bo (adxectivo) / ben (adverbio ou interxección)

«Bueno» é castelán. Como adxectivo: «bo» («un bo libro»); como adverbio ou marcador: «ben».

NOMIG 2003 / DRAG · Gramática RAG (colocación do pronome átono)


A forma normativa é «grazas» («moitas grazas», «grazas a»).


«Silla» é castelán; en galego, «cadeira».


«Pueblo» é castelán. Para o conxunto da xente: «pobo»; para a localidade: «vila» ou «aldea».


En galego, «mañá» (tanto o día seguinte coma a parte do día).


En galego non existe o «ñ» nesta palabra: «ano».


En galego, «chuvia»; o verbo é «chover».


En galego, «chover» («está a chover», «chove»).


En galego, «preto» («preto de»). «Cerca» só é substantivo (valado).


«Ventana» é castelán; en galego valen «xanela», «fiestra» ou «ventá».


En galego, «sangue» (e é masculino: «o sangue»).


En galego: luns, martes, mércores, xoves, venres, sábado, domingo.


Meses en galego: xaneiro, febreiro, marzo, abril, maio, xuño, xullo, agosto, setembro, outubro, novembro, decembro.


En galego, «ata» (tamén se admite «até»).


En galego, «segundo» («segundo di o xornal»).


En galego, «moi» (diante de adxectivo/adverbio) e «moito» (co verbo).


En galego, «calquera» (invariable e sen apócope): «calquera día».


En galego, «esquecer» («esqueceume», «non esquezas»).


En galego, «leite» (masculino: «o leite»).


En galego, «almorzar»; a comida é «o almorzo».


En galego, «quizais», «quizá» ou «se cadra».


En galego, «aínda que» (tamén «malia que»).


En galego, «axudar»; o substantivo é «axuda».


En galego, «xogar»; o substantivo é «xogo».


En galego, «máis» (cantidade, con til) fronte a «mais» (= pero, sen til).


En galego non hai apócope: «o primeiro día», nunca «o primer día».


Grupo culto -cia → -za en voces patrimoniais: diferenza, espazo, servizo, praza, prezo, xustiza…


En galego, «graza» («ter graza», «grazas»).


En galego, «cociña»; o verbo é «cociñar».


papelaría (preferida; «papelería» tamén é correcta)

Segundo as NOMIG 2003, nas terminacións -aría/-ería son correctas ambas, pero prefírese -aría: papelaría, panadaría, libraría, cafetaría… Excepcións con -ería obrigatorio: batería, galería, galantería, mercería. NON é un erro: é unha recomendación de forma preferida.


panadaría (preferida; «panadería» tamén é correcta)

Ambas correctas segundo as NOMIG 2003; prefírese «panadaría». Non é un erro.


libraría (preferida; «librería» tamén é correcta)

Ambas correctas segundo as NOMIG 2003; prefírese «libraría». Non é un erro.


cafetaría (preferida; «cafetería» tamén é correcta)

Ambas correctas segundo as NOMIG 2003; prefírese «cafetaría». Non é un erro.


En galego, «móbil» (grupo -b-): «o teléfono móbil».


Plural galego en -cións: «as vacacións».


En galego, «cor», e é feminino: «a cor vermella».


«Al» é a contracción castelá. En galego a + o = «ao» (ou «ó»): «vou ao médico».


OLLO, dependente de contexto: «del» = de+el (pronome persoal) É GALEGO VÁLIDO («Falamos del», «Non sei nada del»). Só é interferencia cando equivale ao de+artigo castelán: «o centro del pobo» → «do». Nese caso, de + o = «do».


En galego a preposición e o artigo contraen: de+o=do, de+a=da, en+o=no, en+a=na, con+o=co, con+a=coa, por+o=polo, por+a=pola, a+o=ao, a+a=á. «Fomos en o coche» → «Fomos no coche». Ollo: «a» pode ser preposición sen artigo («coñecín a Ana» é correcto); hai que xulgar o contexto.


En afirmativa principal o pronome átono vai DESPOIS do verbo (énclise): «Díxome», «Quérote», «Véndese». Poñelo diante (próclise) sen disparador é interferencia do castelán.


