text
stringlengths
54
158k
source
stringclasses
1 value
Nauki przyrodnicze Nauki przyrodnicze – część nauk empirycznych badająca przyrodę, z wyłączeniem społeczeństwa. Badają one różne aspekty świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zwykle z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii. Starszym określeniem nauk przyrodniczych jest...
wikipedia
Nauki matematyczno-przyrodnicze Nauki matematyczno-przyrodnicze – grupa nauk, do której zalicza się nauki przyrodnicze (lub w węższym zakresie definiowania silnie zmatematyzowane ich elementy) oraz matematykę i nauki w stosunku do niej pokrewne. Nauki matematyczno-przyrodnicze: matematyka fizyka astronomia chemia bio...
wikipedia
Antropologia Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjaln...
wikipedia
Historia naturalna Historia naturalna – termin dwuznaczny: zmiany zachodzące w przyrodzie; nauki przyrodnicze, badające zarówno przyrodę ożywioną, jak i nieożywioną (np. skały, minerały). W polszczyźnie XXI wieku określenie to jest rzadziej używane niż przyrodoznawstwo. == Historia == W przeszłości do dziedzin hist...
wikipedia
Natura Przyroda, in. natura (łac. natura ‘przyroda’, stgr. φύσις [physis] ‘natura’) – w najszerszym znaczeniu wszechświat, rzeczywistość. Termin ten obejmuje także zjawiska fizyczne oraz życie – bez uwzględnienia wytworów i oddziaływania ludzi. == Wszechświat == Wszechświat w kosmologii to nazwa oznaczająca czasopr...
wikipedia
Nauka i naukoznawstwo "Nauka i naukoznawstwo" ("Science and Science of Science", "Наука та наукознавство") - międzynarodowe czasopismo, który wydaje z 1993 roku Centrum badań naukowo-technicznego potencjału i historii nauki im. G.M. Dobrowa NAN Ukrainy. Czasopismo jest stworzone na zapleczu republikańskiego międzyreso...
wikipedia
Przyrodoznawstwo matematyczne Przyrodoznawstwo matematyczne – niejednoznaczne pojęcie, mogące oznaczać: odmianę przyrodoznawstwa nazwę dla zbioru dyscyplin określanych dziś mianem „nauk fizykalnych”, wywodząca się z czasów Oświecenia taki zbiór dyscyplin przyrodniczych, w których prawa i hipotezy wyrażające związki m...
wikipedia
Przyrodoznawstwo opisowe Przyrodoznawstwo opisowe jest to: odmiana przyrodoznawstwa; (wywodząca się z czasów Oświecenia) nazwa dla zbioru dyscyplin biologicznych, geograficznych, geologicznych i innych takich, w których prawa i hipotezy wyrażające związki między zjawiskami nie są ujmowane w zależności matematyczne, ...
wikipedia
Nauki humanistyczne Nauki humanistyczne, humanistyka – grupa nauk badających człowieka jako istotę społeczną i jego twórczość. Przynajmniej częściowo należą do nauk empirycznych. Do humanistyki czasem włącza się też filozofię, przykładowo w klasyfikacji OECD. Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk ...
wikipedia
Antropologia Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjaln...
wikipedia
Archeologia Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich. == Źr...
wikipedia
Choreologia Choreologia – nauka o zasadach, technice, historii i metodologii nauczania tańca. Jest to też notacja tańca według systemu stworzonego przez Joan i Rudolfa Beneshów w latach 1947–1955. Specjalistą w zakresie techniki, historii i metodologii nauczania tańca jest choreolog. == Zobacz też == choreografia ki...
wikipedia
Ekosemiotyka Ekosemiotyka – nauka łącząca semiotykę z ekologią człowieka, zajmująca się badaniem relacji znaków pochodzenia kulturowego z organizmami żywymi, ich społecznościami i środowiskiem. Pojęcie ekosemiotyki zostało zaproponowane przez Winfrieda Nötha i Kaleviego Kulla. Główną sferą zainteresowania ekosemiotyki...
wikipedia
Humanistyka cyfrowa Humanistyka cyfrowa – szeroki obszar aktywności naukowej, w której wykorzystuje się źródła, metody i narzędzia cyfrowe do prowadzenia badań, publikowania wyników i budowania infrastruktury badawczej w różnorodnych dyscyplinach humanistycznych i społecznych. Humanistyka cyfrowa to aktywności na prze...
