikopat velet. Hep onun başının altından mı çıktı acaba bu düşünceler? Oysaki Brezilya dizilerinde pembe dünyalar izliyorduk eskiden. Zengin kız, fakir oğlan hikayeleri. Ze gibileri pek bilmiyorduk. Rio de Janeiro'nun merkezinde Morro da Providencia olarak bilinen ilk favela, 19. yüzyılın sonlarında, Brezilya Devleti ile Canudos yerlileri arasında geçen ve Brezilya'nın en kanlı iç isyanı olarak tarihe kazınan Canudos Savaşı'ndan sonra, yaşayacak hiçbir yeri kalmayan askerler tarafından inşa edilmiş. Sıkı durun hikaye tam olarak burada başlıyor. Yine aynı yıllarda Brezilya hükümeti Afrika kökenli köleleri şehirlerden uzaklaştırıp sürmek ister. Çoğu liman işçisi olan bu insanlar kırsal kesimlere gidip iş bulamayacakları için, tıpkı bu askerler gibi şehir boyunca yamaçlara kendi gecekondu mahallelerini yapmaya başlıyorlar. Kırsal kesimlere gitmedikleri gibi ilerleyen yıllarda köyden kente gelenlerin büyük kısmı da onlara özenip favelalara yerleşmeye başlıyor. 1970'lere gelindiğinde işin çığırından çıkmaya başladığını fark eden hükümet, varoş mahallelerine müdahale etmek ister. Toplu konutlar inşa etmeye başlayarak favelaları değiştirmek, dönüştürmek niyetindedirler. Tanrı Kent filmine adını veren Cidade de Deus mahallesi işte tam olarak bu proje kapsamındaki mahallelerinden biri, hatta en büyüğüdür. Favelada yaşayanlar için buraların ismi morro'dur. Morro, tepe demek Portekizce. Tepelerde yaşayan insanlar kraldır. Çünkü herkese tepeden bakarlar. Dünyanın en fakir kralları. 1990'lı yıllara gelinirken Brezilya'da uyuşturucu trafiği yüksek seviyelere ulaşır. Kara para ticaretinde Güney Amerika'nın merkez noktalarından birine dönüşür Brezilya. Uyuşturucu baronları, devletin yüz çevirdiği favlelaları gözüne kestirir. Ve tabiri caizse bu bölgelerde kendi imparatorluklarını kurmaya başlarlar. Milyonların yaşadığı bu gecekondu mahallerinde kontrolü tamamen bu çeteler ele almaya başlar. Önü alınamayan bu süreç gittikçe büyür. Öyle ki burada doğan her çocuk potansiyel uyuşturucu satıcısı olmaya, yaşamak için bu çetelere rüşvet vermek zorunda kalmaya başlar. Güvenlik, yönetim, sosyal yaşam dahil her şeyin kontrolü artık bu çetelerin eline geçmiştir. Başınız bir çeteyle beladaysa gitmeniz gereken yer polis karakolu değil, diğer çete lideridir. 2000'li yıllara gelindiğinde Brezilya hükümeti, yaklaşan Dünya Kupası ve Olimpiyat Oyunları gibi durumları da düşünerek bu mahallelere büyük çaplı operasyonlar yapmaya başlar. Bu kez insanları değiştirmek için eğitim kurumları kurmak ister. Kurslar açar. Uyuşturucu ticaretini engellemeye çalışır. Fakat artık azınlık değil ciddi bir nüfusun yaşadığı favelalardaki halkın bu değişime ayak uydurması pek kolay değildir. Yapılan operasyonlarda polisler kendilerinden bile daha iyi silahlanmış bu insanlara karşı ne kadar başarılı olabilirler ki? Hele de bir kısmı uyuşturucu baronlarından aldıkları rüşvetlerle onlardan tarafa geçince işler iyice zorlaşır tabi. Milyon dolarların aktığı bir trafikten pay almak isteyen hakim, savcı, polisler kimin tarafını seçmeli! Varoşlarda yaşayan küçücük çocukların ellerinde bile otomatik silahlar vardır. Ölmek ve öldürmek onlar için çocuk oyunu gibidir. Ve bunu severek yaparlar. Neden biliyor musunuz? Çünkü büyüyünce o zengin çete liderleri gibi olacaklardır. Çok