El nido'ya geçmeden önce Puerta Princesa'da günlük geziler yapıyoruz, oraya buraya yürüyüş, zaten yağmur sezonu yaklaştığı için öğleden sonraları alarmli saat gibi tam 3:15'de yağmur bastırıyor, 3:50'de bitiyor. İstisnasız. Daha bu sezonda bu kadar yağmur yağıyorsa yağmur sezonunu düşünmek bile istemiyorum. İstanbul'da yirmi dakikada yağmurla neler olduğunu gördükten sonra aynı yağmurun 4 saat kesintisiz yağdığı çok daha fakir bir ülkede kimbilir ne zor oluyordur. El Nido, bir tatil yerinden ote bir kucuk beldeyi andiriyor. Palawan'da Cebu'da olduğu gibi insanlar çok neşeli, herkes gülümsüyor, ingilizce konuşan bol insan olduğu için de hal hatır soran, yolda merhaba diyenlerden yürünmüyor neredeyse. En son keşfettiğimiz tavukçu JollyBees'den sudan ucuz tavuk burger alıp gelen geçeni seyrediyoruz bol bol. Denenecek iki üç lokantası ve bir kaç büyük katedrali var bu şehrin. Bir iki gün PP'de takıldıktan sonra şehrin kuzeyindeki otobüs terminalinden 6 saatlik El nıdo yolculuğuna çıkıyoruz, yollar fena değil ancak bol virajlı. Bu yolculuk 3 farklı şekilde yapılıyor, en ucuz yerel otobüsler, günde 2 sefer olan şehirlerarası büyük dolmuşlar ve dolunca kalkan klimalı minivanlar. Minivan ha doldu ha dolacak derken 2 saatimiz diğer insanların binmesini beklemekle geçiyor. El nido'ya geldiğimizde hava bulutlu, yoğun sezon geçmek üzere ama bu küçük beldede yine de turist var. Dünyanın en güzel plajlarının yarısının burada olduğu gerçeğini kabullendim artık. İnsana mükemmel bir kumsal hayal et deseler buradaki plajları hayal eder muhtemelen. Bembeyaz kumlar, Palmiye / Hindistan cevizi ağaçları, yeşille turkuaz arasında, bazen su berraklığındaki okyanus ve aradaki kireç dağları. Manzaraya estetik katan banca adı verilen bambu botlar da cabası.. El Nido'da yapılacak 4 tane ana tur var, dalış için de bir kaç şirket var ancak buradan Coron'a gitmeyi düşündüğümüz için burada dalış yapmıyoruz. Yine öğleden sonraları yağmur sezonunun habercisi yağmurlar geliyor geçiyor. Tekne turlarından sonra sahilde kurulu restoranlardan o gün tutulmuş balıkları ve deniz mahsullerini gayet uygun bir fiyata alıp keyfinize bakıyorsunuz, balıklar ucuz, alkol daha da ucuz. 750 mllik Filipin Romunun şişesi 2 dolar civarında. Bu arada denk geliyor ve arkadaşımız Alp'ın ailesi de buraya geliyor, A, B ve C turlarını beraber yapıyoruz. Akşam yemekleri yeniyor, muhabbetler ediliyor, sanki dünya turu değil de lüks tatil yapıyormuş gibi bir bir hafta geçiriyoruz. Sırada Malezya'ya dönüş yolundan önceki son durak Port Barton..


Kuala Lumpur'a gelirken yolda çok yapmadığımız bir şey yapalım dedik ve couchsurfing host'u bulduk. Bu 5. couchsurfing maceramız oldu. Şansımıza dedesinden çocuğuna kalabalık bir Malezyalı Çinli aile bulduk ve inanılmaz iyi davrandılar. Her türlü ikramlar, illa şuraya götürelim sizi buraya götürelim kavgaları yaşandı. Şehrin biraz dişinda evlerinde kaldık ancak neredeyse her gün şehre giden birisi biri istediğimiz yere bıraktı. Üstüne üstlük sadece Malezyalıların bildiği yerlere gitmek, bu kadar toplu taşıma otobüs tren gemiden sonra özel arabaya binmek insana lüks geliyor. Kuala Lumpur bana kalırsa çok güzel bir şehir değil, fazla gelişmiş, gelişirken de şehirdeki insanlar unutulmuş gibi. Benzin'in ucuzluğu (1 litre benzin 1 lira 40 kuruş) otomobil sayısını aşırı arttırmış, trafik sıkışıklığı olmasın diye şuraya yol yapalım buraya yol yapalım derken tamamen otomobil odaklı, paralel sokağa geçmeniz için taksi tutmanız gereken (bu binanın arkasına geçmeniz için 2 km yürümeniz gerekiyor demişlerdi) alt geçitlerde üst geçitlerde hayat kararttığınız bir şehir olmuş. 500 metre yürüyüp ya buradan otoyola çıkıyor bu yol nasıl bir yer burası diye hayıflanarak geri döndüğümüz oldu. Şehrin evet güzel camileri, yemek pazarları, alışveriş merkezleri var. Ancak gelişme uğruna bir çok şey feda edilmiş gibi. Açıkçası istanbul'un yakında bir Kuala Lumpur olacağını düşünüp korktum. Ancak trafik ve arabaları saymazsak gezmesi gayet eğlenceli, insanları yardımsever. 1. çok güzel yemek yenir, çin yemeklerinin, hint yemeklerinin, malay yemeklerinin en güzel örnekleri burada, malezya nüfusunun %65'i müslüman malaylar, %26'sı İngiliz kolonisi zamaninda gelen Çinliler ve %7'sı Hintliler. Bu nedenle bol yemek opsiyonuna sahipsiniz. Buraya çıkmanız için alnınızda ben turistim yazıyor olmalı. 25 dolara bir kuleye çıkacaksınız ve olmayan şehir manzarasını izleyeceksiniz. Şehirde en ilginç şey bu devasa binalar ve üzerindeyken başka bakacak pek bir şey yok. En iyisi önüne gelip fotoğrafını çekmek, ya da karşısında Traders hotel'in üst katlarına bedava asansörle çıkıp fotoğraf çekmek. 3. Batu caves, uzun zamandır gördüğüm en güzel mağara/tapınak kompleksi, girişi merdivenleri ve devasa bir heykel var, standart Asya tapınaklarından sonra kesinlikle görüebilir. 4. Ulusal Malezya camisi, daha önceden dediğim gibi yenilikçi güzel tasarımlı camileri Malezya'da bulmak kolay. Biz cuma günü gittiğimizde ağzına kadar doluydu. 16 $ girişi bizi yıldırdı açıkçası, Borneo ve Endonezya'ya gidiyorsanız zaten herşeyi göreceksiniz, ama hedefiniz sadece Kuala Lumpur ise görmek ilginç olabilir. Kuala Lumpur'dan Malezya'ya kısa bir ara verip gözümüz gönlümüz açılsın biraz da altın görelim, altın kubbeli camiler dolu sokaklar görelim diye Brunei Sultanlığı'na devam ediyoruz.


Kota Kinabalu Puerto Princesa arası pir pir uçakla kişi başı 70$ civarında ve 45 dakika sürüyor, şirket MASWings isimli Malezya Havayollarına ait küçük bölgesel havayolu. Filipinlerden sonra Malezya yarımadasına dönmek yerine Borneo'nun balta girmemiş ormanlarında gezmek, orangutan rehabilitasyon merkezlerini ziyaret etmek ve dünyanın en iyi dalış yerlerinden olan Sipadan'da dalmak çok daha ilgi çekici geliyor. Zaten eğer ilginçlik arayan bir seyahatsever iseniz, Kuala Lumpur gerçekten ne orjinal, ne güzel, otoyol manyağı bir şehir. Hiç beğenmedim. Malezya'nın gerçekten inanılmaz yerleri var ve büyük şehirlere tenezzül etmemek lazım bu ülkede. Seni gormeye geldik komik burunlu probiscus maymunu.. Borneo öte yandan Dünyanın 3. en büyük adası, Asya'nın en büyük adası. Kuzey tarafı Malezya'nın Sabah eyaleti, güney tarafı Endonezya'nın Kalımantan eyaleti, kuzeydoğu tarafında da kendi çalıp kendi oynayan para içinde yüzen Bruneililer var. Borneo dünyanın en eski yağmur ormanlarına sahip. Kota Kınabalu'ya varınca insanın gözü gönlü açılıyor, geniş güzel caddeler, sokaklarda bol bol Malay yemekleri satan ucuz yerler, etrafta yapılacak bir sürü aktivite. Yalnız belirtmek lazım ki burada yemekler ucuz ama aktiviteler diğer güneydoğu Asya ülkelerine göre daha pahalı. 100 dolar verip Kınabalu dağına 2 günlük trekking yapmıyoruz, en azından bu tür aktiviteleri Endonezya'nın volkanik dağlarına saklamak lazım. Kardeşim Mehmet Ender'den gelmesi gereken GoPro kamera gecikince DHL'deki kıza acıklı bir email atıp lütfen buraya gönderebilir misiniz, biz de size Western unionla parasını gönderelim diyoruz. Sonuç yola çıkan bir kamera ve bizim 6 gün Kota Kınabalu'da beklememiz. 6 günün yarısında deniz kıyısında kurulu deniz mahsulü satan gece lokantalarında yiyoruz. Çeşitlilik inanılmaz, ilk günümüzde vatoz yiyoruz, her gün daha önce az denediğimiz başka birşey deniyoruz. Gündüz de şehirde Çin mahallesinde gezmeler ( Sabah eyaleti Malezya ortalamasına göre daha çok çinli daha az Malay barındırdığı için biraz daha fazla bar vs var ve Ramazanda da restoranlar açık. Malezya'da da AVM çılgınlığı olduğundan etrafta food courtunda yemek yiyecek AVM bulmak da çok kolay, her gün kişi başı 3 dolara pilavla beraber karides/kalamar/balık/tavuk/et vs seçimlerle geçiyor. Aslında biraz da gezi sonrası tembellikten herhalde, hiç canımız sıkılmıyor, arada da imdada yetişen Game of Thrones bölümlerini bitiriyoruz zaten. Son olarak Kota kınabalu'nun iskelesinden beyaz kumlu adalara kalkan botlar var her sabah, bir gün de 30 dakika uzaklıkta ancak Pasifikte herşeyden uzaktaymışsınız hissi veren adaların birine yüzmeye/şnorkel yapmaya gittik. Yaklaşık 6 gün bekledikten sonra gopromuzu alıp gelecek hedefe otobüse binip yöneliyoruz. Hedef Sepilok Orangutan Rehabilitasyon merkezi. Sirada orangutanlarla dans..


Ubud Kuta'dan otobüsle 2 saat civarında, Balı adasında yollar tek gidiş geliş olduğu için trafik ciddi bir sorun haline gelmiş, haritada yakın görünen yerlere gitmek bile vakit alıyor. Ubud'a girdiğimizde bizi tapınaklar karşılıyor, Kuta'daki bikinili turistlerden eser yok burada, şehrin mimarisi çok geleneksel, evler mi tapınakların içinde, tapınaklar mı evlerin içinde belli değil, organik kahve satan dükkanlar, vejetaryen restoranlar, dar sokaklar arasında yürüdükten sonra kolayca bir homestay buluyoruz. 12 USD geceliği. Denize kıyısı olmayan bu beldede en çok el sanatları gelişmiş, bir çok sanat galerisi, atölyeler dolusu oyma kakmayla uğraşan insan var. Burada yaşayan insanların büyük bölümü hayatlarını el işi yaparak kazanıyor. İlk günü sakin sakin dolaşarak geçirdikten sonra yapılacak şeylerin listesine bakıyruz, liste uzun. Motorsiklet kiralayıp kasklarımızı taktıktan sonra elimizde harita bütün gün bir oraya bir buraya gidiyoruz. Birbirinden ilginç tapınaklar, eşsiz saraylarıyla Ubud gerçekten bir cennet. Kafenin birine oturduğumuzda yanımızda yaşlıca bir adam beliriyor, bir şekilde muhabbet başlıyor, kendisi dünya turu yaparken buraya gelmiş ve bir daha hareket etmemiş, 7 senedir mutlu mesut Ubud'da yaşıyormuş. Aslında bu kadar sakinlik ve güzellik içinde yaşamak pek zor olmasa diye düşünüyor insan, emekliyseniz gelin şurada bir 3 ay yaşayın, herşeyi unutup kendinize gelirsiniz. Görülecek yerler Goa Gajah, Gününg Kawi, içinden termal şu çıkan Tirta Empul, Yeh pulu. Tirta Empul'da arinma sirasi, insanlarin dudaklari soguktan morarmaya baslamisti bile. Bu arada alışveriş yapmayı sevmediğimiz halde Ubud'da gördüğümüz şeyleri o kadar beğendik ki, özellikle tahta oymacılığı yapan köyleri bulup o köylerdeki dükkanlardan alışveriş yaptık, Ubud'dan bir iki saat ötede taş, tahta ve metal üzerine işleme / el işi yapan bir çok köy bulunuyor. Şehir içinde bir de gece gidilebilecek balı dansı performansları vardı, sonlara doğru biraz yağmura yakalansak da çok iyi geçti. Sıkıldığımızdan değil de gitmek zorunda olduğumuzdan 4 gün sonra Ubud'dan ayrılıp otobüs + bot yolculuğuyla 6 saatte Lombok'a Gıli Adalarına devam ediyoruz.