wikipedia
Nauki o zarządzaniu Nauki o zarządzaniu – dyscyplina naukowa w dziedzinie nauk społecznych. == Historia == Według wcześniej obowiązującej w Polsce klasyfikacji zarządzanie było domeną nauk ekonomicznych, stąd dyscyplina ta była określana jako organizacja i zarządzanie. Później interdyscyplinarne podejście do zarządz...
wikipedia
Sprawa Grievance Studies Sprawa Grievance Studies – mistyfikacja z 2017–2018 wymierzona w proces recenzji naukowej czasopism nauk humanistycznych. Trójka autorów projektu (J.A. Lindsay, P. Boghossian i H. Pluckrose) zgłaszała w tym okresie sfabrykowane przez siebie artykuły do czasopism naukowych z takich obszarów jak...
wikipedia
Zwrot przestrzenny Zwrot przestrzenny (ang. spatial turn) – nurt badawczy w naukach humanistycznych, który zakłada, że przestrzeń, w której żyje i działa człowiek, nie jest faktem obiektywnym, lecz społecznym. Jego przedstawiciele twierdzą, że terminy przestrzenne są z jednej strony formowane przez aktywność człowieka...
wikipedia
Nauki biologiczne W Polsce nauki biologiczne dzielą się na następujące dyscypliny naukowe: biochemia biofizyka biomechanika biorobotyka biologia aerobiologia anatomia antropologia fizyczna astrobiologia biogeografia chorologia bioinformatyka biogerontologia biologia molekularna biologia rozrodu biologia rozwoju embri...
wikipedia
Biogerontologia Biogerontologia (od. bios „życie“, geron „starzenie“, logos „nauka“) – jest stosunkowo młodą gałęzią nauki i zajmuje się badaniami nad przyczynami starzenia biologicznego oraz konsekwencjami starzenia się organizmów. Biogerontologia jest niedawno utworzonym, ale stosunkowo szybko rozwijającym się dział...
wikipedia
Biologia medyczna Biologia medyczna – dyscyplina naukowa z pogranicza biologii i medycyny, obejmująca działy nauki i techniki posiadające zwykle w nazwie przedrostek "bio-", znajdujące jednocześnie zastosowanie w ochronie zdrowia i/lub diagnostyce laboratoryjnej. Biologia medyczna od kilku lat stanowi osobny kierunek ...
wikipedia
Biomechatronika Biomechatronika – interdyscyplinarna dziedzina nauki, zajmująca się projektowaniem, produkowaniem i wykorzystywaniem rozwiązań mechatronicznych w biologii. Urządzenia biomechatroniczne mają szeroką gamę zastosowań – od wytwarzania protez kończyn, poprzez rozwiązania inżynieryjne związane ze zmysłem słu...
wikipedia
Biomedycyna Biomedycyna – dziedzina medycyny wykorzystująca osiągnięcia nauk biologicznych, biochemicznych, biofizycznych i biotechnologicznych, mająca zastosowanie m.in. w prewencji, diagnostyce i leczeniu chorób. Biomedycyna jako nauka zajmuje się nie tylko fizjologicznym i patologicznym kontekstem zdrowia i choroby...
wikipedia
Medycyna molekularna Medycyna molekularna – dziedzina medycyny wyłaniająca się z potrzeby rozwoju medycyny spersonalizowanej i oparta na metodologii biologii molekularnej, mającej zastosowanie w działach związanych z biologią medyczną takich jak: biotechnologia, biochemia, biofizyka, biologia komórki, bioinżynieria, b...
wikipedia
Neurolingwistyka Neurolingwistyka − nauka na pograniczu lingwistyki, psychologii i neurologii, badająca mechanizmy nerwowe w obrębie ludzkiego mózgu, które kontrolują aktywność językową, oraz zmiany kształtujące się w mowie przy lokalnych zaburzeniach w pracy mózgu. Neurolingwistyka próbuje na podstawie różnych zabur...
wikipedia
Pokolenie Pokolenie (generacja – łac. generatio „rodzenie, tworzenie”) – termin posiadający kilka konotacji związanych z urodzeniem, tworzeniem i prokreacją. == Biologia == W biologii pokolenie to wszyscy potomkowie pary rodzicielskiej lub większej grupy osobników, którzy w jednakowym stopniu wywodzą się od nich. ...
