Çanakkale tıpkı İstanbul gibi Asya ve Avrupa kıtalarının buluştuğu, boğazın iki yakasındaki topraklarıyla, eski ve yakın tarihimize ışık tutan en önemli illerimizden biridir. Bununla beraber doğal güzellikleriyle de yerli ve yabancı turistlerin cazibe merkezi haline gelmiştir. - Kısaca Çanakkale Tarihi - Çanakkale'de Gezilecek 14 Harika Yer - 1 Gelibolu - 2 Çanakkale Truva Antik Kenti - 3 Assos Antik Kenti - 4 Çanakkale Arkeoloji Müzesi - 5 Gökçeada - 6 Bozcaada - 7 Alexandria-Troas Antik Şehri - 8 Neandria Antik Kenti - 9 Kaz Dağları - 10 Saros Körfezi - 11 Biga - 12 Conbayırı - 13 Kilitbahir Kalesi - 14 Çanakkale Kaplıcaları - Çanakkale'de Gezilecek Diğer Yerler - Çanakkale'de Ne Yenir? - Çanakkale'den Ne Alınır? - Çanakkale Sualtı Dalış Sporları - Seyit Onbaşı Hikayesi - Fransız Generalin Çanakkale Anısı - Çanakkale'de Kaybolan İngiliz Alayı Çanakkale daha çok yakın tarihi ve zaferiyle bilinse de, aynı zamanda çok eski medeniyetlere ev sahipliği yapmış önemli illerimizden biridir. M. Ö. 3000'lerden beri yerleşim yeri olduğu bilinen kent önemli bir geçiş noktası üzerinde bulunduğundan, zengin bir tarihi geçmişe sahiptir. Çanakkale, Erken Bronz Çağ kentlerinden biridir. Anadolu ile Avrupa'yı, Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan Çanakkale Boğazı ile kent eski dönemlerden beri önemini korumuştur. İki mitolojik anlatıda Çanakkale Boğazı'ndan söz edilmektedir; Altın Post ile Hero ve Leandros. Karadeniz'e gitmek için erkek kardeşi ile Altın koça binen Helle, boğazdan geçerken denize düşer ve ölür. Bu nedenle boğazın isimlerinden biri Hellespontos yani Hele'nin denizi olur. Diğer bilinen ismi olan Dardanelles ise Troya'nın mitolojik atalarından olan Dardanos'tan gelir. Şehir günümüzdeki adını ise Fatih Sultan Mehmet'in yaptırdığı Kale-i Sultaniye'den almıştır. Yörenin ilk yerleşim yerleri Kumtepe, Beşik-Sivritepe ve Beşik-Yassıtepe'dir. Bu yerleşimler Kalkolitik Çağ'a aittir. Bölgeye M. Ö. 3000-1200 yılları arasında Troyalılar yerleşmiştir. Troya Savaşı'nın ardından yöre sırasıyla Akatlar, Katalonyalılar, Türk Beylikleri ve Osmanlı Devleti'nin egemenliğine girmiştir. Gelibolu için Çanakkale'nin göz bebeği desek yeridir. O büyük zaferin merkezi konumundaki adada ne tarihler, ne gizemli olaylar saklı. Tarihi mekanları ve doğal güzellikleri ile ülkemizde görülmesi gereken yerlerin başında geliyor. Gelibolu'da, Gazi Süleyman Paşa Türbesi'ni, Namık Kemal'in mezarını, Gelibolu Mevlevihanesi'ni, Gazi Süleyman Paşa Camisi'ni görebilirsiniz. Brad Pitt'in başrolünde oynadığı meşhur Troy filmine konu olan ve Türkiye'nin Unesco Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Truva Antik Kenti, ülkemizin en önemli kültür merkezlerinden biridir. Çanakkale'ye uğradığınızda bu kadim kenti görmeden gitmeyin. Kent merkezinde bulunan Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nde, Hadrian Heykeli, Troia, Dardanos Tümülüsü, Assos, Afrodit Heykelciği, Polyksena Lahiti isimli 6 ayrı salonda çeşitli buluntu ve eserleri görmeniz mümkün. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz eski medeniyetlere ait eserler bu müzede koruma altına alınmıştır. Müzede 12.747 arkeolojik eser, 15.237 sikke ve 2.714 adet etnografik eser kronolojik sıraya göre sergileniyor. Ege Denizi'ndeki iki adamız da Çanakkale sınırları içindedir. Gökçeada bunlardan biridir. Adada konaklama ve tatil yapmak için uygun mekanlar bulunmaktadır. Dalış sporu meraklıları için de gidilmesi gereken yerlerden olan Gökçeada, eski Rum köyleri ve evleri, üzüm bağları, şarap tadım festivali ile de görülmeye değer yerlerdendir. Çanakkale doğal güzellikleri listesinde ayrı bir yere konulması gereken bu ada ile ilgili tüm detayları Gökçeada Gezi Rehberi yazımızda bulabilirsiniz. Çanakkale Ezine'de bulunan Alexandria-Troas Antik Şehri görülmeye değer bir diğer önemli mekandır. Kent M. Ö. 4. yy'da Büyük İskender'in komutanlarından Antigonos tarafından kurulmuş bir liman kentidir. Çanakkale'de görebileceğiniz diğer bir tarihi mekan da, ilçeye 20 km. mesafede bulunan Neandria Antik Kenti'dir. Kadim tarihinin M. Ö. 7. yy'a kadar indiği mezar kalıntılarından anlaşılmaktadır. İsmi Helen dilinden alınmadır. Neandria kelime manası olarak 'genç adam' anlamına geliyor. Ezine'ye 12 km. uzaklıkta bulunan Aslıhan Bey Cami, merkezdeki Sefer Şah Camileri 14. yüzyıl, Orhan Gazi Cami ise Osmanlı kuruluş dönemi mimarisi örneklerindendir. Ayrıca Ezine'deki Kestanbol Termal Kaplıcası'nın romatizma, kadın hastalıkları, sinir ve kas yorgunluğu gibi çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde etkili olduğu söylenmektedir. Çanakkale ve doğa yürüyüşü denildi mi akla ilk gelen yerlerden biri Kaz Dağları'dır. Yemyeşil doğası, tertemiz havası, yürüyüşe elverişli patika yolları ve topografik özellikleri ile doğa sporcularının ve dağcıların vazgeçemediği dağlardan biridir. Milli park içinde güçlük derecesi farklı birçok parkur bulunuyor. Bölgedeki patika yoldan ilerlerken karşınıza çıkan değirmen Rumlardan kalmadır. Değirmen taşları ve su yolları ile sizi karşılayan değirmen restore edilmiştir. Değirmenin karşısında yer alan kemerli köprü ise Romalılar zamanından kalmıştır ve Troia'ya giden antik yolun Mıhlıçay üzerindeki tek geçiş noktasıdır. Saros Körfezi birçok batık nedeniyle dalış severler için bulunmaz bir yerdir. Su altı yaşamı açısından görülmeye değer canlılarla da karşılaşabileceğiniz Saros'a gitmenizi öneriyoruz. Bu güzel kıyıda sportif olta balıkçılığı da yapılabilir. Saros Körfezi su altı akıntıları sayesinde dünyada kendi kendini temizleyen üç denizden biridir. Sanayi ve kalabalık şehirlerden uzak olduğu için de Türkiye'nin en temiz denizlerinden biri olma özelliği sürdürmektedir. Çeşitli kamp alanları, pansiyonlar, market ve bakkalların bol olduğu kıyı boyunca sakin plajlar bulmanız mümkün. Çanakkale Savaşı'nın belki de en önemli hadiselerinin yaşandığı yer. Üstelik doğal güzellikleri de anlatmakla bitmez. Bölgedeki müzeler, anıtlar, savaş kalıntıları, mezarlar ziyaret edilmeye değer.. Bu yazımızı okumadan gitmeyin. Afrodit'in Zeus ile arası açılır. Bunun üzerine ceza olarak İda Dağı'ndaki bir mağaraya konulan Afrodit gün geçtikçe güzelliğinden uzaklaştığını fark eder. Bir süre sonra mağaradaki sıcak suda yıkanınca güzelliğine tekrar kavuşur. O gün bugündür güzelleşmek ve şifa bulmak isteyen hastalar Afrodit Kaplıcası'na gelirler. Külcüler Kaplıcası: Külcüler Kaplıcası, Çanakkale'nin Bayramiç ilçesindedir. Sodyum sülfatlı ve kükürtlü olan kaplıca suları romatizmal hastalıklar, deri ve böbrek hastalıkları ile kadın hastalıklarına yardımcı tedavi olarak kullanılır. Felçli hastalar içinde şifa kaynağıdır. Çan Kaplıcaları: Belediye tarafından işletilen Çan Kaplıcaları Çanakkale'nin Çan ilçesindedir. Sodyum sülfat içeren kaplıca suyunun karaciğer, bağırsak, idrar ve safra yolları hastalıklarına iyi geldiği söylenmektedir. Tepeköy Kaplıcası: Kaplıca, Çan ilçesinde Tepeköy'de bulunmaktadır. Otel, banyo ve havuzların bulunduğu kaplıcada su sıcaklığı 37 C 48 C arasında olup suları kükürtlüdür. Hıdırlar Kaplıcası: Çanakkale'nin Yenice ilçesi Hıdırlar köyünde bulunan kaplıcanın suyu 73 C olup romatizma, nevralji ve kadın hastalıklarında yardımcı tedavi olarak kullanılmaktadır. Kestanbol Kaplıcaları: Çanakkale'nin Ezine ilçesi Kestanbol köyünde bulunan kaplıcaların suyu demir ve kalsiyum içermektedir. Otel, havuz ve banyoların bulunduğu kaplıca, antik Alexandria Troas kenti eteklerinde olup, 73 C'lik suyu ile romatizma, kadın hastalıkları ve solunum yolları rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Tuzla Köyü Kaplıcası: Çanakkale'nin Ayvacık ilçesi Tuzla köyü yakınlarında bulunan kaplıcanın suyu bol tuz içermektedir. Romatizmal ve kadın hastalıklarına iyi geldiği bilinen sıcak su kaynağının yakınında çamur banyosu da yapılmaktadır. Çanakkale Merkez Hastanesi: 1875 yılında Sultan Abdülaziz zamanında yapılmıştır. Çanakkale Savaşı sırasında askerlerin yanında sivil halka da hizmet vermiştir. Hastane Bayırı Şehitliği ve Anıtı: Çanakkale Hastanesi'ne yaralı olarak getirilen askerlerimizin kurtarılamayarak şehit olduğu ve defnedildiği yerdir. Çimenlik Kalesi ve Savaş Eserleri Müzesi: Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan, Kanuni Sultan Süleyman zamanında etrafı surlarla çevrilen kale, Abdülaziz zamanında tamir ettirilmiştir. Çimenlik Kalesi stratejik bir konuma sahiptir. Boğazın en dar yerinde bulunmaktadır. Ayrıca Kilitbahir Kalesi ve boğazı kontrol altına alabilecek konumdadır. Günümüzde kale içinde savaştan kalan materyallerin sergilendiği bir müze yer almaktadır. Avluda ise bir cami ve savaştan kalan toplar yer almaktadır. - Nusret Mayın Gemisi Müzesi - Hamidiye Şehitliği ve Anıtı - Hasan-Mevsuf Şehitliği ve Anıtı - Dardanos Bataryası - Köseburnu Tabya Şehitliği - Turgut Reis Bataryası - Kumkale İntepe Şehitliği - Kumkale Çakaltepe Bataryası - Çardak Arıburnu Şehitliği ve Anıtı - Biga Namazgah Şehitliği ve Anıtı - Çanakkale Askeri Deniz Müzesi - Saat Kulesi - Aynalı Çarşı Çanakkale mutfağı süt ve süt ürünleri, çeşitli ot ve sebzeler, deniz ürünleri ve hamur işleri ile şekillenmiştir. Yöreye özgü tatlar arasında; tarhana, yoğurt çorbası ve sütlü çorba, kuru bamya, kuzu kapama, asma yaprağında sardalya, iskorpit çorbası, melki yemeği, metez, börülce köftesi, yoğurtlu kavurma, keşkek, turp otu salatası, Gökçeada'nın efibadem kurabiyesi, papaz yahni, Biga peynir tatlısı, tumbi, peynirli patlıcan, erik macunu ve ahlat suyu bulunmaktadır. - Bir türkümüze de ismini veren Çanakkale'nin meşhur Aynalı Çarşı'sından domates reçeli, - Bayramiç, Ezine ve Ayvacık'tan el dokuması Yörük halıları, - Assos'tan değerli taşlarla yapılmış yüzük, kolye gibi takılar ve yöreye özgü dokuma ürünler, - Gökçeada'dan bademli kurabiye, zeytin ürünleri, ada kekiği ve dibek kahvesi, - Ezine'den beyaz peynir, - Çanakkale'nin birçok yerinden organik bal, zeytin ve zeytinyağı, - Seramiğiyle ünlü şehre gitmişken vazo, saksı ve fincan gibi ürünler alabilirsiniz. Çanakkale'de sualtı dalışı denince akla ilk gelen yerlerden biri yukarıda da bahsettiğimiz gibi Saros Körfezi'dir. Körfez, zengin su altı faunası ve birçok batığı ile amatör ve profesyonel dalgıcın ilgi odağıdır. İstanbul'a yakın olması da dalgıçların burayı tercih etmesinin başka bir nedeni. Kendi kendini temizleyen ender denizlerden biri olan Saros Körfezi'nin su altı güzelliklerini görmek, çeşit çeşit balık, bitki ve süngeri izlemek, yeni bir dünyayı keşfetmenin sevincini yaşamak isterseniz hafta sonları düzenlenen dalgıçlık kurslarına katılmanız yeterli olacaktır. Saros Körfezi dalış noktalarından Toplar Burnu'nda, süngerler ile örtülü birçok mağara ve kovuklar çeşitli balıklara ev sahipliği yapmaktadır. Toplar Burnu'nun batısında yer alan Asker Taşı, İbrice Limanı'nın sağında yer alan Cennet, solunda yer alan Cehennem koyları, Minnoş Adası, Üç Adalar, Bebek Kayaları dalış yapılabilecek diğer noktalardır. Bölgede bir diğer dalış alanı Gökçeada'dır. Türkiye'nin ilk ve tek sualtı milli parkına sahip olan Gökçeada, su sporlarına gönül vermişlerin cazibe merkezidir. Adanın birçok noktasında dalış yapılabilmektedir. Bunlardan Aydıncık Burnu şnorkel ile dalış yapmaya elverişli olduğu kadar tüplü dalışlar için de tercih edilen bir alandır. Çanakkale Savaşı'nda İngilizler tarafından deniz üssü olarak kullanılan Kefalos'un kumluk zemininde bulunan gemi batığı ve çeşitli balıklar gece dalışlarında oldukça güzel görüntüler sergilemektedir. Dalış teknelerinin ilk uğradığı yer olan Kaşkaval Burnu, duvar dalışı yapılan bir bölgedir. Denizin kayalık yapısı 30 metreye varınca kısmen biter. Serpilmiş kayalıklar müren balıklarının sığınağıdır adeta... Yıldız Yolu, İnce Burnu, Kömür Burnu ve Kaleköy de Gökçeada'da dalış yapmaya elverişli diğer noktalardır. Sığ sularda dalış yapmayı sağlayan bir diğer bölge de Bozcaada'dır. Kıyıdan tüplü dalış yapma imkanı bulunan bu bölgede en iyi dalış zamanı gecedir. Bozcaada'da bulunan dalış noktaları; en çok 20 metre derinliğe ulaşan Sulu Bahçe, taşlar arasında gezen karagöz, lagos ve orfoz gibi balıkları görebileceğiniz Bakla Taşlar dalış bölgesi, çeşitli deniz kabuklusunun yaşadığı adanın en ünlü kumsalına sahip Ayazma, fok mağaralarının, renkli süngerlerin, deniz tavşanlarının bulunduğu Mermer Burnu, derinliği 30 metreye ulaşan Kalın Burun, poyraz rüzgarına açık olduğundan tüplü dalışlara pek uygun olmayan Mauna Adası ve Bozcaada'ya yaklaşık 6 mil uzaklıkta, en derin yeri 35 metreyi bulan Tavşan Adaları'dır. Çanakkale'den bu kadar söz etmişken Çanakkale Zaferi'nin simgesi Seyit Onbaşı'yı atlamak doğru olmaz. İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin güçlü donanmaları Çanakkale Boğazı'nı 18 Mart 1915'de bombardımana tutmuş, bu bombalardan bir kısmı da Seyit Onbaşı'nın da bulunduğu Rumeli Mecidiye Tabyası'na isabet etmiştir. Tabya büyük hasar görmüş, sadece Seyit Onbaşı, Niğdeli Ali ve birkaç kişi sağ kalabilmişti. Üstelik batarya topunun ağzına mermiyi kaldıran mekanizma da hasar görmüştür. Buna rağmen Seyit Onbaşı, Yaradan'a sığınıp tüm gücüyle 275 kiloluk koca mermiyi sırtlanıp insanüstü bir güçle namluya sürmüştür ve yapılan atışla Fransızların Oceon Zırhlısı büyük hasara uğratılmıştır. Bugün Seyit Onbaşı'nın mermiyi kaldırırken görülen resimdeki mermi, Cevat Paşa'nın emriyle ağaç maketten yapılan bir mermidir ve sembolik olarak sonradan çekilmiştir. General Gurro, Çanakkale Savaşları'nda kolunu kaybetmiş bir Fransız askerdir. Yıllar sonra mezarlıklarının açılışı için Çanakkale'ye gelen General, Türk Şehitliği'ni görmek ister. Şehitlerimizin önünde saygı duruşunda bulunduktan sonra başından geçen bir olayı gözyaşları içinde orada bulunanlarla paylaşır. Türk askeri de yaralıydı ve kendi yarasına toprak basmaktaydı. Biraz sonra iki asker de cansız yerde yatmaktaydılar. Fransız General Gurro bu anısını anlattıktan sonra orada bulunanlara döner ve "Biz burada büyük bir milletin kahraman askerleriyle çarpıştık. Böyle onurlu insanları tanıyıp, o güzel insanların huzurunda bulunmaktan ve anıları önünde saygıyla eğilmekten şeref duyuyorum..." der. Çanakkale Savaşları sırasında sırlarla dolu olayların yaşandığı söylenmektedir. Bunlardan biri de kaybolan İngiliz Alayı ile ilgili olanıdır. Birleşik Ordu Komutanı Sir Ian Hamilton'un isteği üzerine, Suvla Koyu'na çıkartma yapan Norfolk Alayı'nın 4. taburuna bağlı 267 askere Bombatepe'ye yürümeleri emredilir. Bu alayın Sandringham bölüğündeki 180 askerden haber alınamaz. Görgü tanıklarının anlatmalarına göre "İngiliz saldırısında tepenin üzerinde görünen gri renkli bir bulutun 4. taburu içine aldığı ve bu askerlerin bir daha görülmediği" şeklindedir. Bu olay hala bir efsane olarak önemini korumaktadır.


