Nisan ayında Adana'yı önce portakal çiçekleri sonra da portakal çiçeği kokuları kapladığında Portakal Çiçeği Karnavalı zamanı gelmiş demektir. Her yıl büyük coşku ile karşılanan portakal çiçekleri, karnavalın 10. yılında yani 2022'de, bir istisna ile Mart sonunda kutlandı. Ben de 10. yıl kutlamalarına katılmak üzere, Çukurova Kalkınma Ajansı'nın davetlisi olarak Adana'daydım. Portakal Çiçeği Festivali olarak da anılan, Türkiye'nin ilk karnavalı olan Adana Uluslararası Portakal Çiçeği Karnavalı ile ilgili merak ettiğiniz tüm detaylar bu yazıda sizi bekliyor, keyifli okumalar! Portakal Çiçeği Karnavalı; Toyota Türkiye CEO ve Yönetim Kurulu Başkanlığı ile birlikte ALJ Holding CEO ve Yönetim Kurulu Başkanlığı yapan Adanalı iş insanı Ali Haydar Bozkurt'un fikir önderliğinde 2013 yılında, baharın gelişini kutlamak ve Adana'ya dünya çapında bir karnaval kazandırılmak amacı ile kutlanmaya başlanmış. Pandemi döneminde; 2020'de karnaval tamamen iptal edilmiş, 2021'de ise sokaklarda kutlama yapılamasa da çevrimiçi olarak etkinlik gerçekleştirilmiş. 2022 yılındaki karnaval, karnavalın 10. yılı olması ve 2 yıllık ayrılık sonunda yeniden bir araya gelinmesi nedeniyle; Adana içinden, Türkiye'nin dört bir yanından ve yurt dışından gelen katılımcılar ile 1 milyondan fazla kişiye ev sahipliği yaptı. Karnavalın sloganı "Nisan'da Adana'da" olarak belirlenmiş ve aynı isimle kurulan internet sitesi ve sosyal medya hesaplarından karnaval iletişimi yapılıyor. Adana Uluslararası Portakal Çiçeği Karnavalı ile ilgili program ve etkinlik detaylarına Nisan'da Adana'da adresinden ulaşabilirsiniz. Portakal Çiçeği Karnavalı, her yıl portakal çiçeklerinin açtığı 5 Nisan-20 Nisan tarihleri arasında kutlanıyor. Karnavalın kesin tarihleri Nisan'da Adana'da internet sitesi ve sosyal medya hesapları aracılığı ile duyuruluyor. 2022 yılı Nisan ayının Ramazan'a denk gelmesinden dolayı karnaval ilk kez portakal çiçeklerini beklemeden 23 Mart 27 Mart tarihleri arasında kutlandı. Karnaval coşku ve heyecanı tüm Adana'yı sarıp sarmalasa da konserler, yarışma ve standların yer aldığı asıl etkinlikler Merkez Park, Atatürk Parkı ve 01 Burada AVM'de gerçekleşiyor. Şehir içindeki hemen her park alanında standlar kurulup müzik yayını yapıldığını da belirtmeden geçmeyelim. Karnavalın en eğlenceli bölümü olan karnaval korteji ise İstasyon Meydanı'ndan başlayıp Ziya Paşa Bulvarı'ndan Atatürk Parkı'na kadar devam ediyor, Atatürk Parkı'ndan Atatürk Caddesine dönüyor, Cevat Yurdakul Caddesi'ne ulaştığında Seyhan Nehri'ne doğru dönüyor ve nehir kıyısına döndükten sonra Merkez Parkı'nın içinde son buluyor. Karnaval denince aklınıza ne geliyor? Aklınıza gelen ne varsa Adana'da hepsi var; Konserler, dans gösterileri, dj performansları, bando gösterileri, ödüllü yarışmalar, stand alanları, uluslarası standlar, çocuklara yönelik aktiviteler, tenisten koşuya kamptan motosiklete farklı zevklere uygun etkinlikler ve karnavalın zirve noktası olan karnaval korteji. Karnaval 5 gün sürüyor, ancak Cuma-Cumartesi-Pazar en yoğun programın olduğu günler. Eğer bir sonraki karnavala katılmak isterseniz programınızı ona göre yapmanızı tavsiye ederim. Adana'ya geldiğinizde şehir merkezinde gezilecek yerler listesi aşağıda yer alıyor. Şehir dışına çıkmak isterseniz liste daha da uzar. - Merkez Parkı - Sabancı Merkez Camii - Bayrak Parkı, - Zübeyde Hanım Parkı, - Ulus Parkı bunlar Seyhan Nehri kıyısındaki yeşil alanlar - Tarihi Taş Köprü - Sıra Konaklar - Adana Atatürk Evi Müzesi - Sinema Müzesi - İlter Uzel Tıp ve Diş Müzesi - Ramazanoğlu Konağı ve Medresesi - Ulu Camii ve Külliyesi - Büyük Saat - Kazancılar Çarşısı - Tarihi Bedesten - Yağ Camii - Bebekli Kilise - Tepebağ Mahallesi - Tepebağ Höyüğü - Tepebağ Ortaokulu - Gazi Paşa Okulu - Musabali Konağı - Ramazanoğlu Kadir Bey Konağı - Abidin Dino Sanat Parkı - Adana Arkeoloji Müzesi - Adana Etnoğrafya Müzesi - Atatürk Parkı - Gazi Paşa Caddesi - Ziya Paşa Caddesi - Atatürk Caddesi - Adana Tren Garı - Seyhan Barajı Kıyısı Adana şehir merkezinde gezilecek yerler konusunda daha fazla bilgi için; Adana Şehir Merkezinde Gezilecek Yerler ve Adana Gezi Rehberi yazıma göz atın mutlaka! Adana tam bir yeme-içme cenneti, yazılacak çok yemek, uğranması gereken çok restoran var. Hızlı bir özet yapmak gerekirse aşağıda listeyi yemekler, içecekler ve tatlılar olarak ayırdım. - Adana Kebap - İçli Köfte - Fellah Köfte - Analı Kızlı - Patlıcan Dolması - Ciğer Şiş - Kaburga Şiş - Mumbar Dolması - Şırdan - Börek - Sıkma - Muzlu Süt - Şalgam Suyu - Misis Ayranı - Boğma Rakı - Portakallı Lokum - Kerebiç - Taş Kadayıf - Kaymaklı Kadayıf - Halka Tatlısı - Bici Bici - Cezerye Daha fazla Adana yeme-içme önerisi için Adana'da Ne Yenir, Ne İçilir? yazıma bakmanızı öneririm. Adana konaklama seçenekleri açısından oldukça zengin. Sheraton, Hilton, İbis gibi zincir otellerden Seyhan Otel, Maya Otel gibi yerel otellere ve butik otellere kadar çok fazla seçenek var. Ancak karnaval zamanı Adana merkezdeki oteller çok hızlı dolduğu için mutlaka erkenden rezervasyon yaptırmanızı öneririm. Eğer Adana merkezde kalacak yer bulamazsanız Tarsus gibi merkeze yakın komşu ilçelerdeki otellere de mutlaka göz atmanızı öneririm.


Ülkemizin hem iklim hem de insanları açısından en sıcak şehirlerinden biri Adana. Ülkemize pek çok sanatçı yetiştirmiş, pamuk üretimi ile ekonomimize katkı sağlayan Adana şehir merkezinde gezilecek yerler, ne yenir, yapmadan dönülmemesi gerekenler gibi pek çok bilgi Adana gezinize yol gösterecek Adana gezi rehberi niteliğinde bu yazıda sizi bekliyor, keyifli okumalar! Ülkemizin yeme-içme konusunda iddialı şehirleri arasında ilk beşte yer alan Adana'ya sadece yemek yemek için değil, gezmek ve görmek için de gitmek lazım. Ama ne zaman? Adana'ya gitmek için en iyi zaman bahar ve kış ayları. Bu aylar hem gezmek ve hem de doyasıya yemek için ideal, yaz aylarında ise kesinlikle uzak durulması gereken bir şehir Adana. Yaz aylarında sıcak ve nemin birleşmesi ile sanki fön makinasıyla saç kurutuluyormuş gibi bir hava dalgası sizi karşılar burada. Adana'ya ilk gidişim iş içindi ve tam da yazın en sıcak günleri idi. Kaç litre su içtiğimi, aynı gün içinde kaç kıyafet değiştirdiğimi hatırlamıyorum bile. Neyseki sadece bir günlüğüne gitmiştim de hızlıca döndüm. Ondan sonra uzun süre Adana'yı gezi listeme almadım. Aradan geçen yıllardan sonra Adana'ya sonbaharda gidince, Adana'nın Türkiye'de bahar ve kış aylarında kültür ve gurme gezisi yapmak için en uygun yerler arasında olduğunu fark edip sonrasında pek çok kez gittim. Ayrıca kış aylarında gittiğinizde sokaklardaki meyve vermiş portakal ve turunç ağaçlarının güzelliğini görme şansınız olacak. Adana'ya gitmek için tarih belirlerken; mart ayında Portakal Çiçeği Festivali, ocak ayında Adana Kurtuluş Yarı Maratonu veya eylül ayında Adana Altın Koza Film Festivali dönemlerinden birini tercih edebilirsiniz. Adana'ya pek çok kez gittim ve her gidişimde farklı noktalarını gördüğüm şehrin tabii ki en çok şehir merkezinde zaman geçirdim. Bu nedenle Adana şehir merkezinde gezilecek yerler listesini başlı başına bir yazı olarak ele almak istedim. Aşağıdaki listede Merkez Parkı'ndan başlayarak şehir merkezinde gezilecek yerleri detayları ile anlatmaya çalıştım. Eksiklerim varsa yorumlar bölümüne eklerseniz bu yazıyı okuyan herkese ulaşmasını sağlayabiliriz birlikte. Adana şehir merkezi dışında, ilçeleri de dahil gezilecek yerler listesi arıyorsanız Adana'da Gezilecek Yerler Listesi yazıma göz atmanızı öneririm, ilçe ilçe önerilerimi bulacaksınız. Adana gezinize başlamak için en güzel nokta Merkez Park'tır. Seyhan Nehri'nin kıyısında bulunan yeşillikler içinde, güzel çevre düzenlemesi ve yürüyüş yolları ile Adanalılar'ın nefes aldığı 50 hektar büyüklüğünde bir alan. Parkın güney ucunda Sabancı Merkez Camii, kuzey ucunda ise Galleria Alışveriş Merkezi bulunuyor. Adana'daki meşhur ciğercilerden Ciğerci Mahmut da parkın karşısındaki sokaklardan birinde diye araya yemek bilgisi de sıkıştırmış olayım. Parkın içinde yukarıdaki fotoğrafta gördüğünüz dünya heykelli havuz, Japon Bahçesi gibi farklı düzenlenmiş alanlar da göreceksiniz. 2004 yılında hizmete açılmış olan park için Türkiye'nin en büyük parkı deniyor ama ben bu "enler"e pek güvenmiyorum. Park içindeki Japon Bahçesi'nin olduğu noktadan Sabancı Merkez Camii manzarası çok oldukça güzel, hemen aşağıdaki fotoğraf da oradan çekildi. Merkez Parkı'nın sonunda Sabancı Merkez Camisi'ne ulaşırsınız. 1998 yılında resmen açılmış olan cami, Ortadoğu ve Balkanlar'ın en büyük camilerinden biriymiş. Açık ve kapalı alanlarında toplam 28.000 kişi kapasitesi olan camii bugün Adana'nın simgelerinden biri haline gelmiş. Caminin genel görünümü Sultanahmet Camisi'ne, plan ve iç mekan tasarımı olarak ise Süleymaniye Camisi'ne benzetilerek yapılmış. 1988'de yapımına başlanan camii önce belediye, diyanet ve halkın bağışları ile tamamlanmaya çalışılmış ancak bitirilemeyince Sabancı Ailesi tarafından kalan ihtiyaçları karşılandığı için Merkez Camii olması planlanan adı Sabancı Merkez Camii olmuş. Sabancı Merkez Camii'den güneye Seyhan Nehri kıyısından devam ettiğinizde, yeşil alanların devam ettiğini göreceksiniz. Bu yeşil alanlar Bayrak Parkı, Zübeyde Hanım Parkı, Ulus Parkı adıyla arka arkaya devam ediyor. Zübeyde Hanım Parkı'nın içinde bir de eski okul binası bulunuyor. Adana'da gezilecek görülecek yer denince akla ilk gelen yer tabii ki Tarihi Taş Köprü. 385 yılında sevdiğim Roma İmparatorlarından Hadrianus tarafından yaptırılan köprü dünyanın hala aktif olarak kullanılan en eski köprülerinden biri. Taş Köprü korunma amacıyla 2006 yılında araç trafiğine kapatılmış olsa da yaya trafiğine açık, üstüne çıkıp Seyhan Nehri üzerinden geçerek Seyhan ilçesinden Yüreğir ilçesine ulaşabiliyorsunuz hala. Yapıldığı dönemde Asya ile Avrupa'yı bağlayan önemli köprülerden biriymiş ve 21 tane kemeri varmış. Bugün 21 kemerden geriye 14 kemer kalmasının başlıca sebebi, nehir çekildikçe nehir kıyısındaki yerleşim yerlerinin nehir yatağına doğru genişlemesi ve bu sırada da köprü ayaklarının toprak altında kalması. Köprünün kitabesi halen Adana Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor. Kitabede yazan bilgilere bakacak olursak 385 yılında yapılmış olan köprünün mimarı Auxentios adında bir mimar imiş. Düşünsenize bir köprünün kitabesinde adınız geçiyor ve 1700 küsur yıl sonra bir blog yazarı sizden bahsediyor, böyle şeyleri düşününce hep çok heyecanlanıyorum ve dünyaya kalıcı bir iz bırakmak istiyorum. Zübeyde Hanım Parkı'nın arka sokağında yan yana sıralanmış Tarihi Adana Evleri'ni göreceksiniz. Birbirine bitiş olarak inşa edilmiş olan beş konak, yapıldığı dönemde Seyhan Nehri kıyısında yer aldığından Seyhan Yalıları olarak da anılıyormuş. Sıra konakların ilki Balkan göçmeni Bosnalı Salih Efendi'ye ait olan konak, bugün butik otel olarak hizmet veriyor. Ona bitişik olan konak dünyada ünlü karikatüristimiz Turhan Selçuk ve kardeşi gazeteci yazar İlhan Selçuk'un Adana'da yaşadıkları dönemde kaldıkları ev imiş, restore edilerek Turhan ve İlhan Selçuk Kültür Evi olarak açılması planlanıyormuş, henüz ziyarete açık değil. En uçta yer alan konak ise bugün Sinema Müzesi olarak hizmet veriyor, ondan da ayrıca bahsedeceğiz. Sinema Müzesi'nin yanında Sıra Konaklar'dan bağımsız olarak 1882'de yapılmış olan Suphi Paşa Konağı ise Atatürk Evi Müzesi olarak kullanılıyor. Sıra Konaklar'ın sırasında bağımsız bir bina olarak yer alan ve Ramazanoğulları'ndan Suphi Paşa tarafından yaptırılmış olan konak Atatürk'ün Adana'yı ziyareti sırasında eşi Latife Hanım ile birlikte kaldıkları konak olduğundan Adana için büyük bir öneme sahiptir. 