Güney Amerika gezisi renkli ve maceralı olduğu gibi riskli de. Pazar günü evsahibim Pedro, kız arkadaşı Patricia ve arkadaşı Pablo, bir parka gideceklerini söyleyip beni de davet ettiler. Mate çayı takımını hazırladılar ve Pedro'nun arabasıyla Montevideo kalesinin olduğu tepeye gittik. Yolda "Türkiye Caddesi" tabelasını görünce hoşuma gitti, kısa bir süre durduk ve fotoğrafını çektim, kaleye doğru devam ettik. Kalenin olduğu park alanı nezih bir yer; aileler çocuklarını gezdiriyor, diğer tarafta çocuklar futbol oynuyor.. Montevideo Kalesi parkında Pedro makinemle manzaraya doğru fotoğrafımı çekerken arkasında 17-18 yaşlarında iki oğlan oturuyordu, pek şıktılar; birinde poşu vardı, diğerinin saçı çok ilginç bir rastalıydı, kıyafetler hoş. Tam Pedro fotoğrafı çektikten sonra onlarla konuşmayı aklımdan geçiriyordum ki bunlar kalkıp Pedro'nun kafasına silah dayadı. Arbedede Pablo'nun yanağı delindi. Fotoğraf makinemi, Pedro ve Patricia'nin cüzdanlarını alıp kaçtılar. Aşağıdaki fotoğrafta sağ-ortada görülen topun yanında ben fenere doğru dönük duruyordum, Uruguaylı arkadaşlarım da benden birkaç metre ötede fotoğrafımı çekiyorlardı. Tam turunculu ve beyazlı minik insanların olduğu yerde bizim küçük soyguncular oturuyordu. Biz karakola gittik, rapor tutuldu vs. Karakol da her yer gibi soğuk tabii; memurlar kabanlar, şapkalarla çalışıyor. Pek sevimsiz bir yer; girişte sadece iki küçük masa ve iki memur olan, çıplak, hem birinci hem ikinci anlamıyla soğuk bir oda. Arka taraf bir panoyla kapatılmış, kapıdan geçiliyor, biz o tarafı görmedik. Bizim raporumuzu tutan kadın polis kibardı. Odadaki tek sandalyeye beni oturttular, misafirim ne de olsa. Bu arada Pablo karşıdaki bakkala gitti, aldığı bir torba buzu delinen yanağına tutarak geri geldi. Güney Amerika ülkeleri merakınızı çekiyorsa elbette gezmeye değer, ama gerçekleri bilerek. Yeni bir fotoğraf makinesi aldım. Neyse ki dün gece size fotoğraf yayınlamak için makinemin belleğindekileri Pedro'nun bilgisayarına kopyalamıştım. Türkiye Caddesi tabelası dışında fotoğraf kaybetmedim. Yoksa çok üzülürdüm. Silahlı soygun bir Güney Amerika seyahati yapan herkesin başına gelebilir. Uruguay başkenti Montevideo, seyahatimdeki diğer Latin Amerika kentleri Sao Paulo ve Buenos Aires'e göre bu konuda daha güveli olmasına rağmen, piyango bana burada isabet etti. Arkadaşım bu tip olayların burada sık olduğunu düşünmememi, örneğin bugünkünün bu yıl yaşadığı sadece üçüncü soygun olduğunu söyleyince kulaklarıma inanamadım. Asayiş berkemal yani.. Arabayla Pablo'yu evine bıraktıktan sonra El Brasero Parrillada adlı lokantaya gittik. Parrilla mangal demek. Yediklerim sayfamda burada neler yediğimi görebilirsiniz, aşağıdaki mangal Uruguay'daki parrilla'nın resmi. Uruguaylı arkadaşlarım bu soyguna kendileri için olduğu kadar benim için de üzüldüler. Uruguay'a beslediğim ilgi ve sevgiye rağmen benim başıma bu gelmemeliydi. Ama Uruguay'ı sevmeye devam ediyorum elbette. Uruguay Latin Amerika ülkeleri arasında özel bir yere sahip; ekonomik ve sosyal hakların yüksekliği, eğitimi, modernliği ve özgürlüğü dikkat çekiyor. İlgili yazım: Hayallerimin Ülkesi Uruguay. Uruguay'ın başkenti Montevideo sahilinde kış öpüşmesi ve kumsal. Uruguay beni şaşırtmaya devam ediyor. Parkta marihuana esrar içme etkinliğinin afişini asmışlar. Uruguay'da esrar içmek, denetimli olarak satın almak serbest. Uruguay esrarı yasallaştıran dünyada ilk ülke. Güney Amerika gezisi en çok sıcak insanlarıyla güzelleşiyor. Montevideo'nun Temmuz kışında güler yüzlü arkadaşlarım Florencia ve Marco ile sahilde. Akşam sahilde eğlenip sohbet ederken uzaktan davul sesleri geliyor, soruyorum ve bunun uzun zamandır görmeyi hayal ettiğim Candombe olduğunu öğreniyorum. Sahilde arkadaşlarımla mutluyum ama Candombe'yi kaçıramam, onlara bu akşamlık hoşçakalın deyip hangi caddeden gitmem gerektiğini soruyorum. Ancak Candombe çalanların belli bir yeri yok. Palermo semtine dalıp sesi takip etmem gerekiyor, ben de öyle yapıyorum. Uruguay'ın ulusal ve geleneksel müziği olan 200 yıllık Candombe, on sekizinci yüzyılda buraya Afrikalı kölelerin gelişinin ardından kültürlerin kaynaşmasıyla ortaya çıkan Afro-Uruguay kültürüne ait. Candombe aslında Tango ve Milonga adlı daha yaygın bilinen müzik türlerinin kaynağı. Latin Amerika dansları arasında köklü bir yere sahip. Nijerya'dan Yorubalar, Kongo ve Angola'dan Bantuslar, Mali'den Ewe-Fon ve Fannti-Ashanti, Sudan'dan Mandinga ve diğer Afrikalı etnik grupların gelişi, tüm kıtanın kültürünü etkiledi, Latin Amerika müzikleri renklendi. Ancak Afrikalı kölelerin Uruguay'a olan katkısı kıtanın genelinden özellikle müzik alanında ayrılıyor. Latin Amerika müzikleri ve dansları içerisinde Brezilya için Samba, Küba için Rumba ve Cha Cha, Porto Riko için Bomba ne demekse Uruguay için de Candombe o demek. Eskiden çok sayıda Afrikalı köleyi ve torunlarını cezbeden, dramatik ve dini bir danstı. Candombe Ocak ayının altısında Uruguay'da "Üç Bilge Adam Günü" veya "Krallar Günü"nde kölelerce Kongo Kralının taç giyme töreninin yıldönümlerinde çalınırdı. Candombe dansı ritüeli eskiden dini binalarda veya dışlarında yapılırdı ve dansa eşlik eden, bir baget ve bir elle çalınan Tamborile, Marimba, Chocalo ve Zambomba adlı davullar çalınırdı. "Tango" sözcüğü sadece dansı ifade etmez, aynı zamanda çalınan davullar ve mekanı da kapsardı. On dokuzuncu yüzyılın sonuna dek Candombe ritüeli Beyaz Montevideo nüfusu tarafından yasaklanmıştı ve ahlaksızlık olarak sert biçimde cezalandırılıyordu. Buna rağmen, o zamanlar gecekondu semtleri olan Palermo ve Sur Mahalleleri'nde yaşayan siyahlar danslarını etmeye ve davullarını çalmaya devam ettiler. Güney Amerika müzikleri susmuyor, Latin dansları devam ediyor. Palermo'da Candombe: oynak ritimler, doğaçlama adımlar ve rota, enerjik, yarı-atletik hareketler! "Candombe" sözcüğünün Ki-Kongo dilinde anlamı "zencilere ait". Uzun yıllardır Montevideo'da yazın hemen her akşam, kışın hafta sonları davullar arasındaki ritmik "diyalog" halkı Candombe'ye çağırıyor. Sur ve Palermo adlı eski zenci mahallelerinin bazı köşelerinde 'Cuerdas de Tambores' adlı davul grupları ateş yakıp etrafında halka şeklinde dizilerek davullarının derilerinin ince akordunu yapıyorlar, ardından davulların sesini takip ederek diğerlerine katılıyorlar. Candombeciler doğaçlama çalıyor ve dolaşıyorlar, belli bir caddeyle sınırlı değiller. İstedikleri sokağa giriyorlar ve sürücüler onlara saygı gösteriyorlar, yollarını değiştiriyor veya bekliyorlar. Hiç kimsede bir kızgınlık veya ters bakış görmedim. Mahalleli de rahatsız olmuyor. Bizde olsa "yeter be 200 senedir her gün, her gün!" diye bağırıp kafalarına pencereden şişe atanlar bile olurdu. Candombe 2009 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Manevi Kültürel Mirası Listesine alındı. Bugün Montevideo'da hemen hiç zenci kalmasa da, Candombe özellikle gençler tarafından bir gurur kaynağı olarak benimseniyor ve hala kentin Afrika kökenlilerinin kimliğini temsil ediyor. Grupların işbirliği, ihtiyaçları, duyguları, Candombe ile açığa vuruluyor. - chico, küçük, yüksek tınılı, ritmik pendulum - repique, orta boy, doğaçlama melodilerle Candombe'nin ritmine renk katar - piano, büyük boy, dik piyano veya elektrik bas benzeri bir işlevi var Gece Palermo'dan sahile inerken kumarhaneye girip tuvaleti kullandım. Kimlik falan soran olmadı. Sahildeki arkadaşlarımdan ayrılmadan önce bu akşam beni evine davet eden CS üyesi Iia'nın adresini gösterdim. Evinin olduğu Rivera, iyi bir semtmiş. Sokağını bilemediler, Iia'yı aradılar ve tarif aldılar. Otobüsle gitmek zormuş, üstelik eylem de varmış, taksiyle gitmek durumundayım. Candombe'den ve kısa kumarhane ziyaretimden sonra sahilden taksiye bindim. Uruguay taksilerindeki ücretlendirme yönteminde bizimki gibi standart bir açılış ve sabit adımlarla artış yok. Şoför upuzun tabloyu gösterdi, gideceğimiz semtin ait olduğu fiyat sınıfını işaret etti. Ücretlendirme gideceğiniz yere göre değişiyor, şoför tabloya bakıp sizin hedefiniz hangi gruba dahilse taksimetreye onun kodunu girerek açılışı yapıyor. Taksici İngilizce bilmese de kazıklanmayacağımdan emin olmam için bana işaretlerle elimdeki adrese göre doğru ücretlendirdiğini adım adım anlattı. Merkezin Doğusundaki Rivera Mahallesi'nde Rimac Sokağı'nda Iia'nın evinin önünde taksiden indim, kapısında otomobil, bahçeli, güvenli, dubleks şık bir müstakil ev. Iia'nın anne-babası doktor. Evde kesin kalorifer veya soba vardır diye sevindim, Temmuz kışında günler sonra nihayet bedenim ısınacak dedim. Iia kapıyı açtı, oymalı antika mobilyalarla dolu şık bir salondan geçip mutfak-salonlu günlük yaşam alanına geldik. Aile montlar, kazaklar, kaşkollarla oturuyor. Haydi buyrun Uruguay'da zengin evine. Buz gibi. Iia'ların ikram teklifine bir bitki çayı isteğiyle yanıt verdim. İçine limon da rica ettim. Artık Iia ve ailesinin evini de Türkiyeli bir nazar boncuğu koruyacak. Iia'nın annnesi, "duvarın orası tam da onu bekliyordu" dedi. Bu güzelim sandalyede oturup üşümek ne tuhaf bir duygu. Uruguay'lı arkadaşım Iia ile evindeyiz. Türkiye'den küçük hediyelerim işlemeli para çantası, Burhan Öçal'ın Trakya All Stars albümü ve nazar boncuğu. Duvardaki nazar boncuğu arkamızda görünmüyor maalesef. Iia'nın annesi Burhan Öçal'a bayıldı. Iia'nın çevirisiyle sohbet ettik.. Saat 23:00 civarı Uruguaylı aileye veda ederek Pedro'nun evine döndüm. Uzun, eğlenceli, soğuk ve yorucu bir gündü, bu gece dışarı çıkmayacağım. Geçmiş olsun, yollarda bu tür olaylar olabiliyor maalesef. Yine de giden bir fotoğraf makinesi olsun önemli değil. Belli ki keyfini bozmamış olanlar. Keyfimi ve seyahat tutkumu hiç kaçırmadı sevgili Güneş. Kendini savunman açısından bence en kısa zamanda bir yakın dövüş savunma sporuna judo aikido gibi başlasan iyi olur derim kardeşim.. Latin dansları videoları ararken buldum gezi blogunuzu. Güney Amerika gezisi için dikkatli olmak gerekiyor demek ki. Latin dansları çok hareketli ve neşeli. Güney Amerika'da seyahat bazı tehlikeler taşıyor evet. Harika bir izlenim. Ben 2 defa gittim. Ikisinde de kisa sureli yani gunu birlik kaldim. Guzel bir ulke. Latin Amerika danslarının videolarını çekmekle iyi yapmışsınız. cs arkadaşım dediğiniz bayanın ve ailesinin yanında kalmadınız mı? cs deyince orada kalacağınızı sandım bir an. Hayır oraya ziyarete gittim, başka bir CS üyesinin evinde kalıyordum zaten. Aslinda guvenlik Brezilya, Uruguay, Arjantin olarak siralanabilir. Ben de gördüğünüz gibi Uruguay'da silahlı soyguna uğradım maalesef, güvenlik sorunu var. Ancak okuduklarım ve oralı arkadaşlarımın anlattıkları, Buenos Aires'in Montevideo'dan daha tehlikeli olduğu yönünde. İlginize teşekkürler Sare Hanım. Daha çok gezi yazısı yayınlayacağım. Yaşasın dünyanın en yoksul ve alçak gönüllü devlet başkanı Jose Mujica! Güzel ülke Uruguay. Cs ev sahibesi kız neden öyle makyaj yapmış, bir oyunda falan mı oynuyor? Bir de evler neden ısınmıyor merak ettim. Teşekkürler. Kız değişik bir tarza sahip sadece. Evler kalorifersiz olduğu için ısınmıyor. Zaten ülke ekonomilerinin çoğu 1. basamakta uyuşturucu sayesi ile ayaktalar. kahve muz gibi çoğu işlerin %90 oranı amerikalıların elinde olduğundan sıkıntılı. buenos aires çok daha karışık içinde oturduğun aracı bile çalıyorlar taksilerde taksiciler gene aynı şekilde gasp unsurlarında bulunuyor. Maalesef soygun ve suç bir Latin Amerika gerçeği. Bana da aynısı söylendi seyahatimdeyken; Buenos Aires daha tehlikeli ama kötü şans beni Montevideo'da yakaladı. Merhaba. Uruguay'daki medya ajansları, web tasarımcıları hakkında bilgim yok. Bence rastgele gidip iş bulmanız pek mümkün değil. Şans eseri, internette dolaşırken bulduğum sayfanızı okurken kıskanmadım dersem yalan olur. Ağzının tadını hiç bir şey kaçırmasın dostum. Montevideo yazılarıma ilginize teşekkür ederim. Size de bol seyahatler, çok ülkeler, uzun yollar dilerim. Instagram da gezerken keşfet de karşıma çıkıp profili inceleyip bulduğum bir sitedir. . BELKI DAHA ONCE BI ACIKLAMA YAPMIŞSINIZ ve BEN KAÇIRMIŞ OLABILIRIM EGER OYLE ISE KUSURA BAKMAYIN. BEN ŞU SOGUK OLAYINI PEK ALGILAYAMADIM. MESELA NEDEN O EVINE ZIYARETE GITTIGINIZ INSANLARIN EVINDE BI ISINMA AYGITI YOKTU. ULKEDE ELEKTRIK, GAZ, KATI YAKIT SIKINTISI MI VAR? YOKSA KULLANIMI ILE ILGILI KISITLAMA MI. TESEKKURLER. Merhaba. Güney Amerika seyahatim sırasında evlerde kalorifer olmamasının nedenini ben de anlayamadım. Kimisi "bizim kışımız hafif" dedi ki değil, kimi "bizde elektrik pahalı" dedi, kimi "burası Latin Amerika, Avrupa değil" dedi. Kes, n olan şey evlerinde üşüyerek oturan yüz milyonlarca insan yoksul değil. İnanılmaz konforsuz bir durum. Güzel yazılarınız için teşekür ederim... başarılarınızın devamını dilerim hocam.


