Kırgızlar veya Kırgız halkı, Kırgızistan Cumhuriyeti'nin %72 nüfus oranıyla en büyük etnik grubunu oluşturuyor. Orta Asya ülkesi Kırgızistan'ın yanı sıra Özbekistan, Çin, Tacikistan, Afganistan, Rusya ve Türkiye'de de Kırgızlar yaşıyor. Bu yazımda Kırgızlar, Kırgızistan gelenekleri, yaşam, kültür, insanlar, evlilik, örf ve adetler hakkında bilgiler ve ülkede çektiğim fotoğraf ve videolar var. Göçebe kökenli Kırgızlar tarihi kültürlerini en iyi koruyan ve sürdüren halklar arasında yer alıyor. Bazı kaynaklarda Türk halkları arasında en az karışmış olanı, en gerçek etnik temsilcisi olarak Kırgızlar geçiyor. Kırgız halk kültürü, göçebe hayat tarzıyla şekillenmiş. Göçebe yaşamın etkilerini hayatın her alanında görmek mümkün. Bu kültürün bireyleri ailesinin ve kendisinin güvenliğini sağlamak ve hayatını devam ettirebilmek için bir takım maddi değerler yaratmaya yönelmiş. Kırgızistan tarihini Göktürk, Uygur, Moğol, Timur, hanlıklar, Rus Çarlığı, SSCB ve bağımsız Kırgızistan dönemleri olarak ayırabiliriz. Rusya'nın bölgede hakimiyet kurmasından sonra Kırgızlar göçebe yaşamdan yerleşik düzene geçtiler. Bugün Rus nüfusun daha fazla olduğu kuzey bölgesinde halkın kültür seviyesi ve hayat standartları güneye oranla daha iyi durumda. Kırgız keçe göçebe çadırı boz üy yaşamda büyük öneme sahip. Eski dönemlerden itibaren yazları serin, kışları sıcak olan bozüylerde göçebe çadır yaşamı geçiren Kırgızlar çadırın iç dekorasyonlarını da basit, sade ve pratik olarak oluşturmuşlar. Kullanılan ev eşyalarının tamamı bu tür yaşama uygun üretilip geliştirilmiş. Aşağıdaki videoyu izlerken aynı dil ailesinden olan Türkçe ile Kırgızca arasındaki ortak sözcükleri yakalayabilirsiniz. Aile bütün olarak bozüylerde göçebe hayatına uygun olarak yaşamış, hayvancılık ve tarım ile geçimlerini sağlamışlar. Ailenin erkek çocuğu büyüyüp evlilik çağına geldiğinde babası tarafından yeni bir bozüy yapar ve Kırgızlarda yaşam bu şekilde devam edermiş. Daha önce seyahat ettiğim Moğolistan kadar yoğun göçebe bir ülke değil bugün. Kırgızların milli şapkası olan kalpak, genç, yaşlı bütün erkekler tarafından özellikle kırsal kesimde yaygın olarak kullanılıyor. Kalpak beyaz renkli 4 parça üçgen şeklindeki keçenin birleştirilmesiyle konik bir yapı oluşturuyor. Kalpağın ucu tam olarak birleştirilmeyip yukarıya doğru kıvrılıyor ve bu sıcağa ve soğuğa karşı daha iyi koruma sağlıyor. Kalpak her mevsim kullanılıyor. Kırgızistan halk çalgısı komuz üç telli ve elle çalınıyor. Kırgız halk müziğinin önemli bir çalgısı. Akın adı verilen halk müziği sanatçıları Kırgız düğünlerinde, bayramlarda ve özel günlerde komuz ile Türkiye'de de bilinen Manas Destanı'ndan şiirler okuyorlar. Geleneksel Kırgız ulusal göçebe oyunları arasında uğlak tartmay, at küröşü, kız kuumay, toguz taş ve kök börü var. Manevi kültür, örf ve adetler tarih içinde hep kendini yeniler, bazen ise kökten değişikliklere uğrar. Bunlara dini inanç, defin törenleri, sosyal ve ekonomik ilişkileri örnek olarak gösterebiliriz. Bir bütün olarak Kırgız halk kültürü, Kırgız yaşam tarzı sürekli yenilenme ve gelişme gösterir. Kırgız Türkleri güçlü aile, akraba, kabile geleneklerine bağlılık, halklarına ve ülkelerine olan sevgi ve sadakat, halkını koruma içgüdüsü ve hayat tecrübesi ile sahip oldukları en iyi değerleri kuşaktan kuşağa aktararak yaşarlar. Bir Kırgız atasözü, "Baban sağ iken halkını, ata binerken topraklarını tanı" der. İşte bu atasözü ile büyükler çocuklarına halkı ve sahip oldukları toprakları tanıtırlar. Kırgızlar için yeni neslin sosyal ve etnik kimliğini koruması açısından tarihin ve kültürün kuşaktan kuşağa aktarılması büyük önem taşır. Bu sevimli teyzeler Türkiye'den geldiğimi söyleyince sevindiler, bana bir şarkı söylediler. Kırgız halkının tarihini, kahramanlık öykülerini günümüze kadar getiren yazılı ve sözlü kaynakların başında Manas Destanı geliyor. Beş yüz bin satırdan oluşan bu destan her dizesinde bu halkın yaşam tarzını, aile ve evlilik ilişkilerini, gelenek ve göreneklerini, ideolojik görüşlerini ve başka nice kültürel unsurlarını yansıtıyor. Destan anlatıcısının Manas okuyabilmesi için "Manasçı" unvanını alması gerekiyor. Dünya edebiyatının en önemli destanlarından olan Manas, Finlerin Kalevala'sından 40 kez, Hintlilerin Mahabharata'sından 4 kez daha uzun. Destan sözlü gelenek içinde zamanımıza kadar gelir. 16 yüzyılda yazılmış bir eseri saymazsak, ancak 19 yüzyılda kısmen yazıya geçirilir. Her devrin Manasçısının kendinden ve döneminden unsurlar ilave ederek destanı anlatması, destanın birçok uyarlamasının ortaya çıkmasıyla sonuçlanır. Bugün Manas Destanı'nın 60 yorumu var. Manas destanının toplam 2 milyon mısra civarında tutan 60 yorumu Kırgız Cumhuriyeti Milli İlimler Akademisi'nin El Yazmaları Bölümünde bantta kayıtlı olarak korunuyor. Destan, Manas'ın soyağacıyla başlar, hükümdarlığını, arkadaşlarını, evlenmesini ve Kalmuklarla savaşını anlatır ve ilk kısmı Manas'ın ölümüyle sonuçlanır. Daha sonraki kısımlarda oğlu Semetey Buhara'da dayılarının yanında yetişir ve tekrar hükümdarlığı elde eder. Destan Manas'ın torunu Seytek'in maceralarıyla devam eder. Manas Destanı'nın asıl özelliği tarih, coğrafya, etnografya, felsefe, dil, folklor, diplomasi, askerlik, müzik, halk eğitimi, hekimlik, veterinerlik gibi pek çok bilim dalı için önemli bir kaynak özelliği taşıması. Destanda Kırgızlar, yaşadıkları yerler ve adetleri de anlatılıyor. Aybek kardeşim ataları gibi at binmeyi, ok atmayı öğrenir. Vatanına göz diken olursa, Kırgızca deyişiyle "kılıcını düşmanın böğrüne saplayacak". Çok yaşa Kırgız balası. Kırgızlar saygılı, içten, ilgili. Bu teyzem kolumdan tutup gülümseyerek "foto, foto" diye diye ailesinin yanına götürdü. Türk deyince fotoğraftan sonra sarıldı. Uzaklaşırken geriye dönüp baktığımda hala eli göğsünde başını eğerek teşekkür ediyordu. 5 kıtada onlarca ülkede yaptığım gibi Kırgızistan'a da Türk kahvemizden birçok paket götürüp hediye ederek kültürümüzü tanıtmaya katkıda bulundum. Gülnara karındaşıma afiyet olsun. Kırgızcada "aksakal" sözcüğü "yaşlı" anlamına gelir. Kırgızlar törelerinde yaşlıların bilgeliğine saygı duyarlar. "Öf dede, eskidi onlar" demezler, çünkü aksakallar kadim topraktan öğrenir, yaşamdan bilir, Google'dan değil. Ülkeyi ziyaretim sırasında hem Kırgızlar hem de çeşitli Türk boylarından insanlarla tanıştım. Bilimsel anlamda Kırgız halk kültürünün araştırılmaya başlaması eskiye dayanıyor. Özellikle XIX. yüzyılın ikinci yarısında seyyahlar ve doğu bilimcileri tarafından Kırgızların kültürel ve etnik özellikleri incelenir, bu konuyla ilgili ilk araştırmalar yapılır. XX. yüzyılda ise tarih, kültür, yaşam tarzı, Sovyet öncesi ve Sovyet dönemindeki değişimler kapsamlı bir şekilde incelenir. Kırgız geleneksel kültürü çok zengin ve karmaşık etnik ve kültürel yapıya sahip. Farklı zaman dilimleri içerisinde ortaya çıkan kültürel değişimler, gelenek ve görenekler, sembol ve törenler bir arada toplanıyor. Bunları incelediğimiz zaman Kırgız Türk kültürünün çok karmaşık bir yapıya sahip olduğunu görüyoruz. İslami inanışların yanı sıra İslam öncesi çeşitli gelenek ve göreneklere, kültlere bir arada rastlamamız mümkün. Özellikle yaşamla ilgili geleneklerin çoğu İslam öncesi Şamanizm ve Tengricilik inançlarına ait. Ataerkil yapıya sahip Kırgız kültüründen insan yaşamı, yaşam süreci, misafirperverlik gibi konularda birkaç geleneği inceleyerek daha önemli bilgilere ulaşabiliyoruz. Kırgızlar için çocuk çok önemli. Bebeğin doğumu aile yaşamında en önemli ve en mutlu olayı. Yeni doğan bebeğe, köy aksakalları, yaşlı ve saygıdeğer kadınlar mutluluk diler ve uzun hayat sürmesi için dualar eder. Çocuk neslin ve sahip olduğu değerlerin devamcısı, halkın ölümsüzlüğünün simgesi. Bu nedenle gebelik süresince anne olacak kadın özel bir statüye sahip. Kırgızlar hamile kadınları her türlü ağır ve yorucu işten uzak tutarlar. Hamile kadını kötü ruhlardan korumak amacıyla çeşitli büyü ve muskalar yapılırdı. Kadının elbiselerine Kuran ayetleri, ayı tırnağı veya puhu kuşu pençesinden muskalar takılırdı. Böylece kadının "kara" ve "albastı"dan korunduğuna inanılırdı. Bu muskalar genellikle elbisenin sol omuz kısmına takılırdı. Doğum öncesi kadının kötü ruhlardan korunması için çadırda gece-gündüz ateş yakılır, ocağın yanına ucu kapıya doğrulmuş kılıç konur, çadırın üst kısmına ve kadının baş ucuna dolu silahlar asılırdı. Bunların kötü ruh ve güçleri korkutarak çadırın yanına yaklaştırmadığına inanılırdı. Geleneğe göre yeni doğmuş bebeğin ilk yemeği sarımay adı verilen eritilmiş inek yağıydı. Yağı emzirdikten sonra bebeğe it köynük adı verilen ilk giysisi giydirilirdi. Gömlek yaşlı bir adamın ya da çok çocuklu ve saygın bir kadının iç çamaşırlarından dikilirdi. Bu gömlek önce köpeğe daha sonra bebeğe giydirilirdi. Bütün bu sembolik davranışlar bebeğin uzun, mutlu ve sağlıklı hayat süreceği inancıyla yapılırdı. Yeni bir bebeğin doğuşu o aile için en büyük mutluluktu. Aile de bir takım törenler düzenleyerek bu mutluluğu çevreyle paylaşırdı. Sıyınçı adı verilen duyurma, müjde, körındık müjdeyi ulaştırarak hediye alma, jentek veya beşiktoy törenleri hediye karşılığı doğan çocuğa ilk kez bakma hakkını kazanma gibi çeşitli etkinliklerin yapıldığı ziyafetler verilirdi. At koyuu töreni yapılır ve bu törene köyün en saygıdeğer kişileri toplanırdı. Kırgız geleneklerine göre kadınlar bebeğe isim takamazlardı. Bu hak ya köy aksakalına ya da bebeği ilk gören adama verilirdi. Adın, bebeğin özelliklerine uygun olmasına dikkat edilir, ad verilmeden önce bebek incelenirdi. Bebeğin ilk kez beşiğe yatırılacağı gün beşik töreni yapılırdı. "Menim kolum emes, Umay-ene, Batma, Zuuranın kolu, Umay-ene uyku ber, beşik eesi bek sakta" ninnisiyle yaşlı bir kadın çocuğu beşiğe yatırırdı. Bu tören çocuğun doğumunun 40. gününde yapılırdı. Çocuğu beşiğe yatırmadan önce kırk kaşık suuga kırıntı adıyla çocuk kırk kaşık sıcak suyla yıkanır, karın bölgesindeki kıllar kesilir, it köynük yerine kırk köynük gömleği giydirilirdi. Bu gömlek anne ve ya nine tarafından komşulardan toplanmış kırk parçadan dikilirdi. Kırgızlar çocuğun kırklama töreninde kırk çörek, kırk gözleme gibi geleneksel yemekler yapar ve köydeki kırk çocuğa dağıtırlardı. Çocukların her türlü kötü ruhlardan ve nazardan korunması için çocuğun beşiğine ve elbisesine çeşitli boncuklardan, hayvan ve kuş parçalarından yapılmış muskalar asılırdı. Eğer bir ailenin erkek çocuğu ölürse geleneğe göre o ailenin yeni doğmuş olan erkek çocuğunun ayağına halhal, kulağına küpe takılır, saçları örülür, sünnet dönemine kadar kız çocuğu gibi giydirilirdi. Seyahat etmek insana yepyeni yaşamlar ve kültürler öğretiyor. Bebeği her türlü kötülükten koruma içgüdüsü, Kırgızların çocuğa soyun ve boyun koruyucusu ve devamcısı anlamı yükledikleri için, yeni doğan bebeğe ilişkin yapılan geleneksel törenler değişik inançlar içerir. "Balalı'y bazar balasız'y mazar" şeklindeki çocuk dolu ev pazar, çocuksuz ev mezar anlamına gelen Kırgız atasözünden de görüldüğü gibi en az 10 çocuğa sahip aileler mutlu aile sayılır. Çok çocuk sahibi olma geleneği ta eski zamanlardan beri olup, düşman ve dış etkenlerden başarılı bir şekilde korunma ihtiyacından ileri gelir. Ataerkil aile yapısının toplumda başlıca ekonomik güç anlamına geldiği dönemlerde çok çocuklu aileler az çocuklu ailelere nazaran daha güvenli ve daha rahat hayat sürerler. Bebeğin yürümesi şerefine tuşoo kesii adlı eğlence ve ziyafet töreni düzenlenirdi. Saat 10-11 civarında bebek çadırın önüne getirilir ve ayakları siyah-beyaz renkli ala jip denen iki ince yün iplikle bağlanırdı. Kırgızlar için bu renkler ışık-karanlık, iyi-kötü mücadelesinin simgesidir. Kırgızlara göre yaşam mutluluk, neşe ve güzel günlerle beraber, acı ve kederli günlerle de doludur. Bu bakımdan çocukların daha küçük yaşlardan itibaren bu gibi durumlara hazırlıklı olmaları gerekir. 