15 Mart 1923'te Adana'ya gelmiş olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Adana'ya gelişi halen her yıl 15 Mart'ta törenlerle kutlanıyormuş. Atatürk Evi Müzesi'nde, Kurtuluş Savaşımıza ve cumhuriyetin ilk yıllarına ait belgeler ve fotoğraflar sergileniyor. İki katlı müzenin giriş katında çalışma odaları, kütüphane, sofa, yatak odası, basın odası ve mücahitler odası; üst katta ise Hatay odası, silah odası, yaver odası ve Kuvay-i Milliye odası yer alıyor. Adana, yemekleri ve tarihi ile olduğu kadar Türk Sinema tarihine kazandırdığı pek çok oyuncu ile de bilinen bir şehir. Sıra Konaklar'ın ilk sırasında yer alan konak 2011 yılında restore edilerek Sinema Müzesi olarak hizmet vermeye başlamış. Yılmaz Güney'den Aytaç Arman'a Ali Şen'den Şener Şen'e pek çok ünlü oyuncunun yanısıra Abidin Dino gibi dünyaca ünlü ressamımız, Yaşar Kemal gibi kitapları milyonlara ulaşan bir yazarımız da Adanalı'dır. Ferdi Tayfur, Erol Büyükburç gibi şarkıcılarımızı da unutmayalım. Sinema Müzesi'ne dönecek olursak; hem Adana'nın sinema tarihi hem de ünlü sanatçılarının anlatıldığı farklı salonlar var müzede. Yılmaz Güney için ayrı bir oda olduğunu da belirtelim. Sinema Müzesi'nin 2022 giriş ücreti 2,5 TL. Sıra Konaklar'dan Büyük Saat'e yani Eski Adana'ya doğru ara sokaklara döndüğünüzde sizi restorasyon halinde olan pek çok bina karşılayacak. Restorasyonu bitmiş olan binalardan biri ise Çukurova Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Kurucu Dekanı Prof. Dr. İlter Uzel'in 1972 yılından beri biriktirdiği eserlerle donatılan İlter Uzel Tıp ve Diş Müzesi. Türkiye'nin ilk diş hekimliği müzesi olan müze 2 katlı ve 10 odalı bir konakta hizmet veriyor. Müzede görmeye değer şeylerin başında Mustafa Kemal Atatürk'ün üst çene kemiği kalıbının kopyası yer alıyor. Ayrıca, 1840'lı yıllarda kullanılan bir dişçiye ait dişçi koltuğu, eski tıp ve diş hekimlerinin kullandığı aletler, tıp tarihi kitapları ve makalelerden oluşan eserler, diş hekimliğine ait orijinal ve taş baskı kitaplar, gravür ve resimler müzede sergileniyor. Adana'nın eski şehir merkezine yaklaştıkça Ramazanoğulları'ndan kalan yapıların arttığını görüyoruz. Ulu Camii'nin hemen arkasında yer alan Ramazan Konağı da bunlardan biri. 1495 yılında Ramazanoğlu Halil Bey tarafından yaptırılmış olan konak haremlik ve selamlık olarak iki bölümden oluşuyor. Bu konakta Kanuni Sultan Süleyman ve IV. Murat'ın da konakladıkları biliniyor. Ünlü yazar, şair ve devlet adamı Ziya Paşa hayatının son iki yılını Adana Valisi olarak geçirmiş. Adana, sadece Cumhuriyet Dönemi'nde değil, öncesinde de sanat ve sanatçıya değer verirmiş. Ziya Paşa'ya bu kadar sahip çıkmalarının sebebi de bu olsa gerek. Ziya Paşa, 17 Mayıs 1880'de sirozdan hayatını kaybettikten sonra Adana'da defnedilmiş, 1881 yılında yerine atanan yeni Adana valisi Abidin Paşa tarafından Ziya Paşa için bir türbe yaptırılmış. Türbe Ulu Camii ile Ramazanoğlu Konağı arasındaki bahçede yer alıyor, bahçe 1960'larda park haline getirilerek Ziya Paşa Parkı adı verilmiş. Ziya Paşa, Adana'da sadece park ve türbesi ile anılmıyor, şehirdeki önemli caddelerden birinine de adı verilmiş. Ziya Paşa Parkı'nı arkanıza aldığınızda tam karşınızda Ulu Camii ve Külliyesi yer alıyor. Ulu Camii, tarihi geçmişi ve büyüklüğü açısından Adana'daki önemli eserlerden birisi. Selçuklu, Memluklu ve Osmanlılar Dönem'lerinden mimari parçalara sahip olan caminin üç farklı kitabesinden ilk kez 1513 yılında yapımına başlandığı ve 1541 yılında tamamlandığı anlaşılıyor. Eski şehrin merkezi sayılabilecek caminin sıcak havalarda kullanılabilmesi için bir de açık avlusu bulunuyor. Gitmişken caminin önündeki çay bahçesinde çay veya kahve içmeyi unutmayın. Sandalyelere oturup şehirdeki hareketi izlemenin tadını çıkarın. Eski Adana'nın en hareketli sokaklarına girmek üzere olduğunuzu gösteren yer 32 metre yükseklikteki Büyük Saat Kulesi. Kulenin yapımına 1881 yılında başlanmış ve 1882 yılında tamamlanmış. Kule yapıldığı dönemde Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki en yüksek saat kulesi imiş. Adana Tarihi Bedesteni, Büyük Saat Kulesi'nin tam karşısında yer alıyor. Bedesten Ulu Camii Külliyesi içinde yer alan bedesten ve arastadan oluşuyor. Yan yana küçük dükkanlardan oluşan bedesten 16. yüzyıla tarihleniyor. Bugün dükkanlar yenilendiği için tarihi bir dokusu olmasa da hareketli bir çarşı olarak yaşamaya devam ediyor. Bedestenin olduğu sokak trafiğe kapatılsa harika olurmuş, ben hep hafta sonları gittim ama eminim hafta için ciddi bir trafik sorunu oluyordur. Büyük Saat Kulesi'ni geçtikten sonra ara sokaklara dalarsanız bu sokaklar Kazancılar Çarşısı adıyla biliniyor. Gerçekten kazan üretildiği için adı Kazancılar Çarşısı olmuş. Bugün dahi pek çok zanaatkarın dükkanlarının olduğu çarşı gezmek, hediyelik almak ve fotoğraf çekmek için pek uygun. Tarihi Büyük Saat Ciğercisi Memet Usta'nın restoranı da çarşının sokakları arasında, ciğer kokuları ve dumanı takip ederek bulabilirsiniz. Burada sadece Memet Usta değil, pek çok ciğerci ustasının dükkanı yer alıyor. Birinde ciğer yemeden Adana'dan dönmeyin derim. Ciğerci Memet Usta'nın tam karşısında da tarihi bir kalaycı dükkanı var. Fotoğraf gruplarının kümeler halinde burada fotoğraf çekmeye çalışırken görebilirsiniz. Kazancılar Çarşısı'nın arka tarafına doğru devam ederseniz de cezerye üreticilerinin olduğu sokaklara ulaşırsınız. Tarihi Yeni Uğur Helvacısı cezerye almak için doğru adres. Kazancılar Çarşısı'ndan yeniden Büyük Saat Kulesi önündeki bedestenin olduğu sokağa çıkıp dümdüz devam ederseniz yol sizi Yağ Cami'nin önüne çıkaracak. Caminin ilk yapılışı aslında bir kilise, Haçlı Kilisesi. Kilise 1591 yılında Ramazanoğlu Halil Bey tarafından camiye çevrilmiş. Bir zamanlar önünde yağ pazarı kurulduğu için Yağ Camii olarak isimlendirilmiş. Taç kapısı Selçuklu mimarisinin güzel bir örneği. Yağ Camii'nin bahçe kapısından girerken başınızı yukarı kaldırıp bakmayı deneyin, bir baykuş silueti göreceksiniz. Bir de bahçede yer altındaki şadırvanı çok ilginç, bilinmediği için pek çok kişi görmeden dönüyor, mutlaka görün derim. Küçük Saat Meydanı ile Tepebağ Höyüğü arasında kalan bölgede ara sokaklarda 1880 yılında yapılmış bir İtalyan Katolik Kilisesi bulacaksınız. Kilisenin asıl adı St. Paul Kilisesi olmasına rağmen, çatısında bulunan 2,5 metre boyutundaki Meryem Ana Heykeli bebeğe benzetildiği için Bebekli Kilise olarak anılıyor. Kilise ziyarete açık. Kilisenin hemen arka sokağında Tatlıcı Gönül Kardeşler'in dükkanı var. Kiliseye gelmişken halka tatlısı ve taş kadayıf yemeden dönmeyin derim. Tepebağ Mahallesi, Adana'nın dönüşüme girmiş eski mahallelerinden biri. Tepebağ Höyüğü çevresinde; Tepebağ Ortaokulu, Gazi Paşa Okulu, Yeşil Mescit, Musabali Konağı, Ramazanoğlu Kadir Bey Konağı görebileceğiniz yerlerin bazıları. Sokak aralarında dolaşıp eski Adana'yı görmek için tam bir tarihi plato. Tepebağ Mahallesi ile eski Adana'yı bitirmiş oluyoruz. Gezimizin bundan sonraki durakları şehrin yeni kısımları olacak. Küçük Saat Meydanı'ndan dümdüz yukarıya doğru devam ederseniz Atatürk Caddesi'ne ulaşacaksınız. Cadde üstünde dikkatinizi ilk çekecek olan yer sağda Adana Büyükşehir Belediyesi binası olacak. Belediyeyi geçer geçmez ise Abidin Dino Sanat Parkı'nı göreceksiniz. Dünyaca ünlü ressamımız Abidin Dino, Adana'nın yetiştirdiği pek çok sanatçıdan biri. Dino, Adana'da yaşadığı dönemde Yaşar Kemal, Orhan Kemal gibi diğer sanatçı arkadaşları buluşup bu parkın olduğu yerde sanat sohbetleri yaparmış. Parkta bu sanatçıların heykellerinin yanısıra sizin de dostlarınız ile oturup sohbet edebileceğiniz banklar yer alıyor. Adibin Dino Parkı'nı geçtikten sonra bu kez solda kocaman ve yemyeşil Atatürk Parkı'nı göreceksiniz. Girişte sizi ihtişamlı bir Atatürk Heykeli karşılarken parkın içinde süs havuzları, çocuklar için oyun alanları ve ağaçların arasında yürüyüş yolları göreceksiniz. Eminim yazın sıcak havalarda bu ağaçların arasında olmak Adanalılar'a çok iyi geliyordur. 1924 yılında kurulmuş olan Adana Müzesi, Türkiye'nin en eski on müzesinden biridir. Adana Müzesi'nde Tarsus Gözlü Kule, Mersin Yumuk Tepe, Misis Antik Kenti, Karatepe, Soğuksu Tepe ve daha pek çok höyük ve antik kentte yapılan arkeolojik kazılarda çıkan eserler ile Adana ve çevresinde bulunan eserler sergileniyor. Adana Müzesi 2022 yılı giriş ücreti 15 TL. Adana Etnoğrafya Müzesi, "eski müze" adıyla biliniyor. Kuruköprü civarında bulunan eski bir kilise binası 1924 yılında müze olarak düzenlenmiş ve ilk Adana Müzesi olarak burada hizmet vermiş. 1972 yılında Adana Müzesi yeni binasına taşınınca bu bina Etnoğrafya Müzesi'ne dönüştülmüş. Çukurove Köyleri'nde ve Toroslar'da yaşayan yörüklere ait pek çok eşya müzede sergileniyor. Adana Etnoğrafya Müzesi giriş ücreti 12 TL, Müzekart ile ücretsiz. Adana'nın birbirine paralel üç büyük çaddesi, bulvarı bulunuyor. Bu caddeler yeni Adana'nın kalbinin de attığı caddeler. Atatürk Caddesi'nden yukarıda bahsetmiştim, Belediye Binası ve Atatürk Parkı'nın bulunduğu cadde idi. Atatürk Caddesi'nin sağ paraleli Gazi Paşa, sol paraleli ise Ziya Paşa caddeleri. Kafeler, restoranlar, mağazalar bu üç caddenin üzerinde yayılmış durumda. Osmanlı'nın ilk demiryolu projelerinden biri Adana-Mersin demiryoludur. 67 kilometre uzunluğundaki bu demiryolu hattı, 1886 yılında İngilizler tarafından kurulmuştur. Stratejik önemi ise Konya'dan gelen İstanbul-Bağdat demiryolu ile birleşiyor olmasıdır. Adana Tren istasyonu; garı, sosyal tesisleri, lojmanları ve bakım-onarım binalarından oluşmaktadır. Mimarisi; 20. yüzyılın başından 1930'ların sonuna kadar hakim olmuş olan Birinci Ulusal Mimarlık Akımı'na güzel bir örnektir ve şehre güzellik katmaktadır. Adana Tren İstasyonu ile ilgili daha fazla bilgi almak isterseniz Arkitera sayfasına göz atabilirsiniz. Adana'da gezmek için yeterince vaktiniz varsa Seyhan Baraj Gölü kıyısında kahvaltı yapmak, sıkma yemek, çay-kahve içmek için de zaman ayırmanızı tavsiye ederim. Şehir merkezinden 15 dakikada baraj gölü kıyısına ulaşmanız mümkün. 5 Ocak Adana'nın düşman işgalinden kurtuluş günü ve her yıl pek çok etkinlik ile kutlanıyor. Bu etkinliklerden biri de Adana Kurtuluş Yarı Maratonu. Eğer koşmayı ve yemek yemeyi seviyorsanız, ikisini birleştirip bu özel gün kutlamaları çerçevesinde bir Adana gezisi planı yapabilirsiniz. Her yıl Nisan ayında portakal çiçekleri açtığında Türkiye'nin ilk karnavalı olan Adana Portakal Çiçeği Karnavalı bir haftalık etkinlikler ile, eğlence ve bol turuncu ile kutlanıyor. Adanalılar eğlenmeyi ve eğlendirmeyi iyi bildikleri için karnaval da çok keyifli geçiyor. - Merkez Parkı - Sabancı Merkez Camii - Bayrak Parkı, - Zübeyde Hanım Parkı, - Ulus Parkı bunlar Seyhan Nehri kıyısındaki yeşil alanlar - Tarihi Taş Köprü - Sıra Konaklar - Adana Atatürk Evi Müzesi - Sinema Müzesi - İlter Uzel Tıp ve Diş Müzesi - Ramazanoğlu Konağı ve Medresesi - Ulu Camii ve Külliyesi - Büyük Saat - Kazancılar Çarşısı - Tarihi Bedesten - Yağ Camii - Bebekli Kilise - Tepebağ Mahallesi - Tepebağ Höyüğü - Tepebağ Ortaokulu - Gazi Paşa Okulu - Musabali Konağı - Ramazanoğlu Kadir Bey Konağı - Abidin Dino Sanat Parkı - Adana Arkeoloji Müzesi - Adana Etnoğrafya Müzesi - Atatürk Parkı - Gazi Paşa Caddesi - Ziya Paşa Caddesi - Atatürk Caddesi - Adana Tren Garı - Seyhan Barajı Kıyısı Adana şehir merkezinde gezilecek yerler Google Haritalar uygulaması üzerinde işaretlenmiş olarak aşağıda bulabilirsiniz. Görsele tıklayarak haritanın çevrimiçi versiyonuna kolayca ulaşabilir, gitmek istediğiniz yerleri belirleyebilirsiniz. Adana tabii ki herşeyden önce kebabı ile meşhur. Ancak Adana'ya gelince sadece Adana Kebap yiyeceğiz sanmayın. Adana Kebap'ın yanısıra ciğer şiş, kaburga şiş, mumbar ve şırdan dolması, içli köfte, fellah köftesi, sıkma, Adana böreği, binbir çeşit salatası mutlaka yenmeli. Tatlılara geçelim; bici bici, cezerye, halka tatlısı, taş kadayıf, katmer... Bir de içecekler var tabii; Kazım Büfe'de muzlu süt, şalgam suyu, misis ayranı... Vallahi ağzımın suları aktı, ben gideyim de Adana'ya uçak bileti bakayım. Adana'da Ne Yenir? yazımda Adana yemekleri ve nerelerde yeneceği ile ilgili detayları bulabilirsiniz. Adana'ya gitmişken aşağıdaki listedekileri yapmadan dönmeyin! - Sabancı Camii'sini görmeden - Tarihi Taş Köprü'yü görmeden - Atatürk Evi Müzesi'ni gezmeden - Sinema Müzesi'ni gezmeden - Eski şehir merkezini, Ulu Camii, Büyük Saat ve Kazancılar Çarşısı'nı görmeden - Tepebağ Mahallesi'ni gezmeden - Adana Kebap yemeden - Kaburga Şiş ve Ciğer Şiş yemeden - Kazım Büfe'de Muzlu Süt içmeden - Halka tatlısı ve taş kadayıf yemeden - Şalgam suyu ile simit yemeden - Hediyelik cezerye almadan - Portakal Çiçeği Festivali, Altın Koza Film Festivali, Rakı Festivali veya Kurtuluş Yarı Maratonu gibi özel bir dönemi Adana'da geçirmeden... 2014 yılında Adana Rakı Festivali için yaptığımız yolculuğun videosunu aşağıda izleyebilirsiniz. Bu yazıda kullandığım Adana şehir merkezi fotoğrafları toplu olarak aşağıda yer alıyor. Tüm fotoğrafların telif hakkının bana ait olduğunu ve izinsiz kullanılamayacağını belirtmek isterim. Adana otel konusunda çok fazla seçeneğin olduğu bir şehir. Herhangi bir otel rezervasyon sitesine girerek hem bütçenize hem de ihtiyaçlarınıza uygun oteller bulabilirsiniz.