Çanakkale, Türk ulusu için bağımsızlık ve hürriyet söz konusu olduğunda nasıl bir kahramanlık sergileyebileceğimizin kanlı canlı kanıtı olan en önemli şehirlerimizden biri. Birinci Dünya Savaşı cephelerinden olan Çanakkale'nin her bir metrekaresi zaferlerle ve destanlarla doludur. Bu mukaddes şehir dünya tarihine 'Çanakkale Geçilmez' sözünü bir daha silinmemek üzere kazımıştır. Aynı zamanda Troya, Assos, Alexandria Troas, Apollon Smintheus, Parion gibi arkeolojik değerlere de sahip olan Çanakkale, hem tarihi, hem doğası ile gezip görülmeyi en çok hak eden illerimizden biri. Yerel değerlerini korumuş, tarihi ve kültürel varlıklarına sahip çıkmış, temiz, düzenli ve yaşanabilir bir şehir Çanakkale. Türkiye ortalamasına göre şehirleşmesi daha düzgün, nüfusu daha düşük bir kent. Ayrıca Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi gibi büyük ve gelişmiş bir üniversiteyi de bünyesinden barındırıyor. İstanbul'a yakınlığı ise ulaşım açısından büyük avantaj sağlıyor. Peki Çanakkale nasıl bir yer? Çanakkale'de yaşamak, Çanakkale'de öğrenci olmak nasıl? Memurlar için Çanakkale'de yaşam şartları neler? Bu gibi konuları aktaracağımız yazımızda önce Çanakkale ile ilgili bilgilere kısaca değinelim. Avrupa ve Asya kıtalarını birbirinden ayıran Çanakkale, Türkiye'nin kuzeybatı ucunda, kendi adını taşıyan boğazın iki yakasına kurulu bir şehirdir. Topraklarının bir kısmı Marmara, bir kısmı Ege Bölgesi'ndedir. Kuzeyinde Edirne ve Tekirdağ, batı ve güney kesiminde Balıkesir ile komşudur. Marmara ve Ege Denizi'ne uzun bir sahil sınırı vardır. Topraklarının bir kısmı Trakya'da, bir kısmı ise Ege Bölgesi'nde olan Çanakkale, ulaşım açısından çok rahat bir noktada bulunuyor. Yapımı devam eden 1915 Çanakkale Köprüsü bittiğinde hem Trakya üzerinden hem de Anadolu yönünde Bursa-Eskişehir-Balıkesir gibi iller üzerinden karayolu ile Çanakkale merkeze kolayca gidebilirsiniz. Türkiye'nin hemen her büyük şehrinden Çanakkale'ye karşılıklı otobüs seferleri bulabilirsiniz. - İstanbul Çanakkale arası yaklaşık 350 kilometre ve 5 saat. - Ankara Çanakkale arası yaklaşık 660 kilometre ve 7 saat 30 dakika. - İzmir Çanakkale arası yaklaşık 350 kilometre ve 5 saat. - Antalya Çanakkale arası yaklaşık 700 kilometre ve 9 saat. - Erzurum Çanakkale arası yaklaşık 1520 kilometre ve 17 saat. Çanakkale Havalimanı tam şehir merkezinde bulunuyor. Muhtemelen Türkiye'de şehrin bu kadar içinde olan başka bir havalimanı yoktur. Yakınlığı avantaj belki ama henüz Türkiye'nin birçok iline direkt yapılan uçuş seferleri bulunmuyor. Hatta bazen İstanbul'a bile bulamıyorsunuz. Havalimanı normalde eski ama yapılan genişletme çalışmalarıyla 2017 yılında yeniden hizmete girdi. Dolayısı ile henüz tam istenen düzeyde değil diyebiliriz. Çanakkale, Erken Tunç Çağı'ndan (M. Ö. 3000) bu yana önemli bir yerleşim yeri olma özelliğini hep korumuştur. İki kıtanın birleştiği noktada bulunması ve iki deniz arasında bağlantı kurması nedeniyle Çanakkale önemli bir stratejik konuma sahip durumda. Bu durum tarih boyunca Çanakkale'nin büyüyüp gelişmesine yardım ettiği gibi sürekli göç ve istilaya uğramasına da neden olmuş. Çanakkale'nin en eski isimleri Hellespontos ve Dardanelles'tir. Yörenin bilinen en eski insanları, Beşiktepe ve Kumtepe yerleşmelerinden bilinen Kalkolitik Dönem'in yerli halkıdır. Sonrasında bunları Troya halkı izler. Troya Savaşı'nın ardından yöre sırayla Akatlar, Katalonyalılar, Türk Beylikleri ve Osmanlı Devleti'nin egemenliğine girmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nda savaşın cephelerinden birisi olan Çanakkale, tarihin seyrini değiştiren bir savunma örneği sergileyip 18 Mart 1915 tarihinde çok büyük bir zafere imza atmış, Türkiye Cumhuriyeti'nin bugünkü bağımsızlığını kazanmasında çok önemli rol oynamıştır. Nüfus: Çanakkale'nin 2020 yılı nüfusu yaklaşık 540 bin kişidir. - Ayvacık - Bayramiç - Biga - Bozcaada - Çan - Eceabat - Ezine - Gelibolu - Gökçeada - Lapseki - Yenice Önceleri Çanakkale ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanıyordu ama günümüzde artık yavaş yavaş sanayi alanında da söz sahibi olmaya başladı. Özellikle imalat sanayi gelişmektedir. Sahil şeridi olmasından dolayı balıkçılık kent ekonomisine öneli katkı sağlar. Çok çeşitli balık türleri vardır. Hayvancılıkta ayrıca çam balı üretimi yapılır. En önemli tarım ürünleri; ayçiçeği, üzüm, buğday, arpa, yulaf, çavdar, susam, tütün, zeytin ve baklagillerdir. Çanakkale, iklimi nedeniyle seracılık için çok uygun bir şehirdir. Bağcılık gelişmiştir ve sebze meyve üretimi yaygındır. Seramik anlamında ise Çanakkale, Türkiye'nin öncü şehirlerinden biridir. Çanakkale topraklarının görüntüsü genellikle dağ ve tepelerle kaplı alanların vadilerle parçalanmış engebeli halinden oluşur. En yüksek kesimleri Kaz Dağları'dır. Geniş alana yayılmış ova ve platoları pek yoktur. Çanakkale'nin ormanlık alanı şehrin yarıdan fazlasını kaplıyor ama sanayileşme konusunda hızlı ilerleyişi bu durumu yakın gelecekte tersine çevirebilir. Çanakkale'de iklimin belirleyici faktörü şehri ortadan ayıran Çanakkale Boğazı'dır. Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında bir geçiş iklimi hüküm sürer. Ilıman bir şehirdir. Gelibolu Yarımadası, Balkanlardan gelen havanın etkisiyle biraz daha soğuktur. Kar yağışı ortalaması düşüktür. Kıtaları birbirine bağlayan bir geçiş noktası olmasından dolayı Çanakkale'de büyük bir kültürel miras hakim. Günümüzde Türkmen, Bulgar göçmeni, yörük, çerkez ve pomak gibi birçok farklı millet aynı şehirde, tek çatı altında yaşamakta. Her bir millet kendi kültürünü kendi içinde yaşayıp yaşatmakta. Şehir merkezinde görmek pek mümkün olmasa bile, Çanakkale'nin kırsal kesimlerinde Anadolu'ya özgü kılık kıyafet ve gelenek göreneklere şahit olmak hala mümkün. Özellikle Eceabat, Beşyol ve Dümrek kesimlerinde köylü halk mintan, entari, bindallı gibi kıyafetleri giymeye devam ediyor. Düğün ve eğlence günlerinde harmandalı ve zeybek gibi yöresel oyunlar oynanıyor. El sanatları konusunda da Çanakkale önemli illerimizde biri. Halı, kilim ve bez dokuma gibi el sanatlarının yanında şehrin isminden de anlaşılacağı üzere çanak, çömlek ve seramik yapımı Çanakkale'de başlı başına ayrı bir kültürdür. Nice tarihi ve destansı olaylara ev sahipliği yapan Çanakkale'nin yemekleri de gerçekten efsane. Çok çeşitli ve zengin bir mutfağı var. Özellikle deniz ürünleri konusunda çok iyiler. Şehir sahip olduğu değerlerden dolayı yerli yabancı çok yoğun bir turist akınına da uğruyor. Onlara da fikir vermesi açısından 'Çanakkale'nin meşhur lezzetleri nelerdir?', 'Çanakkale'de ne yenir?' sorularına cevap vermiş olalım. - Ovmaç Çorbası - İskorpit Çorbası - Ispanak Çorbası - Tumbi - Çırpma - Melki Yemeği - Yumurtalı Tiken - Metez - Börülce Köftesi - Lüfer Pilavı - Patlıcan Kapama ve Patlıcan Turşusu - Papaz Yahnisi - Tuzlu Sardalye ve Midye Dolma - Peynir Helvası ve Basma Helvası - Gelibolu Böreği - Bakla Keşkeği - Piruhi - Kağıtta ya da Asma Yaprağında Sardalye Çanakkale'de bulunan üniversitemiz Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Bu üniversitenin kampüsleri şehrin farklı yerlerine dağılmış vaziyette. Fakat geneli merkeze yakın olduğu için ulaşım imkanları oldukça rahat. Çanakkale turistik anlamda çok gelişmiş bir şehir. Bozcaada, Gökçeada, Kordon Boyu, Gelibolu, Truva, Assos, Ayazma, Conkbayırı, Şehitler Abidesi gibi yılın her mevsimi herkese hitap eden yerleri var. Yoğun da bir turist popülasyonu mevcut. Dolayısı ile gezip görme, yeme içme, eğlence hayatı gibi konularda Çanakkale'de sıkılmanız söz konusu bile değil. Memur ve öğrenciler için Çanakkale, Türkiye'nin en yaşanılası kentlerinden biridir. Ne boğucu bir kalabalığı, ne de sıkıcı bir ortamı vardır. "Çanakkale'de nerede yaşanır?" sorusu, hem merkez hem de ilçeleri kapsayan uzun bir liste ile cevaplanabilir. Ama turistik bir şehir olmasının getirdiği bazı olumsuzluklar da var. Çanakkale öğrenci ve memurlar için biraz pahalı bir şehir. Turist, öğrenci ve asker çokluğu esnafları biraz fiyat yükseltmeye itiyor. Yapılmakta olan Boğaz Köprüsü de buna tuz biber ekmiş vaziyette tabi. Emlak fiyatları da ister istemez yükseliyor. Çanakkale modern, gelişmiş ve huzurlu bir şehir. Kimse kimseye karışmaz, rahat ve sakin yaşarsınız. Ama sanırız bunun bedeli olarak, günlük ihtiyaçlar için değil belki ama emlak konusunda maddi açıdan Anadolu şehirlerine göre biraz daha zorlanabilirsiniz. Ulaşım konusunda ise sıkıntısızdır ve ucuzdur. Şehir merkezinde hemen her yere yürüyerek gidebilirsiniz zaten. Araçla bile en uzak iki mesafe arası 45 dakikayı geçmez. Çanakkale genel olarak hem memur hem öğrenci için Türkiye ortalamasının üzerinde kaliteye sahip bir şehir.