İlk seyahatlerimde benim için ülkeleri güzelleştiren daha çok kentlerinin mimarisi, caddelerinin genişliği, temizliği, tarihinin zenginliği oldu. Mimariyi sevmeye devam ediyorum ama uzun zamandır artık benim için bir kenti güzelleştirenlerin başında orada tanıştığım insanlar, tanımadıklarımın tavırları, halkın birbirlerine davranışları; bazen bir şarkı, bazen zor yakalanan bir an, bazen sıradışı bir lezzet geliyor. Latin Amerika gezisi sırasında Uruguay da beni bu yönleriyle etkiledi. Bu sokak müzisyeninin yüzü günümüzün geçerli güzellik anlayışına göre matah olmasa da, o çirkin reklamın önündeki naif bakışıyla, duruşuyla, kıyafetiyle bana çok güzel geldi. Latin Amerika seyahatim sırasında bu kadar güzel binalar göreceğimi tahmin etmemiştim. İşte başkent Montevideo'daki Uruguay Cumhuriyet Üniversitesi. Hapishanede yazdığı Don Quijote romanı ile tüm dünyada tanınan İspanyol romancı, şair ve oyun yazarı Cervantes, 1571'de II. Selim zamanında Venedik ve İspanyol ortak donanmasında Osmanlı donanmasına karşı Lepanto Körfezi'nde İnebahtı Deniz Savaşı'nda çarpışırken iki kez göğsünden yaralandı, top güllesi yüzünden sol elini kaybetti. Aşağıdaki heykelini görünce, göğsüne o kırmızı kalbi yapıştıran Uruguaylı her kimse, Cervantes'in 441 yıl önce göğsünden aldığı yarayı duymuş mudur acaba diye merak ettim. Odun ateşli fırında Uruguay usulü pizza yapılan bu lokantada ve Güney Amerika gezim sırasında yediğim diğer yemekleri Yediklerim sayfamda anlatıyorum. Montevideo sokaklarını saatlerce dolaşarak Latin Amerika'da yaşamı gözlemliyorum. Kilisenin kapısında yatan bir evsiz. Kilit Çeşmesine binlerce kilit asılı; çiftler tarafından üzerlerine isimleri yazılı, anahtarı havuza atılmış binlerce kilit. Efsaneye göre buraya kilit asan bir çift mutlaka buraya tekrar gelir ve aşkları sonsuza dek sürer. Uruguay'da bütün gün mate çayı içilir, yanında gezdirilir. Fotoğraf iyi çıkmamış olsa da bu şık caddedeki at arabasını paylaşmak istedim. Montevideo 2 yazımda bahsettiğim Plaza Constitucion Meydanı'ndaki süs havuzunu beğendim. Havuz ve heykeller, özel bir şirketin kentte ilk kez su hizmetleri vermeye başladığı gün olan 18 Temmuz 1871 tarihinde açıldı. İtalyan mimar Juan Ferrari'nin tasarımı olan mermer eserin yapılması, belediye ile şirketin imzaladığı sözleşmede isteniyordu. Dairesel havuzun ortasında bol süslemeli bir sütun yükseliyor, üstte sırayla gittikçe çapları azalan 3 tane küçük havuz dizili. Bunlarda faun, melek-çocuk ve yunus heykelleri var. Alttaki ana sütunu çevreleyen dört kartal heykelinin aralarında sembolik kabartmalar var; milli kalkan, filo, çekiç, pergel, kovan, tırmık, çatal, tırpan, saat ve diğer semboller. Havuzun bir tarafındaki mermer kabartma yazıtta su dağıtımı hizmetinin ve bu havuzun açılış töreni anlatılıyor. Havuzun ana duvarının üzerinde değişik figürlerde duran sekiz tane melek-çocuk, yunuslarla sarmaş dolaş. Aşağıda gördüğünüz Uruguay'ın en eski ve önemli tiyatrosu Teatro Solis 1856 yılında inşa edildi ve bugün Montevideo Belediyesine ait. Plaza Independencia Meydanı'nın köşesinde yer alıyor. 1998 yılında Montevideo belediyesinin Teatro Solis'i restorasyonunda Philippe Starck tarafından tasarlanan iki sütünün tanesine 110.000 dolar ödendi. Yeniden açılış 2004 yılında yapıldı. Yenileme sırasındaki akustik çalışmaları Fransız Avel Acoustique firmasından Jerome Falala tarafından yönetildi. Tomas Giribaldi tarafından bestelenen Uruguay'ın ilk ulusal operası La Parisina 14 Eylül 1878'de Teatro Solis'te sahnelendi. Ana caddede bebeğini emziren bir satıcı. Plaza ConstitucionMeydanı'ndaki Montevideo Metropolitan Katedrali Montevideo'nun ana Roman Katolik kilisesi. Buradaki ilk kilise 1740'ta, İspanyol sömürge dönemine dayanıyor, ama neoklasik tarzı betonarme bu bina 1790 yılında inşa edildi. Immaculate Conception dogmasına adanmıştır; Meryem'in Kutsal Ruh tarafından, bakireliği bozulmadan hamile bırakılması olayına. Başkent Montevideo'nun en önemli meydanı Plaza Independencia. Önde solda Puerta de la Ciudadela, arkada Palacio Salvo, Plaza Independencia Meydanı. Burası Uruguay'ın Hollywood'u. Gerçek Hollywood'dan yazım burada: Hollywood Gezisi. Ertesi sabah başkent Montevideo'nun şehirlerarası otobüs terminali Tres Cruces'den otobüsle Batıya, Colonia del Sacramento kasabasına gidiyorum. Buradan yine Uruguay'daki Colonia del Sacramento'ya gidiyorum.. Bu futbol ülkesinden bir Uruguay maçı izlemeden ayrılacağım yakında. güzel yazı olmuş diğer yazıları da bekliyoruz. Güney Amerika gezi notları okuyorum saatlerdir, ne çok yazmışsınız, teşekkürler. Montevideo'da gezilecek yerler 2 günde rahat biter ama ben kesinlikle daha fazla kalmayı öneriyorum. Oğlumla Dünya kupasında bu akşam Uruguay-Kosta Rika maçını izlerken Uruguay'la ilgili bilgileri yine Alper hocadan alalım dedik.. çok renkli ve keyifli bir anlatım, eline sağlık.. sevgiler. Çok teşekkürler İdil Hocam, pek sevindim buna. iyi okumalar ve seyirler. Saygılar. Merhaba Buse Hanım. Uruguay'da iş kurmak hakkında bilgim yok, ancak burada görüp yanıtlayan başkaları olabilir. İyi şanslar. İspanya'da ve Orta Amerika ile Güney Amerika ülkelerinin büyük çoğunluğunda İspanyolca konuşuluyor. En yakını İspanya, Uruguay modernliği ve özgürlükleriyle öne çıkan bir ülke. Ucuzluk açısından ise Paraguay, Bolivya, Peru avantajlı.


Hırvatistan'dan otobüsle Bosna-Hersek sınırını geçip Mostar'a geldim ve bir teyzenin evinde 10 Avroya küçük bir oda tuttum. Duş alıp yerleştikten sonra hemen bu küçük kenti keşfe çıktım. Mostar gezisi için 1 gün yeterli ama ben hiçbir yerden 1 gece kalıp ayrılmayı sevmiyorum. İşte Mostar'da gezilecek yerler ve gezi notları. Kentin adı Neretva Nehri üzerindeki 16. yüzyıl Osmanlı eseri olan köprüden geliyor ve "köprü bekçisi" demek. Mostar Köprüsü'nün Hırvat topçularca yıkılışının amatör kamerayla çekimini 1993 yılında televizyonda izlemiştim. Yugoslavya Savaşı sırasında köprüye ilk saldırıyı 1992 yılında Bosnalı Sırplar düzenledi. 9 Kasım 1993'te Hırvat tankları köprüye daha şiddetli saldırmaya başladı ve o gün köprü yıkıldı. Köprünün dev kalıp taşları, Neretva Nehri'nin sularına gömüldü. Yıkılışının görüntüsü yazımın sonunda var. Hırvatlar ile Boşnaklar arasındaki savaşta cephe sınırını oluşturan aşağıdaki Hrvatskih Branitelja Bulvarı, bugün de Hırvat ve Boşnak bölgelerini ayırıyor. Kurşun delikleri her tarafta. Bu caddede yürümek oldukça rahatsız edici. Pek yürüyene de rastlamadım zaten, binalar harap. İnsana hüzün verse de, Mostar'da gezilecek yerler arasında. Nehir kıyısındaki sakin bir lokantada ciğer yerken Alman bir gazeteci gelip kent, Bosna-Hersek ve Yugoslavya Savaşı hakkındaki görüşlerimi banda kaydetti. Almanya'da bir radyoda yayınlanacakmış söylediklerim. Savaşta taştan iskeletlere dönene dek 3 yıl boyunca karşılıklı bombalanan Osmanlı ve Avusturya-Macaristan dönemi binalarının bazıları kısa süre önce onarıldı, bazıları halen hasarlı durumda. Mostar'da gezilecek görülecek yerler arasında Osmanlı eserleri ağırlıkta. Savaş sırasında yıkıldıktan bir süre sonra basit bir asma köprü yapıldı. Savaş sonrasında İngiliz güçleri yıkılan köprünün yerine geçici bir demir köprü yaptı. Kentin civarındaki diğer köprüler de tahrip edildiğinden, nehrin iki yakasını birleştiren tek yapı olarak bu köprü kaldı. Dünya Bankası, UNESCO, İtalya, Türkiye, Hırvatistan, Hollanda, Avrupa Kalkınma Bankası desteği ile Türk şirketi ER-BU tarafından onarılan köprünün orijinal taşlarını Macar ordusundan dalgıçlar nehir yatağından bulup vinçlerle çıkardı. Suyun içinde bozulmaya uğrayan taşlar yapıda kullanılamadığından orijinal taşların çıkarıldığı günümüzde kapalı olan taş ocağı tekrar bu iş için açılıp aynı ocaktan çıkarılan taşlar köprünün yapımında kullanıldı. Orijinal modele sadık kalan şirket, köprünün temellerini de sağlamlaştırdı. Yukarıda köprünün solunda, Kujundziluk adlı tarihi pazar görülüyor. 2004'te aslına uygun olarak onarılan, daha doğrusu yeniden inşa edilen Stari Most adlı köprü, topluluklar arasında bir köprü oluşturması umuduyla açıldı. Burası hala bölünmüş bir kent. Hırvatlar nehrin Batı tarafında, Müslümanlar ise Doğu tarafında yaşıyor, ayrıca köprü ve diğer taraftaki ince bir şerit de Müslümanların kontrolü altında. Hırvatlar ve Boşnaklar ayrı yerlerde oturuyor, ayrı dükkanlardan alışveriş ediyor, ayrı kafelere gidiyor. Savaş sırasında şehirden ayrılmak zorunda kalan Sırplar ise bir daha geri dönemedi. Lisenin de duvarları delik deşik. Mimar Frantisek Blazek tarafından tasarlanan Gymnasium, 1902 yılında inşa edildi. Bugünkü adı United World College. Kuzey Kore lideri Kim Jong'un kardeşi Kim Jong-nam'ın oğlu Kim Han-sol burada okudu. Mostar Köprüsü kuşkusuz kentin en ünlü ve önemli yapısı, tam bir sembolü. Mostar Köprüsü, cesur sporcular tarafından bir atlama platformu olarak kullanılıyor. Geleneğe göre şehrin erkekleri, nişanlılarına cesaretlerini ispatlamak için düğün öncesinde köprüden atlarlar. Bugün ise 30 metre uzunluğunda, 24 metre yüksekliğindeki bu köprüden nehre, daha çok parasını ödeyen turistler için atlıyorlar. Bol köfte yedim, küçük kenti sokak sokak gezdim. Akşamları hem Boşnak tarafında kafe-barlara gidip Müslüman gençlerle tanıştım, hem de Hırvat tarafına gidip Katolik gençlerle konuştum. Aynı ırktan gelen ve aynı dili konuşan bu gençler, birbirleriyle pek arkadaşlık etmiyorlar belli ki. Bugün Bosna-Hersek dünyanın en karmaşık sistemiyle yönetilen ülkesi. Devletin her kademesinde yetkiler ülkenin üç ana unsuru olan Boşnak-Hırvat-Sırp politikacılar tarafından paylaşılıyor. Öncelikle sizi hem gezdiğiniz için ve sonrasında bu gezileriniz paylaştığınız için kutlarım. sanıyorum sizi bir seyahat misyoneri olarak adlandırabilirim ve buradan yola çıkarak ta belki bana yapmış olduğunuz bu gezilerle ilgili daha ayrıntılı bilgi verebilirsiniz. Şöyle ifade edersem daha doğru olur. bayram tatili için eşimle birlikte tura katılmaksızın balkanları gönlümüzce dolaşmak istiyoruz. sizin yaptığınız gibi rezervasyonsuz yapamayız sanırım ve bu yüzden ki nereden nereye daha kolay geçilebilir bilemiyorum. makedonya, arnavutluk, karadağ, bosna hersek ve son olarak hırvatistan dan dönüş yapacak şekilde bir tur yapsam sizce uygun olurmu. en çok sınırlardan çekiniyorum bizler bu sayılan ülkeler de dönüş bileti vs. olmadan rahatlıkla dolaşabilirmiyiz. Ayrıca kosova da var ancak orası siyasi açıdan da coğrafi olarak ta ters kalıyor. oraya gitsem arnavutluğa gidemem siz ne dersiniz acaba. hayallerimi yeniden canlandırdınız alpr bey.. bende 2009 da sizin kadar ayrıntılı olmasada bir balkan gezisi yaparken gitmiştin mostara. belki de etkilendiğim en güzel yerlerden biri olmuştu benim için.. sizin fotoğrafları görünce inanın bir film şeridi gibi geçti gözümün önünden mostar macerası.. Hem Mostar'ı bir kez daha gezdim, hem de Mostar hakkında bilgi edindim, teşekkürler. Su an Mostar'dayim ve 2 gundur insanlarla konusuyorum hem Hirvat tarafinda hem Bosnak tarafinda. Yazinizi da okuyunca cok duygulandim. Burda sicak savas bitmis ama Mostar halen 2 ayri sehir. Kopru acilmis ama sehri baglayamamis birbirine. Su an Hirvat tarafindayim ve bana bile "Ne isin var burda?" der gibi bakiyor herkes. Halen inanilmaz bir milliyetcilik hakim. Merhaba! Bir süredir ilgiyle takip ediyorum sizi. Dilerim böyle keyifle yazmaya devam edersiniz, biz de okumaya 🙂 Bu yaz Sırbistan, Bosna-Hersek, Hırvatistan turu yapacağız iki haftalık. Belgrad ve Saraybosna için 2'şer gün, Mostar için 1 gün ayırmayı düşündük. En sonunda 2 gün de Zagreb. Buralarda özellikle de Mostar'da daha uzun kalmalı mı dersiniz? Şehir ve kültür gezisi günlerinin kalanında da sessiz sakin bir yerlerde denize girelim istiyoruz Hırvatistan'da. Merhaba Sülbiye Hanım. Seyahat yazılarımı okuduğunuz için teşekkürler. Çok yer gezeceksiniz, ayırabildiğiniz süre ne kadar? Ben saydıklarınızın içerisinde bazıları gitmedim, aynı seyahat sırasında Hırvatistan ve Sırbistan'a da gittim. Yazdığınız Balkan şehir ve kasabaları içerisinde benim gittiklerimden en beğendiklerim, sırasıyla