Türkiye'nin en güzel şehirlerinden biri olan Adana, doğal güzellikleri, tarihi yerleri ve renkli caddelerinin yanı sıra nefis lezzetleriyle insanı kendine çeken bir yer. Sadece yemek hatta kebap yemek için Adana'ya gitmek istiyor olabilirsiniz, bu son derece normal. Adana'ya gideyim, enfes lezzetlerinin tadına yerinde bakayım diyorsanız, Adana'ya ucuz uçak bileti bulup hemen yola çıkın, Adana yemekleri sizi bekliyor. Adana'da ne yenir, ne içilir sorularınızın cevaplarını bu yazıda bulacaksınız. Adana'da gezilecek yerler listesi yazıma da bir göz atın. Sizler için Adana'ya özgü tatları bir araya getirdim. Şehre gitmişken bunların tadına bakmadan sakın dönmeyin. Adana denilince akla ilk olarak kebap ve acı gelir. Nefis Adana Kebabı ve içli köftenin en güzeli burada yenir, en leziz şalgam suyu burada içilir. Adana yemekleri nasıldır diye diyenler için küçük bir liste hazırladım. Türkiye'nin hemen her yerinde severek yenilen Adana Kebabı, şehrin vazgeçilmez lezzeti. Satıra benzeyen bir bıçakla doğranmış kıymayla hazırlanan bu kebap, koyun etinden yapılıyor. Ete sadece biber ve tuz eklenerek yapılan bu kebap, Türkiye'nin her bir köşesinde yapılsa da en lezizi tabii ki yerinde yenileni. Şehirde Adana Kebabı yapan pek çok yer var. Ancak en güzelini nerede yerim derseniz Adana Yüzevler, Eco'nun Yeri, Eyvan Kebap ve Kebapçı Zeki tavsiye edebileceklerim. Adanalıların kahvaltılarından eksik etmediği lezzetlerin başında ciğer geliyor. Ciğerin kahvaltı için biraz ağır bir yiyecek olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak Adana'da durum böyle değil. Küçük küçük kesilen ciğerler şişte ızgarada pişiriliyor. Nefis bir lezzet ortaya çıkıyor, kahvaltıda da mis gibi yeniyor. Üzerine biraz kimyon, yanına soğan salatası ile yeme de yanında yat bir lezzet... Adana ciğer şişi yağda pişirilen Arnavut ciğerinden oldukça farklı bir tada sahip. Yeniliklere açıksanız, Büyük Saat civarındaki ciğercilerde sabah kahvaltısı niyetine Adana ciğeri yiyebilirsiniz. Ciğerci Mahmut, Ciğerci Memet, Ciğerci Edip Usta, Birbiçer Ciğer Kebap veya Kaburgacı Yaşar Usta ciğer şiş ve kaburga şişin tadını çıkarabileceğiniz yerler. Ciğer şiş yemem derseniz kaburga şiş de diğer alternatifiniz, hatta bence bir porsiyon ciğer bir porsiyon kaburga şiş söyleyin mideniz bayram etsin. Koyunun kalın bağırsağının doldurulması ile yapılan mumbar ve şırdan Adana'da birlikte yenen sakatatlardan. Şırdan, temizlenip içine baharatlı pirinç doldurulup dikilip pişirilmesiyle hazırlanır. Adana'ya özgü şırdan dolması kuzu etinden yapılır. Şehrin birçok noktasında şırdancılara rastlamak mümkün. Şırdancı Bedo tercih edebileceklerinizden sadece biri. Farkı yörelerde yapılsa da Adana'nın içli köftesi bir başkadır. Kıyma ve bulgurla hazırlanan bu köfteyi yapmak öyle kolay değildir. Ancak Adana'da bu köfteyi çok iyi yapan yerler var. Kıyma, bulgur, irmik, salça ve nar ekşisiyle hazırlanan bu nefis lezzetin mutlaka tadına bakın. Adana'nın yerel lezzetlerinden biri de analı-kızlı çorbası. Nohut büyüklüğünde ve golf topu büyüklüğünde hazırlanan pirinç köfteleri çorba içinde servis ediliyor. Küçük olanlar kızlar, büyük olanlar ise analar oluyor. Bir çorba kasesinde bir ana olması makbul. Biz Adana'nın yöresel yemeklerini Adana Köy Sofrası'nda yedik. Analı kızlı dışında kuru patlıcan dolması, sarma, içli köfte, şırdan, mumbar gibi yemekleri de burada bulabilirsiniz. Adana'da kebabın vazgeçilmez eşi soğan salatasıdır. Sumakla soğanın karıştırılarak hazırlandığı salata maydanoz ve tuz ile tatlandırılır. Bu nefis salata kebapla birlikte bambaşka bir lezzete bürünür. Adana denince akla gelen markalardan biri Kazım Büfe. Kazım Büfe'de muzlu süt içmeden bir Adana ziyareti kesinlikle tamamlanmış sayılmaz. Muzlu ve donmuş süt karıştırılarak yapılan muzlu süt blender haznesi ile satılıyor, görünce şaşırmayın. Adana mutfağı kebapları kadar tatlılarıyla da iddialıdır. Özellikle nişasta, şeker ve gül suyuyla hazırlanan Bici bici tatlısı oldukça meşhurdur. Benim pek favori tatlım değil. Cezerye konusunda Adana ile Mersin kapışır. Adana'da çok güzel taze ve lezzetli cezeryeler yiyebilirsiniz. Büyük Saat çevresinde pek çok üretici bulunur. Adana'da tatlı konusunda üzülmezsiniz. Künefeden tulumbaya pek çok şerbetli tatlıyı bulabileceğiniz ve istediğiniz kadar seçip seçip yiyebileceğiniz tatlıcılar var. Gönül Kardeşler ve İkizler halka tatlısı ile meşhur tatlıcıların en bilinenleri. Elinize kağıt alıp tepsiden tatlı seçme keyfi de bir başka. Kendinizi kaybetmeyin, dikkat edin. Tatlı yemek için İkizler Tatlıcısı veya Gönül Kardeşler'e giderseniz sadece halka tatlısı yiyip bırakmayın. Taş Kadayıf diye bir tatlı daha var. Görüntüsü bildiğiniz kadayıfa hiç benzemiyor. Dışı hamur, içi kaymaklı, cevizli veya fıstıklı yağda kızartılıp üstüne şerbet dökülerek yapılan bir tatlı, pek de güzel, yemelere doyulmuyor. Ayrıca Kadayıfçı Olcay katmer yemek için çok önerildi. Onu da listenize ekleyebilirsiniz. Defalarca Adana'ya gidip son gidişime kadar bu lezzetle tanışmamış olduğuma gerçekten çok üzüldüm, benim için büyük zaman kaybı olmuş. Doğan Kaymaklı'nın Adana'nın pek çok yerinde şubesi var, Birbiçer Kebap'a yakın olan şubesini denedim, abartmıyorum, Adana'da yediğim en iyi tatlıydı diyebilirim. Cevizli veya fıstıklı kadayıfın üzerine kaymak ile servis ediliyor, çok hafif ve çok lezzetli, kesinlikle öneririm. Adana denince ilk akla gelen lezzetlerden biri de şalgam suyu. Muhtemelen Adana'da nerede içseniz güzel olur ama eski şehir merkezindeki Doktorum Yılmaz Şalgam'da şalgam suyunu yanına sokak simidi ile içmenin tadı bir başka. Adana'nın marka olmuş yemeklerinden biri de börek. Özellikle Levent Börek Türkiye çapındaki restoranları ile adından söz ettirse de en güzel börek için Adana'ya gidip yerinde tadına bakmanız lazım. Levent Börek'in yeri sanayide salaş bir sokak tezgahı, öyle restoran filan beklemeyin. Adana denince aklına hemen portakal gelenler burada mı? Haberiniz yoksa bile, Adana sokaklarında gezerken türlü turunç ağaçlarını görünce canınız kesin portakal çekecek. Taze portakalın yanısıra portakal lokumu, portakal ve turunç çeşitlerinden yapılmış reçeller mutlaka dikkatinizi çekecek. Adana'nın mis gibi portakallarından yemeden dönmeyin sakın. Her yıl Nisan ayında düzenlenen Portakal Çiçeği Karnavalı'nı da programınıza eklemeyi unutmayın. Misis, Adana şehir merkezine 27 km mesafede, Yüreğir ilçesine bağlı bir köy. Misis Antik Kenti ve Misis Köprüsü'nün de bulunduğu yer. Misis'e gitmişken meşhur Misis Ayranı'ndan içmeden yanına peynirli sıkma yemeden dönülmezmiş, biz de dönmedik. Bu yaz Adana'ya gitmeyi düşünüyorsanız, bu birbirinden leziz yemeklerin tadına mutlaka bakın. Adana'ya uçakla gidecekseniz, uçak biletinizi şimdiden almanızda fayda var. Adana'ya uygun uçak bileti için Ucakbileti. com adresini ziyaret edebilirsiniz. Adana'da kaburga şiş diye bir lezzet deryası var. Daha önce duymamıştım ancak yerel bir arkadaşım götürdü. Şaşkınlık veren derece güzel bir tad. Gittiğinizde mutlaka kaburga şişi tavsiye ederim arkadaşlar. tahrayla kıyılan bol kuyruk yağlı koyun etine zırh kıyma denir. Ufuk Egemen; kaburga şiş yemiştim daha evvel Adana'da. Gerçekten harika bir lezzet. Adana kebap bu kadar meşhurken, kaburga şişi kimsenin bilmemesine çok şaşkınım. Yazınız için elinize sağlık Adana kebabı Elem ve Adil de iyidir eskiden Eyvana giderdim, ancak Adana kebabını Adana da yukarıdaki fotoğraftaki gibi sunan yer ben görmedim. Kebabı masaya uzunca bir tabakta tırnak pide üzerinde etrafında közde pişmiş domates ve biberle getirirler yanında olmazsa olmazları sumaklı soğan salatası ki yukarıda görüldüğü gibi değil, nane maydanoz ve 1 tam limon olan bir tabak, ezme salata gelir hepsi fiyatın içindedir bazı yerlerde çoban salata ve közde soğan tabakları da gelir. Pilav sunanı Adana da hiç görmedim Kebabın yanında pilav sunan kebapçıdan da kebap yemem. Adana kebabı acılı ve acısız olmak üzere iki çeşit olur son 15-20 yılda acısız kebabımızın ismini çalmaya çalışıyorlar.. Şiş denilince aklım hep memleketime gider her yerde yedim ama gerçekten bizim yöre bir farklı eline sağlık çok güzel yazı olmuş. Aynı fikirdeyim. Hatta ben Adana'ya gitmeden yazılmış bir yazı olduğunu düşünüyorum. Adana"da doğmadım. Adnana"da büyümedim. Üniversite eğitimim için geldim. İlk 3 ayın sonunda minübüste dinlemek zorunda kaldığım ağır arabeks şarkıdan sonra Adana hakkında yorumumu yaptım: İnsanı bunalıma sokan Bunalım Şehri! diye. Aradan üç ay daha geçti. Adana"ya alıştım dedim. Yine üç ay geçti. Adana"yı seviyorum dedim. Bir yılı doldurduğum zaman artık Adana"da yaşamaya karar vermiştim. Aradan 11 yıl geçti hala buradayım. Adana"dan da Adanalı"dan da kopulmuyor. Öyleki kendine bağlıyor. İnsanı ömrünün sonuna kadar tutuyor, bırakmıyor. İşte Adana böyle garip ama kopulamaz bir şehir. Ah bir de kıymeti bilinse! Önereceğim yerler sizlere çok yardımcı olacaktır.