Türkiye'nin Unesco Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ilk kültürel değerlerinden. Brad Pitt'in başrolünde oynayıp ortalığı toz duman ettiği Troy filmine konu olmuş, hakkından efsaneler yazılmış, yurdumuzun sınırları içindeki en eski arkeolojik yapılardan biri Troya Antik Kenti. İlk amatör kazılar 1870 yılında Homeros'un İlyada Destanı'nı okuyup etkilenen Schliemann tarafından yapılmıştır. Bu kazı uğruna servetinin büyük bölümünü harcayan Heinrich Schliemann, 1873 yılında bulmayı başardığı Truva Hazineleri'ni yurt dışına kaçırmış. Bu eserleri müzelere satmaya çalışan ama gerçekliğine kimseyi inandıramadığı için başaramayan Schliemann, 1890 yılında ölümünden çok kısa bir süre öncede Troya Hazinesi'ni Berlin Ulusal Müzesi'ne hediye etmiş. 2. Dünya Savaşı sırasında Rus saldırıları sonucu bölgenin yağmalanmasıyla günümüzde artık Truva'ya ait eserlerin çoğu Türkiye, Almanya ve Rusya arasında paylaşılmış vaziyette. Hazine bizim ama maalesef sahiplenen başkaları. M. Ö. 3000'li yıllara kadar uzanmasıyla insanlık tarihinin en eski yapılarından biri olan Troya, tam 9 kez yıkılıp yeniden yapılmış ve farklı dönemlere ait 33 katman olduğu saptanmış. Bu haliyle oldukça karmaşık bir tarih ve mimari yapıya sahip olan Truva Antik Kenti, daha kolay incelenebilmek adına, tarihsel dönemlere göre sıralanmış, roma rakamlarıyla ifade edilen bölümlere ayrılmıştır. Kazılar ve çalışmalar günümüzde hala devam etmektedir. - Troya I: M. Ö. 3000 2600 - Troya II: M. Ö. 2600 2250 - Troya III: M. Ö. 2250 2100 - Troya IV: M. Ö. 2100 1950 - Troya V: M. Ö. 20. 18. yy. - Troya VI: M. Ö. 17. 15. yy. - Troya VIh: Geç Tunç Çağı M. Ö. 14. yy. - Troya VIIa: M. Ö. 1300 1190 Homerik Troya Dönemi - Troya VIIb1: M. Ö. 12. yy - Troya VIIb2: M. Ö. 11. yy. - Troya VIIb3: M. Ö. 950'ye kadar olan dönem - Troya VIII: M. Ö. 700 85 Helenistik Troya - Troya IX: M. Ö. 85 M. S. 500 Roma Troya'sı - Troya X: M. S. 1200 1300 Bizans Dönemi Truva Antik Kenti, Çanakkale'ye takriben 30 km. mesafe bulunan Kepez yolunu takip ettikten sonra biraz daha güney kısımda kalan Tevfikiye Köyü sınırları içerisindedir. Halk arasında Hisarlık olarak bilinir. Çanakkale'den kalkan toplu ulaşım araçlarıyla bölgeye gelebiliyorsunuz. Eğer filmini izleyip, kitaplarını okuyup büyük bir gazla bu şehre gelirseniz muhtemelen epey bir hayal kırıklığına uğrayacaksınız. Çünkü böylesine tarihi olaylara şahit olmuş Troya Antik Kenti'nde gezilip görülecek çok az yer var. Kazı çalışmaları çok yetersiz kalmış ve bölgeye yeterince ışık tutulamamış durumda. Umarız dünyada isim yapmış bu harika topraklar gerçekten hakkettiği değere ulaşır. Şehir meydanında Kültür Bakanlığı'nın yaptırdığı sembolik tahta atı ve Troya Antik Kent Müzesi'ni gezebilirsiniz. Atın içine girebiliyor ve üst katından bu tarihi şehri kuş bakışı seyredebiliyorsunuz. - 2021 Truva Antik Kenti giriş ücreti için 50 TL hazırlayın. 🙂 - Öğrenciler ve öğretmenler için ücretsiz. - Müzede hediyelik güzel eşyalar var. Pahalı 🙂 - Müze kartı geçerlidir. - Kafe fiyatları yüksek. Tok gidin. - Otopark paralı. - Ahşap döşeme yollar ortama farklı bir hava katıyor. - Yaz aylarında dolaşmak zor olsa da, yol kenarlarında gölgelik dinlenme bankları var. - Çanakkale gezinize burayı katmadan gitmek ayıptır ve de günahtır. Mesafa 30 km.. Yapmayın! # Burada şöyle bir uyarı yapalım. 2004 yapımı Troy filminde kullanılan tahta at Çanakkale merkezde sahildeki meydanda sergilenmektedir. Tarihi antik kentteki at farklıdır. Filmde kullanılan atın tam olarak konumu burasıdır. Truva Antik Kalıntıları içerisinde ise ilk çağ kent savunmasının en önemli örneklerinden surlar, Athena Tapınağı, bouleuterion, agora, kutsal alan, hamamlar ve kentin sosyal yaşam alanı olan tiyatro bulunuyor. Troya'nın popülerliği sadece bulunan tarihi kalıntılarından gelmiyor. Tarihin 'aşk, kahramanlık ve uygarlık yuvası' olarak isimlendirdiği Troya Antik Kenti üzerine destanlar yazılmış ve bu destanlar Troya'yı günümüze kadar daha da efsaneleştirmiştir. Bu eserlerden en ünlüsü ise Homeros'un İlyada Destanı'dır. Troya şehrinin kuruluş efsanesine göre deniz perisi Thetis ile denizler tanrısı Okeanos'un kızı Elektra, Zeus'un eşi olan Dardanos'u dünyaya getirmiştir. Dardanos'un torunu İlus da Troya kentini kurmuştur. Şehrin kuruluşu gibi, dünyaca ünlü Troya Savaşı'nın temelleri de mitolojik bir hikayeye dayanır. Tüm zamanların en iyi savaşçısı olarak gösterilen ve yarı tanrı olan Akhilleus'un babası kral Peleus ile deniz tanrıçası Thetis için Olympos'ta bir düğün merasimi yapılır. Bu düğüne çağrılmayan nifak tanrıçası Eriş çok sinirlenir ve intikam almak ister. Üzerine 'en güzele' diye yazdığı altın elmayı tanrıçaların masasına atarak, adına yakışır bir şekilde nifak tohumu ekip, en güzel benim diyen tanrıçalar arasında kavga çıkmasına sebep olur. Günümüz dünyasında düğüne çağrılmayan sıradan bir akrabanın bile ne nifak tohumları ekebilecek kapasitede olduğunu düşününce, nifak tanrıçasını düğüne çağırmamak için kafayı yemiş olmak lazım galiba. Bu olayda Tanrıların Kralı Zeus'tan hakemlik yapması istenir. O da İda Dağı'nda çobanlık yapan Paris'i hakem olarak seçer. Paris, Troya'ya uğursuzluk getireceği için yıllar önce İda Dağı'na ölmesi için bırakılmış ama ölmeyip bir ayı tarafından büyütülerek cesur bir savaşçı haline gelmiş, Troia Kralı Priamos'un oğludur. Tarihte bilinen ilk rüşvet verme olayı burada gerçekleşir. Hera, Aphrodite ve Athena altın elmayı kendisine vermesi için Paris'e çeşitli vaatlerde bulunurlar. Paris, altın elmayı kendisine "Sana dünyanın en güzel kadınını vadediyorum" diyen Aphrodite'e verince, Troya'nın sıkıntılı tarihi başlamış olur. Bu duruma bozulan diğer tanrılar Paris'e lanet ederler ve ülkesini felaketlere uğratmaya yemin ederler. Troya'ya gelen Paris'in İda Dağı'nda ölüme terkedilen prens olduğu anlaşıldığında, kendisi saraya davet edilir. Yunanistan'a giden Paris, davet esnasında Sparta Sarayı'nda Menelaos'un dünyalar güzeli eşi Helene ile tanışır ve ona aşık olur. İki sevgili Aphrodite'nin yardımıyla şehirden kaçarak Troya'ya dönerler ve böylece Akhalar ile Troya halkı arasında yaklaşık 10 yıl sürecek olan Troya Savaşı'nın sebebi oluşmuş olur. Mesele yine bir kız davası yani anlayacağınız.. Troya seferi için asker toplamaya başlayan Yunanistan'da ordunun başkomutanlığına Mykene Kralı Agamemnon seçilir. Agamemnon 100.000 kişilik bir ordu toplar ve 1000 gemi ile Troya seferine çıkar. Troya'da ise Troya Kralı Priamos'un büyük oğlu Hektor komutasında Anadolu'nun dört bir yanından gelen kuvvetler toplanır ve Troya'yı savunmak için birleşirler. M. Ö. 1180 tarihli olduğu söylenen bu savaşın son 51 günü Homeros'un İlyada Destanı'nda anlatılır. Bu destanda savaş Hektor'un ölümüyle son bulur, bundan sonra yaşananları ise başka yazarlardan öğrenebiliyoruz. Hektor'u öldüren Akhilleus, bir kayanın arkasına saklanan Paris'in oku ile topuğundan vurularak öldürülür. Tüm hızıyla devam eden savaşta iki taraf birbirine bir türlü üstünlük sağlayamamaktadır. Akhalıların en akıllı krallarından Odysseus'un aklına çok zekice bir fikir gelir ve bir tahta at yapma teklifini ortaya atar. Plana göre Akhalılar savaştan artık yorulmuş ve geri çekiliyor gibi gözüküp, geride çok büyük bir tahta at bırakacaklar. Odysseus ve diğer büyük komutanlar atın içine gizlenirken, diğerleri denize açılıp gemileri Tenedos'un arkasına, Troyalıların onları göremeyeceği bir şekilde gizleyeceklerdir. Planı aynen uygularlar. Savaşın bittiğini düşünen Troyalılar bu atın tanrılardan gelen bir armağan olduğuna inanır ve barışın bir sembolü olarak tahta atı şehrin içine alırlar. Aynı gece zafer kutlamalarıyla coşup, sarhoşluğun etkisiyle sızdıklarında, atın içinden çıkan Akhalı savaşçılara gafil avlanırlar. Ordunun geri kalanını da kapıyı açarak içeri alan komutanlar tarafından artık büyük bir katliam başlamıştır. O gece Troya şehri tamamen yakılıp yıkılır. Ama bu ne ilk ne de son yıkılışıdır. Truva atı için tarihin bilinen ilk trojen virüsü denilebilir aslında. Dünya barışı üzerine kurulu teması ile her yıl 9-16 Ağustos tarihleri arasında yapılan Uluslararası Troia Festivali, Çanakkale Belediyesi öncülüğünde gerçekleştirilmektedir. Festivalin amacı insanları kültür ve sanat etkinlikleri ile buluşturmak, bu alandaki faaliyetleri arttırmaktır. Bununla birlikte dünya mirasımız olan Troia Antik Kenti'nin kültürünü, Türk ulusunun bağımsızlık simgesi Çanakkale Zaferi'ni sanatsal etkinliklerle kaynaştırmak ve dünya kültürlerini birbiri ile buluşturmaktır.