8-12 yaşlarındaki çocuklar bebeğin çıkarıldığı çadırın önünde toplanır ve bir koşu yarışması yapılırdı. Bebeğin yanına ilk ulaşan çocuk bebeğin akrabaları tarafından verilen bıçakla bebeğin ayağındaki ipleri keser ve buna karşılık çeşitli hediyeler alırdı. Bu yarış isteğe göre çeşitli yaş grupları arasında yapılabilir ve yarışın galipleri ipleri kestikleri bıçakla beraber değişik hediyelerle ödüllendirilirdi. Çeşitli mistik yollarla bebeğin daha hızlı bir şekilde yürümeye başlaması amacıyla yapılan bu yarışma, günümüzde de yapılıyor. Çocukların ergenlik dönemine ulaşmaları şerefine de çeşitli törenler düzenlenir. Ama yaş arttıkça yapılan törenlerin sayısı azalır. İslam'ın şartlarına göre erkek çocuklar 3,5 ya da 7 yaşlarında sünnet olurlar. Kırgızlar arasında kız çocuklarıyla ilgili, bu kızların 9-10 yaşlarına geldiklerinde saçlarını yeniden örme töreni düzenlenir. Daha önceleri yandan veya arkadan örülen iki örgünün yerine 20 civarında küçük örgüler yapılır. Bu andan itibaren o kız büyümüş sayılır, elbiseleri değiştirilir, daha olgun davranmasına dikkat edilir. Aşağıdaki dünya tatlısı Kırgız çocukların dansını kaçırmayın. İlerleyen yaşlarda erkek çocuklar için ilk ata binme, ilk bıyık kesme gibi çeşitli törenler yapılırdı. İlk bıyık kesme töreninde yetişkinin babası hayvan keser, daha sonra oğlunu akraba ve ya dostlarından birinin evine gönderirdi. Gittiği yerde çocuğun bıyıkları kesilir ve ya düzeltilir, çocuğa bir at hediye edilir ve geri gönderilirdi. Kırgızların on iki yıllık bir dönemi kapsayan ve çeşitli hayvan adlarıyla adlandırılan kendi takvimleri de vardı. Bu on iki yıllık dönemi Kırgızlar mıçal olarak adlandırırlardı. Bu döneme çocuğun ana rahminde geçirdiği bir yıl daha eklenmiştir. Böylece bir mıçal 13, eki mıçal 25 yaş anlamına gelmekteydi. Bu gelenekten yola çıkarak ilk doğum günü 13, diğer doğum günleriyse 25, 37 gibi 12 yıllık periyotlarla yapılırdı. İlk doğum günü kutlaması olan 13 yaş bu kutlamalar içerisinde ayrı bir önem taşırdı. O gün büyük bir tören düzenlenir, hayvanlar kesilir, akraba ve aile dostları davet edilirdi. Törende çocuğa kırmızı gömlek giydirilir ve büyükler tarafından nasihatler verilirdi. Kırgızlar mıçal yılında insan organizmasını önemli değişimlere uğradığına ve çocuğun bu yaşta şiddetli bir hastalık geçirebileceğine inanırlardı. Bu yüzden mıçal yılından birkaç ay önce çocuğun eski elbiseleri başkalarına verilir, adaklar adanır ve kurbanlar kesilerek köye dağıtılırdı. Adak adanması kol kayır, kurbanların kesilip köye dağıtılması ise sadaga çabuu olarak adlandırılırdı. Bundan sonra çocuk artık büyümüş sayılırdı. Ailesi ona güvenir, çeşitli tören ve eğlencelere katılmasına izin verirlerdi. Kız isteme, nişan, evlilikle ilgili gelenek ve görenekler Kırgız kültürünün önemli bir parçasını oluşturur. Evlilik olayına ciddi ve sorumluluk gerektiren bir kurum olarak bakılır, tektı el mene soylu ailelerle akrabalıklar kurulmaya çalışılır. Damat ve gelinin aileleri arasındaki ilişkiler kuda söök mümkün olduğu kadar nazik ve karşılıklı saygı çerçevesinde tutulmaya çalışılır. Hatta aralarında her hangi bir sorun olsa bile zor durumlarda birbirlerine yardım etmekten kaçınmazlar. "Kudanın jamanı suu keçiret" anlamına gelen Kırgız atasözü gelin ve damadın akrabaları arasındaki güvenin ne derece güçlü olduğunu gösteriyor. Kırgızlar arasında çeşitli erken evlenme şekilleri mevcut olmuştur. Ya iki akraba, ya da sadece dar günlerde birbirlerine yardım etmiş olan tamamen yabancı iki aile arasında bel kuda diye adlandırılan daha doğmamış çocukların veya beşik kuda olarak adlandırılan küçük yaşlı çocukların nişanlanmasını buna örnek olarak gösterebiliriz. Söök töşıı adı verilen yemin törenleri yapılır, sonuna kadar akraba olacaklarına dair sözler verilirdi. Kırgız geleneklerinde kadın erkek eşitliği oldukça iyidir. Kırgız kızları ve kadınları da ata biner, ok atar, vatanı savunur. Damadın geleceği gün gelin köydeki bütün akrabalarıyla vedalaşır, kendi yaşıtlarıyla bir kız meclisi düzenler. Düğün töreninde değişik eğlenceler, oyunlar yapılır, müzikler çalınır, şarkılar söylenir. Gelinin uğurlanması "kemgir öldı", "çal jıgar", "kız kıışıtuu", "jıyuu-jayuu", "töşök talaşuu", "ukuruk baytar", "tındık kötör", "kız kıışıtuu", "tolgoo tabak", "toy taratuu", "tokmak saluu", "töşök talaşuu" gibi oyun ve eğlencelerle süslenir. Gelini götüren kafilenin önü kalın bir iple kesilir, damadın veli ve akrabalarından çeşitli bahşişler alınır. Damat tarafının getirdiği başlık ve genellikle giyeceklerin oluşturduğu çeşitli hediyeler gelinin akrabalarına dağıtılır. Geleneksel olarak başlığın içeriği her birinden dokuzar adet olmak üzere çeşitli büyük ve küçük baş hayvandan oluşur. Dokuz ahşap tepside geleneksel yemekler, giysiler, küçük hediyeler getirilir ve katılanlara dağıtılır. Dokuz rakamı Kırgızlar arasında kutsal bir anlam taşıyor. Düğünden önce gelinin akrabaları gelinin kızlık örgülerini çözerek kadınlığa geçiş anlamına gelen değişik bir örgü örerler. Bu geleneksel tören gelinin bir üst yaş grubuna geçişini ifade eder. Tören esnasında geline iyi bir ev kadını olma ve eşine sadık kalma gibi çeşitli konularda nasihatler verilir. Gelin düğün kıyafetiyle sağdıç ve yaşıtlarının eşliğinde damadın ailesine gösterilir ve karşılığında hediyeler alınır. Kırgız geleneklerine göre evlenen kız baba ocağını tamamen terk etmiş, artık başkasına ait sayılır. Bu yüzden gelinin uğurlanması töreninde kadınlar koşuklar söyleyerek ağlarlar. Damadın köyüne geldikten sonra gelinin duvağı çıkarılıp yerine beyaz bir çalma takılır. Daha sonra genel bir tanışma töreni, nikah kıyımı, gelinin yüz görümü gibi çeşitli törenler yapılır. Geleneğe göre gelin eşinin akrabalarına "terg" isimleriyle değil, saygı içeren değişik ifadelerle hitap etmek zorunda. Bu yasak gelinin hayatı boyunca devam eder. Hatta yaşlılık döneminde bile bir saygı ifadesi olarak eşinin ölmüş akrabalarının ismini söylemez. Bu işi o kişileri tanıyan bir başkası yapar. Bu tür kadınlar toplum içerisinde büyük saygı görürler. Kırgızlar insan hayatına yüksek değer vererek yaşamları boyunca iyilik yapmaya, birbirlerini kırmamaya, çok çocuk sahibi olmaya, soylu ailelerle akraba olmaya, çok sayıda hayvan sahibi olmaya çalışırlar. İyi insanlarla dostluk edersen gömleğinin yakası beyaz olur, kötü insanlarla dostluk edersen dertten erken yaşlanırsın anlamındaki Kırgız ata sözü bir anlamda bu geleneğin günümüze bir yansıması. Kırgızlar hayattaki olayları bayramlar ve acılar olmak üzere ikiye ayırmış ve bu ikisinin arasındaki mesafenin, "iyilik ile kötülük kaş ile kirpik arası kadar birbirine yakın durur" atasözünde görüldüğü gibi kaşla kirpik arasındaki mesafe kadar kısa olduğunu düşünmüşlerdir. Onlara göre insan her türlü doğa olaylarına moral ve psikolojik olarak hazırlıklı olmalıdır. Ölüm yatağındaki kişi istediği her şeyi tamamen yapılacak şekilde vasiyet ederdi. Yakının ölümü aile ve akrabalar için facia sayılırdı. Eğer ölen insan genç veya orta yaşlı birisi ise bu acı daha da ağır olurdu. Genç biri öldüğünde çadırın başına "tındık" kırmızı bayrak, orta yaşlı biri öldüğünde siyah bayrak, yaşlı biri öldüğünde ise beyaz bayrak asarlardı. Bu, cenaze törenine gelenler için bir işaret niteliği taşırdı. Cenazenin bulunduğu çadırda sadece kadınlar bulunurdu. Eğer ölen kişi kadının eşi ise kadın saçlarını yolar, yüzünü tırmalar ve yüksek sesle ağlardı. Çadırdaki kadınlar yüzleri duvara dönük şekilde oturur ve ağıtlar söylerlerdi. Merhumun karısına ancak 7. gününde ve ya 40. gününde saçlarını toplamasına izin verilirdi. Bu sebeple çaç jıydı merasimi düzenlenirdi. Cenaze töreni birkaç aşamadan oluşurdu; defin töreni, ölüm hakkında duyuru kabaaytuu, ölen eşin resmi tul kötör, yas elbisesi giyme kara kigıı, ağıtlar ökırıı, misafirlerin karşılanması ve yerleştirilmesi konok aluu, cenazenin yıkanması söök juu, cenazenin kefene sarılması kegindöö, uğurlama uzatuu ve defin merasimi sööktı koyuu, defin töreni sonrası merasimler ve mezarlıktan dönenlerin ağıtları ökırıı üçülügü, merhumun elbise ve özel eşyalarının paylaştırılması mıçö, ayrıca küçük ebatlı (50x50cm) kumaş parçaları dağıtılması ve anma yemeği kara aş. Anma töreni üçü, yedisi, kırkı ve yıl dönümü şeklinde düzenlenir. Yıl dönümünden sonra tutulan yas sona ermiş sayılır. Takvim günlerine ilişkin gelenek ve görenekler çeşitli dönemlerde ortaya çıkmıştır. Arkaik dönemlerden yeni dönemlere kadar süregelmiştir. 20. yy. a kadar atalarını anma törenleri, hayvan alemi ve doğal afetlere ilişkin bazı göçebe gelenekleri eski şekliyle devam etmektedir. Bu tür merasimlerin düzenlenmesinde amaç ailenin refaha ulaşması, soyunu devam ettirmek, sahip olunan hayvan sayısını arttırmaktaydı. Bu gelenekler büyü ve animizm karakterler taşımaktaydı. Takvimle ilgili en büyük geleneklerden birisi, Mart ayının üçüncü haftasına denk gelen gece gündüz eşitliği, ilkbaharla gelen yeni yıl Nevruz geleneği ulusal bir kimliğe bürünmüştür. Gece gündüz eşitliği Nevruz arifesinde köy kadınları geleneksel yemekleri olan buğday taneleri, süt ve bir miktar etten yapılan sulu yemek çeşidini pişirirler. Yeni yılın gelişiyle tüm köylüler yeni elbiselerini giyer, birbirlerini yeni yılın gelişi dolayısıyla kutlar, geleneksel sofralarını kurarlar. Bayram sırasında yakılan ocakların üzerinden herkes atlarlar. Ateşin insanı arındırdığına ve ona güç verdiğine inanılır. Bayram süresince çeşitli at, spor yarışmaları ve eğlenceler düzenlenir. Bu gelenek tabiatın ilkbaharda canlandığı düşüncesinin bir ürünü. Bu bayramın yanı sıra Şamanizm dönemlerinden kalma gelenekler mevcuttur. Bunlara örnek olarak kutsal Yer-toprak ruhu adına yapılan kurban merasimleri gösterilebilir. Genellikle bu merasim, otların yeşermeğe başladığı ve hayvanların yaylalara götürüldüğü ilkbahar ve mera mevsiminin sonunda, kışa hazırlıkların başladığı hazan mevsiminde düzenlenirdi. Merasim sırasında hayvanlar kesilerek kurban edilir, yemekler yapılırdı. Yemek sonunda "Jer suu" ruhun afet ve felaketlerden koruması için "bata" duası okunurdu. Kuraklık ve sel olduğu zamanlar ayrı-ayrı veya toplu şekilde merhamet dileği, günahlarının affedilmesi için adaklar "tılöö" adanırdı. Bu merasimlerin çoğu Kırgızların tanrıçaları "Teger", "Umay" adına dualar yapılarak kapanmaktaydı. Yukarıda sayılan gelenekler Kırgız halkının İslam öncesi gelişim dönemlerinde ortaya çıkmıştır. Kırgızların İslam dinine geçişi ile geleneklerinde belirgin bir biçimde yaşanır, yeni geleneklerin oluşmasına neden olur. Bunlara örnek olarak cenaze duası, günahların affedilmesi, İslam'ın beş şartı ve ramazan ayı ve kurban bayramı "kurman ayt" kutlanıyor. Bazı kabileler dışında Kırgızlar göçebe hayatı yaşamaktaydılar. Yayla ve vadilerdeki meralardan yukarılara, dağlara doğru göç etmekteydiler. Göç mevsimsel karakter taşımaktaydı. Göçebeler otların yeşermesiyle yaz meralarına doğru göç etmekteydiler. Ağustos ayına kadar göç devam etmekte ve dağların eteklerine ulaşmaktaydı. Kış aylarının gelmesiyle Kırgızlar eski yerlerine geri dönerlerdi. Eski yerlerine dönüş törenleri düzenler, bayram giysilerini giyer ve süslenirlerdi. Törenler sırasında kurbanlar kesilir, adaklar adanırdı. Yol boyunca karşılaştıkları köylerde onlara içecekler "ayran", "lamız" ikram edilir, çocuklara hediyeler verilir ve iyi yolculuklar dilerlerdi. Geldiklerinde komşuları onları ziyaret eder, ve hazırladıkları yemekleri getirip onlara ikram ederlerdi ve onların gelişlerini kutlarlardı. Konukseverlik Kırgız halkının en güzel