Instagram ailem ile birlikte Türkiye'de gezilecek yerler listesi hazırlamak üzere yola çıktık. Bölge bölge listeler çıkarmayı hedeflemiştik önce ancak o kadar çok öneri geldi ki, gezilecek yerler listelerini il il yapmaya karar verdim. İlk bölgemiz Akdeniz Bölgesi ilk ilimiz ise Adana oldu. Farklı zamanlarda yaptığım kendi Adana seyahatlerim ve Instagram'dan gelen öneriler ile oluşturduğum, ilçe ilçe Adana'da gezilecek yerler listesi bu yazıda sizi bekliyor. - Adana'nın Nüfusu: 2.220.125 - Adana'nın Yüzölçümü: 13.844 - Adana'nın Plakası: 01 - Adana'nın İlçeleri: Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam, Ceyhan, Kozan, İmamoğlu, Karataş, Karaisalı, Pozantı, Yumurtalık, Tufanbeyli, Feke, Aladağ, Saimbeyli Sizlerin kolayca kullanabilmesi için Adana'da gezilecek yerler listesi hazırladım. Bu listenin çıktısını alarak Adana'ya gittiğinizde kolayca gezebilirsiniz. Adana'da önce şehir merkezinde gezeceğinizi düşünerek merkeze öncelik verdim. Bu listede yer alan yerler yürüyerek veya toplu taşıma ile ulaşabileceğiniz yerler. Adana şehir merkezinde gezilecek yerler yazıma da mutlaka göz atın. - Adana Merkez Park - Sabancı Merkez Camii - Bayrak Parkı, Zübeyde Hanım Parkı, Ulus Parkı bunlar Seyhan Nehri kıyısındaki yeşil alanlar - Tarihi Taş Köprü - Adana Atatürk Evi Müzesi - Sinema Müzesi - İlter Uzel Tıp ve Diş Müzesi - Ziya Paşa'nın Mezarı - Ramazanoğlu Konağı ve Medresesi - Ulu Camii ve Külliyesi - Büyük Saat - Kazancılar Çarşısı - Tarihi Bedesten - Yağ Camii - Bebekli Kilise - Tepebağ Mahallesi Ortaokulu Gazipaşa Okulu Musabali Konağı Ramazanoğlu Kadir Bey Konağı - Abidin Dino Sanat Parkı - Arkeoloji Müzesi - Etnoğrafya Müzesi Kuruköprü Anıt Müzesi ve Geleneksel Adana Evi - Ziya Paşa Caddesi - Gazi Paşa Caddesi - Atatürk Caddesi - Tren İstasyonu - Seyhan Barajı - Çatalan Köprüsü Adana şehir merkezi dışında; pek çok kanyon, yürüyüş rotası ve antik kente ev sahipliği yapıyor. Adana seyahatiniz sırasında bir araba kiralayıp şehir dışındaki yerlere gidecek şekilde bir plan yapmanızı öneririm. Toroslara doğru ilerlediğinizde muhteşem güzellikte bir doğa sizi bekliyor olacak, bunu kaçırmanızı istemem. Aşağıda ilçe ilçe Adana'da gezilecek yerler listesini görebilirsiniz. - Aladağ İlçesi - Küp Şelalesi - Ceyhan İlçesi - Yılan Kalesi - Tatarlı Höyük - Feke - Feke Kalesi - Karakilise - Karaisalı İlçesi - Varda Köprüsü / Alman Köprüsü - Alman yolu / Çakıt Vadisi - Kapıkaya Kanyonu - Yerköprü Şelalesi - Dokuzoluk Kanyonu - Kızıldağ Yaylası - Karataş İlçesi - Magarsus Antik Kenti - Akyatan Lagünü / Kuş Cenneti - Kozan İlçesi - Kozan Kalesi - Anavarza Antik Kenti - Karasis Kalesi - Kozan Çarşısı - Hopka Dağı ve Peribacaları - Dağılcak Mesire Alanı - Tarihi Roma Köprüsü - Pozantı İlçesi - Belemedik Tabiat Parkı - Şeker Pınarı - Saimbeyli İlçesi - Saimbeyli Kalesi - Obruk Şelalesi - Tufanbeyli İlçesi - Şar Komana Antik Kenti - Yumurtalık İlçesi - Ayas Antik Kenti - Yumurtalık Plajı - Yüreğir İlçesi - Misis Köprüsü - Misis Mozaik Müzesi Sizin de bu listeye eklemek istediğiniz yerler varsa bu yazıya yorum olarak ekleyebilirsiniz. Böylece önerilerinizle oluşan bu liste, dinamik olarak gelişmeye devam eder. Adana'da gezilecek yerler konusunda olduğu kadar, yeme-içme konusunda da iddialı. Şehir, Türkiye'nin yeme-içme başkentleri arasında yer alıyor. Ben o başkentleri sırasıyla; Hatay, Gaziantep, Adana ve Diyarbakır olarak sayarım. Adana'ya gittiğinizde Adana kebabı, ciğer şiş, fellah köfte, ciğer, mumbar ve şırdan mutlaka tadına bakmanız gereken yemekler. Tatlı olarak cezerye ve halka tatlısını mutlaka yiyin ve hediyelik olarak dönüşte alın. Bici bici adı verilen bir tatlıları var ama ben pek sevemedim. Bir de tabii ki, Kazım Büfe'de muzlu süt içmeden de dönmeyin. Çok daha fazla yemek önerisi için Adana'da ne yenir? yazıma da bir göz atın mutlaka. Adana'ya gitme planı yapıyorsanız sakın ola ki yaz aylarında gitmeyin, yüksek nem nedeniyle nefes alınamayacak kadar sıcak oluyor. Bahar veya kış aylarında gidip hem rahat rahat gezer, hem de doyasıya yersiniz. Adana'yı seyahat listenize mutlaka dahil edin. Ortadoğunun ve ülkemizin 3'cü büyüğü olan Sabancı camini görmelisin. Kazım Büfenin muzlu sütüyle tostunu yemelisin. Adana'nın portakal lokumu ve kolonyasını almalısın. Adana kalmayı düşünüyorsanız Saydam Oteli bulmalısın. Vakit tutarsa Portakal çiçeği festivaline katılmalısın.


Ege denince aklına masmavi, pırıl pırıl denizi kadar Kaz Dağları gelenlerdenseniz, doğru yerdesiniz. Ayvalık, Assos, Küçükkuyu çevresine gidip Kaz Dağları'na doğru bir nefes almak için en güzel yerlerden biri Adatepe Köyü. Denize sadece 4 kilometre mesafede, çam ormanlarının içinde taş evleri, mis gibi Kaz Dağları havası, güzel yemekleri, engebeli sokakları ile Adatepe Köyü, ziyaret edilmeyi kesinlikle hak ediyor. Adatepe Köyü, Rum ve Türklerin birlikte yaşadığı bir köy iken mübadele ile Rumlar köyden ayrılmış ve zeytincilik, sabunculuk gibi faaliyetlerde bulunan köy kaderine terk edilmiş. Ta ki, 90'lı yıllarda sanatçı ve yazarlar tarafından keşfedilip eski taş evler restore edilip kullanılmaya başlayana kadar. Kaz Dağlarında bir entel köy deme sebebim de bu aslında. Köyde artık köylülerden çok sanatçılar, yazarlar, ressamlar yaşıyor. Sokakları bakımlı, pırıl pırıl, köy okulu sanat atölyelerinin düzenlendiği bir yer olarak kullanılıyor. Bu ilginç köyü gelin daha yakından tanıyalım! Adatepe Köyü, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı, Küçükkuyu sahiline sadece 4 kilometre mesafede, Kaz Dağlarının eteklerine kurulmuş bir dağ köyü. Köyün yüksek yerlerinden mesela okulundan baktığınızda Ege Denizi ve Midilli Adası'nı görebilirsiniz. Ayrıca Adatepe Köyü, bu bölgede mutlaka görülmesi gereken yerlerden biri olan Zeus Altar'ına sadece 1 kilometre mesafede yer alıyor. Assos çevresinde gezilecek yerler yazımda yakın çevrede görülecek diğer yerleri de detaylıca anlatmıştım. Mutlaka bir bakın derim. Assos yönünden geliyorsanız, sahil yolunda Küçükkuyu'da sağda Adatepe Zeytinyağı Müzesi'ni gördükten sonraki ışıklarda solda dağlara dönen köy yolu için, Adatepe tabelasını göreceksiniz. Dağa doğru çıkan yol kıvırıla kıvrıla çıkan asfalt ama tek gidiş, tek dönüş bir yol. Bu yüzden hız yapmamanızı özellikle tavsiye ederim. - İstanbul'dan Adatepe'ye kendi aracınızla gelmek istiyorsanız; İstanbul Adatepe Köyü arası yaklaşık 400 kilometre, Osmangazi Köprüsü'nü kullanarak 4.5 ila 5 saatte ulaşabilirsiniz. - İstanbul'dan Adetepe Köyü'ne otobüs ile gelmenin direkt bir yolu yok. Küçükkuyu'ya otobüs ile gelip Küçükkuyu'dan taksi ile köye çıkabilirsiniz. - Adatepe'ye uçak ile gitmek isterseniz en yakın havalimanı Balıkesir Koca Seyit Havalimanı. Farklı havayolu şirketlerinin uçuş saatlerini kontrol ederek size en uygun olanı seçebilirsiniz. - Balıkesir Adatepe Köyü arası 132 kilometre ve yaklaşık 2 saat sürüyor. - Çanakkale Adatepe Köyü arası 95 kilometre ve yaklaşık 1.5 saat sürüyor. - Balıkesir Koca Seyit Havalimanı'ndan bu bölgeyi gezmenin en güzel yolu ise araç kiralamak. Araç kiralama fiyatlarına bakmak için tıklayın. Adatepe Köyü için 1 saatte gezer bitirirsiniz yazan bloglara inat ben en az 4-5 saat hatta bir gününüzü ayırmanızı öneriyorum. Çünkü son gidişimde ben de 1 saatte çıkarım diye girip bütün günü köy ve çevresinde geçirmiştim. Köyün tadını çıkarmak için sokaklarında gezmek ve fotoğraf çekmek için uzun zaman ayırın, mutlaka Taş Mektep ve Zeus Altarı'nı ziyaret edin, köy meydanında manlama ve zeytinyağlı yöresel yemeklerin tadına bakın, otlu dondurma yiyin, Zeus Altarı'nda oturup körfezin muhteşem manzarasının doyasıya tadını çıkarın. Öyle koştura koştura gezince keyfini çıkarabileceğiniz bir yer değil burası. Adatepe'ye girdiğinizde yol sizi tam olarak köy meydanına çıkaracak. Aracınızı meydanda bulduğunuz bir yere park edip önce bir soluklanıp şu güzel köyün havasını içinize çekin. Zevkli bir şekilde restore edilmiş köy evlerine karşıdan bakın. Sonra yakından inceleyeceğiz zaten. Köy meydanında kocaman bir çınar ağacı sizi karşılıyor. Çınarın altında ise masa örtülerinin renklerinden farklı işletmecileri olduğunu anladığımız masalardan size en fazla göz kırpanına oturun. Ben Adatepe'de birkaç kez Türk kahvesi içtim ve beğenmedim, siz en iyisi çay söyleyin. Hatta Kaz Dağlarının canım adaçaylarından filan söyleyin, benim düştüğüm hataya düşmeyin. Köy meydanındaki işletmelerin tuvaleti yok. Meydanın hemen aşağısında arabanızı park edebileceğiniz yerde bir tuvalet var. Tuvaleti bir karı-koca işletiyor. Girişte ücret aldıkları bir masa var. Kadınlar tarafında kadın, erkekler tarafında adam oturuyor. Görüntüleri çok tatlı, vaktiniz olursa selam verip iki lafın belini de kırabilirsiniz. Ne boktan bilgiler veriyorsun demediniz umarım. Adatepe'ye gelince yapılacak en önemli aktivite budur. Bütün sokak aralarına girilir. Bütün evlerin, kapıların önünde fotoğraf çekilir. Köyde Rumlar ve Türklerin birlikte yaşadığından bahsetmiştim. Köyün yamaçlarında Türkler, meydana yakın olan kısımda ise Rumlar yaşarmış. Rum ve Türk evlerini mimari yapısından kolayca ayırabilirsiniz. Tamamen taş olanlar çoğunlukla Rumlardan, konak tipi sıvalı olan evler ise Türklerden kalmış. Köy Meydanı'ndan Hoca Kayasına doğru yukarıya yürürseniz Hüseyin Meral Zeytinyağı Evi ve Sanat Galerisi'nin bahçesi sizi karşılayacak. Binanın dışında Zeytinyağı yapımında kullanılan aletler ve iç mekanda da resimler sergileniyor. Herhangi bir giriş ücreti yok. Çok tatlı bir köye gelmişsin, sokakları gezmişsin, artık iyice kıvama geldiğine göre hediyelik eşya dükkanlarına girip turist fiyatı olduğunu bile bile alışveriş yapabilirsiniz. Köylüye faydam olsun diye düşünmeyin, köyde yaşayanların çoğu dışarıdan gelmiş. Adatepe'ye gerçekten faydamız olsun istiyorsanız hediyeliklerinizi, sabun veya zeytinyağı gibi ihtiyaçlarınızı Küçükkuyu'daki Adatepe Zeytinyağı Müzesi'nden alın. Köy meydanında mavi masa örtülü olan yere oturduysanız yemek için birkaç seçeneğiniz var. Gözleme, zeytinyağlılar ve manlama. Tabii ben daha önce adını duymadığım manlama ne diye sordum çünkü denemediğim birşeyler denemeliydim. Kıymalı gözlemenin üstüne yoğurtlu sos dökülerek yapılıyormuş. Tam aradığım lezzet deyip acımayıp sarmısaklısından söyledim, gerçekten beğendim. Benim gibi hamurişi sevenler için bir lezzet fırtınası, tamam birazcık abartmış olabilirim. 6. Adatepe'ye Gelip Otlu Dondurma Yemeyecek miyiz? Yiyeceğiz Tabii! Kimse manlamadan bahsetmemişti ama herkes otlu dondurmadan bahsetmişti. Otlu aşağı, otlu yukarı. Ben de çok isterdim otlu dondurma yemeyi, merak da ettim ama sezon dışında gittiğim için ne yazık ki yapmamışlardı. Ben de favorim karadutlu ve sakızlı dondurmanın tadını çıkardım. Bu arada Kuzey Ege'deyseniz karadut peşinizi asla bırakmaz, suyu, reçeli, dondurması, bir şeyini mutlaka yersiniz. Adatepe kedi nüfusu açısından zengin bir köy olunca, köyün muhtelif yerlerinde sere serpe uzanmış, beni sevmeyecek misin diyerek bakan kedilerden fazla uzak kalamıyorsunuz. Hele benim gibi kedi seven biriyseniz mutlaka biri ile yakınlaşacaksınız, direnmeyin, sevin onları. Köye entellektüel bir çıkarma yapıldığından bahsetmiştim. Taş Mektep, bu çıkarmanın bir parçası olarak hizmet veriyor. 1945'te açılmış olan köy okulu öğrencisizliğe çok uzun süre dayanamayıp kapanınca köye gelen yazar-çizer insanlar burayı sanat atölyelerinin yapıldığı bir merkeze dönüştürmüşler. Ben korona döneminde gittiğim için kapalı idi ama bir önceki senenin programı hala kapıda asılı idi. Sergiler, söyleşiler, film gösterimleri, eğitimler gibi pek çok sanatsal aktivite gerçekleştiriliyormuş burada. Ayrıca Taş Mektep'ten köyün manzarası da çok güzel. Mektep köye göre daha yukarıda konumlanmış olduğundan köye karşıdan bakabiliyorsunuz. Köye ve Ege Denizi'ne karşıdan bakabileceğiniz yerlerden biri de Hoca Kayası. Köyün sırtını dayadığı tepede ilginç kaya oluşumu ile dikkat çeken Hoca Kayası'ndan özellikle gece manzara çok güzel oluyormuş. Ben gece konaklamadığım için bir yorum yapamıyorum. Adatepe Köyü'nden Küçükkuyu istikametine 300 metre kadar yürüdüğünüzde Zeus Altarı'nın girişine ulaşıyorsunuz. Bu arayı araçla veya yürüyerek gelebilirsiniz. Ancak altarın bulunduğu alanın girişinde aracınızı bırakmanız gerekiyor, araç girişi yok. Girişten sonra 700 metre kadar altarın bulunduğu yere toprak bir patikadan çam ağaçları arasında yürüyorsunuz. Bu patikadan yürürken Adatepe Köyü'nün ve Ege Denizi'nin muhteşem manzaraları size eşlik ediyor. Antik dönemde Altar, tanrılara adak sunulan yer anlamında kullanılıyor. Bu sunağın da Zeus için yapıldığı tahmin ediliyor. Kuzey Ege'de pek çok yerde Osmanlı döneminde kazılar yapan Alman arkeolog Heinrich Schlieman bu altarın İda Dağı'nda yer alan ve Zeus'un Truva savaşını izlediği Gargara Tepesi olduğuna inanıyormuş, ancak bunu ispatlayacak herhangi bir bulguya rastlanmamış. Altarın kendisi çok etkileyici bir yapı olmasa da muhteşem Edremit Körfezi manzarası son derece etkileyici. Adatepe Köyü'nün içinde olmasa da hem yol üstünde hem de Adatepe Zeytinyağı Müzesi olduğu için listeye burayı da ekledim. Müze Küçükkuyu sahil yolu üstünde Adatepe'ye dönmeden hemen önce. Girişi ücretsiz. İki katlı eski bir taş bina müzeye çevrilmiş. Zeytinyağı ve zeytinyağı ürünlerinin nasıl yapıldığına dair aletler, küpler, tarihçe gibi pek çok bilgi var müzede. Müzenin kendi mağazasında hediyelik eşyalar hem uygun fiyatlı hem de çok şık şişelenmiş, paketlenmiş. Sabunlar, kremler, kolonyalar, zeytinyağları, mutfak malzemeleri gibi çeşitli ürünler bulabilirsiniz. Müzenin kafesindeki kurabiyeler de nefis, demedi demeyin. Küçükkuyu sahil yolundan Adatepe'ye döndükten 200-300 metre sonra Antik Sabunhaneyi göreceksiniz. Kocaman bir bahçe içindeki sabunhanenin kafeteryasında kahvaltıdan yemeğe pek çok seçenek var. İçeride çeşit çeşit sabun başta olmak üzere Zeytinyağı'ndan yapılan her türlü ürünü bulabilirsiniz. Bir de sabunhanenin bahçesinde çok sayıda kedi köpek var, gönüllü olarak besliyorlarmış. Yanınızda mama götürmeyi düşünebilirsiniz. 13. Keçi Sütünden Yapılmış Sütlaç Yemeden Dönemeyiz! Döndük mü yine Adatepe Köyü'ne, köy meydanına! Yemeğin üstüne tatlı birşey yemek isterseniz ve dondurma yemek istemiyorsanız keçi sütünden yapılmış olan sütlaçın tadına bakabilirsiniz. Açık söylemek gerekirse ben vurulmadım, daha iyi sütlaçlar yemiştim. Favorim hala Ağrı'da yediğim sütlaçlar. Adatepe Köyü, Kuzey Ege rotanıza mutlaka eklemeniz gereken, küçük ama çok şey vaadeden bir köy. Ne yazık ki ülkemizde güzel köy bulmak biraz zor, bulmuşken kıymetini bilelim. Güzel köy demişken Şirince köyünü anmamak olmaz. Gitmediyseniz, orayı da ekleyin listenize. Elbette çok gezen, ama hem okuyanın hemde gezenseniz tadından yenmez.