İç Anadolu'nun küçük ve şirin şehri Çankırı.. Daha doğrusu halkın tabiriyle Çangırı.. Neredeyse bir asırdır vilayet statüsünde olan Çankırı, nedense bugün bile birçokları tarafından Ankara'nın bir ilçesi zannediliyor. Tanıtım eksikliğinden midir, yoksa şehirde gezen 06 plakalı araçların çokluğundan mıdır bilinmez. Ama tarih boyunca nice uygarlıkların yurt edindiği, zengin kültürel miraslara ve eşsiz tabiat güzelliklerine sahip Çankırı, kesinlikle gezip görülmesi gereken apayrı bir şehir. Hem Karadeniz'in hem de Orta Anadolu'nun özelliklerini bünyesinde toplayan bir kent. Madem yeterince bilinmiyor, tanınmıyor.. O halde iş başa düştü dedik ve bu güzide şehrimizi size tanıtmak istedik. Çankırı nasıl bir şehir? Özellikle dışarıdan gelen öğrenci ve memurları burada neler bekliyor? Şehrin tarihi, iklimi, ulaşım olanakları ve yöresel mutfağı hakkında bilgiler vereceğimiz bu yazımızda Çankırı ilimizi biraz daha yakından tanıyalım. Çankırı ilimiz İç Anadolu Bölgesi'nin kuzey kesiminde yer almaktadır. Çankırı'nın komşuları; kuzeyde Kastamonu, doğuda Çorum, batıda Bolu, güneyde Kırıkkale ve Ankara, kuzeybatıda ise Karabük'tür. Çankırı, hem batı-doğu istikametinde Türkiye'yi boydan boya geçen E-80 Karayolu'nun, hem de kuzey-güney istikametinde Karadeniz'i İç Anadolu'ya bağlayan Tarihi İstiklal Yolu'nun üzerinde yer almaktadır. Bu nedenle ülkemizin bütün bölgelerinden Çankırı'ya kara yolu ile ulaşım oldukça kolaydır. Başta Ankara olmak üzere büyük şehirlerin birçoğundan, ayrıca Kırıkkale ve Karabük'ten Çankırı'ya düzenli olarak otobüs seferleri de yapılmaktadır. Çankırı Otobüs Terminali il merkezindeki Abdulhalik Renda Mahallesi'ne yer alıyor. - İstanbul Çankırı arası yaklaşık 470 kilometre ve 5 saat 30 dakika. - Ankara Çankırı arası yaklaşık 135 kilometre ve 1 saat 30 dakika. - İzmir Çankırı arası yaklaşık 730 kilometre ve 8 saat 30 dakika. - Kayseri Çankırı arası yaklaşık 350 kilometre ve 4 saat. - Van Çankırı arası yaklaşık 1120 kilometre ve 14 saat. - Trabzon Çankırı arası yaklaşık 655 kilometre ve 7 saat 30 dakika. - Kastamonu Havalimanı Çankırı Merkez arası yaklaşık 100 km. ve 1 saat 20 dakika. - Ankara Esenboğa Havalimanı Çankırı Merkez arası yaklaşık 110 km. ve 1 saat 30 dakika. Çankırı, 1930'lu yıllarda açılan Ankara-Zonguldak demiryolu hattındaki şehirlerimizden biri. Fakat bu hat ürerinde hizmet veren Karaelmas Ekspresi revizyon çalışmaları sebebiyle 2010 yılında seferden kaldırıldı. Şu an için Çankırı'da trenle yolcu taşımacılığı yapılmıyor (2021). Yakın tarihimizde yapılan yüzey çalışmaları sonrası Çankırı yöresinde Orta Paleolitik Dönem'e ait bazı kalıntıların olduğu ortaya çıkmıştır. Hatta Eldivan, Orta ve Kurşunlu ilçelerinde bulunan bu kalıntıların içindeki bazı taş aletlerin Alt Paleolitik Dönem'e kadar uzanabileceği düşünülmektedir. Sonraki çağlarda da yerleşim yeri olarak kullanılan Çankırı ve çevresi Hattiler, Luviler ve Arzavalilar gibi Küçük Asya halklarına ev sahipliği yapmıştır. Eski çağlarda bu yöre Hitit Devleti'nin kontrolü altındaydı. M. Ö. 1200 yıllarında Hitit Uygarlığı yıkılınca Orta Anadolu toprakları Paflagonların eline geçti. Çankırı'nın ilk yerleşim yerlerinden biri olan Gangra Kalesi'nin de bu dönemde yapıldığı tahmin edilmektedir. Kısa bir süre Pontus Krallığı'nın da yönettiği şehir Roma İmparatorluğu zamanında ise önce Galatya, daha sonra Paflagonya vilayetlerinin içine dahil edildi. Romalıların Germanikopolis olarak adlandırdığı bu kent her daim önemini koruyan bir beldeydi. Bu süreçte defalarca Emevi akınlarına uğrayan Çankırı, güçlü kalesi sayesinde uzun bir süre fethedilemedi. Çankırı'nın Türk hakimiyetine geçişi 1071 Malazgirt Zaferi ile gerçekleşmiştir. Süleyman Şah'ın komutanlarından olan, aynı zamanda Çankırı'da bir türbesi bulunan Karategin bu toprakları fetheden kişi olarak tanınır. Malazgirt Zaferi sonrası Danişmendliler tarafından idare edilmeye başlanan Çankırı, bir dönem Bizans istilasına uğrasa da tekrar Danişmendlilerin eline geçmiş, Selçukluların idaresine girene kadar da öyle kalmıştır. Selçuklular dağıldıktan sonra ise bölge toprakları sırasıyla Candaroğulları, İsfendiyaroğulları ve Osmanlı sınırlarına dahil olmuştur. Çankırı, Osmanlı yönetimi altındayken Anadolu eyaletine bağlı bir sancak merkeziydi. 1846 yılında ise Kastamonu vilayetine bağlandı. Cumhuriyetin ilanı sonrasında da Türkiye'deki illerden biri olarak yerini aldı. Antik çağlarda Paflagonya olarak bilinen bölgede yer alan Çankırı'nın o dönemki ismi Gangra idi. İlk olarak Grek ve Roma kaynaklarında belgelenen bu isim, daha pek çok farklı tarihi kaynakta da yer almaktadır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Kangırı veya Kangarı olarak da ifade edilen Gangra adı, yüzyıllar içinde halk etimolojisine uygun olarak değişime uğramış ve Çankırı'ya evrilmiştir. Nüfus: Çankırı'nın 2020 yılı nüfusu yaklaşık 200 bin kişidir. - Atkaracalar - Bayramören - Çerkeş - Eldivan - Ilgaz - Kızılırmak - Korgun - Kurşunlu - Orta - Şabanözü - Yapraklı Çankırı ekonomisinin büyük bölümü tarıma dayanmaktadır. Şehrin gelir kaynağının yaklaşık yüzde 50'sini oluşturan tarım sektörünü hayvancılık, ormancılık, sanayi ve hizmet sektörleri takip eder. Verimli topraklara sahip Çankırı'da yetiştirilen başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, mısır, kavun, karpuz, şeker pancarı, domates, fasulye, mercimek, burçak, fiğ ve patatestir. Özellikle nehir kenarlarında bağcılık yapılır ve bol miktarda sebze, meyve üretilir. Çayır ve meraların geniş yer kapladığı Çankırı'da büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılır. Bunun yanında kümes hayvancılığı ve arıcılık da il ekonomisine kısmen katkı sağlar. Çankırı, sanayi ve madencilik alanlarında ise henüz gelişim aşamasındadır. İldeki sanayi kuruluşlarının büyük bölümü yine tarıma dayalıdır. Süt, un ve yem fabrikaları ile kaya tuzu üretimi bu alanda öne çıkan faaliyetlerdir. İl toprakları maden bakımından zengin olsa da çıkartılan madenler alçıtaşı, betonit ve linyit ile sınırlıdır. Ayrıca Türkiye'deki en büyük kaya tuzu rezervi Çankırı'da bulunmaktadır. Çankırı il topraklarının yarıdan fazlası yüksek dağ ve tepelerden oluşur. Özellikle kentin kuzeyinde uzanan Ilgaz Dağları 2500 metreden daha yüksek zirvelere sahiptir. Bu dağ sırasının güneyinde ise Çorum-Kastamonu sınırından başlayıp batıya yönelen farklı dağ uzantıları bulunur. Dağların hakim olduğu bölgelerde yayla diyebileceğimiz alanlar ise çok nadirdir. Çankırı'da bulunan ovalar ise Türkiye'nin en uzun nehri olan Kızılırmak'ın oluşturduğu havzada yoğunlaşır. Fakat bu havzadaki sular tuzlu olduğu için tarım arazisi olarak kullanıma çok uygun değildir. Devrez Çayı ve Tatlıçay çevresi de ova bakımından kısmen zengindir. İl sınırlarında kayda değer büyüklükte göl bulunmamaktadır. Çankırı, Karadeniz ile İç Anadolu bölgeleri arasında geçiş güzergahında bulunmasına rağmen topraklarının tamamında İç Anadolu'ya özgü karasal iklim hüküm sürmektedir. İl merkezi ve çevresinde kışlar serin, yazlar ılımandır. Çerkes ilçesi ve civarında ise kışlar daha soğuk, yazlar serindir. İlin kuzeyindeki yüksek kesimlerde bitki örtüsü iğne yapraklı ağaçlardan oluşur. Özellikle Yapraklı ilçesi ve çevresindeki yağış fazlalığı buraları bitki örtüsü bakımından zengin kılar. Merkezden güneye inildikçe yeşil alanların kapladığı alan azalır. Orta Anadolu'nun geleneksel beslenme özellikleri görülen Çankırı mutfağında, daha çok buğday ve buğday ürünleri üzerine yoğunlaşan bir yapı hakimdir. Çörek, gözleme, börek gibi hamur işlerinin ve sebze yemeklerinin sık tüketildiği Çankırı yöresinde et ve diğer hayvansal gıdalar oldukça az kullanılır. Anadolu'nun birçok yerinde olduğu gibi salamura, turşu, sirke, marmelat ve kurutulmuş sebzeler de Çankırı mutfağının vazgeçilmezleri arasındadır. Peki Çankırı'nın neyi meşhur? Yörenin en lezzetli yemekleri hangileri? Şimdi Çankırı mutfağında ön plana çıkan lezzetleri sizin için sıralayalım. - Toyga Çorbası ve Tatar Hamuru Çorbası - Yaren Güveci - İnce Ekmek Muskası - Yazma Çöreği - Sarımsaklı Et - Mıkla - Keşkek - Tavuk Etli Kuru Bamya - Höşmerim - Yumurtalı Taze Fasulye Kavurması - Hameyli - Zeytinyağlı Pırasa Dolması - Yumurta Tatlısı - Un Helvası - Nokul - Kızılcık Şurubu Çankırı ilimizde 2007 yılında kurulan Çankırı Karatekin Üniversitesi bulunuyor. Karatekin Üniversitesi'nin ana yerleşkesi olan Uluyazı Kampüsü, Çankırı merkezin 5 km. kadar kuzeyinde, yüksekçe bir tepe üzerinde yer alıyor. Kampüs ile il merkezi arasında sürekli sefer yapan otobüsler olduğu için okula kısa sürede ulaşım mümkün. Ayrıca kampüs içinde ve çevresinde yeterli sayıda KYK yurdu mevcut. Çankırı Karatekin Üniversitesi çok eski bir okul olmamasına rağmen Türkiye'de fakülte sayısı en hızlı artan üniversitelerden biri durumunda. Bu büyüme son yıllarda Çankırı'nın ekonomik olarak gelişmesine de oldukça katkı sağlıyor. Çankırı ülkemizin hem en küçük hem de bilinirliği en az olan illerinden biri. Sosyal hayat hareketliliği bir-iki cadde ile sınırlı butik bir kent. Meşhur birkaç kafesi ve AVM'si dışında burada vakit geçirebileceğiniz yer sayısı çok azdır. Çankırı'da arkadaşlarınızla buluşmak istediğinizde buluşacağınız yer bile bellidir; Saat Kulesi! Çankırı içerisinde gezilecek yer sayısı kısıtlı ama şöyle bir avantajınız var.. 2 saat içerisinde kendinizi Ankara Kızılay'a atabilirsiniz. İki şehir arasında gün içinde çok sayıda otobüs seferi yapılıyor. Bu özellikle öğrencilerin hafta sonu gezileri için sıkça tercih ettikleri bir yöntem. Çankırı küçük olsa da genel olarak oldukça güvenli, temiz ve düzenli bir şehirdir. Anadolu kültürünü yaşatan muhafazakar bir halka sahiptir. Aynı zamanda öğrenci ve memurlar için ekonomik bir yaşam olanağı sunar. Çünkü orta halli Anadolu şehirlerine göre daha ucuzdur. Çankırı hakkında yorumlara baktığınızda şehrin Ankara'ya en yakın ilçesi olan Şabanözü'nün memurlar tarafından daha çok tercih edildiğini görürsünüz. Korgun ve Ilgaz ilçeleri de sevilen yerlerdir. Zaten il genel olarak tam bir memur şehridir. Sakin ve aile yaşantısına çok uygun bir yapısı vardır.


Olmayanları oldurmak, sahip olamadıklarına sahip olmak ve yaşayamadıklarını yaşamak adına.. Hayallerin kimi gerçeğe yakındır, gerçekleşir, kimi de ütopiktir, gerçekleşmesi ömrünü bitirir.. Direnirsin.. İnat edersin.. Ama hayalin ötesine geçemezsiniz.. İnsan kavuşabileceği, gerçeğe yakın hayaller kurarsa, hem gerçekleşen hayalleriyle mutlu olur, hem de hayal kırıklığı yaşamaz. Belli yaşlarda yapılması gereken tatil yapma, gezme, tabiat içinde özgürce yaşama, yani özgür ve bağımsız yaşam tarzını hayata geçiremeyince, sonraki yaşlarda gezmek için plan ve programlar yaparlar. Hiçbir şey için iş işten geçmiş değildir. Hayalleri yaşamak için, önceki yaşlar sonraki yaşlar fark etmez. Eğer vaktin geldiğini düşünüyorsanız artık ertelemeyin. Zira zaman fazla kalmadı.. Karavan almak ve geziye çıkmak da bunlardan biridir. En çok ertelenen hayallerden bahsediyoruz. Ben de böyle düşündüm ilk önce.. Ama kafama koydum. Bir karavan alacaktım.. Sonunda benim de bir karavanım oldu ve karavan gezilerine başlayınca karavan kulüplerine üye olmaya karar verdim. Boş zamanlarımda bilgi, görgü ve kültürümü artırmak adına internet sitelerini ziyaret ederim.. Değişik ürünler, değişik karavanlar, gezilen yerler hakkında fikir alırım. Bazen gülmek ile kızmak arasında sendromlar yaşarım.. Bir değil, iki değil, üç değil beş değil hep aynı soruları duymaktan gına gelir.. -Ben de karavan alacağım ama karar veremedim.. -Neden karar veremedin? -Motokaravan mı, çekme karavan mı? Yoksa ARGE'yi kendisi yapmayıp insanların kendine 5 dakikada hayatın tüm tecrübelerini anlatmasını mı istiyor, bir türlü kavrayamadım. Şunu sürekli atlıyoruz: Herkesin hayat tarzı farklıdır. Hobiler, fobiler, alışkanlıklar farklıdır. Kimisi çekme karavanı kurarken eğlenir.. Kimine eziyet gelir. Kimi çadırda yatmayı sever, kimi karavanda.. Karavan hayatı yaşamak da ayrı bir güzellik.. Karavan ile ilgili gelişmişlik, yenilik adına paylaşımlar da güzel.. Karavan alım satımları da bir bilgi paylaşımıdır. Hikaye anlatanlar bile bir şeyler katıyor karavan ailesine. Şimdi ben size birkaç önemli tavsiyede bulunacağım. Bunlar temel çizgiler.. Gerisi size kalmış artık. Paranız kadar, zamanınız kadar, bilgi, birikim ve ihtiyacınız kadar bir karavan alın.. Sabit kalacaksanız ve ekonomik düşünüyorsanız çekme karavan alın. Çünkü fiyatlar arasında çok ciddi fark var. Bütçeniz müsait değilse motokaravan hayalinizi şimdilik erteleyin. Çünkü motokaravanın vergi ve sigorta gibi bitmeyen masrafları da var. Eğer yılda bir defa ve kısa süreliğine tatile çıkacaksanız çekme karavan işinizi fazlası ile görür. Tatil ve gezi yapmadığınız zamanlarda çekme karavanı bir yere park edersiniz ve aracınızı istediğiniz şekilde kullanırsınız. Fakat motokaravan sadece karavandır. Bir bölgeyi gezmeye gittiğinizde, diyelim bir sahile ya da yaylaya çekme karavan ile kuruldunuz. Fakat gittiğiniz bölgede gezmeye değer birçok yer var. Otomobiliniz ile karavansız şekilde günü birlik olarak bol bol gezebilirsiniz. Motokaravanda nereye giderseniz, karavanla beraber gitmeniz gerekiyor. Paranız varsa, sürekli gezecekseniz, ülkeyi veya şehirleri hatta köyleri tanımak ve buralarda konaklamak istiyorsanız motokaravan alın. Diyelim bir manzara gördünüz, bir ırmak kenarı ya da bir sahil kenarı.. Burada duralım, bir gün konaklayalım dediniz.. Bunu çekme karavanla yapabilir misiniz? Biraz zor da olsa yaparsınız. Kurulması etmesi ve yeniden toparlanması ile uğraşırım derseniz neden olmasın.. Motokaravanda, yolda giderken güneş panelleri ile çalışan klimayı kullanabilir, yine buzdolabından soğuk bir şeyler talep edebilirsiniz. Çekme karavanda bunu yapamazsınız. Yolculuk sırasında eğer gerekli tedbirleri almadıysanız, karavan içinde eşyaların devrilmesi, düşmesi gibi sorunlar olabiliyor. Çekme karavanda bunun farkında olamazsınız. Motokaravanın avantajlarından biri de şu, sadece tatil mevsimlerinde değil her zaman gezintiye çıkabilirsiniz. Diyelim haftasonu hava güzel.. Evinize yakın güzel bir mekanda iki günlük gezinti yapabilirsiniz. Çekme karavanın kurulması biraz daha zahmetli olduğu için biraz daha dezavantajlı görünüyor. Çekme karavanın 750 kilogramın altında olmak şartı ile vergi, muayene, sigorta derdi yok. Motokaravanda bunlar şart. Bu karavanları 1.6 motorlu otomobiller çekebiliyor. Daha büyük çekme karavanlarda şartlar değişiyor. Ruhsat ve muayene zorunluluğu geliyor. Otomobilinizin biraz daha güçlü olması gerekiyor. Uzun karavanlar için manevra ve geri gitme imkanı biraz daha zorlaşıyor. Çekme karavan için aracınızda çeki demiri olması gerekiyor. # Önemli Bir Not: Motokaravan ruhsatında yolcu taşıma sınırı bulunuyor. Diyelim, karavan 7 kişilik ama ruhsatta yolcu taşıma iki kişi görünüyor. Öyle ise trafikteki aracınızda ancak 2 kişi bulundurabilirsiniz. Bir trafik memuru sizi durdurduğunda sırf bu sebepten ceza yiyebilirsiniz. Artık memurun insiyatifine kalmış bir durum diyelim. Ama bu konuyu bilerek hareket etmenizde yarar var. Çalan olduğu ve tedbir almadığınız sürece çekme ya da motokaravan ne fark eder? Çeki demiri olan bir araç bile rahatlıkla çalınabiliyor. Tabii tedbir alırsanız durum değişir. Bunun için çekme karavan çalınır mı diye endişe etmeyin. Bu tarz takıntılar sizi hayallerinizden alıkoymasın. Buyurun cevabı bu defa sizden alalım.. Karavan sahibi olmak en güzel hayallerden biridir. Çünkü bir yazlık alıp sabit bir mekana sahip olmak gibi değildir. Sınırları yoktur. Her yer sizindir. Karavan doğa demektir.. Doğa hayat demektir. Endişe etmeyin ve bir an önce harekete geçin.. Çok fazla sorularla ve endişelerle kendinizi boğmayın.. Hevesinizi kaçırmayın.. Deneyimlerle kendinizi nasıl mutlu hissettiğinizi görün. Ve sonra karar verin. Kimsenin doğrusu, kimseye uymaz. Bunun için ikinci el daha mantıklı.. Birkaç deneyimden sonra bütçenize uyan doğru tercihinizi yapabilirsiniz.