wikipedia
Zakład Biologii Antarktyki Polskiej Akademii Nauk Zakład Biologii Antarktyki Polskiej Akademii Nauk (Polska Akademia Nauk Zakład Biologii Antarktyki) – samodzielna jednostka naukowa Polskiej Akademii Nauk istniejąca w latach 1992–2011, zajmująca się badaniami obszaru Antarktyki i koordynująca program naukowy polskich ...
wikipedia
Biologia Biologia (z gr. βίος, bios – życie; λόγος, logos – słowo, nauka) – nauka przyrodnicza badająca życie. Część jej obszarów należy do nauk ścisłych. Wiedza o organizmach była gromadzona już w prehistorii, jednak wyodrębnienie się biologii jako samodzielnej nauki przyszło w XIX wieku. Wtedy też rozwinęła się myśl...
wikipedia
Homeorheza Homeorheza (sgr. homoíos – podobny, równy; rhúsis – płynący) – tendencja układu do powrotu do określonej, zmieniającej się w czasie, trajektorii, w przeciwieństwie do tendencji układu do powrotu do określonego stanu, która jest określana jako homeostaza. Termin ten został wprowadzony do biologii przez C.H. ...
wikipedia
Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk (do 31 grudnia 2010 Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk) – samodzielna jednostka naukowo-badawcza Polskiej Akademii Nauk. == Charakterystyka == Od 1952 prowadzi badania z zakresu morfologii, taksonomii, systematy...
wikipedia
Kobieta Kobieta – dorosła przedstawicielka gatunku Homo sapiens o płci żeńskiej. Przed osiągnięciem dorosłości człowiek płci żeńskiej określany jest jako dziewczyna. Słowo „kobieta” może być używane w języku polskim na określenie ludzi płci żeńskiej bez względu na wiek (na przykład we wniosku o wydanie dowodu osobiste...
wikipedia
Odporność Odporność – stan niepodatności organizmu na działanie niekorzystnych czynników zewnętrznych takich jak brak wody, brak pokarmu, obecność toksyn, pasożytów, mikroorganizmów chorobotwórczych. W biologii przez odporność rozumie się utrzymywanie stanu równowagi organizmów wielokomórkowych pomiędzy sprawnymi mech...
wikipedia
Olimpiada Biologiczna Olimpiada Biologiczna – przedmiotowa olimpiada szkolna z zakresu biologii, przeznaczona dla zainteresowanych biologią uczniów szkół ponadgimnazjalnych i szkół ponadpodstawowych, a także szczególnie uzdolnionych uczniów szkół podstawowych. Organizatorem konkursu jest Komitet Główny Olimpiady Biolo...
wikipedia
Organizm Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia. Badaniem różnorodności organizmów i ich klasyfikowaniem zajmuje się systematyka organizmów. Szczątki organizmów wy...
wikipedia
Stacja Badawcza Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN w Mikołajkach Stacja Badawcza Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Mikołajkach – placówka naukowa należąca do Polskiej Akademii Nauk leżąca w Mikołajkach (ulica Leśna 13), będąca bazą do prowadzenia badań multidyscyplinar...
wikipedia
Superorganizm Superorganizm, nadorganizm – koncepcja istnienia organizmu składającego się z wielu mniejszych organizmów tego samego gatunku. Odnosi się ona zwłaszcza do kolonii owadów społecznych. Ich kasty porównuje się do różnych narządów jednego osobnika, a poszczególne osobniki – do komórek. Niektórzy postulują od...
wikipedia
System autopojetyczny System autopojetyczny, system autopoietyczny (od gr. auto-, samo, i poiesis, wytwarzanie) – system samowytwarzający się, powstający i odtwarzający się tylko z użyciem własnych elementów. Reprodukuje (na przykład rozmnaża) się on poprzez rekonstrukcję samego siebie w reakcji na bodźce zmieniająceg...
wikipedia
Tensegracja Tensegracja, model tensegracyjny (z ang. tension – napięcie oraz integrity – integralność, niepodzielność) – sposób opisu oddziaływania wzajemnego poszczególnych elementów w złożonej strukturze fizycznej. Dotyczy to zwłaszcza izolowanych elementów poddawanych kompresji w sieci poddanej działaniu stałego na...
wikipedia
Transport przez błony biologiczne Transport przez błony biologiczne – wymiana dwukierunkowa substancji pomiędzy otoczeniem i komórką. == Budowa błony biologicznej == Błona biologiczna zbudowana jest z dwuwarstwy (biwarstwy), złożonej głównie z fosfolipidów. Mają one charakter amfipatyczny, co oznacza, że posiadają z...