geleneğidir. Evde bulunan her şeyin en iyisi: yemek, yatak, ev sahiplerinin dikkat ve ihtimamı konukların üzerinde olurdu. Yoldan geçen tesadüfi birisi veya davetli konoktor misafir olabilirdi. Çadıra doğru bir atlı yaklaştığında çadır sahipleri onu mutlaka karşılar, attan inmesi için yardım eder, soğuk içecekler ikram ederlerdi. Kırgızlarda gelen misafirlere geliş maksadı asla sorulmazdı. Misafir kesinlikle kalacak yerle temin edilirdi, şayet bu yapılmaz, kötü yatacak yer sunulursa bundan memnun olmayan misafir evi terk eder ve köydeki herkese bu olayı anlatırdı. Bu olay herkes tarafından kınanırdı. Kırgız atasözü şöyle der: "Konoktuui ydyo kut bar" . Geleneğe göre misafirin eşyalarının korunmasından ve atının doyurulmasından ev sahibi sorumludur. Misafirin herhangi bir eşyası kayıp olursa bundan ev sahibi sorumlu tutulur. Kırgız insanlarının ilişkilerinde birbirilerine hediye verme geleneği vardır, turtuu. Bu hediyeler hayvan, av kuşları, at eyeri, kamcı müzik aletleri, ziynet eşyaları olabilir. Geleneğe göre hediye alan kişi karşılığını daha değerli bir hediye ile geri vermelidir. Ülkeye gitmek isteyenler için yazım: Kırgızistan Bilgi ve Gezi Rehberi. Ayrıca ülkenin kuzeyinden ve güneyinden yazdığım Kırgızistan Turu ve Kırgızistan Gezisi yazılarım ve videolarım da var. Geleneksel Kırgız kültüründe akrabalar arasında yardımlaşma geleneği önemli yer tutar. Hayatın acı ve mutlu günlerinde insanlar birbirlerine maddi ve manevi yardımda bulunmalıdır. Eğer ailenin yiyeceğe-giyeceğe, kalacak yere ihtiyacı varsa tüm sülale ve köylüler o aileye yardım etmek için toplanır. Özellikle aile ve akraba gruplar birbirlerine daha çok maddi ve manevi yardımda bulunuyorlar. Böyle gruplar genellikle onlarca aileden oluşuyor ve 3, 4, 5 kuşak aynı soydan geliyor, adları atalarının adıyla adlandırılıyor. Aileler genelde ortak yaşam sürdürüyorlar. Hayvanlarını yaylalara ortak götürüyor, aile üyelerini ve hayvanlarını tehlikeye karşı ortaklaşa koruyorlar. Akraba ailelerin yaşamlarının birçok yönünü organize ve eden, grubun en yaşlı kişisi oluyor. Böyle gruplar bugün de mevcut. Gerçi eskisi kadar aileler üzerinde töre baskısı yok, fakat cenaze törenlerinde, düğünlerde aralarındaki yardımlaşma halen devam ediyor. Özellikle bu gruplar bu gün genç neslin üzerindeki sosyal kontrolünü elde tutacak en etkili mekanizma ve gençliğin sosyalleşmesini, etnolojik kimliğini kaybetmesini engelleyecek en büyük kurumlar olabilir. Modern gelişme döneminde Kırgızlar Orta Asya'nın uygar toplumlarından biri. Okuma yazma oranı %99,5 ile dünyanın ileri gelen ülkelerinden. Bununla beraber Kırgız halkının geleneği, kültürü, örf, adet ve töreleri değişmemiş ve gelişmiş şekilleri ile bugün de devam etmekte, genç neslin kendi tarih ve medeniyetine olan sevgi ve saygı bağımlılığında önemli etken oluşturmakta. Bunlar halkın etnik ve kültürel özelliklerini oluşturuyor ve Kırgızlar diğer dünya halkları içerisinde kendine özgü bir yere sahip. Tavsiye ederim. Kırgızistan çok bakir ve ucuz bir ülke. Ben Kırgızistan'da epey gezdim, insanını ve kültürünü tanıma fırsatım oldu ama yerleşmeye yönelik bilgim yok. Kırgızistan Büyükelçiliğine, Kırgızistan Dostluk ve Kültür Derneği'ne ve Egemendik Kırgız Türkiye Mezunları Derneği'ne yazmanızı tavsiye ederim. Kırgız toplugunu cok iyi sekilde resimlemiş ve anlatmışsınız. Kırgızlarla ilgili bilinmedik gercekleri aydınlattıgınız için teşekkürler.


Kırım gezi notları olarak hazırladığım bu yazımda uygun mevsim, Kırım hakkında bilgi, Kırım şehirleri, gezilecek yerler, yemekler, bilgiler, öneriler var. Daha sonra da iki kez gittiğim yarımadada gezdiğim yerleri ayrı yazılarımda anlatacağım. Kırım tatil ve gezi için ideal bir bölge; keşfedilecek yeri çok var, güvenli, ucuz ve eğlenceli. Sadece eski Sovyet coğrafyasından değil tüm dünyadan turist ve gezginleri kendine çekiyor. Kırım tarih boyunca Ruslar, Yunanlar, Tatarlar, Osmanlılar, Venedikliler, Cenovalıların yerleştiği, şehirler kurduğu, karma evlilikler yaptığı, izler bıraktığı bir coğrafya. Kırım sahillerindeki tatil kasabalarına milyonlarca turist tatile geliyor. Ukrayna'nın güneyinde ve Rusya'nın güneybatısındaki yarımada, ana karaya ince bir doğal köprüyle bağlı olan, adeta bir ada. İşte bir Kırım haritası. 1854-1856 Kırım Savaşı'nın yaşandığı bölgede bu sırada savaş muhabirliği mesleği doğmuş oldu. Bizim yakından tanıdığımız Florence Nightingale Kırım Savaşı sırasında yaralanan İngiliz askerleri önce Üsküdar'daki Selimiye Kışlası'nda, sonra da yarımadanın Balaklava kasabasında tedavi ederek hemşirelik mesleğinin kurucusu oldu. Askerler Florence Nightingale için Lambalı Kadın ünvanını kullandılar. Kırım Vilayeti Sovyetler Birliği döneminde, 1954'te Rusya'dan ayrılarak Ukrayna'ya bağlandı. Geçtiğimiz günlerde ise Rus Ordusu'nun girmesi ve referandum sonucu yeniden Rusya'ya geçti. Uyarı! Özerk cumhuriyetin Rus Ordusu'nca işgali ve referandumla Ukrayna'dan ayrılarak Rusya'ya bağlanması nedeniyle yaşanan gerginliğin savaşa dönüşme olasılığı vardır. Birçok devlet vatandaşlarını mecbur kalmadıkça gitmeme konusunda uyarıyor. Giderseniz de dikkatli olmalı, halkla Ukrayna'dan ayrılma konusunda tartışmamalısınız. Bölgede yüksek tatil sezonu Temmuz ile Eylül arasında ve kalabalık oluyor. Yazın Akdeniz iklimi hakim ve oldukça sıcak. Ben hep Temmuz ve Ağustos'ta gittim ve hava durumu çoğu gün bunaltıcı sıcaktı, ama dayanılmayacak kadar değil. Kırım'a gitmek için en iyi aylar Mayıs, Haziran ve Eylül. Kışları kar yağsa da aşırı soğuk değil, ama bazen yükseklerde yollar kapanabiliyor. Yazları deniz suyu sıcaklığı 22-25 derece arasında, Ekime kadar denize girilebilir. Ukrayna'da iseniz başkent Kiev'deki Zhuliany Havalimanı'ndan her gün Simferopol'e uçak var ve bilet fiyatları tek yön 35 ila 60 dolar arasında. Kiev'den Simferopol'e her gün 12 ve 28 numaralı trenler 18 saatte, Odessa'dan ise 650 numaralı tren 12 saatte gidiyor. Yataklı trenlerin bilet fiyatları üçüncü sınıf 17 dolar, ikinci sınıf 30 dolar, birinci sınıf 100 dolar civarında. Sevastopol, Kerch ve Feodosya'ya da trenle gitmek mümkün. Tüm bu saydığım şehirlerden Simferopol ve diğer çoğu kasabaya otobüsler de var. Simferopol'den Yalta'ya gitmek için taksi (45 dolar), troleybüs (2 dolar) ve otobüs (4 dolar) var. Ukrayna otobüsleri için SkyBus, trenleri için ise Ukrayna Demiryolları web sitelerine bakabilirsiniz. Dikkat, güncel bilgi: Mevcut durumda Kırım'a sadece Rusya'dan gidilebiliyor! Başkentin tren istasyonu, en güzel binalarından biri. Genelde kıyılara ve dağlara gitmek için bir aktarma yeri olan kentin Tatarca adı Akmescit. Simferopol'den Yalta'ya benim de kullandığım 56 kilometrelik dünyanın en uzun troleybüs hattı var. Rus Çar saraylları ve anıtlarla dolu güzel kıyı kenti Yalta kuşkusuz Kırım'ın gözdesi. Tüm Sovyet bloğunun en çok sevilen üç tatil merkezinden biri olan Yalta'da küçük, ucuz ve temiz bir ev kiralayıp günlerce kenti ve çevresini gezdim. Batıdan Yalta'ya giderken ilk deniz-güneş-kumsal kasabası. Aluşta'daki eski tekne tersaneleri kumsallara çevrilmiş. Alupka kayalık deniz kıyıları, Rus tipi yazlık ev daçalar ve Vorontsov Sarayı'na evsahipliği yapıyor. Churchill 1945'teki Yalta Konferansı sırasında bu sarayda kaldı. Simperofol ile Sevastopol arasındaki vadide yer alan Bahçesaray, başta Kırım Han Sarayı, kayalara oyulmuş Ermeni Manastırı, Çufutkale ve Türk Müseviler olan Karaylar'ın sinagogu olmak üzere ilginç gezilecek görülecek yerlere sahip. Tatarcası Bağçasaray. Eski Yurt, Orta Cuma Camii, Tahtalı Cami, Zincirli Medrese de Tatar eserlerinden. Kırım Savaşı nedeniyle ünlü olan küçük kasabada gizli nükleer denizaltı üssü ve tünellerini ziyaret ettim, sandalla gezdim. Tatarcası Balıqlava. Simferopol'den 100km doğuda bulunan Feodosya'da ünlü ressam Ayvazovski Resim galerisi var. Mimari açıdan Odessa'ya çok benzeyen Feodosya'ya ben bu müze ile Vladimir Vysotsky'nin albümünü bulabilmek için Koktebel'den günübirlik gittim. Yarımadanın en doğusunda, Rusya'ya çok yakın bir kent. Tatarcası Keriç olan kentin adının uluslararası yazılımı Kerch. Feodosya ile Sudak arasındaki tatil kasabası kumsalları ve eğlencesi için tercih ediliyor. Burada ismi halen Türkçe olan Karadağ, tekne ile ziyaret etmeye değer. Pansiyon fiyatları uygun. Tatarcası Köktöbel. Önemli bir donanma kenti olan Sivastopol II Dünya Savaşı'ndaki direnişi nedeniyle Kahraman Şehir ünvanına sahip. Yalta yakınlarındaki Simeiz, kayalık ve güneşli bir kasaba. Cenevizlerden kalma kalesi, kumsalları ve eğlencesiyle bilinen Sudak'ta güzel bir tatil yaptım. Eskiden beri köpüklü şarabıyla ünlü bu küçük sahil kasabasında güzel kumsallar ve orman var. İlginç yeryüzü yapısı ve manzaraları nedeniyle birçok Sovyet filminin çekildiği beldeyi günübirlik ziyaret ettim. Yevpatorya bugün bir liman, demiryolu ulaşımı ve tatil merkezi. Yazın tatilciler nedeniyle yoğun olan kentte kışın işsizlik sorunu yüksek. Kırım'da gezilecek yerler çok ama neyse ki birbirlerinden pek uzak değiller. Gezdiğim yerleri ayrı yazılarla anlatacağım, burada sıralayıp kısa bilgiler vereyim. Bahçesaray kasabasındaki Kırım Han Sarayı, 1443 yılından itibaren Tatar Hanlığı'nın başkenti idi. Bahçesaray 1475 yılındaki Osmanlı işgalinden itibaren Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı ama kendi içinde egemen bir hanlık haline geldi. Kırım Savaşı ile Ruslara geçen bölgede Kırım hanlarına soylu ünvanı verildi, başkent Simferopol'e taşındı. Han Sarayı güzel bahçeleri, camileri, mezarlıkları, ahşap yapıları ve haremiyle Kırım'da görülecek yerler arasında. Çufutkale Bahçesaray'daki geçmişi altıncı yüzyıla uzanan bir mağara kent. Yaz sıcağında kayalıklara tırmanmak zor oldu ama değdi. Buradaki eserler ve manzara ilginç. Büyük Kanyon'a Yalta'dan 1.5-2 saatte, Bahçesaray'dan otostop veya minibüsle gidilebiliyor. 2 dolara denk gelen ücreti ödedikten sonra dere kenarından bir saat yürüyerek kanyona ulaşılıyor. Yürüyüş patikasının sonunda iyi yemek ve kötü şarap satan bir adam, küçük bir şelale ve göl var. Kırım'da gezilebilecek mağaralar olan Krasnaya, Emine-Bayır-Hosar ve Mramornaya'ya erişmek kolay. Diğer birçok mağaraya profesyonel olmayanların gitmeleri önerilmez. Kırlangıç Yuvası adlı yapı Yalta ile Alupka arasındaki Gaspra'da yer alıyor. Kırk metrelik uçurumun tepesinde ve tam ucundaki Neo-Gotik saray 1912 yılında inşa edildi ve Kırım'ın en ünlü simgesi ve mutlaka gezilecek yerler arasında. Yalta'dan tekne turları var. Eskiden çarların yazlık sarayı olan mekan, II. Dünya Savaşı'nı sona erdiren Yalta Konferansı ile ünlü. Görülmesi gereken yerler arasında. Fransız şatosunu andıran eski çar sarayı. Bir kez Stalin gitmiş ama güvende hissetmediği için kalmamış. Aluşta ile Partenmit arasındaki Gurzuf Kırım'ın en güzel yerlerinden. Fransız Rivyerası iklimine sahip Gurzuf'un iyi şarapları ve berrak bir denizi var. Sudak'ta gezdiğim bu kalede güzel binalar, kuleler, manzara oluşturan kalıntılar var. Kalede Osmanlı döneminden kalma bir mescit de bulunuyor. Balaklava'da gezdiğim eski gizli nükleer denizaltı tünelleri soğuk savaş döneminin önemli askeri merkezlerinden. Yurt dışı seyahatle ilgili birçok öneri, bilgi ve ipucunu, ucuz gezi yöntemlerini Çeşitli sayfamda bulabilirsiniz. Kırım'da gece hayatı eğlenceli ve hareketli. Her kent ve kasabadaki bar ve diskolardan başka eğlence etkinliklerine katılmak isterseniz müzik festivallerine gidebilirsiniz. Her yıl Ağustos ve Eylül'de düzenleniyor. Günlük bilet 12 dolar civarında. Eğlencenin zirvesi Popovka kumsalındaki Kazantip Festivali sizi şahane müzik, ılık Karadeniz suyu ve çılgın gençleriyle önyargıdan uzak bir dünyaya davet ediyor. 