Deska snowboardowa

Snowboard lub też deska snowboardowa – najważniejszy element wyposażenia służącego do uprawiania snowboardingu. Jest to deska zaprojektowana tak, aby można ją było przytroczyć do stóp i zjeżdżać z jej pomocą ze śnieżnych stoków.
Większość snowboardów jest wytwarzana z drewna laminowanego włóknem szklanym. Deska od frontu jest lekko zadarta ku górze (posiada tzw. nos), po to aby nie miała ona tendencji do zakopywania się w miękkim śniegu.
Tył desek, zależnie od konstrukcji i przeznaczenia, bywa również zadarty, choć wiele desek ma tył zupełnie płaski. Deski z zadartym tyłem są stosowane przez osoby, które wykonując ewolucje na stoku czasami jadą tyłem.
Ślizg deski (powierzchnia którą się styka ze śniegiem) jest pokryta lekko porowatym tworzywem sztucznym zwanym p-tex, które umożliwia wchłanianie smarów zmniejszających tarcie deski o śnieg. Krawędzie boczne deski są zwykle zaopatrzone w cienkie metalowe powierzchnie natarcia, które ułatwiają wykonywanie zwrotów i ewolucji. Typowym kątem między krawędzią deski a ślizgiem jest 90°, jednak do agresywnej, szybkiej jazdy używa się ostrzejszych kątów. Do jibbingu, czyli jazdy po poręczach, krawędzie się przytępia.
Górna powierzchnia desek pokrywana jest zwykle wzorami i rysunkami, których projekty są elementem marketingu wytwórców desek. Wielu zapalonych snowboardzistów upiększa swoje deski na własną rękę, co jest jednym z przejawów subkultury snowboardowej.

== Parametry techniczne desek ==
Długość - deski dla dzieci mają długość około 120 cm; deski zawodnicze (zwane też "alpejskimi") mogą mieć nawet do 215 cm długości. Większość ludzi korzysta z desek o długości od 140 do 165 cm. Długość deski dobiera się nie według kryterium wzrostu i masy ciała, jak to jest w przypadku nart do zjazdu, lecz raczej dobiera się ją do stylu jazdy. Dłuższe deski są stabilniejsze i szybsze, ale trudniej wykonuje się na nich ewolucje i zwroty.
Szerokość - szerokość deski mierzy się tradycyjnie w jej środku, ze względu na to, że konstrukcje nosów i tyłów desek bywają bardzo różne. Deski do tzw. freestyle'u są bardzo szerokie (do ok. 28 cm), co ułatwia utrzymywanie na nich równowagi w trakcie wykonywania zwrotów. Deski alpejskie są znacznie węższe - od 21 do 18 a nawet 15 cm. Większość snowboardzistów-amatorów jeździ na deskach o szerokości 24-25 cm. Wybór szerokości deski jest również uzależniony od rozmiaru buta snowboardzisty.
Sidecut - czyli kształt bocznych powierzchni natarcia - gdy patrzy się nań od góry deski, nie jest linią prostą, lecz specjalnie zaprojektowaną krzywą. Na ogół krzywe te są oparte na fragmentach elips połączonych łukami parabolicznymi. Wymiarem charakterystycznym jest tutaj dłuższa oś elipsy najdłuższego fragmentu krzywej. Czym wymiar ten jest większy, tym deska jest bardziej "prosta" W deskach dla dzieci długość osi krzywej wynosi 5 m, zaś w deskach alpejskich może to być nawet 17 m. Typowe deski mają oś łuk rzędu 8-9 m.
Flex - czyli giętkość deski, która ma duży wpływ na łatwość jej prowadzenia. Zwykle deski z większym flexem są łatwiejsze w prowadzeniu i wykonywaniu zwrotów, podczas gdy deski bardziej twarde są stabilniejsze i szybsze. Nie istnieją konkretne, liczbowe parametry charakteryzujące flex desek. Zwykle dobiera się go do stylu jazdy i masy snowboardzisty. Początkujący snowboardziści zaczynają zwykle od desek najbardziej giętkich, przechodząc stopniowo do coraz twardszych. Zdeklarowani zwolennicy "freestyle'u" jeżdżą na bardzo miękkich deskach, podczas gdy "alpejczycy" i zawodowi snowboardziści preferują deski twarde.