wikipedia
Życie Pojęcie „życie” (gr. βίος, bios, stąd – biologia) nie ma dotąd ogólnie przyjętej, uniwersalnej definicji . W różnych dziedzinach nauki różne są zadania, do których definicja życia jest potrzebna, różne aspekty uważane są za ważniejsze, inna jest tradycja podejścia do tego zagadnienia. Różni badacze w różny sposó...
wikipedia
Eksperyment biologiczny Eksperyment biologiczny – badanie przeprowadzone w ściśle zaplanowanych warunkach, np.: w laboratorium, oraz według określonych zasad. Polega na celowym wywołaniu konkretnych zjawisk w układach biologicznych (np.: organizmy, populacja) oraz obserwowaniu ich przebiegu. Najczęściej celem eksperym...
wikipedia
Próba biologiczna Próba biologiczna, biotest – ocena wpływu danej substancji na żywy organizm. Ilościowe oszacowanie oddziaływania uzyskuje się przez porównanie efektu ze znanym wzorcem, ustalonym na podstawie kontrolowanych prób o znanej koncentracji tej substancji. Przykłady biotestu: Określanie czystości wody za ...
wikipedia
Techniki laboratoryjne Techniki laboratoryjne to zespoły czynności, które rutynowo wykonuje się w laboratoriach i których opanowanie jest podstawowym warunkiem właściwej pracy eksperymentalnej. Liczba technik laboratoryjnych jest bardzo duża. Do najbardziej znanych można zaliczyć: Techniki chemiczne Stosowane przy sy...
wikipedia
Zasada odpowiedniości Zasada odpowiedniości (zasada korespondencji) – zasada dotycząca relacji pomiędzy dwiema teoriami fizycznymi, z których jedna jest uogólnieniem bądź rozszerzeniem drugiej, wcześniejszej (klasycznej) teorii. Termin zasada korespondencji jest używany w co najmniej dwóch znaczeniach: Nowa teoria mu...
wikipedia
Zielnik Zielnik, herbarium (łac. herba „zioło”) – zbiór, drukowana lub ręcznie wykonana kolekcja opisanych rycin lub zasuszonych roślin, utrzymana zwykle w formie zeszytowej. == Przygotowanie karty zielnikowej == Zbierane do zielnika rośliny, zaraz po zbiorze rozkładane są między papierowymi kartkami chłonącymi wilg...
wikipedia
Polska Polska, Rzeczpospolita Polska (RP) – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w przeważającej części w dorzeczu Wisły i Odry. Od północy Polska graniczy z Rosją (z jej obwodem królewieckim) i Litwą, od wschodu z Białorusią i Ukrainą, o...
wikipedia
Rzeczpospolita Polska Rzeczpospolita Polska (RP) – oficjalna nazwa państwa polskiego od drugiej połowy XVII wieku do 1795 (jedna z wielu stosowanych wówczas) oraz od 14 marca 1919 do 22 lipca 1952 i ponownie od 31 grudnia 1989. Słowo rzeczpospolita oznacza to samo co słowo republika, jednak współcześnie jest stosowane...
wikipedia
Portal:Polska < Portale < Geografia < Europa < Polska
wikipedia
Wikiprojekt:Polski kanon Wikipedii Polski kanon Wikipedii – artykuły o Polsce i Polakach. Jeżeli uważasz, że jakiegoś artykułu nie powinno tu być albo jakiegoś brakuje, zabierz głos na stronie dyskusji. Nie dopisuj kolejnych propozycji poniżej. Wpierw zerknij także tutaj: Wikiprojekt:Polski kanon Wikipedii/Odrzucone. ...
wikipedia
Etymologia nazwy Polska Pochodzenie nazwy Polska nie jest jednoznaczne. == Gramatyka == Gramatycznie nazwa Polska wywodzi się od nazwy pola – otwartej przestrzeni znajdującej się na danym terytorium. Składa się z dwóch części: nazwy „Pol” – „pole” oznaczającej otwartą przestrzeń lub uprawne pole oraz przyrostkowego...
wikipedia
Twierdza Szczecin Twierdza Szczecin (niem. Festung Stettin) – zespół nowożytnych i nowoczesnych umocnień obronnych wzniesionych wokół Szczecina od XVII do końca XIX wieku, stanowiący integralny element systemu fortyfikacji Prus, a następnie Cesarstwa Niemieckiego. Położona strategicznie nad Odrą, przy ujściu rzeki do ...