Addis Ababa klasik bir az gelişmiş ülke başkenti. Yüksek binalar, geniş caddeler ve düzensiz bir şehir. Dar es salam ya da Ulan Bator da ilk bakışta benzer bir görüntüye sahipti. Addis Ababa gezilecek yerler önerilerimi oradan henüz gelmişken hızlıca toparlayayım istedim. Addis Ababa Etiyopya resmi dili olan Amharik dilinde "yeni çiçek" anlamına geliyor imiş. Genelde kısaltıp Addis diye kullanılıyor ama, oralılar kısaltılmasını pek istemiyor. İstanbul'dan Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'ya gitmenin en kolay yolu tabii ki hava yolunu kullanmak. Ben de son dakika olmasına rağmen 350usd'ye Turna. com üzerinden Mısır Havayollarından aldığım Kahire aktarmalı Etiyopya'ya indiğimde gece 03:30 civarı idi. Addis Ababa Havaalanı'nda 3 saat kadar uyudum. Kolçaksız koltukları boş yakalarsanız uyumak için ideal. Ama her havaalanında olduğu gibi burası da soğuk. Biraz üşüdüm. Havaalanı şehre sadece 5km mesafede. Holy Trinity Katedrali, giriş ücreti 150Birr bence değmez. Ama burası için en önemli ibadet yerlerinden biri. Etnoğrafya Müzesi, girişi 100Birr. Eski kraliyet sarayı üniversiteye bağışlanmış ve müze haline getirilmiş. Çok ilginç bulmadım, gitmesem de olurmuş. Toto tepesi, şehre 2900 metreden bakmak için güzel bir yer. Burada da bir katedral var ama bir 100-150Birr daha vermek istemediğim için gitmedim. Manzaraya bakıp geri döndüm. Bu tepeye yıllar önce nedenini öğrenemediğim bir şekilde okaliptüs ağaçları dikilmiş ancak ekosisteme zarar verdiği için şimdi kontrollü bir şekilde söküp yerine buraya özgü ağaçlar dikiliyormuş. St. George Katedrali, burası da önemli dini merkezlerden. Bunun da girişi 100Birr arkasında da bir müze var bu ücrete dahil. Etkileyici hiçbirşey yok bence. Ama Addis'te vaktim var diyorsanız bi bakarsınız. Ben öyle yaptım. Marketo, bizim Mahmutpaşa gibi düşünebilirsiniz ama çok daha düzensiz ve karmaşık ve büyük olan versiyonu. Yatak döşeği de var, çiçek de var, demirciler de. Buranın girişinde büyük bir camii var, ticareti de daha çok müslümanlar elinde tutuyormuş. O camiiye girmek istedim ama kadınlar tarafına dahi almadılar beni. Hani camiiler herkese açıktı! Red Terör Müzesi, oldukça etkileyici bir müze. Terörün ülkeye verdiği zararı görmek için gitmek gerek. To. mo. ca kahvecisi, Addis Ababa'da açılan ilk kahveci dükkanı imiş ve İtalyanlar açmış. Geleneksel Etiyopya pişirme şekli ile değil, İtalyan kahve makinalarında kahveyi hazırlıyorlar. Marketo girişinde büyük bir camii var, ama beni içeri almadılar. Girmek isterseniz iyi şanslar. Tempolu ve uykusuz bir günün sonunda, takipçilerimden birinin arkadaşı olan Altan'la buluşup yerel Habeş yemekleri yiyebileceğimiz bir yere gittik. Yod Abysina adlı mekanda hem yerel yemek hem de yerel dans gösterisi vardı. Tej adlı yerel içkilerini de deneme şansım oldu. Bir de Tibs adlı et yemeğinin tadına baktık ama sadece baktık çünkü et o kadar sertti ki yiyemedik. Altan sağolsun çok ilgilendi benimle Addis'te. merhaba : yaklaşık 1 aydır Etiyopya'dayım. yaşadığımız yer kasaba niteliğindeki Kombolcha şehri. Addis Ababa'nın 360 km kuzeyinde. yolculuk esnasında görünen tek şey, İstanbul'daki araç trafiğinin yayan şeklindeki insan ve hayvan trafiği. yani bir yerden diğer yere sürekli yürüyenler. yolu paylaşan unsurlar araç, insan ve hayvanlar. Burası tamamen yokluklar şehri. market dediklerimiz köy bakkalları. ancak herşeye rağmen insanlar pozitif. şimdilik bu kadar....


Gezgin Röportajları'nın Nisan 2020 konuğu oğlu ve eşi ile birlikte Mauritius'ta yaşayan, seyahat etmeyi hayatının merkezi haline getirmiş olan Nihan Konak, nam-ı diğer Afrika Travel. Nihan, 2007'den bu yana ailesiyle birlikte Kenya, Kongo gibi Afrika'nın farklı ülkelerinde yaşamış, son durakları Mauritius olmuş. Bizim Nihan ile yolumuzun kesişmesi ise, az bilinen ada ülkesi Mauritius'un güzelliklerini ve Afrika deneyimlerini paylaştığı instagram hesabı sayesinde oldu. Dijital dünyada başlayan arkadaşlığımız Türkiye'ye geldiği zamanlarda kahve sohbetlerine dönüştü. Nihan, Afrika'ya seyahat etmek isteyenler için seyahat planlama konusunda destek veriyor, Mauritius başta olmak üzere turlar düzenliyor. Nihan'ın instagram hesabı @afrika_travel takibe almayı unutmayın. Gelelim, röportajımıza. Nihan'a gezme sevdası, Afrika ve pek çok konuda 10 soru sordum. O da bıkmadan cevapladı. Umarım okurken siz de bizimle birlikte bir yolculuğa çıkarsınız! Merhaba adım Nihan Konak. 2009 yılında eşime çalıştığı şirketten gelen bir teklif ile yurtdışına taşındık. 11 senedir Afrika'da 3 farklı ülkede yaşadık. Haziran ayında 13 yaşına basacak olan bir de oğlumuz var. 2009 yılına kadar Türkiye'de kurumsal bir firmada çalışıyordum. 2009-2018 arasında Kenya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde gönüllü işlerde çalıştım. Ağırlıklı olarak Afrika'da gezdim ve tekrardan üniversiteli oldum. Şu anda yaşadığım Mauritius'da turizm işiyle uğraşıyorum. Kendimi bildim bileli ailemle ağırlıklı olarak yurtiçinde gezerdik. Eşim de seyahat sevdalısı olunca yola birlikte devam ettik. Aslında bahsettiklerinin hepsinden biraz ama daha çok yeni yerler, yeni insanlar ve kültürler keşfetmek. Seyahat etmek ilk başlarda benim için sadece popüler olan ülkelere gitmek ve çok da uzun olmayan turistik geziler demekti. Yıllar geçtikçe farklı bir boyut kazandı: Gitmek istediğim ülkeler daha az gelişmiş, daha az bilinenler olmaya başladı. Tabii bunda Afrika'da yaşıyor olmamın da payı çok büyük. Artık seyahatlerimde benim için önemli olan "Görülmesi gereken ilk 10 yer" listeleri değil, gittiğim ülkenin benim seçtiğim bölgelerinde doyasıya yaşayarak olabildiğince şey keşfetmek. Seyahatlere genelde ayrılan 1 hafta 10 günlük sürenin yetmediğini hissediyorum. En büyük isteğim, tek bir ülkede aylarca gezebilmek. Bakalım ne zamana gerçekleştirebileceğim. Özetle seyahat etmek benim için bir bağımlılık. Her seyahat sonunda eve varmadan daha uçakta bir sonrakinin hayalini kurup planlar yapanlardanım. Bunu da hayatımın son 11 senesine borçluyum. Afrika içinde seyahat etmenin kolay olduğunu söyleyemem. Afrika oldukça maliyetli bir destinasyon. Biz Afrika sevdalısı olarak seyahat bütçemizin büyük kısmını bu kıtaya ayırıyoruz. Henüz de bitirebilmiş değiliz. Hepsinin yeri çok ayrı. Ama benim için her zaman Madagaskar ve Etiyopya'nın yeri bambaşka. Madagaskar'a iki kere gittim. Hala göremediğim yerleri var, tekrar gidebileceğim zamanı kolluyorum. Madagaskar'ın dünyanın ikinci büyük ada ülkesi olması zaten başlı başına bir sebep. Ada olduğu için de bitki örtüsü ve hayvanların neredeyse tamamı doğal ortamlarında sadece Madagaskar'da görülebiliyor. Ada insanlarının profili ise ayrı bir tez konusu olur. belgeselin içindeymişsiniz hissi veriyor. 21. yüzyılda insanların hala bu şartlarda ve geleneklerine bu kadar bağlı olarak yaşadıklarına inanmakta zorlanıyorsunuz. Bugüne kadar seyahatlerinde başınıza gelen en ilginç olay neydi? Belki birkaç hikaye anlatırsınız bize. Aklıma ilk gelen Kenya'da epeyce büyük bir babun tarafından saldırıya uğramış olmam. Neyse ki ne yapılacağını bildiğimden sıkıntı yaşamadım. Ama korkusu yetti valla. İkincisi de Madagaskar' a ilk gidişimizde sabah uyandığımda cibinliğin içindeki devasa hamam böceği ile göz göze gelişim. şeylerden vazgeçebiliyorsanız illa ki gezmeye bütçe çıkar. istemeyen ve kara yolu ile ulaşılabilecek ülkeler var, konaklamanızı Couchsurfing gibi uygulamalarla ücretsiz ayarlayabilirsiniz. Siz gezmek istedikten sonra illa bir başlangıç rotası çıkar. Samimi cevapları ve iç açan, enerji veren fotoğrafları için Nihan'a çok teşekkür ediyorum. Afrika'ya bir seyahat planlıyorsanız Nihan'ın mutlaka fikrini, desteğini almanızı öneririm. Kara kıtayı bu kadar iyi tanıyan birilerini bulmak kolay değil.