Coa negación (non, nunca, xamais, tampouco) o pronome vai ANTES do verbo (próclise): «Non me dixo», «Nunca o vin». «ninguén»/«nada» só disparan cando van PREVERBAIS («Ninguén me viu», «Nada lle importa»); posverbais non («Non vin a ninguén» → dispara o «non»).

negación (non/nunca/ninguén/nada) → próclise


Nas subordinadas (que, se, cando, onde, como, porque, aínda que, mentres…) o pronome vai en próclise: «Sei que o fixo», «Cando me viu». [verificar]

subordinada (que/se/cando/porque…) → próclise


Adverbios que disparan próclise: xa, aínda, sempre, tamén, só, seica, quizais, disque, mesmo. SÓ co adverbio PREVERBAL, na mesma cláusula e SEN pausa: «Xa o fixen», pero «Xa, fíxeno onte» (con coma) leva énclise. («ata» é tamén preposición → non no matching automático.)

adverbio disparador (xa/aínda/tamén/só/seica) → próclise


próclise en interrogativa/exclamativa parcial

Coas partículas parciais (quen, que, cal, canto, onde, cando, como, por que) hai próclise: «Quen cho dixo?». Ollo: as interrogativas TOTAIS (si/non) NON disparan → «Dixéronche iso?» leva énclise e é correcta.

interrogativa/exclamativa parcial (quen/que/onde…) → próclise


Listado PECHADO e SÓ preverbal: todo(s), algo, alguén, calquera. «Todos o saben», «Algo me di». Contraste: suxeito DEFINIDO preverbal leva énclise («O veciño díxome»). [verificar «calquera» na Gramática RAG]

indefinido/cuantificador (todos/algo/alguén) → próclise


En galego: comigo, contigo, consigo, connosco, convosco.


O complemento indirecto en galego é «lle» / «lles»: «díxenlle», «deulles». (Ollo: «le» tamén é imperativo de «ler»; xulgar polo contexto.)

lle/lles = obxecto indirecto de 3ª persoa


te (obxecto directo) / che (obxecto indirecto)

O galego distingue «te» (CD: «vinte onte») e «che» (CI: «douche un libro», «díxenche a verdade»). Usar «te» polo indirecto é interferencia. [verificar]

te = obxecto directo; che = obxecto indirecto


A perífrase de futuro non leva preposición: «vou facer», «imos comer» (non «vou a facer»).

futuro perifrástico: ir + infinitivo SEN «a»


formas simples (sen tempos compostos con «haber»)

O galego normativo non ten tempos compostos: «había feito» → «fixera»; «hei comido» → «comín».

o galego non ten tempos compostos con «haber» → formas simples


ter + participio (reiteración/experiencia) — CORRECTO

«ter + participio» expresa experiencia/reiteración e É galego correcto: «Teño ido moitas veces». NON se corrixe (hard negative). [verificar]

ter + participio = reiteración/experiencia (forma galega correcta)


estar a + infinitivo (progresivo) — CORRECTO

«estar a + infinitivo» é a perífrase progresiva galega: «Estou a comer». Correcta; non tocar. [verificar]

Cando cheguei estaban a cear tranquilamente.

estar a + infinitivo = progresivo (forma galega correcta)


haber (de) + infinitivo (obrigatoriedade) — CORRECTO

«haber (de) + infinitivo» indica obriga/futuridade: «Hei de ir». Forma galega correcta. [verificar]

haber (de) + infinitivo = obrigatoriedade


«levar + participio» é perífrase galega: «Levo lidas cen páxinas». Correcta; non tocar. («levar + xerundio» está en revisión → fóra do dataset ata contraste.) [verificar]

levar + participio/xerundio (perífrase galega)


«Sen embargo» é calco do castelán «sin embargo». En galego: «porén», «con todo», «no entanto».


«Darse cuenta» é castelán. En galego: «decatarse (de)» ou «darse conta (de)».


Falso amigo: en galego «roxo» é o louro tirando a vermello (pelo roxo); a cor do sangue é «vermello» / «encarnado».


longo (se se quere dicir 'largo' castelán)

Falso amigo: en galego «largo» significa ancho; o castelán «largo» tradúcese por «longo».

Este río é moi largo, case mil quilómetros.

Este río é moi longo, case mil quilómetros.


sono (gañas de durmir) / soño (o que se soña)

O galego distingue «sono» (teño sono) e «soño» (tiven un soño raro).


«Leite» é masculino en galego: «o leite frío».


«Sal» é masculino: «o sal». Na fala hai variación, pero a norma (DRAG) é masculino.


«Sangue» é masculino en galego: «o sangue».


«Nariz» é masculino en galego: «o nariz».


«Mel» é masculino: «o mel». Na fala hai variación, pero a norma (DRAG) é masculino.


«Labor» é masculino: «o labor». Na fala hai variación, pero a norma (DRAG) é masculino.


«Costume» é masculino: «o costume». Na fala hai variación, pero a norma (DRAG) é masculino.


«Sinal» é masculino en galego: «o sinal».


«Ponte» é feminino en galego: «a ponte vella».


«Árbore» é feminino en galego: «a árbore alta».


«Dor» é feminino en galego: «unha dor de cabeza».


«Viaxe» é feminino en galego: «unha viaxe longa».


«Paisaxe» é feminino en galego: «unha paisaxe fermosa».


En galego úsanse normalmente só os signos finais de interrogación e admiración; os de apertura (¿ ¡) resérvanse para desfacer ambigüidades en períodos longos.