wikipedia
Klasyfikacja dziedzin i dyscyplin naukowych w Polsce Klasyfikacja dziedzin i dyscyplin naukowych w Polsce – administracyjne ustalenie klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych, stosowanej w organizacji badań, klasyfikacji dziedzin stopni naukowych i kierunków nauczania w uczelniach wyższych oraz dla celów statystycz...
wikipedia
Nauka w Polsce Nauka w Polsce – ogół działalności naukowej i badawczo-rozwojowej prowadzonej w Polsce. Dzień Nauki Polskiej obchodzony jest 19 lutego. == Historia == W 1364 założono pierwszą polską uczelnię – Akademię Krakowską (obecnie Uniwersytet Jagielloński). W 1543 astronom i polihistor Mikołaj Kopernik opubli...
wikipedia
Astronika Astronika – polska, prywatna firma działającą w branży kosmicznej. Została założona w 2013 roku przez Jerzego Grygorczuka. Swoją działalność prowadzi od ponad 10 lat i jest jedną z wiodących firm, które rozwijają polski sektor kosmiczny. Jest ona także członkiem założycielem Klastra Rozwoju Technologii Kosmi...
wikipedia
Biblioteka Sejmowa Biblioteka Sejmowa (BS) – biblioteka naukowa funkcjonująca w strukturze organizacyjnej Kancelarii Sejmu. == Historia == Powstanie Biblioteki Sejmowej łączy się z odzyskaniem w 1918 r. niepodległości przez Państwo Polskie i wyborami do parlamentu w 1919 r. Została ona utworzona pod koniec tego roku...
wikipedia
Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej Centrum Edukacji Prawniczej i Teorii Społecznej – jednostka naukowo-badawcza zrzeszająca naukowców i badaczy z regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Głównymi obszarami badawczymi są: edukacja prawnicza, konstytucjonalizm oraz pamięć społeczna. Celem działalności Centrum je...
wikipedia
Dzień Nauki Polskiej Dzień Nauki Polskiej – polskie święto państwowe obchodzone 19 lutego, poświęcone upamiętnieniu dokonań polskich naukowców i ich dążeń do poznania prawdy. Jego data jest związana z przypadającą w tym dniu rocznicą urodzin Mikołaja Kopernika. Święto to nie jest dniem wolnym od pracy. Ustawa o ustano...
wikipedia
Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024 Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024 lub EMNK 2024 – tytuł uzyskany przez Katowice, które w 2024 roku będą pełniły funkcję Europejskiego Miasta Nauki. Prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest przez organizację EuroScience we współpracy z Komisją Europejską. Uzyskanie tytułu to ...
wikipedia
Geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna Geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna – dyscyplina nauki w dziedzinie nauk społecznych, obowiązująca od 1 października 2018 roku zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin na...
wikipedia
IDEAS NCBR IDEAS NCBR Sp. z o.o. – polski ośrodek badawczo-rozwojowy, utworzony w 2021 r. przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Prowadzi badania z zakresu sztucznej inteligencji. Jego siedziba znajduje się w biurowcu Varso przy ul. Chmielnej 69 w Warszawie. == Misja == Misją IDEAS NCBR jest wsparcie rozwoju sztucz...
wikipedia
Instytut Badań nad Renesansem i Barokiem im. Jana i Piotra Kochanowskich Instytut Badań nad Renesansem i Barokiem im. Jana i Piotra Kochanowskich – państwowa instytucja kultury działająca w latach 2023–2024 z siedzibą w Zamościu podległa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. == Historia == Instytut powstał w li...
wikipedia
Klub Młodego Odkrywcy == Klub Młodego Odkrywcy == Klub Młodego Odkrywcy (ang. Young Explorer's Club, ros. Клубы молодого открывателей) to program edukacyjny koordynowany przez Centrum Nauki Kopernik przy wsparciu finansowym Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności (PAFW). Misją Programu KMO jest rozwój umiejętności klu...
wikipedia
Komitet Badań Naukowych Komitet Badań Naukowych (KBN) – zgodnie z ustawą z 12 stycznia 1991 był to naczelny organ administracji rządowej do spraw polityki naukowej i naukowo-technicznej Polski. Ustawa z dnia 8 października 2004 o zasadach finansowania nauki przekazała jego zadania w zakresie finansowania ministrowi wł...