Toplamda 1 ay süren Malezya seyahati sonrası Semporna'dan Kota Kinabalu'ya, oradan da Bali, Endonezya'ya uçmak üzere otelden ayrılıyoruz, yolda Malayca gazetelerin fotoğraflarına bakarken şoför gece Filipinli korsanların hücumbotlarıyla zengin birini kaçırmak için gelip aradıkları kişiyi bulamayınca geri döndüğünden bahsediyor, günün haberi buymuş. Kendi kendine kıkırdıyor. Havaalanına varıp Filipinli korsanlar tarafından kaçırılmayacağımızdan emin olduktan sonra MASWings'in pervaneli uçağıyla 40 dakikada KK'ye, oradan da AirAsıa'nın uçağıyla Bali'ye devam ediyoruz. ilk uçak 30 dolar, ikinci uçak 85 dolar kişi başı idi. Neredeyse bütün gün yolda ya da bekleyerek geçiyor ve akşam 8 civarı Bali'ye varıyoruz, artık tecrübeli gezgin modunda olduğumuzdan Endonezya Rupia'sı kaç dolara denk geliyor, havaalanından taksi kaç para tutmalı, GPS'den gideceğimiz otelin lokasyon bilgileri vs dahil herşeye sahibiz, havaalanında taksiciler beklediğimiz fiyatın iki katı fiyat çekince peki deyip devam ediyoruz, zaten elini sallasan taksiciye çarpacak durumda, yanımıza insanlar yaklaşıyor biz de verebileceğimiz son fiyati söylüyoruz, büyük çoğunluğu terk ediyor. En son bizi götürecek biriyle anlaşıp otelimize kısa bir yolculuktan sonra varıyoruz. Genelde aşırı turizm bir yere faydadan çok zarar getirir, turistik tesisler ortalama turistlere hitap edecek şekilde standartlarını kaybeder, beldeler çirkinleşir, her yer birbirinin aynı şeyleri satan dükkanlarla dolar, genel olarak mekanlar orjinalliğini yitirir, bunun en güzel örnekleri için bkz Marmaris, Kuşadası vb.. Bütün dünyada bu böyle diye düşünürken bir kaç günde Bali'nin farklı olduğunu anlıyorsunuz. Evet çok turist var, evet bazı yerleri kalabalik, ancak adada yaşayanlar hayat tarzlarına ve Hinduizm ve budizm'in karışımı olan Bali Hinduizmi'ne o kadar bağlı ki burada, turizm ve her yil gelen 3 milyon bile insanları değiştirmemiş, örneğin Hindu yeni yılında bütün adayı kapatıyorlar, day of silence taksiler, arabalar hiç bir şey çalışmıyor. Trafiğe çıkmaya izin yok, insanların dışarı çıkmasına da izin yok, Hindu olmayanlar bile bu güne saygı duyup günü evinde geçiriyor. Aman efendim turist ne der, adamızın kaybı ne olur gibi afra tafra da yok, turistler de bir gün otursun diyorlar. Ayrıntılı bu günü merak edenler Nyepi, day of silence şeklinde aratabilirler. Diğer bir konu da Bali'nın pahalı/ ultra lüks tatil yerleri, araştırmaya başlamadan bu balayı/tatil köyü adasından çekiniyor insan ama normal otellerin fiyatları gayet makul, biz içinde tapınağı olan çok iyi bir otelde gecesi 12 dolara kaldık, hatta otelde misiniz, tapınakta mı tam emin olamıyorsunuz. Bali Endonezya'nın 14 bin adasından bir tanesi, göreceli olarak büyük bir ada, bu nedenle tek şehirde kalmak yerine adanın içinde hareket ediyorsunuz. Adanın merkezi, havaalanının bulunduğu Kuta, açık ara en turistik yeri, Meksika'sından Yunan lokantasına kadar her tür restaurant (skybar adında 5 dolar verip sınırsız yemek yediğiniz bir yer vardi), sörf mağazaları, eğlence yerleri vb dolu. Çok uzun kalmak için biraz fazla turistik, ancak burayı baz alıp etraftaki yerlere günlük geziler yapmak çok mantıklı. Kuta'da ilk bir iki gün ortama adapte olmakla geçiyor, ilk gün gaza gelip bol dalgalı okyanusunda sörf dersleri alıyoruz 2 saatliğine, 1 saat kadar da kendimiz cebelleştikten sonra yorgunlukla günü bitiriyoruz, dalga sörfü zira pek kolay bir aktivite değil. Kuta'nın içinde yapılacak en iyi şeylerden birini yapıp uzundur yiyemediğimiz yemekler için Yunan lokantasına gidiyoruz, adam istanbul doğumlu Yunan, ancak Yunan olduğu için zamanında ailecek İstanbul'dan kovulmuşlar. Pek hoş başlamayan hikayesi 30 sene önce Bali'ye yerleşince güzelleşmiş, çok iyi bir lokantası ve bol müşterisi olan popüler bir lokantaydı. Bali'de ana ulaşım metodu motorsiklet, aslında tüm Endonezya'da da böyle, bence bu taraflara gelmeye niyetliyseniz bir iki saat bir kursuna bir şeye gitmekte çok büyük fayda var, hayatı inanılmaz kolaylaştırıyor. Kuta'dan motorsiklet kiralayıp hızlıca güneye Uluwatu tapınağına devam ediyoruz, inanılmaz manzara, daha da inanılmaz dalgalar ve çok etkileyici bir tapınak var. Eat Pray & Love filmi burada çekilmiş. Denize girip sörf yapanları seyrediyoruz, yolda bir şeyler atıştırıp akşam olurken geri dönüyoruz. Sorf tahtasi kafama carpti, bu tapinaga eteksiz girilmiyormus, bu kahve cok aci gibi sorunlar disinda her hangi bir durumla karsilasmadan harika bir4 gun geciriyoruz. 4 gün Kuta'dan sonra dünya turumuzda gittiğimiz en etkileyici yerlerden birine devam ediyoruz, Bali'nin kultur baskenti Ubud.


Open water SSI Dalış sertifikamı daha Haziranda aldım ama Güneydoğu Asya'da dalış insanı gerçekten şımartıyor; toplam 20 dalışın yarısında köpekbalığı gördük ve mantalardan balina köpekbalıklarına, vatozlardan okyanus kaplumbağalarına kadar inanılmaz sualtı canlıları ile karşı karşıya geldik. Şimdiye kadar dünyanın en iyi 5 dalış yerinden biri olduğunu iddia eden 8 yerde daldık, ama Sipadan daha farklı, buranın dünyanın 1 numarası olduğu söyleniyor. Sipadan adası Filipinler Endonezya Malezya arasında bulunan ve inanılmaz sualtı yaşamı barındıran mercan üçgeni adı verilen bölgede bulunuyor. Her gün dünyanın her tarafından dalgıçlar burada dalabilmek için kilometrelerce yol katedip Semporna'ya geliyorlar. Tek küçük kusuru var, o da Filipinli korsanlar arada hücumbotlarla gece gelip tatil köylerine baskın yapıp insan kaçırıyorlar, genelde motivasyon para kazanmak ama daha şubatta bir Çinli turist vurularak hayatını kaybetmiş. ABD ve Ingiltere seyahat tavsiyesi sitelerinde burası için dikkat deniyor. Biz zaten denizin ortasında tatil köyünde kalamayacagimiz için pek takmadık. Siz de sadece dalmaya geliyorsaniz, (5 yildizli ada otellerde kalmayacaksaniz) sorun yok kesinlikle. Sipadan dalışları için yaklaşık 2 ay öncesinden rezervasyon gerekiyor çünkü her gün sadece 120 kişiye dalış izni veriliyor. 16 şirket günde 6 kişilik dalış izni alıyor, 1 şirket 24 kişilik dalış izni alıyor. Tek alternatif diğer şirketlerden çok daha fazla izne sahip olan Uncle Chang şirketi. Oldukça vasat hatta gayet kötü bir dalış okulu olan bu şirketin Sipadan adasındaki oteli yıkıldığı için bu şirkete ekstra 18 dalış izni veriliyor. Diğer küçük ayrıntı ise dalış fiyatları, duyunca hıçkırıklara boğulup ağlamak istediğim, Sipadan'da 1 gün toplam 3 dalışın fiyatı 250 $. Normalin 3 katı olan bu fiyatlara dalmak için herkesin 2 ay sıra beklediğini düşünürsek ortamın efsaneliği hakkında bir fikrimiz olur diye düşünüyorum. Üç gün sonrasına tek gün dalış ayarladıktan sonra - bizim 10 günlük bütçeyi iki balığa yatırıyoruz eyvahlar olsun şeklindeki hayıflanmalardan sonra - iki gün dinlenerek ve dalışı düşünerek geçiyor. Dalış sabahı bol sallantılı bir yolculukla Sempora'dan Sipadan adasına gidiyoruz. İlk dalış noktamız Barracuda point, tekneden atlıyoruz, ben maskemi kontrol etmek için kafamı suya sokuyorum ve suyun altında daireler çizen belki binlerce barakuda. Gerçekten insanın sadece National Geographic belgesellerinde göreceği bir manzara, yaklaşık 10 saniye sonra kaç para ödediniz, kaç km geldiniz, tüpte ne kadar hava kaldı gibi ayrıntıları unutup goz kamastirici bu dünyada gezinmeye başlıyorsunuz. Başka yerlerde bir tanesini gördüğünüzde takla atacağınız köpekbalıkları, okyanus kaplumbağaları burada 8li gruplar halinde geziyor. Su altında birçoğu kötü çıkan bol miktarda fotoğraf ve video çekiyoruz, hayret ederek geçen 3 dalışı tamamlayıp günün sonunda yaptığımız şeyin her kuruşunu fazlasıyla hakettiğini düşünerek hostelimize geri döndük. Böyle majestik bir aktivite ile gezinin Malezya kısmı bitti. Malezya'nin aslında çok güzel bir yer olmasına rağmen beton yığını şehirlerini hatırlayıp istanbul da bir gün böyle olur mu acaba diye korktum. Zenginliğin yüksek binaların gelişmişliğin çirkinliği ve balta girmemiş vahşi ormanların güzelliği bu ülkede bir arada. Malezya yarımadası hadi neyse de Borneo adasi başlı başına yıllık tatil destinasyonu. İki gün sonra Maswings + Air Asia ile Kota kinabalu üzerinden Bali, Endonezya'ya uçuyoruz.


Asya'da, özellikle Güney Doğu Asya'da tercih edilecek ilk havayolu Air Asia. Bizim Pegasusla yarışacak fiyatlara sahipler, tabi ilk gösterilen fiyatları 9 dolarla başlayıp yok bavulu yok vergisi, kredi kartı ekstrası derken 60 $'a çıkıyorsunuz. Biz air asia'yı en az 5 kere kullandık, hep memnun kaldık. Kuala lumpur Brunei uçuşu çok rahattı. Malezya'dan sonraki durağı seçerken birkaç şeyi göz önünde bulundurduk, artık Pasifik Asya'ya yağmur sezonu geliyor, Filipinlerde yağmursuz son 1 ay, gittik gittik.. Brunei sultanlığı ilk planımızda yoktu ancak çok sevgili arkadaşım Alp Bassa'nın kardeşi de orada doktorluk yapıyor, Alp de orada buluşalım deyince iyi madem Brunei sultanlığı'na gidiyoruz dedik. Sultan ve esi, her evin baskosesinde.. Brunei vizesi almak meşakatli bir iş, Brunei'de tanıdığınız varsa bile hiç karıştırmamak gerekiyor çünkü bir ton belge istiyorlar. Kuala Lumpur'daki elçiliğe sabah erken gidip uçak bileti, otel rezervasyonu, çıkış uçak bileti gibi belgeleri verdikten sonra tombis bir teyze sorular soruyor, siz de Brunei ile ilgili güzel iki laf ediyorsunuz. Neden kendi ulkenizden basvurmadiginizi soruyorlar, guzel bir aciklama lazim. Cumaları namaz vakti olduğundan iyice geç açıyorlar. Öğleden sonra üç gibi. Kuala Lumpur'dan kısa bir yolculuk sonrası Brunei Darüsselam'in baskenti Bandar Seri Begawan'a ayak basıyoruz. Bu süper zengin ülkeden beklenmeyecek küçüklükte bir havaalanı ile karşılaşıyoruz. İçerde Burç bizi bekliyormuş, arabayla evine giderken Malezya'nın daha gelişmiş bir versiyonu göze çarpıyor. Ha bir de benzin fiyatları, sıkı durun burada benzinin litresi 89 kurus, yanıma damacana alıp benzinle Turkiyeye gitmek istiyorum bir an, sonra vazgeçiyorum. şeriatla yönetilen bir ülke için yanlış tişört seçimi.. Zenginlik tahmin edileceği gibi petrolden, aslında Malezya'nin neredeyse içinde hala böyle topraklara sahip olması da arkasındaki Britanya ve Hollanda desteği nedeniyle, yoksa minicik ülkeye bu kadar petrolü muhtemelen yedirmezlerdi. Petrolü Dutch shell ve BP çıkarıyor, %50'sini Brunei sultanına veriyor. Sultan her ne kadar süper zengin olsa da halkına fena davranmıyor. Bruneili her vatandaşın bir ev ve bir araba hakkı var, eğitim ve sağlık bedava. Fakirseniz sultana gidiyorsunuz evi arabayı veriyorlar. Araba modeli seçebiliyor musunuz onu merak ettim aslında. İlginç bir muhafazakar kültür mevcut ama genelde insanların yüzü gülüyor. Rahat bir hayat sürülüyor burada. Bandar seri begawan'da yapılacak az şey var, 3 gün yeter de artar bile, 0. Altın kaplı camileri, bu bakmaktan gözünüzü alamadıgınız camileri gerçekten inanılmaz. 1. Yüzen evlere ziyarete gidip insanların nehrin üzerindeki evini ziyaret etmek. Brunei'de nehir ustu koylerden birinden mutfak.. 2. Nehirde timsah ve maymun gezisi yapmak, 3. Milyon yıllık tropik ormanlarında günlük gezi, bu pahalı ancak brunei ormanları malezyaya göre çok daha etkileyici, para kazanmak için kesmemişler hep. Aktivitelerin hepsini halledip, güzel Cin, Malay yemeklerini de tattıktan sonra gece uçağıyla Filipinlerin başkenti Manila'ya yoneliyoruz.


Kota Kinabalu'dan alabileceğiniz turların en popülerleri Borneo'nun kuzey doğusunda yer alan orangutan rehabilitasyon merkezi ve ormanın derinliklerinde vahşi yaşamı gözlediğiniz nehir turu. Eğer vaktiniz varsa biletleri ve ulaşımı kendiniz ayarlayıp çok daha ucuza getirebilirsiniz. KK'nın güney batısından sabah 10 otobüsüyle sepilok otobüsüne bindik, yaklaşık 6 saat sonra muavin bir yol ayrımında indirdi, sırtımızda çantalarla ağaçlardan sonu görünmeyen bir yolda yürümeye başladık ki hemen iki taksici gelip götürelim işareti yaptı. Kemal Kaya'nın bloğundan okuduğumuz üzere taksilerle işimiz olmayacaktı çünkü gitmeyi planladığımız konaklama mekanı sadece 800 metre içerde. Hava kararmaya yakın bu büyük boş oteli bulup yer ayarladık, nerdeyse bizden başka kimse kalmıyordu. Açıkçası biraz korku filminde ağaçlı yolda yürürken işsiz bina bulmuş da girmiş gibi hissettim. Orangutan parkının olayı sabah erkenden gidip beslenme saatine denk gelmeniz gerek çünkü burası hayvanat bahçesi gibi pek değil, kocaman ormanın içinde yüzlerce maymun ve orangutan rahatça takılıyor, siz zor durumda kalmış/hasta orangutanlara yemek verilirken gidip izliyorsunuz. Bir de patikadan ormanın derinliklerine bir yol yapmışlar 5 km, doğal hayatında ve bir çoğu vahşi maymunların arasından yürüyorsunuz. Bu arada patika yağmur sonrası sülük festivali halini alıyor, onlarca sülük üzerinize doğru geliyor, ayağınıza yapışmaya çalışanlar aha yapıştı diye onlara dikkat edeceğim diye yavru maymuna fazla yaklaşmışız annesi kovaladı 5 km yolun 2. Km'sinde geri döndük. Maymunlarla göz teması kurmamak, uzun pantalon ve çorap giymek şart burada. Arada maymunlar ciddi ciddi saldırıyor dikkatli olmak gerekebilir. Aynı gün fazla zaman kaybetmeden 2 gece 3 gün orman kulübesinde konaklamalı bir tur ayarlıyoruz Kınabatangan nehrinde. Buranın özelliği vahşi yaşamın göreceli olarak hala devam ediyor olması. Gerçek ortamlarında timsah, çeşit çeşit maymun, filler, onlarca çeşit kuş, kartallar ve hornbill kuşlarını görüyoruz. Tur programı şu, sizi ormanın içinde nehrin yanında bir yere götürüyorlar, her sabah 6'da timsah aramaya çıkıyorsunuz botla. Her öğleden sonra fil, maymun ve kuşlar için çıkılıyor, gece de tamamen karanlık ormanda gece yürüyüşü yapılıyor. Ağaç dallarında uyuyan kuşları tutsanız elinizle tutarsınız o derece derin uyuyorlar. Toplam 7 geziye çıkıyoruz 5i botla nehir gezisi, biri gece yürüyüşü biri de yakındaki köye yürüyüş. Gerçekten yolunuz buralara düşerse yapılması gerek. Bu arada en memmun kaldığımız turlardan biriydi çünkü botu kullanan kaptan kafayı hayvanlarla bozmuş bize herşeyi göstereceğim diye saatlerce uğraştı durdu, biraz da şansla görmek istediğimiz herşeyi, bonus olarak da nehirden karşıya geçmeye çalışan bir fil ailesi gördük, national geographic belgeselinde gibi hissediyor insan.