İnsanlık tarihinin ilk büyük imparatorluklarından olan Hitit İmparatorluğu, Anadolu'dan Orta Doğu'ya kadar uzanan topraklara yüzyıllar boyunca hükmetti. Merkeziyetçi devlet yapısıyla Anadolu'da uzun yıllar süren bir refah dönemine ortam sağlayan Hitit Devleti'nin başkenti ise Çorum'un Boğazkale ilçesinde yer alan Hattuşa idi. Bu nedenle Çorum, Anadolu tarihinin şekillenmesinde rol oynamış en önemli illerimizden biridir. Tarihin bilinen en eski yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması da burada bulunmuştur. Sahip olduğu tarihi ve doğal güzellikleri ile gezip görülesi kentlerimizden olan Çorum ayrıca leblebisi ile ünlüdür. Acılısından beyaz şekerlisine, çikolatalısından mesir macunlusuna kadar onlarca çeşit türü bulunan 'Çorum Leblebisi', bugün dünyanın pek çok ülkesine ihraç edilecek kadar üne kavuşmuştur. Çorum'a yolunuz düşerse siz de bu meşhur lezzeti yerinde tatmayı unutmayın. Peki Çorum yaşamak için nasıl bir şehir? Özellikle memur ve öğrencileri Çorum'da neler bekliyor? Çorum'un tarihi, coğrafi özellikleri, ulaşım yolları ve yöresel mutfağı hakkında bilgiler aktaracağımız yazımızda, Anadolu'nun bu kadim şehrini biraz daha yakından tanıyalım. Çorum, Karadeniz Bölgesi'nin orta kesiminde yer alan illerimizden biridir. Çorum'un komşuları; kuzeyde Sinop, kuzeybatıda Kastamonu, kuzeydoğuda Samsun, doğuda Amasya, batıda Çankırı, güneyde Yozgat, güneybatıda ise Kırıkkale'dir. Çorum, ülkemizin yurt içi trafiğinde önemli bir role sahip olan E80 karayolu üzerinde bulunduğu için ulaşımı en rahat olan illerimizden biridir. Ayrıca Karadeniz'i İç Anadolu'ya bağlayan birçok anayol da buradan geçmektedir. İstanbul, Ankara, İzmir gibi belli başlı büyük şehirlerden ve komşu illerinden Çorum'a direkt giden otobüs seferleri bulabilirsiniz. - İstanbul Çorum arası yaklaşık 620 kilometre ve 7 saat. - Ankara Çorum arası yaklaşık 240 kilometre ve 3 saat. - İzmir Çorum arası yaklaşık 830 kilometre ve 10 saat. - Kastamonu Çorum arası yaklaşık 200 kilometre ve 3 saat. - Kayseri Çorum arası yaklaşık 280 kilometre ve 3 saat 40 dakika. - Diyarbakır Çorum arası yaklaşık 750 kilometre ve 9 saat 30 dakika. Çorum il sınırları içinde herhangi bir havalimanı bulunmuyor. Çorum'a havayolu ile ulaşmak için kullanabileceğiniz en yakın havalimanı Amasya'nın Merzifon ilçesinde yer alan Amasya Merzifon Havalimanı. Bu havaalanı Çorum merkeze yaklaşık 67 kilometre uzaklıkta. İstanbul'dan direkt uçuş bulabileceğiniz Amasya Merzifon Havalimanı'ndan Çorum'a gitmek için ise özel servisleri kullanabilirsiniz. Çorum ve çevresinde yapılan kazı çalışmaları bu bölgedeki yerleşimlerin daha çok Kalkolitik Çağ'da yoğunlaştığını göstermektedir. Yörede M. Ö. 6000'lere kadar uzanan küçük köy kalıntıları bulunmuştur. Eski Tunç Çağı'na gelindiğinde Hattilerin elinde olan bu bölge, Anadolu için önemli bir kültür ve gelişim merkezine dönüşmüştür. Çorum ve civarında bu döneme ait pek çok altın, gümüş ve tunç eserler, zengin mezarlar ortaya çıkartılmıştır. Hititler zamanında Hattuş ismi verilen yöre başkent vazifesi görmüş, Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda Asurlu tüccarların kolonileştiği bu kent, bir ticaret merkezi olarak daha da önem kazanmıştır. Hattuşa, Hititlerin Anadolu'da güçlü olduğu dönem boyunca idari ve dini başkent olarak kalmıştır fakat M. Ö. 1200'lü yıllarda Hitit İmparatorluğu yıkılınca bölge Karanlık Çağ olarak adlandırılan bir sürece girmiştir. Takip eden yüzyıllara ait bazı buluntulara rastlansa da, Frig Çağı'na kadar yöreyle ilgili elde edilen bilgiler çok kısıtlıdır. M. Ö. 600'lü yıllara gelindiğinde bölgede hakimiyet kuran Asur Devleti, Medler tarafından yıkılmıştır. Bir dönem Lidyalılar ve Medler arasında çetin mücadelelere sahne olan Çorum çevresi, Medlerin ardından önce Perslerin, daha sonra Anadolu'yu ele geçiren (M. Ö. 332) Makedonya Krallığı'nın yönetimine girmiştir. Büyük İskender'in ölümüyle Çorum yöresi bir süre Seleukoslar ve Galatlar tarafından idare edildi. Roma İmparatoru Jül Sezar döneminde ise Pontus ve Galat bölgeleri tamamen Roma'ya bağlandı. Roma İmparatorluğu zamanında Çorum, Kapadokya eyaletine dahil edilmiştir. Bizanslıların yönetiminde pek çok saldırıya maruz kalan bu yöre Selçuklular Anadolu'ya hakim olana kadar ele geçirilemedi. Selçuklu Devleti'nin fethiyle beraber Türklerle tanışan Çorum, 1243'de Moğollar tarafından işgal edilse de 1300'lü yıllarda tekrar İlhanlı Devleti'ne dahil olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu zamanına kadar birçok iç karışıklık yaşayan bu yöre, Ankara Meydan Savaşı'ndan sonra Amasya'ya bağlı bir sancak yapılmıştır. Çorum, cumhuriyetin ilanı sonrası 1924 yılında da il statüsü almıştır. Nüfus: Çorum'un 2020 yılı nüfusu yaklaşık 530 bin kişidir. - Alaca - Bayat - Boğazkale - Dodurga - İskilip - Kargı - Laçin - Mecitözü - Oğuzlar - Ortaköy - Osmancık - Sungurlu - Uğurludağ Çorum ilindeki ekonomik faaliyetler büyük ölçüde tarım ve hayvancılık üzerine yoğunlaşsa da, sanayi sektörü de kısmen şehir ekonomisine fayda sağlamaktadır. Karasal iklim sebebiyle Çorum'da yetiştirilen tarım ürünleri daha çok buğday, arpa, çeltik gibi tahıl ürünlerinden oluşur. İlin sahip olduğu diğer tarım ürünleri ise yeşil mercimek, pirinç, nohut, soğan, patates, mısır, şekerpancarı, ayçiçeği, fasulye, çavdar, yem bitkileri, keten ve kenevirdir. Ayrıca başta sofralık üzüm olmak üzere pek çok meyve üretimi yapılır. Meşhur Çorum Leblebisi de yurt dışında pek çok ülkeye ihraç edilerek şehir ekonomisine katkı sağlar. Çorum'da yapılan hayvancılık faaliyetlerinde özellikle tavukçuluk sektörü başı çekmektedir. Şehirde bu alanda hizmet veren birçok işletme mevcuttur. Bunun dışında kıl keçisi, tiftik keçisi, koyun gibi küçükbaş, manda ve sığır gibi büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılır. Arıcılık ise gelişme aşamasındadır. Çorum'daki sanayi faaliyetlerinde tuğla ve kiremit üretimi gibi taş ve toprağa dayalı sanayi ön plana çıkar. Ateşe dayanıklı tuğla, hazır kireç, hazır beton, mermer, seramik ve yer karosu üretimi yapılır. Kömüre dayalı madencilik faaliyetleri ile özel sektöre ait bazı fabrikalar Çorum ekonomisine kısmi katkı sağlayan diğer alanlardır. Çorum il topraklarının yarıya yakın kısmı dağlık arazilerden oluşur. Kuzey-batı yönünde uzanan bu dağlar genellikle derin vadiler ile birbirinden ayrılırlar ve fazla yüksek değildirler. Eğerci dağ sıraları, Alagöz Dağı ve Köse Dağı bölgedeki önemli yüksektiler olarak gösterilebilir. Kızılırmak ve Yeşilırmak gibi iki önemli akarsuyun geçtiği Çorum'da başta Bozboğa Ovası, Ovasaray Ovası ve Çorum Ovası olmak üzere çok sayıda düzlük de yer almaktadır. Karadeniz'den İç Anadolu'ya geçiş bölgesinde bulunan Çorum'da merkeze yakın yerler karasal iklim etkisi altındayken, kuzey kesimdeki ilçeler daha çok Karadeniz iklimine dahildir. Kışların soğuk ve bol yağışlı geçtiği Çorum'da yazlar kara ikliminin etkisiyle sıcak ve kurak geçer. Bitki örtüsü bakımından oldukça fakir olan Çorum toprakları daha çok step bitki toplulukları ile örtülüdür. Şehrin kuzeyi ise Karadeniz ikliminin etkisi ve yükselti fazlalığı sebebiyle kısmen daha ağaçlıktır. Bu bölgelerde meşe ve iğne yapraklı ağaçların oluşturduğu ormanlara rastlanır. Çorum denince hemen hepimizin aklına ilk önce leblebi gelse de, burada keşfedilmesi gereken çok daha fazla yiyecek olduğunu söylememiz gerek. Köklü bir tarihe ve zengin bir kültürel yapıya sahip olan Çorum'da yöresel yemek çeşitliliği de son derece geniş bir yelpazeye yayılıyor. Karadeniz ve İç Anadolu mutfağının lezzetlerini bünyesinde barındıran Çorum'da İskilip dolması, kuru mantı ve kuzu tandır gibi harika yemekler, malak ve tel tel gibi tatlılar mevcut. - Çorum Mantısı - İskilip Dolması - Çatal Aşı, Yırtma Aşı ve Yaprak İçi Aşı - Kuzu Tandır - Pastırmalı Madımak - Söbelek Dolması - Keşkek - Sırık Kebabı - Hingel Mantısı - Sıkma Baklava - Gül Baklava - Tel Tel Tatlısı - Malak Tatlısı Çorum ilimizde 2006 yılında kurulan Hitit Üniversitesi bulunuyor. Hitit Üniversitesi Rektörlük Binası'nın yer aldığı Kuzey Kampüsü, Çorum merkezin yaklaşık 4-5 km. kadar kuzeyinde konumlanıyor. Fakat bu kampüs tam anlamıyla bir merkez kampüs sayılmaz. Çünkü Hitit Üniversitesi'ne bağlı fakülteler belli bir noktada değil, şehrin farklı bölgelerine dağılmış durumda. Bu nedenle Çorum'da okuyacağınız fakülte ile oturacağınız semt arasındaki mesafe, sizin seçimlerinize göre değişkenlik gösterecektir. Tabi Çorum büyük bir şehir olmadığı için bu değişkenlik çok da fazla olmayacaktır. Zaten il genelinde ulaşım problemi yok. Mesafeler kısa olduğu için şehrin birçok yerine ister araçla ister yürüyerek kısa sürede ulaşım sağlayabilirsiniz. Küçük bir şehir merkezine sahip olan Çorum'da sosyal yaşam daha çok Gazi Caddesi üzerinde yoğunlaşıyor. Öğrencilere yönelik mekanların birçoğu burada ve çevre sokaklarda bulunuyor. Merkezden uzaklaştıkça da şehir çok daha sessiz ve sakin bir hal alıyor. Çorum esasında öğrencilerden çok memurların ve emeklilerin çok beğendiği bir kent. Çünkü kentte rutin, güvenli ve çok sakin bir yaşam söz konusu. Ayrıca havası, suyu ve doğası çok temiz bir şehir. Hatta Türkiye'nin en temiz sokaklarına sahip şehirlerinden biri Çorum'dur diye çok iddialı bir laf edebiliriz. Kesinlikle abartı olmaz. Yine Sungurlu, Osmancık, Alaca ve İskilip gibi merkeze yakın ilçeler de aynı şekilde memurların sevdiği bölgelerdir. Diğer ilçeler ise oldukça ufak ve kasaba ayarında yerlerdir.