wikipedia
Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (łac. mądrość i prawda) – polskie odznaczenie resortowe, nadawane przez Ministra Edukacji i Nauki osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej za szczególne zasługi dla szkolnictwa wyższego i n...
wikipedia
Medialab Medialab, media lab (z łaciny: liczba mnoga słowa medium, nośnik, plus skrót od laboratorium, pracownia) – forma interdyscyplinarnego działania umożliwiająca wspólną pracę i uczenie się osób o różnych umiejętnościach z wykorzystaniem mediów i technologii. Poprzez wymianę doświadczeń i wiedzy między osobami o ...
wikipedia
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Narodowe Centrum Badań i Rozwoju – polska agencja wykonawcza w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm.), powołana do realizacji zadań z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. Ma siedzibę prz...
wikipedia
Narodowe Centrum Nauki Narodowe Centrum Nauki – agencja grantowa z siedzibą w Krakowie, która powstała na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki. NCN finansuje badania podstawowe, czyli prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o pods...
wikipedia
Lista laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską Lista prezentuje laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską. Ich związki z Polską definiowane są poprzez narodowość polską, urodzenie się na terytorium Polski, posiadanie obywatelstwa Polski lub posługiwanie się językiem polskim jako ojczystym (lub jednym z ojczystych...
wikipedia
Podmiot w działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej Jednostka badawczo-rozwojowa (JBR) – podmiot gospodarczy prowadzący przedsiębiorstwo, który stanowi równocześnie szczególny typ placówki naukowej, specjalizujący się we wdrażaniu nowych technologii i ulepszaniu ich. Powołane zostały ustawą z dnia 25 lipca 1985 r....
wikipedia
Pol-Int Pol-Int – naukowa platforma internetowa umożliwiająca wymianę wiedzy oraz komunikację badaczom zajmującym się w sposób interdyscyplinarny zagadnieniami dotyczącymi Polski w szerokim rozumieniu – historią Polski, językiem polskim, kulturą, literaturą i sztuką oraz osiągnięciami polskich naukowców i twórców kult...
wikipedia
Polska Technologia Górnicza Polska Technologia Górnicza (Poltegor) – przedsiębiorstwo badawczo-projektowe we Wrocławiu działające w latach 1950–1981. == Historia == Przedsiębiorstwo powstało w 1950 roku jako wrocławski oddział Centralnego Biura Projektów Przemysłu Węglowego w Katowicach. W 1955 przekształcono je w s...
wikipedia
Punktoza Punktoza – pejoratywne i slangowe określenie zjawiska polegającego na tym, że naukowcy skupiają się na działaniach o niskiej wartości naukowej przynoszących dużo punktów w systemach oceny, awansów lub nagród, zamiast poświęcać się rzetelnej pracy. W takim ujęciu punktoza oznacza stan, w którym otrzymywanie pu...
wikipedia
Rada Młodych Naukowców Rada Młodych Naukowców (RMN) – zespół opiniodawczo-doradczy Ministra Nauki i Edukacji; istnieje od 1 lutego 2010 r. RMN zajmuje się przede wszystkim opiniowaniem projektów aktów prawnych opracowywanych w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz przygotowywaniem własnych propozycji zmian w...
wikipedia
Rocznik ludowy Rocznik ludowy – pismo Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego w Krakowie, istnieje od 1994 r., wydano 15 numerów. == Rocznik ludowy == Redakcja: prof. Stanisław Palka (przewodniczący Kolegium), dr Kazimierz Baścik, dr Jarosław Bomba, Ewa Borowiec, Józef Ciućka, Jadwiga Duda, Bartłomiej Gołek (red. ...
wikipedia
Rok Nauki Polskiej Rok Nauki Polskiej – ogłoszony w 1972 roku, a obchodzony przez cały 1973 rok. W jego ramach zorganizowano obchody: 100 rocznicy powstania Akademii Umiejętności, 200 rocznicy powstania KEN, 500 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika oraz obrady II Kongresu Nauki Polskiej. == Historia == Z inicjatywy ...
wikipedia
Solaris (synchrotron) SOLARIS – jedyny synchrotron w środkowo-wschodniej części Europy, zbudowany w Krakowie w Polsce w 2015 roku przez Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS, jednostkę pozawydziałową Uniwersytetu Jagiellońskiego. Synchrotron SOLARIS to akcelerator elektronów oraz nowoczesne urządz...