Ağrı; Türkiye'nin en yüksek zirvesi Ağrı Dağı, Nuh'un gemisinin izi, efsaneleri, doğası, İshakpaşa Sarayı gibi kültür varlıkları ile sadece ülkemizin değil dünyanın ilgisini çeken bir şehir. Türkiye'nin en yüksek şehri olması nedeniyle Türkiye'nin çatısı ünvanını elinde tutan, Nuh'un Gemisi'nin karaya yanaştığı yerin Ağrı'da olması nedeniyle Nuh'un kenti olarak anılan Ağrı nerede, nasıl gidilir, Ağrı'ya gitmek için en iyi zaman, Ağrı'da ne yenir, Ağrı'da gezilecek yerler ve çok daha fazlası Ağrı gezi rehberi niteliğindeki bu yazımda sizi bekliyor. Keyifli okumalar! Önce Ağrı nerede sorusunun cevabını vereyim: Ağrı, ülkemizin doğusunda Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alıyor. En kuzeyinden başlayarak Kars, Iğdır, İran, Van, Bitlis, Muş ve Erzurum ile çepeçevre sarıp sarmalanmış durumda. Iğdır ile birlikte ülkemizin en doğu ucunda yer alıyor. Ağrı şehir merkezi eskiden Karaköse adıyla anılan ilçe iken, merkez 1920'de Doğubeyazıt'tan Karaköse'ye taşınmış ve il merkezi burası olmuş. Şehir merkezi değiştirilmiş olsa da şehrin tarihi ve kültürel merkezi hala Doğubeyazıt bana göre. Ağrı'da gezilecek yerlerin büyük bir kısmı da Doğubeyazıt ve çevresinde yer alıyor. Ağrı'ya nasıl gidilir diye merak ediyor musunuz? Ağrı ulaşım açısından oldukça avantajlı. Bunu yazmamı beklemiyordunuz değil mi? Ama gerçek bu. Ağrı şehir merkezine çok yakın bir havalimanı var. Ağrı Ahmed-i Hani Havalimanı'na İstanbul, Ankara ve İzmir'den Türk Havayolları ve Pegasus'un her gün uçuşları var. Havayollarının internet sitelerinden uçuş saatlerine bakabilirsiniz. Ayrıca Ağrı'ya gelmek için çevre illerden birine de uçakla gelebilirsiniz. Ağrı Ahmed-i Hani Havalimanı'ndan Doğubeyazıt'a servisler var. Uçakların iniş saatinde havalimanı çıkışında servisleri bulabilirsiniz. Ağrı'ya gelme sebebiniz Ağrı Dağı'na tırmanmak veya Doğubeyazıt ve çevresini gezmek ise; Iğdır Şehit Bülent Aydın Havalimanı Doğubeyazıt'da 68 kilometre iken, Ağrı Havalimanı Doğubeyazıt'a 100 kilometre. Yani Iğdır üzerinden buraya gelmek daha pratik olabilir. Konuyu biraz dağıtacağım ama aşağıda eklediğim Iğdır Havalimanı açılış videosunu ne zaman izlesem gözlerim doluyor, paylaşmadan edemedim. Komşu illerden otobüs ile hem Ağrı merkeze hem de Doğubeyazıt'a kolayca ulaşabilirsiniz. Sadece kış aylarında yolların kar nedeniyle kapalı olabileceği veya zor geçit verebileceğini öngörmekte fayda var. Mesela Van ile arada Tendürek Dağları var, bazen geçit vermediği olabiliyormuş. Ağrı'da gezilecek yerler listesinde bulunan yerleri gezmek için en iyi yöntem araç kiralamak. İndiğiniz havalimanından araç kiralamak en pratik yol olacaktır. Mesafeler uzun, bazı yerlere toplu taşıma yok. Ağrı'ya gitmek için en iyi zaman ne yapmak istediğinize göre farklılık gösterecektir. Eğer doğal ve tarihi güzelliklerini gezip görmek istiyorsanız Mayıs, Haziran ayları doğanın uyandığı, çiçeklerin açtığı, karların eriyip derelerin çağladığı dönem. Eğer Ağrı'ya Ağrı Dağı'na tırmanış için gidiyorsanız, daha kuru sezon olan Temmuz, Ağustos, Eylül ayları en uygun zamanlar. Ağrı'yı karlar altında görmek istiyorum diyorsanız, ki o hali de çok güzel, o zaman Ocak, Şubat ayları en iyi zamanlar olacaktır. Ancak o tarihlerde heryere ulaşamayacağınızı göze almanız gerekir. Benim ilk Ağrı ziyaretim Şubat ayında idi, karlı manzaralar harika idi ancak sadece İshakpaşa Sarayı'na gidebilmiştim. Şansıma hava güneşli idi. Ancak İshakpaşa'ya yakın gezilecek yerlere dahi yollar kapalı idi. Eğer Ağrı'ya bir seyahat planı yapıyorsanız, aşağıda önereceğim yerleri görmek için en az iki güne ihtiyacınız olacak. Eğer dağda tırmanış planınız varsa onun için de 3-4 gün ayırmanız iyi olur. En sevdiğim konuya geldik: Ağrı'da ne yenir? Ağrı büyük ve küçükbaş hayvancılığın çok yaygın olduğu bir şehir. Bu nedenle et ve süt ürünleri çok lezzetli ve organik. Organik olduğu için lezzetli de olabilir. Mesela Ağrı'da yediğim sütlaç kadar güzel sütlacı Hamsiköy'de bile yemedim. Ama Hamsiköy meşhur olmuş, Ağrı sütlacını kimse duymamış. Ağrı'nın yüksek yaylalarında endemik bitkilerle otlayan hayvanların eti de sütü de mis gibi. Ağrı'ya gelirseniz Ağrı döneri, kavurma, tandır gibi et yemeklerini bulursanız affetmeyin. Ağrı merkezde Ağrı döneri yemek için Sultan Sofrası restoranı tercih edebilirsiniz. Biz ilk sütlacımızı da burada yemiştik, varsa kaçırmayın. Dönerin yapımında bir farklılık yok ama et lezzetli olduğu için döner de leziz. Doğubeyazıt çarşısının hemen girişinde bulunan Ergül'ün Mutfağı'nda Ağrı'nın meşhur et yemeği olan Abdigör Köftesi'ni yiyebilirsiniz. 1.5 saat dövülen ve bütün sinirleri alınan et soğanla haşlanıyor ve ortaya bu yemek çıkıyor. Yaklaşık 400 yıl önce midesindeki rahatsızlık nedeniyle et yemekleri yiyemeyen Doğubayazıt Sancak Beyi Çolak Abdi Paşa için yapılmaya başlamış Abdigör köftesi. Mideyi yormayan sağlıklı et yemeği olarak hala aynı yöntemle yapılmaya devam ediyor. Ağrı'nın yine doğal yollarla yapılmış otlu peyniri, tereyağu ve balı da meşhur. Restoranlarda bulamayacağınız pek çok yöresel yemeği de var ama biz tatlarına bakmadığımız için onlardan bahsetmiyorum, zaten arasanız da bulamayacaksınız. Bal ve peyniri ise satan dükkanlar var. Doğubeyazıt'ta Bizim Peynircilik önerilen yerler arasında idi. Ağrı merkezde birilerine "Ağrı'da nerede yemek yenir?" diye sorarsanız size millet bahçesi kenarında bulunan Nakkaş restoranı söylerler. Biz kime sorsak burayı söylediler, oradan biliyorum. Oldukça şık ve temiz bir restoran, sunumlar güzel. Ancak menüde geleneksel yemek ararsanız, bulamazsınız, çünkü yok. Ağrı'da gittiğiniz heryerde size çay ikram edecekler, itiraz etmeyin. Çay kaçak geldiği için midir, ikram olduğundan mıdır, havasından suyundan mıdır bilmem, Ağrı'da çayın tadı pek güzel. İçmeden dönmeyin, hatta Doğubeyazıt Kaçakçılar Çarşısı'ndan almadan da dönmeyin. Ağrı'da gezilecek yerler listesi, doğa, tarih, kültür ne ararsanız sunuyor. Ağrı'daki en popüler noktaları, kendi gittiğim yerleri, ilçeleri belirterek listelemeye çalıştım. 5137 metre yüksekliği ile Avrupa ve Türkiye'nin en yüksek zirvesi Ağrı Dağı'nda bulunuyor. Ağrı Dağı zirvesinde yer alan takke buzulu, dört mevsim erimez, belki de binlerce yıldır oradadır. Volkanik olan dağın ikinci bir zirvesi daha var, oraya da Küçük Ağrı adı veriliyor. Ağrı Dağı'nın en güzel manzaralarını Iğdır yönünden Doğubeyazıt'a doğru gelirken ve Ermenistan'ın başkenti Erivan'dan görebilirsiniz. Yukarıdaki fotoğraf ise Nuh'un Gemisi İzi'nin bulunduğu yerden çekildi. Ağrı Dağı'na tırmanmak isterseniz 2 gün konaklama yaparak zirveye ulaşılıyor. Toplam 4 gün gibi bir zaman ayırmanız gerek. Dağ yasal olarak 2015'ten bu yana tırmanışa kapalı olasa da kaçak çıkışlar devam ediyor. Umarım en kısa zamanda yasal olarak da tırmanışa açılır da dağcılar bayram eder. Ağrı'nın en turistik noktası İshak Paşa Sarayı. Doğubeyazıt ilçesine 7 kilometre mesafede yer alan saraya yaz aylarında ilçeden servislerle ulaşılabiliyor. Kışın taksi ile ulaşabilirsiniz. Osmanlı İmparatorluğu Lale Devri'nde yapılan sarayın yapımı 99 yıl sürmüş. Sarayın inşasında bulunduğu bölgenin kültürel çeşitliliğinden faydalanılmış. Fars, Selçuklu, Osmanlı ve Türkmen mimarisinin en güzel örnekleri Ermeni taş ustalarının eşsiz işçiliği ile birleşmiş. Saray olarak inşa edilmiş olsa da İshak Paşa medrese, camii ve kütüphanesi ile külliye olarak kullanılmış. Osmanlı İmparatorluğu döneminde kalorifer sistemine sahip ilk saray olması da bir diğer önemli özelliği. İshak Paşa Sarayı ile ilgili daha fazla bilgi için Osmanlı'nın Son Sarayı İshak Paşa Sarayı yazıma göz atabilirsiniz. İshak Paşa Sarayı'ndan 1 kilometre kadar yukarıda, sarp kayaların üzerine kurulmuş olan kale, Urartu Kalesi veya Beyazıt Kalesi olarak anılıyor. Kalenin yapım tarihi tam olarak bilinmiyor, Urartu Dönemi'nde yapıldığı tahmin edildiğinden Urartu Kalesi denmiş. Kalenin üst bölümünde yer alan keçi deliği/geçidi adıyla anılan yer de görülmeye değer. Keçi deliğine çıkmak için Ahmed-i Hani Türbesi'nin oraya çıkmak gerek. Delik oldukça dar, deliği geçip kalenin içinden Eski Beyazıt Camii'ye inebilirsiniz. Ben deliğe sığamadığım için normal yoldan dönmek zorunda kaldım. Urartu Kalesi'nin hemen altında yapılmış olan Eski Beyazıt Camii, Doğubeyazıt'ın eski yerleşimi döneminde kullanılmak üzere İshak Paşa Sarayı'ndan çok daha önce inşa edilmiş. Namaz saatlerinde açılan camiyi ziyaret etmek için saate dikkat etmeniz iyi olur. Biz gittiğimizde kapalı olduğu için içeriye giremedik. Urartu Kalesi'ne çıkış caminin girişinde yer alan dik bir merdiven, dikkat etmezseniz merdiveni gözden kaçırabilirsiniz. Şeyh Ahmed-i Hani, Ağrı ve çevresi için önemli bir ilim adımı. İslam alimi, yazar, eğitmen gibi farklı konularda uzmanlığı olan biri. Ahmed-i Hani, Hakkari'den gelerek Ağrı'ya yerleşmiş. Ahmed-i Hani'nin en bilinen kitabı Mem ile Zin, bölgede geçen bir aşk hikayesini anlatıyor. Türbesi, Urartu Kalesi'nden 500 metre yukarıda yer alan caminin içinde yer alıyor. Keçi deliğine geçiş için türbenin bulunduğu yerden yürüyüşe başlayabilirsiniz. Ben gittiğim dönemde korona nedeniyle türbe ziyarete kapalı idi. İshak Paşa Sarayı'ndan Doğubeyazıt'a doğru ilerlerken solda küçük bir tepenin üzerinde Ahmed-i Hani Müzesi'ni göreceksiniz. Müzenin olduğu bahçede Ahmed-i Hani'nin hayatından kesitlerin yer aldığı Ahmed-i Hani Müzesi ve bölgenin yaşam tarzını, kültürünü anlatan Beyazıt Evi adında bir etnografya müzesi yer alıyor. Özellikle bu bölgenin eski evleri örnek alınarak yapılmış olan Beyazıt Evi benim çok hoşuma gitti. Bölgenin kültürüne ve günlük yaşamına dair pek çok kesit 2 katlı binada tanıtılmış. İran Gürbulak sınırına 2 kilometre mesafede yer alan meteor çukuru, 60 metre derinliği ve 35 metre çapı ile Alaska'da bulunan meteor çukurundan sonra Dünya'nın ikinci büyük meteor çukuru. Bazı bilimsel araştırmalar ise buranın bir obruk olduğunu gösteriyor. Ben gittiğim dönemde güvenlik nedeniyle Meteor Çukuru ziyarete kapalı idi, biz özel izin ile gezdik. Nuh tufanından sonunda Nuh'un Gemisi'nin karaya oturduğu yer olduğu tahmin edilen yer Telçeker ve Üzengili köyleri arasında yer alıyor. Türkiye-İran yolundan içeriye doğru 4 kilometre ilerlediğinizde silüet şeklinde bir gemi izi görünüyor. Geminin durduğu yerin adı halk arasında Cudi Dağı olarak geçiyor. Türk ve yabancı pek çok araştırmacı bu bölgede incelemeler yapmışlar. İzin bulunduğu yerin havadan fotoğraflarını ise ilk kez Ara Güler çekmiş. İzin bulunduğu yerden Büyük ve Küçük Ağrı'nın manzarası da çok güzel. Doğubeyazıt ilçesi oldukça hareketli, sosyal hayatı Ağrı merkezden daha canlı bir şehir. Sınıra yakın olması, sınır ticareti nedeniyle ekonomik olarak da canlı. Şehir merkezinde trafiğe kapalı bir cadde üzerinde restoran, mağaza ve kafeler yer alıyor. Bu çarşıya 200 metre mesafede ise pek çok kapalı çarşı yer alıyor. Büyük Çarşı gibi isimleri var. Buralar bildiğin kaçakçılar çarşısı. Kaçak her türlü mal bulabilirsiniz. Elektronikten kozmetiğe, çaydan tütüne herşeyi uygun fiyatlara bulabilirsiniz. Ağrı'nın Diyadin ilçesinde yer alan Diyadin Kanyonu, Murat Nehri'nin suları tarafından oyulmuş. Mesire alanı olarak güzel manzaralara ev sahipliği yapıyor. Diyadin merkezine 5 kilometre mesafede yer alan kaplıcalar ise geniş bir alana yayılmış sıcak su kaynaklarından oluşuyor, sıcak suyun oluşturduğu traverten ve köprü görüntüleri ilgi çeken yerler arasında. Kaplıcaların bulunduğu bölge yakın çevreden çok fazla ziyaretçi çekse de düzgün bir termal tesis olmadığı için biz sıcak sulara kendimizi bırakmaya cesaret edemedik. Diyadin ilçe merkezine 12 kilometre mesafede bulunan Günbuldu Köyü'nün yakınında bulunan Meya Mağaraları içinde kayalara oyulmuş tapınak, barınaklarda farklı inançlara ait izler bulunmuştur. Mağaralar kendi başlarına ilginç olsa da mağaralara giden yol benim daha çok ilgimi çekti, geniş düzlükler, menderesler oluşturan derelerle harika pastoral manzaralar yol boyunca eşlik ediyor. Doğubeyazıt ve Taşlıçay ilçe sınırlarında yer alan Balık Gölü, 2241 metre yüksekliği ile Türkiye'nin yüksek rakımlı gölleri arasında yer alıyormuş. Balık Gölü, kırmızı benekli alabalık türü ve pek çok vahşi hayvana ev sahipliği yapıyor, ayrıca gölün çevresinde kuş gözlemi yapabilirsiniz. Göl kıyısında piknik yapabileceğiniz yerler bulunuyor. Göle Doğubeyazıt ve Taşlıçay tarafından iki yol var, Doğubeyazıt yolu daha uzun olsa da yol gayet düzgün asfalt, diğer yol toprak olduğu için orayı tercih etmeyin derim. Diyadin tarafından Balık Gölü'ne doğru ilerlerken Seslitaş Köyü sınırlarında Halife Yusuf Türbesi yer alıyor. Halife Yusuf, Seslitaş Köyü'nün manevi lideri imiş, dini konularda alim, filozof bir kişi olarak biliniyormuş. Biz de yol üstünde bir mola verdik türbede. Özellikle yolunuzu buraya çevirmenize gerek yok. Ağrı'ya gidince beni en çok şaşırtan yerlerin başında Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi geldi. Ağrı Valiliği'nin daveti ile turizmi geliştirme çalıştayı için Ağrı'ya gitmiştik ve bir tam günümüz üniversitede geçti. Hem profesyonel kariyerimde hem de gezgin olarak pek çok üniversiteye konuşmacı olarak gitmiş ve kampüslerini gezme şansı bulmuşumdur. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi kampüsü gördüğüm pek çok üniversiteden çok daha güzel bir kampüs. Her binası farklı konseptlerde inşa edilmiş, büyük bir yemekhanesi, kültür merkezi, uygulama oteli, İshak Paşa Sarayı örnek alınarak yapılmış olan kongre merkezi etkileyici binalardı. Yukarıda saydığım yerler Ağrı seyahatlerim sırasında ziyaret ettiğim yerler. Ziyaret ettiğimiz Taşteker Üç Kilise'yi de listeye eklemedim çünkü kiliseden geriye birşey kalmamış. Yazıyı okuyanlar gidip kiliseyi bulmaya çalışırsa mahçup olmak istemem. Yukarıda yer alan Ağrı'da gezilecek yerler listesi dışında; Buz Mağarası, Doğubeyazıt Sazlığı, Hamur Kümbeti, Eleşkirt Yaylası, Tendürek Dağı Lav Akıntıları, Şoşik Kalesi, Koçbaşı Kalesi listemde olan yerlerdi ancak gitmek için vaktimiz kalmadığından buraları ziyaret etmedik. Tekrar Ağrı'ya gitmek için mazeretimiz olsun buralar. Ayrıca Güneykaya ve Küpkıran Kayak Merkezleri Ağrı'da kış turizmi için gidebileceğiniz yerler. Ağrı'da gezilecek yerler haritası, google haritalar üzerinde işaretlenmiş olarak aşağıda yer alıyor. Aşağıdaki görsele tıklayarak çevrimiçi haritaya ulaşabilirsiniz. Ağrı gezinizi Kars ve Van ile de birleştirebilirsiniz. Kars'tan başlayıp Ağrı'ya oradan da Van'a geçebilirsiniz, ben ilk Ağrı seyahatimi öyle yapmıştım. Eğer böyle bir rota yapacaksanız Kars'ta gezilecek yerler ve Van'da gezilecek yerler yazılarım da ilginizi çekebilir. Ağrı hakkında merak ettiğiniz herşey Ağrı gezi videoumda sizi bekliyor, izleyip beğenmeyi ve kanalıma abone olmayı unutmayın! Yazımda da belirtmiştim, o bölge halk arasında Cudi Dağı olarak geçiyor.