Denizli, Türkiye'nin en düzenli yapılaşmış şehirlerinden bir tanesi. Yeşili bol, havası temiz, sakin bir Ege şehri. Pamukkale Travertenleri gibi dünyanın sayılı güzelliklerinden birine ev sahipliği yapıyor. Ayrıca tekstil sektöründe ülkemizde söz sahibi olan illerimizden biri Denizli. Osmanlı Padişahları ve Sultanlarının elbiseleri Buldan'da dikilirmiş. Havlusu ve bornozu da meşhurdur. Bir de Denizli Horozu vardır ki karizmatik hayvandır. "Her horoz kendi çöplüğünde öter, Denizli horozu her yerde öter" sözünü çok ciddiye almış olacak ki yürüyüşü bile farklıdır. Bitmek tükenmek bilmeyen nefesiyle komşulara ızdırap olur. Bir hayvan bayılana kadar niye öter onu da anlayabilmiş değiliz! Bu yazımızda, Denizli nasıl bir şehir? Memur ve öğrenciler için Denizli'de yaşam nasıl? Denizli'nin tarihi ve Denizli'nin meşhur yemekleri gibi konulara başlıklar halinde değineceğiz. Ama öncesinde Pamukkale Efsanesi olarak bilinen 'Oduncu Güzeli Hikayesi'ni kısaca anlatmak istiyoruz. Bundan yüzlerce yıl evvel Çökelez Dağı'nın eteklerinde fakir mi fakir bir oduncu ailesi yaşarmış. Bu ailenin çok çirkin bir kızı varmış. Köydeki diğer ailelere göre bu kız o kadar çirkinmiş ki, anneler oğullarına bu kızdan uzak durmalarını tembihliyor, yolda o kızı görünce de yollarını değiştiriyorlarmış. Kız için fakirlik çok sorun değilmiş, aldırmıyormuş ama bu çirkinliği yüzünden maruz kaldığı eleştiriler çok zoruna gidiyormuş. Ve bir gün canına tak edince hayatına son vermek istemiş. Çökelek Dağı eteklerindeki bir yükseltiye çıkarak kendini boşluğa bırakmış.. Fakat şans eseri içerisi su ve tortularla dolu olan bir su birikintisinin içine düşmüş. Ölmemiş ama bilincini kaybedip bayılmış. İçerisine düştüğü su birikintisi kızın cildine o kadar iyi gelmiş ki baygın yattığı süre içerisinde değişmiş ve bambaşka bir güzelliğe bürünmüş. Bir süre sonra oradan geçmekte olan Denizli Beyi'nin oğlu suda baygın yatan yaralı kızı görmüş. Kızı sırtlayıp atına alarak evine götürmüş ve tedavi etmiş. Kız iyileştikten sonra onun bu güzelliğinden etkilenen Denizli Beyi'nin oğlu onunla evlenmiş. Oduncu ailesinin çirkin kızının geçirdiği bu değişimi duyan tüm köylü kadınlar ise bu şifalı su kaynağına akın etmişler. Yüzyıllarca dilden dile anlatılan bu hikaye günümüze kadar gelmiş. Bugün Pamukkale kaplıcalarının cilde çok iyi geldiğine inanan turistler de Pamukkale'ye akın etmektedirler. Denizli, Ege Bölgesi'nin güneydoğusunda yer almaktadır. Denizli'nin komşu illeri; kuzeyde Uşak, kuzeybatıda Manisa, kuzeydoğuda Afyonkarahisar, batıda Aydın, güneydoğuda Burdur, güneybatıda Muğla'dır. İç Anadolu, Ege ve Akdeniz Bölgeleri arasında köprü konumunda bulunan Denizli'ye kara, hava ve demiryoluyla kolay şekilde ulaşılabilir. Üç önemli coğrafi bölgemizin ortasında bulunan Denizli, gelişmiş karayolu bağlantıları üzerinde bulunduğu için araçla ulaşım rahattır. Birçok büyükşehirden Denizli'ye yapılan otobüs seferi bulabilirsiniz. Denizli otogarı şehir merkezinin ortasındadır ve ulaşım sıkıntısı yoktur. - İstanbul Denizli arası yaklaşık 600 kilometre ve 7 saat. - Ankara Denizli arası yaklaşık 470 kilometre ve 5 saat 30 dakika. - İzmir Denizli arası yaklaşık 240 kilometre ve 3 saat. - Van Denizli arası yaklaşık 1600 kilometre ve 18 saat 30 dakika. - Mersin Denizli arası yaklaşık 600 kilometre ve 7 saat 30 dakika. - Trabzon Denizli arası yaklaşık 1220 kilometre ve 14 saat 30 dakika. Denizli'de hizmet veren Denizli Çardak Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 60 km. uzaklıkta bulunuyor. Uçak saatlerine ayarlı olarak havalimanı şehir merkezi arasında servis hizmeti var. Ayrıca araç kiralama ve taksi imkanları da mevcut. Denizli Çardak Havalimanı'na İstanbul'daki iki havaalanından da seferler düzenleniyor. Pegasus, AnadoluJet ve THY firmalarının Sabiha Gökçen ve İstanbul Havalimanı ile Denizli arasında yaptığı aktarmasız direkt uçuşlar var (2020). Denizli tren istasyonu yine şehir merkezinde ve Denizli otogarı ile bitişik konumda bulunuyor. Denizli'ye tren ile ulaşmak için düzenli olarak her gün Denizli Eskişehir arasında hizmet veren Pamukkale Ekspresi kullanabilirsiniz. Denizli - Sandıklı - Afyon - Kütahya - Eskişehir şeklinde. Bunun dışında yine her gün düzenli olarak İzmir - Aydın - Denizli güzergahında hizmet veren tren seferleri yapılıyor. İzmir Denizli arası tren yolculuğu yaklaşık 5 saat sürüyor. Tren biletlerinin güncel fiyatları ve rezervasyon işlemleri için aşağıdaki iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz. Denizli bölgesine ilk yerleşimin M. Ö. 4000 yıllarında Kalkolitik dönemle birlikte Beycesultan Höyüğü'nde başladığı tahmin ediliyor. Yörenin bilinen ilk yerleşimcileri Arzawalılar olmuştur. M. Ö. 1700'lü yıllardan sonra ise önce Frigler sonrasında Lidyalılar bölgede hakimiyet kurmuştur. Yunan tarihçi Heredot'a göre günümüzde Sarayköy olarak bilinen Denizli ilçesi o dönemde Lidya Devleti'nin doğu sınırını oluşturuyordu. İlçenin o zamanki ismi Karura idi. M. Ö. 129'da Denizli'nin de içinde bulunduğu Batı Anadolu bölgesi Roma tarafından Asya eyaletine bağlandı. Bu süreçte Denizli Bölgesi ciddi gelişim göstermiştir. Roma Devleti ikiye ayrıldıktan sonra M. S. 395'te Denizli, Bizans topraklarına katılmıştır. Denizli yöresinin Türklerle ilk tanışması ise 1071 Malazgirt Savaşı sonrası I. Süleyman Şah tarafından bölgenin fethedilmesiyle olmuştur. Çeşitli beylikler bölgede bir süre hüküm sürdükten sonra 1429 yılına gelindiğinde Denizli, beyliklerle beraber Osmanlı sınırları içine katılmıştır. O dönem Denizli topraklarının büyük bölümü önce Kütahya sancağına bağlanmış, 17. yy'a gelindiğinde ise Aydın'a dahil edilmiştir. Denizli, 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla beraber il olarak ülkemizdeki yerini almıştır. Nüfus: Denizli'nin 2020 yılı nüfusu yaklaşık 1 milyon 40 bin kişidir. - Acıpayam - Babadağ, Baklan, Bekilli, Beyağaç, Bozkurt, Buldan - Çal, Çameli, Çardak, Çivril - Güney - Honaz - Kale - Merkezefendi - Pamukkale - Sarayköy, Serinhisar - Tavas Denizli ekonomisinin dinamiklerini tarım, sanayi ve hizmet sektörü oluşturmaktadır. Denizli'de onlarca firmanın faaliyet yürüttüğü birçok organize sanayi bölgesi vardır. Bu firmaların yarıya yakını dokuma, hazır giyim ve deri üzerine çalışmaktadır. Özellikle havlu ve bornoz ihracatında Türkiye'nin öncü şehridir. Denizli sanayisinin yoğunlaştığı ikinci büyük alan ise metal sanayi ve metal eşya üretimidir. Ayrıca mermer üretimi, yem ve ambalaj malzemeleri alanında faaliyetler yürütülür. Topraklarının 3'te 1'i tarım arazisine uygun olan Denizli'de yetiştirilen tarım ürünlerinden bazıları; pamuk, şeker pancarı, tütün, tahıl, mısır, baklagiller ile sebze-meyve çeşitleridir. Denizli'den direkt olarak yurt dışına yaş meyve ve sebze ihracatı da yapılmaktadır. Ege ve Akdeniz bölgeleri arasında bulunan Denizli'nin iç kesimlerinde karasal iklim etkileri vardır. Denizli her ne kadar Ege Bölgesi'ne dahil olsa da baskın olan iklim türü Ege'den ziyade İç Anadolu iklimidir. Yazların sıcak ve kurak, kışların yağışlı geçtiği Denizli'de nem oranı genel olarak çok yüksektir. Denizli coğrafyasının yarıya yakını dağlık alanlardan oluşur. Kalan kısmı ise plato ve ovalarla kaplıdır. Hava şartları bölgede Karadeniz bitki örtüsü çeşitleri olan kızılağaç, kestane, söğüt, ıhlamur, fındık ve eğrelti yetişmesine olanak verir. Ege mutfağının şekillendirdiği Denizli yöresel yemekleri, Türk mutfağında önemli bir yere sahiptir. Başta Denizli tandır kebabı olmak üzere şehirde birbirinden harika lezzetler vardır. Denizli'nin meşhur yemeklerinde öne çıkanlar zeytinyağlılar, hamur işler ve kebap çeşitleridir. Özellikle patlıcanla yapılan sebze yemekleri de Denizli mutfağını çeşitlendirir. Denizli yemek kültürüne yakından şahit olmak için şehre gittiğinizde mutlaka bir kebapçıya uğrayın ve Denizli kebabını deneyin. Denizli'de kahvaltı kültürü de ayrıca önemlidir. Yufka ekmeği, tulum ve çakmaklı peynir Denizli kahvaltı sofralarının vazgeçilmez lezzetlerindendir. - Denizli Tandır Kebabı - Arabaşı Çorbası - Çaput Aşı - Keşkek - Mısır Gömbesi - Biber Tatarı - Süller Pidesi - Börülce Böreği ve Yen Böreği - Leyen Böreği - Katmer - Patlıcanlı Kapama ve Patlıcan Soğan - Bonus: Kendine has aroması ve tadı ile Denizli Zafer Gazoz Denizli'de 1992 yılında kurulan Pamukkale Üniversitesi bulunuyor. Pamukkale Üniversitesi konum olarak şehir merkezinde ve oldukça ferah bir kampüse sahip. Öğrenciler için sosyal faaliyet alanları geniştir. Özellikle kütüphanesi ve spor salonu ile Türkiye standartlarının üzerinde bir okul. Denizli Devlet Tiyatrosu da üniversitenin kampüsü içerisinde bulunuyor. Kampüs hayatından beklentiler öğrenciden öğreniciye değişse de Pamukkale Üniversitesi yeterli imkanlara sahip ve iyi eğitim sunan bir okuldur. Denizli'de öğrenci olmak bu anlamda avantajlıdır. Denizli ne büyük ne de küçük diyebileceğimiz, orta halli illerimizden biri. Kalabalık şehirlerden sıkılıp göçenlerin tercih ettiği Ege'nin sakin şehirlerinden. Gerçi bu göçler nedeniyle artık Denizli, Büyükşehir Belediyesi statüsüne geçti. İlerleyen yıllarda bu sakinliği yavaş yavaş kaybolabilir. Nüfusunun büyük bölümü merkezde toplandığı için ilçeleri oldukça küçük ve sosyal imkanları çok az. Memur olarak gidecekler için Denizli ilçeleri Anadolu'nun küçük kasabalarından farksızdır. Merkez ise hareketlidir, bir çok AVM, restoran, kafe gibi yerler bulabilirsiniz. Şehrin avantajlı yönlerinden biri İzmir, Aydın, Muğla ve Antalya gibi Türkiye'nin tatil cennetlerine birkaç saatlik mesafede olması. Yol yorgunluğu çekmeden bu illere hafta sonu kaçamağı yapabilirsiniz. Memur ve öğrenciler için yurt, pansiyon ve kiralık ev imkanları bol olsa da Denizli son yıllarda bu konuda biraz pahalı bir şehir olmaya başladı. Yeme-içme ve sosyal yaşantı konusunda çok para harcamazsınız ama konaklama için Denizli biraz pahalı bir şehir diyebiliriz. İstanbul, Ankara, İzmir kadar değil tabi ki ama orta halli bir Anadolu şehri için yüksek diyelim. Şehrin büyümesinin olumsuz etkilerinden biri de bu olabilir. Ama çözüm olarak çok sayıda apart ve stüdyo daire yapılmış. Tek başına kalmak isteyen öğrenci ve memurlar için tek odalı uygun daire seçenekleri var. Bu arada Denizli'nin yazları tam yaz, kışları da tam kış gibidir. Hem sıcağı ve nemi hem dondurucu soğuğu dibine kadar yaşarsınız.