Kotor, Budva, Ohrid, Saraybosna, Mostar. Evet, Balkanlarda VISA ağına bağlı hem banka kartınızla ATM'lerden o ülkenin parasını çekebilirsiniz, hem de kredi kartınızı kullanabilirsiniz. Turla gezmek hiç gezmemekten çok daha iyidir. Ancak bu kadar yere 1 hafta çok çok az inanın. Bir dostum böyle yoğun bir turla Balkanlara gitti, dönüşte "nasıldı" soruma yanıtı "bilmem, otobüsten inmedik ki" oldu.:) Olsun, iyi yapmışsınız, balkanlar candır, çok severim. Benim de ailem 4 taraftan Balkan göçmeni. Kosova'ya gitmedim. Ben 1 ayda sizden az sayıda yere gittim, kala kala gezmeyi seviyorum. Ama iş güç buna uygun, dostlarımın çoğu 1 haftadan fazla bir yere gidemiyor. İmkanlar ne kadarsa değerlendirip gezmek iyidir. Hepsinde yürüyüş yapıp çay kahve içebilirsiniz akşamları, Mostar, Saraybosna, Budva, çok hoş yerler. Dönüşte ilgili yazılarıma izlenimlerinizi yazarsanız güncel bilgi olur okurlara, çok memnun olurum. Güzel bir Balkan turu dilerim. bencede hiç gezmemekten daha iyidir. Bilmiyorum bir daha gider miyiz Balkanlar'a, ama bir daha olursa kendimiz organize ederiz. Aslında benim de otobüsten inmemek gibi bir endişem var ama hadi hayırlısı diyorum sadece. Maalesef öyle bir ay ayırmak kendi şartlarımızda mümkün değil. İnsan bir yerde kaldığı zaman -hatta bana göre 6 ay olmalı-ancak o kentin kültürünü karekterini, en iyi kahvesinin nerde olduğunu, ekonomik durumunu, halkın sıkıntılarını ve bakış açısını algılayabiliyor. Tatil için değil ama iş için 6 ay Libya'da yaşamıştım, yine de onlardan biri gibi hissettiğim zamanlar çok oldu, Kaddafi hayattayken onun zulmune şahit olmuştum. Neyse keşke sizin kadar rahat gezebilsek ama elimizdekini kullanmaya çalışıcaz artık. Dönüşte inşallah yazıcam izlenimlerimi. Cuma sabahı yolcuyuz... Bende memnun oldum, teşekkür ederim. Bi beyaz yakali oldugum icin malesef 9 gun. Izmir-Bosna-Karadag-sirbistan-makedonya-izmir. 1 gün Mostar 2 gün Saraybosna iyi olur bence. Saraybosna başkent ama büyük bir şehir değil. Tek endisem ulkeler arasi gecişte pasaportta bi sıkıntı olmaması. Rahat olun, küçük ve kolay şehirler, önceden net planlar yapmaya gerek yok. 🙂 Ülkeler arası geçişlerde sorun olmaz, bazen biraz bekleme olabilir. Bölgede tren pek yaygın değil. Ben sadece özellikle tavsiye edildiği için Mostar'dan Saraybosna'ya trenle gittim, onun dışında hep otobüs veya minibüs. Bir şehire varıp yerleştikten sonra ya da hemen terminalde indiğinizde gideceğiniz bir sonraki yere bilet alırsınız. Mostar Saraybosna otobüsü bilet fiyatı 20 marka, tren 10 marka, Karadağ'a gitmek için Mostar Podgorica otobüsü 19 marka. Bosna-Hersek para birimi 1 marka 1.65 Türk Lirası ediyor. Üsküp Belgrad otobüsü sanırım 20 avro civarı. Balkan ülkeleri Türkiye'den güvenlidir. Değerli eşyalarınızı güvende taşıyın yeter. Sırplar iyidir, cana yakındır. Yugoslavya Savaşı'nın Mostar cephesinde çatışmalar daha çok Boşnaklarla Hırvatlar arasında oldu. Sırplar da Yugoslavya'nın devletiyle ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne karşı isyan eden bölücü terörist Boşnak ve Hırvatlara karşı ülke genelinde savaştılar. İyi savaş yok, savaşta herkes öldürür. Merhaba. Ben 1 ay Bosna-Hersek, Makedonya, Arnavutluk, Karadağ, Hırvatistan ve Sırbistan'da gezdim. Hiç uçak kullanmadım. Ucuz şeyler yedim, fazla harcamamaya dikkat ettim ve 2500 TL harcadım. Merhaba. 4 gün ancak ikisine yeter bence. Hızlı gezerim, daha fazla yer göreyim derseniz Jajce Ormanı ve şelalesi, ya da Zelenkovac ekoloji köyü olabilir. Banja Luca da gidilebilecek yerler arasında. merhabalar Alper bey en iyi ve ucuz isli eti nereden alabilirim ve otobüsle kaç kg kadar getirebilirim? saygılar iyi gezmeler. Merhaba. İsli et Bosna-Hersek mutfağının başlıca ürünlerinden. Ben de gittiğimde tattım ama alıp Türkiye'ye getirmedim, belli bir yer bulmuyorum. Kasaplara ve süpermarketlere bakıp seçebilirsiniz. Belli bir kilo sınırı yok ama burada satacak şüphesi uyandıracak kadar çok olmamalı. Paket gıda olarak 6-7 paket alırsanız sorun olmaz. Saygılar. Yeniden inşa edilmiş olsa da orijinal değil artık. Haklısınız. Keşke yıkılmasaydı. Teselli edici nokta, yeni Mostar Köprüsü'nün, nehirden çıkarılan eski köprünün taşları ile inşa edilmesi. Bosna-Hersek'i ben de sevdim. İnsanı iyi ve arkadaş canlısı. Çevapi ve bürek candır. En sevdiğim sehirlerden biri Mostar ne güzel kaleme almışsınız. Merhaba Alper bey öncelikle muhteşem gezi vlogunuz için sizi tebrik ederim bizler için motive edici bu seyahatleriniz heyecan verici. Ben de ilk kez bu sene yurtdışı gezisi planlıyorum. fakat bu önce İran olacak merak ettiğim önemli bir husus var pasaportu yeni aldım ilk sayfasında İran damgası olması genel olarak sorun olur mu sadece USA UK İsrail için değil.. Her yerde sorun olacak mı? Cevabınızi acilen bekliyorum saygılar. Merhaba Şermin Hanım. Seyahat rehber yazılarıma ilginize teşekkür ederim, memnun oldum. Pasaportunuzda İran damgası olması ABD ve İngiltere için sorun oluşturmaz, sadece İran'da ne yaptığınızı sorarlar. Ancak İsrail'e girişte sorun yaşama, daha fazla sorgulanma olasılığınız yüksek. Bunun dışındaki ülkeler için sorun yok.


Norveç İzlanda Grönland gezisi yapmayı, bu Nordik ülkeleri görmeyi epeydir istiyordum ama beni engelleyen etken aşırı pahalı ülkeler olmalarıydı. Norveç pahalı olmasına rağmen uygun fiyatlı uçuşlar sayesinde bugün gezginleri kendine çeken bir İskandinavya ülkesi. Az gidilen İzlanda uzak ve pahalı bir ülke. Dünyanın en büyük adası ıssız Grönland ise çok az gidilen ve bilinen bir ülke, Türkiye'den giden son derece az. Bu yazımda Norveç İzlanda Grönland seyahati hakkında bilgi ve hazırlık notlarım var. Özellikle Grönland için önerileriniz çok değerli olur; yaşam koşulları, neler yapılır, nerelere kadar ulaşabilirim gibi. Ülkede kara ve demir yolu yok. Norveç İzlanda Grönland seyahat rotası için tek bir hava yolu şirketi veya uluslararası uçak bileti sistemi bilet göstermiyor. Grönland'a uçuşlar kısıtlı. Ben Türkiye Norveç uçak biletimi turna. com, Norveç İzlanda biletimi Icelandair, İzlanda Grönland uçak biletimi Air Greenland Havayollarının web sitesinden satın aldım. Üç ülke de çok pahalı, şimdiden belli, bugüne dek yaptığım tüm seyahatlerden daha pahalıya gelecek bu yaklaşık bir ay. Norden olarak da bilinen Nordik ülkeler arasında yer alan Danimarka, İsveç ve Finlandiya daha önce seyahat ettiğim ülkeler. Şimdi de diğer Nordik ülkeler Norveç, İzlanda ve Grönland'a gidiyorum. Türkiye'deki sıcak Temmuz ve Ağustos aylarında bu kuzey ülkelerinde gezmek serin ve güzel olacak. Daha önce de Türkiye'de yaz iken Brezilya, Uruguay, Arjantin, Güney Afrika, Svaziland ve Botsvana'da kış mevsimini, dünyanın en soğuk şehri Yakutsk'ta ise kışın en soğuk ay Ocakta zorlu Sibirya iklimini yaşamıştım. Neyse, konuyu dağıtmayalım. Bu Nordik ülkeler haritası fotoğrafını evimdeki ışıklı dünya küresinden çektim. İskandinav Yarımadası'nın batısında kuzey-güney yönünde uzanan ve Jan Mayen Adası ile Svalbars Takımadaları'nı kapsayan Norveç Krallığı, Antarktika'nın Queen Maud Land adlı kısmının da kendisine ait olduğunu iddia ediyor. Ülke OECD Yaşam Kalitesi İndeksi, Toplumsal Bütünlük Endeksi ve Demokrasi İndeksi'nde ilk sırada. Dik yamaçlı fiyortlar, kıyıdan içerilere derin yarıklar açan girintiler, buzullar, bozulmamış ormanlar, kayalık adalar, mimari, heykeller ve kaliteli yaşamıyla birçoklarına göre dünyanın en güzel ülkesi ama en pahalılarından birisi. Kuzey ışıkları, efsaneler, Vikingler ve yanardağlar ülkesi İzlanda Türkiye'de özellikle huzurlu ve sakin yaşamı ile biliniyor. Lav alanları, dağları, buzulları ile turist ve gezginlerin seyahat hayallerini süslüyor. Çok pahalı bir ülke ama şu güzelliklere değmez mi? Örneğin işte Golden Circle. Üçü de dünyanın en pahalı ülkeleri listesinde ilk sıralarda yer alan Norveç İzlanda Grönland gezim için, özellikle İzlanda ve Grönland hakkında bilgi ve önerilerinizi bu yazımın altına yorum olarak bekliyorum, değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Afrika'ya gittim İrem Hanım, epey yazım var bahsettiğiniz türde. :)) Şimdi hedef en kuzeyler, Grönland en heyecanlısı. Çok güzel bir plan.. Umarım keyifle tamamlarsınız biz de gelince yazılarınızı okuruz.. İyi yolculuklar. Selam, Norveç ve İzlanda'da bu şubat ayında bulundum. Sormak istediğiniz şeyler varsa yardımcı olurum. Merhaba. Ben Norveç İzlanda Grönland seyahatimi 1 ay yapacaktım geçtiğimiz yaz, ancak darbe girişimi sonrası yeşil pasaportlulara geçici yurt dışı yasağı nedeniyle gidemedim. Bu Perşembe gidiyorum. Ooo süper.. ben de 27 Temmuz ile 3 Ağustos arası Bergen-Stravanger rotasında olacağım. Denk geliriz belki.. İyi yolculuklar şimdiden.. 28 Temmuz sabahı İzlanda'ya uçağım var. 27'sinde akşam Oslo'da gezdireyim seni. Size facebook üzerinden mesaj gönderdim, umarım işinize yarayan bilgilerdir. Ben de 5 arkadaşımla eylül ayında oslo-bergen ve izlanda gezisi yapacağım. Bir çok araştırma yaptım. Sizin de deneyimlerinizi bekliyorum. İzlanda'da Jokursalon buzuluna kadar gitmeyi planlıyoruz. Blue Lagoon ziyaret edecekseniz online biletleri mevcut. Ben ve eşim İzlanda ve Gronland programlıyoruz. Grönland İzlanda ve Norveç hakkında bilgi ve öneriler için teşekkürler. Yazı gelmeyince tahmin ettim ama bi umut işte, neyse canın sağolsun, umarım en kisa surede özgürce seyahat edersin. Alper bey bu yazınız detaylı olmamış bu yüzeyden sizden ayrı bir yardım almam gerekiyor. ben norveç ülkesine gitmeye çalışan biriyim norveç ekonomisi hakkında bilgi verebilir misiniz birde hem refah düzeyi yüksek hemde çok pahalı ikisi arasındaki orantıyı kuramıyorum. teşekkürler. Planladığım Norveç İzlanda Grönland seyahati kamu personeline yurt dışı yasağı nedeniyle iptal oldu. Bize göre pahalı ama maaşlar çok yüksek olduğu için refah bir ülke. Ekonomisi hakkında ayrıntılı bilgim yok. Grönland İzlanda Norveç seyahatim akademisyenlere getirilen yurt dışı çıkış yasağı nedeniyle gerçekleşemedi. Önümüzdeki yaz olabilir. Kuzey'in kendine has bir tarzı var. Fakat Norveç gerçekten çok farklı. Dağların tam ortasında doğayı hissederek yaşamak aranan önemli bir kriter olsa gerek. Merhaba Canan Hanım. Norveç İzlanda Grönland gezimi yurt dışı yasağı nedeniyle gerçekleştiremedim. Bilgi için teşekkürler. faroe adalarını da ekleyerek kuzeyi neden tamamlamıyorsunuz? gerçi oraya da ulaşım gayet pahalı. Geçtiğimiz yaz uygulanan kamu personeline yurt dışı çıkış yasağı nedeniyle Norveç İzlanda Grönland seyahatimi henüz gerçekleştiremedim. Merhaba Elanur Hanım. Hayır, günübirlik seyahat etmekte bir sorun yok. Rica ederim ne kusuru, seyahatle ilgili soruları yanıtlamak beni mutlu ediyor. Yeşil pasaport size sorun değil kolaylık sağlar, içiniz rahat olsun. Seyahat blog yazılarıma ilginize teşekkür ederim. Sizin yazınızı okuduktan sonra oraya gitmeyi düşünüyorum. Çok etkili bilgiler vermişsiniz. Umarım Nordik ülkelere gidebilirsiniz. İlginize teşekkür ederim. Alper bey merak ettim bir Mısır gezisi planlıyormusunuz siz gibi bir gezginin kaldırabileceği bir program. umarım yaparsınız ve takipciniz olarak faydalanırız. Öncelikli ülkelerim arasında yer almıyor ama belki bir gün. İlginize teşekkürler. Evet, en güzel yerlerini görmek için yeterli. Norveç İzlanda Grönland seyahatim, hemen öncesindeki darbe girişimi ve yeşil pasaportlulara geçici yurt dışı engeli nedeniyle gerçekleşemedi. Ancak iki hafta sonra gidiyorum, Facebook Çelebi Alper sayfamda, Twitter ve Instagram'da takip edebilirsiniz. Bir adım atabilsem, gerisi gelecek de, biraz daha cesaret lazım bana 🙂 Harika bir blog. Hatta en ilgiyle baktığım, makyaj bloglarından bile fazla sevdiğim blog gibi blog 🙂 Sevgiler. Merhaba Pervin Hanım. 7 Nordik ülkenin hepsini görmek isterseniz bu muazzam pahalı bir seyahat olur. Grönland dışında en çok hangisini veya hangilerini gezmek istiyorsunuz? Bu Kuzey ülkelerinde yaşam standartları ve maaşlar çok yüksek, fiyatlar bize göre çok çok pahalı. Benim şansım blogum sayesinde Grönland, çevrem sayesinde İzlanda'da ücretsiz konaklama imkanı bulmam oldu, yoksa bu 10 günlük gezi çok pahalıya patlardı, ki buna rağmen epey para gitti.