31 Temmuz 14 Ağustos arasında gerçekleştirilen festivalde güzellik yarışması ve spor gibi etkinlikler de var. Festivalin düzenleyicileri insanları "cennete" davet ediyorlar ve aşık olanlar eğer isterlerse buradaki "Hızlı Evlilik Kurumu" tarafından bir törenle Kazantip Parti Ülkesi vatandaşlarının "cennet birliği"ne girişini onaylıyorlar ve bunun aşk sürdükçe geçerli olacağını söylüyorlar. Festivalin kuralları arasında "aşk bedavadır, sevişin", "beyninizi ve prezervatifinizi kullanın" gibi sloganlar var. Gitmeye niyetlenen yurdum insanı: eğlen ama saçmalama, efendi ol! Rus, Ukrayna ve Tatar mutfaklarının etkilerini taşıyan Kırım yemekleri lezzetli. Tatarların ünlü çiğ böreği dilimize yanlış bir anlam kazanarak geçmiş olup, asıl adı çibörek olan bir Kırım Tatar yemeğidir. Bize de aynen geçmiş olan çibörek, daire şeklindeki hamurun içine koyun veya dana kıyması, kıyılmış soğan ve karabiber konup yarım ay şeklinde kapatılarak derin ayçiçek yağında kızartılmasıyla yapılıyor. Bölgenin yemeklerinden mantı bizdeki gibi yoğurtla değil genelde acıka veya krema ile sunuluyor. Bizim Urfa'ya benzeyen lüle kebabı ile şiş kebabın Rusçası şaşlık da tanıdık lezzetlerden. Kuzu ve domuz etinden yapılan şaşlık, Tatar lokantalarında domuzdan yapılmaz. Tatar yemeklerinden olan lagman çorbası, iri koyun eti, sebze ve erişteden yapılır ve bizdeki çorbalardan daha bol malzemelidir; orada "çorba" olarak adlandırılır ama bizde "sulu yemek" kıvamındadır. Kumsallarda molochnoye adlı aromasız sade dondurma çok satılıyor. Ayrıca paklava olarak sattıkları şeyin bizdekiyle ilgisi yok; ince hamur katmanları bir çiçek veya peçete demeti şeklinde birleştirilip kızartılarak fındık ve balla kaplanıyor. Tatar lokantalarına gittiğinizde hem tanıdık hem de biraz farklı yemekler tadarak eğlenceli yemekler yiyebilirsiniz. Tatarlar çayı seramik demlikte ve fincanla içiyor. Demli çay bulmakta güçlük çekmezsiniz. Ukrayna ve Tatar yemekleriyle içkileri hakkında daha fazla bilgiyi Ukrayna Gezi Rehberi yazımda hem yazdım hem de videomla anlattım. Kırım'da gezdiğim yerleri ayrı ayrı yazacağım. cok tesekkur ederım. son durumdan dolayı tekrar gıtmek ıstedıgım anne ve babamın anavatanını anlattıgınız ıcın. elınızı yuregınıze saglık. devamını 4 gozle beklıyorum.. Ben de okuduğunuz için teşekkür ederim. Umarım yakında gidebilirsiniz. Böyle hissettirdiğime sevindim, ilginize teşekkür ederim. Umarım ata yurdunuza gidebilirsiniz. Kırım'dan daha çok yazacağım, takip ediniz. Sevgiyle. Çok zaman geçirdiğim bir yerde hep akılda kalacak detaylardan bahsedip tekrar hatırlattığın için teşekkürler. Sanırım önceki bir seyahat olmalı. Ama güncelliğiyle iyi olmuş. Bundan sonraki dönemde de çok değişeceğini düşünmüyorum. eline sağlık.. Kırım güzeldir ama denizi bizim denizler kadar iyi değildir. Ama ucuzdur. Üzücü yanı Kırım artık Ukrayna topragı değil, Rusya topragı oldu, direkt Kırım'a giremezseniz, Rusya üzerinden geçiş yapmanız lazım.. Aynı Türkiye-KKTC olayı gibi. aralık 2014 sonra ukranya kırım arası kara yolu ulaşım durdurulduğunu okudum... bu doğrumu.... vy şunda ukranya kırım arası karayolu acıkmı.. bilgi aktarırsanız sevinirim.. Bulabildiğim bilgilere göre Ukrayna hükumeti Kırım ile kara ulaşımını durdurmuş, tren ve otobüsle geçiş yok. Böyle bir haber var ama dogru mudur, bilginiz var mı acaba? "Sinop Yalta Seferleri 21 Mayıs'ta Başlıyor". Haberi gördüm ancak adı geçen firmanın sitesinde Yalta veya gemiyle ilgili herhangi bir şey yok. Kırım gezi yazımı okuduğunuz için teşekkürler Ayşegül Hanım. Sizin de yüreğinize sağlık. Umarım Kırım'a gidersiniz, güzeldir. Teşekkürler Cem Bey, hemen bilgiyi ekliyorum. Evet, Kırım'a artık sadece Rusya'dan girilebiliyor. yeni bir kitap okudum onlarda insandı... cengiz dağcı nur iiçinde yatsın benim anne dedem kırım alupkalı. rus mezaliminden kamış bir tatar sizin hazırladığınız tanıtım ve yazıda atalarımın geççççmişimi yaşadım onların acısını hissettim. allah razı olsun çok mutlu oldum o cennet vatanı daha çok özledim teşekkür ederim tüm sürülen türklere selam gönderiyorum ölenlere rahmet diliyorum. Kırım hakkında katkınız için teşekkürler Rabia Hanım. 2008 den beri 9 kez gittigim unutamadigim bir yer. Kırım bence de çok güzel bir bölge, gezi ve tatil için ideal. Umarım yine kolayca seyahat edilebilecek duruma gelir. Evet, Kırım artık Rusya egemenliğinde, Rusya Federasyonu vizesi gerekiyor. Arkadaşlar eğer Kırım'a gidecek olursanız önemli bir uyarım var. Biz normalde Rusya'dan bisikletlerimizle girip Ukrayna'ya ya geçecektik ama iki ülkenin de bir kuralı var. Hangi ülkeden Kırım'a girdiyseniz o ülkeden çıkmak zorundasınız ve tüm uçuşlar iptal edilmiş. Yani biz Rusya'dan girince Rusya'dan çıkmak zorunda kaldık ve o uzun yolu bisikletlerle geri döndük. Hatta Odessa Konsolosu bizi araıp sakın girmeyin, bir kişi Ukrayna'ya geçmek istedi ama 5 gün arada kalıp su bile vermemişler dedi. Durum böyle! Kırım ulaşım bilgileri için teşekkürler. Kırım Ukrayna'nın elinden çıkıp Rusya toprağı olduktan sonra giriş çıkış ve bürokrasi konusunda çok soru işareti var. Umarım bu güzel coğrafyada seyahat yakında yine kolaylaşır. Türk ve Osmanlı camileri ile Bizans tipi kubbeli kiliseler konusunda size katılıyorum. Osmanlılar İstanbul'u alınca kubbeli kiliselerden etkilenip Selçuklu, Anadolu, Türk tipi cami mimarisini terk ettiler. Dediğiniz gibi Mimar Sinan ömrünü ve sanatını 1000 yıl öncenin tekniğiyle inşa edilmiş Aya Sofya'nın muhteşemliğini yakalamaya adadı ama başaramadı, sadece Selimiye'de yaklaştı. Bugün Türkiye'de inşa edilen camiler, Çamlıca'daki dev yapıdan gecekondu mahallesindeki camiye kadar hepsi Aya Sofya taklidi. bende kırım kökenli biri olarak kırımı çok merak ediyorum tüm Avrupa ülkelerini gezdim ama kırımı hiç görmedim İstanbul dan direkt simferapola uçuş varmı varsa uçak biletleri ne kadar acaba selamlar. Merhaba. Yazımda da belirttiğim gibi bugün Kırım'a sadece Rusya'dan gidilebiliyor. İstanbul'dan Rus Hava Yolu Aeroflot ile Moskova aktarmalı gidebilirsiniz. 1000-1100 TL şu sıra. alper bey merhabalar yazınızı büyük bir zevkle okudum çok güzel ve açıklayıcı kırımda yaşayan bir arkadaşım var ve yanına gitmek istiyorum mevcut şartlarda moskova üzerinden aktarmalı gidildiğini söylemişsiniz ben hiç yurt dışına çıkmadım ve yabancı dilim de yok nelere dikkat etmeliyim yada ne gibi tavsiyeleriniz olucak gideceğim yer simferepol. Merhaba Hüseyin Bey. Evet öyle, Kırım'a Moskova üzerinden, Rusya'dan gidilebiliyor. Tehlikeli bir bölge değil, Türkiye'den çok daha güvenli. Genel seyahat bilgileri için Çeşitli sayfamdaki bilgi yazı ve videolarıma bakabilirsiniz. Merhaba. Mart 2014'te Kırım'ın Ukrayna toprağı olmaktan çıkıp Rusya'ya bağlanmasından sonra seyahat zorlaştı. Romanya'dan Ukrayna'ya geçişte sorun olmaz ama Kırım'a karadan giriş Rusya açısından yasak. İki yasal yol var; Moskova'dan Simferopol'e uçakla gitmek veya feribotla Kerch'e gitmek. Ukrayna'dan karadan girmek içi, n Ukrayna devletinin özel izni gerekiyor ama şu anda bu izni vermiyor. Ayrıca pratikte şu da bir kural; Kırım'a Ukrayna'dan girdiyseniz Ukrayna'dan çıkmak, Rusya'dan girerseniz Rusya'dan çıkmak gerekiyor. Güncel duruma baktığımda şu an hala böyle. Motosiklet bambaşka bir tarz, ruh. Rotanız harika. Arkadaşlar ben daha yeni gelmiş biri olarak kırım a istanbuldan moskova ve moskovadan sımferepol ucak biletleri 1300 tl tuttu ve ayrıca 250 tl kadarda rus vizesi almanız gerekiyor yaklaşık 10 gün içersinde çıkıyor vizeniz kırım sadece yazın değil bahar zamanıda güzel bence. Uçak aktarmaları ve sımferepoldan yaltayı da dusunursek nerdeyse 1 gün sürüyor gelmek, ben suan buradayım bir arkadasımın yanına geldim. vize ve uçak parası dahada artar yakında malum 1 dolar 3.75 oldu ve ayrıyeten burada yedıgınız yemeklerde veya gece biseyler ıcmek ıcınde gıttıgınız mekanlardaki ücretler turkıye ye gore pahalı dıyebılırım artık ama herseye ragmen guzel. Güncel Kırım seyahat bilgileri için teşekkürler. Zorluğa rağmen gitmenize sevindim. Ben bu ay sonu Kırım'a gidecem Türkiye'den hayırlısıyla Krasnodar hava alanından otobüsle Simferopol geçeceğim kirima ilk defa gideceğim bunu için üzerime ne kadar dolar almam lazım 1 hafta tatil yapacağım bunun için bilgi verir misiniz rica etsem hayat pahalı mı orda nasıl bi maddi durum ayarlamam lazim. Merhaba. Kırım Türkiye'den biraz daha ucuz, ona göre bir tahminde bulunabilirsiniz. Rakam vermem doğru olmaz, herkesin beklentileri ve harcama tarzı farklıdır. Çok güzel bir coğrafya ve tatil bölgesi. Krasnodar şehri Rusya topraklarında olduğuna göre sorun yaşamazsınız. Rusya Türk vatandaşlarından vize istiyor bilirsiniz. Onur bey Kırım Rusya'ya bağlandıktan sonra sürekli İstanbul'dan Krasnodar'a uçakla geçip oradan da ucuz uçak bileti bulamazsam otobüs ile Kırım'a geçmekteyim, havalimanından otogara (avtovokzal 1) taksi ile 1000 ruble istiyorlar ancak ben pazarlık yapıp 750 800 rubleye gidiyorum, siz de pazarlık yapın unutmayın, bunun için Rusçayı çok iyi bilmenize gerek yok doğru şoförü bulun yeter. Otogara geldikten sonra otobüsü bulmanız çok kolay bizdeki gibi birden fazla firmalar yok tek bir yerden biletinizi alıp hemen arka tarafa gelen otobüse binebilirsiniz. Otobüs fiyatları bize göre bence pahalı ve otobüs oldukça eski ve konforsuz bilginiz olsun ve su dahil hiç bir ikramda bulunmazlar siz otobüsü beklediğiniz kısımda büfeler var oradan binmeden önce yanınıza yiyecek ve içecek almayı unutmayınız ve Kerç boğazını geçmek için otobüs feribota bindiğinde gemide yiyecek satılmakta ve fena değil. Sık sık mola verir ve molalarda dikkat edin sizi beklemeyip basıp gidebilirler ben öyle sezdim 🙂 Size şu kadarını söyliyeyim otobüslerde bizdeki gibi hizmet kesinlikle alamazsınız. Otobüs Port Kavkaz a gelince feribota otobüsle binmiyorsunuz, limana gelmeden muavin önce herkesin kimlik ve pasaportlarını toplar buna güvenin sorun yok ve verin pasaportunuzu. Limanda herkesi otobüsten indirirler ve otobüsteki bavullarınızı da yanınıza almanız gereklidir sonrasında güvenlik noktasını bavullarınız ile beraber x-ray cihazlardan geçerek tamamlarsınız ve kontrol sonrasında herkes tekrar otobüse biner ve otobüs gemiye park yapınca isterseniz inip gemiyi dolaşabilirsiniz. Yaklaşık 30 dk. Sonra feribot Kırım'a geçer ve hemen yoluna devam eder. Bu arada sizin muavine verdiğiniz pasaportunuz otobüste tek tek ger dağıtılıyor mutlaka alın ve içinde belgeniz varsa kontrol edin. Sonrasında gideceğiniz şehre göre yol üzerindeki tüm şehirlere uğrar. Benim şahsi fikrim Krasnodar'dan Simferopol'e öncelik olarak uçak ile gitmeniz. Bu arada Krasnodar'dan Simferopol'e kalkan uçak saatine çok varsa havalimanı içinde otel var ve bayağı ucuz, ben 20 dolara kalmıştım. Aktaracaklarım şimdilik bu kadar. Merhaba Sena Hanım. teşekkür ederim. :)) Maalesef artık Kırım'a Ukrayna'dan girilemiyor. Merhaba. Kirim artik Rusya'ya ait. Ukrayna'dan giris cikis yok. Evet sorun yasarsiniz. Kırım kadim bir Türk yurdudur. Ukraynanın parçası ve Rusya işgali altındadır. Kırıma bir zorunluluğunuz yoksa gitmeyiniz! Dedenizin Kırım'dan geldiği kentin adı değiştirilmiş olabilir. Umarım blog okurlarımdan bilgi verebilen biri çıkar. Dersaadet; Osmanlılalarda İstanbul'a verilen bir addır. Osmanlının işgali demeniz kaba bir tarif olmuş. Kırım'ın Ruslara geçmesi kırım savaşından 70 yıl öncedir. Merhaba Alper Metin bey. Kırım hakkında açıklayıcı, detaylı bilgiler öğrenmiş oldum. Gezi notlarını takip ediyorum. Şimdiye kadar 40 ülkeye seyahat ettim. Uygun zamanda Kırım ziyareti düşünüyorum. Yalnız Kırım'ı anlatırken Osmanlının yani atalarımızın almasını işgal olarak nitelendirmek bir anlık gaflet olarak düşünüyorum. Umarım düzeltirsiniz. Merhaba. Kırım ve diğer gezi yazılarıma ilginize teşekkür ederim.