Denizli hem antik çağlarda hem de Türk tarihinde önemli bir konuma sahip illerimizden biri. Pamukkale gibi dünyanın en güzel doğal mekanlarından birine sahip olan Denizli, yeni açılan kayak merkeziyle de Ege Bölgesi'nin en popüler illeri arasına girmeyi başarıyor. Hierapolis Antik Kenti, Kleopatra Antik Havuzu, Keloğlan Mağarası ve Ağlayan Kaya Şelalesi gibi birçok görülmesi gereken yeri sınırları içinde barındıran ilimizi biraz daha yakından tanıyalım ve sonra Denizli'de gezilecek yerler listesine göz atalım. - Kısaca Denizli Tarihi - Denizli Pamukkale - Pamukkale Hierapolis Antik Kenti - Hierapolis Kleopatra Antik Havuzu - Büyük Roma Hamamı / Hierapolis Arkeoloji Müzesi - Karahayıt / Kırmızı Su Kaplıcaları - Laodikya Antik Kenti - Tripolis Antik Kenti - Keloğlan Mağarası - Ornaz Vadisi - Ağlayan Kaya ve Yeşildere Şelalesi - Denizli Kayak Merkezi - Akhan Kervansarayı - Denizli'nin Gölleri - Denizli Çamlık Mesire Alanı - Denizli'de Doğa Yürüyüşü ve Kamp - Denizli'de Avcılık - Denizli'de Yamaç Paraşütü - Denizli'nin Neyi Meşhur? - Denizli Horozu - Denizli Mutfağı ve Denizli Yemekleri Denizli'deki ilk yerleşim yerinin M. Ö. 4000 yıllarında Beycesultan Höyüğü bölgesinde olduğu öngörülmüştür. Bölgeye M. Ö. 1700'den sonra Arzawalılar'ın hakim olduğu bilinmektedir. Daha sonra Frigler ve Lidyalılar'ın hakimiyetine geçen Denizli, ilerleyen dönemlerde Roma ve Bizans imparatorlukları tarafından yönetilir. 12. yüzyılda Bizanslılar ve Selçuklular arasında süren yoğun savaşlarda sürekli el değiştiren Denizli'nin o tarihlerdeki ismi "Laodikya/Laodikeia"dır. Selçuklu Sultanı I. Giyaseddin Keyhüsrev tahta geçince "Bu el değiştirme olayına bir son vereyim artık" der ve Laodikya'yı tamamen hakimiyeti altına alır. Selçuklular ve Bizanslılar arasındaki süren bu savaşlar sonucu yıkıntıya uğrayan ve özellikle su yolları bozulan Laodikya, zamanla terk edilmeye başlanır. Bu sebeple yerleşim bölgeleri bol su kaynaklarının bulunduğu Tonguzlu'na doğru kaymaya başlar. XI. yy'da küçük bir kalenin çevresinde dereler, sulama kanalları ve bahçeler arasına kurulan bu yeni yerleşkeye Türkler tarafından Ladik ismi verilir. Laodikya'nın yeni adı bundan böyle Ladik'tir. Bu arada Donguzlu'nun yeni ismi de Denizli olur. Böylece kent Ladik-Denizli adını alır. Uzun süre bu ad kullanılsa da daha sonra Ladik adı terk edilir. Denizli, 1700'lü yılların başındaki bir deprem sırasında büyük zarara uğrar. Depremden sonra yeniden kurulan Denizli özellikle 1950 yılında Kara Yolları'nın konum düzenlenmesiyle ve şehrin çevresinde bulunan tarım alanlarının artması sonucu hızla gelişmeye başlar. Öyle ki nüfusu 60 yılda 25 kat artış gösterir. Pamukkale, sadece ülkemizin değil, dünyanın en popüler doğa harikalarından biridir. Bu sebeple ismi Denizli ilimizden daha fazla bilinmektedir. Konuşurken, anlatırken dahi Denizli Pamukkale demeyiz. Sadece "Pamukkale" deriz. Gezi blogu yazılarının olmazsa olmaz mekanlarındandır. Bu sebeple yazımızın büyük bir kısmını Pamukkale'ye ayırdık. Travertenleri ile dünyaca ünlü Pamukkale, adı gibi bembeyaz pamuksu görünüme sahip. Her ülkeden insanların akın ettiği Pamukkale, Türkiye'nin turizm merkezlerinden biri. Çaldağ'ın güney yamacından akan ırmak suyu kalsiyum oksit içermektedir. Sudaki karbondioksit uçup, geriye kalan kalsiyum güneş ışınlarına maruz kalınca ortaya bu etkileyici güzellikteki beyazlık kalıyor. Pamukkale, ender görülen bu güzelliğin yanında şifalı kaplıcaları ile de ilgi çekmektedir. Romatizma, kalp hastalıkları ve damar sertliği, tansiyon, sinir ve deri hastalıklarına iyi geldiği söylenen termal suları, en çok güzelleştirici etkisi ile ön plandadır. Fakat travertenlerde suya girmek yasak. Bunun için aşağıda yer verdiğimiz Denizli gezilecek yerler listesindeki Karahayıt termal sularını ve Kleopatra havuzunu tercih edebilirsiniz. Birazdan daha detaylı anlatacağımız Pamukkale Antik Kenti ve travertenleri UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alıyor. Pamukkale ören yerine giriş ücreti 2021 yılında 80 TL. Bu ücretin karşılığında bir rehber ya da kitapçık vs. yok. Sanki mekan tamamen turistik bir ticarethaneye dönmüş. Yerlilerin en çok şikayetçi olduğu konulardan biri bu. Müze kart geçerli. Ayrıca müze kartı olanlara içecekler %50, yiyecekler de %20 indirimli. Bu sebeple Pamukkale'ye gitmeden önce kesinlikle müze kart alıp gidin. Mekanda bulunan satış noktalarından da alabilirsiniz ama yoğunluk ve sıra uzunluğu gezinizin tadını kaçırabilir. Linkini verdiğimiz bu yazıda müze kart ile ilgili bütün detayları yazdık. Yiyecek içecek çok pahalı bilginiz olsun. Örneğin su fiyatları 10-20 TL arasında seyrediyor. Araçla gelenler için bir tavsiye: Mekana güney kapısından giriş yapın. Böylece yokuşu araçla tırmanmış olursunuz. Diğer türlü yaya olarak çıkmak zorunda kalırsınız. Pergamon Kralı II. Eumenes'un, Pergamon'un atası Telephos'un karısı Hiera adına yaptırdığı söylenen kent, Neron dönemi depreminde büyük zarar görmüş fakat bölgenin zengin su kaynakları sayesinde 2. ve 3. yüzyıllarda gelişimini sürdürmeye devam etmiştir. Şimdiki kent, Roma Devleti'nin kurduğu kenttir. Ören yeri, travertenlerin hemen yanından başlamaktadır. # Frontinus Kapısı ve Caddesi: Asya Prokonsülü Julius Sextus Frontinus tarafından M. S. 82-83 yıllarında yaptırılan kapı, kentin anıtsal kapısıdır. Ana caddenin girişinde bulunan bu kapı Roma dönemi yapısıdır. Traverten blok taşlardan inşa edilmiş üç kemerli girişi ile yapı yuvarlak kulelere yaslanmıştır. Kapının firizindeki yazıtta Grekçe ve Latince kapının İmparator Domitian'a ithaf edildiği söylenmektedir. Bu yüzden buraya Domitian Kapısı veya Roma Kapısı da denir. Frontinus Caddesi ise kentin ana girişini oluşturan anıtsal kapı ile birlikte inşa edilmiştir. Caddenin ortasında yer alan üstü örtülü monolit taşlar, kentin kanalizasyon sisteminin geçtiği yerdir. Caddenin her iki yanında depo, dükkan ve evler yer almaktadır. # Agora: Depremden önce nekropol ve atölye alanı olarak kullanılan yamaç, M. S. 60 yılındaki depremin ardından 170 metre genişliğinde, 280 metre uzunluğunda Hieropolis Ticaret Agorası olarak düzenlenmiştir. # Kuzey ve Güney Bizans Kapıları: Kuzey Bizans Kapısı kentin sur sistemine dahildir ve 4. yy sonunda inşa edilmiştir. Devşirme malzeme ile inşa edilen kapı Bizans döneminin anıtsal kapısıdır. İki kule ile desteklenen kapı üzerinde haç motifi ve diğer Hristiyanlık sembolleri yer almaktadır. Güney Bizans Kapısı da 4. yy. yapısıdır. İki kule ile desteklenen kapı traverten blok taşlar ve mermerden devşirme taşlardan inşa edilmiştir. # Tritonlu Çeşme Binası: Apollon Tapınağı'nın yakınında yer alan çeşme uzunca bir havuzdan ve nişlerin kazıldığı iki kısımdan oluşmaktadır. Kazılar sonucu elde edilen Amazonomakhia sahnesinin olduğu bloklar önemlidir. # Latrina: M. S. 1. yy'da inşa edilmiş olan latrina binasının yıkıntıları günümüze kadar gelmiştir. Traverten bloklardan yapılmış olan bina dor düzenindeki sütunlarla ikiye ayrılmıştır. İç duvardan boylu boyunca görünen delikli sekiler oturmak için inşa edilmiştir. Pis suyu taşıyan kanalların önüne bir de temiz su kanalı yapılmıştır. # Apollon Tapınağı: Öbür dünyaya giden yol olarak kutsandığı için dini bir mağara niteliğinde olan Plutonion üzerine kurulan tapınak 3. yy'a aittir. Temenos kutsal duvarı ile çevrili olan tapınağın avlusundaki sütunlar bugün hala ayaktadır. # Bizans Surları: Büyük kısmı yıkılmış olan surlarda 24 tane kare planlı kule yer almaktaydı. 4 girişi bulunan surların kuzey ve güney kapıları ana caddeye açılır. # Antik Tiyatro: M. S. 62 yılında inşasına başlanılan tiyatro ancak 206 yılında tamamlanmıştır. Yamaca yaslı olarak inşa edilen yapının 50 adet oturma sırası vardır. Cavea'nın ortasında krallık locası yer alır. Sahne ön duvarında beş kapı ve altı niş, bunların önünde de 10 sütun bulunmaktadır. Tiyatroda yer alan kabartmalı frizlerde Apollon ve Artemis'in doğuşu, dini ayinler, Dianysos'un eğlence sahneleri, Apollon ve Marsyas arasında geçen müzik yarışması, devler ve tanrılar arasındaki savaşlar gibi mitoloji konular tasvir edilmiştir. # Aziz Philippus Anıt Mezarı: M. S. 80 yılında Hristiyanlığı yaymak için Hierapolis'e gelen Hz. İsa'nın havarilerinden Aziz Philippus burada çarmıha gerilerek öldürülmüştür. 4. yy'da Hristiyanlık resmi din olunca da adına şehitlik yapılmıştır. Bu sebeple mekan Hristiyan dünyası için büyük bir öneme sahiptir. Sekizgen planlı yapı dini ve ruhi tedavi merkezi olarak tasarlanmıştır. Ortada yer alan mermer alanda Aziz Philippus'un mezarı yer alır. Anıtsal yapının üzeri kubbe ile örtülüdür. Yapıda dua etmek için yapılmış küçük şapeller ve halkın kalması için tasarlanmış dış odalar bulunmaktadır. # Direkli Kilise: Üç nefli kilise 7. yy'a tarihlenmektedir. Orta nefin sonunda bir apsis, apsisin sağ ve solunda da vaftiz ve ayin bölümü yer almaktadır. Ören yerinde Direkli Kilise'den başka kiliseler de vardır. Bu da kentin hem dinsel yönden önemli hem de Bizans devrinde büyük bir dini merkez olduğunu göstermektedir. # Katedral: Kentin en önemli kült yapılarından olan katedral kare planlı ve 3 neflidir. Apsisli bölümde vaftiz teknesi yer alır. Apsis içten yuvarlak, dıştan çok kenarlı bir yapıya sahiptir. Apsisin içinde ayin sırasında papazların ve piskoposların oturduğu synthronon yer alır. Yapı 6. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir. Pamukkale ören alanının içinde yer alan havuzu görmenizi şiddetle tavsiye ederiz. Eğer hazırlıklı iseniz böyle bir antik havuzda yüzme deneyiminden de mahrum olmayın. Havuza gelirken havludur, mayodur, terliktir vs.. hazırlıksız gelenleri bütçe olarak epey zorluyorlar.. Uyaralım. Havuz giriş ücreti 50 TL (2019). Müze kart geçmiyor. Büyük Hamam kentin sıcak su kaynaklarından yararlanılarak yapılmıştır. 2. yy yapısı hamamın spor yapılabilecek avlusu, doğusunda palaestra yer almaktadır. Yapının güney ve kuzeyinde bulunan iki oda imparatora ve törenlere ayrılmıştır. Ortaçağ boyunca akan sular yapıyı 5 metre kalınlığında traverten tabaka ile örtmüştür. Ören yerinin en iyi korunmuş yapılarından olan bu Roma hamamı bugün müze olarak kullanılmaktadır. Müzede Hierapolis kazılarından çıkan eserlerin yanında Laodikeia, Tripolis ve Colossai kentlerinden gelen parçalar da sergilenmektedir. Ayrıca Beycesultan Höyüğü'nden çıkan arkeolojik buluntular, Pisidya, Lidya ve Karia bölgesinden gelen kıymetli eşyaları bu müzede görmek mümkün. Müze üç kapalı mekandan oluşmaktadır. Bunlar Heykeller ve Lahitler Salonu, Küçük Buluntular Salonu ve Tiyatro Buluntuları Salonudur. Karahayıt'a giriş ücretsiz ve mekanda restoran, tuvalet, otopark gibi imkanlar da bulunuyor. Otoparka ücret ödemek istemezseniz ara sokaklara dalabilirsiniz. Pamukkale'ye yolunuz düşerse Karahayıt'ı görmeden ayrılmayın. Dokuma ve özellikle iç çamaşırları ile adını duyuran kent, 2. yy'da "Asya'nın Metropolü" ünvanını almıştır. Ayrıca siyah koyun yünü üreticiliğinde de önemli yere sahip olan Laodikya'nın hızlı kentleşmesi kaçınılmaz olmuştur. Bir zamanlar Hristiyanlar için hac merkezi olarak bilinen bu ören yerinde, İncil'de adı geçen ilk 7 kiliseden biri bulunuyor. Bununla beraber Anadolu'nun en büyük antik stadyumlarından biri de Laodikya şehrinde yer alıyor. Daire şeklinde surlarla çevrili kentin iki tiyatrosundan büyük olanı kuzeyde diğeri ise kuzeydoğuda yer almaktadır. Kentin güneyinde ise günümüze iyi durumda gelen stadyum bulunmaktadır. Roma dönemine ait nymphaion da kentin ayakta kalabilen diğer yapısıdır. Çeşme kabartmalar ve heykellerle süslüdür ve havuzunun iki yanında sütunlar bulunmaktadır. Kentin diğer yapılarından tapınak, odeon ve gymnasionun günümüzde kalıntıları kalmıştır. Denizli Buldan ilçesinde, Menderes Nehri yakınlarına kurulmuş Tripolis Antik Kenti şehir merkezine 40 km. mesafede bulunuyor. Buldan ilçesi, Yenicekent Kasabası ile Menderes Nehri arasındaki yamaç üzerinde kurulmuştur. Yukarıda da detaylı anlattığımız Laodikeia Antik Kenti'ne 30 km, Hierapolis Antik Kenti'ne ise 20 km. uzaklıkta bulunuyor. Eski adı Apollonia olarak bilinen Tripolis antik şehrinde günümüzde çalışmalar devam etmektedir. Antik kentte, 25 km. uzaklıkta bulunan kaynaktan su taşımak için yapılmış su yolları ve çeşitli kemer kalıntıları, nekropol, kale ve surlar, şehir binası, hamam, apsisli yapı ve tiyatro görülmesi gereken başlıca antik kalıntılardır. Denizli ilimizin Acıpayam ilçesinde bulunan Keloğlan Mağarası, ilçeden 18 km. uzaklıktaki Mallı Dağı'nın doğu tarafında yer alıyor. Mağarada oldukça fazla bulunan dikit, damla taş, sarkıt ve sütunlar yapılan ışıklandırma ile harika manzara oluşturuyor. Mağara yanına kadar araçla gelebiliyorsunuz. Otopark, tuvalet ve kafe gibi imkanlar bulunuyor. Kafede sadece içecek olduğunu belirtelim. Mağarada fotoğraf çekmek serbest. Mekanın Eşeler Dağı'na ve Dodurga Ovası'na bakan süper bir manzarası da bulunuyor. Mağaraya giriş için cüzi miktar alınıyor. Karaçay Deresi üzerinde bulunan bu doğal ortam, Denizlilerin haftasonları en çok ziyaret ettiği yerlerden biri. Her hafta gelinmeyecek gibi bir yer değil ki!.. İster doğa yürüyüşü, ister piknik amaçlı gelin.. Araçla gelecekseniz, aracı Ornaz Vadisi'nden 500 m. kadar aşağıda bulunan otoparka ücretsiz olarak park ediyorsunuz ve yine ücretsiz servis araçlarıyla mesire alanına ulaşıyorsunuz. Fakat siz yürüyüş için geldiyseniz servislerle işiniz yok. Piknik için gelecek olanlara bir hatırlatma yapalım: Mekan hafta sonları çok kalabalık oluyor. Erken gelen yeri kapar. Mesire alanında çeşme, mescit, tuvalet ve market gibi olanaklar mevcut. Denizli Sakızcılar ilçesinde bulunan Ağlayan Kaya, ilçe merkezine 22 km. mesafededir. 