Saraybosna'dan bindiğim eski otobüsle bütün gece Novi Sad'a yolculuk ettim. Sırbistan'ın dışında, Bosna-Hersek topraklarındaki Republica Srpska adlı Sırp Özerk Cumhuriyeti'nde mola verdik. Buradan Sırbistan'a girerken bana epey soru sorabilirler diye düşünmüştüm ama bir sorun çıkmadı. İşte keyifli bir Novi Sad gezisi, rehber gezi notları ve bilgiler, gezilecek yerler, gece hayatı ve ulaşım. Saraybosna'daki son günümde Başçarşiya'da dolaşırken LonelyPlanet Doğu Avrupa rehber kitabımı kaybetmiştim. Yeni geldiğim bir kentte elimde en azından bir harita olmazsa tuhaf hissediyorum. Buraya vardığımda önce birşeyler yedim, sonra soruşturarak birkaç otele bakıp merkezdeki Hotel Fontana'ya yerleştim, gecelik 17 Avro. Dışarı çıkınca aynı seyahat kitabının yenisini bulup aldım. Novi Sad'da gezilecek yerleri okuyarak kenti keşfetmeye başladım. Aşağıda 1894, Mimar George Molnar tasarımı Neo-Rönesans tarzı Novi Sad Belediyesi görülüyor. Otelime yerleştikten sonra kenti keşfe çıktım, ünlü olmadığı halde şaşırtıcı derecede güzelmiş. Bir gece kalıp başka yere geçeyim diye düşünüyordum gündüz, ama akşam ara sokaktaki Cuba Libre Bar'da bidolu insanla tanıştım, eğlendik, içtik. Bara girdiğimde müdavimleri olan bir mekan olduğunu anlamıştım, herkes birbirini tanıyordu. Ben kenarda biramı içerken, hep oraya gittiklerini tahmin ettiğim 3 kız sürekli bana bakıyordu, barmenden birayı alırken İngilizce konuşmam dikkatlerini çekti. Bir süre sonra içlerinden biri merakını yenemeyip bardağını uzattı ve "cheers" dedi. Sonra işte tipik "nerelisin", "yalnız mı seyahat ediyorsun" soruları ve sabaha kadar hep beraber eğlence. Bardan sonra gittiğimiz kulüpte DJ partisi olduğu halde müziğin sesi o kadar alçaktı ki hepimiz konuşmalarımızı anlıyorduk, bağırmadan. Bizim kulüplerde yanımdaki insanın bile kulağına bağırmam gerektiğini düşündüm ve buraya özendim. Bira ucuz! Kalırım ben burada 3 gün. Gece hayatı ucuz, sakin ama eğlenceli. Yabancı bir ülkedeyken nikah düğün görürsem hemen usulca dalarım, pek severim görmeyi. Burada da bu konuda şanslıyım, değişik kiliselerde 3 farklı nikaha denk geldim, üçüne de girdim. Sırbistan'ın kuzeyindeki Voyvodina bölgesinin başkenti olan kent, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndan kalma zarif binalarla dolu. Osmanlı etkisinin daha fazla olduğu güneyden farklı olarak, Avrupa mimarisi hakim. Kent içi ulaşımı jgsp adlı belediye otobüsü kurumu gerçekleştiriyor. Novi Sad'ın çoğu Tuna Nehri'nin batısında. Doğusunda ise eski kent ve volkanik kaya üzerinde Fransız mimar Vauban tarafından planlanan, 1699 ile 1780 yılları arasında inşa edilen Petrovaradin Kalesi var. Eski kenti ve kaleyi uzun uzun gezdim, başka gezen kimse yoktu. Temmuz'da burada ünlü Exit müzik festivali, Kasım'da ise jazz festivali düzenleniyor. Bu güzel Sırp kenti olmayan bir Sırbistan turu eksik kalır. Başkent Belgrad tren garı ve otobüs terminali kent merkezindeki Savamala semtinde. Belgrad'dan Novi Sad'a sabah 07:36'dan gece 00:58'e kadar her gün 13 tane tren var, trenin türüne ve durduğu istasyon sayısına göre yolculuk 1 saat ile 2 saat arasında sürüyor. Tren bilet ücretleri birinci sınıf 480-532 Sırp Dinarı, ikinci sınıf 338-388 Sırp Dinarı. Rezervasyon ücreti 100-110 dinar. Hemen yakındaki otobüs terminalinden kente çok sık otobüs var, günde 100 civarı sefer. Lasta ve Autosaobracaj Kragujevac firmaları nispeten daha iyi, yol 1 saat yirmi dakika veya bir buçuk saat sürüyor. Dolayısıyla Belgrad'dan 93 kilometre uzaklıktaki kente ulaşım kolay. Herhangi bir sırrım yok, sadece öyle denk geldi. Yazılarımı beğenmenize sevindim, olumlu geri dönüş daha da yazmak için teşvik ediyor, teşekkürler. Tayland yazılarımı henüz düzenleyip yayınlamaya zamanım olmadı. Ben Sırbistan'a Ekim'de de gittim, serin olur ama soğuk değil. Bir mont yeterli olur. İyi yolculuklar. ben bu siteyi neden daha önce keşfedemedim diye kızıyorum kendime. bi gün seninle tanışmayı çok isterim. İstanbul'a yolun düşerse tanışırız belki bir gün. Sırbistan'a gidecek her türlü pasaport sahibi Türk vatandaşları vizeden muaf. İlginize teşekkür ederim. Evet, Sırbistan'da çok gezdim ve yazacağım. Ben de EXIT festivaline denk getirip gitmek istiyorum. Yakında bir Novi Sad gezisi istiyorum ben de, çok güzelmiş. evet novi sad güzeldir, candır, sessiz, sakin bir o kadarda canlıdır, bende tesadüf geldim şehir beni büyüledi ve burada ticarete atılmaya karar verdim, Allah nasip ederse exit festivaline kadar yeni mekanı yetiştirmeye gayret ediyorum, meydanda büyük klisenin ordaki erste bankadan sol yapın yummy kebab adı altında iskender kebab ve çeşitli türk damak tadı ürünler satacağım, Robinson Cruose, Pandora, Kabalcı gibi kitapçılarda oluyor. Sitesinden de sipariş edebilirsiniz, o zaman 2+1 almak mantıklı oluyor. Novi Sad kesinlikle gezilip gorulmesi gereken harika sehirlerden birisidir, ben sahsen Belgrad'i hic begenmedim, Novi Sad'in kizlari ve insanlari cok cana yakin ve guler yuzlu, sanirim acar irkindan olsa gerek, sehirde gezilmesi gereken cok yer var, plaj harika ve ucuz. Sehirde ben 1 hafta yasadim hic de beni sıkmadı, beni buyuledi tam avrupa sehri diyebilirim, tekrar gitmeyi dusunuyorum. Sirbistan'a gelipde Novi Sad'a ugramayan hata eder, kesinlikle ugrayin gezin gorun, sehirde 3 tane muze var, limanlari var plajlari harika temiz. Bence Sırbistan'ın en temiz, en kaliteli insanlarinin oldugu sehir diyebilirim, sehir cok fazla canlı, kalabalık, bir o kadar da sessiz stressiz bir kent, cok fazla genc nufusa sahip, arastirmalarim neticesinde 13 ayri fakultede toplam 95.000 ogrenci varmis, kizlarina da gelince Sırbistan icin konusmuyorum tüm Balkanlarin en güzel kızları Novi Sad'da diyebilirim, cok alimli ve cix giyiniyorlar, yemek olayinda ilk zamanlar cok zorluk cektim domuz eti yemedigim icin ancak meydana 50 mt mesafede bir Türk lokantasi buldum tesaduf eseri kendimi turkiyede sandim bir anda, sehirde gezilecek yerler arasinda muzeler var ve kesinlikle Petrovaradin Kalesi'ne çıkmadan şehirden ayrilmayin gunduz ayri bir guzel, gece club'u olarak kalede Müze isminde cok kaliteli bir mekan var. Bahsettiğiniz ülkelere seyahat etmemiş olmamın tek nedeni var; hava sıcaklığı. Ben 1 aylık iznimi öğretim görevlisi olduğum için sadece yazın kullanabiliyorum ve yazları Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türki Cumhuriyetler cehennem gibi sıcak. Yıl içinde en fazla 1 hafta gezebiliyorum ve İstanbul'a yakın ülkeleri tercih ediyorum. İran en çok gezmek istediğim ülkeler arasında ve kısa olmasını istemiyorum. Ama yakında gözümü karartıp gideceğim sanırım. Yazılarımı okumanıza sevindim, teşekkürler. Ben novi sad gibi rahat bir şehir görmedim, resmen büyülendim, sapıklık taciz yan gözle bakma vs en ufak terslik ve ön yargılı olarak bildiğimiz sırpların türk düşmanlığı vb gibi bir durumla karşılaşmadım aksine bizlere karşı çok ilgililer, herkes güleryüzlü sempatik. Merhaba. Saraybosna ile Novi Sad arasında çalışan direkt otobüsler var. Gidince saatlerine bakıp size uygun olan için bilet alırsınız. Ben gece otobüsüyle gittim, 1 gece konaklama masrafı tasarrufu ettim. Merhaba değerli hocam. Daha önce Kuzey Kıbrıs hariç ülke dışına çıkmadım. ilk olarak bu sene sizden esinlenerek novi sad ve belgrad gezisi yapamayı ciddi şekilde planlıyorum. Merhaba Buğra. Evet, Sırbistan ilk kez yurt dışına gezmeye gidecek olanlar için kesinlikle uygun. Ucuz, yakın, güzel, eğlenceli, rahat, güvenli bir ülke. Belgrad dışında Novi Sad kentini seçmen doğru bir karar, zira birçoğuna göre Sırbistan'ın en güzel şehri Novi Sad. Alper Bey'in müsaadesiyle bir ekleme yapmak istiyorum. Eğer Novi Sad'a, Belgrad üzerinden gidecekseniz ve vaktiniz çok sınırlı değilse treni tercih etmenizi öneririm. Hem çok ucuz hem de o yörenin doğasını ve insanlarını gözlemleme imkanlarınız artıyor. Ancak çok kalabalık trenlere denk gelebilir ve ayakta kalabilirsiniz. Şehirlerarası otobüslerde ise bagaj ücreti uygulaması var. Valiz başına 60 dinar civarı bir şey istiyorlar. İlk defa gidiyorsanız sürpriz olmasın. Emre Bey Belgrad Novi Sad otobüs ve trenle ulaşım bilgileri için teşekkürler. Sırbistan'ı gezmekten her defasında büyük keyif aldım. Yolunuz açık olsun. Evet Alper Bey, ben de üç kere gittim Sırbistan'a ve hiç doyamadim. Bu 4 martta ucuz bilet buldum ve sırf hafta sonu için gidecegim. Orta derece İngilizce ile ciddi sorun yaşamadan toplamda 15 gün civarı bulundum Sırbistan'da. Yalnız seyahat etmek isteyen ve ucuz yollu bir yer arayan arkadaşların öncelikli tercihi burası olmalı. Özellikle güvenlik endişesi olan hanım arkadaşların güvenle gidebileceği iki şehir Belgrad ve Novi Sad. Yorumunuz için teşekkürler Emre Bey. Novi Sad ve Belgrad seyahat etmek için ideal kentler; güvenli, güzel ve ucuz. Yolunuz açık olsun. Bir çok yazınızı okudum ilk defa Sırbistan gezinizden bu kadar pozitif enerji aldım. Sizin de unutamayacağınız bir gezi olmuş. Sırbistan benim en sevdiğim ülkelerden biri, ondandır. Gezi yazılarıma ilginize teşekkür ederim. Alper Bey, sizi facebooktan da takip ediyorum. Uslubunuz, okuyucularla ilgili tesis ettiginiz diyaloglar cok guzel. Saraybosna'dan sonra Novi Sad'a gitmek istiyoruz, ancak kalip kalmak istemedigimizden emin degiliz 6-7 saatte bitirebilirsek eger Belgrad'a gecmek istiyoruz. Novi Sad'da bavullarimizi emaneten birakabilecegimiz bir yer var mi? bunun yanisira Dinar yerine euro verilebiliyor mu? Birde Belgrad'tan Pordgorica'ya giden ucak var mi (yerel ucak firmasi tercih edebilirsek sanirim daha uyguna gelir. Simdiden tesekkurler.. Merhaba Nihal Hanım. Novi Sad otobüs terminalinde emanetçi olup olmadığını bilmiyorum. Yoksa bir hostele gidip makul bir ücret karşılığı bırakabilirsiniz. Euro kabul eden yerler var ama dinar taşırsanız daha iyi olur. Belgrad ile Podgorica arasında Air Serbia ve Montenegro Airlines havayolu şirketlerinin uçuşları var. Rica ederim. Selamlar, Novi Sad dan Belgrada ordan da havaalanına kaç saatte varırım. Teşekkürler. Merhaba. Novi Sad ile Belgrad arasi otobusle bir bucuk saat suruyor. Belgrad Nikola Tesla Havalimani sehir merkezinden 18 kilometre uzaklikta. A1 minibusuyle 30 dakika, 72 numarali otobuisle 40 dakika surer. Alper Bey Makedonya geziniz altında Balkan gezisi konusunda size fikir danışıp 6 günlük Sırbistan bileti almıştım. Yeni dönmüşken gideceklere yardımcı olabilecek konuları yazayım. Öncelikle Belgrad'dan Novi Sad'a ulaşım konusunda iki seçenek olduğunu zaten siz de belirtmişsiniz. Ancak sizin deneyiminizden farklı olarak biz otobüse kişi başı 300 dinar verdik, dönüşte treni tercih ettik 488 dinar oldu. Sanırım otobüs firmaları arasında farklı fiyatlandırma var. Novi Sad'da otobüs terminali ve tren garı yan yana, ancak şehrin turistik kısmına biraz uzak. Buradan araçla veya yürüyerek de gidebilirsiniz, biz yürümeyi seçtik yaklaşık 35 dk'da Zmaj Jovina'ya ulaştık. Dönüşte taksiyle 220 dinara aynı yerden terminale geldik, çok bir para değil ancak şehrin o tarafını yüksek olasılıkla tekrar