havalı, zengin, emirler yağdıran büyük insanlar! İşte yazının başında söylediğimiz o Ze karakteri, zamanında sırt dönülen bir toplumun geldiği son noktayı temsil ediyor. Bu çocuklar varlar ve gerçekler. Hükümet bu bölgeler değişsin dönüşsün istiyor istemesine de.. O güne kadar kaçak elektrik ve su kullanıp hiç para ödemeyen halk, yenilenen mahallelerde fatura ödemeye başlar. Ama gelirlerinde bir artış olmaz. Böyle olunca da değişim favela halkının büyük kesiminde istenilen düzeyde olmaz. Çünkü zaten fakir ve aç olanların cebine para koymadığın gibi birde ellerindeki almaya başlamışsındır.. Tüm bu olaylar yaşanırken, süreç içinde favelalar gittikçe popülerleşir. Öyle ki artık turistik geziler falan düzenlenmeye başlar bu bölgelere. Tabi çete liderlerinin payı ödenmek şartıyla. Bazı mahalleler tamamen turistik amaçlı yeniden dizayn edilir. David Beckham, Cristiano Ronaldo gibi isimlerin buralardan ev hatta mahalleler satın alıp yatırımlar yaptığını okumuşsunuzdur. Bu mahallelerden çıkan büyük futbolcular, ünlü sanatçılar var. Birçoğu buralara yardım edip hayatı normale döndürmek için uğraşmış ama sonunda gelinen nokta varoşların evlerini boyayıp zenginlere turistik gezi diye satan para düzeni olmuş. Bugün Rio nüfusunun en az yarısı favelalarda yaşıyor. Brezilya genelinde bu rakam 15 milyona dayandı. Belki bir kısmı eskiye göre daha iyi durumda ama onlara umut verecek pek fazla şey yok. Eğer favelada doğan bir çocuksanız hayata 1-0 yenik başlamıyorsunuz. Skor kafadan 5-0 falan oluyor. Bu skoru lehinize çevirmek için mucizelere ihtiyacınız var tabi. Bu insanlar için mucizenin en büyük adı futbol oluyor genelde. Keşfedilip çekip gitmek buralardan. Bu yüzden futbol çok başka Brezilya'da. Bir umut kapısı. Belki sonraki Ronaldinho ben olacağım demekten başka hayal kurdurmuyor bu mahalleler çocuklara. Diğer bir kaçış anahtarı ise yapılan operasyonlarda bir polisin kurşununa denk gelip hayata veda etmek. Ünlüler demişken.. Bu karanlık sokaklara ışık tutmak isteyenlerden birisi de Pop'un Kralı Michael Jackson'dı. Onun hikayesi ise biraz başka... Brezilya hakkında ilginç bilgiler içeren yazımıza MJ ile devam edelim.. Michael Jackson 1995 yılında kariyerinin en iyi parçalarından birini yapmıştı. They Don't Care About Us yani Türkçesiyle "Bizi Umursamıyorlar". Bu şarkının ilk klibini bir hapishanede çeken Michael Jackson, şarkının sözleri, klipteki şiddet görüntüleri vs. gibi nedenlerle büyük eleştirilere maruz kalmış ve politik baskıların da etkisiyle bu klip birçok ülkede yasaklanmıştı. Michael Jackson yanlış anlaşıldığını, ırkçılığı kınamak için bu parçayı yazdığını söylese de kendisini dinletemedi. Hatta üstüne tehditler aldı. Kral'ın yine de boş durmaya niyeti yoktu. Şarkının sözlerini revize eden Jackson, madem hapishane görüntüleri zorunuza gitti der gibi gidip Brezilya'da polis ve askerlerin bile bulaşmak istemediği favelalarda yeni klip çekmeye karar verdi. O dönem Rio de Janeiro, 2004 Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapmak için hazırlık içerisindeydi. Bu klip teklifi geldiğinde dönemin Rio Valisi Marcelo Alencar her hafta onlarca insanın öldüğü bölgeleri dünyaya açma fikrine karşı çıktı. Fakat Michael Jackson ve klip yönetmeni Spike Lee bu klibi çekmeyi kafaya koymuşlardı. ABD'den de destek alıp baskı yapmaya