Malapascua'daki köpek balığı macerasından" sonra Cebu adasının en güneyine ve oradan başka bir dalış cenneti Apo adasına devam ediyoruz. Cebu'nun orta doğusunda yol üzerinde durmamız gereken bir yer var, ismi Oslob. Filipinlerde balina köpekbalığı dalışı/şnorkel yapabileceğimiz bir iki yerden biri, diğeri Donsol gitmesi kolay olmayan bir yerde. Bu ise tam yolumuzun üzerinde idi. Oslob'un hikayesini anlatayım, normalde burası uyuşuk bir Filipinli köyü, herkes balıkçı fakir kendi halinde takılan insanlar imiş.. Bir gün açıktaki bir balıkçı ağlarını kontrol ederken karideslerinin bir şey tarafından toptan götürüldüğün farkediyor, ertesi sefer yine aynı yere karideslerini götürdüğünde görüyor ki devasa bir balina köpekbalığı. Bu bir iki defa yaşandıktan sonra düşünüyor; ben bu karidesleri yavaş yavaş kıyıya doğru çeksem, balinalar da kıyıya gelir mi, bir bakıyor balinalar kıyıda takılmaya başlıyor, aslında fiziksel olarak açık okyanustalar ama bu kıyıya çok daha fazla uğruyorlar. Bu nedenlerle filipinlerde balina köpekbalığı görecekseniz burası doğru secim. Bazen bir bazen üç beş oluyor sayısı. Anladigimiz kadariyla is marin biyologlari ve gorevlilerin de katkilariyla yuruyor. Bu arada bu devasa hayvanlarla yüzmek için önce bir brifing alınıyor, 5 metreden fazla yaklaşmak yasak, yanınızdan geçerse dokunmak yasak. Sabah 7'de kalkıp dalış merkezine gittik, eğer snorkel ya da dalış yapmayacaksanız tahta bir kayıkla da yanına gidebiliyorsunuz ama o kadar gelmişken kayıktan kesinlikle olmazdı.. Suya girdiğimizde ilk üç dakika birşey göremedik, sonra tam altımdan devasa bir köpekbalığı geçti. Kiraladığımız sualtı kamerası ile çekebildigimiz kadar fotoğraf çektik. Toplam yarim saat suda kalmanıza izin var zaten. Hayatta yaşanabilecek ender deneyimlerden diye düşünüyorum. Öğlene doğru balina randevumuz bitti, geri dönüp eşyaları topladık. Oslob'da bundan başka hiçbir nane olmadığından Cebu adasından karşıya geçip Negros adasinin en büyük şehri Dumaguette'ye vardık. Vapur terminalinde üç beş dakika pazarlık yapıp en az kazıklayan tuk tuk sürücüsü ile anlaştıktan sonra önceden ismini duyduğumuz hostele devam ettik. Kalınacak yer Harolds Mansion diye bir yer, 4 katlı bir bina/hostel. Tam yanında da bir dalış merkezi var, zaten sadece Cebu adasında herhalde 10 farklı dalış yeri vardır, her dalış yerinde de en az 20 farklı dalış noktası. Sualtı bol şenlikli yani. Güneydoğu Asya'da kaldığımız en iyi hostel/guesthouselarin nerdeyse hepsinin yabancılar tarafından işletilmesi de ayrı bir ilginç, oralı değiller belki ama verdikleri servis o kadar iyi ki insanlar hep buralara geliyor. Harolds Mansion'da Apo adasına dalış gezisi ayarladık, bir gece de burada konaklayacağız. Apo adası, Dumaguette'ye 30 km uzaklıkta ve sadece dalgıçlar dalsın da ne cins balıklar deniz canlıları yaşıyor görsün, durduk yere şaşırsın diye yaratılmış bir ada kanimca. Elektrik sadece öğleden sonra 3 'den 9'a kadar verilebiliyor. Sadece bir şnorkel kapıp 15 metre yüzerek insanların görmek için yüzlerce dolar ödeyeceği okyanus kaplumbağalarını ve hawksbill kaplumbağalarını görüyorsunuz. Buradaki dalışlar çok etkileyici, bir sürü deniz canlısını ilk defa gördüm, bir iki bambu köpekbalığı da şansımıza gördük. Hayatımda daha önce hiç köpekbalığı görmemişken bir haftada 3 çeşit ve toplamda 10 tane görmüş olmak da ayrı bir ilginçlik. Diğer bir aktivite de drift diving denilen akıntı dalışı, okyanusun 20 metre altındaki güçlü akıntılar bu adaya çarpıp iki kola ayrılıyor, siz tam bu ayrıldıkları yerde aşağı iniyorsunuz sonra kendinizi akıntıya bırakıyorsunuz, yaklaşık 40 dakika boyunca hiç palet vurmadan kollarınızı bağlayıp önünüzden geçen mercanları, balık sürülerini, yüzlerce ismini bilmediğiniz hatta daha önce varolduğunu bile bilmediğiniz balıkları izleyerek, havada uçuyormuş gibi geçiriyorsunuz. Sizi çıkacağınız yerden tekne alıyor daha sonra. Apo adasına çıkıp 1 gece Maria homestay diye bir yerde kaldık, mekan ucuz ama ada bol sivrisinekli, üstüne üstlük buranın sivrisinekleri çizgili siyah beyaz, tam hasta edenlerden, eğer koruyucu sprey ve anti malaria hapları kullanmıyorsanız aşırı sürece durulacak yer değil açıkçası. Filipinlerde alıştığımız efsane gün batımlarıyla günleri bitirip diğer popüler bir adaya Palawan'a yol almak için Cebu şehrine geri dönüyoruz. Bu iki ada arası bildiğim kadarıyla sadece havayolu ulaşımı var, ancak Cebu Pacific fiyatları oldukça uygun. Apo adasinda bir sokak. Tabi ki merakli gozlerle bakan bol bol cocuk mevcut..


Malapascua adasını Filipinlerle ilgili araştırma yapmadan önce tabii ki bilmiyorduk, Cebu adasında en iyi dalış yapılan minik adaları araştırınca köpekbaliği dalışları, güneş batımı ve inanılmaz kumsallarıyla ünlü bu köyü görünce gitmeye karar verdik. Ada 1 km'ye 3 km boyunda. Birkaç sene öncesine kadar yıldızı parlayan bu minik ve sakin dalış adası kasım 2013'de Yolanda tayfunuyla dümdüz edilmiş. . Bu nedenle turist sayısında gözle görünür bir azalma mevcut. Ancak ada yavaş yavaş kendine geliyor, yıkılan kulübelerin yerine daha estetik ve daha güçlü evler yapılıyor. Cebu Şehri kuzey terminalinden önce maya otobüslerine biniliyor. ücret 175 peso ( 4 dolar civarı) 4.5 dolar öderseniz klimalı ve içinde internet olan otobüslere binebilirsiniz ancak biz bilmiyorduk, hata ettik. Maya beldesine gelince, akşam 5'e kadar Maya Malapascua botları mevcut. Banca adı verilen ve iki yanında destek için bambu çubuklar olan bu botlar aşırı sakat duruyor ancak gayet güzel ve sorunsuz gidiyor. İnsana her yolculuğu son yolculuğu olacak hissi veren bu botlar, yıllardır kullanımda. Malapascua'da konaklama için üç beş farklı seçenek mevcut, ya kıyıdaki az daha pahalı butik otellerde kalabilirsiniz, ya köyün içindeki biraz daha eski ama çok ucuz hostellerde kalabilirsiniz, ya da dalış yapıyorsanız dalış yaptığınız yerin konaklama opsiyonunu kullanabilirsiniz. Yemek için de bol opsiyon var, köyün içindeki çok ucuz dükkanlardan otellerin kafeteryalarına kadar insanı doyuracak bir şeyler bulmak kolay. İlk iki gün yol yorgunluğunu atalım diye pek birşey yapmadık, gündüz kumsalda vakit geçirip akşama güneş batısını izlemeye gittik. Buradaki güneşbatısını tek kelimeyle şöyle özetleyebiliriz. "Ağlarsınız" . Ben ağlamadım ama ağlayasım geldi o derece. Hayatınızda görebileceğiniz en güzel bulutlar, en turuncu/pembe gök yüzü ve en güzel manzaralara burada rastlıyorsunuz. Bulutların şekli bile çok farklı. Üstüne üstlük bu manzara her allahın günü yaşanıyor kuru sezonda, ıslak sezonda da gri bulutlar. Üçüncü günden sonra dalış yapmak için Thresher cove divers isimli dalış merkezine gidiyoruz, burada dalış yapıyorsanız, klimalı odalarda indirim yapıyorlar, ya da bedavaya çadırda kalıyorsunuz. Sabah dalışı için 4:30'da kalkılacağından bedava çadırı seçip eşyaların bir kısmını buraya getirdik. Malapascua'yı özel yapan şeylerden bir tanesi de köpekbaliği dalışları. Thresher Sharks adı verilen köpekbaliği çeşidi, dünyada nadir görülen bir balık. Düzenli görüldüğü yerlerden bir tanesi de burası. Malapascua adasının etrafında yüzlerce metre derine inen duvarların dibinde yaşayan bu balıklar her sabah 6 gibi temizlenmek için 25- 30 metre aralığına geliyorlar. Burada küçük balıklar köpekbaliklarinin üzerinde ve dişlerinin arasında kalan artık yiyecekleri yiyor, bu bölgeye de zaten "cleaning station" / temizlenme bölgesi adı veriliyor. Open water sertifikasıyla 20 metreden derine inemeyeceğim için burada ekstra deep dive/derin dalış kursu alıyorum, artık 30 metreye kadar dalabiliyorum. Dalış için 4 buçukta kalkıyoruz, 25 dakika yolculuktan sonra denizin ortasında Gato island diye bir yerdeyiz, ismi ada ancak tamamen suyun altinda bir yer burasi. Herkes hızlıca aşağı ınıyor, 27 metrede köpekbaliklarinin geleceği yere bir ip çekmişler, hareketsiz ipe tütünüp bekliyorsunuz. Ani hareket yasak, köpekbaliklarına doğru hamle yapmak, takip etmek, toz kaldırmak, herşey yasak. Öyle otobüs bekler gibi bekleyip sonra izleyeceksiniz. Yaklaşık 2 dakika içinde hayatımda gördüğüm en etkileyici hayvanlardan biri yavaşça aşağıdan süzülüyor, önce silüet şeklinde sonra bize yakından kendini gösteriyor. Aslında çok yakınlaştığı durumlar olmuş ama bize en yakın 4 - 5 metreye kadar geldi. 15 dakika bu mükemmel canlıları izledikten sonra kendimize gelip yavaştan yukarı çıkıyoruz, bu dalışın tek olayı köpekbaliği görmek olduğu için köpekbaliklari gidince başka pek bir şeye bakılmadan yukarı çıkılıyor. Zaten bütün gün de muhabbetini ediyorsunuz. Malapascua'da geri kalan günleri iyi ki köpekbaliği dalışı yapmışız / of bu ne biçim güneş batımı tartışmaları arasında devam ettiriyoruz. Bu güzel adada 6 gün kaldıktan sonra başka bir ilginç aktivite olan Balina köpekbaliği dalışı yapmak için Oslob'a devam ediyoruz. Arka planla beraber bir fotograf, Robinson Crusoe'dan hallice..


Malezya'da ziyaret edilecek bölgeler diğer Güney Doğu Asya ülkelerindeki gibi birbirine karayolu ile çok iyi bağlanmış. Şehirler arası otobüsler konforlu, turist servis minibüsleri heryerden heryere taşıyor. Fiyatlar diğer ülkelere göre daha yüksek. Ülkenin kuzeyinde gezi rotamızda 4 ana nokta var. En doğuda cennet Perhentian Adaları, ortada 100 milyon yıllık ormanlarıyla Taman Negara, daha batıda çay tarlaları ve200 bin yıllık ormanlarıyla Cameron Highlands, batıda da Penang. Açıkçası 200 bin yıllık ormanla 100 milyon yıllık ormanın farkını göremediğimiz için Taman Negara'yı pas geçip direk Cameron Highlands'e gidelim dedik. Kaldı ki Borneo'ya yollanacağız ve istemediğimiz kadar milyon yıllık yağmur ormanı göreceğiz. Perhentian'dan bir sabah ayrılıp hız motoruyla yarım saat sonra tam kıyıdaki Kuala Beşut'a varıyoruz. Seyahat acentelerinin önünde artık çok daha fazla kozumuz var, minibüsleri 15 dakikaya kalkıyor biz de binsek mi binmesek mi diye naz yapıyoruz, güzel bir indirimden sonra sıcak iklimden kaçıp Cameron Highlands'ın 2000 mt'deki yaylalarına doğru ilerlemeye başlıyoruz. Öğle yemeğinde pilav yanında ev yemeği tarzında esnaf lokantası gibi bir yerde duruluyor. Bu esnaf lokantası olayı malezya'da çok iyi, yemekler ucuz, az biraz acı olsa da çok lezzetli. Cameron Highlands'e 4 saat sonra varıyoruz. Hava puslu ve yağmurlu, uzun zamandır ilk defa üşüyorum. Orta büyüklükte bir Karadeniz şehrini andırıyor şehir. Uzun zamandır ortalama 35 derece sıcaktan sonra ferahlık bulunmaz nimet. İnternetten bulduğumuz hostellerden birine gidip yerleşiyoruz. Bir çok yerde sorduğumuz ilk soruyu soruyoruz. Nerede ucuz ve iyi yemek yiyebiliriz ? Cevap ana caddedeki yan yana duran iki Hint lokantası. Hint lokantasına gidiyoruz, çalışanların çoğu Nepallı, Nepal'de 1 ay kaldığımızdan bol bol muhabbet edecek konu çıkıyor, bu arada yurtdışına çalışmaya giden Nepallilerin bir çoğu Malezya'ya geliyor ve zor şartlar altında çalışıyor. İnsan üzülüyor hallerine. Cameron Highlands'da bol bol tur var, dünyanın en büyük çiçeği gördüğünüz bir tür, ormanın derinliklerinde yürüyüş, çay tarlalarını ziyaret. Börtü böcek aradığınız tur, Hepsi çok başarılı. Buranın isminin Cameron Highlands olmasının nedeni ilk defa 1885 yılında Sır William Cameron tarafındn keşfedilmesi. Buradaki en büyük çay tarlaları iskoçyalı zengin bir aileye ait, çay üretim tesislerini ziyaret edip sonrasında güzel bir çay eşliğinde manzarayı izliyorsunuz. Biz tur planlaması, Kuala Lumpur'da couch surfing ayarlama, Filipinlere uçak bileti gibi işlerle uğraşırken üç beş gün geçiyor. Yine akşam yemeklerinden birini Hint Lokantasında yerken şans eseri Türkçe konuşan biriyle tanışıyoruz, bir bakıyoruz ünlü loplopçüler sitesinin kurucusu Semih Diken, yök artık. Ben arada bloğundaki yazılara bakıyordum ancak Malezya'da olduğu, hatta Cameron Highlands'e yakın bir yerde işi dolayısıyla yaşadığı hakkında hiç bir fikrim yoktu. Penang deyince buradaki herkesin aklına yemek geliyor, bizim Antep, Adana usulü. Başkent GeorgeTown'da güzel bir old town mevcut. İngiliz kolonisi zamanında (Malezya 1786 - 1957 arasında İngiliz sömürgesi olarak kalmış) bir çok tarihi bina yapılmış. Sokaklarında sanat galerileri, tek tük alışveriş yerleri, bol bol restoran var. Çin mahallesi, hint mahallesi, camileri, sokaklarında grafittileri, altıncılarıyla kendine has bir şehir. ilk olarak UNESCO dünya mirasında olduğu için dikkatimizi çekti, geldiğimize pişman olmadık. Genelde UNESCO Dünya mirası listesinde olan yerlerin büyük çoğunluğunu ziyaret ettiğinizde tatmin oluyorsunuz. Benim için bu şehirdeki en iyi şey şehre dağılmış grafitilerdi. Kim yaptıysa ve daha önemlisi kim izin verip bunları sanat adına koruyup katologlayıp haritasını çıkardıysa çok çok iyi iş başarmış, şehirde inanılmaz güzellikte 20 kusur duvar resmi mevcut. Penang'da her ogünde farklı bir şeyler yiyecek kadar çeşitli yemek vardı, bir çok şey denedik, özellikle Lebuh Chulia caddesi üzerinde sokak satıcılarında kuyruk oluyor her akşam. Bir de bu şehrin camileri ayrı bir güzellik. Hatta daha da genellersek Malezya'da camiler çok çok güzel, Türkiye'deki yeni tek tip standart kubbeli camilerin yerine çatısı kare şeklinde, yeşil renkli, dişi fayanslarla süslü, insanı etkileyen yeni bir çok cami var. Penang Malezya'da vaktiniz varsa görülmesi gereken yerlerden bir tanesi, 3 - 4 gün yeter de artar bile, özellikle yemek yemeği seviyorsanız çok memnun kalırsınız.