Kopenhag'da gezilecek yerler hakkında hazırladığım bu yazıda Kopenhag gezi notları ve rehberi, hava durumu, gezi bilgileri, gece hayatı ve eğlence üzerine yazılarım, tavsiyelerim, video ve fotoğraflarım var. Danimarka'nın başkenti Kopenhag 1 milyon nüfuslu bir kültür, alışveriş, sanat, tasarım, gece hayatı şehri olup, Avrupa ana karası ile İskandinavya arasında bir kültürel ve coğrafi köprü oluşturuyor. İşte Kopenhag turu için bilgiler içeren bir gezi yazısı. Kopenhag hava durumu yılın çoğunda serin ve soğuk. Gezi turu için en iyi mevsim yaz. Kopenhag gezi planı için en uygun ve rahat aylar Mayıstan itibaren Eylül sonuna kadar. İlkbahar mevsimi Kopenhaglılar için karanlık Kışın ardından caddeleri, parkları, kafeleri doldurma zamanı. Yaz mevsimi ılık geçer ve ortalama sıcaklık gündüz 20, gece 15 derece. 21 Haziran günü gündüz en uzun ve 18 saat sürüyor. Yazın sokaklarda yaşam canlı ve hareketli. Sonbahar ve Kış mevsimlerinde günler kısa ve soğuk geçiyor, Danimarkalılar daha sakin bir yaşamı tercih ediyor, işten çıkınca evlerine gidiyor veya arkadaş ve ailelerini ziyaret ediyorlar. Kopenhag gezi için pek ünlü olmasa da bence cazip bir kent. Zarif insanlar ve binalar, huzur ve güven dolu yaşam, müzeler, galeriler, parklar pek güzel. Ben blogumun en iyi gezi blogu seçildiği yarışmanın ödülü olarak bir Kopenhag gezisi yaptım. İyi ki de gittim, çok beğendim. Yapılan bir araştırmada geçen sene dünyanın en mutlu insanlarının yaşadığı ülke Danimarka çıktı. En son araştırmaya göre ise en mutlu insanların ülkesi Paraguay. Danimarka daha önce gördüğüm diğer İskandinav ülkeleri İsveç ve Finlandiya'ya benzer özellikler taşıyor. Kopenhag'a nasıl gidildiğini ve havalimanından merkeze ulaşımı önceki yazımda anlattım. Derdin ne böyle arkadaş kara kara düşünecek? 3 metre uzunluğunda ve 2.5 ton ağırlığında ağır metal heykelin adı Zinkglobal. Üzerinde oturduğu 9 metrelik dev anahtar, geleceğin anahtarını temsil ediyor. Nordre Toldbod bölgesindeki Langelinie'de. Couchsurfing sayesinde tanıştığım arkadaşlarımdan Helene ile parkta. Çekik gözlüsü ayrı tatlı, İskandinavı başka sevimli. Çocuklar bütün dünyada güzel. Kaldığım yerdeki yapay göl kente güzellik katıyor. Kentte ulaşımın önemli bir kısmı bisikletle sağlanıyor. İzlediğim müzik ve dans gösterisi harika! Günlük yaşamdan bir video; bisikletler, insanlar ve trafik. Kopenhag gezi turumda Danimarka Ordusu törenine rastladım. O sırada tam karşıda barış yanlıları gösteri yapıyor. Kopenhag'ın sembolü olan denizkızı heykeli Edvard Eriksen tarafından bronzdan yapıldı. Langelinie adlı deniz kıyısı gezinti yolundaki bir kayanın üzerinde duran denizkızı heykeli 1.25 metre boyunda ve 175 kilo ağırlığında. Danimarkalı yazar Hans Christian Andersen'in Denizkızı adlı masalından esinlenerek yapılan heykel son yıllarda vandalların ve politik eylemcilerin hedefi olup tekrar tekrar onarılıyor. Kopenhag gezi planı yapıp da bu fotoğrafı çektirmeyeni dövüyorlar. Copenhagen City Hall Kopenhag Belediye Başkanı ve Belediye Meclisi'nin merkez binası. Şehir merkezindeki Belediye Sarayı Meydanı'nda bulunan güzel bina 1905 yılında mimar Martin Nyrop tarafından Ulusal Romantik tarzında tasarlandı. Bir saat kulesi ve Jens Olsen'in Dünya Saati bu binada. Avrupa'nın en ünlü lunaparkı olan Tivoli Kopenhag'da gezilecek yerler arasında, mutlaka görülmesi gereken bir yer. Yukarıdaki meydandan yürüyerek bir kaç dakikada gideceğiniz Tivoli Gardens 1843 yılında kuruldu ve uzun zamandır ulusal bir değer ve turistik yer. Kopenhag gezi rotası için şart. Giriş ücreti 8 yaşa kadar çocuklara ücretsiz, büyüklere 99 Danimarka Kronu. Yeni Liman Nyhavn 17. yüzyıldan kalma bir liman, kanal ve eğlence bölgesi. Kongens Nytrov'dan başlayıp limanın ucu Royal Playhouse'a kadar uzayan tarihi limanda parlak renkli eski evler, eski ahşap gemiler, barlar, kafeler ve restoranlar var. Kraliyet ailesinin konutları olarak kullanılan Amalienborg Sarayı, meydana bakan birbirinin aynısı dört binadan oluşuyor; VIII. Christian Sarayı Prens ve Prenses tarafından konuk sarayı olarak; VIII. Frederik Sarayı Veliaht Prens ailesinin evi olarak; VII. Christian Sarayı konukevi olarak; IX. Christian Sarayı ise Kraliçe ve eşinin evi olarak kullanılıyor. Fotoğrafımda kenarda gördüğünüz, aslında meydanın ortasında kalan heykel 1771 yılından kalma ve Kral V. Frederik'e ait. Amalienborg Sarayı Danimarka kraliyet ailesinin kış mevsimi konutu. Christiansborg Sarayı veya Kalesi kent merkezindeki Slotsholmen adacığında yer alıyor ve Danimarka Parlamentosu, Başbakanlık Ofisi ve Yüksek Mahkeme'ye ev sahipliği yapıyor. Bazı kısımları da kraliyet tarafından kullanılıyor. Yine Slotsholmen'de yer alan tarihi borsa 1625 yılından kalma. Dünyanın en uzun yaya caddelerinden biri olan Stroget, Belediye Sarayı Meydanı'dan Kongens Nytorv Meydanı'na kadar uzanan, uygun fiyatlı zincir mağazalardan dünyanın en pahalı markalarına kadar dükkanların yer aldığı, kentin ana arteri ve Kopenhag'ın alışveriş merkezi. Görülecek yerler arasındaki bu caddeye alışveriş meraklıları mutlaka gitmeli. Kopenhag gezi bilgi notları devam ediyor. Eğlenceli bir yer olan Dünya Rekorları Müzesi'nde kısa mesafeli saatte 508 kilometre hız yapan yarış arabası, telefon kulübesine 20 öğrenci sığdırma, 18 bisiklet yiyen adam, rekor kırılan uluslararası spor karşılaşmaları, boks ile güç testi gibi rekorlar ve oyuncaklar canlandırılıyor ve sergileniyor. Ostergade Caddesi, 16 numaralı adreste. Asıl adı Frederikskirken olup Mermer Kilise olarak bilinen ibadethanenin dev kubbesi 31 metre çapında, Ayasofya Kilisesi'nin kubbesi kadar. Kilise Indre By bölgesinde yer alıyor. Gezinti ve alışveriş caddesi Pistolstrade'deki restore edilmiş güzel eski ve küçük binalarda dükkanlar ve sanat galerileri var. Aslı adı Alexander Nevsky olan kilise, kentteki tek Rus Ortodoks kilisesi. Rusya tarafından Danimarka Prensesi Dagmar ile Alexander Alexandrovich'in evlilikleri nedeniyle 1883'te yaptırıldı. Roma Katolik Kilisesi Danimarka Psikoposluğu'na evsahipliği yapan kırmızı tuğlalı Katolik kilisesi. Designmuseum Danmark adlı tasarım müzesi Orta çağ'dan günümüze kadar gelen dekoratif sanatlar, el sanatları ve endüstriyel tasarımlara ev sahipliği yapıyor. Bina eskiden ülkenin ilk halka açık hastanesiydi. Kentin tarihi kalesi Kastellet en iyi korunmuş yıldız şekilli kalelerden birisi. Köşelerinde burçlar olan beş köşeli yıldız biçiminde. Rosenborg Garden da denen King's Garden parkı Kral IV. Christian zamanında, sarayının yanına kuruldu. Parkta bulunan aşağıdaki Kamp med en slange adlı heykel, 1881 yılında Thomas Brock tarafından yapılmış. Kent merkezindeki Botanik Bahçe 10 hektar alana yayılıyor ve 1874 yılından kalma cam seraları çok güzel. Oster Farimagsgade 2B adresindeki park halka açık. Kobmagergade 52A adresindeki yuvarlak gözlem kulesi Rundetaarn, Avrupa'da bugün işlev gören en eski gözlem evi, yani rasathane. IV. Christian kuleyi inşa ettiği dönemde Danimarka gök bilimci Tycho Brahe sayesinde astronomide oldukça ileriydi. Bilet fiyatı çocuklara 5, büyüklere 25 kron. Kent merkezindeki Latin Mahallesi adını buradaki eski üniversite ve çevresinde yaygın konuşulan Latince dilinden alıyor. Öğrenci yaşamının çoğu dört yeni kampüse kaymış olsa da bölge butikleri, kafeleri ve gece kulüpleriyle hala canlı bir ortama sahip. Komün yaşamı ile bilinen semt, bugün turistik ve görülmesi gereken yerlerden biri. Yeşil ve otomobilsiz Freetown Christiania burada yaşayanların alternatif ve bağımsız yaşam tarzı ile biliniyor. 1971 yılında bir grup hippinin terk edilmiş askeri barakaları işgal edip Danimarka devletinden tamamen bağımsız olarak kendi toplumsal kurallarını geliştirmeleriyle kuruldu. Freetown Christiania bölgesinde el yapımı evler, atölyeler, sanat galerileri, müzik mekanları, ucuz ve organik yemekler bulabilirsiniz. Çok paranız olsa da buradan ev satın alamazsınız; bunun için başvurursunuz, uygun görülürseniz size ev verilir. Güvenlik için bölgede, özellikle Pusher Caddesi'nde fotoğraf çekmemelisiniz; çünkü burada satılan esrar normalde ülkede yasa dışı. Kopenhag gezi turu için ilginç bir seçenek. Ekvipagemestervej 10 adresindeki Kopenhag Operası A. P. Moller ve Chastine McKinney Moller Vakfı tarafından Danimarka halkına bağışlandı. On dört katlı opera binası 41.000 metre kare alan kaplıyor ve ana sahnesi 1.400 kişilik. Ulusal Müze'de Taş Devri, Viking dönemi, Orta Çağ, Rönesans ve modern Danimarka tarihinden sergiler var. Prens Sarayı içerisinde bulunuyor ve Pazartesi hariç diğer 6 gün açık. Adresi Prinsens Palae, Ny Vestergade 10. Orta Doğulu göçmen ve öğrenci ağırlıklı semt, Kopenhag'da yaşam üzerine ilginç görüntüler sunuyor. Dantes Plads 7 adresindeki sanat müzesi Carl Jacobsen tarafından 1888 yılında kuruldu. Antik ve modern sanatlar olmak üzere iki ana bölüme sahip. Antikalar bölümünde Mısır, Yunan, Etrüsk ve Roma sanatından 3500 yıl öncesine kadar giden eserler var. Tam bilet ücreti 95 Danimarka Kronu, gençlere 50 kron, 18 yaş altı ücretsiz. Stephan Sinding adlı sanatçıya ait aşağıdaki Tutsak Anne adlı eser 1887 yılından. Sanat müzesindeki eserlerden aşağıdaki mermer heykel, büyük heykeltraş Auguste Rodin'in ünlü Öpüşme adlı eseri. Müzenin bahçesinde Danimarka sanatından bir eser. Wilhelm Marstrand'ın bir İtalyan meyhanesini anlatan resmi. 