görmeyeceğiniz için ben yürümenizi tavsiye ederim. Novi Sad deneyimime gelirsek şehir küçük ancak oldukça canlı, eğlenme, yeme-içme konusunda oldukça bol seçenek var. Zmaj Jovina 17'de Cafe Corso 'da kahvaltı yaptık ve aynı akşam bira içmek için uğradık. Oldukça güzel bir mekan Sırp yemeklerinin yanı sıra Avrupa mutfağı da sunuyor. Garson bizden biranın parasını almadı ve bir tane daha ikram etmek istedi. Biraz daha ucuz ancak oldukça güzel geleneksel Sırp lokantası keşfettik. Trg republike'de pazar yeri benzeri bir meydan var. Bu meydanın sonunda Menjacnica exchange office'in yanında Banjalucanka adında şirin bir restoran. İki Cevapi, Sırp salatası ve iki kadeh şarap 1000 dinar civarı tutmuştu. Şehirde çok sayıda ancak küçük müzeler mevcut. Bisiklet kullanımı oldukça yaygın ve kiralayan yerler de var müzeleri gezeceğiniz gün bisiklet kiralarsanız oldukça rahatlarsınız. Binaların girişinde bisikletinizi park edebileceğiniz yerler var. Müzeye giriş ücreti 150-300 arasında değişiyor, ancak öğrenciyseniz bir miktar indirim oluyor. Öğrenci kartımı Novi Sad'da soran olmadı ancak yanınızda taşımanızı tavsiye ederim. Novi Sad Müzesi, Vojvodina Müzesi ve Vojvodina Modern Sanat Müzesi birbirinin yanı sıra Dunavska caddesinde sıralanmış, hepsi küçük olmasına rağmen çalışanlar İngilizce biliyor ve bize hepsinde eşlik ettiler, müzedeki eserler ve Novi Sad hakkında bolca bilgi verdiler. Şehrin en ilgi çeken kısımlarından birisi Kale, "Fortress". Viyana kuşatması sırasında bu kalede Avusturya Macaristan Osmanlıyı püskürtmüş, Avrupa tarihi açısından oldukça önemli bir yer. Biz gittiğimizde kuşatmayla ilgili geçici bir sergi vardı, içeri girip girmeme konusunda emin olamadık yorulmuştuk, görevli kadın Türk olduğumuzu anlayınca bizi bedava gezdirmek istedi, onunla beraber müzeyi gezdik. Bu savaşta Osmanlı güçlerinin komutanı Silahtar Damat Ali Paşa hayatını kaybetmiş, naaşını Belgrad Kalesi'ne taşımışlar Belgrad'a gittiğinizde türbesini de görebilirsiniz. Serginin yanı sıra kalenin su ihtiyacını sağlayan oldukça derin ve büyük bir kuyu var çok sıra dışı bir yer kesinlikle görün. Kaleye giderken köprüden geçiyorsunuz Novi Sad'daki bütün köprüler 2. Dünya Savaşı sırasında Naziler tarafından yok edilmiş. Ayrıca günümüzde kullanılan, üzerinden geçerek Fortress'a gideceğiniz köprünün de aslında önemli bir tarihi var, köprü NATO tarafından bombalanmış ve bir sivil bu sırada hayatını kaybetmiş. Köprünün bir ucunda hayatını kaybeden kişinin mezarı ve yanında çiçekler var. Şehirde çocuklar için de iki veya üç adet müze var, bizim ilgimizi çekmediği için uğramadık ancak çocuklu aileler görmeyi tercih edilebilir. Bedava biranın ardından bir de bize müzeyi gezdirince Sırpların ne kadar iyiliksever ve misafirperver insanlar olduğuna şaşırdık doğrusu bu kadarını beklemiyorduk. Ayrıca o kadar güzel kadınlar yakışıklı erkekler var ki güzellikleri hem içlerine hem dışlarına vurmuş desem yeridir. Nehir kıyısındaki bu küçük ve büyüleyici şehir için biz bir gece iki gün ayırdık 14:00 gibi Novi Sad'a geldik bir gece kaldık ve saat 18:57 treniyle Belgrad'a döndük. Görülmesi gereken her yeri gördüğümüzü düşünüyorum, iki gün gezi için yeterli olacaktır, ancak gece hayatı da canlı bir şehir olduğundan gezmenin üstüne bir de eğlence isterseniz biraz daha uzun zaman ayırabilirsiniz. Evet, gerçekten ucuz bütçeyi fazla zorlamadan tatil yaptık. Aslında her gün harcamalarımızı deftere yazdık ama o kadar detaya boğmayayım diye yazmadım 🙂 Konaklama hariç günlük ortalama 4000-5000 dinar harcadık, bolca hediye aldık yedik içtik. Bu arada yemek konusunda porsiyonları bana çok büyük geldi yemek söylerken bir ana yemek bir salata iki kişiye yetiyordu. Sırbistan'da alışveriş yapmanıza, bolca yeyip içmenize rağmen gayet uygun bir bütçe olmuş. Evet porsiyonları büyük, etler de bol veriliyor, afiyet şeker olsun. 🙂 Nice yolculuklara. Merhaba, yazılarınız ve cevaplarınız çok bilgilendirici. Bence Sırbistan Turizm Bürosu size plaket vermeli:) Bu kadar yazdınız ama benim 2 sorum olacaktı: Mayıs ayı içinde 4 günlüğüne Belgrad seyahati planladık eşimle. 1- Seyahat sigortası yaptırmak gerekir mi? ilk defa tur olmadan seyahat edeceğiz. Uçak biletlerimiz gidiş dönüş mevcut. Otelimiz booking den ayrıldı. 2- Bir günü de Novi Sad'a ayırmak istiyorum, tüm gezdiğiniz yerleri, Petrovaradin Kalesi'ni ve Karlofça'yı ziyaret etmeyi planladım ama eşim de çok oluyor gereksiz diyor:) teşekkürler. Merhaba. Sırbistan seyahat yazılarımı beğenmenize sevindim, teşekkürler. 🙂 Hayır seyahat sigortası yaptırmak zorunda değilsiniz, bu kişisel tercihiniz. Novi Sad çok güzel bir şehir, tavsiye ederim. Karlofça yakın olsa da bence kendinizi zorlamayın, gerekmez. Belgrad'dan günübirlik Novi Sad'a gidip gezerseniz bence memnun kalırsınız. Otelinizi ayırttığınıza göre kalmaya ve tekrar uğraşmaya gerek yok.


Ordu ili, Türkiye'nin kuzeyinde, Karadeniz kıyısında, büyükşehir statüsünde bir şehir. 1920 yılında bağlı olduğu Trabzon'dan ayrılarak il, 2013'te ise büyükşehir belediyeli bir vilayet oldu. Bugün kumsallarıyla deniz turizmi, dağları, ormanları ve yaylalarıyla doğa turizmi ve keşif yürüyüşleri imkanı sunan, zengin bir tarih ve kültüre sahip, güzel bir ilimiz. Valiliğin Ordu'da Zaman sloganıyla gerçekleştirmekte olduğu gezilerin Yaz turuna davet edilince sevinçle kabul ettim. Bu yazıda Ordu hakkında bilgi, ilçeleri, hava durumu, gezilecek yerler konusunda gezi planı ve önerileri içeren bir rehber bulabilirsiniz. Vilayet Karadeniz Bölgesi'nin Orta ve Doğu Karadeniz bölümlerinde yer alıyor ve Kuzey Anadolu Dağları'nın bir kısmı ilin rakımını kıyıdan uzaklaştıkça yükseltiyor. İlin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Tokat ve Sivas, batısında Samsun, doğusunda Giresun ili var. 1963-64 yıllarında yapılan kazılarda ilk yerleşim kalıntılarının M. Ö. 15 bin yıllarında başladığına dair buluntulara rastlandı. İl merkezinde bilinen ilk yerleşme yeri, Kirazlimanı Mezarlığı yanındaki Bozukkale, eski adıyla Kotyora. Tarih boyunca bölgeye Kimmerler, Miletliler, Persler, Makedonyalı İskender, Pontuslar, Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar hakim olmuşlar. İlde merkez ilçe Altınordu dahil 19 ilçe ve 481 mahalle var. Diğer 18 ilçenin adları: Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Kabadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey ve Ünye. Ordu hava durumu doğal olarak tipik Karadeniz iklimi etkisi ve hakimiyetinde. Kıyı kesiminde kış mevsimindeki çok soğuk günlerin sayısı yılda birkaç günü geçmiyor. İlin iç kesimlerindeki ilçelerinde yüksekliğin artmasıyla beraber soğuk daha şiddetli yaşanıyor. Kışın iç kesimlerdeki ilçelerde 6 aya yakın kar yağıyor. Örneğin Çambaşı Yaylası, Beşiktaşı Yaylası ve Sarı Obası Yaylası'nda kar Mayıs ayına kadar erimiyor ve hava durumu soğuk oluyor. Yaz mevsiminde ortalama sıcaklıklar gündüz 23-27 derece, gece 17-20 derece; kışın gündüz 7-11 derece, gece 4-6 derece; İlkbahar ve Sonbahar mevsimlerinde hava durumu genellikle serin oluyor. İle en fazla yağmur Sonbahar aylarında, en az Mayıs ayında yağıyor. Ordu gezilecek yerler bakımından zengin ve çeşitlilik sunan bir il. 19 gezgin arkadaş olarak gezilecek görülecek yerleri vilayet ve belediyenin katkı ve rehberlikleriyle keyifle keşfettik. Ordu il merkezi Selimiye Mahallesi'nde yer alan Paşaoğlu Konağı, 1896 yılında Paşaoğlu Hüseyin Efendi tarafından yaptırılmış. Bahçesiyle birlikte 625 m 'lik bir alan üzerine inşa edilen konağın taşları Ünye'den, ahşap malzemesi Romanya'dan getirilmiş ve yapımı İstanbullu bir usta tarafından gerçekleştirilmiş. Konak birinci ve ikinci katı ayıran silme ile birlikte, binanın köşelerinde yer alan kaideli ve başlıklı yarım sütunları, bitkisel motifli konsollarla desteklenen ve söve taşı ile çevrelenen üstü saçaklı pencereleriyle zengin bir taş işçiliği sergiliyor. Paşaoğlu Konağı'nın zemin katı taş döşemeli. Birinci ve ikinci katlarda taban ahşap. Tavanlar ahşap kaplama olarak yapılmış. Konağın üst katındaki sofanın ahşap tavanı yağlı boya desenlerle süslü. Tavanın ortasında baklava şeklinde bitkisel motifler var. Köşelerdeki madalyonlar içine çeşitli manzaralar resmedilmiş. Bu katta bulunan banyoda desenli çiniler kullanılmış. Paşaoğlu Konağı, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 1982 yılında kamulaştırıldıktan sonra 1983 tarihinden itibaren onarılmaya başlanmış, 1987 yılında onarımı ve düzenlenmesi tamamlandıktan sonra Paşaoğlu Konağı ve Etnografya Müzesi olarak hizmete açılmış. Zemin katı idare olarak kullanılan binanın birinci katındaki Etnografya Müzesi'nde silahlar, takılar, kadın ve erkek giysileri, çömlek eşyalar ve Kurul Kalesi buluntuları sergileniyor. İkinci kat ise Sofa, Paşa Nine Odası, Günlük Oda, Misafir Odası, Yatak Odası, Yüklük gibi düzenlemelerle yöresel 19. yüzyıl konağının özelliklerini yansıtıyor. Perşembe ilçesine bağlı Medreseönü Mahallesi'ndeki Üstün Kardeşler'de şahane manzaraya karşı güzel bir yemek yedik, bol sohbet ettik. İl merkezine 35 kilometre uzaklıktaki Yason Burnu, adını Argonotlar'la beraber burada karaya çıkan Yason'dan alıyor. Burnun alt tarafında Panaya veya Hagios Nikolaos adlı tarihi manastır ve kilise var. Çaytepe sınırları içinde olan yarımada üzerindeki kilisenin adı yabancı kaynaklarda Jason's Church diye de geçiyor. Kilise 1868'de yörede yaşayan Rumlar ve Gürcüler tarafından yaptırılmış. Zamanla yıkılmaya yüz tutan kilise, 2004 yılında restorasyon çalışmaları ile aslına en uygun biçimde onarılmış. Sadece kubbesi Osmanlı tarzında olan Rum kilisesi, bugün Karadeniz Bölgesinde deniz kıyısında olan tek kilise. Evlenmekte olan çiftler buraya gelip gelin damat fotoğrafı çektiriyorlar. Yason burnu tarihi bir yerleşim yeri. MS 3. yüzyılda Hıristiyanlar, Giresun'da İsa'nın doğumunu kutladıktan sonra buraya gelerek Işıklar Bayramına katılırlarmış. Yarımada, Aronauts'ların İason önderliğinde Altın Post'u arama hikayelerinin anlatıldığı Argonautica Efsanesiyle de ünlü. Bu efsanenin kahramanları Truvalı olarak kabul ediliyorlar. Aşağıda burnun ucundaki kayalıktan duman çıkarken bu adamın güneşleniyor olması bana biraz gerçeküstü göründü. Grubumuzdaki kadın gezginler bizi aralarına almayıp fenerin önünde bu fotoğrafı çektirdiler. Taşbaşı Kilisesi, Ordu kentindeki Taşbaşı Mahallesi'nde bulunan tarihi bir Rum Ortodoks kilisesi. 1853'te inşa edilen kilise 1937-1977 yılları arasında cezaevi olarak da kullanılmış, 1983 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilmiş. 2000 yılında kültür merkezi haline getirilen kilisenin arkeoloji müzesine dönüştürülme çalışmaları devam ediyor. Doğu-batı istikametinde dikdörtgen tarzda inşa edilen yapının kubbesi hariç tamamı kesme taştan yapılmış. Bahçesinde modern tarzda güzel heykeller var. 2350 metre uzunluğundaki Boztepe Teleferik hattı ile 570 metre yükseklikteki Boztepe'ye çıkış 6,5 dakika sürüyor, şehrin güzel manzarasını izleyerek yeşillikler içinde bir yolculuk yapılıyor. Kişi başı ücreti 10 lira ve kabinlere sekiz kişi biniliyor. Daha az sayıda binmek isterseniz 80TL kabin ücretini ödemek gerekiyor. Boztepe'de kafe, lokanta ve oteller var. Şehre hakim serin bir tepe olması nedeniyle epey ilgi görüyor. Bir akşam Karadeniz'in vazgeçilmezleri olan kemençe ve tulum dinledik. Sahilde epey yürüyüş yaptık. 