wikipedia
SYNABA SYNABA – internetowa baza danych, zawierająca dane o pracach naukowo-badawczych i badawczo-rozwojowych, rozprawach doktorskich i habilitacyjnych oraz o ekspertyzach naukowych, wykonanych w polskich jednostkach naukowych i badawczo-rozwojowych. Baza danych SYNABA jest dostępna na portalu Nauka Polska. Udostępnia...
wikipedia
Język białoruski Język białoruski (biał. беларуская мова, biełaruskaja mova) – język wschodniosłowiański używany głównie na Białorusi. Liczba osób posługujących się nim wynosi około 6,5 miliona. Język białoruski wyodrębnił się z języka ruskiego w XIV wieku. Białoruski język literacki powstał w XIX wieku, zaś literatur...
wikipedia
Etnolekt słowiński Etnolekt słowiński, gwara słowińska, język słowiński – mowa zachodniosłowiańska kwalifikowana obecnie jako odrębny język, dialekt kaszubszczyzny (jeśli ją samą uznać za język), lub jej gwarę/poddialekt (jeśli traktować ją jako dialekt języka polskiego). Inna teza mówi natomiast o języku pomorskim, k...
wikipedia
Gwara kłodzka języka czeskiego Gwara kłodzka – gwara języka czeskiego używana przez mniejszość czeską w tzw. czeskim kątku, na ziemi kłodzkiej. == Cechy językowe == Gwara kłodzka charakteryzuje się wieloma cechami językowymi wspólnymi dla wszystkich gwar wschodnioczeskich, szereg wspólnych zjawisk łączy ją z bliskim...
wikipedia
Gwary podlaskie języka ukraińskiego Ukraińskie gwary podlaskie, język chachłacki lub język podlaski (prosty, tutejszy) – określenie różnych gwar wschodniosłowiańskich, używanych obecnie głównie przez ludność prawosławną zamieszkującą obszar Podlasia, zaliczanych najczęściej do dialektów języka ukraińskiego (dialektu z...
wikipedia
Etnolekt hałcnowski Etnolekt hałcnowski (nazwa własna: aljznerisch/altsnerisch „hałcnowski” lub päuersch „chłopski”) – wymarły etnolekt z grupy języków germańskich, którym przed 1945 rokiem posługiwali się niemieccy mieszkańcy wsi Hałcnów, obecnej dzielnicy Bielska-Białej. Jedna z dwóch – obok pokrewnego etnolektu wil...
wikipedia
Język karaimski Język karaimski (karaim. karaj tili, qaray tili / къарай тили) – język z kipczackiej grupy języków tureckich, którym posługują się Karaimi zamieszkujący Litwę (głównie miasta Troki i Wilno), Krym i Polskę. == Zarys historii języka == Język karaimski dzielony jest tradycyjnie na dwie grupy: wschodnią ...
wikipedia
Język kaszubski Język kaszubski, dialekt kaszubski (kaszub. kaszëbsczi jãzëk, kaszëbskô mòwa, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskò-słowińskô mòwa) – mowa zachodniosłowiańska i lechicka o spornym statusie – w zależności od przyjętych kryteriów uznawana za odrębny język lub dialekt języka polskiego. Często przyjmowane jest stanow...
wikipedia
Język litewski Język litewski (lit. lietuvių kalba) – język z grupy języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 4 mln osób. Poza Litwą językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w Stanach Zjednoczonych, K...
wikipedia
Polski język migowy Polski język migowy (PJM) – język migowy, którym posługują się Głusi w Polsce, stanowiący ich naturalny język komunikacji. Jest to język wizualno-przestrzenny. Od 1 kwietnia 2012 roku na mocy „Ustawy o języku migowym” (Dz.U. z 2011 r. nr 209, poz. 1243) osoby głuche w Polsce mogą deklarować Polski ...
wikipedia
Język polski Język polski, polszczyzna – język lechicki z grupy zachodniosłowiańskiej (do której należą również czeski, kaszubski, słowacki, języki łużyckie czy wymarły język drzewiański), stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Jest językiem urzędowym w Polsce oraz należy do oficjalnych języków Unii Europejskiej....