1847 tarihli bir tablo. Solvgade Caddesi 48-50 numaradaki Ulusal Sanat Galerisi Danimarka'nın en büyük sanat müzesi olup son yedi yüzyıldan yerli ve yabancı sanat eserlerini sergiliyor. Sabit eserlerin olduğu salonlar ücretsiz, özel sergiler 110 kron, ben ücretsiz kısımları gezdim. Joakim Skovgaard adlı Danimarkalı ressamın 1891-1894 yıllarında yaptığı İsa Ölüler Ülkesinde adlı tablosu. Carl Bloch adlı ressamın 1866 tarihli eseri aşağıda. Rosenorns Alle 22 adresindeki Müzik Müzesi Pazartesi hariç açık ve giriş ücretsiz. Müzik tarihi hakkında en eski (1898) müzelerden olup 16. ila 20. yüzyıllardan Avrupa, Asya, Güney Amerika ve Afrika müzik aletleri, bir kütüphane ve geniş bir görsel sanat koleksiyonu var. Çok kültürlü, bohem yaşam tarzı ve gece hayatı semti Vesterbro Kopenhag'da yaşam için cazip bir bölge. Türkiyeli göçmenler de var. Dünyanın en eski lunaparkı Dyrehavsbakken kentin biraz kuzeyinde, adresi Dyrehavevej 62, Klampenborg. Kopenhag gece hayatı ile ünlü bir şehir değil, bu kesin. Ama özellikle hafta sonları Kopenhag geceleri hareketleniyor, eğlence yerleri canlanıyor. Kentte ellilik bira çoğu barda 30-40 kron fiyatlarla satılıyor. Danimarka para birimi kron 0.45 lira ediyor, yani 1 Türk Lirası 2.24 kron ediyor. Bazı barlarda bira fiyatları hafta içi ve erken saatlerde 20-30 kron oluyor. İçki fiyatları Türkiye'den veya diğer İskandinav ülkelerinden olmayanlar için pahalı. Sokakta içki içmek serbest. Markette 330ml şişe biralar 3 ile 7 kron, yani 1 ila 3 lira arasında. Şehirde sokak konserleri de oluyor, gittim. Çoğu turist güzel Nyhavn semtinde içiyor ama pahalı bir bölge. Yerli halk güzel havalarda açıkta içmeyi seviyor. Örneğin Stroget yaya caddesinin kuzey ve güneyindeki sokaklar iyi. Gece hayatı için eğlenceli semtler arasında merkez istasyonun batısındaki Vesterbro bolgesinde Vesterbrogade ve Istedgade caddeleri var. Norrebro bölgesinde ise Sankt Hans Torv ve Blagards Plads eğlence için bar ve klüpler sunuyor. Gece kulüplerinin çoğu 40 ile 80 kron arasında giriş ücreti alıyor. Kentte tanışıp gündüz parkta, akşam Norrebro semtindeki açık hava barında, gece sokak konserinde zaman geçirdiğim arkadaşlar, hepsi kibar ve sevimli. Kopenhag'daki bazı barlar ve gece hayatı kulüpleri. The Jane Grabrodre Meydanı. Kopenhag'ın tam merkezindeki geniş gece kulübü ve kokteyl barda büyük bir bar ve eski mobilyalarla döşeli şık odalar var. Bu odaların bazılarındaki kitaplıkları çevirdiğinizde arkalarında başka barların olduğu gizli odalara çıkıyor. Yaş sınırı 18 değil 23. Perşembe, Cuma, Cumartesi günleri açık. The Scottish Pub Radhuspladsen. Pazartesileri sırt çantalı gezginler gecesi genelde kalabalık ve eğlenceli oluyor. Madame Chu's Bar Gammel strand, no:40, popüler kokteyl barların olduğu bölgede. Çin tarzı dekorasyonlu gece kulübü Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi 18:00'den çok geç saatlere kadar açık. Jolene Bar Faesketorvet, no:81, Vesterbro. DJ ve canlı rock gruplarının müzik yaptığı, rahat bir bar. K bar Ved Stranden, no:20, Hojbro Meydanı'na yakın. Özellikle Martini çeşitleriyle ünlü bir kokteyl bar. Kassen Bar Norrebrogade no:18. Bir tarafında pizzacı, diğer tarafında kebapçı olan, Kopenhag gece hayatı içerisindeki en ucuz barlardan biri. Cumaları 14:00 ile 22:00 arasında tek içki fiyatına iki içki veriliyor. Çarşambaları 2 bira 1 shot 50 kron. Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi açık. Bir gece gittiğim konserde Yaylalar Yaylalar çaldılar! Bakken Kbh Club Faesketorvet Caddesi, no:19. Genelde canlı müzik çalınan, rahat ve açık görüşlü insanların gittiği gece mekanı Perşembe, Cuma, Cumartesi açık. HIVE Club Skindergade, no:45. Kopenhag kent merkezinde, şık ve lüks bir eğlence yeri. Yeraltı tarzı yerli ve yabancı sanatçılar gidiyor. Üç bölüm var; White Box kulüp öncesi bar, Red Box sakin alt kat, Black Box ise dev ses sisteminin olduğu büyük eğlence mekanı. Elektronik, bass, house ve tekno müzikler. Kopenhag gezi bilgileri için kentten diğer yazıma da bakabilirsiniz. cox maraqla oxudum. xeyalarimin seheri deyerdim Nagil kimi Kopenhagen. Hayallerinizin gerçek olmasını ve en kısa zamanda Kopenhag kentini görmenizi dilerim. Finlandiya İskandinav ülkesidir. Bazı kaynaklar onu katmaz, bazıları ise İzlanda'yı da katar. Danimarka kesin zaten. Tam da benim dediğimi onayladınız; İskandinav ülkeleri için önce 3 tanedir, sonra da 5 tanedir dediniz, ayrım değişiyor. Bunlara takılmayın, gezin görün tanıyın. İyi yolculuklar. Kopenhag gezi yazımı okuduğunuz için teşekkürler. Harika yorumlar, teşekkürler Alper Bey.. Ben de tek gezginim blogları okuyup ilham alıyorum. Benim de bir blog açmanın zamanı geldi sanırım.. İyi seyahatler.. Kopenhag gezi yorumlarımı okuduğunuz için teşekkürler Didem hanım. Yalnız seyahat etmek çok keyifli ve maceralı, arkadaşlarla gezmek başka bir şey. Blog çok emek ve zaman gerektiriyor ama böyle geri dönüşler insanı mutlu ediyor. İyi seyahatler. 9 haziranda kopenhag da olacağım ve bir rehbere ihtiyacım var. tşk. Alper bey merhaba gezi notlarınızı ilgiyle takip ediyorum uzun zamandır. 10 günlük bir İskandinavya gezisi planlıyorum eşimle.. özellikle bu gezi planında mutlaka yer almalı dediğiniz şehirler hangileri ve bu şehirlere ortalama kaçar gün ayırmalı sizce.. turla gezmekten hoşlanmıyoruz kalıplar nedeniyle, Kopenhag ve Stockholm'ü de gezi notlarınız çerçevesinde mutlaka gidilecek iki nokta olarak belirledik ancak Oslo'dan soğuduk mesela... başlangıç noktası, devam ve bitiş noktası şeklinde bir rota belirleyemedik.. önerilerinizi merakla bekliyorum saygılar. Merhaba. Kopenhag ve Stockholm çok güzel. Finlandiya her ne kadar tam bir İskandinav sayılmasa da ben çok seviyorum. Helsinki de düşünülebilir. Oslo neden cazip gelmedi? Kopenhag ve Stockholm'den çok daha küçük ve sade bir şehir ama bence gidilir. İzlanda uzak kalıyor sanırım istemezsiniz. Kopenhag 3 Stockholm 3 Oslo 2 Helsinki 2 gün desem? Ya da son 2 başkentten Oslo'yu eleyerek daha rahat bir iskandinavya gezisi olabilir.


Seyahat Blogları Topluluğu tarafından momondo ana sponsorluğuyla düzenlenen Türkiye'nin en iyi seyahat blogu yarışmasında kazandığım birinciliğin ödülü bir Kopenhag seyahati oldu. momondo'nun hediyesi olan THY uçak bileti ve otel sayesinde bu güzel İskandinav kentine 4 günlük bir geziye gittim. İşte Kopenhag gezi notları. Katıldığım diğer gezi blog yarışmaları ve kazandığım birincilikler bu yazımda: En İyi seyahat Blogu. İstanbul Kopenhag uçuşu 3 saat sürüyor. İnip pasaport kontrolünden geçip bagajımı aldıktan sonra, vardığım her ülkede olduğu gibi önce danışmadan ücretsiz bir kent planı alıyorum ve ardından ATM'den yerel para Danimarka Kronu çekiyorum. Kopenhag Havalimanı'ndan kent merkezine taksi, tren veya metro ile ulaşım mümkün. Benim tercih ettiğim metronun bileti otomatik makinelerden veya havalimanının ana giriş-çıkış salonundaki gişelerden alınabiliyor, 36 Kron (12 TL) ve 75 dakika geçerli. Kent merkezine gitmek sadece 15 dakika sürüyor. Ben otelime en yakın istasyon olan Norreport'ta iniyorum. İstasyondan otelime giderken her yabancı kente ilk gelişimdeki o heyecanı yaşıyorum. Otelime yaklaşınca heyecanıma sevinç ekleniyor, işte bulunduğu yer aşağıda. Yerleştiğim otelim konforlu, merkezde ve göl kenarında. Mogolistan'da göçebe çadırı, Estonya'da komün evinin tavan arası, Kuzey Kore'de döküntü otellerde kalmış bünyemi sarsıyor ama neyse ki çabuk uyum sağlıyorum. Otelime yerleştikten sonra hemen önceden hazırladığım yazılarım ve kent planımı yanıma alarak Danimarka'nın başkenti Kopenhag'ı keşfe çıkıyorum. Kopenhag kanalları, zarif mimarisi, çoğu bisikleti tercih eden güler yüzlü insanları, sanat müzeleri, sakin ve büyük parkları, zengin kültürü, gece hayatı, güvenliği, çok kültürlü yaşamıyla gidilesi bir kent. Daha önce Finlandiya ve İsveç'te tanık olup beğendiğim İskandinav insanının sadeliği ve dürüstlüğü de eklenince Danimarka hayranlık uyandıran bir ülke, gezi için ideal. Bu yazımın pratik bir gezi rehberi olmasını umuyorum. Columbia University Earth Institute adlı kuruluşun 156 ülkede yaptığı üç yıl süren geniş çaplı araştırmanın sonucuna göre dünyanın en mutlu ülkesi Danimarka. Birleşmiş Milletler Dünya Mutluluk Raporu da dünyanın en mutlu insanlarının Danimarka'da yaşadıklarını söylüyor. Yaşamdan tatmin olma oranı en yüksek ülke Danimarka, dünyanın en mutlu ülkesi. Danimarka dünyada yaşam kalitesi en yüksek ülkeler arasında yer alıyor. Seyahat Blogları Topluluğu'nun düzenlediği Seyahat Blog Ödülleri yarışmasının ve gezimin sponsoru momondo milyonlarca uçak bileti, otel ve tatil seçeneklerini kullanıcıları için bulan ve karşılaştıran, ücretsiz ve bağımsız bir seyahat arama motoru. Kullanıcılar internette farklı siteleri teker teker gezmek ve saatler harcamak yerine, momondo'da en ucuz uçak biletlerini, otelleri ve tatil fırsatlarını tek bir arama ile bulabiliyor. momondo internet üzerindeki en hızlı ve kapsamlı aramayı yaparak, havayolu şirketlerini, online seyahat acentalarını, otelleri ve hatta düşük fiyatlı havayollarını karşılaştırıyor, kullanıcılarının en uygun fiyatı bulmasına yardımcı oluyor. Kullanıcılar iPhone, Android, ve Blackberry uygulamaları ile de aynı sonuçlara bulundukları yerden anında ulaşabiliyorlar. Bu güzel turu paylaştığın için teşekkür ederim umarım daha nice başarılar kazanacaksın. işte küçük bir geocaching tanıtım yazısı ve içinde gecen gezi blogu linki.. eski günlerimi hatırlattınız desem? 😀 özlemişim vallahi. ben önce almanyaya gidip oradan arabayla danimarkaya geçmiştim, deniz yolculuğu falan da vardı yani. Açıkça söylemek gerekirse, DANİMARKA GERÇEKTEN ALMANYADAN ÇOK DAHA HARİKA BİR ÜLKE! çok beğenmiştim gerçekten, hem bilirsiniz galatasaray maçını, onun yapıldığı stadı da görme imkanım oldu. imkanınız varsa gidin arkadaşlar. Buna sevindim 🙂 Kısa bir yazı oldu, daha yazacağım. Merhaba. Bloğunuz cidden çok başarılı. Bu yaz Temmuz sonunda Danimarkanın da içinde olduğu bir İskandinavya programı yapacağız nasipse. Yazınızın devamını dört gözle bekliyoruz. Teşekkürler Cem Bey. Yakında zaman ayırabilmeyi umarım. Eylül sonunda Kopenhag'da gündüz ve gece 12 saat civarında sürer. Sabah yedi sularında güneş doğar ve akşam saat yediden biraz önce batar. Zamanım ve bütçem uygun değildi. Bilgim yok. En iyi gezi blogu seçilmenizi kutlarım. Kopenhag son derece güzel bir kent, gezmeye değer. Kopenhag çok rahat bir kent, gezmek için ideal. Merhaba. Kopenhag'da şehir içi ulaşım için aynı biletler metro, tren, otobüs ve su otobüslerinde geçerli. Önemli gezilecek yerlerin çoğu yürüme mesafesinde, ama isterseniz tüm ulaşımda geçerli City Pass alabilirsiniz; 24, 48, 72 ve 120 saat geçerli olanlar var. Norreport İstasyonunu merkez alıp mümkün olduğunca yakınlarında kalırsanız rahat edersiniz. Jazz Club olarak tam merkezdeki Jazzhus Montmartre ve King's Garden'ın karşısındaki Juzzcup iyidir. Tivoli Gardens'a giriş ücreti 120 Danimarka Kronu, rock konserleri olan Cuma günleri 175 kron. İçeride akvaryum giriş ücreti 20 kron, kafelerde yeme içme ücretleri makul. Diğer ekstra yerlerin ücretlerini bilmiyorum.