== Wiązania ==
Istnieje wiele różnych systemów mocowań butów do deski. Wszystkie one są jednak prawie zawsze zaopatrzone w tzw. HighBack, czyli wsparcie tylnej części stóp podchodzące do połowy wysokości łydek. HighBack umożliwia wykonywanie zwrotów i ewolucji z szybkim, gwałtownym wypychaniem deski przed siebie, co nie jest technicznie możliwe przy jeździe na nartach i stanowi charakterystyczny sposób poruszania się snowboardzistów na stoku. W odróżnieniu od mocowań narciarskich, mocowania snowboardowe nie posiadają mechanizmu samowypinania. Istnieje kilka rodzajów mocowań snowboardowych:

Strap-in - jest to najstarszy typ wiązań, lecz wciąż najbardziej popularny. Snowboardzista zakłada buty, które posiadają twardą, ale giętką podeszwę i twardą skorupę. Stopa jest trzymana przez dwie szerokie taśmy - jedna z nich przechodzi nad butem w okolicach palców, a druga trzyma but w okolicach kostki. Po mocnym dociągnięciu pasów dają one solidne mocowanie, które umożliwia pełną kontrolę nad ruchem deski. Wadą tego rozwiązania jest kłopotliwe zapinanie, które u początkujących wymaga pozycji siedzącej. Ze względu na to, że stopa jest trzymana w dwóch punktach, mocowanie to wymaga też indywidualnego dopasowywania punktów zaczepienia. Toe Strap to modyfikacja tego systemu, w którym zamiast pasów są od przodu kubki, w które wkłada się palce stóp, i dzięki którym lepiej kontroluje się kąt natarcia deski.
Step-in - to system zatrzaskowy, który jest popularny zwłaszcza wśród mniej zaawansowanych snowboardzistów. System ten wymaga specjalnego obuwia ze sztywnymi podeszwami, specjalnie zaprojektowanymi do łączenia się zapięciami. System ten przypomina w swojej konstrukcji zatrzaskowe pedały rowerowe i umożliwia automatycznie wpinanie się i wypinanie z deski. Popularne (i niekompatybilne ze sobą) systemy tego rodzaju produkują Burton, K2, Rossignol i Switch. Jest to system wygodny, ale nie gwarantujący zbyt dobrego "czucia" deski.
Hybrydowy - są to systemy starające się łączyć zalety obu wcześniejszych systemów. Przykładem jest Flow binding system, który jest podobny do systemu Strap-in ale umożliwia on wsuwanie butów od tyłu do częściowo rozluźnionych pasów, dzięki czemu można mocować deskę na stojąco.
Platformowe - systemy te są stosowane razem z butami ze sztywną podeszwą i są popularne w deskach "alpejskich". Składają się one ze sztywnej, profilowanej platformy, która jest tak uformowana, aby idealnie pasować do sztywnych butów. Po wsadzeniu nóg w platformy mocuje się je przy pomocy systemu pasków, całkowicie usztywniających mocowanie. Mocowania te gwarantują najbardziej pewne prowadzenie deski, ale są kłopotliwe przy zakładaniu i bardzo kosztowne.

== Zobacz też ==

medaliści igrzysk olimpijskich w snowboardzie
mistrzostwa świata w snowboardzie
puchar Świata w snowboardzie
splitboard


Deskorolka

Deskorolka (ang. skateboard) – deska wykonana ze sklejki (zwykle 7-warstwowej) pokryta papierem ściernym (grip), posiadająca 4 kółka i 8 łożysk mocowanych do dwóch trucków (osiek) używana do rekreacji, oraz wykonywania ewolucji. Deskorolka pojawiła się w Kalifornii w latach 50. XX wieku, kiedy to entuzjaści surfingu doczepili do desek kółka, żeby móc szlifować technikę surfowania na suchym podłożu.
Później deskorolka zmieniła swoją postać. Nie tylko w kształcie, ale również w materiałach używanych do jej produkcji. Współcześnie wykorzystywane są elementy z metalu, plastiku, drewna, a nawet włókna szklanego. Deskorolki w przeszłości miały często tylko jedną warstwę drewna oraz kształt zbliżony do deski surfingowej z lekkim wygięciem. Kółka były trochę większe niż w dzisiejszych deskorolkach i były zwykle zrobione z aluminium. Trucki (ośki) również były większe i mniej wytrzymałe. Ogromny wkład w dzisiejsze deskorolki miał Rodney Mullen, który wymyślił wiele ewolucji takich jak kickflip, heelflip czy 360 flip.

== Budowa deskorolki ==

=== Blat ===
Blat jest głównym elementem deskorolki, który zapewnia miejsce na nogi. Pokryty jest papierem ściernym – jest to tak zwany grip, który powoduje zwiększenie przyczepności nóg na desce. Blaty początkowo były pojedynczym kawałkiem drewna. Aktualnie są one robione ze sklejki (najczęściej wykonanej z drewna klonu kanadyjskiego). Czasem do konstrukcji decka włączane są inne materiały, takie jak włókno szklane, włókno węglowe czy kevlar, aby zmniejszyć wagę blatu i zwiększyć jego wytrzymałość.
Deck obecnie ma szerokość 19–23 centymetrów. Szersze Blaty są zwykle bardziej przydatne dla skaterów, którzy jeżdżą na vercie. Takie blaty cechuje większa sterowność i stabilność podczas zjazdu ze stromych zboczy oraz po ścianach half-pipe’ów. Węższe blaty są przeznaczone dla ulicznych skaterów, którzy wolą wykonywać triki bardziej nacechowane techniką. Szeroka deska często utrudnia wykonanie takich trików.