başladılar, sonunda Brezilya efsanesi Pele'nin de destek vermesiyle vali Marcelo Alencar geri adım atmak zorunda kaldı. Ama bu yetmiyordu. Klibin çekileceği bölgelerdeki uyuşturucu kartellerinin izni de gerekiyordu. Dona Marta bölgesindeki uyuşturucu baronlarına bir miktar ödeme yapılarak ikna edildiler. Geriye bir tek güvenlik problemi kaldı. Klip ekibi, silahlı asker ve polislerden oluşan kalabalık bir grupla yola çıkmıştı ama bu yeterli olur muydu bilinmez tabi. Dünyanın en büyük starlarından birini dünyanın en tehlikeli sokaklarına götürmek pek akıl karı değil sonuçta. Yönetmen Spike Lee'nin aklına güzel bir fikir gelmişti. Spike Lee, resmi polislerin yanı sıra o bölgede yaşayan ve çoğu uyuşturucu işinde çalışan 50 fakir genci güvenlik görevlisi olarak tuttu. Çekimler başlamadan adamlara 'Bölgede güvenliği sağlayın' diye tembihlemiş, hepsine 50 dolar para ve 'Michael Jackson Security ' yazılı tişörtler dağıtmış. Bu durum gençleri çok etkilemişti ve çekimler esnasında hiçbir güvenlik sorunu yaşanmamıştı. 50 dolar onlar için azımsanacak bir miktar değil. Brezilya halkı, hele ki favelada yaşayan fakir kesim Michael Jackson'a karşı inanılmaz bir sevgi besliyorlardı. Öyle ki Jackson buralara adım atar atmaz ortalık adeta yıkıldı, hayranları çığlıklar eşliğinde etrafını sarıyordu. Yönetmen motor dedi, klibin başında bir kadın sesi Michael'a Portekizce "Michael, Michael, eles nao ligam pra gente " diye seslendi ve yüzlerce davulun harika ritm tutması eşliğinde bu muhteşem klip çekildi. Klipte Michael Jackson üzerinde Olodum yazan bir tişört giyiyor. Olodum bir marka değil, Brezilya'da yaşayan Afrika kökenli Brezilyalıları ırkçılığa karşı koruyan, destekleyen ve yardımlarda bulunan bir grubun adı. Brezilya'nın Bahia eyaletinde bulunan Salvador şehrinde kurulmuş. Klibin bir kısmı da burada çekilmiş. 2009 yılında Michael Jackson öldüğünde klibin çekildiği Santa Marta'nın tepe noktasına bir heykeli dikildi. Bugün Dünya Kupası, Olimpiyat Oyunları, Rio Karnavalı gibi organizasyonlara milyar dolarlar döken Brezilya hükümeti, bu karanlık yüzüne sahip çıkmak için ise yeterli bütçeye sahip değil maalesef! Brezilya favelalarında her yıl iç savaş yaşayan ülkelerdeki kadar insan ölüyor ama bunun hiçbir haber değeri yok. Çünkü kimse onları umursamıyor!


Brezilya yemek alışkanlıklarına bakarken aslında ortada pek de Brezilya Yöresel Mutfağı diyebileceğimiz bir kavramın olmadığı fark ediyoruz. Çünkü Brezilya mutfağı geleneksel bir yapıdan ziyade, farklı ülke ve kültürlerin bir araya gelmesiyle oluşmuş bir yapıda. Sömürge döneminde gelen Portekizliler Avrupa ve özellikle Akdeniz mutfağını, Afrikalı köleler kendi yöresel tatlarını, burada çok sayıda göçmen vatandaşı olan Japon ve Çinliler ise kendi mutfaklarından esintilerini Brezilya mutfağına katmışlar. Brezilya yerlileri de boş durmamış ve bu lezzetleri enfes baharatlarıyla geliştirmişler tabi. Böylece farklı lezzetlerin buluştuğu meşhur Brezilya yemekleri ortaya çıkmış. Ülkedeki her şey gibi yemekleri de rengarenk gerçekten. Brezilyalılar sabah kahvaltısı, öğle ya da akşam yemeği demeden deniz ürünleri ve eti çok sık tüketirler. Hindistan'dan hiç çıkmamış bir vatandaşı getirip Brezilya restoranlarına götürseniz muhtemelen bir köşede sessizce intihar edecektir. Peki Brezilya'nın neyi