Kreuzberg Berlin'in Türkler arasında Küçük İstanbul olarak da adlandırılan bir bölgesi. Semtin merkezindeki Zentrum Kreuzberg tabelasının Türkçe olarak Kreuzberg Merkezi şeklinde olması, Türk nüfusu ve Türk esnafıyla adeta bir Klein Istanbul yani Küçük İstanbul. Kreuzberg gençliğinin üzerinde Afrikalı-Amerikalı, hip hop, rap, breakdance ve Türk kültürlerinin önemli bir etkisi var. Semt 1998'de yürürlüğe giren yasadan sonra Friedrichshain ile birleşip Friedrichshain-Kreuzberg adını aldı. Almanya'nın başkenti Berlin'de ağırlıklı olarak göçmenlerin yaşadığı Kreuzberg semti, renkli ortamı, gezilecek yerler ve çok kültürlü yapısıyla her yaştan ve ırktan insanların ilgisini çekiyor. Killa Hakan, Massaka 361 gibi ünlü rapçiler ve 36 Boys çetesi hem Almanya hem Türkiye Türkleri arasında ünlü. Almanya'nın başkenti Berlin'in geniş ilçesi Friedrichshain-Kreuzberg'de bulunan Kreuzberg semtinin doğusunu Spree Nehri sınırlıyor. Paul-Lincke-Ufer ile birlikte Landwehrkanal doğudan batıya semtin içinden geçiyor. Görlitzer Park SO 36, Viktoriapark ise SW 61 bölgesinde yer alan parklar. U1 metro hattının aradaki istasyonlarından başka hatlara aktarma yaparak Kreuzberg'e gelebilir veya semtten Berlin kentinin istediğiniz her yerine gidebilirsiniz. U7, U8, U15 ve U12 metro hatları da semtten geçiyor. Kreuzberg merkezine gitmek için Görlitzer Bahnhof metro istasyonunda inmelisiniz. Berlin uçak biletlerini www. biletbayi. com sitesinden uygun fiyatlarla alabilirsiniz. Mitte semtinin güneyindeki Birleşik Friedrichshain-Kreuzberg ilçesinin bir bölümü olan Kreuzberg Berlin kentinin en ünlü bölgelerinden biri. Sokak dilinde X-Berg olarak da adlandırılan semt iki kısımdan oluşuyor; çok sayıda göçmenin yaşadığı SO 36 ve daha Alman ağırlıklı SW 61. 1970'li yıllarda Kreuzberg Berlin şehrinin en fakir semtlerinden biri ve Batı Berlin'in en izole ve ıssız kısmı iken, bugün birleşik kentin ortasında Berlin'in kültürel merkezlerinden biri. Dünya çapında alternatif ortamı, sisteme ve düzene karşı duruşuyla tanınıyor. Çok sayıda kafe, bar, pub ve gece kulübü olan semt son derece popüler. Friedrichshain-Kreuzberg ilçesi yüksek göçmen Türk nüfusu oranı ile Türk mahallesi olarak biliniyor. Bölgede yaşayanların yaklaşık üçte biri Alman vatandaşı değil. Cazibe merkezi ve kültür çeşitliliği olsa da Berlin'de işsizliğin en yoğun ve en düşük ortalama gelir düzeyinin olduğu semt. İşte o ünlü Kreuzberg Merkezi tabelası. Semtin sistem ve düzen karşıtı geleneği nedeniyle oyların çoğu Yeşiller Partisi'ne veriliyor ve belediye başkanı Franz Schulz bu partiden. Yerel milletvekili Hans-Christian Ströbele, federal Bundestag meclisine doğrudan seçilen tek Yeşil politikacı. Diğer Avrupa başkentlerinde göçmenler genelde kent merkezinden uzak banliyölerde yaşarken, Berlin'deki Türkler şehrin tam merkezinde yaşıyor. Dünyanın dört bir yanından gelen yabancı kökenlilerin kendi kültürlerini özgürce sergilediği Küçük İstanbul Kreuzberg'de, sokaklardaki Türkçe tabelalar, yan yana sıralanan kebapçılar, Türk marketleri, berber dükkanları, pastaneler ve seyahat acentaları, Avrupa'nın göbeğinde Türk rüzgarı estiriyor, adeta bir Türk mahallesi. 18. yüzyıldan bu yana, ülkelerindeki baskı ortamından ya da kötü ekonomik koşullardan uzaklaşmak amacıyla Berlin'e gelen göçmenler, yeni bir başlangıç için hep bu semti seçiyor. 36 Boys Berlin'in Kreuzberg semtinde Türk gençlerinden oluşan bir çeteydi. Çete, 1980'lerin sonundan 1990'ların ortalarına kadar aktifti. 300'e kadar kişiden oluşan çetede sadece Türk gençler değil farklı uyruklu gençler de bulunuyordu. Çetenin etkin olduğu bölgeler; Kottbusser Tor mahallesi etrafı, Naunynstrasse sokağı ve Waldemarstrasse sokağı arasındaki yerleşim alanları, Görlitzer Bahnhof tren istasyonu çevresi. 36 Boys çetesi, ismini Kreuzberg'in posta kodu "36"dan alıyor. Çetenin ismini Berlin'in ilk rap sanatçılarından Maxim koymuş. 36 Boys üyeleri 1990'ların başında Jungfernheide parkında Neo-Naziler'le mahalle kavgaları yapardı. Çetenin diğer rakipleri ise Schlesisches Tormahallesinden Warriors ve Wedding mahallesinden Black Panthers çeteleriydi. Kreuzberg'de 1 Mayıs İşçi Bayramı sırasında 36 Boys çetesi özerk gruplarıyla birleşti, fakat anlaşmazlık nedeniyle ittifak uzun sürmedi. Çetenin graffitileri Berlin çapında çoğu yerde görülebiliyor. 36 Boys çetesinin yanı sıra, çocuklardan oluşan ve daha yüksek şiddet potansiyeli gösteren 36 Juniors çetesi de vardı. Berlin senatosu 2007'de eski çete üyelerini Kiezlaufer olarak çalıştırmaya başlattı. Görevleri şimdiki Kreuzberg'in gençlerine her türlü konuda yardımcı olmak ve suçtan uzak durmalarını sağlamak. Bazıları semt projelerinde ve gençlik merkezlerinde çalışıyor. Eski çete üyelerinden Sinan Tosun, Kottbusser Tor mahallesinde bir giyim dükkanına sahip ve üzerinde 36 Boys simgesi olan kıyafetler satıyor. Sinan'ın kardeşi olan boksör Muzaffer Tosun, çetenin eski üyelerinden. Rap sanatçısı Killa Hakan, ve yazar, film yönetmeni, medya pedagogu Neco Çelik de eski çete üyelerinden. Hakan Durmuş'un Kruezberg City Mekanım; Muci Tosun'un Kreuzberg Masalı; Micheal Thirtysix'in 36 KINGZ kitaplarında 36 Boys çetesinden bahsediliyor. Babası güreşçi olan 3 Mart 1973 doğumlu Hakan Durmuş ya da bilinen adıyla Killa Hakan'ın ailesi 1960 yıllarında işçi olarak Almanya'ya göç etti. Killa Hakan, Almanya Kreuzberg'te doğup büyüdü ve okudu. Getto hayatı yaşayan Hakan, sokaklarla erken yaşta tanıştı ve genç yaşta hapse girdi. Cezaevi yıllarında sürekli şarkı sözü yazdı. Almanya'da yabancı sözlü rap müzik yapmak yerine Türkçe rap yaptı ve kendini zamanla Avrupa'ya kanıtladı. Killa Hakan günümüz Almanya'sında sosyal işlerle de uğraşıyor. Avrupa'da Türkçe rap albümlerini satmak ve Türkçe dilini Avrupa'ya tanıtmayı amaçladı ve bunu başardı. Almanya'da verdiği eğitimlerde Rap müziği ile hayata tutunmayı öğretiyor. MTV Almanya kanalında 15 hafta boyunca Top 10 listesinde kalarak rekor kırdı. Şarkılarında devamlı söylediği 36 sayısı; doğup büyüdüğü Kreuzberg City'nin posta kodu numarası ve üyesi olduğu çetenin adı. Yerinde iç otur dur yerinde bırak.. Semt Almanya'daki punk rock hareketinin ve diğer alternatif alt kültürlerin merkezi. Geçmişte Iggy Pop ve David Bowie'nin sık konserler verdikleri SO 36 Club Berlin'in müzik dünyasında hala çok önemli. Her yıl yapılan büyük Carnival of Cultures adlı festival, farklı kültürlerden müzik, dans, eğlence, yemek, sanat, el sanatları gösterileriyle kutlanıyor. Semt uzun zamandır gay, lezbiyen, biseksüel, transseksüel eşcinsel yaşamının ve sanatının merkezi. Schwules Museum LGBT tarihi, sanatı ve kültürünü keşfetmeye, korumaya ve sergilemeye yönelik. Müze arşiv, kütüphane ve sergi bölümlerinden oluşuyor. Robin Schulz Alman müzisyen ve DJ, Prayer in C adlı şarkısının klibini burada çekti. Neco Çelik Türk asıllı Alman yönetmen, ilk filmi Alltag'da Kreuzberg gençliği üzerindeki Amerikan etkisini anlatıyor. Sven Regener Alman müzisyenin ilk romanı Berlin Blues ve üçüncü romanı Der Kleine Bruder, Kreuzberg sokaklarında geçiyor. Bloc Party İngiliz indie grubunun A Weekend in the City albümünde Kreuzberg adlı bir şarkı var. Stephen Malkmus Amerikalı müzisyen Black Book adlı şarkısında semtten bahsediyor. Killa Hakan Türk asıllı Alman rap sanatçısı çoğu şarkısında Kreuzberg semtinden bahsediyor; en ünlüleri yukarıdaki Kreuzberg City. Bettina Blümner Alman yönetmen, Prinzessinnenbad adlı belgesel filminde bu semtten Klara, Mina ve Tanutscha adlı üç genç kızın yaşamlarını anlatıyor. Shotgun Jimmie Kanadalı müzisyenin Transistor Sister albümünde The King of Kreuzberg adlı bir parça var. Killing Joke İngiliz post-punk müzik grubunun ilk albümünün adı SO 36. Kreuzberg'i gezmek son derece ilginç ve heyecan verici. Bakın Almanya'da Türkler ne yapmış; Türk icadı döner robotu. Bu dahilerimizi yurt dışına kaptırmasaydık bugün uzaya çıkmış olabilirdik. Bu Berlinli telefon kabininin tepesine çıkmış içiyor. Ertesi gün de oradaydı. Yaşama karşı dik bir duruş sergiliyor, adeta uçuyor. Türkiye kökenli olabilir. Kreuzberg'de kaldığım Tayfun'un evinin hemen yanında Türk camisi var. Neo-Nazi'ler Berlin'deki Türk mahallesi Kreuzberg'e yürümeye kalkınca karşılarında Türklere destek veren Almanları bulurlar. Kreuzberg gezilecek yerler açısından renkli ve zengin bir bölge. Berlin'in tarihi bölgelerinden biri de olan Kreuzberg'de, Birinci ve II. Dünya Savaşı'ndan kalan tarihi eserlerin toplandığı müzeler bulunuyor. Potsdamer Platz Meydanı'na 600 metre mesafedeki eski tren istasyonu. Gezilecek yerler arasında en önemlilerinden biri olan Checkpoint Charlie Soğuk Savaş döneminde Batı Berlin ile Doğu Berlin arasındaki en önemli geçiş noktasıydı. Bugün bir müze de var. Luisenstadt Canal veya Luisenstadtischer Kanal, Landwehr Canal ile Spree Nehri'ni birbirine bağlıyor. Kreuzberg'de gezilecek yerler arasında yer alıyor. Duvarcı Fechter 18 yaşında iken Doğu Berlin'den Batı'ya kaçmaya çalışırken sınır askerleri tarafından vurularak öldü. Berlin merkezindeki önemli kültür ve alışveriş caddesi. Alman Teknoloji Müzesi tarihi teknik araç ve eserleri sergiliyor, Spectrum adlı bir bilim merkezi de var. Trebbiner Caddesi'nde. Protestan Evangelist Kudüs Kilisesi Friedrichstadt Meydanı'nda. Jewish Museum Berlin Almanyalı Yahudilerin 2000 yıllık tarihini sergiliyor. Landwehr Kanalı Spree Nehri'ne paralel giden, 10.7km uzunluğunda güzel bir kanal. Niederkirchnerstrase Caddesi 7 numaradaki sergi salonu. Neo Gotik mimarili Prusya Kurtuluş Savaşları Ulusal Anıtı, Prusya Kralı III. Frederick William tarafından yaptırıldı. Kentin sembollerinden olan Oberbaumbrücke, Spree Nehri'nin iki yakasındaki önceden Doğu-Batı Berlin arasında bölünmüş iki semtini birleştiriyor. 