Tayland'da toplam 45 günün ardından görmek istediğimiz son yer olan Ton sai / Railay kumsallarına devam ediyoruz. Burası Tayland'ın orta batısında Krabi yakınlarında izole bir koy. Turistten arınmış, gezgin ve sırt çantali dolu Ton sai'ye ulaşmak için Krabi'ye gelmek oradan da küçük motorlu kayıklarla 30 dakikalık bir yolculuk yapmak gerekiyor. Başka erişim yolu yok. Akşam 6'dan sonra da kayık yok, ondan erken gelmek lazım. İlk bakışta bu bölge Kelebekler vadisi ya da Olimposa benziyor. Etrafta inanılmaz güzellikte kireç dağları, ağaçlar, güzel kumsalı, güzel bir güneş batımı ve yüzlerce kaya tırmanışı rotası var. Dünyanın her yerinden kaya tırmanışı yapanlar burada buluşuyor. Kalacak yer bulmak bir hayli kolay, bungalov tarzı odalar 10 dolar civarında. Sivrisinekler her yerde, bu nedenle cibinliksiz bir odada kalmak işkenceye davetiye çıkarmak demek. Kumsalın arkasında 10 dk yürüyüş mesafesinde hepsi. - Kumsala çıkan toprak yol üzerindeki Mamas Place isimli yerde kızarmış tavuk yemek. - Kumsaldaki rasta barda bulunan denge ipinin üzerinde yürümeye çalışmak. - Kaya tırmanışı malzemesi kiralayıp tırmanış yapmak, - Deep water soloing - denizin üzerinde ipsiz kaya tırmanışı yapmak. - Mamas place'de tavuk yemek google'da anahtar kelimeler : Deep water soloing, Ton sai. Burada yapacak pek bir şey olmadığından yeni insanlarla tanışmak çok kolay, herkes akşama kadar tırmanış yapıyor, sonra da tavuk yiyor. Kaya tırmanışı, reggae müzik, ızgara tavuk, insanlarla tanışmak ilginizi çekiyorsa burası size göre, eğer sadece deniz, kumsal ve tatil ortamı arıyorsanız sizi tatmin etmeyebilir. 4 günün ardından hedef Perhentian Adaları. Bu arada 5 sene kaya tirmanisi yapmistim ancak artik yaslaniyor muyum ne..


Phong Nha'dan turist minibüsü ile Hue'ye geliyoruz, turist minibüsü arada Vinh Moc tünellerini de ziyaret ettiği için normal otobüsten daha avantajlı. Vietnam savaşında Amerikan gücüne konvansiyonel savaş yöntemleri ile dayanamayacağını anlayan Kuzey Vietnam gerilla savaşına ve yeraltı tünellerine yöneliyor. Gerçekten de o kadar mantıklı ve ince bir savaş yürütüyorlar ki, bubi tuzaklarından bir sürü kayıp veren abd askerleri bu tünelleri bulabilmek için herşeyi yapıyor, özel tünel yoketme timleri, tünele zehirli gaz vermek gibi binbir türlü şey deniyorlar ama nafile. Tünellerin içinde yaşayan köyler, burada kurulu klinikler hatta doğan çocuklar var, ABD burayı sürekli bombaladığı için sadece gece çıkıp çiftçilik yapıp gündüz tünellere geri dönüyorlar. Vietnam'da ziyaret edilmesi gereken 2 tünel bölgesi var, biri Hue yakınlarında Vinh Moc tünelleri biri de Cu Chi savaş tünelleri Saigon'a 100 km uzakta. Hue şehir geniş geniş caddeleri, vietnam kahvesi satan kafeleri, tarihi surları ve savaş müzeleri için gezilmesi gereken bir yer. Hue'den sonraki durak Hoi An ve buraya gidişte çok ilginc bir dağ geçidi var. Eğer 120 km motorsiklet sürmek sizin için sorun değilse bazı acentalar size 1 günlük motorsiklet kiralayıp eşyalarınızı da gelecek otele götürüyorlar Günün sonunda motoru bıraktığınız başka şehirde bavulunuzu görmek güzel. :-) Eğer motor kullanmayı tercih etmiyorsanız, easy rider isimli tur rehberi/motor sürücüsünün sırtına atlıyorsunuz, aynı geziyi motorun arkasında tamamlıyorsunuz. adamlar genelde savaş gazileri oluyorlar, yolda çok ilginç bilgiler verebiliyorlar. Yeri gelmişken, Vietnam motorla gezmek için çok çok ideal. Gördüğümüz 19 20 yaşındaki gençler 250 300 USD'ye Saigon'dan motor satın alıyor, 2000 km kullanıyor sonra Hanoi 'de aynı fiyata satıyor. Bütün yolculuk 15 gün yavaş 10 gün hızlı sürüyor. Siz hostellerin bahçesinde takılırken arada iki üç motorlu amerikan ya da maceracı avrupalı genç uyduruk motorları ve arkasına yığdıkları çantaları ile artistik bir giriş yapıyorlar. Çılgın bir tatil mi yapmak istiyorsunuz ? Buyrun plan: motorsikletle Ho Chi Minh yolu üzerinden Vietnam turu. Motoru satın alıp sonra satarsınız. Alacağınız motor honda olacağından yoldaki meyve satan çocuklar bile parçalarına ayırıp söküp geri takabiliyorlar, yedek parça mı ? 3 dolar 5 dolar. Benzin ? Her 500 metrede 2 litrelik Coca Cola siselerinde satiliyor. Efsane.. Heyecanlı gezinin ardından motorları bırakıp Hoi An'ın sahillerine bırakıyoruz kendimizi, ama 5 dakika sonra suyun aşırı soğuk olduğuna kanaat getirip vazgeçiyoruz. Vietnam yüzmek için en ideal yer değil. farmville oyunu ama gercek, hoi an. Hoi An biraz turistik olsa da şimdiye kadar gördüğümüz en şirin şehirlerden, aslında şehir değil belde desek daha doğru. Burada da her gün motor kiralayıp gidilecek yerleri ziyaret ettik. Farmville oyununa benzeyen sebze tarlaları, uçsuz bucaksız pirinç yeşillikleri, nehirler, güneş batımı, fotoğraf makinamı eskitiyor bu küçük belde resmen. Hoi an'dan sonra Nha Trang ya da Mui Ne yerine direk Saigon'a gidelim, Rus turist kafilelerini baypas edelim diyoruz. Saygon'a mesafe uzak ve otobüsler güvensiz olduğu için bilet almaya Danang'a gidiyoruz. Danang'da uzun bir süre sonra hamburgerci görüp hemen atlıyoruz, çünkü buraya kadar burnumuzdan pirinç çıkacak kadar noodle ve pilav yedik Vietnam'da. Bu arada Vietnam'da miktarı az olsa da bol bol kazıklanmaya hazır olun, bakkaldaki 6 yaşındaki çocuktan acentadaki kadına kadar toplu bir turist kazıklama seferberliği ilan edilmiş, iki şehir arası otobüs bileti soruyorsunuz, adam hesap makinesi çıkarıyor bir şeyler hesaplıyor, 15 saniye sonra da tipinize göre bir fiyat çıkarıyor. Kazıklanmayı bertaraf etmenin tek yolu da gülerek gerçek fiyatı olan parayı uzatmak, Bu arada Hoi an'da bir bardak bira 3000 dong, 30 kuruş. Evet inanılır gibi değil, buradaki kafeler bira bedava olsaydı insanlar nasıl hareket ederdi deneyi için hazırlanmış sanki. Hatta kafenin birinde bir not bulduk masaya yazılmış, biz 4 alman genciz, bu akşam 70 bardak bira içtik ve 10 $ hesap ödedik yazıyordu..


Orta Vietnam'ın tam ortasında bulunan bu küçük kasaba aslında ana turist gezi rotasının dışında kalıyor. Ancak güvenilir kaynaktan aldığımız bilgiye göre kaçırılmaması gerekiyordu, biz de gittik ve iyi ki gitmişiz. Vietnam'ın orta ve kuzey tarafındaki kireç dağları çok kolay eriyen yapıda olduğu için bu bölgede yüzlerce mağara mevcut. Hatta yeni keşfedilen ve gitmek için 3500 USD ödenen bir tanesi de var. İçine 40 katlı gökdelenlerden bir sokak bloğu sığacak kadar büyük olanlardan, zar zor ilerleyebildiğiniz mağaralara kadar bol çeşit mağaralarla dolu bir coğrafya burası. Bizim gittiğimiz mağaralara giriş daha ucuzdu, 3 5 dolar arasında idi. İlk mağara Phong Nha mağarası, içine küçük bir botla giriyorsunuz. Nehir mağaranın derinliklerine kadar gidiyor. Yaklaşık 1 km içeri girdikten sonra bir noktada bottan inip geri yürüyorsunuz. İkinci mağara cennet mağarası, çok daha büyük ve derin. Girişi için uzun bir yol yürüyüp, girdikten sonra ağzınız açık geziyorsunuz, burası diğer mağaralara oranla çok daha büyük ve popüler olduğundan her yer turla gelmiş çinli turist doluydu. Diğeri de dark cave, burası adı üstünde ışıklandırması olmayan, klostrofobik, karanlıkta atlayıp zıplamak ilginizi çekmiyorsa size biraz korkunç gelebilecek bir mağara, üstüne üstlük bir de mağaranın içinden yüzmeniz gerekiyor. Zifiri karanlıkta kafa lambalarını kapattırıp, yeterince korktunuz mu onu test ediyorlar. bu muhtemelen bu alanda yapabileceğiniz en eğlenceli mağara gezisi. Phong Nha'da yapılacak diğer aktivite de 'Pub with cold beer' barı. Şimdi Vietnamlı arkadaşlar geleneksel olarak biralarını ılık ya da içine buz atarak içiyorlar. Bu kasabada otel işleten bir Avustralyalı adam buranın sahibi teyzeye soruyor neden hala buz atıyorsunuz, soğuk içsenize diyor. Teyze de, evladım buzdolabı mı var soğutalım diye evini gösteriyor. Adam da teyzeye buzdolabı hediye edip otele gelen müşterilerini buraya göndermeye başlıyor. Teyze biranın yanında ne yapabilirim diye düşünürken bir sürü tavuğu olduğunu farkedip, gelenlere kızarmış tavuk satmaya başlıyor, ama çok orjinal bir şekilde. Şöyle ki siz mekana geldiğinizde yiyeceğiniz tavuk hala canlı etrafta gıdık gıdak diye takılıyor. Hangi tavuğu yiyeceğinize karar verdikten sonra isterseniz tavuğu siz kendi ellerinizle kesiyorsunuz, isterseniz onlar kesiyorlar. Yaklaşık 2 saatlik bir beklemeden sonra tavuk kızarmış olarak önünüzde. Bu kadar taze kesilen ve tamamen doğal ve organik bu tavuk hayatınızda yiyeceğiniz en güzel tavuk olacak diye bekliyorsunuz ama tavuk fazla kaslı olduğundan biraz sert geldi bana. Bu da süpermarkette aldığımız tavukla normal tavuk arasında dağlar kadar fark olduğunu gösteriyor. Ya da her şekilde beklenmesi gerekiyor tavuğu kestikten sonra. Tavuğu yiyip mağaraları gördükten sonra hostelden minibüs ayarlayıp Hue'ye doğru yol alıyoruz..


Vietnam Devlet Demiryolları ile yaptığımız uzunca bir tren yolculuğu sonrası bana otantik gelen adıyla Saygon'a, resmi adıyla Ho Chi Minh şehrine teşrif ediyoruz. Taksiyle şehir merkezine (Zone 1) geldikten sonra arabadan adımımı attığım anda yaşlıca bir teyze yanımıza geliyor, "Ucuz kalacak yerim var, ister misiniz ?" diye soruyor. Kısa bir süre önce kesinlikle hayır diyeceğim bu teklife evet diyip teyzeyi takip etmeye başlıyoruz, haklıymışız ki çok iyi ve ucuz bir odası var. Hemen yerleşiyoruz. ismi Ms Chu idi galiba. Odasi gecelik 12 USD. Saygon 1975'e kadar Güney Vietnam'ın başkentiydi, ABD Vietnam savaşından çıkınca Kuzey Vietnam'ın tanklarını başkanlık sarayının kapısının önüne çekmesi uzun süre almıyor. Genel yönetimi ele geçiren sosyalist hükümet hemen efsanevi lider Ho Chi Minh'in ismini bu eski kapitalist şehre koyuyor. Sehirde 7.3 milyon kisi ve 4 milyon motorsiklet var. ekibi kurmak için buraya gelmiş Norveçli mühendislerle bile tanıştık. Saygon'da bir kaç saat içinde yapıp bitirebileceğiniz yürüyüş turları var, Reunification palace, War Remnants museum Amerikanların kaçarken arkalarında bıraktığı helikopterler, ağır savaş ekipmanları ile dolu. Çarpıcı fotoğrafları ve ayrıntılı savaş anılarıyla sadece 3 katlı olmasına rağmen 4 saatinizi rahatlıkla alabilecek bir müze. Bu arada bir katı da agent orange kullanımı ve sonuçlarına ayrılmış, gününüzün geri kalanının moralsiz geçmesini istemiyorsanız bu kısımdan uzak durmak gerekebilir. Notre Dame katedrali ve karşısındaki postaneyi gezip sonra arkadaşlarınıza Vietnam'dan kart atabilirsiniz. Bu arada Ankara'ya gönderdiğimiz kartların yarısı ulaşmadı, Ankara PTT'de görevli arkadaşlar güzel manzaraları görünce eşe dosta mı dağıtıyorlar onu da anlamadım. Diğer yapılacak şey de şehrin merkezindeki parkın yanında gruplar halinde halka açık kung fu yapan gençleri izlemek, bu parkta kendi başınıza oturursanız yaklaşık 5 dakika içinde ingilizce konuşmak isteyen gençler gelip etrafınızı dolduracaktır, hem size muhabbet, hem onlara pratik. 4 günün ardından Kamboçya'ya geçmeden önceki son durak Mekong Delta'da ev gezisi.