=== Trucki ===

Truck to element umożliwiający montaż kółek do deski oraz kierowanie nią przez pochylenie w stronę, w którą chce się skręcić. Do blatu przyłączane są dwa metalowe trucki(stop aluminium, czasem z dodatkiem magnezu – w środku ze stalową osią), które łączy się z kółkami.
Trucki są złożone z dwóch części. Górna część trucka, przytwierdzana do blatu, nazywana się baseplate, a poniższa to hanger. Pomiędzy baseplate a hangerem znajdują się bushingi, gumowe elementy, które zapewniają elastyczność przy skręcaniu deskorolką. Śruba o nazwie kingpin przytrzymuje te części razem. Pokręcając tą śrubą zmieniamy sztywność deski.

=== Kółka ===
Kółka są zakładane na trucki z wykorzystaniem łożysk i tulejek dystansowych. W większości deskorolek są wykonane z poliuretanu lub innego tworzywa sztucznego. Większe rozmiary kółek ułatwiają jazdę na rampie oraz są mniej wrażliwe na nierówności podłoża. Mniejsze średnice ułatwiają triki typu grind i zmniejszają wagę deskorolki lecz także zmniejszają prędkość maksymalną. W latach 80. był pełny asortyment kółek o różnej twardości (twarde do jazdy na rampie, średnie do jazdy ulicznej i miękkie do slalomu) – obecnie większość kółek ma zbliżoną twardość oscylującą w okolicach 100A.

=== Łożyska ===
W każdym kółku znajdują się dwa łożyska toczne rozdzielone tulejką dystansową. Łożyska produkowane wyłącznie do deskorolek i rolek są klasyfikowane według skali ABEC, której wartościami są liczby od 1 do 9 (nieparzyste). Wyższa klasyfikacja według skali ABEC odpowiada wyższemu stopniowi precyzji. Określa się tym samym stopień ślizgu łożyska – im większa liczba tym mniejszy opór wewnątrz spowodowany mniejszą ilością kulek i wypełniającym je smarem. Najczęściej spotykane są łożyska ABEC5 i ABEC7.
Często stosuje się też znacznie trwalsze i dokładniejsze zwykłe łożyska maszynowe o oznaczeniu 608Z.

=== Podkładki pod trucki ===
Podkładki są umieszczane pomiędzy blatem a truckiem, aby amortyzowały uderzenia o podłoże. Dzięki temu zmniejsza się prawdopodobieństwo, że blat ulegnie zniszczeniu. Podkładki nie są niezbędną częścią deskorolki; są rzadko stosowane a praktyczna przydatność jest znikoma.

=== Śruby ===
Śruby (tzw. montażówki) trzymają razem blat, oraz trucki. Niektórzy skaterzy kolorują pary śrubek (można je również kupić), aby łatwiej było im odróżnić, która strona deskorolki to tail (tył). Montażówki mają różne długości, które są dopasowywane do grubości decku. Różnią się również otworem na narzędzie. Niektóre montuje się za pomocą klucza imbusowego, inne zaś na zwykły śrubokręt tzw. krzyżak.

=== Grip – papier ścierny ===
Papier ścierny, który przykleja się na górną część blatu, jest najczęściej samoprzylepny. Dostępny w wielu kolorach i wzorach. Niektórzy skaterzy wycinają lub malują na gripie pasek lub wzorek, aby mogli łatwiej odróżnić, gdzie znajduje się tail.
Papier ścierny na górze deski pomaga też utrzymać nogi w jednym miejscu, by nie przesuwały się podczas jazdy i robienia tricków.