wikipedia
Grupa pomorska języków lechickich Grupa pomorska języków lechickich (też: Dialekty środkowolechickie) – hipotetyczna grupa języków lub dialektów, którymi posługiwała się i nadal posługuje się autochtoniczna ludność polskiego Pomorza Zachodniego i Pomorza Gdańskiego. Grupa ta bywa również określana jako „grupa środkowo...
wikipedia
Język romski Język romski lub romani (nazwa własna: romani čhib, romani ćhib, w innych językach często określany potoczną nazwą „język cygański”) – język indoeuropejski z gałęzi nowoindyjskiej języków indoaryjskich. Romani jest jedynym autochtonicznym językiem indoaryjskim używanym w Europie. Wywodzi się z sanskrytu z...
wikipedia
Język rusiński Język rusiński (zwany również łemkowsko-rusińskim, rusińsko-łemkowskim, karpatorusińskim, baczwańsko-rusnackim) – język słowiański używany przez Rusinów (nazywających siebie Rusnakami). Ma kilka geograficznych odmian (dialektów). Posługują się nim Rusini mieszkający na Zakarpaciu (Ukraina), we wschodnie...
wikipedia
Język słowacki Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) – język należący do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji, gdzie jest językiem urzędowym. Dodatkowo język słowacki jest jednym z języków urzędowych w serbskiej Wojwodinie. U...
wikipedia
Język śląski == słowiański == język śląski literacki (śląszczyzna literacka; śl. ślōnski jynzyk) – język spokrewniony z polszczyzną standardową, tworzony na bazie etnolektu śląskiego etnolekt śląski (śląszczyzna ludowa, domowa; śl. ślōnskŏ gŏdka, ślōnsko godka) – zespół narzeczy (dialektów i gwar) słowiańskich używan...
wikipedia
Etnolekt śląski Etnolekt śląski (śl. ślōnskŏ gŏdka, ślōnsko godka, ślůnsko godka), w dialektologii polskiej dialekt śląski, czasem też gwara śląska – zespół gwar śląskich, być może łączących się w kilka dialektów, którym posługuje się rdzenna ludność Górnego Śląska. Na kształtowanie się słownictwa etnolektu miały wpły...
wikipedia
Język ukraiński Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajins’ka mowa) – język z grupy wschodniosłowiańskiej. Szacunki dotyczące liczby osób mówiących po ukraińsku są różne, przez co trudno określić, czy jest bardziej rozpowszechniony od języka polskiego, choć niewątpliwie jest to drugi język wschodniosłowiański pod...
wikipedia
Język wilamowski Język wilamowski, rzadziej też etnolekt wilamowski, czasami nieściśle język wilamowicki (nazwa własna: wymysiöeryś [vɘ̟mɘ̟sʲʏ̯øœrɪɕ]) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich używany wyspowo w miasteczku Wilamowice koło Bielska-Białej. Genetycznie związany jest z dialektami wschodniośrod...
wikipedia
Język zachodniopoleski Język zachodniopoleski – mikrojęzyk używany na południowo-zachodniej Białorusi, północno-zachodniej Ukrainie i na wschodnich obrzeżach Polski (głównie na Podlasiu, gdzie określa się go mianem ukraińskich gwar podlaskich oraz na Polesiu Zachodnim). Wykazuje przejściowość pomiędzy językiem białoru...
wikipedia
Nauki humanistyczne Nauki humanistyczne, humanistyka – grupa nauk badających człowieka jako istotę społeczną i jego twórczość. Przynajmniej częściowo należą do nauk empirycznych. Do humanistyki czasem włącza się też filozofię, przykładowo w klasyfikacji OECD. Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk ...
wikipedia
Antropologia Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjaln...
wikipedia
Archeologia Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich. == Źr...
wikipedia
Choreologia Choreologia – nauka o zasadach, technice, historii i metodologii nauczania tańca. Jest to też notacja tańca według systemu stworzonego przez Joan i Rudolfa Beneshów w latach 1947–1955. Specjalistą w zakresie techniki, historii i metodologii nauczania tańca jest choreolog. == Zobacz też == choreografia ki...
wikipedia
Ekosemiotyka Ekosemiotyka – nauka łącząca semiotykę z ekologią człowieka, zajmująca się badaniem relacji znaków pochodzenia kulturowego z organizmami żywymi, ich społecznościami i środowiskiem. Pojęcie ekosemiotyki zostało zaproponowane przez Winfrieda Nötha i Kaleviego Kulla. Główną sferą zainteresowania ekosemiotyki...
wikipedia