Vang Vieng'deki eğlenceli ve nehre atlamalı günlerin ardından Güney Doğu Asya'nın en güzel yerlerinden sayılan Luang Prabang'a otobüs bileti aldık. 4 saatte gidiliyor. Bu iki yer de banana pancake trail üzerinde olduğu için ulaşım inanılmaz kolay. Sizi otelden bir minivan alıyor sonra diğer şehrin ortasında bırakıyor. LP diğer Laos şehirlerine göre çok daha gelişmiş, nerdeyse turistler için yapılmış diyebileceğiniz bir yer. Altyapısı çok iyi, otelleri 8 12$ aralığında, tamamen ahşap otantik ve çok temiz evler. Şehirde yapılacak bir ton aktivite var: dağ köyü gezileri, onlarca tapınak, Fransızlardan kalma harika mimariye sahip caddeler, kafeler, bir sürü fotoğraf çekebileceğiniz dini ritüeller, budist rahipler, ucuz yemek opsiyonları, masaj, etkileyici bir şelale, çok da etkileyici olmayan nehir gezisi, ilginç bir şekilde çok iyi ürünlerin satıldığı gece marketi.. burada yok yok. Sabah 6'da rahipler pirinc ve yemek bagisi icin sehri geziyorlar. Zaten her gelen kalış süresini uzatıyor, biz de hem biraz kalırız hem de buradaki Vietnam elçiliğinde tekrar şansımızı deneriz diye 1 haftalık kalmaya hazırladık kendimizi. LP'deki en güzel şeylerden biri 1 dolara tabağınızı taşıncaya kadar doldurabildiniz sokak açık büfesi, buraya kadar gelmişken yemek seçmece yapmadık ne var ne yok doldurduk, üzerine de nehir balığı aldık. Sokak yemeklerini denemek hem ucuza geliyor hem de çok lezzetli. Aşırı hijyenik görünmese de herhangi bir sorun yaratmadı. 1 dolara buyuk bir tabak dolusu yemek.. Vietnam vizesine hemen başvurup kendimize ücra bir dağ köyünde kalmalı ve dönüşü de nehirden kanoyla yapabileceğimiz bir tur ayarlıyoruz, çok konuşkan olmayan ama çok düzgün bir rehber veriyorlar, gelecek iki günde kimin kafasını şişireceğimiz belli oldu. Bu arada o kadar fazla tur opsiyonu var ki, gidişte 4x4 atv ile gidip fille dönmek istiyorum deseniz ona da tamam diyecekler. Biz bu fil ve kaplan konusunda biraz daha dikkatli olduğumuz için pek aslan kaplan ve fil kamplarına gitmedik. Yazık hayvanlara etmediklerini bırakmıyorlar. Dönüş gezisinde kano için iki yol var diyorlar, biri sert akıntılı diğeri sakin, tabi ki hızlısını seçiyoruz. Ertesi gün sabah erkenden alıyorlar, bir minibüs bizi başka bir kamyonete götürüyor, asfalt bir yoldan 1.5 saat ilerledikten sonra yürüyerek 5 6 saatte gidilen köye doğru dağ yollarından ilerlemeye başlıyoruz. Bir kaç mola, kızarmış pirinçli bir öğle yemeği ardından ilk köye varıyoruz. Ortam gerçekten çok acayip, köy çok fakir, elektrik yok, evler tahta ve bambu karışımı, heryer çocuk. Biraz sohbet ettikten sonra yardım olsun diye bir teyzeden bileklik alıyoruz. Zaten satan başka kimse yok. Bir iki saat sonra gece kalacağımız ikinci köye varıyoruz. Köye girmeden tepede okul karşılıyor bizi. Buranın gerçekten fakir bir yer olduğunu 5 dakikada anlıyor insan, okul zili yerine amerikalıların attığı bir bombanın dışı kullanılıyor, bağlamak içinse bisiklet zinciri kullanmışlar. etrafta metal olmayınca herşey değerli tabi. Köyde elektrik yok, yani sabahları akşamları vs değil hiç yok. Köy reisinin evinde 1 jeneratör var, akşamları 2 saat çalışıyor, bir de 32 ekran minicik bir televizyon, bütün köy televizyon izlemek için reisin evinin bahçesinde toplanıyor akşamları. Su köye gelmiş ancak tek çeşme, zaten sürekli elinde bidon su doldurmaya giden çocukları görüyorsunuz. Laos 'da birçok yerde ruhlara ve hayaletlere inanıldığından bunlardan korunmak için günde iki kere duş almak gerekiyor. Akşam üzeri kadın erkek bütün köy duş almak için çeşmede sıraya girmiş, birçok kadında bir peştemal var, öyle kadın erkek ayrı falan değil. Hep beraber. Köyde 40 hane varmış ve herkes uyumadan duş alıyor kesin. Çok garip bir ortam.. Yapışkan pirinç ve haşlanmış sebzemizi yedikten sonra az bir muhabbet edip yatıyoruz. Elektrik olmayınca pek yapacak bir şey yok, insan erkenden uyuyor. Sabahın 5'i gibi horozlar ötmeye başlıyor, özellikle kaldığımız odanın arkasında bir tane var, kesesim geldi yemin ederim. Horozlar bitince tavuklar, köpekler, kaplumbağa böcek ne varsa bağırmaya başlıyorlar, burada fazla uyumak imkansız. Gerçekten de biz kalktığımızda zaten bütün köy uyanmış herkes bir şeylerle uğraşıyor. Ayaklarımız yere değmediği için bir süre suyla cebelleşip kanoyu çevirip üzerine çıkıyoruz, bakıyoruz ilerde bizim rehber sırıtarak bakıyor elinde kürekler.. Her neyse maceralı 2 saatlik bir kano gezisi sonrası yarı ıslak otele dönüyoruz. Bizim odayı da başkasına vermişler, neden verdiniz diyorum çalışan arkadaş bugün yok biz de verdik diyorlar. Neyse başka bir yer bulmak zor olmadı.. Bir gün bisiklet gezisi, bir gün şelale derken günler hızlıca geçiyor, biz daha da kuzeye yollanmak için hazırlıyoruz. Aslında turistler buradan güneye dönüyor, daha ilkel moda girebilen gezginler kuzeye minik köylere devam ediyorlar, biz de öğleden sonra pasaportlarımızda gördüğümüz ışıltılı vietnam vizelerinin verdiği rahatlıkla Vietnam'a kuzeyden girmeye karar veriyoruz. Bu güzel şehre 1 haftanın ardından veda ediyoruz, istikamet 3 saat otobüs yolculuğu ötede Nong Khiaw..


Kamboçya'nın açık ara en turistik ve altyapısı gelişmiş şehrine Phnom Pehn'den onlarca otobüs var, acentalarla uğraşmadan direk otobüs terminalinden alıp gidiyorsunuz. Dünyayı gezmek güzel ama tanıdık birilerinin olduğu yerlerde gezmek daha da güzel. Siem Reap'e gittiğimizde bizi misafir edecek arkadaşlarımız vardı, Buket ve Andrew. Onlar 1 yıldır Siem Reap'de yaşıyorlar. Buket seramik atölyesinde çalışıyor, Andrew ise internet üzerinden freelance gazeteci/ makale hazırlıyor. Harika bir düzenleri, daha da harika bir evleri ve ortama ayak sağlayacak şekilde bolca motorsikletleri vardı. Besledikleri minik timsahları, bol miktarda balıkları ile aslında bir çok insanın emekli olsam da şöyle bir yaşasam diye gıptayla bakacakları sakin bir hayat sürüyorlar. Buketlerde bir iki gün kalırız diye düşünürken baktik 1 hafta olmuş, her akşam bir aktivite, genelde yeme içme, güzel Siem Reap'ın tadını çıkarmakla geçti. Bu rahatlıkta az kalsın Angkor Wat'a gitmeyi unutacaktık valla. Andrew bir kontağı vasıtasıyla bizi Angkor Wat'a götürecek bir tuktukçu buldu. Angkor Wat devasa bir yer. İstanbul'daki tarihi yarımada kadar, yani öyle bisikletle, yok vay efendim ben yürürümlük bir durum kesinlikle yok. Hava sıcaklığının 35+ derece olduğunu da hesaba katarsanız küçük bir mototaksi/ tük tukla dolaşmanız gerektiğini göreceksiniz. Angkor Wat 12 yüzyılda önce hindu tapınağı şeklinde yapılmış, sonra bazı kısımları budist tapınağına çevrilmiş dünyanın en büyük dini yapısı. Öğle vakti aşırı sıcak olduğu için tuktukçu sizi içinde hamak olan bir restorana götürüyor. Birşeyler atıştırıp hamaklardan birine atlıyorsunuz, 1 saat uyku, 2'de tekrar başlayıp 5'e kadar geziyorsunuz. Kan ter içinde günü bitirdiğinizde hala ayakta durabiliyorsanız nehir kenarına gidip gördüklerinizi hazmetmeye çalışabilirsiniz. Ucuz fiyatlarıyla etraftaki restoranlar gitmek için çok ideal. Angkor Wat'dan sonra Siem Reap'de 2 gün daha kaldık, Buket'in atölyesinde kendi adıma çok başarılı ama ilkokul 3 çocuğu tarafından yapılmışa benzeyen heykelden bardaktir, çorba kaşesidir yaptım. Fotoğrafları yok ama. Mükemmel geçen 1 hafta sonunda ıslak sezon gelmeden güneye inmek için yavaştan yollanıyoruz, Sırada benim filipinler, malezya ve endonezya'da çok ihtiyacım olacak SCUBA dalış eğitimi almam. En ucuzu için istikamet Tayland'ın koh Tao adası.


ve nehir kenarıyla bir iki gün harcanacak bir yer. Sihanoukville otobüsünden öğleden sonra indik ve Güney Doğu Asya'da kaldığımız en kaliteli hostellerden birinde yer bulduk. Demek ki isteyince ucuza da güzel hostel yapabiliyorlarmış. Daha önce ziyaret ettiğimiz yerlerde pek Kamboçya tarihiyle alakalı ziyaret yeri, saray, müze vs olmadığı için Kamboçyayla ilgili tarihi konuları eğer açıp okumazsanız Phnom Pehn'den önce pek bilmiyorsunuz. PP müzeleri ile bu olayları gözünüzün içine sokuyor, sokmakla kalmıyor, sizi insanlıktan nefret edecek hale getiriyor. Nefret ve gözü kapalı emirleri uygulamanın tarihteki en kötü örneklerinden biri Kamboçya'da. 1850lerde ilk misyonerlerin gelişinden sonra 105 yılı Fransız himayesi altında geçiren Kamboçya, 1955'de tam bağımsızlığını ilan ediyor. 1950lerden 1970lere kadar Kral Sihanouk tarafından yönetildikten sonra, 1975'de Fransa'da öğrenim görmüş bir elektronik mühendisi olan Pol Pot, Kamboçya'ya katı komünizmi getirmek için Khmer Rouge hareketini başlatıyor, genelde köylerden topladığı savaşçılarla kısa sürede güçleniyor ve iktidara geliyor. Bu arada arkasında bu hareketi destekleyen Çin mevcut. Pol Pot herkesin çiftçi olduğu tarıma dayalı bir rejim kurmak istiyor, din tamamen yasak, tapınakları yıkıyor, rahipleri öldürüyor. Eğitimi ülkenin geleceğine tehdit olarak gördüğü için bütün üniversiteleri kapatıyor, bütün okulları yok ediyor, binalarını yıkıyor ya da ahira dönüştürüyor. şehirlerde yaşadıklarından şehirler boşaltılıyor. Herkes çalışma kamplarına.. Orta sınıf ve orta üst sınıfın yok olduğundan emin olmak için, insanlardan elleri nasırlı olmayanları, gözlük takanları, saat takan insanları alıp götürüyorlar. Amaç herkesin tarlada çalıştığı tek işçi sınıfına dayalı komünist bir düzen kurmak. Arada bir kaç Fransız / Amerikan vatandaşı turist de ajan olduğu iddiasıyla öldürülüyor. Bir liderin ülkesine yapabileceği en büyük kötülükleri itinayla yapmış Pol Pot rejimi, ölüm tarlaları, işkence hapisaneleri ile despot rejimini 2 yıl 8 ay sürdürüyor. Sonuç 2 milyon (ülkenin vatandaşlarının 1/3'u) ölü. Kuraklık ve açlıktan ölen binlerce bebek, ailesinden ayrılmış zorla tarlalarda çalıştırılan travma halinde binlerce insan. Müzelerde bu olayların ayrıntılarını okuyup şaşkınlık üzerine şaşkınlık yaşıyor insan. Asıl şok eden gerçek de Kamboçya'daki bu rejimi indirenlerin Vietnamlılar olması. Vietnamlılar Kamboçya'ya saldırmadan önce ve saldırıdan sonra Pol Pot rejimine ABD, Çin gibi ülkeler destek veriyor. Herşeyin sonunda yine hiç bir şey olmuyor, Pol pot doğal nedenlerle kendiliğinden ölüyor, üst düzey Khmer Rouge liderlerinin tanıdıkları hala devletin içinde, yani 40 sene önce sopayla bebek öldüren insanlar şu anda emniyet müdürleri vs. Şehirde gidilecek en önemli 2 yer var kanımca, #1 Ölüm tarlaları - killing fields, Bir tuk tukçuyla anlaşıyorsunuz, 45 dakikalık mesafe, toplam 9 dolar tutuyor. (4 kişi bulup binerseniz gayet ucuza geliyor. Adam dışarda sizi 3 saat bekliyor bu arada. #2 Pol Pot'un Phnom Pehn'deki en büyük hapisanesi Tuol Sleng, burası da fotoğrafları ve içindeki hala aynı duran odaları ile görülmesi gerekli, o kadar bakımsız bir müze ki, bu eskilik ortami daha da etkileyici kiliyor. Odaların yanında çöp torbasına koyulmuş mahkum kıyafetleri, kemerler, yemek kapları herşey açıkta.. Kamboçya'ya Siem Reap için gelinir ama gelmişken bir de Phnom Pehn'de Khmer Rouge gerçeğiyle tanışmak da yararlı kesinlikle. Bu arada PP'de bir marketteyken Türkçe konuşan bir çiftle tanıştık, kendileri Phnom Pehn'deki popüler bir türk okulunda çalışıyorlardı. Bizi okullarına ve kantinlerinde yemek yemeğe davet ettiler, gittiğimizde duvarlarında Türkçe olimpiyatlarına katılmış Kamboçyalı çocukların portrelerin olduğu, 600 kişilik 5 katlı ve içinde bamya, bulgur pilavı ve çoban salatanın hazırlandığı bir kafeteryası olan bir okul bulduk. Yemeklerini yedik, biraz muhabetten sonra uğurladılar. Kamboçya'da türk elçiliği olmadığı için Türklerin başına gelen olaylarda devlet görevlileri direk bu okulla irtibata geçiyormuş. Sırada bütün ihtişamıyla Angkor Wat'ı barındıran Siem Reap..


Hanoi'ye vardığımızda bizi bulutlu bir hava karşılıyor, otobüs terminalinde bizi tüm Güney Doğu Asya'daki tuk tuk şoförleri gibi hafiften kazıklamaya çalışıyorlar, biz de 5000 dong'a belediye otobüsüne biniyoruz. (50 kuruş). Hanoi'de kalacak en mantıklı yer, çoğu otellerin ve ucuz hostellerin bulunduğu Ho Guom gölü çevresi. Gecelik 14 dolara nerdeyse lüks sayılabilecek bir yer buluyoruz. Standartlar yüksek. Etrafı keşfetmek için dışarı çıktığımızda süper bir manzara ile karşılaşıyoruz, her yer sokak yemeği dolu, herşey gayet ucuz ve bütün sokaklar canli. Öncelik Vietnam'ın en popüler yemeği pho denemek Pho'yu Vietnam'ın noodle çorbasına çeşitli baharatlar ekleyen Fransızların ve daha sonra et parçaları ekleyen Amerikalıların icat ettikleri söyleniyor. Yemek hazırken etler hala çiğ halde kenarda bekliyor, üzerine atıp çorbanın içinde önünüzdeyken pişiyor. Bu arada Vietnam mutfağı çok geniş, bol sebzeli, pirinçten binbir şekilde hazırlanan yemekler ve Fransız işgalinden kalma krem karamel tatlılar sokakları doldurmuş. İlk gün Vietnam'ın efsanevi lideri Ho Chi Minh mozolesine gidiyoruz. Etrafta bir ciddiyet, militarist bir hava var. 4 paragraf yapılması yasak olan şeylerin lisesi var, konuşmak yasak, gülmek yasak, kisa sort yasak vs. Vietnam'ın tarihine bakınca bol bol savaş ve zafer görüyorsunuz, Fransızları ve Amerikalıları savaşta yendikten sonra Çinliler bile saldırıyor, ancak onlar da Vietnam'ın çetin ceviz olduğunu görünce geri çekilmişler. 2 milyon savaş kaybına rağmen Vietnamlılarda en ufak bir Amerikan düşmanlığı yok, hatta Çinlilere ve Ruslara karşı daha önyargılılar. Bol bol savaş müzesi, hapishane, mozole gördükten sonra hafif bir sırt çantası için alışveriş yapayım diyorum. Vietnam kaliteli taklit ürünler konusunda bir numara. Zaten Nike, North Face vb ürünlerin fabrikaları burada olduğu için etiketsiz ya da sahte etiketli bol bol çanta, yağmurluk, dağ ve trekking malzemesi mevcut. Açıkçası aldığımız bazı şeylere taklit demeniz için tekstil uzmanı olmalısınız. Çorba için uğradığımız pho'cuda çalışan kız çok iyi ingilizce konuşuyor, sonra dükkan sahibinin kızı olduğunu ve aslında üniversite mezunu olup sağlık nedeniyle ara verdigini, çorbacıda annesine yardım ettiğini anlatıyor. Sonra on numara bir hareketle işimiz yoksa bizimle beraber şehri gezebileceğini söylüyor. Biz de sözleşip ayrılıyoruz. Ertesi gün Vietnam kahvesi içip, yeşil çay eşliğinde Vietnam yemekleri tatmaya gidiyoruz. Herşey sokakta olduğundan hop iki tabure çekiyoruz, oranın nesi iyiyse geliyor, sonra gelecek lokantaya devam. Bol yürüyüşlü bir gezinin ardından akşama Vietnam'ın ünlü su kuklası gösterisine gidiyoruz. Ortam çok kalabalık ve turistik olsa da gayet güzel, havuzun içinde oynatılan kuklalar ve kenarda şarkı söyleyen grup. Hanoi'de yapılacak en önemli aktivitelerden biri de Halong Bay turu. Dünya doğal mirası içindeki bu manzarayı Vietnam posterlerinde görmüş olabilirsiniz. 1 gece kalmalı 2 günlük turlar 40$ 'dan 150$'a kadar değişen fiyatlarda, biz standartlara inanmadığımız için göreceli ucuzlardan alıyoruz. Sabah otelden alınıp Halong körfezine 3 saatte gidiyorsunuz, oradan tekneyle bütün öğleden sonra manzaraya bakıp fotoğraf çekiyorsunuz. Biraz turistik olsa da yapmamız gerekiyordu, yaptık. Hanoi 'ye geri dönüş, bol yemekli gezmeli bir iki gün ardından istikamet Vietnam demiryolları ile dünyanın en etkileyici mağaralarının olduğu phong nha.