30 metre yükseklikten, kayalar üzerinden akan şelale farklı bir görselliğe sahiptir. Şelalenin hemen yakınında bulunan Hocanın Yeri isimli mesire alanında alabalık tesisi de bulunmaktadır. Doğanın verdiği huzurla dolu bu saklı cennete giden yol biraz virajlı ve meşakkatli. "Zor benim işimdir" diyorsanız buyurun.. Beyazın cenneti olarak tabir edilen Denizli ilimizin ikinci bir beyaz mekanı da kayak merkezi. Tavas ilçesinde bulunan Bozdağ'da yer alan kayak merkezi şehir merkezine takriben 75 km. mesafede yer alıyor. Dokuz adet pistin toplam uzunluğu 10 kilometreyi buluyor. Saatte yaklaşık 2700 kişiye hizmet verebilecek kapasiteye sahip tesiste 2 telesiyej, 1 teleski ve yürüyen bant yer alıyor. Kayak merkezinin çevresinde, çok fazla imkan sunmasa da bir sosyal tesis bulunuyor. Bu tesisin dezavantajlarından biri henüz otel ve pansiyon bulunmaması. Hafta içi yoğunluk fazla olmadığı için keyfinize göre kayak yapabiliyorsunuz. Mekan henüz yeni sayılır. O sebeple tesiste bazı aksaklıklarla karşılaşmanız mümkün. Zamanla her şey oturur diye umut ediyoruz. Atmosfer o kadar güzel ki, sadece kayak için değil gezmek için de birçok kişinin tercih ettiği yerlerden biri. Denizli-Afyon karayolu üzerinde yer alan kervansaray Selçukluların batıdaki son kervansaraylarındandır. 1253-54 yıllarında yapılan Akhan Kervansarayı açık bölüm ve kapalı bölüm olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Yapı kare bir avludan ve dikdörtgen bir holden oluşmaktadır. Kapalı bölüm üç sahınlıdır. Orta sahın yan sahınlardan daha geniş ve yüksektir. Üst kısmı tonoz örtülüdür. Açık bölümü ise asimetrik bir yapı sergiler. Avlunun sağında iki katlı mekanlar, bir eyvan ve iki kapalı birim yer alırken diğer tarafta revaklar ile iki mekan bulunmaktadır. Avlunun ana kapısı geometrik desenlerle süslüdür. Akhan Kervansarayı'nın bazı bölümleri kesme taştan inşa edilmişken, avlunun güney ve batısında mermer kullanılmıştır. Buldan Süleymanlı Yayla Gölü: Denizli'nin Buldan ilçesinde bulunan Süleymanlı Yayla Gölü denizden 1.150 metre yüksekliktedir. Suyu tatlı olan gölde sazan ve yayın balığı yaşamaktadır. Ayrıca göç eden kuşlar göl çevresinde kısa süreli konaklarlar. 2 tanesi endemik olmak üzere 95 bitki grubunun 62 tanesi göl çevresinde, 33 tanesi göl içinde yetişmektedir. Beyağaç Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı: Kartal Gölü Denizli'nin Beyağaç ilçesinde, Çiçekbaba dağının zirvesindedir. Bitki bakımından oldukça zengin olan alan aynı zamanda Türkiye'nin en yaşlı Karaçam ormanlarını barındırmaktadır. Bir moren seddi gölü olan Kartal Gölü çevresinde karahindibağ, üç gül, yonca gibi çayır ve mera bitkileri yetişmektedir. Çivril Işıklı Gölü Su Kuşları Koruma Alanı: Çivril Ovası'nda bulunan Işıklı Gölü yaklaşık 800 metre rakımdadır. Su seviyesi yüksek olan göl Büyük Menderes, Karanlık Dere ve Kuti Çayı ile beslenir. Su kuşlarının yaşam alanı olan gölde Küçük Baladan, Alaca Balıkçıl, Küçük Ak Balıkçıl, Büyük Ak Balıkçıl, Erguvan Balıkçıl, Çeltikçi, Boz Kaz, Angıt, Pasbaş Dalağan, Deniz Kartalı, Saz Delicesi, Kızıl Şahin, Uzunbacak, Gülen Sumru, Bıyıklı Sumru, Akkanatlı Sumru, Kır İncirkuşu gözlemlenebilir. Doğa hayvanlarından Deniz Kartalı, Sakallı Akbaba, Gökçe Delice, Büyük Orman Kartalı, Şah Kartal, Bıyıklı Doğan, Ulu Doğan da bu bölgede yaşamaktadır. Bu göllerin dışında Çardak ilçesinde yer alan ve tektonik bir göl olan Acı Göl, Acı Göl'ün 20 km. güneybatısında Beylerli Gölü, Bozkurt ilçesi Çambaşı köyünde bulunan krater gölü Karagöl ve Honaz ilçesi Yukarı Dağdere köyünde tatlı su gölü Saklıgöl bulunmaktadır. Denizli merkeze oldukça yakın olan (3 km.) bu güzel alanı görmenizi tavsiye ederiz. Kış aylarında ayrı, yaz aylarında ayrı bir güzelliğe sahip olan bu alanın en önemli özelliği akşam saatlerinde de hizmet vermesi. Evet akşam geç saatlere kadar piknik yapabiliyorsunuz. Ulaşım için minibüs ya da belediye otobüsleri servis yapmaktadır. Araçla gelenler için otopark mevcut. Giriş ücretli. Mangal için özel alanlar var. Alanda çeşitli kafe ve çay evleri de var. Bir demlik çay söyleyip mekanın tadını çıkarmaya bakın. Günlük 2 bin kişilik kapasiteye sahip bu mesire alanı Pamukkale Üniversitesi'nin hemen yanında yer alıyor. Denizli'nin Beyağaç ilçesindeki Çiçek Baba Dağı hem kamp kurarak doğayla baş başa vakit geçirmeniz hem de yürüyüş yapmanız için uygun bir yer. Yaşı binlere ulaşan karaçamlar da burada görülmeye değer güzelliklerden. Macerayı seven ve uzun bir yürüyüşe hazır olanlar ise birkaç günlük yürüyüşle dağı aşıp Köyceğiz'e ulaşmanın keyfini çıkarabilirler. Denizli-Çivril ilçesindeki Işıklı Gölü, Büyük Menderes Irmağı, Adıgüzel Barajı, Kartal Gölü ve Dalaman Çayı barındırdıkları çeşitli balıklarla oltayla balık avlamayı sevenler tarafından tercih edilebilir. Avlanma belgesi olan ziyaretçiler de Çivril ve Baklan Ovalarında bıldırcın, bağ-bahçe bozumu sonrasında Buldan Yenice'de ve Menderes havzasında üveyik, av yasağının bulunduğu alanlar dışında ildeki dağlarda keklik ve tavşan, akarsu yakınlarında çulluk avına çıkabilirler. Şehir merkezine 21 km. mesafedeki Pamukkale her mevsimde yamaç paraşütü yapılabilen alanlardandır. Eğitim Tepesi ve Dinamit Deposu buradaki kalkış noktaları olup, Pamukkale travertenlerinin eşsiz güzelliğinin görülmesine imkan vermektedir. Denizli'ye 45 km. uzaklıktaki Kaklık Kasabası'nda bulunan Kaklık Tepesi ise Denizli Çimento Fabrikası'nın karşısındaki dik tepedir. 300 m. yükseltisi olan tepede uçuşa uygun rüzgar özellikle öğle ile akşam saatleri arasında oluşuyor. Denizli dokumacılık, dericilik, bakırcılık, bıçakçılık, hasırcılık, semercilik, iğne oyası, tel kırma, cam işleme, fayton yapımı, yazmacılık gibi sayısız el sanatı geleneğini halen sürdüren nadir illerden biridir. Özellikle Buldan dokumaları, deriden yapılmış giysiler, ayakkabılar, bornoz ve havlu çeşitleri, el yapımı cam ürünler, yöreye özgü üzümler, Yatağan bıçağı, sıcak leblebi alınabilir. Denizli'nin akla ilk gelen ünlüsü şüphesiz 'Denizli Horozu'dur. Bu horoz renkleri ve vücut yapısı ile farklı bir ırktır. Ayrıca uzun ötüşüyle meşhurdur. Öyle ki, uzun uzun öterken bayılıp düşenleri bile vardır. Ülkemize nam salmış bu horozun heykelleri Denizli'nin her yerinde karşımıza çıkar. En son 2019 yılında yapılan 27 metrelik heykel dünyanın en büyük horoz heykelidir ve Denizli merkezin her yerinden gözükmektedir. 'En uzun ötüş' dalında Avrupa rekoru kıran bu Denizli Horozu izlerken sizi yorabilir. Aralıksız ötüş süresi tam 21 saniye.. Geleneksel beslenme alışkanlıklarının devam ettiği Denizli mutfağında ağırlıklı olarak sebze yemekleri öne çıksa da kebap çeşitleri ve et yemekleri de oldukça popülerdir. - Tas Kapama - Mumbar Dolması - Sirkeli Et - Saçta İşkembe - Ciğer Sarma - Kuru Patlıcan Dolması - Patlıcan Gözleme ve Patlıcan Kebabı - Ebegümeci - Kuru Börülce Çorbası - Kedi Börülcesi Çorbası - Ovmaç Çorbası - Bazdırma - Filiz Salatası ve Börülce Salatası


Didyma'da yer alan Apollon Tapınağı, Türkiye'nin en önemli antik şehirlerinden biridir. Öyle ki Didim'e sadece bu tapınağı görmek için gelseniz yeridir. 2500 yıl önce kurulmuş onlarca ihtişamlı sütunun bugüne kadar sağlam bir şekilde dimdik ayakta kalması büyük bir şans. Tarihin görkemli yüzünü görebilmeniz için verilen bu fırsatı geri çevirmeyin. Mekan aslında bir antik kent değil, antik çağın hac merkezi, bir kehanet mabediydi. Antik çağda büyü, kehanet ve fal gibi inanışlar çok yaygındı. İnsanlar gelecek planlarını bile bu tarz inanışlar üzerinden yapardı. Çok tanrılı dinlerin yaygın olduğu bu dönemde duygulara bile tanrılar atanıyordu. Örneğin; hepimizin bildiği gibi aşk tanrısı Eros'tu. Sadece duygular değil denizlerin, göllerin, şarabın da ayrı ayrı tanrıları vardı. Işık ve güneşin tanrısı da Apollon'du. Eğer Gezi Hocası'nda yayınladığımız antik şehirlerle ilgili yazılarımızı okursanız, Ege bölgemizin tüm antik çağların medeniyetlerine ev sahipliği yaptığını rahatlıkla görebilirsiniz. Aydın Didim de bu kültür mozaiğinden nasibini almış ve Didyma Apollon Tapınağı'nı günümüze kadar bizim için saklamış. Efsaneye göre, Didyma bölgesinde bir gün Tanrı Apollon, Brankhos ile karşılaşır. Brankhos bir çobandır. Çoban, Apollon'a çok saygılı ve hoş görülü davranışlarda bulununca bizim Apollon'u mest eder. Çobanın bu tutumundan çok memnun kalan Tanrı Apollon, onu mükafatlandırır. Brankhos'a biliciliğin, bir diğer ifadeyle kehanetin bütün sırlarını hediye eder. Brankhos, bu önemli tanrısal gücü insanlığın hizmetine sunmak için Apollon tapınağını yapar. Helenler Didyma'ya geldiklerinde burada bir mağara, altar ve bir kuyudan oluşan bir tapınım, fal bilim merkeziyle karşılaşmışlar, kendileri de bir tapınak inşa ederek buranın dini merkez olarak sürmesini sağlamışlardır. Tapınağın başına Megara'da doğup Delphi'de kahinlik yapan rahip Brantos getirilmiştir. Brantos zamanla rahiplik görevini babadan oğula, kardeşe geçen bir hanedanlık şeklinde geliştirmiştir. M. Ö. 560-550 yılları arasında yapılan arkaik Didyma Tapınağı Lidyalıların eseridir. 104 ionik sütunlu, dipteros planlı yapı tüm Akdeniz'de Delphi'den daha öncelikli bilicilik merkezi durumuna gelmiştir. Lidya Devleti Perslere yenilince, Didyma tapınak rahipleri Perslerle anlaşarak para eden tüm mal ve eşyaları Sus şehrine götürmüşlerdir. Bu tarihten itibaren 100-150 yıl süresince Didyma bilicilik merkezi önemini kaybetmiştir. Persler, Büyük İskender ile yaptığı Lade Deniz Savaşı'nda yenilince Milet tekrar bağımsızlığını kazanmıştır. Sus şehrine götürülen Didyma tapınağı serveti, İskender'in çabalarıyla ait olduğu topraklara getirilmiş, Persler tarafından harap edilen tapınak 108 ionik sütunlu dipteros planlı olarak tekrar ayağa kaldırılmıştır. M. Ö. 330-M. S. 2. yy. arasında inşaatı süren tapınak, M. Ö. 278'de Galat istilası, M. S. 1. yy'da korsan istilasıyla karşı karşıya kalsa da tapınak bütün haşmetiyle ayakta kalmıştır. Tapınağın temenosu Roma dönemi imparatorlarından Sezar tarafından 1,5 km'den 3 km'ye kadar genişletilmiştir. Bir başka Roma imparatoru ise Milet limanından Didyma'ya kadar 14 km'lik bir kutsal yol döşetmiştir. Hacılar bu 14 km'lik yolu çıplak ayaklarla, dua ederek ilahiler eşliğinde kat ediyorlardı. Büyük İskender, tapınağı yaptırırken çevresine de 5 basamakla çıkılan sütunlu cadde ve hemen arkasında dükkanlar inşa ettirmiştir. İki temenoslu tapınağın gerçek temenosu, dükkanların dışındaki duvarların bulunduğu kısımdır. Sezar'ın genişlettiği temenos ise daha uzaktan etki alanını çevreleyen duvarın oluşturduğu alandır. Didyma Apollon Tapınağı Nerede ve Nasıl Gidilir? diye arama yapanlar için aşağıda tapınağın konum tarifi ve haritası bulunuyor. Hava yolunu tercih ederseniz, İstanbul-Bodrum uçak seferleri ile 1 saat 10 dk'da bölgeye ulaşabilirsiniz. Apollon tapınağını görmek isteyen ziyaretçilerin en çok merak ettiği konulardan biri "Müze kart geçerli mi?" ve "Girişi ücretli mi?" soruları oluyor. 2021 yılı için Didim Apollon Tapınağı giriş ücreti 25 TL ve müze kart geçerlidir. - Otopark sorunu yok. - Kafe mevcut. - Yazın öğlen saatlerini tercih etmeyin. - 30 dk. içinde bütün alanı gezebilirsiniz. Hadi diyelim oyalandınız, bir saat.. Rahip hacının elinden dileğini yazdığı kağıdı alır ve bunu kayıt defterine işler. Kağıdın bir suretini alan rahip esas tapınağa doğru ilerler. Dört sıra sütunlu, geri kalan kısmı taş duvar olan tapınak içinde başrahip bulunur. Başrahibin yanında Apollon'un kutsal ağacı defne ve bir de keçi vardır. Bu alandan fay hattı geçtiğinden çatlaklardan helyum gazı çıkmakta dolayısıyla başrahibin şuuru bulanmaktadır. Başrahibin kehanette bulunması için böyle olması gerekir. - Kurşun döktürme, - Tanrı adına getirilen adağın karaciğeri üzerinden bakılan fal, - Kuşların uçuş şekline göre yapılan yorumlar,