3 gün sakin olan deniz, dördüncü gün dalgalandı. Sahilde 360 derece kamera ile fotoğrafımız. Gaga Gölü, diğer adıyla Grago gölü, Fatsa Aybastı yolunun sekizinci kilometresinde, Meşebükü köyünde yer alıyor. Karadeniz Bölgesinde yer alan sayılı doğal göllerden bir tanesi. Yerel halk tarafından bu gölün efsaneler ile dolu olduğu söyleniyor. Kiliseli Göl olarak da adlandırılıyor. Bir efsaneye göre gölün altında eski bir şehir olduğu söyleniyor. Çatalpınar Fatsa'ya 20 kilometre, Altınordu'ya 56 km uzaklıkta, geçim kaynakları başta fındık olmak üzere tarım ve hayvancılık olan bir ilçe. Eski adı Çatak olan kasabanın adı, ilçeyi bir çatal gibi arasına alan Bolaman ve Keş ırmaklarından esinlenerek daha sonra Çatalpınar olarak değiştirilmiş. Çatalpınar'ın meşhur ekşi maya ekmeği normal ekmeğe göre daha fazla dinlendirilen, ekşi ve geç bayatlayan bir ekmek. Çatalpınar ilçesinin Olukdüzü mevkiindeki 1200 metre yükseklikte Sarıçiçek Yaylası son derece bakir, serin, güzel bir yeşil alan. Yaylaya dinlenme ve park alanları, serentiler, kamelyalar yapılması için çalışmalar başlamış. Var olan toprak yol yakında ihaleye çıkıp asfaltlanacakmış. Yaylaya vardığımızda civar köylüler yöresel ve tamamen doğal ürünleri ve içten konukseverlikleriyle kocaman kahvaltı masasını hazırlamışlardı. Karışık turşu, gözleme, peynirli börek, bal, tereyağı, armut pekmezi, yoğurt, fasulye turşusu ve sağ üstte gördüğünüz, zeytin sanıp tadınca ne olduğunu hiçbirimizin anlamadığı bir meyve vardı, sorduk ki kiraz turşusuymuş! Ordu yaylalarında gördüğüm çocuklardan bazıları, Moğolistan seyahatim sırasında rastladıklarıma benziyor. Bir okurum bölgede yaşayan Çepni Türklerinden ya da Tatar olabileceklerini söyledi. Yaylada teyzelerin gözlemelerini yedik, ellerine sağlık. Muhtar dahil olmak üzere köylüler bizimle yakından ilgilendiler. Yürüyüş yaptık, sohbet ettik, bol çay içtik. Fındık topladık. Akkaya Köyünde önce Cemevi'ni ziyaret edip sohbet ettik, civarın dedesi saz çalıp deyişler okudu. Daha sonra doğal bir kayalık olan Akkaya Kalesi'ne dik ve dar bir patikayı ve murçla açılmış antik basamakları tırmanarak çıktık. Birinci derece doğal sit alanı olan kalenin tepesinde 60 metrekare bir düzlük var. Burada fırına benzer bir kalıntı ile 4 tane küçük sarnıç görülüyor. Kalenin tepesinden Karadeniz, Bolaman, Evricesu manzarası etkileyici. Henüz arkeolojik çalışma yapılmamış olan kale ve çevresinde kim bilir ne hikayeler ve sırlar gömülü. Aybastı ilçesindeki Uzundere Şelalesi, 100 metreyi aşan yüksekliğiyle Türkiye'nin en yüksek şelalesi olarak biliniyor. Orman ve yamaçlar aşarak akıp gelen şelalenin sesi uzaklardan işitilebiliyor. Perşembe Yaylası Aybastı'ya 17, Akkuş ilçesine 12 kilometre uzaklıkta ve ulaşım asfalt yolla rahatlıkla sağlanıyor. Deniz seviyesinden 1500 metre yüksekteki Perşembe Yaylası piknik, safari, yürüyüş, yamaç paraşütü için ideal. Çiseli Şelalesi, Karga Tepesi, Menderesler, kümbetler, doğa güzellikleri ile Ordu'da gezilecek yerler arasında dikkat çeken yaylada Temmuz ayında gerçekleştirilen şenliklerde yarışmalar, folklor dansları, at yarışları, güreş karşılaşmaları düzenleniyor. Perşembe Yaylası'nda kalacak yer arayanlar için Aybastı Kent Ormanı işletmesinde kiralık odalar var. Orman Genel Müdürlüğü ve Aybastı Belediyesi tarafından yapılan Aybastı Kent Ormanı işletmesi içerisinde, 4 adet kiralık dağ evi tarzında yapı var. Evlerin gecelik fiyatı 200 TL. Buradaki lokantada manda yoğurdu, salata, kuzu eti ve köfte yedik. Ordu ili kent merkezine 63 kilometre mesafedeki Ünye ilçesinin en önemli ürünü fındık, sosyal yaşamı da etkiliyor. Fındığın hasat zamanı olan Temmuz sonu ve Ağustos aylarında halkın bir kısmı köylere gittiği için ilçe merkezi boşalıyor. Hasat mevsiminden önce ise Ünye en canlı dönemini yaşıyor. Ünye Müze Ev 16. yüzyılda Mimar Sinan ile başlayan Klasik Osmanlı Mimarisinin özelliklerini taşıyor. Bu sebeple Türk ahşap işçiliğinin izlerini görmek mümkün. Ev Kafkasyalı Kaptan Server Bey'in evi. Ahşap dışında taş ile örülmüş yerlerinde taşlar arasında çamur kullanılmış evin geniş bir bahçesi ve kuyusu var. Ünye Müze Evde eskiden kullanılan mutfak eşyaları, el işlemeleri, çeyiz sandığı ve günlük kullanılan çeşitli gereçler, geleneksel Ünye ve Karadeniz yaşamını yansıtır şekilde sergileniyor. Birçok tarihi eser halk tarafından bağışlanmış. Türkiye'nin üçüncü, Karadeniz'in ilk "yaşayan müzesi" olan müze, "somut olmayan" kültürel mirasımızı yaşatmak için atılmış önemli bir adım. Geleneklerimiz, göreneklerimiz burada atasözleri ve deyişler eşliğinde anlatıyor, etkileşimli bir ziyaret gerçekleştiriliyor. Karagöz ve Hacivat, kukla, ebru, mürekkep baskı, halat çekme gibi oyunlarımız ve daha birçok bize özgü gelenek burada uygulamalı olarak sergilenip yaşatılıyor. Tarih boyunca değişik kavimler tarafından tadilat görerek kullanılmış olan Ünye Kalesi, Ünye Niksar yolu üzerinde, 300 metre yükseklikte bir kale. Ünye Kalesi eskiden yanardağmış ama faaliyetini tamamladığında kraterlerinden yüksek bir tepe oluşturmuş ve kale bu tepeye inşa edilmiş. Kaleyi M. Ö. 250 yıllarında İran kökenli bir Pontus Kralı olan II. Mitradates yaptırmış. Kalenin giriş kapısının 5 metre kadar gerisinde, solda, dimdik kayaların 10 metre yukarısına oyularak yapılmış Kral Kaya Mezarları var. Bu mezarların yapılış tarihinin altıncı yüzyıl olduğu sanılıyor. Yunus Emre doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmeyen 13. ve 14. yüzyılda yaşamış bir Türkmen halk şairi ve dervişi. Yaşadığı yılların belli olmaması gibi mezarının nerede olduğu da kesin olarak bilinmiyor; mezarının olduğuna inanılan 11 yer var. Ünye'deki mezarın türbe haline getirilmesi ve Şeyh Yunus Emre'nin mezarı olarak kabul edilmesinin bir sebebi, şu şiiri: "İndik Urum'a kışladık, Çok hayr-u şer işledik, Oney oldu son durak, göçtük Elhamdülillah." Ünye'nin eski adı olan Oney için böyle bir dörtlüğü bulunan Yunus Emre'nin bu nedenle vefat edip Ünye'ye defnedildiği düşünülüyor. Türbe sekiz köşeli şekilde ve tavana doğru kısalan bir biçimde tasarlanmış. Milli Parklar Genel Müdürlüğüne bağlı Asarkaya Kent Ormanı ve Milli Parkı orman ve piknik alanında nefis bir yemek yedik. - Argın Yaylası Akkuş - Asarkaya Kent Ormanı - Aybastı Toygar Kabaktepe - Boztepe - Çambaşı Yaylası - Çınarsuyu Mesire Yeri Ünye - Düzoba Yaylası - Eminem Pınarı-Yokuşdibi Mesire Yeri - Gaga Gölü Fatsa - Gelin Kayası Mesire Yeri - Hoynat Adası - Kabakdağ Köyü - Kapılı Kazankaya Şelaleleri - Karaoluk Şelalesi - Keyfalan Yaylası - Korgan Yayları ve İteniçi Mesire Yeri - Küpkaya Kanyonu Ulubey - Ohtamış Şelalesi - Perşembe Yaylası Aybastı - Sayacabaşı Mesire Yeri Ulubey - Topçam Yaylası - Toygar-Kabaktepe Yaylası - Turnasuyu Vadisi Yürüyüş Parkuru - Ulugöl Tabiat Parkı Gölköy - Yason Burnu Perşembe - Yoroz Kent Ormanı - Akoluk Köprüsü - Atik İbrahim Paşa Cami - Aziziye Camii - Başkotanı Köprüsü - Bolaman Kalesi ve Hazinedaroğlu Konağı - Cıngırt Kalesi Fatsa - Cotyora - Çamaş Hisarbey Köyü Kaya Mezarı Çamaş - Çayır Camii Çaybaşı - Çifte Hamam - Delikkaya Kaya Mezarı - Dikenlice Kaya Mezarı - Düz Mahalle Kilisesi - Efirli Camii ve Mezarlığı Perşembe - Emir Yakup Kümbeti - Eskipazar Büyük Hamam - Eskipazar Küçük Hamam - Gençağa Kalesi - Gölköy Kalesi Gölköy - Göller Köyü Kalesi - Hamidiye Camii - Kaleköy Kalesi Kaya Mezarları - Kardeşler Köyü kaya mezarı - Kemer Köprü Ordu - Kestane Köyü Camii Ordu - Kestane Köyü Kemer Köprüleri Ordu - Kurul Kalesi Yerleşkesi Ordu - Kuşfenak Kalesi Kumru - Laleli Cami - Meletios Kalesi Mesudiye - Muzadere Kilisesi - Sarpdere Köprüsü - Sucuali Kaya Mezarı - Taşbaşı Kültür Merkezi - Tozkoparan Kaya Mezarı - Ünye Kalesi Ordu - Ünye Müze Ev - Ünye Saray Hamamı - Yalı Kilisesi Ünye - Yeni Cuma Camii - Yunus Emre Türbesi Ünye Karadeniz mutfak kültürüne sahip Ordu yemeklerinde kara lahana, mısır, patates, pancar, balık, tereyağ, turşu, un, peynir ve fasulye çok kullanılıyor. Ordu'da ne yenir diye merak edenler için ünlü yemekler arasında pide, pancar çorbası, saç ekmeği, pancar sarması, pallabye, golit, fasulye turşusu kavurması, salatalık ve domates turşusu, galdirik kavurması, melocan kavurma, gendeme, pancar döşeme, kabak çorbası, hoşgıran kavurma, mısır yağlaşı, golit, fasulye turşusu kavurması, salatalık ve domates turşusu, mıhlama, mantar tirmit, hamsi buğulama, hamsi tava, mısır ekmeği, mısır çorbası, kabak muhallebisi, un helvası sayılabilir. Karadeniz'de karalahana çorbası içmeden olmaz. Son gün öğle yemeğinden kalan pideleri paket yaptırıp akşam havalimanında yerlere serilip yedik. Ordu ziyaretimizde bizi konuk edip yakın ilgi gösteren Ordu Valisi İrfan Balkanlıoğlu, Ordu İl Kültür Turizm Müdürü Uğur Toparlak, Aybastı Belediye Başkanı İzzet Gündoğar, Ünye Belediye Başkan Yrd. Erhan Eren ve İlhan Kartal, Çatalpınar Belediye Başkanı Ahmet Türe, Mustafa Şenel ve misafirperver köy halkına, Ordu Valiliği Basın Danışmanı Mustafa Sezer'e, bizi defalarca nefis yemekleriyle doyuran Aktaşlar Restaurant'a, konuk eden Royal52 Otel'e, büyük emek harcayarak bu geziyi düzenleyen Gezginin Ayak İzleri sitesinin yazarı Cüneyt Durhan'a, katılan blogger arkadaşlarım Amcaoğlu, Bilinmeyen Rota, Çapulcu Yollarda, Dünya'nın Yerlisi, Geze Geze Türkiye, Geziyorum Öyleyse Varım, Gezgin Kadınlar, Gezgin Kedi, Gezgin Martı, Gezmek Güzel, Giyen Bayan, Küçük Dünya, Pustoo Dünya, Seyyahça, Tadında Seyahat, Yoldaki ve Zaferin Seyir Defteri'ne bu harika Ordu gezisi için çok teşekkür ederim. Evet mehmet doğru söyledin, abdden yillik izinle arkadasimla geldik türkiye turu için, thy ucaginda ordu gezisi hakkinda dergi vardi abdli arkadasim merak etti. Ben de orduya getirdim onu. Gercekten ordunun yaylasini cok beğendi. Dediginiz dogru. Ordu'ya gitmek çok istiyorum özellikle Aybastı kent ormanı çok harika görünüyor. Bir daha gidersen Jason Burnu'nda balık çorbası içmeni de öneririm. Karadeniz Türkiye'nin çok güzel ve gezilip görülmesi gereken en önemli yerlerinden birisidir. Kıymetini bilip tatil rotanıza eklemenizi tavsiye ederim. Sinop Boyabat ilçemizi de görmenizi dilerim aynı Safranbolu evleri gibi Boyabat evleri var. Kalesi görmeye değer sırık kebabı yemesi güzel daha nice turistik otantik yerleri ile Boyabat ilçemizi tanımanızı gezmenizi tavsiye ediyorum. Sinop iline bağlı Boyabat ilçesi ve o ilçeye bağlı Emiroğlu köyü ve o köye bağlı Bıçakçılı mahallesi köylerin en güzelidir bir tarafı meşe ormanı bir tarafı çam ormanı yayla havası karşısı baraj manzarası çok güzel köydür bıçakçılı köyü yolunuz Boyabat ilçesine düşerse görmenizi tavsiye ederim. Merhaba Ebru Hanım, Ordu gezi yazımı beğenmenize sevindim. 🙂 Haritadaki hatayı ilk fırsatta düzeltirim, Vietnam'dan selamlar.