Bir yer düşünün, egzotik Güney Doğu Asya ormanlarının arkasında, dünyanın en orjinal kireç taşı kayalıklarının içinde, yavaş yavaş huzurluca akan bir nehrin ortasından geçtiği. Her akşamı birbirinden güzel güneş batımına ve börtü böcek sakımasına sahne olan.. Sonra düşündüğünüz bu yere evlerinden ilk defa ayrılan eğlenceye ve alkole aç İngiliz ve Avusturalyalı gencleri ekleyin. Bol bol ekleyin ama, binlerce.. Kamyon iç lastiklerinin içinde sabahtan akşama kadar elinde içkileriyle nehirde aşağı doğru akan yüzlerce insan. Sakince akan nehrin etrafına da nehre kaydırakları olan barları ekleyin, 1 bardak sek vodkanin 1 TL oldugu, bir iki tane değil bayağı on tane yirmi tane bar. İçinden elektronik müzik fışkıran ve kenarında insanların tutup nehre sallanması için halatlar olan mekanlar.. Uyuşturucunun kendi menüsüyle satıldığı, polislerin rüşvetten gözünün döndüğü, yerli mekanların size uyuşturucu sattıktan sonra hemen polisi arayıp sizi tutuklattığı ve polislerin de sizi Laos hapisaneleriyle tehdit ederek bütün paranızı aldığı gayet dejenere bir ortam. Vang Vieng'de 2012'ye kadar Avusturalya hükümetinin baskısı öncesi durum buymuş. Ortalama her yıl 40 civarında turist kayalıklara kafa üstü atlayarak, sarhoşluktan yarım metrelik suda boğularak, ya da halatlardan yine kayalara düşerek hayatını kaybediyordu. Tekrar edeyim, sadece ölenler 40 kişi, yaralananların haddi hesabı yok. Laos gibi fakir bir ülkede de yeterince denetim olmayınca bu belde tam bir kontrolsüzlükle yaşamış uzun süre. bu nedenle kime sorsak inanılmaz önyargılı, kesinlikle oraya gidilmez vs şeklinde cevap verdi. Ancak durum tam olarak böyle değil şu anda. 2012'de çok büyük bir temizlik projesi başlatılmış, barların 3'ü hariç hepsi kapatılmış, bütün halatlar kaydıraklar sökülmüş, ve 1'i dışında nehirde simit kiralayan dükkanların hepsi kepenk kapatmış. Bir avuc dolusu genciyle sakin Vang Vieng. Biz gittiğimizde duyduklarımızdan ürktüğümüz için neredeyse şehrin dışında bir otel kiraladık. İlk gün şehri gezdiğimizde bir sakinlik bir boşluk mevcuttu. Sanki herkes buranın eski halini hatırladığından kimse gelmiyor gibi artık. Akşam birkaç yer dışında eğlence mekanları kapalı, gündüz de herkes kendi halinde. Benim için ideal bir gezgin durağı idi Vang Vieng. Umarim boyle kalir diye dusunsem de bu sakinliği daha cok insan duydukça yavaştan eski günlerine dönebilir. Yapılacak aktiviteler, bisiklet kiralamak, nehirde kamyon iç lastiğiyle akşama kadar akmak (4$ iç lastik kirası var, sizi 8 km yukarı götürüp bırakıyorlar, 4 saat boyunca yavaş yavaş başladığınız yere geliyorsunuz.) Kano, kayak, motorsiklet gezileri, Blue lagoon isimli cennet parçası ve kendi kendinize içinde kaybolabileceğiniz bir mağara gezisi. Vang vieng, belki 2012 yılından önce kesinlikle uğranılmaması gereken bir yerdi, ancak şu anda herkes nefret ettiğinden kimse gelmiyor. Küçük belde 10 sene öncesine dönmüş durumda ve bence artık kesinlikle uğranılması gereken bir yer. Bu küçük beldedeki kireç dağları, Vietnam'ın ünlü Halong Bay'i ve Güney Çin'in Guiliniyle aynı yapıda. Eğer bunları görmediyseniz fırsat bu fırsat Vang Vieng'e gelmek lazım.. Biz 2 gun kalacaktik sonra baktik o kadar guzelmis ki 4 gun kalmisiz. Bu arada burada hala biryerlerden atlamak çok popüler. Blue lagoon, dogal atlama mekanlari.


Sağda Laos Bayrağı, solda orak çekiç. Khonkaen'de vize işlerini kolayca hallettikten sonra ne yapsak 1 gün kalsak mı devam mı etsek diye düşündük, ama bu şehir Burdur gibi bir yer, yapacak neredeyse hiç bir şey yok. Hemen ilk otobüse atlayıp gidiyoruz demek isterdim ama böyle bir şey yok. Tayland'da şehirlerde en az 2 bazen 3 otobüs terminalı oluyor. Ortalama birbirleri arası uzaklık 4 km. 3. Şehirlerarası turist VİP otobüsleri için. Doğru olanı buluncaya kadar 1 saat geçiyor, 3.'su şehir dışında olduğundan ona gitmiyoruz bile. Strateji : "Laos sınırındaki en yakın şehre gidip ordan artık bakacağız " Böyle uyduruk bir strateji mükemmel işliyor, 6'ya 10 kala Tayland'ın sınır şehri Nong Khai'ye varıyoruz, bir bakıyoruz 6'da direk Vientiane'a otobüs var. Ama siz böyle bir rota planlıyorsanız biraz daha araştırmakta fayda var. Vientiane'e akşam 7 gibi varıp etrafa bir gözatıyoruz, Bir başkent için fazla sakin geliyor, turistler genelde şehrin ortasındaki yerde hosteller ve oteller bölgesinde kalıyor. Aslında Vientiane' bir başkent için çok garip bir konumda. Şehirle Tayland'ı ayıran tek şey Mekong nehri. Tayland'dan havalı tüfekle bile Laos'un başkentindeki birini vurabilirsiniz savaş olsa, o derece. Laos için Vientiane gayet pahalı bir şehir. Kaldığımız otel 70000 KİP, (Bu arada bahttan Kip'e geçiş zorlu oluyor, 1 USD 8000 Kip, ama nedense herşey çok pahalı geliyor sıfırları görünce. Sabah olunca hemen etrafa bir bakıyoruz, gözümüze çarpan en önemli yiyecek ekmek. Bildiğimiz somun ekmek satılıyor her yerde. Diğer Fransızlardan kalma şey de Franız kafeleri. Gidip krosan vay efendim çilekli kek falan yiyorsunuz, durduk yere şaşıyorsunuz. HindiÇin bölgesindeki Fransız koloniciliği Vietnam gibi Laos'da da çok etkili, Fransızlar buraya 1860lardan sonra 90 sene egemen olmuşlar, daha sonra bağımsızlık savaşıyla kendileri mağlup edilip gitmiş ama etkileri etrafta. Hiç ingilizce bilmeyen ama dükkana girince Bonjour diye selamlayan Laoslu garsonlar var. Laos'un en önemli ihracat ürünlerinden biri : Laos birası, buzla içiliyor.. Burada ilk iş Vietnam vizesine başvuralım diyoruz çünkü ya reddedileceğiz ya da çok uzun sürecek. Günlerden cuma olduğu için alelacele elçiliğe dökümanları bırakıyoruz. Bize 7 gün sonra gelin diyorlar. Bütün gezi forumlarında 1 günden fazla ayırmaya gerek yok denilen Vientiane şehrinde 7 gün kalacağımız kesinleşti hayırlı olsun. İlk iki gün aslında hiç de fena olmayan tapınak, müze ve genel turistik bölgeleri bisikletle geziyoruz. Şehrin en önemli budist tapınağı, Amerikalıların havaalanı yapın diye gönderdiği parayla yapılan kent kapısını gördükten sonra başka bir blogda tavsiye edilen COPE Müzesine gidiyoruz. Havaalani icin ayrilan paranin guzel bir kullanimi, zafer kapisi. Güneydoğu Asya'da gördüğümüz en ilginç müze olan COPE Laos'daki Amerikan bombardımanı sonrası geriye kalan mayınlar ve patlamamış bombaların insan hayatlarına etkisi anlatılıyor. Müzeyle beraber engelliler için bir yaşam merkezi, bir protez uzuv merkezi ve rehabilitasyon merkezi var. Vietnam savaşı zamanında Laos resmi olarak Nötr durumda kalacağını deklare ediyor. Birleşmiş milletler kararı ve anlaşmalarla da Laos'a saldırılmaması gerektiği açıklanıyor. Ancak ABD, Laos'un Vietnam'a silah sağladığına ve Kuzey Vietnam ve Viet Kong'un silahlarını Laos üzerinden taşıdığına karar verip, Kuzey Laos'da uzun sure gizli bir operasyon yönetiyor. Her seferinde ABD Laos'da herhangi bir aktivitede bulunmamaktadır dense de 8 yıl boyunca Vietnam sınırı ağırlıklı olarak Laos'un her yeri dunyadan habersiz bombalanıyor. Bombaların ortalaması alındığında Laos'a her 8 dakikada bir bomba atılıyor. Karşılaştırma açısından Bütün 2. Dünya savaşında atılan bombalar 2 milyon ton, sadece Laos'a Amerika'nın attığı bomba miktari 2.2 milyon ton. Bütün bu olanlar ve ölenler yetmezmiş gibi atılan bombaların %30'u patlamıyor ve şuanda Laos'a yayılmış durumda. Dünyadaki en fazla bombalanan ülke Laos ve burada 80 milyon patlamamış bomba olduğu varsayılıyor. Son 50 yılda 50000 kişi hayatının bu bombalar nedeniyle kaybetmiş, şuanda fakirlikleri nedeniyle köylerinin etrafında bomba artığı arayıp bulduklarını kazma kürek çıkarıp kilosunu 30 kuruştan satmaya çalışan çocuklar var, her yıl 100 kişi bu tür bombalar nedeniyle hayatını kaybediyor. Zaten Laos'da özellikle köylerin bulunduğu alanlara gittiğinizde bomba metalinden yapılmış kapılar, kayıklar, okul araçları, tarım araçları hatta takılar görüyorsunuz. Müzede bir de belgesel seyredebileceğiniz bir bölüm mevcut, herşey birleşince müze dışında ağlayanlar, gördüklerine dayanamayanlar, müzeden çıkınca ruh haliniz kötü oluyor gerçekten. Hemen içeri girip 2 kebap ve 7 demleme çay ve ev yapimi kurabiye sonrası kendimize geliyoruz. Bundan sonraki günler kahvaltıda İstanbul restaurant'a gitmek akşama kadar restoranda internette takılmak ve akşam yemeği sonrası otele dönmekle gecti az cok. Kulağa sıkıcı gelse de uzun yolculuklarımızdan sonra dinlenmek için mükemmel bir fırsat oldu. Bazı günlerde de motorsiklet kiralayıp oraya buraya gittik. Bu arada 5. akşam yine burada akşamı ettikten sonra otele dönmeye hazırlanırken restoranın tek ingilizce bilen garsonu ve mutfakta yardımcı olan İdris Abi'nin bir düğüne gidip geç kaldığını öğreniyoruz. Laos'daki Alman Konsolosluğu'nu ziyarete gelen 12 kişilik bir Moğol kafile Türk lokantasına gelecek, tam akşam yemeği zamanı ve mekan cok kalabalık oluyor, restoran sahibi Songül Abla kalıp yardım edebilir miyiz diye sordu, biz de ise yarama içgüdüsüyle hemen atladık. Yaklaşık 4 saatliğine bu lokantada garson olarak çalıştım ve aslında hiç de kolay bir iş olmadığını farkettim. Kocaman bir masaya gidiyorsunuz, kim ne istiyor nerde oturuyor, bir de yemekleri bilmediklerinden iskender söylemiş biri tam ona giderken başkası kapıyor onu sipariş vermediği halde, ortam ful kaotik. Boncuk boncuk terleyip herkesi mutlu ettikten sonra ödül olarak bol çeşitli kızartmalı bir ziyafet çekiyoruz. Garanti Bankası'nda tüm şubelerin sistemini kapatıp kritik çalışma yaparken bu kadar stres olmamıştım valla. Vientiane günlerinin sonuna gelirken başka bir sürpriz bizi bekliyor. Vietnam konsolosluğu bize vize için onay gelmediğini ve reddedilmek yerine başvurumuzu geri çekmenin daha iyi olacağını söylüyor. Bunu söylerken Vietnam'ın altını üstüne getiren ABD'nin vatandaşı olan gençler yanımızda "pasaportun veriliş tarihi ne yeaa" seklinde bir muhabbet yapıp aynı gün vizelerini alıp ceplerine koyacaklar. Haksızlık diye düşünüyoruz. Bizden istenen bir tomar belgeyi alip geri donuyoruz. Boynumuz bükük konsolosluktan ayrılıp Luang Prabang'da tekrar başvururuz ne olacak ki paramızı geri verdiler en azından diye kendimizi avutuyoruz. Ertesi gün sabah erkenden Vientiane'den Laos'un partileri ve sarhoş olup nehrin kayalarla dolu sığ kısımlarına kafa üstü atlayıp hayatlarını kaybeden ingiliz gençleriyle ünlü Vang Vieng'e devam ediyoruz. Bu arada belirtmek gerekir ki Banana Pancake trail üzerindeki şehirlerde oldukca hızlı işleyen bir dolmuş, otobüs sistemi var. genelde 7 - 8 dolara sizi otelden alıp gideceğiniz yere bırakıyorlar. Bu nedenle Laos'da ulaşım turistler için bir nebze kolay.