Türkiye'nin çatısı, ülkemizin en yüksek zirvesine, 5137 metre yükseklikliği ile göz alan Ağrı Dağı'na tırmanmak doğa yürüyüşü ve dağcılığa ucundan kıyısından bulaşmış hemen herkesin hayallerini süslüyor. Ben de yıllarca bu tırmanışın hayalini kurdum. 2023 yılının Ağustos ayında gezme tutkunu sekiz kişilik bir ekip ile Ağrı Dağı zirve tırmanışı yaptık. Ağrı Dağı zirve tırmanışı yapmak isteyen amatörler için gerekli malzemeler, dikkat edilmesi gerekenler, kimler tırmanabilir, en iyi zaman ve çok daha fazlası bu yazıda sizi bekliyor! Ağrı Dağı'na yaptığımız tırmanışı detayları ile izlemek isterseniz videosu aşağıda! Videoyu beğendiyseniz kanalıma abone olmayı unutmayın! Yıllar önce kurulmaya başlayan hayaller, bu hayalleri dostlarla paylaşmaya başlayınca yavaş yavaş şekillenen planlar, adını koymalar, tarih belirlemeler derken kendimizi sekiz kişilik şahane bir ekiple havalimanında bulma! Ağrı Dağı'na tırmanma hikayemiz tam olarak böyle başladı. İstanbul'dan Iğdır Havalimanı'na gelirken hepimizin içinde tatlı bir heyecan olduğu kadar zirveyi göremeyeceğimize dair bir endişe de vardı. Hele ben son bir haftayı hasta geçirmiştim ve burnum tıkalı halde 5137 metreye, oksijenin deniz seviyesinin çok altında olduğu zirveye tırmanma hayalleri kuruyordum. Sekiz kişilik bir ekiple İstanbul'dan Iğdır'a uçtuk. Zirve tırmanışı için anlaştığımız firma bizi Iğdır Havalimanı'ndan alıp Doğubeyazıt'ta kalacağımız Grand Ağa Hotel'e getirdi. Aldığımız pakete havalimanı transferi, otel ve kamp konaklamaları ile son gün kültür turu dahildi. Otelimiz temiz, derli toplu, Doğubeyazıt şehir merkezine 1.5 km mesafede idi. Doğubeyazıt'ta kısa bir tur ve akşam yemeğinin ardından ertesi sabah başlayacak olan tırmanışın heyecanı ile erkenden odalarımıza çekildik. Ağrı Dağı zirve tırmanışını yaptığımız firma bilgilerini özellikle yazı boyunca paylaşmayacağım çünkü verdikleri hizmetten memnun kalmadık. Aşağıda tırmanış günlerini belirtirken özellikle tam tarihi de verdim ki, hangi mevsimde bunlar yaşandı daha net anlaşılabilsin. Sabah otelde yaptığımız kahvaltının ardından çantalarımızı son kez kontrol edip servis araçları ile tırmanışı başlayacağımız noktaya doğru yola çıktık. Yaklaşık 45 dakikalık bir yolculuktan sonra araçtan indik. Büyük sırt çantalarımız burada atlara yüklendi, biz sadece günlük ihtiyaçlarımızı taşıdığımız çantalarımızı yanımıza aldık. Zirve tırmanışımız 2200 metreden başladı. Her 45 dakikada bir mola veriyoruz. Yaklaşık 20 km incecik bir toza dönüşmüş volkanik toprak yol ve taşlık kayalık patikalardan geçerek 3200 metredeki ilk kamp alanımıza ulaştık. Kamp alanında bizi atıştırmalıklar karşıladı, masada karpuz görmek beni çok mutlu etti. Yemekler kampta yapılıyor, o akşam yediğim her şey bana çok lezzetli geldi. Hava açık, günlük güneşlik, ilk gece konaklamamızı burada yaptık. Çadırda kalıyoruz. Çadır, mat anlaştığımız firma tarafından sağlanıyor, biz uyku tulumunu da kiraladık yani neredeyse hiç kamp malzemesi taşımamıza gerek kalmadı. Yukarıdaki fotoğrafta kaldığımız çadır ve arkada el/yüz yıkamak için kullandığımız su deposu görünüyor. Aşağıdaki fotoğrafta da 3200 kampındaki derme çatma tuvaletimizi görebilirsiniz. Bu tuvaletten şikayet etmiştik ama 4200'e çıktığımızda hiç tuvalet olmadığını görünce bunu mumla aradık. Yürüyüşümüzün en zor günlerinden biri bana göre bu gündü. Henüz irtifaya alışmadan 20 km'lik 6 saatlik dik bir yürüyüş, tozlu yolda yürürken sürekli tıkanmak beni epey zorladı. Tırmanışın en kolay günü bu gündü. Yüksek irtifaya uyum için 3200 metreden 3700 metreye çıkış/iniş toplam 6 km'lik bir yürüyüş yaptık. Tıkalı olan burnum biraz açıldı gibi. İrtifaya alışmak biraz zor, her adımda oksijensiz kalıyor, her adımda nefes nefese kalıyorsunuz. Aklimitizasyon Nedir?: Rakım yükseldikçe havadaki oksiyen seviyesi ve basınç değişir. Vücudumuzun bu yeni duruma uyum sağlaması sürecine aklimatizasyon deniyor. Tırmanış sırasında baş dönmesi, mide bulantısı, nefes alma zorluğu gibi belirtiler görüldüğünde bulunduğunuz seviyeden aşağıya iniş/çıkış yapmak vücudunuzun uyum sağlamasına yardımcı olacaktır. Bizim de 3700 metreye çıkıp tekrar 3200 metreye inmemizin sebebi vücudumuzu yeni duruma hazırlamak. Çantalar, çadırlar toplandı yeniden yükselmeye başlıyoruz. 3200 metreden 4200 metreye yükseliyoruz. Arazi koşulları zorlaştı. 8 km sürecek olan patika; taş, kaya ve yine pudra gibi ince toz ile dolu bir patika. Yanımızdan sık sık yük taşıyan at sürüleri geçiyor, onlar her zaman öncelikli. 4000 metre civarına geldiğimizde Küçük Ağrı Dağı'nı gören bir noktada mola veriyoruz. Rehberimiz Küçük Ağrı'ya tırmanmanın Büyük Ağrı'dan daha zor olduğunu söylüyor, uzaktan el sallıyoruz. Yol boyunca zirveden dönenleri görmek inanılmaz motive ediyor. Yorgun ama mutlu yüzler görmek "ben de başarabilirim" duygumuzu artırıyor. 4100 metreden itibaren kamp alanları başlıyor. Kendi çadırları ile gelenler sabit kampların yakınlarına çadırlarını kurmuşlar. Çadırları görmeye başlayınca bir an sevinsem de bizim kampın daha 100 metre daha yüksekte olduğunu farkedince biraz moralim bozuluyor, tempom iyice yavaşlıyor, kocama "sen çık, ben yavaş yavaş gelirim" diyorum. 3200 metreden 4200 metreye çıkmamız 8 km yol ve 4 saatlik bir tırmanışa mal oluyor. Sadece 1000 metre çıkmak için 8 km patika, baya iddialı. 4200 kampına ulaştığımızda şartların 3200'den oldukça farklı olduğunu anlıyoruz. El, yüz yıkamak için su yok, tuvalet yok, elektrik yok. Taş devrine geri döndük. Çadırlarımız taşların arasında, uçurumun kıyısında, biraz deli yatsan aşağıya yuvarlanırsın, o derece. Kampta karnımızı doyurup 18:00 gibi çadırlarımıza çekildik. Uyuyabilenler uyuyacak, uyuyamayanlar bedenini dinlendirecek. Ben hiç uyuyamadım. Burnum yeniden iyice tıkandı, nefes almakta çok zorlanmaya başladım. İrtifadan değil ama nezleden mahfoldum bu tırmanışta. Gece 12:00'de uyanıyoruz, kahvaltılık bir şeyler yiyip gece 01:00'de yürüyüşe başlıyoruz. Uykusuzum, nefes alma zorluğu çekiyorum, yüzümden düşen bin parça. Aşağıdaki fotoğrafta suratsızlığımdan ne kadar kötü hissettiğim anlaşılıyor sanırım. Hava -15 civarı. Rüzgar geçirmez malzemelerimizi giydik ama ilk çıkış anında nefesimi dengeleyemeyince stresten bütün vücudumu ter bastı. 11 km'lik yürüyüşü içim sırılsıklam yapmak zorunda kaldım. Durduğumuz anda titremeye başlıyorum. Artık akan burnumu silmek için vakit harcamayı bıraktım, yüzüm gözüm saçım başım sümük içinde. Bir yanda yorgunluk bir yanda soğukla mücadele ederken güneş yükselmeye başlarken Doğubeyazıt'a doğru bakınca birden Ağrı Dağı'nın gölgesini gördüm. Hayatımda gördüğüm en etkileyici manzaralardan biriydi. Fotoğraf çekmek için eldivenlerimi çıkarınca ellerimin donacağını bilsem de bu anı ölümsüzleştirmek istedim. Krampon takarken zangır zangır titriyorum. Rehberimiz "bekleme, yürümeye devam et, donacaksın" diyor. Hiç durmadan buz zeminde yürümeye başlıyorum. Kocam da hemen arkamda. "Geldik" diyor, "zirvedeyiz, sen önden devam et". O anda gözlerim doluyor. Atatürk Zirvesindeyiz! Dönüp kocama sarılıyorum, "başardık" diyorum, "sen olmasan, doğru dürüst nefes alamazken ve donmak üzereyken zirveye asla çıkamazdım". Beraber gittiğimiz tüm ekip zirveye ulaşıyor, hiç firemiz yok. "Bunu kutlamalıyız!". Zirve -10 derece civarı, hava açık ama çok şiddetli bir rüzgar var. Zirvede olmanın şaşkınlığı ile birkaç fotoğraf çekilip görebildiğim arkadaşlarıma sarılıyorum. Zirvenin en uç noktasında fotoğraf çektirmek için bir de sıra beklemek gerekiyor, bekliyoruz. Amacımız zirvede Atatürk Bayrağı açmaktı, açtık, gururluyuz! Amacımız Atatürk Bayrağı'nı bütün ekip açmaktı ama hepimiz farklı dakikalarda zirveye çıkınca ve oradaki şaşkınlıkla bir araya gelip fotoğraf çekilemedik. 4900'de bir araya gelebildiklerimizle hemen bir ekip fotoğrafı çekildik. Ağrı Dağı zirvesini görmüş olmanın haklı gururu ve saatlerdir soğukta dik yokuşları tırmanmanın yorgunluğu yüzlere yansımış elbette. Titreye titreye geçen kısa dakikalardan sonra dönüşe geçiyoruz. Geldiğimiz 11 km'lik yolu gündüz gözü ile dönerken "gelirken bu yolu görsem asla çıkamazdım, iyi ki karanlıkta çıktık" diye düşünüyorum. 4200'den çıkış 6, iniş 5 saat sürüyor. İniş çıkıştan daha zor sanki. İniş yolu boyunca bayılan, kusan, yürümekte zorlanan pek çok yürüyüşçü ile karşılaştık, neyse ki biz ekip olarak sağlamdık. Zirvede birlikte açamadığımız bayrağımızı 4200 kampında açıyoruz sonunda! Sonunda tüm ekip yeniden bir aradayız! 4200 metreye varınca iş bitmiyor. Biraz dinlendikten sonra 8 km aşağıya 3200 kampına inişe geçiyoruz. Bütün ayak parmaklarım su toplamış durumda, iniş daha da zorlaşıyor. Döndükten sonra 6 tane ayak tırnağımın düştüğünüzü de söylemeden geçmeyeyim. 30 km'lik çıkış ve iniş toplamda 14 saat kadar sürüyor. Artık ayak parmaklarımı hissetmiyorum ama dağdaki en huzurlu uykumu burada uyuyorum. 3200 metrede uyandığımız sabah dağın zirvesini bulut kapladı. Bizden sonraki 2-3 gün hava muhalefeti nedeniyle zirve çıkışları yapılamamış. Şanslıydık! 3200 metreden 2200 metreye yine 20 km'lik bir yürüyüşümüz var. Artık önemi yok. Zirveyi görmüş, kilometrelerce yürümüş, burun çevrem silmekten ve sümükten tahriş olmuş, dudaklarım çatır çatır çatlamış, koca bir uçuk çıkarmış, ayak tırnaklarımın çoğunun düşeceğinden eminim ama çok mutluyum. Başardık! Yol arkadaşlarım, kocam, ben, hep birlikte başardık. Bir saniye dahi "yapamazsak" diye düşünmeden, birbirimizi destekleyerek, beraber üşüyüp beraber yorularak, "harikasın, yaparsın" diyerek başardık. Bu tırmanışı 2023 yılında yapmamızın bir nedeni var. Ağrı Dağı'nın zirvesi "Atatürk Zirvesi", Cumhuriyetimizin 100. yılı anısında Atatürk ve silah arkadaşlarını anmak, adlarını yaşatmak, cumhuriyetimizin sonsuza kadar Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda yaşamasına olan inancımızı göstermek için o zirveye çıktık. Başardık. Öğle saatlerinde zirveden indikten sonra aldığımız paket kapsamında İshakpaşa Sarayı ve Nuh'un Gemisi'nin İzi'nin olduğu yere gidiyoruz. Aşağıdaki fotoğrafta Nuh'un Gemisi'nin izi arkamızda, zirve tırmanışını yaptığımız grubun tamamını görebilirsiniz. Mekan edenler için; İshak Paşa Sarayı ve Ağrı'da Gezilecek Yerler yazılarımı okumanızı öneririm. Benim Ağrı Dağı'na tırmanışım 10 senelik bir hayalin ve zihnen hazırlanmanın sonucu. Ağrı Dağı'na çıkan firmalara bakarsanız; "12/13 yaşının üstünde, herhangi bir sağlık sorunu olmayan herkes çıkabilir, herhangi bir dağcılık lisansı gerekmiyor" diyorlar. Zirve tırmanışını deneyimlemiş, profesyonel dağcı olmayan, tamamen amatör biri olarak benim bakışım ise daha farklı. - Kesinlikle kondisyona ihtiyacınız var. Tavsiyem dağa gelmeden önce düzenli olarak dik iniş ve çıkışları olan doğa yürüyüşleri yapmanız. Ben şehirde 20 km rahat yürüyorum demeye benzemiyor. Bacak kaslarınızı geliştirmek için bisiklet ve/veya koşu gibi antremanlar da yapabilirsiniz. Konunun uzmanlarından fikir almanız iyi olur. - Sadece fiziksel hazırlık yetmiyor, zihinsel olarak zorlu bir tırmanış olduğunu kabul etmek ve bunu başarabileceğinize inanmanız çok önemli. - Dağda dirayet, hemen pes etmemek, yorulsanız da üşüseniz de nefessiz kalsanız da devam etme gücünü bulmanız çok önemli, bu güç sizde var mı, bunu iyi değerlendirin. - Bizim 8 kişilik arkadaş grubumuz 40, 43, 45, 53, 58, 63 yaşlarında insanlardan oluşuyordu. Hepimiz zirveye ulaştık. Ancak beraber çıktığımız 22 kişilik ekipten 4 kişi çok daha