meşhur? Sıralamaya başlayalım. Bizde mangal nasıl ki milli yemeğimiz sayılırsa Chourasco'da Brezilya'nın milli mangalı diyebiliriz. Churrascaria ismindeki et türünün barbeküde kızartılarak hazırlanmış hali. Etler şişe dizildikten sonra üzerine özel bir okyanus tuzu serpiliyor ve bu şekilde kızartılıyor. Brezilya yemek alışkanlıklarında zirveye oynayan yemeklerden biri. Feijoada bildiğimiz fasulyenin siyah renkli olanı. Genelde et katılarak yapılıyor ve işin güzel tarafı Brezilyalılar da bizim gibi pilavsız fasulye düşünemiyorlar. Ama onlarda meşhur Sultanahmet Kuru Fasulyecisi yok. 😉 Feijoada tam olarak kuru-pilav kültürünün Brezilya ayağıdır. Fenerbahçe'nin eski yıldızı Alex De Souza'da bir röportajında en sevdiği yemeğin Feijoada olduğunu söylüyor. Siyah fasulyeyi Türkiye'deki bazı marketlerde bulmanız mümkün, fırsatınız olursa alıp kendi damak zevkinize göre yapmanızı tavsiye ederiz. Şöyle pul biberli, yanında soğan, cacık. Brezilyalılar cacık olayını henüz çözememişler mesela, siz onu eksik etmeyin. Empanada sadece Brezilya mutfağında değil, Latin Amerika ülkelerinde yaygın olan bir çeşit börek türü. Hatta İspanya, Filipinler gibi ülkelerin menülerinde de görebilirsiniz. Brezilya'da da çok tüketiliyor. Görünüş olarak bizdeki çiğ böreğin aynısı. Hamurun içine kırmızı et, tavuk, sebze ve isteğe göre patates, kuru üzüm, siyah zeytin ve çeşitli baharatlar ekleniyor. İster ateşte kızartılıyor ister fırında pişirilerek hazırlanıyor. İçli köftenin Brezilya şubesi. Tek farkı kıyma yerine genelde tavuk kullanılarak yapılıyor. Soğan, sarımsak, baharat ve galeta unu harmanlanarak hazırlanıyor. Brezilya'nın en önemli yerel lezzetlerinden. Ama içli köftenin yerini alamaz tabi. Zamanında Brezilya'ya göçen, bir söylentiye göre Çinlilerin bir söylentiye göre Japonların, Brezilya mutfağına kattıkları bir börek türü. Seçtiğiniz malzemeye göre ister tatlı ister tuzlu olarak hazırlanabiliyor. Tavuk, peynir kullanılarak yapılabildiği gibi içine çikolata gibi tatlı türü şeylerde katarak fırında da pişiriliyor. Manyok denilen bir bitkiden yapılan cips. Bitki dediğimiz aslında bizdeki yuvarlak klasik patatesin biraz değişik bir çeşidi. Görüntüsü ağaç köküne benziyor ama içi bildiğiniz patates. Patates kızartmasının bir türü olan cassava, genelde ana yemek ya da içeceklerin yanında atıştırmalık olarak yeniyor. Fast food menülerindeki cipslere göre çok daha doyurucu. Peynirli ekmek... Pao de queijo, ülkede çok popüler ve Brezilya kahvaltı kültüründe vazgeçilmez bir atıştırmalık. Tercihen mozeralla peyniri ağırlıklı ekmek toplarını fırında pişiriyorlar. Tabi onlar yanında bizim gibi çay değilde kahve tercih ediyorlar. Brezilya kahvesi için başlı başına bir kitap yazmak gerekir o da ayrı bir konu tabi. Acaraje, Brezilya yöresel mutfağına Afrika'dan geçmiş bir yemek. Nohut unu kullanılarak kızartılan hamurun içine bamya, karides, baharat ve salata konularak hazırlanıyor. Karides, Brezilya mutfak kültürünün vazgeçilmez bir parçası olmuş. Pamonha'ya Türkçe bir isim vermek gerekirse sanırız bu mısır dolması olabilir. Brezilya'nın geleneksel yemeklerinden biri Pamonha. Tatlı ya da tuzlu olarak hazırlanabiliyor. Mısır kabuğunu dolma yaprağı gibi kullanıp içine tercihe göre mısır püresi, hindistan cevizi, peynir, et çeşitleri ve biber ile doldurup