Asıl Laos şimdi başlıyor. Luang Prabang'dan kuzeye çıktığınızda turistler ortadan kayboluyor, toz toprak, küçük köyler, harika dağlar, bol bol da hayvan ortaya çıkıyor. Çünkü artık ulaşım kötü, yollar bakımsız ya da sadece uzun ince botlarla ulaşabiliyorsunuz gideceğiniz yere. Nong Khiaw diğer bir çok yer gibi Vietnam savaşı boyunca ABD bombardımanına maruz kalmış, tek özelliği buraya ekstra özen göstermişler, bütün ülkenin en çok bombalanan yeri. Şuan bile patlamamış bir sürü bomba etrafta. Gezerken belirtilen rotadan sapmamak gerekiyor. Yoksa gezinize bir kaç uzuv eksik devam edebilirsiniz. Kolayca kalacak yer bulduktan sonra etrafı dolaşmaya başladık. Burada yapılacak en iyi şeyler dağ gezileri, bombardıman zamanında banka olarak kullanılan karanlık bir mağaraya yanınızda rehber olmaya çalışan ama ingilizce konuşmayan 12 yaşındaki çocuklarla gitmek, (Kafalarında lambalarla yol gösteriyorlar, sonra sezercik gibi bakıp 30 kuruş bahşiş istiyorlar) , seyir terasına 2 saatlik bir yürüyüş. Diğer şehirlerden sonra dinlenmek için iyi bir seçim. Yemekler ucuz, kalacak yer ucuz. Herşey ucuz. Bir de büyük ekran Tvsi olan bir cafe var her akşam iki farklı film gösteriyorlar, herkes yatarak film izliyor. Bu küçük yerde bir hint lokantası bile var.. Seyir terasina 1 saatlik yolculuk sonrasi manzara.. Koyler arasi ulasim araci uzun botlar.. 3 gün sonra sadece botla gidilen Muang Ngoi köyüne doğru yola çıkıyoruz. Burası tek sokaklı sakin bir Laos köyü, durmak için ideal ama bizim gizli bir planımız var. Bu köye gelenler burada kaldığından hala etrafta yabancılar görüyoruz, daha da ücra bir yerde, 2 saat ötede Huey Bo adında bir köy var. Köyün reisi burada küçük bir guesthouse kurmuş, hem gerçek bir köyde kalıyorsunuz, hem de günlüğü 1 dolar. Hayatımda yediğim en iyi tavuklardan birinden sonra köyü gezmeye çıkıyoruz, bol bol çocuk, etraf zaten hayvanat bahçesi gibi, domuz ailesi, köpek, tavuk, kaz, inekler, herşeyden var. Bu köyün başka bir güzelliği de köy reisi size iş veriyor, köylülere yardım edebiliyorsunuz. İkinci gün sabahtan iki köylünün peşine takılıp bambu kesmeye gittik, bambu ağaçlarını kesip açarak çatı malzemesi haline getiriyorlar. İki saat bambu kestikten ve bir iki sülük bertaraf ettikten sonra sırtımızda bambularla geri dönüyoruz. Bu arada artık gerçek orman içindeyiz, etraftaki böcekler maşallah xxl boyuna geldi, tuvalette gördüğüm ayaklarıyla beraber elim büyüklüğündeki örümcekten sonra artık örümceklerden hiç çekinmiyorum. Yılan, fare ve büyük kertenkeleleri yakalayıp yedikleri için o konuda da hiç sıkıntı yok, hiç görmedik etrafta.. 2 gece 3 gün kaldığımız Huey Bo köyünden ve bir kaç gönüllü işin ardından 6 saatlik bot yolculuğuyla Muang Khua'ya oradan da kuzey sınır kapılarından birini kullanarak Vietnam'a giriş yapacağız. Yolculuk uzun olduğundan Muang Khua'da 1 gece konaklayıp sabah otobüsüne binmeyi planladık. Kuzeye çıkan botlarda 6 saat boyunca enfes orman, dağ, nehir manzarasından ve onlarca çocuğa el salladıktan sonra, son günümüzü geçireceğimiz Muang Khua'ya varıyoruz. 6 saatlik yolculuk, turistler ve yerli insanlar karisik. Laos'da neredeyse 1 ay kaldık. Şimdiye kadar gittiğim en otantik, sakin, acelesi olmayan, neredeyse çocuk gibi insanların yaşadığı yerler buradaydı, eğer bir gün buraya gelirseniz tipik turist noktalarından bir iki gün de olsa uzaklaşıp klişe deyimle "fakir ama keyfi yerinde" Laos insanlarıyla bir bambu suyu paylaşın..


Motorsiklette yaşlı Vietnamlı bir amcanın arkasına sarılarak geçen 2 saat ve 90 km sonrası Kampot isminde Kamboçya'nın bence en güzel yerine varıyoruz. Seyahate başladığımızdan beri gördüğüm en güzel "sleepy town" uyuyan / sakin beldelerden biri olan bu minik şehri en özel kılan şey aslında iddialı hiç bir özelliği olmaması. Evet dünyanın en güzel karabiberi burada yetişiyor, çok güzel ve kokulu durian meyveleri var, nehir kenarı, tuz tarlalari var ama bu kadar. Gun batimi kampot tuz tarlalarinda calisanlar.. 40 bin nüfuslu bu şehrin insanlarında bir sakinlik, sokaklarında bir durgunluk, yavaşlık mevcut. Zaten bu kadar sakinliğe aşık olup buraya yerleşen ciddi bir yabancı nüfus da çeşitliliğe katkıda bulunuyor. Geldiğimiz ilk günden itibaren günde 5 dolara motorsiklet kiralıyoruz. 2 dolar da benzini tutuyor. Yapılacak aktiviteler, karabiber tarlalarına gitmek, tuz tarlalarına gitmek, ucuza karabiberli yengeç yemek, akşam da etrafta takılmak. Kep'e göre kalınması çok daha mantıklı olduğundan (Kep'de dükkanlar arası, hosteller arası 1 km mesafe vardı) motorsikletle günlük gezi olarak Kep'e gidilebilir. 5 güzel günün ardından Ream beach'e yolculuk için bir minübüse bindik, 2 saat sonra Sihanoukville yerine Ream milli parkının kenarında etrafında hiç bir şey olmayan sakin bir guesthouse'da bulduk kendimizi. Sahibi italyan burayı gezerken bulmuş, bir süredir işletmeye başlamış. Biz kalmak istersek 6 aylığına otelini bize bırakıp italya'ya döneceğini söyledi. Ve ciddiydi. Gezerken insana gelen fırsatlar ve bu fırsatları kullanmanız halinde kendinizi 5 yıl sonra nerede bulacağınız inanılmaz garip geliyor. Ne yazık ki bizim planımıza uymuyor ve 3 gün sonra buradan ayrılıp Gerçek Kamboçya'ya Phnom Penh'e yol aldık.


Phuket herşeyiyle turistlere hitap eden, altyapısı gelişmiş, sonra tsunamiyle bozulmuş, şimdilerde tekrar gelişmeye çalışan bir ada. Buraya gelirken adanın büyük olduğunu not etmek lazım, çok turistli, az turistli, sakin, gürültülü, gece yaşantılı bir çok farklı kumsalı var. Buradaki en ilginç nokta kumsallar arası ulaşım standart değil, patong'dan 25 dakikalık kumsala kişi başı gidiş 3 dolar dönüş 6 dolar. Sadece kuru sezonda iş yapan taksi/tuk tuk sürücüleri ne koparabilirse artık. Herkes kendine göre bir yerde kalıyor. Gündüz kumsal ve yeme içme, gece de gece hayatı ve güzel müzikal/şovları var, biz Siam Niramit diye bir şeye gittik, bizim Anadolu Ateşi modunda ama sahne dekorasyonu ve efektleri aşmış bir şov hazırlamışlar, tavsiye ederim. Buraya kadar gelmişken gitmeniz gereken phi phi adası 1 saat adanın batısına yolculuk + 2 saat gemi yolculuğu uzaklıkta, günlük gideyim kalalım diyorsanız yaşadığınız kaosa değmez, en az 3 gün kalınmalı. Phi phi adası da 2004 tsunamisinden çok etkilenmiş, hatta ada boşaltılmış, herşey sıfırdan planlanıp tekrar inşa edilmiş. Biraz korkutucu olmakla beraber tatil yaparken pek aklınıza gelmiyor şuanda yattığınız otel ve çevresinin yok olup 2500 kişiyi de beraberinde götürmüş olduğu gerçeği. Toplamda 3 gün Koh Phi Phi, 3 gün Phuket sonrası Bangkok'a geri dönüp anneleri ve teyzeleri uğurluyoruz..


Goa'daki 5 günün ardından yine trenle Hindistan'ın en güneyine Kerala eyaletine gidiyoruz, trende bu sefer Delhi polis gücü voleybol takımı oyuncuları var. 6 tane 2 metrelik adamla ayni kompartmandayiz, muhabbet ediyoruz, sonra fotoğraf çektirmeler, çocukların fotoğraflarının gösterilmesi, bir miktar kriket muhabbeti ardından adamların umduğunu bulamaması ardından uyunuyor. Sabah 10 gibi artık hava sıcaklığının rahatsız etmeye başladığı kadar güneydeyiz, burada yapılacak en önemli aktivite olan kanal turunu önce ayarlıyoruz. Sonra sokak sokak dolaşıp boş ve ucuz bir hostel arıyoruz. Kısa süre sonra eşyaları bırakıp etrafı gezmeye başlıyoruz, özellikle Kochi'nin eski şehir merkezi görülmeye değer bir yer. Kolonileşme zamanında deniz rotasının ana duraklardan biri olduğundan Hollandalılardan Portekizlilere, ingilizlerden Japonlara gelen geçen işgal etmiş. Şehirde çok büyük bir Portekiz etkisi ve gayet büyük bir sivrisinek komunitesi mevcut, hatta öyle bir şey ki, tütsü ya da prize takılan sıvı sivrisineksavarlar işe yaramıyor, çareyi türk işi çözümde buluyoruz, tavandaki fanı en yüksek hızda çalıştırıp uçamamalarını sağlayınca gelmiyorlar. Aslında normalde pek sorun değil ama 1. Derece sıtma bölgesindeyiz. Ertesi gün Keralanın arka sularında tüm gün süren bir geziye çıkıyoruz, manzara inanılmaz. Burası 38 nehrin oluşturduğu doğal ve yapay yüzlerce kilometre kanallarla dolu, nerdeyse bütün hayatı sulak yerde geçen insanlar görüyorsunuz, herkes her işini bot/sandal üzerinde yapıyor. Arada vanilya, tarçın, köri bitkilerinin yetiştiği bahçelere götürüyorlar, toz şeklinde gördüğümüz baharatların bitkilerini görmek ilginç. birkaç tarçın yaprağı dişliyorum tadı gerçekten tarçın gibi Sanki bana hep zaten toz şeklinde olurmuş gibi gelirdi baharatlar.. Dar kanallar icin buyuk bottan kayiklara geciliyor.. Kochi şehri deniz ürünleri için cennet, ancak fiyatları çok ucuz değil, şehrin kuzeybatısında balıkçıların olduğu yerden balık alıp restoranlara pişirtebiliyorsunuz. Bir sonraki durakta bol bol yemek için Hindistan'daki son durağımız Varkala kumsalına 4 saatlik bir yolculuk yapıyoruz. Yanımıza doktor olmak için üniversiteye giden genç bir kız oturuyor. Bir süre konuştuktan sonra "Buraları hiç soğuk olmaz mı?" diyoruz, tabi ki oluyor bazen 15 dereceye kadar düşüyor diyor, Kanada'daki 25'deki günlerim aklıma geliyor, ya havle gibi bir şey çekeyim diyorum ama onun da sonunu unutmuşum. Hindistan'daki son 4 gün artık burada geçecek. Varkala hem Hindular için kutsal bir tapınağa sahip bir yer, hem de manzaralı yamaçları ve Hindistan'ın en iyisi olduğu iddia edilen turistik bir kumsalı var. Varkala'nın kuzeyi turist bölgesi, herkes mayolu. Güneyi Hindistan'ın her yerinden hacı olmaya gelmiş Hindular. Burada da motor kiralıyoruz, hayatınızda görebileceğiniz en güzel kumsallar, palmiye ağaçlı ince kumlu, filmlerdekinden ama yüzen yok. Bu kadar gün kumsalda kaldık, yüzen ya da mayolu tek bir hintli kadın yoktu, ama hintli erkekler 8 li gruplar halinde dolaşıp rahat rahat takılıyorlar ortalarda.. Guneslenen kadinlarin 2 metre otesinde durup hicbir sey yokmus gibi davranmalari bana guney plajlarimizdaki delikanlilari hatirlatiyor : ) bkz foto.. Varkala'da akşam olunca bütün lokantaların önü taze balık doluyor. Ortalama 15 tl ye gayet büyük bir okyanus balığı bulabilirsiniz. Yeme içme konusunda Hindistan' da bizi en mutlu eden yerlerden biri de burasıydı.. 45 günlük Hindistan maceramız biterken ilk defa son 10 dakikada yağmur başladı, biz Trivandrum'dan Bangkok uçağına binerken bu devasa ülke hakkında hala karışık duygular içindeyiz, bazen hatırlayıp ne harikaydı diye düşünüyor insan, bazen de ulan böyle ülke olur mu diyor. Nasil dusunurseniz dusunun Hindistan'in bir yeri kesin size gore.. O değil de hasta olmadan hastanelik olmadan 45 gün Hindistan geçti. Nedense Hindistan'a gidiyoruz 2 gun hasta, 3 kere de ishal olmadan cikilmaz diye bir dusunce vardi bende.. Sırada hafif siklet gezi sayılabilecek Tayland ve Güney doğu Asya. Banana Pancake trail.


Kerala'nın başkenti Trivandrum'dan bindiğimiz Tiger Air uçuşu içinde yalandan gülümseyen Singapurlu hostesler ve bizimle beraber 2 saat gecikmeli 03:00'da kalkti. Uçagimiz Hint Okyanusu üzerinden uçarken biz de kafamızda Hindistan defterini kapatıp noodle çorbalarıyla dolu bir 5 aya hazırlanmaya çalışıyorduk. Saka saka ne hazirligi, uyuyordum o saatte ne isim var ayakta. 4 saat sonra uçak Singapur'a indi, dünyanın en iyi havaalanlarından biri sayılan Changi havaalanında biraz dolandık, ucuz olacağını umduğumuz ama yine de sonunda pahalıya gelen bir şeyler yedik, buranın ünlü katlar arasındaki kaydırağını bulamadik, o nedenle bekleme salonundaki ağaçlar arasında şezlonglarda uyukladık. Bu arada bildiğiniz üzere Singapur dünyanın en kurallı ülkelerinden biri, hijyen, temizlik ve verimlilik konularında Hindistan'ın tam tersi. Tuvaletlerin çıkışında nasıl bir tecrübe yaşadınız yazan elektronik ekranlardan tuvaletlere not verebiliyorsunuz. Aslında çok fazla yerde geri bildirim sistemi kurmuşlar, heryerde bir şeylere puan veriyorsunuz bu havaalanında, postanede gişe görevlisine, tourist info yerinde yardımıcı olan kadına, tuvalete, girişte gümrük memuruna puan veriliyor. Sanki bütün ülke kocaman bir şirket Singapurda ülkeye komple iso 9001 vermeliler bence. Neyse, Hindistan'dan sonra durduk yere kültür şoku oldu. 1 buçuk saat sonra yeni bir uçuşla macera başlangıcı Bangkok şehrine vardık. Nedense kafasında hasırdan yapılmış koni şeklinde şapkalarıyla pirinç satan tipler bekliyordum, gördüğüm şey devasa viyadükler, çok gelişmiş bir altyapı, temiz yollar ve bol bol turist oldu. Metroyla şehre 25 dakikalık bir yolculukla varılıyor, Khaosan'a ulaşmak protestolar ve protestoları bahane edip 2 kat ücret isteyen pembe taksiciler yüzünden biraz zaman aldı. Her ne kadar televizyonda görüntüler fena olsa da genel anlamda Bangkok protestoları Tayland'daki orta üst sınıf tarafından sahiplenildiği için eline düdük ve bayrak almış, platformda konuşanlara destek veren ve çok da kızgın görünmeyen bir kaç bin kişi dışında pek bir şey içermiyordu. (En azından ocak 2014 sonunda) Genel anlamda hem protestocular hem de polis tarafında eylem kültürünün Türkiye 'den çok daha gelişmiş olduğu aşikar. Bangkok'da bağımsız gezen insanlar için 2 muhtemel kalış yeri var, biri tarihi sırtçantalı mekanı Khaosan road, diğeri de güzel oteller ve alışveriş mekanları bölgesi Sukhumvit. Yaşınız 18-25 arası ise kesin tercih Khaosan road, biraz daha sakin ama yüksek standartlı otellerde kalayım alışveriş de olsun diyorsanız Sukhumvit. Şehrin en büyük ve güzel alışveriş merkezleri de hep Sukhumvit civarında zaten. Bangkok tüm Güneydoğu Asya gezilerinin başlangıcı ve ana transit noktası kabul edildiğinden büyük bir sırt çantalı turist grubu var şehirde, bunun getirisi de hosteller ve diğer konaklama olanakları çeşitli. Ancak Bangkok'un diğer Tayland şehirlerine göre çok daha pahalı olduğunu belirtmekte de fayda var. Özellikle konaklama konusunda. İlk iki gün hostelde kalıp daha sonra bizi ziyarete gelen ve 10 gün kalacak anneler teyzeler grubunu almaya gidiyoruz, gezinin gezgin kısmı bitiyor, bir süreliğine tatil kısmı başlıyor. Türkiye'den gelen yiyecekler de cabası. Bu arada Bangkok'da yapılacak çok şey var, en uyduruk seyahat acentası bile 20 sayfalık tur kitabı çıkarıyor, filler maymunlar, aslanlar kaplanlar, hepsini barındıran şovlar, tarihi turlar, trekking, nehir gezisi vb bol. Aslinda herhangi bir taksici ile anlaşıp da sizi bütün gün gezdirmesini isteyebilirsiniz. Diğer ülkelerdeki otobüsü bul zar zor bin in, otel ara derdi Tayland'daki ana rota üzerindeki yerlerde yok. Bütün Güneydoğu Asya'yı kat eden Banana Pancake Trail üzerindesiniz ve herşey sizin için ayarlanmış. Otobüs servisleri otelden alıyor, otele bırakıyor, ana şehirler arası bir sürü otobüs tren VIP minibüs vb. mevcut. Heryer hostel otel guesthouse dolu. Bu rotanın diğer adı da White Monkey Trail. Beyaz maymun da biz oluyoruz tabi. Biraz turistik biraz otantik bir kaç aktivite yaptıktan ve bol bol yemek yedikten sonra ikinci tatil durağı Phuket adası için uçağa biniyoruz. Tayland içi uçuşlar için Thai Air Asia gayet uygun fiyatlı. Gelecek durak gece yaşantısı ve kumsalları ünlü Phuket adası. Not: Bangkok'da ziyaret edilecek yerlerin listesine kolayca ulaşabilirsiniz; ondan yok Wat Arun, yatan buda, yüzen pazar şeklinde yazmadım artık. photo 1: lalecizmeci, photo 2: coolbusinessplaces. com'dan alinti!