genç olmalarına rağmen zirveyi göremedi. Yaş kesinlikle bir kriter değil, önemli olan sizin fiziksel ve zihinsel performansınız. - Bizim grubumuzun tamamı gezginlerden oluşuyordu. Zor durumlarla başa çıkma, pes etmeme, sabır, azim, aza kanaat etme hepimizin ortak özellikleri idi. En önemlisi ise, hepimizin zirveyi göreceğine dair inancı tamdı. En büyük avantajlarımız bunlar oldu. Eğer arkadaşlarınız veya partneriniz ile çıkacaksanız yanınızdaki kişilerin sizi olumlu etkileyecek kişiler olması çok önemli. - Tansiyonunuz düşükse, koşu veya dalış gibi nefes kontrolü gerektiren sporlar yapıyorsanız, kilonuz az ise bunlar kesinlikle tırmanış için size avantaj sağlayacaktır. Biz, birlikte tırmandığımız kişiler açısından inanılmaz şanslıydık. Herkes pozitifti, herkes birbirini destekledi, en ufak bir olumsuzluk yaşamadık, bu dünya tatlısı insanları sizlerin de tanımasını isterim, hepsinin instagram hesaplarının bağlantılarını ekliyorum, lütfen takibe alın. - Tabii ki başta dağı katır gibi tırmanan Kocam Özgür Uzun - Gezgin dostum Şükran, Şükran'ın deneyimlerini aktardığı Pustoodunya. com adlı bloguna mutlaka göz atın. Ağrı Dağı notları da harika. - Şükran'ın kendisi kadar tatlı, tam bir Arnavut kızı olan ablası Türkan Abla, keçi gibi çıktı vallahi. - Dünyanın altını üstüne getirmesine rağmen mütevazilikte bir zirve olan Esra, kendisini Türkiye'de yakalayıp Ağrı'ya birlikte çıkabildiğimiz için çok şanslıyız. - Bir başka gezgin arkadaşım, sakin sakin kararlı adımlarla tırmanan sevgili Hanife. - Hem fiziksel hem de karakteristik olarak tam bir dağ keçisi olan canım Nazmiye, hiç vazgeçmedi! - Grubumuzun en enerjik üyesi Mustafa. Kendisini tırmanırken pek göremedik çünkü hep en öndeydi. Ağrı Dağı'na gitmeden önce bir sürü video izleyip, bir sürü insanla konuşup yanımıza almamız gereken malzemeler listesini ekip olarak hazırladık. Zirve yolculuğumuzun Ağustos ayının 3. haftası olduğunu da özellikle hatırlatmak istiyorum. Çıkış için en iyi ay, kar/buz/soğuk ve fırtınanın en az olduğu dönem. Malzemelerimizi de ona göre belirlediğimizi unutmayın! Gittiğimizde "aaa bunu iyi düşünmüşsünüz" laflarını çok duyduk. O yüzden size amatörler için Ağrı Dağı tırmanışı için gerekli malzemeler listesi hazırladım. - 4200'e kadar çıkarken giymek üzere ter tutmayan ince ve uzun kollu tişört. Hava güneşli olsa da uzun kollu tişört güneşten yanmanıza engel olacaktır. - Yürüyüşe uygun çorap. Her çorap aynı değil mi diye düşünebilirsiniz ama değil. Outdoor malzeme satan firmalardan doğa yürüyüşlerine uygun çorap almanızı öneririm. Bu kadar uzun ve dik bir yürüyüş için ayak konforu önemli. - Rahat, ter tutmayan iç çamaşırları. - Akşamları giymek için polar ceket. Bizim gittiğimiz tarih itibariyle gün içinde hava gayet iyiydi ancak akşam güneş gidince hava soğuyor. - Tedbir olarak yağmurluk/panço. Biz yürüyüş sırasında yağmura denk gelmedik ama gelebilirdik, tedbir amaçlı olarak yağmurluk taşıdım. - Bilekli yürüyüş ayakkabısı - Zirveye kadar olan günler için yürüyüş pantolonu - Güneş gözlüğü - Şapka - Kampta giymek için terlik - Boynunuzu korumak için Buff, zirve günü için balaklava olabilir. - Zirve günü için bere. - Zirveye çıkarken giymek için alt üst içlik. Zirve günü yürüyüşün en soğuk günü olacak. Termal içlik olmazsa olmaz. - Zirve yürüyüşü için rüzgar kesici özellikte teknik mont. Malzemelerinizin kesinlikle rüzgar kesici olması lazım çünkü 5000 metredeki rüzgar insanı mahfediyor, bu konuyu önemseyin. - Zirve çıkışı için varsa summit bot. Ağustos'ta çıkacaksanız bu tarz bir bot olmasa da bilekli sağlam bir bot işinizi görüyor. - Zirve yürüyüşü için rüzgar geçirmeyen Softshell pantolon - Zirve yürüyüşü için rüzgar kesici kar eldiveni. Evet, iki ayrı eldiven lazım. - Zirve yürüyüşü için polar eldiven - Kişisel bakım malzemeleriniz - Yarabandı - Tiger balm veya viks - Günes koruyucu - Kagit Mendil - Burun bandı nefes açıcı bant. - Kolonya - Dis firçasi & macunu & ipi - Havlu - Yürüyüş sırasında yemek için enerji veren atıştırmalıklar. - Koli Bandı. Hem çuvalların ağzını kapatmak hem de herhangi bir yırtık vs tamiri için kullanılıyor. - Çöp torbası - Kamp yerinde kullanmak üzere bardak - Uyku tulumu (-10 konfor derecesinde). Biz bunu firmadan kiraladık. - Cep ısıtıcısı. Hem gece uyurken hem de zirveye çıkarken ayakları ısıtmak için çok işe yarıyor. - Kulak tıkacı. Kampta gürültüden uyuyamayanlar için listede var, ben kullanmıyorum. - Yastık - Kafa lambası. Hem gece kampta hem de zirve yürüyüş gününde ihtiyacınız olacak, olmazsa olmaz. - Tuvalet kağıdı. Bizim kamp alanlarında tuvalet kağıdı yoktu, iyi ki yanımıza almışız. - Islak mendil - Ekipmanlariniz ve kıyafetler için duffle çanta veya sırt çantası - Ekipman çantası için çuval ve battal boy torba. Çantalar atlarla taşındığı için çok fazla toz ve at terine maruz kalıyor. Önce çöp torbasına sonra çuvala koyarak çantalarımızın temiz kalmasını sağladık. - Termos. Sıcak çay / kahve için gerekli. - Matara. Su için gerekli. - Baton - Günlük yürüyüş çantası (20-25 It yeterli) - Günlük çanta için yağmurluk - Her türlü elektronik aletiniz için 4 gün yetecek kadar powerbank almanız en önemlisi - Telefon, fotoğraf makinası gibi kişisel elektronikleriniz Liste uzun görünüyor ama gözünüz korkmasın, hazırlaması kolay. Ağrı Dağı, 5137 metre yüksekliği ile zirvesinde yılın her ayı buzul bulunan, Türkiye'nin çatısı olarak anılan koni şeklinde bir dağ. Ağrı Dağı'nın zirvesine çıkmak isteyen amatörler için en iyi zaman 20 Temmuz ile 20 Eylül arası deniyor. Bu tarih aralığı için yaptığım araştırmalar ve takip ettiğim zirve çıkışlarına bakarak Ağustos ayının en iyi dönem olduğuna kanaat getirmiştim. Havanın açık, yağışsız, rüzgarın daha az olduğu dönemde çıkmak biz amatörler için en iyisi. Ekip olarak Ağustos ayının 3. haftası çıkışımızı gerçekleştirdik. Çıktığımızda zirve güneşli, hava açıktı ama oldukça rüzgarlı ve sıcaklık -10 derece civarı idi. Bizden sonraki iki gün zirve bulutla kapandı ve gruplar güvenlik nedeniyle çıkış yapamadı. Yani en iyi zamanda da gitseniz dağ size sizin verirse zirveyi görebilirsiniz. Bunu da aklınızda tutmanızda fayda var. Bizden bir hafta önce çıkanlar ise zirvede +10 dereceyi görmüşler. - FİRMA SEÇİMİ: Ağrı Dağı'na; yerel firmalar, bulunduğunuz şehirdeki tur şirketleri ve/veya dağcılık kulüpleri aracılığı ile çıkabilirsiniz. Önerim bulunduğunuz şehirde tanıdığınız, güvendiğiniz dağcılık kulüpleri veya acenteler varsa onları tercih etmeniz. - PAKET İÇERİĞİ: Hangi yolla giderseniz gidin tur paketinize dahil olan ve hariç olan hizmetleri öncesinde mutlaka netleştirin. - DAĞ HASTALIKLARI: Gitmeden önce bu konuda mutlaka kendi araştırmanızı yapın. Yüksek irtifa, yorgunluk, ayak zedelenmeleri gibi pek çok konu hakkında fikriniz olsun. Kendinizi de buna göre değerlendirin. - TEMİZLİK: Dağda maalesef ciddi bir çöp/pislik sorunu var. Kamp alanlarının temizliği konusunda firmalar dürüst davranmayabilir, bu nedenle gideceğiniz firmanın yorumlarına bakmanız, gidenlerden fikir almanız iyi olur. - BANYO: Bazı kamp alanlarında duş ve sıcak su olabiliyor, eğer bu konuda hassasanız ona göre bir firma seçin. Çoğunlukla 4 gece 5 gün duş alma imkanı olmayan bir rota burası. - WC: 4200 kampında su ve wc olup olmadığını öğrenin. Dağda su ve wc aramayın diyebilirsiniz ama olan kamp yerleri varken neden olmayanı tercih edesiniz? Üstelik wc olmaması çok ciddi bir dışkı sorunu yaratmış ve mendil pisliğine neden oluyor. Bir yer gösterilmediği için her yer dışkı içinde. Gerçekten korkunç bir görüntü. Gelen dağcıların da bu pisliği yarattığı gerçeği daha da kötü. - ELEKTRİK: Kamplarda elektrik olup olmadığını sorun, ona göre yanınıza powerbank alın. - YEMEK: kampta sabah kahvaltısı ve akşam yemeği yeniyor, öğle yemeği genelde kumanya olarak taşınıyor. Aralarda da atıştırmalıklar oluyor. Bu konuda bir hassayetiniz varsa önceden firmaya bilgi vermeniz iyi olur. - ÇADIR: Çadırları ve diğer malzemeleri atlarla kamp alanlarına taşıyorlar. Bazı kamp alanları daimi iken, bazı kamplarda çadır kur/kaldır operasyonu yürüyüşçüye kalıyor. Yürüyüş yorgunluğu üstüne bununla uğraşmak gerçekten çok zor geliyor. Çadırları kim kuracak diye önceden teyit etmenizi öneririm. Ağrı Dağı tırmanışı zorlu bir tırmanış, sizi çıkaran firma ne kadar profesyonel olursa kendinizi o kadar rahat ve güvende hissedersiniz. Bu arada seçtiğiniz firmaya ne sorarsanız sorun "hallederiz" deme ihtimalleri yüksek. Bu nedenle iyi bir ön araştırma, gidenleri bulup bilgi alma, yorumları okuma kısmı çok kritik. Firma seçimi konusundaki tavsiyem; bulunduğunuz şehirdeki dağcılık kulüpleri ve/veya yürüyüş grupları/kulüpleri ile Ağrı Dağı zirve tırmanışını yapmanız. Ağrı Dağı'na gitmeden önce bu gruplar ile yürüyüşler yapıp kendi performansınızı da görme imkanınız olur böylece. Ağrı Dağı tırmanışını bizim gibi yerel bir firma ile yaparsanız; fiyatlar sezona, birlikte gittiğiniz kişi sayısına, seçtiğiniz firmanın sağladığı hizmetlere göre farklılık gösteriyor. 5 bin TL ile 20 bin TL arasında geniş bir aralıkta firmalar hizmet sunuyor. Bazı firmalar Türk gruplara hiç hizmet vermiyor. Yukarıda firma seçimi yaparken dikkat etmeniz gerekenleri belirttim, Ağrı Dağı kolay bir rota değil, fiyattan çok güvenliğinizi önceliklendirerek, güvendiğiniz, içinize sinan firma seçimi yapmanızı öneririm. Ağrı Dağı zirve tırmanışı ile ilgili sosyal medyada çok soru gelmişti, cevapların çoğu yukarıdaki yazıda yer alıyor. Eksik kalan kısımları aşağıda paylaşıyorum. Çift de çıksanız ekip olarak da çıksanız iki önemli konu var. Birincisi; birlikte tırmanacağınız kişilerin sizi destekleyecek, motive edecek, pozitif insanlar olması çok önemli. Bir anlık bir umutsuzluk dönmenize neden olabilir, bu noktada sizi toparlayacak birileri olması lazım. İkinci konu ise; dağa çıkmadan önce biriniz tırmanamaz, çıkamazsa diğeri ne yapacak senaryosunu öncesinde konuşmanız lazım. Tırmanış çok bireysel bir deneyim, biz kocamla "birimiz çıkamazsa diğeri yola devam etsin" diye anlaşmıştık tırmanıştan önce, neyse ki gerek kalmadı. 4200 metre yükseklikten 5137 metre yüksekliğe tırmanıyorsunuz, pek çok uçak bu seviyede uçuyor yani tabii ki soğuk ama doğru ekipman ve kıyafetlerle çok zor olsa da başa çıkabiliyorsunuz. Özellikle cep ısıtıcıları bizim çok işimize yaradı. Maalesef bizim kaldığımız kamplarda ekipmanlarımızı şarj edebileceğimiz elektrik kaynağı yoktu. Bu nedenle yanınıza 4 gün yetecek kadar powerbank almanız iyi olur. Genelde telefonlarımızı kapalı tutarak şarjını bitirmemeye çalıştık. Bazı firmaların 3200 kamplarında elektrik oluyor, bizimkinde yoktu. Bunun birkaç sebebi var; 1) gün doğumunda zirvede olmak, 2) öğle saatlerinden itibaren zirvede rüzgar ve tipi başlıyor, dönüşte tipide kalmamak için gece başlanıyor, 3) zirveden dönüşte 3200 kampına geri dönülüyor, zirve günü 15 saatlik bir yürüyüş yapılıyor, dönüşte geceye kalmamak için çıkışa gece başlanıyor. Bizim çıktığımız dönem Ağustos olduğu için ip geçişi olan herhangi bir yer yoktu, diğer aylarda nasıl olur bilmiyorum. Sevil Hanım merhaba, Çok bilgilendirici ve detaylı bir yazı olmuş. Nice zirveleriniz olsun, selamlar.. Böylesine zor bir tırmanışı seninle ve Özgürle birlikte başarmak çok güzeldi. Hele hele bunun Cumhuriyetimizin 100. yılında yapmamız unutulmaz bir anı olarak zihnimizde kalacak lması daha da güzeldi. İyi ki birlikteydik Şükrancım, asla unutulmayacak harika anılar kaldı geriye.