1869 yapımı Thomaskirche Protestan kilisesi Luisenstadtischer Kanal ile Mariannenplatz arasında. Heinrichplatz yakınındaki Oranienstrasse'de bulunan SO36 müzik kulübü, Berlin punk rock ve diğer alternatif müzik türlerinin önemli bir mekanı. Protestan Tabor Kilisesi Outer Luisenstadt'da yer alıyor. Niederkirchnerstrasse Caddesi'ndeki Topographie des Terrors adlı müze 1933-1945 arası Nazi yönetimi sırasında Gestapo ve SS ana merkeziydi. Tempelhofer Berge'deki kent parkı 1894 yılında kurulmuş. Berlin sanatçı ve bohemlerinin mekanı Kreuzberg gece hayatı ve eğlence için geniş seçenekler sunuyor. Bar Marques Mütevazi Graefekiez Mahallesi'nde, Fransız jazz bar tarzı, şık bir eğlence yeri. Graefestrasse Caddesi, 92 numara. Barbie Deinhoff's Ünlü sanatçı Lena Braun'un sahibi olduğu LGBT ağırlıklı, canlı müzik ve DJ club. Schlesische Strasse, no:16. Clash Mehringdamm'ın yanında, gençlerin takıldığı ucuz punk-metal gece hayatı mekanında hafta sonu canlı müzik oluyor. Gneisenaustrasse no:2a adresindeki eğlence yeri sabah 05:30'a kadar açık. Wiener Blut Kaldığım evin ve yukarıda tabelasını koyduğum Türk camisinin yanındaki bar. Evin yanında bar olması iyi bir şey. Wiener Strasse, 14 numara. Limonadier Bar Kokteylleriyle öne çıkan bir bar. Sakin Nostitzstrasse Caddesi'nde, no:12. Minibar Graefestrasse 77 numaradaki barda bohem kişiler güneş doğana kadar eğleniyor. Küçük bir gece hayatı eğlence yeri. Südblock Hem camekanlı, genişçe kapalı yeri hem de bahçede masaları olan, hereketli bir eğlence yeri, sahibi Türkmüş ama içeride çok az Türk vardı. Admiralstrasse Caddesi, 1 numara. Möbel-Olfe Bar Yerli-yabancı, yaşlı-genç her türlü insanın eğlendiği karışık gece mekanı geniş ve tavanları yüksek. Elektronik müzik DJ ve diğer etkinliklerin yapıldığı barda içki fiyatları ucuz. Reichenberger Strasse 177 numara. Trinkteufel Bar Naunynstrasse 60 numaradaki Trinkteufel barda punk, rock, hardcore punk, post punk, dardrock müzikler çalınıyor. Kısa video da çektim. Schwarze Traube Wrangelkiez bölgesindeki barın ortağı Atalay Aktaş 2013 yılında dünya çapında bir barmenlik ödülü kazanmış. Eski tip döşeli, fiyatları uygun, eğlenceli bir gece mekanı. Vögelchen Bar Yazar, oyuncu ve diğer sanatçıların sevdiği rahat mekan geç saatlere kadar açık. Eisenbahnstrasse Caddesi 6 numara. Avrupada gormeyi en cok istedigim yerle ilgili cok guzel bir yazi yazmissin Alper Metin abi. Tesekkur ederim. Haddim olmayarak izledigim belgesellere ve okudugum kitaplara, haberlere dayanarak iki kucuk bilgi eklemek istiyorum. Berlin duvari yikilmadan once capkin Turkler dogu berline gidip oradaki Almanlarla birlikte oluyormus. Ne de olsa onlar asla bati yakasina gecemeyecek diye. Duvarin yikildigi gunun sabahinda yuzlerce dogu alman kadin ellerinde Turklerden olma cocuklariyla erkekleri birbir bulmuslar. Tabi ki bu durum bircok Turk ailenin dagilmasina neden olmus. Ikinci bir not ise:farkli cinsel yonelimlere toleransi az olan bir toplum oldugumuz gercegine ragmen Almanyada yasayan lgbt bireyler neo nazilerin fasist saldirilarindan kacmak icin bu mahalleye siginmis. Gunumuzde dahi fasistlerin lgbtlere saldirmasini Turkler engelliyormus. Schengen aldiktan sonra ilk gidecegim yerlerin basinda. Ben de Kreuzberg yazımı okuduğun ve bilgi için teşekkür ederim sevgili Barış. Türkler sence Doğu Berlin'e nasıl geçebilmişler? Malum seyahat kısıtlaması vardı. Ben Almanya Berlin Koçber'de doğdum, geçişler 24 saatlik vize ile gerçekleşiyordu. Açıklayıcı, işe yarar, keyifli bir gezi için gereken bilgiyi içeren yazınız için teşekkürler. Kreuzberg yazımı ilgiyle okuduğunuz için ben teşekkür ederim Cengiz Bey. Tarihin en önemli olaylarından birine tanık olmuşsunuz Cüneyt Bey, heyecan verici. Berlin hakkında bu ilginç bilgi için teşekkür ederim. 89'da ben de şahit oldum Berlin Duvarı'nın yıkılışına ve o duvarı turistlere çekiç ve murç ile parçalar kırıp sattık. Duvarın yıkılışına şahit olan herkes bunu bilir. Duvarın yıkılışına ben de şahit oldum 89'da. Kreuzberg doğumluyum ve 4 gün önce oradaydım. Lambanın tepesine oturan adam yine ordaydı. Polisler aşağı indirmeye çalışıyordu. Ben eski okuluma ve eski evimizin oraya gittim gezdim. Almanlardan çok yabancılar var. Bir Türk olarak hiç yabancılık çekmezsiniz. Çocukken annem elimden tutup Berlin duvarına götürürdü. Beri tarafta gözetleme kulesi vardı. Duvarın arka tarafını izlerdim. Kreuzberg'i ve Berlin'i Soğu Savaş döneminde görebilmeyi isterdim. O adam nereli acaba merak ettim. Pek bir inatçı, yaptığı işe inanıyor. Merhaba 2 gün sonra 3 günlüğüne eşim ile birlikte Berlin'e gideceğiz. Bloğunuzda paylaştığınız notlar ve tavsiyeler bir çok sorumuza cevap oldu. Titizlikle ve bu detayda hazırlanmış bir içerik için teşekkürler.. Selamlar.. Merhaba. Berlin güzel bir kent. Kreuzberg'e gitmeyi ihmal etmemenizi öneririm. Berlin gezi notlarımı okumanıza sevindim. Dönüşte izlenimlerinizi beklerim yine bloguma. iyi yolculuklar, selamlar. Merhaba. Kreuzberg yazıma ilginize teşekkürler. Hangi dergi? Blogumu kaynak gösterip link vererek kullanabilirsiniz.


Havana'daki Küba Devrim Müzesi devrimden önce başkanlık sarayı idi ve devrimciler bu güzel binayı parti merkez komitesi ya da başka bir şekilde kullanmayıp müze haline getirerek halka açtılar. Böylece en son Fulgencio Batista'nın lüks sarayı olan mekan Devrim Müzesi haline geldi. Müze en çok 1950'ler ve Küba Devrimi ile devrim sonrası döneme ayrılmış. İspanyollara karşı verilen 1895-98 Bağımsızlık Savaşı ile ilgili sergiler de var. Bu yazımda Havana'da ziyaret ettiğim Küba Devrim Müzesi'ni, devrim süreci ile birlikte anlatıyorum. Eski Başkanlık Sarayı Kübalı mimar Carlos Maruri ve Belçikalı mimar Paul Belau tarafından tasarlandı ve 1920 yılında tamamlandı. En çok neoklasik tarza benzeyen binanın dekorasyonunu Tiffany & Co of New York şirketi yaptı. Binanın iç duvarlarındaki kurşun delikleri, devrimci üniversite öğrencilerinin 13 Mart 1957'de saraya düzenledikleri saldırıdan kalma. 35 öğrenciden 32'si vurularak öldü. Küba Devrim Müzesi Havana'da gezilmesi gereken bir yer. Küba Devrim süreci 26 Temmuz 1953'te sabaha karşı 135 gerillanın Santiago de Cuba'daki Moncada Kışlası'na yaptıkları saldırıyla başladı. Küba gezim sırasında 26 Temmuz'da saldırının Moncada'da anıldığı kutlamaya katıldım. Saldırının ardından aralarında Fidel Castro ve Raul Castro'nun da olduğu hayatta kalanlar yakalandı. Fidel Castro 15 yıl hapis cezası aldı. "Tarih beni beraat ettirecektir" dediği o ünlü savunmasını müzedeki bu daktiloyla yazdı. Mahkemedeki fotoğrafı bu. Batista artan baskılarla 1955'te Moncada baskıncıları dahil bütün politik mahkumları serbest bıraktı. Fidel ve Raul Castro Meksika'ya sürgün edildi, burada sürgün edilmiş diğer Kübalılarla tanışıp örgütlendiler. Castro, Arjantinli genç doktor Ernesto Che Guevara ile tanıştı, Che de onlara katıldı. Burada Kübalı eski askeri lider devrimci Alberto Bayo tarafından eğitildiler. 1956'da Fidel Castro önderliğindeki 82 kişi, 12 kişilik Granma yatı ile Küba'ya giderek Sierra Maestra dağlarına çıktılar. Granma yatı Küba Devrim Müzesi bahçesinde, aşağıdaki camekan yapıda sergileniyor, bu kız da koruması. Küba Devrim Müzesi'nde Che Guevara ve Camilo Cienfuegos'un gerçek boyutlu balmumu heykelleri var. Sierra Maestra Dağları'ndaki gerillaların çoğu hava saldırılarında öldü ve hayatta kalan 12 kişi, başta Fidel Castro, Raul Castro, Camilo Cienfuegos ve Che Guevara olmak üzere devrimci gerilla kuvvetinin lider grubunu oluşturdular. Batista rejiminin yakaladığı devrimciler üzerinde kullandığı işkence aletlerinden bazıları. Soldaki bildiğiniz metal yumruk aleti muşta. Sağdaki ise tırnak sökmek için tasarlanmış bir alet. Sağda Che Guevara'nın beresi ve Cristobal Carbine tüfeği, solda Camilo Cienfuegos'un şapkası ve M1 Carbine tüfeği. 1956'dan 1958'in ortalarına kadar Fidel Castro, Ramos Latour, Frank Pais, Huber Matos ve diğerlerinin yardımıyla Sierra Maestra dağlarındaki Batista garnizonlarına başarılı saldırılar düzenledi. Karşılık olarak Batista kontrolü kaybetmemek için Küba'daki şehirlerde kanlı tepkiler verdi. Che Guevara ve Raul Castro da dağlarda Batista yanlılarına ve Castro düşmanlarına karşı savaştılar. Bu zaman diliminde Castro ve ekibi yaklaşık 200 kişiden oluşuyordu ve bu sayı 50.000 kişilik Küba ordusu ve polis gücünün toplamına oranla oldukça küçüktü. Fakat savaşmaya isteksiz olan orduydu ve saldırıları etkisiz oluyordu. Batista güçleri için diğer bir sorun ise Birleşik Devletler tarafından 14 Mart 1958'de konulan ambargoydu. Küba Hava Kuvvetleri uçakları tamir ettiremiyor ya da yedek parça alamıyordu. Batista güçleri sonunda Verano Operasyonuyla dağlara şiddetli biçimde saldırmaya başladı. 12.000 asker Castro'nun kararlı savaşçıları tarafından püskürtüldü. Örneğin 11 temmuzdan 21 temmuza kadar süren La Plata Muharebesi'nde Castro'nun güçleri 240 kişiyi esir alırken sadece 3 kişi kaybetti. 29 Temmuzda General Cantillo'nun tuzağına düşen Castro ve savaşçıları yaklaşık 70 kişiyi yitirdi. Castro 1 Ağustosta geçici ateşkes önerdi ve Cantillo kabul etti. Pazarlıklar sürerken Castro savaşçılarını tekrar dağlara taşıdı ve operasyonu en az kayıpla bitirdi. Verano Operasyonu Batista hükümeti için başarısızlıkla sonuçlandı. Batista saldırısı başarısızlığa uğratıldıktan sonra 21 Ağustos 1958 tarihinde Castro güçleri saldırmaya başladı. Fidel Castro, Raul Castro ve Juan Almeida komutanlığındaki Oriente bölgesinde 4 cephe kuruldu. Batista saldırısı sırasında ele geçirilen cephaneler oldukça işe yaradı ve Castro güçleri zaferler kazanmaya başladı. Che Guevara, Camilo Cienfuegos ve Jaime Vega kumandanlığındaki 3 ekip Santa Clara'ya doğru ilerledi. Jaime Vega ekibi yok edildi. Kalan iki grup kentlere ulaşarak Castro kumandanlığında olmayan direniş örgütleriyle birleşti. Cienfuegos 30 Aralık 1958'de Yaguajay Çarpışma'sını kazanarak önemli bir başarı elde etti. 31 Aralıkta Santa Clara şehri Che Guevara, Cienfuegos ve William Alexander Morgan güçleri tarafından ele geçirildi. Bu haberle Batista paniğe kapıldı ve 1 Ocak 1959'da uçakla Dominik Cumhuriyeti'ne kaçtı. Fidel Castro, Batista'nın kaçtığını öğrendi ve Santiago de Cuba'yı almak için görüşmelere başladı. 2 Ocak'ta Albay Rubido askerlerine Castro güçleriyle savaşmamalarını emretti ve şehir ele geçti. Guevara ve Cienfuegos da Havana'ya aynı saatlerde girdi. Santa Clara'dan Küba'nın başkenti Havana'ya gelirken hiçbir güçle karşılaşmadılar. 6 Ocak'ta Castro Havana'ya ulaştı ve Küba'nın yeni lideri belli oldu. Küba Devrimi zafere ulaştıktan sonra Küba toplumunun ekonomik ve sosyal hayatında çok önemli değişiklikler gerçekleşti. Başta United Fruit Company, Shell ve ITT gibi yabancı işletmelerin kamulaştırılması, toprak reformunun gerçekleştirilmesi gibi uygulamalar, yoksul halkı rahatlattı. Adada büyük yatırımları bulunan ABD, Castro yönetimini devirmek için çeşitli girişimlerde bulundu. Küba Devrim Müzesi ve Küba Devrimi hakkında yazacaklarım bunlar, ama Küba yazılarım devam edecek. Eline sağlık Alper Hoca. Fotoğraflar oldukça etkileyici, insanın kalkıp gidesi geliyor gerçekten. Küba'dan döneli 5 gün oldu. Kafamda 1000 soruyla gitmiştim dönüşte 10.000 sorum oldu.1 Mayıs'ta gördüğüm yapmacıksız coşku ve gurur ise Küba'ya olan güvenimi perçinledi. Çok teşekkürler. Küba Devrim Müzesi'ni devrim süreciyle beraber bilgi vererek anlatmaya çalıştım. Ne mutlu size Aytaç Bey! Yaşasın Küba Devrimi. Ne yazık ki, ABD ile Küba arasındaki soğuk savaş bitti. Bu demek oluyor ki, Amerikan malları ve kültürü bu ülkeyi de esir alacak. Küba bakir bir ülkeydi. Herşeyi ile doğal yalın ve temizdi. Benim gibi daha öncesinde bu ülkeye gidenler şanslı. Ama bundan sonrasını düşünemiyorum.. Küba'da bu dedikleriniz olmasın lütfen Hakan Bey. Sosyalizm umutlarımızı yitirmeyelim.