haşlıyorlar. Bahia bölgesine özgü, Afrika kökenli bir diğer Brezilya yemeği. Karides, bamya, soğan, palmiye yağı ve kızarmış fındıktan yapılıyor. Yanında bezelye püresi ile sunuluyor. Brezilya'nın meşhur balık yahnisi ya da balık güveci. Bahia bölgesine özgü, Afrika mutfağı etkileri görülen bir deniz yemeğidir. Karidesin yanına domates, soğan, biber, sarımsak, kişniş eklenerek güveçte pişirilir. Karides harici tercihen balık ya da ıstakoz eklenebiliyor. Brezilya'ya özgü deniz ürünü yemeklerinden bir diğeri. Karides ya da tercihen balık önce ezilerek krema kıvamına getiriliyor. Fıstık ezmesi ile baharatlar eklenip hindistan cevizi sütü ile pişiriliyor. Moqueca yemeği gibi genelde yine güveçte hazırlanıyor. Brezilya'nın deniz mahsulü yemeklerinden bir diğeri Bolinho de Bacalhau. Balıklar önce içli köfte gibi yuvarlak şekle getiriliyor. Safran, sarımsak ve baharat çeşitleri eklenip, galeta unu ve yumurtaya bulanarak kızartması yapılıyor. Brezilya deniz mahsulü yemeklerinden ilginç bir tanesi. Yeterli büyüklükte bir istiridye kabuğunun içine karides, balık, yengeç, ıstakoz etleri ile patates püresi karıştırılarak ekleniyor. Üstüne serpilen peynir ile fırında pişiriliyor. Brezilyalılar denizden babaları çıksa yiyecek durumdalar gördüğünüz gibi. Manyok bitkisinin nişastasından yapılan krep tarzında bir yiyecek. Yine ister tatlı, ister tuzlu olarak hazırlanabiliyor. Peynir, çikolata, muz, çilek tarzında, damak tadınıza göre malzemeleri doldurup yiyebiliyorsunuz. Brezilya'nın meşhur sokak lezzetlerinden biri. Brezilya mutfağı bu tarz ana yemeklerin yanında harika tatlılara da ev sahipliği yapıyor. Latin Amerika'da yetişen Açai Palmiyesi isminde bir ağacın, üzüme benzer meyvesinden yapılan bir tatlı. Meyveli yoğurt kıvamındaki tatlıya muz, kivi, nar ve çilek gibi eklemeler de yaparsanız feci bir lezzet elde ediyorsunuz. Bu tatlının bırakın kilo aldırmayı, antioksidan özelliğe sahip olduğu için başta sağlıklı zayıflama olmak üzere birçok tıbbi faydası var. Dünyaca ünlü Türk cerrahımız Dr. Mehmet Öz'ün de favori besinlerinden. Görünüş olarak tulumba tatlısının aynısı ama tat olarak çok daha ağır. Çok yağlı, hem içine çikolata ve marmelat koyuluyor hem de yenirken sıcak çikolataya banılıyor. Ağır tatlılarla aranız yoksa iki ısırıktan sonra fenalık geçirebilirsiniz. Başta Brezilya olmak üzere genel olarak Latin Amerika ülkelerinde çok popüler bir tatlı. İsminden de anlaşılacağı üzere hindistan cevizi ile yapılıyor. Misafirliklerde alışık olduğumuz ikramlık tatlılardan. Hani şu çikolata topu şeklinde olan. Tereyağı, süt, kakao ve çikolata ile basit şekilde hazırlanıyor. Sanırım bizdeki ismi truffle gibi bir şey olması gerek. Bir çeşit Brezilya muhallebisi. Yumurta sarısı, şeker ve öğütülmüş hindistan cevizinden yapılan Brezilya'nın favori tatlılarından biri. Bolinho de Chuva, ismini şeklinden alan Yağmur Damlası Çöreği. Portekiz mutfağının Brezilya'ya hediyesi olan bir tatlı çeşidi. Un, yumurta, süt ve kabartma tozu harmanlanarak kızartılır ve üzerine tarçın ile şeker serpilerek servis edilir. Brezilya Mutfağı ve Brezilya Yemek Alışkanlıkları genel olarak bu lezzetlerden oluşuyor. Güney Amerikalılar damak tadına önem veren, mutfakta kaliteli iş yapan insanlar gerçekten. Brezilya'da bu coğrafyanın önemli lezzet duraklarından birisi.