Orhun Yazıtları, Göktürk Yazıtları ya da Orhun Abideleri, Türklerin bilinen ilk alfabesi olan Orhun alfabesi ile Göktürkler tarafından yazılmış eserler. Moğolistan'daki Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtlarını yazan Yolluğ Tigin aynı zamanda Bilge Kağan'ın yeğeni. Yazıtlarda bu abidelerin sonsuza kadar kalması dileğiyle Bengü Taşlar deniyor. 1889 yılında bulunan Orhun Yazıtları'ndan Kül Tigin Yazıtı 732, Bilge Kağan Yazıtı 735 yılında yazıldı. Yazılar 1893 yılında Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen ve Rus Türkolog Vasili Radlof tarafından çözülüp bilim dünyasına kazandırıldı. Bu yazımda ziyaret ettiğim yazıtlar hakkında bilgi, özellikleri, önemi, konusu, tarihçesi, çeviriler, nerede olduğu ve nasıl gidildiği var. Orhun Yazıtları, bugünkü Moğolistan'da, Baykal Gölü'nün epey güneyinde, Orhun Nehri vadisinde, Köşö Çaydam ve Ögii Gölü yakınlarında, 47.1 enlem ve 102.25 boylam arasında kalan bölgede yer alıyor ve Karakurum'dan gidiliyor. Ben Karakurum'a batıdan, Tsetserleg adlı kasabadan 120km gittim, yeriniz başkent Ulan Bator ise hergün saat 11:00 de kent merkezinin 8 km batısındaki Dragon şehirlerarası otobüs terminalinden otobüs kalkıyor. Ücreti 12000 Tugrik yani 18 lira olan biletinizi bir gün önceden bürodan, ya da aynı gün erken giderek otobüs şoföründen alabilir, 7 saate yakın süren 363 kilometre Moğolistan yolculuğuna çıkabilirsiniz. Kaldığım Karakurum kasabasının 46 kilometre kuzeyindeki Orhun Abideleri adlı anıtlara giden asfalt yolu Türkiye yaptırdı. Yazıtlar Qrdu-Baliq'in 25 mil kuzeydoğusunda kalıyor. Kasabadan bir arabayla anlaşıp gittim, zaten toplu taşıma yok. Türkiye'nin yaptırdığı asfalt dümdüz ve deliksiz, üstelik ortada şerit bile var. Bu ülkede zor bulunan bir şey. Hatta bir trafik levhası bile gördüm "inek çıkabilir" anlamında, etkilendim. Yol müzede bitiyor ve etrafta başka bir şey yok, ama araçlarıyla yolda gidip gelen Moğollar gördüm, sanırım ülkenin tek normal yolunun tadını çıkarıyorlar. Müzenin hemen yakınında, Moğolistan kırsalında ailesi ile birlikte göçebe çadırında yaşayan Batochir, Göktürk Yazıtları, anıtlar ve müzeden sorumlu, kapıyı o açıyor. Orhun Yazıtları Türk dili, tarihi, edebiyatı, sanatı, töresi hakkında önemli bilgiler veriyor. Türk ve Türkçe adı, tarihte ilk kez Göktürkler dönemine ait bu yazıtlarda geçiyor. Türk dili, kültürü ve tarihinin en değerli anıtları olarak kabul ediliyor. Yolluğ Tigin, Kül Tigin yazıtını yirmi günde, Bilge Kağan yazıtını da otuz günde yazmış. Orhun Abideleri üzerindeki metinlerin dili olan Göktürkçe kısımların dışında, Çince çeviri de var. Bilge Kağan yazıtı, Bilge Kağan'ın ölümünden bir yıl sonra oğlu Tenri Kağan tarafından yaptırılmış. Yazıtta Bilge Kağan ve yeğeni Yolluğ Tigin'in sözleri yer alıyor. Bilge Kağan yazıtı hem devrilmiş, hem de parçalanmış, o yüzden tahribat ve silinti çok fazla. Bu yazıtın etrafında türbe enkazı, balbal ve heykeller bulundu. Orta Asya Türk tarihi ve edebiyatının göçebe geçmişimizin ilk yazılı örnekleri olması bakımından büyük önem taşıyan Orhun Anıtları Moğolistan'da yapılan Orhun Müzesi'nde koruma altına alındı. Orhun Yazıtları ve çevrelerinde bulunan heykeller 2008 yılında TIKA tarafından yaptırılan Orhun Müzesi içerisine yerleştirildi, yazıtların asıl yerlerine bire bir kopyaları dikildi. Aşağıda sekizinci yüzyıldan kalma insan figürü var, Arhangay Haşaat, Köşö Çaydam, Moğolistan. Göktürk alfabesi Orhun Anıtlarıyla öğrenildi. Onun için Göktürk alfabesi Orhun Alfabesi olarak da biliniyor. Göktürk runik yazısı, Türk yazı dilinin ilk yüzyıllarında, özellikle 5. ve 9. yüzyıllar arasında yaygın olarak kullanıldı. Orhun alfabesi 4'ü sesli, 34'ü sessiz harf olmak üzere 38 harfli. Yazıda harfler birbirine birleştirilmiyor. Kelimeler de birbirinden üst üste konmuş iki nokta ile ayrılıyor. Yazı sağdan sola, istenirse yukarıdan aşağıya yazılıyor. Orhun Abidelerinde satırlar yukarıdan aşağıya yazılmış ve sağdan sola doğru düzenlenmiş. Aşağıda fotoğrafını çektiğim bir Orhun Yazıtları ayrıntısı var. Kül Tigin Yazıtı mermerden yapılmış dört yüzlü bir taş abide. Bu anıtın boyu 3.75 metre. Üzerindeki yazıların boyu ise 2.75 metre, doğu ve batı yüzleri altta 1.32 metre, üstte 1.22 metre. Kuzey yüzü 46 cm, güney yüzü ise 31 cm genişlikte. Yazıtın batı yüzünde Çince bir yazı ile Köktürkçe bir satır var. Diğer yüzdeki yazıtlar ise tamamen Köktürkçe. Yazılar sağdan sola doğru, yukarıdan aşağıya doğru yazılmış. Bu yönlere bakan yüzler dışında iki yüz arasında, kuzeydoğu, güneydoğu ve güneybatı yönlerinde ise bir kaç cümleden oluşan metinler yer alıyor. Kül Tigin Yazıtı'nda konuşan kişi Bilge Kağan, Göktürk Devleti'nin kuruluşu ve tarihi ile ilgili önemli bilgiler veriyor. Kardeşi Kül Tigin'in 47 yaşında ölümünden çok etkilendiğini ve devlet yönetiminin hangi merkezden yapılması gerektiğini anlatıyor. Kül Tigin'in halkı için yaptıklarından, atalarından İstemi Kağan ve Bumin Kağan ile onlardan sonra tahta çıkan yöneticilerin başarısızlıklarından, kağanlık merkezinin Ötüken'den başka yere taşınmaması gerektiğinden bahsediyor. Bilge Kağan, Kül Tigin Yazıtı'nı uğrak yere diktiğini belirterek ulusuna bir takım mesajlar vermeyi amaçladığını söylüyor. Bu nedenle sözlerinin unutulmaması gerektiğini, yazıtın dikiliş amacının geleceğe yönelik olduğunu belirtiyor. Ol yirgerü barsar Türk budun ölteçi sen. Ötüken yir olurup arkış tirkiş ısar nerig buriguğ yok. Ötüken yış olursar beriggü il tuta olurtaçı sen. Türk budun tokurkak sen. Açsık tosık ömez sen. Bir todsar açsık ömez sen. Antağırigın üçün igidmiş kağanıngın sabin almatın yir sayu bardığ. Kop anda alkıntığ, arıltığ. Anda kalmışı yir sayu kop toru ölü yonyur ertig. Tengri yarlıkadukın üçün özüm kutum bar üçün kağan olurtum. O yere doğru gidersen, Türk ulusu, öleceksin! Ötüken yerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hiç bir sıkıntın yoktur. Ötüken ormanında oturursan ebediyen il tutarak oturacaksın. Türk milleti, tokluğun kıymetini bilmezsin. Açlık, tokluk düşünmezsin. Bir doysan açlığı düşünmezsin. Öyle olduğun için, beslemiş olan kağanının sözünü almadan her yere gittin. Hep orda mahvoldun, yok edildin. Orda, geri kalanınla her yere hep zayıflayarak, ölerek yürüyordun. Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için kağan oturdum. Orhun Yazıtları arasında yer alan Bilge Kağan Yazıtı, yüksekliği 3.80 metre olan bir anıt. Doğu yüzünde 41 satır, güney ve kuzey taraflarında 15'er satır yer alıyor. Böylece Türkçe yazılmış olan toplam satır sayısı 71 ediyor. Batı yüzünde ise Çince bir yazı var. Kuzey yüzünün ilk 8 satırı Kül Tigin Yazıtı'nın güney yüzündeki ilk 11 satır ile aynı. Ayrıca doğu yüzündeki ilk 24 satır ile Kül Tigin Yazıtı'nın doğu yüzünde yer alan ilk 30 satır aynı. Bilge Kağan Yazıtı, Kül Tigin Yazıtı'na oranla daha çok tahribat gördüğü için metinlerde okunamayan yerler var. Ey Türk ulusu! Kendine dön. Seni yükseltmiş Bilge Kağanı'na, özgür ve bağımsız ülkene karşı hata ettin, kötü duruma düşürdün. Bilge Kağan sık sık yöneticilerin halka eziyet etmemesini ve yazdırdıklarının dikkatle okunmasını öğütler. Doğu yüzü Kül Tikin Yazıtı'nın doğu yüzüyle çoğunlukla aynı olsa da burada bazı ayrıntılara giriliyor: "Babam İlteriş öldüğünde sekiz yaşında kaldım. Töreye göre amcam kağan oldu. Yoksulu zengin kıldı, az halkı çok kıldı." Ardından kendi kağanlık döneminin başlangıcını anlatıyor. Dokuz Oğuz, Dokuz Tatar, Basmıl, Karluk, Kırgız, Türgiş gibi Türk boylarıyla ve Tangut, Soğd, Çin gibi yabancı kavimlerle yapılan başarılı savaşları anlatıyor. Güney tarafının dokuzuncu satırında büyük oğlunun ölümünü, kendisinin 9 yıl şad unvanı taşıdıktan sonra 19 yıl kağanlık yaptığını söylüyor. Neng yılsıg bodunta üze olurmadım. İçre açsız taşra tonsuz yabız yablak bodunta üze olurtum. Tigin iki şad inim Köl Tigin birle sözleşdimiz. Kangımız eçimiz kazganmış bodun atı küsi yok bolmazun tiyin Türük bodun üçün tün udımadım küntüz olurmadım. İnim Köl Tigin birle iki şad birle ölü yitü kazgantım. Ança kazganıp biriki bodunug ot sub kılmadım. Zengin milletin üzerine kağan olmadım. Tam tersine karnı aç, sırtı çıplak, kötü ve perişan durumdaki ulusun üzerine kağan oldum. Prens iki şad ve kardeşim Kül Tigin ile konuşup anlaştık. Babamızın ve amcamızın kazanmış oldukları ulusun adı sanı yok olmasın diye Türk ulusu için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Kardeşim Kül Tigin ve iki şad ile birlikte öle yite çalışıp kazandım. Böyle kazandığım için birleşik ulusu ateş ile su gibi birbirine düşman etmedim. Başkent Ulan Bator'un 60 kilometre güneydoğusunda yer alan Tonyukuk Yazıtı ya da uluslararası literatürdeki adıyla Bain Tsokto Yazıtı, 732-734 yıllarında yazılıp dikilmiş olan Göktürk Yazıtlarının ilki. Bilge Kağan Yazıtı ile Kül Tigin Yazıtının 360 kilometre doğusunda, Tola Irmağı'nın yukarı yatağındaki Bayn Tsokto bölgesinde yer alıyor. 