Artık alıştığımızdan 2 saat gibi gelen ve çoğunluğu gece olan 16 saatlik Udaipur - Mumbai yolculuğundan sonra (Hindistan'da toplam 6000 km'lik yolu trenle katettik) Hindistan'ın incisi Mumbai'ye varıyoruz. Birine yol soruyoruz, bizimle yürüyor bize biletimizi satın alıyor, para da kabul etmiyor. Hava sıcak, insanlar da öyle.. Mumbai'de yapılacak şeylerin çoğunluğu güney Mumbai'de, İngiliz koloniciliğinin simgesi, ingiltere kraliçesinin Hindistan'a geldiği yerde yaptırılan ve neden Mumbai'nin simgesi olduğunu anlayamadığım devasa kapı Gateway of India., 2004'de Pakistan destekli olduğu iddia edilen terörist grubun saldırısına uğramış görkemli Taj Mahal otel. , Sinemaların birinde Bollywood filmine gitmek, Biz sinemalara yeni gelen ve çok popüler olan Dhoom 3 filmini izledik ki evlere şenlik bir film, her filmde 1 belki 2 tane olması gereken kopma noktası olan kritik sahne her 4 dakikada bir yaşanıyor, Uzun bakışlar, sahneye artistik girişler, of of.. her şeyi anlıyorsunuz ama filmin ortasında herkesin durup birden eller havaya dansetmeye başlamasını anlamak zor. Neyse tecrube etmis olduk. Slumdog Millionaire filmindeki Mumbai varoşlarını görmek, insan durduk yere şükrediyor sahip olduğu herşeye. Batıda hayatından şikayetçi insanları terapi diye buralara getirmek lazım. Bundan baska, şehirdeki ateşe tapan Zerdüştlerin ölülerini kuşlara bıraktıkları sessizlik kuleleri ve ateş tapınakları, , onlarca kilise, bir sürü cami ve her türden yemek bulabileceğiniz yüzlerce restoran, İngiliz koloni mimarisinin örneği onlarca ihtişamlı bina, ve Londra izlenimi veren çift katlı otobüsler. Burası açık ara favori Hint şehrim. Çok yerde yazmayan ancak gidilmesi gereken yerlerden biri de 200 senedir çamaşır yıkama merkezi olan Dhobi Ghat, günde yuzbinlerce çamaşır ucuz iş gücü Hintliler tarafından elde yıkanıyor, hatta büyük kurumsal şirketler Air India vs bile çalışanlarının kıyafetleri için burayı kullanıyorlarmis. İlk defa kızgın kömürle çalışan bir ütü de görmüş oldum bu sayede. Mumbai hem eğlenceli hem gelişmiş hem de şehirleşmenin en iyi olduğu Hint şehirlerinden. Buraya sadece 3 gun ayirdik ama cok dahafazla zamani hak ediyor. Gelecek istasyon Pune uzerinden hippi merkezi Goa.


Laos Vizesi nasıl alınır ? Türkiye'den Laos vizesi alma şartlarını açıkçası bilmiyorum. Bu yazıda sadece Tayland'dan Laos vizesi alma yöntemlerini anlatacağım. Şimdi asıl soru şu, Laos 200 farklı millete kapıda vize verdiği halde neden Türkler için konsolosluğa gidip başvurma ve önceden alma zorunluluğu bulunuyor? Bunun cevabı çok yakında gizli Vietnam Laos'un büyük kardeşi modunda, bu nedenle vize politikasında yaptığı değişikliklerin bir kısmı Laos için de geçerli oluyor. 2011'e kadar kapıda Türklere vize verildiği halde 2011'den sonra hem Vietnam vizesi çok zor hale geliyor hem de Laos vizesi kapıda verilmiyor. 2011'de ne olmuş onu Vietnam vizesi yazısında yazayım heyecanlı olsun. Laos vizesi için Bangkok'dan başvurabilirsiniz, bazı insanlara hemen yarım saatte veriyorlar, bazıları için ekstra döküman istiyorlar, eğer zaten Tayland Laos arasını otobüsle kat edecekseniz Vientiane yolunda Khonkaen'de Laos konsolosluğu var. Çok sakin bir konsolosluk olduğundan önünüzde en fazla 1-2 kişi olacak. Pek birşeyden haberdar olmayan memurlar da olunca sorgusuz sualsiz 10 dakikada basıp veriyorlar. 2010 senesinde Laos'da Nijeryalı bir grubun uyuşturucu işi yaptığı ve mafyalaştığı ortaya çıkınca adamlar Nijerya'ya vize vermeyi durduruyorlar burada yaşayan normal evli barklı insanlar vize alamıyor herkes çok zor durumda kalıyor belki ama yukardan emir belli. Aslında Türkler için de durum az çok böyle. Her neyse, başvuru formu 2 fotoğraf ve pasaportu götürüyorsuuz, 10 dakikaya yapıştırıp geri veriyorlar. Beklediğimden çok çok daha kolay oldu açıkçası. Fotograf boyutu onemli degil. Eğer Tayland programınız var ve arada 10 gün de Laos'a gideyim mi diye düşünüyorsanız, hemen Tayland programınızı 10 gün azaltın, 20 gün Laos'a gidin. Bu cennet ülke hem insanları hem doğası hem yapılacak aktiviteleri ile vize ücretinin 10 katına değiyor.


Bangkok'da 4 saat öncesinden kolaylıkla bulduğumuz yataklı trenle bir gecede Chiang Mai'ye geliyoruz, ortam Bangkok'dan çok farklı, Phuketle karşılaştırmıyorum bile, sanki farklı bir gezegendeyiz. Chiang Mai tapınakları, eğlence hayatı yerine kültürel ve doğal güzellikleri ile bilinen bir yer. Bangkok ve adalardan sonra fiyatlar çok daha uygun, yemekler daha ucuz. Özellikle sokaktan yemek yiyorsanız kişi başı 2 $ öğün geçirebiliyorsunuz. Chiang Mai'de yaşayan kalabalık bir yabancı grubu var, özellikle emeklilikten sonra buraya yerleşmiş Avustralyalı Amerikalı amcalar scooterlarıyla ortalıkta takılıyor. Diyeceksiniz ki kuzey Tayland'da japon hippi ne iş, Japonya'nın katı sosyal ve ekonomik sisteminden usanan japonlar Chiang Mai'ye 2 saat uzaklıkta moon village isminde bir köy oluşturup burada yaşamaya başlıyorlar, kimi organik tarımla uğraşıyor, kimi emekli maaşı, tam bir komünal hayat. Bildiğiniz çoluk çocuklu aileler var. Bu japon arkadaşların her sene şubat ayında yaptıkları minik bir festival var, gayet ucuz, ticari olmayan 200 kişilk tamamen bağımsız bir organizasyon. Şehirdeki kafeler küçük stand açmış pasta börek meyve suyu satıyorlar, müzik yapanların çoğu Japon biraz da Taylandlı vardı. Festivalde sakin ve eğlenceli 4 günün ardından chiang mai'ye geri döndük. Bir iki gün şehirde durduktan sonra kuzeye Pai'ya çıkıyoruz. Buralar da sakinlikten payını almış, eğer mideniz bu iki şehir arası 762 tane virajı kaldırabilirse gitmeye kesinlikle değer. Evlere şenlik bir gece pazarı var buranın, gündüz de bir motor kalıyorsunuz, elinize define avı gibi harita veriyorlar elle çizilmiş, yok o şelale bu tepe şu kafe bütün gün bir yerlere motorla gidiyorsunuz. Giant camping diye bungalovlardan oluşmuş bir kamp alanında 3 gün kalıp chiang mai 'ye döndük. Motor kiraladiktan sonra verilen define haritasi. Pai'de bir kafenin bahcesi, kimse yok etrafta bir salincak. Aslında Tayland'ın bu kadar kuzeyine gelmişken yapılan şey Laos sınırına botla 2 gunde gelmek ama Laos vizesi Türklere sınırda verilmediğinden mecburen Bangkok'dan ya da birkaç konsolosluktan alınıyor. Burada devreye tekrar Emre Boysan giriyor, Bangkok'a donmek yerine Khonkaen'e gidip ordan vizeye başvurmamızı ve otobüsle Laos'un başkenti Vientiane'e gitmemizi tavsiye ediyor. Biz de onu dinliyoruz ve 12 saatlik Chiang Mai - Khonkaen otobüsünden yer alıyoruz. Tayland'da otobüsler gayet konforlu, bizim Pamukkale seyahat ile Varan arası bir standartları var. Emre Boysan'ın yanaklarından öpüp ona veda ettikten sonra rahat bir yolculukla Khonkaen'e variyoruz. Khonkaen turistik bir yer değil, bu nedenle biz de işimize bakıyoruz.


Delhi için kısa bir yazı yazacağım çünkü pek bir nane yok burda. Hatta oyle bir sey ki Delhi'de fotograf makinamla hic fotograf cekmemisim. Gece 2'de hostele vardığımızda rezervasyon yaptırdığımız ve %10'unu ödediğimiz odanın dolu olduğunu öğreniyoruz, mekanda boş oda da yok. Hindistan'ı özel yapan şeylerden biri de bu, başka hiç bir yerde yaşanmayan saçma sapan şeyler günlük olarak başınıza geliyor :-). Her neyse adamlar kardeş otel var sizi oraya götüreceğiz diyorlar, peki diyoruz. Lobisinde 8 erkek çalışan olan bir otele gidiyoruz, ortam girişi Laleli otellerinden hallice, neon ışıklar kumaş pantalon gömlekli tipler, kuşku uyandırıyor. Yalnız check in yaparken otelde kalan insanların listesini görüyorum Almanlar italyanlar, isveçliler.. daha sonra rahatlıyoruz. Hindistan gezinizde çok gün varsa Delhi'ye iki gün ayırın yoksa bence ayırmayın. Referans olması açısından 45 gün Hindistanda kaldık Delhi'de 2 gün kaldık, çok geldi. Görülecek yerleri intenetten araştırabilirsiniz ama biliniz ki dini mekanlar dahil heryer sizi kazıklamak üzerine kurulu. Trenle Delhi istasyonuna gelecekler için Yeni delhi, eski delhi, nizameddin şeklinde en az 3 4 istasyon var. Popüler olanı Yeni delhi istasyonu. Kalacak yerler birbirinden kötü, ama sırt çantalı geziyorsanız en turistik ve kabul edilebilir yer Paharganj bölgesi, yeni delhi istasyonunun tam karşısı. Buradan daha insani bir yer olan dünyanın yoga başkenti Rishikesh'e yollanıyoruz..


Delhi'deki otantik otelimizden sabahın 5'inde ayrıldık. Ortamdaki tek tuktuk bizi gördüğüne gerçekten çok sevinmişe benziyordu. Bu saatteki tek müşterisi bizdik, bizim de az çok bu çevrede bulabileceğimiz tek tuktukçu oydu, yalandan biraz pazarlık yapıp atladık, hedef eski Delhi tren istasyonu. kollarını bacaklarını açmış uyuyan çocuk, battaniyelerinin üzerine oturmuş rötarlı trenlerini bekleyen insanlar. ya da kast sistemi dayanır, yoksa histerik kriz geçirmeleri gerekiyor bu insanların. Tam vaktinde gelen trenimizde vagonumuza ilerleyince inanılmaz bir şey görüyoruz, kompartmanımız bomboş, hatta neredeyse vagon bomboş. Aralık ayında Rishikesh soğuk olduğundan belki de kuzeye giden trenler düşük dolulukla çalışıyor. Rahat rahat yayılıp uyuduktan sonra araya 2 bölüm de Breaking Bad sıkıştırıyoruz. Haridwar'a zaten gelmiş oluyoruz. Çıkışta yolun karşısındaki otobüs terminalinden Rishikesh otobüslerine bakıyoruz. Gişeye kaç para diyoruz, kişi başı 240 rupi diyor. Yanımızda sıradaki kıza soruyoruz kaç para otobüs diyoruz 40 rupi diyor. Otobüste ödeyebilirsiniz diyor. Otobüse binip 40 rupimizi öderken bizi ayaküstü kazıklamaya çalışan gişe görevlisini hararetle anıyoruz. Rishikesh'e yaklaşık 1 saatlik bir yolculuğun ardından vardığımızda bizi garip bir sakinlik karşılıyor. Kuzey Hindistan'ın keşmekeşinden birden beyaz ya da turuncu giyinmiş, sırtında yoga matlı batılıların minik ülkesine gelmiş gibi hissediyorsunuz. Girişte yoga/meditasyon yapmayan, vejetaryen/ hipi olmayan giremez gibi bir yazı aradım o derece. Rishikesh'de alkol yasak, et satışı yasak. Etraf organik vejeteryan kafelerle dolu. Ashramlarda bedavadan pahalı fiyatlara kadar yoga kursları var, görülmeye değer bir şelale, Beatles'ın 60'larda kaçıp geldiği yoga ve meditasyon gurusunun terkedilmiş harika bir ashramı var. O kadar. Tam da bu nedenle bir sakinlik bir rahatlık, yanda ganj nehri taze berrak şekilde akıyor, Nepal'den göçmüş insanlar ya incik boncuk satıyor ya da pastane acmis, kahveciler, ganja karşı oturmuş meditasyon yapanlar, herşeyiyle gerçekten Hindistan için fazla bir yer. Gelenler bir iki ay kalmalık geliyor, oda fiyatları ashramda katı kurallara uyacaksanız 3 liradan başlıyor. Ashram'ın yakınlarında 10 liraya gayet güzel bir yer bulup 5 gün kaldık. burası tam bir cennet. ilginiz yoksa da sabahın köründe kalkıp güneşi selamlayan namazkar yoga hareketini yapmadan buradan ayrilmamak lazim. Malum, arkadaslar arasinda anlatacaksiniz " Gecen yine Hindistan'da yoga gurusu arkadaslarla toplandik gunesi selamliyoruz.." : ) Saka bir yana Rishikesh her kuzey Hindistan programinda olmayi hakeden bir sehir. Buradan sonra Hindistan'ın en zevkli kısmı Rajastan'a 14 saatlik gece treni..