1897 yılında botanikbilimci Yelizaveta Klements tarafından bulundu. Tonyukuk Yazıtı dört yönlü, 243cm ve 217cm yükseklikte iki taş üzerinde yazılmış anıtlardan oluşuyor. Birinci taş üzerinde batı ve doğu yüzlerinde yedişer, güney yüzünde 10, kuzey yüzünde ise 11 satır olmak üzere toplam 35 satır yer alıyor. İkinci taşın ise batı yüzünde 9, doğu yüzünde 8, güney yüzünde 6 ve kuzey yüzünde 4 olmak üzere toplam 27 satır var. İki taşın toplam satır sayısı 62. Yazıtı, Bilge Kağan dönemine kadar başkomutanlık ve vezirlik yapmış olan Tonyukuk dikti. Metnin yazarı Tonyukuk. Yazıtın 725 yılında dikildiği tahmin ediliyor. Tonyukuk, bu yazıtında ilk 47 satırda İlteriş Kağan ile Kapgan Kağan'ın dönemlerinden bahsediyor. Daha sonraki satırlarda ise kendisinden bahsederek Göktürk tarihi hakkında önemli bilgiler veriyor. Göktürkçe ile yazılmış olup, Türkçenin en eski örneklerinin başında geliyor. Tonyukuk Yazıtı'nın birinci satırı otobiyografiyle başlıyor: "Ben Bilge Tonyukuk, Türk halkının Çin'e bağımlı olduğu (630-680) dönemde doğdum." Tonyukuk bunun ardından I. Türk Kağanlığı'nın yıkılışına neden olan hataları ve II. Türk Kağanlığı'nın kuruluşundaki rolünü dile getiriyor. Birinci taşın güney yüzeyi, artık egemenliğini kazanmış Türk halkının Çogay ve Kara Kum'da geyik ve tavşan yiyerek yaşadıkları, halkın karnının tok olduğu bilgisiyle başlıyor. Türklerin yeniden güç kazanması üzerine Dokuz Oğuzlar, Çin devletine elçi göndererek, Türklere karşı üçlü ittifak teklifinde bulunur. Tonyukuk kumandasındaki Türk ordusu, Dokuz Oğuzları yener, Tonyukuk Türk halkını Ötüken'e getirip yerleştirir. Yazıtın doğu tarafında Şantung'a yapılan akınlardan söz eden Tonyukuk, Çinlilerle ittifak yapan Kırgızlara nasıl saldırdıklarını anlatıyor. Yerli bir kılavuzla geceleri derin karda ilerleyen Tonyukuk askerleri, Kırgızlara uykudayken ani baskın yapar. İkinci anıtın batı yüzeyi, yüz bin kişilik Türgiş ordusunun toplanmasıyla başlıyor. Tonyukuk geri çekilmek isteyen bazı rütbeli askerlere sesleniyor: "Altay Dağları'nı aşarak, İrtiş Irmağı'nı geçerek geldik. Tengri, Umay ve kutsal yer-su bizim yanımızda. Çoklar diye neden korkalım, azız diye niye çekinelim. Hücum edelim." İki gün süren savaşı Türkler kazanır. Orhun Yazıtları ve nasıl gidildiği hakkında bilgi vermesi dileğiyle. En alt kısımda yazdığınız "Dokuz Oğuzlar, Çin ve Kıtay devletlerine elçi göndererek" Çin ve Kıtay aynı şeydir. ÖZTÜRKÇE de ÇİN yerine Kıtay- Hıtay denmektedir. Merhaba. Heykel ile balbal tam olarak aynı şey değil, balbal eski Türklerin birini anmak için mezar ya da kurganların yanına koydukları anı taşlarına deniyor, altıncı paragrafta belirttim. Çin Kıtay ifadesini düzelttim, teşekkür ederim. Hocam balballar ölen kişinin öldürdüğü düşman asker sayısı kadar dikilirdi diye biliyorum. Anlamı bu. Evet haklısınız. Orhun Yazıtları yazımda sadece adını geçirdim ama Kırgızistan Turu adlı yazımda balbalları anlatıyorum, sözcükten o yazıma link verdim, iyi oldu. Teşekkür ederim. Daha önceki yazınızda belirttiğiniz üzere Orhun Yazıtları'nda ilk çözülen sözcük Tengri sözcüğüdür. Tengricilik hakkındaki en önemli ipuçları da Orhun Yazıtlarından elde edilmiştir. Yazıtlara göre Türklerin ataları Gök Tanrı'ya inanmaktadır. Bu nedenle Bilge Kağan kendisini tanımlarken "tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan" yani "Tanrı gibi Tanrıdan olmuş Türk Bilge Kağan" der. Bir bozkır kağanından beklendiği gibi nemrut bir hükümdarlık yoktur. Metinlerin çoğunda sosyal devlet betimlemesi vardır. Öğütleme tavrı edinilmiştir. Zorlama ve baskıdan ziyade "öğüt budur, isterseniz tutarsınız" uyarısı bulunur. Ayrıca yazıtlarda "kağanın topladığı" değil "kağanın etrafında toplanan" bir halk görürüz. Sizden diğer yazılarınız gibi Orhun Yazıtları ile ilgili de yine güzel bir yazı bekliyordum fakat itiraf etmeliyim ki bu yazı beklediğimden nefis olmuş. Türk dili ve edebiyatı bölümü mezunu ve dolayısıyla yazıtlarla yaklaşık bir yıl boyunca haşır neşir olmuş biri olarak çok başarılı buldum, hayranlıkla okudum. İlginize ve katkınıza çok teşekkür ederim, özenli ve konuya hakimsiniz. Orhun Anıtları çok önemli eserler. Sevgi ve saygılar. Orhun Abideleri hakkında başka ilginç bilgiler bulur ve burada yazarsanız çok şık olur. Ne mutlu size ki Türk tarihi için böylesine önemli bir konuda çalışmışsınız. Sevgiler. Bilge Kağan'ın hem Kül Tigin Yazıtı'nda hem de kendi adına dikilen yazıtta babası İlteriş Kağan ve amcası Kapgan Kağan'dan söz ederken veziri, danışmanı, komutanı aynı zamanda kayınbabası olan Apa Tarkan unvanlı Tonyukuk'un adından -tahta geçişi nedeniyle kendisinin egemenliğini kabul edenlerin arasında andığı güney yüzü on dördüncü satır dışında- hiçbir yerde bahsetmemesi son derece dikkat çekmiştir. Bu durum bazı Türklük bilimcilerimiz tarafından Bilge Kağan ve Tonyukuk arasındaki yönetim anlayışından kaynaklanan anlaşmazlıklar yüzünden Bilge Kağan'ın Tonyukuk'u yönetimden uzaklaştırmasının bir sonucu olarak açıklanmış hatta Tonyukuk Yazıtı'nın Bilge Kağan ve Kül Tigin Yazıtlarından 360 kilometre uzakta olması da buna bağlanmıştır. Bilge Kağan, planlarına karşı çıkan Tonyukuk'u daha fazla devlet işlerine bulaştırmak istememiş ve fakat bütün hayatı gençliğinden itibaren devlet idaresi içinde geçmiş Tonyukuk'a büyük olasılıkla bu karar ağır gelmiştir. Dolayısıyla Tonyukuk, kendiliğinden Bilge Kağan ve Kül Tigin'e kızarak ailesiyle birlikte ülkenin doğu sınırlarına gelmiş veyahut merkezden zorla uzaklaştırılmış olabilir. Sizin için Orhun Yazıtları'nı içeren lisans ders kitaplarımı karıştırdım ve sayfa kenarlarına yazdığım hem o zamanlar hem halen bana en ilginç gelen bu bilgilere rastladım. Yazıtlar konusunda çalışmak hayli zorlayıcı ancak bir o kadar da keyifliydi. Ben, Genel Türk Tarihi'nin İslam Öncesi Dönemi'ni çok beğeniyorum Alper Hocam. Sevgiler. Orhun Anıtları hakkında bu ilginç ve değerli bilgiler için çok teşekkürler Ayça Hanım. Tonyukuk ile Bilge Kağan anlaşmazlığını duymamıştım. Sevgiler. Rica ederim, bildiklerimi paylaşmayı severim. Çok yaygın bir bilgi değildir zaten sadece bu bölümü okumuş olanların bilebileceği teferruatlardan biridir. Ben de anlaşmazlığa düşmelerine yol açan meseleleri hatırlayamadım; biraz araştırınca Bilge Kağan'ın halkını yerleşik hayata geçirip onları şehirde oturtma, halkı arasında Budizm'i yayma gibi girişimlerinin Tonyukuk tarafından engellendiğini gördüm. Dediğim gibi bazı hocalarımıza göre Tonyukuk'un işlerine karışması Bilge Kağan'ın hoşuna gitmemiş, hayallerinden isteyerek vazgeçmemiştir. Sevgiyle kalın.. Desenize Bilge Kağan Türkleri Budist yapmak istemiş! Bunu hiç duymamıştım. Çok teşekkürler. Öyle görünüyor. Bilge Kağan Gök Tanrı'ya inanan bir hükümdar olmasına rağmen yeni bir din arayışı içerisine girmiş. Bu gerçekleşmiş olsaydı Türklerin İslam'a geçişi de mümkün olmazdı. Onların sağlıklarında Türk ülkesine ulaşamayan İslam, onlar öldükten sonra da belki hiç ulaşamazdı. Türk tarihinin akışı tamamen farklı olacakmış neredeyse. Bence şu anki halimizden çok daha iyi durumda olurduk. Budizm ile birlikte kendi şaman geleneklerimizin karşımı olan bir inanışı sürdürürdük. Bilim, spor konularında ilerler; İslamiyet'in yasakladığı güzel sanatlarda gelişirdik. Türk kültürü, Arap kültürünün etkisinde asimile olmaz; değerlerimiz yozlaşmazdı. Milli benliğini yitirmemiş, çağdaş ve uygar bir millet olarak yükselmeye devam ederdik. Kesinlikle başarılı bir yazı olmuş bu tarz konular yetkinlik gerektiriyor ve bakmaktan çok görmek gerektiriyor. Öncelikle, Türk-Orhun harfleri çentme-oyma nitelik taşırlar ki Türklerin çevresindeki kavimlerden ne İranlılar, ne Hintliler, ne de Çinliler bu tür harf kullanmamışlardır. Arami alfabesi ve ondan türeyen yazılar da çentme-oyma nitelik taşımazlar. Karakter bakımından Orhun yazısına en yakın tek alfabe batıdaki eski Germen runik yazısıdır ki, Orhun-Türk yazısı ile Germen runik yazısı arasında ne tarihi açıdan, ne de dil açısından bir ilgi yoktur. Arami alfabesindeki 22 harfe karşılık, Orhun alfabesinde 38 harf vardır ve Orhun yazısının Arami ya da İrani bir alfabeden kaynaklandığını öne sürenler, bu alfabelerin daha o çağlarda Türkler tarafından Türk dilinin fonetiğine göre nasıl düzeltilip geliştirildiğini açıklayamamaktadırlar. Türk yazısına köken olduğu iddia edilen Pehlevi ve Aramazique yazıların ilk örnekleri en erken milat sıralarına indiği halde, Türk yazısının ilk örnekleri çok daha eskilere, MÖ 5-4. yüzyıllara değin gitmektedir. Orhun yazısının kaynağı hakkında ileri sürülen görüşlerden en doğrusu ve akla yatkın olanı, bu yazının Eski Türk damgalarından çıktığı görüşüdür. Nitekim Çinliler, Eski Türklerin değnekler üzerine çentikler çizerek, ok ucuyla balmumu üstüne işaretler yazarak haberleştiklerini ve resmi belgelerini saptadıklarını bildirmektedirler. Orhun yazısının Türk buluşu olduğunu söyleyenler, bu yazının eski Türk damga ve işaretlerinden çıktığını kabul ederler. Gerçekten de Orhun yazısındaki harflerden OK sesini veren harf ok'a, Y sesini veren harf Ay'a, S sesini veren harf süngüye, B sesini veren harf ev'e, T T sesini veren harf dağ'a, L sesini veren harf el'e, R sesini veren harf de er'e yani adam'a benzemektedir. Orhun Yazıtları ve alfabesi hakkında derin ve ayrıntılı bilgiler için çok teşekkür ederim. Orhun Abideleri hakkında yazımı beğenmenize sevindim Zeynep Hanım. Ayça Hanım sağ olsun konuya hakim biri olarak önemli katkılarda bulundu. Saygılar. size az önce çok şey yazdım; hata verdi bilgisayar sildi. Yemek yerken; Ananm bunu pişirmezdi, bu yemek hayrola tepkisi vermeniz. araçla 4x4 tum asyayı dolaşmak fikrindeyiz iki küçük çocuğumuzla vereceğiniz fikirleri feyz alacağız. teşekkür ederiz. özellikle ata diyarı. Bu harika bir fikir. Moğolistan'a gitmek, Orhun Abideleri'ni görmek heyecan verici. Ancak ben hep uçak, tren, otobüs, minibüs ve gemiyle seyahat ediyorum, hiç araçla gezmedim, kiralamadım ve araba kullanmayı bilmiyorum, o yüzden böyle bir deneyimi tek ülkede bile yaşamadım. Asya'nın zorlu koşulları ve özgürce seyahat etme isteği nedeniyle 4x4 araçlarla gezenler epey var. Aklınızda belli bir rota ve ülkeler var mı? Yola çıkmaya karar verirseniz deneyimli kişilerle iletişim kurmaya çalışırız birlikte. Ben de ilginize teşekkür ederim. Elbette, Orta Asya yolculuğunuz öncesinde yine haberleşelim. Saygılar. Yazıtlar dikkatle okunursa Türklerin, Çinlilerle savaşmaktan çok onların kültürel zenginlikleri ve çekicilikleri karşısında zayıf düştükleri anlaşılır. Yani göçebe Türkler, yerleşik hayatın rahatına düşkünlük gösterdikleri için bir çöküş sürecindedirler. Bu durumu engellemek için defalarca Ötüken Ormanı'nda kalınması tavsiye edilir. Bu süreçte Devlet ikiye bölünür ve Bir kısmı esir olur. Yok olmanın eşiğindeki Türklerin yardımına İslamiyet yetişir. Eğer Türkler, Talas Savaşı'nda Müslümanları değil de Çinlilerin yanında olsa idi tüm Orta Asya'nın tamamen Çinlileşmesi tehlikesi mevcuttu. Zaten Çinlileşen Türk Boyları, milli bilinçlerini kaybetmiş tamamen asimile olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmışlardır. Çinlilerin en büyük korkusu olan Moğollar bile Budistleştikten sonra tamamen eski güçlerini kaybetmişlerdir. Yani düşünüldüğü gibi Türkler, Budist olsalardı daha büyük ve güçlü bir medeniyet kuracakları iddiası gerçekçi değildir. Bu konuda ayrıca Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Gönül Hanım adlı romanı değerli bir kaynaktır. Orhun Abideleri ve Türk tarihi konusunda bilgi ve görüşleriniz için teşekkür ederim. Rica ederim, başarılar dilerim, umarım bir gün Orhun Abideleri'ni görebilirsiniz. Rica ederim. Orhun Yazıtları ve gezi bloguma ilginize teşekkürler. Merhaba Serhat Bey. Orhun Yazıtları'na şehirler arası toplu taşıma ile mi, araç kiralayarak mı gitmeyi düşünüyorsunuz. Mesafe 1400 kilometre, Moğolistan'da ulaşım zordur ama yol var. Ben o yolu kat etmedim, bilemiyorum ama soruştururuz.