=== Dawniej używane części ===
Slidery: Wąskie plastikowe paski przymocowywane pod blatem wzdłuż krawędzi. Były popularne wśród vert skaterów, którym ułatwiały przytrzymywanie deski podczas wykonywania trików w powietrzu. Powodowały również większy poślizg na dolnej warstwie decka, chroniąc tym samym deck przed zarysowaniem podczas wykonywania slide'ów. Większość skateboarderów już nie używa raili ze względu na małą przydatność i kłopot z montażem. W latach 90. zastąpiono je Everslickiem czyli pokryciem spodniej warstwy deski plastikową powłoką – taka sama powłoka stosowana jest w snowboardach.
Copery: Plastikowe nakładki na hangery trucka, zapewniające większy poślizg podczas wykonywania grindów. Zostały wymyślone w czasie, gdy street skating był w początkowej fazie swojego istnienia. Copery nie były bardzo popularne ze względu na małą trwałość.
Leppery: Plastikowe pokrycia mocowane w środku trucka, okrywające kingpin i baseplate. Ich przeznaczeniem było zapobieganie zatrzymywaniu deskorolki, gdy truck uderzy w jakąś przeszkodę. Pomysł zarzucono bo nie były przydatne.
Nose guardy: Plastikowe "zderzaki" nakładane na nose (przód) deskorolki. Ich celem była ochrona decka przez zniszczeniami przy uderzeniu o przeszkody.
Tail bone'y lub tail guardy: Kawałki plastiku przymocowane na tailu deskorolki. Ich celem była osłona taila przed zużyciem podczas skoków i hamowania. Tailbone utrudniał wykonywanie ollie i kilka innych trików tail bone'y są dzisiaj bardzo rzadkimi akcesoriami.

== Korzystanie z dróg w Polsce ==
Od 20 maja 2021 korzystanie z deskorolek w Polsce jest uregulowane przez ustawę Prawo o ruchu drogowym. Deskorolki zaliczają się do typu urządzeń wspomagających ruch (UWR). Osoba poruszająca się na deskorolkach jest obowiązana korzystać z chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, poruszając się na drodze dla rowerów obowiązuje ruch prawostronny. Korzystając z chodnika albo drogi dla pieszych, jest obowiązana poruszać się z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego, zachować szczególną ostrożność, ustępować pierwszeństwa pieszemu oraz nie utrudniać jego ruchu.
Osoba poruszająca się po drogach i chodnikach jest obowiązana:

poruszać się z prędkością zapewniającą panowanie nad tym urządzeniem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa;
przy wymijaniu zachować bezpieczny odstęp od wymijanego pojazdu lub uczestnika ruchu;
przy omijaniu zachować bezpieczny odstęp od omijanego pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody;
przed wyprzedzaniem upewnić się, czy ma dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu;
zbliżając się do przejścia dla pieszych, zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu.
Ponadto Kodeks drogowy zabrania użytkownikom UWR:

poruszania się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;
przewożenia innej osoby, zwierzęcia lub ładunku;
ciągnięcia pojazdu lub ładunku;
czepiania się pojazdów;
poruszania się tyłem.

== Zobacz też ==

skateboarding
longboard
fingerboarding
skatepark
skateplaza
deskorolka elektryczna

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Ramp Plans Dot Org – zrób sobie rampę (ang.). rampplans.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-05-09)].
Deskorolka na Śląsku. decha.slask.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-07)].


Dętka

Dętka – komora z elastycznego materiału (najczęściej z gumy), wypełniona gazem (najczęściej powietrzem) tłoczonym poprzez wentyl. Jej zadaniem jest utrzymywanie ciśnienia gazu wypełniającego przedmiot ją zawierający, a przez to zapewnienie mu pożądanych właściwości użytkowych – przede wszystkim sprężystości.

== Koła ==
Dętki kół znajdujące się wewnątrz opon mają kształt zbliżony do torusa. Obecnie w samochodach stosowane coraz rzadziej, ze względu na powszechne stosowanie opon bezdętkowych, natomiast w kołach do innych celów   (rowery, maszyny rolnicze, taczki, wózki inwalidzkie itp.) są stosowane powszechnie.

== Piłki ==
Dętka zapewniająca elastyczność piłce ma kształt kuli.

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
dętka rowerowa
dętka rudonoga


Dysk (przyrząd sportowy)

Dysk – sprzęt lekkoatletyczny używany podczas rzutu dyskiem.
Dysk składa się z drewnianej tarczy otoczonej metalowym pierścieniem. Sprzęt ma średnicę od 219 do 221 milimetrów dla mężczyzn i 180 do 182 milimetrów dla kobiet. Podczas zawodów kobiety i młodzicy (do 15 lat) używają sprzętu o wadze 1 kilograma, juniorzy młodsi (w wieku 16 i 17 lat) korzystają z dysku 1,5 kilogramowego, juniorzy (18 i 19 latkowie) rzucają dyskiem o ciężarze 1,75 kilograma, a dysk dla seniorów waży 2 kilogramy.

== Bibliografia ==

Kajetan Hądzelek (red.): Mała Encyklopedia Sportu (Tom 1). Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1984. ISBN 83-217-2565-1. Brak numerów stron w książce


Eye black

Eye black - substancja lub materiał czarnego koloru używane do wykonywania linii pod oczami mających na celu poprawę widzenia poprzez zmniejszenie odbicia promieni słonecznych. Stosowana najczęściej przez sportowców.
Eye black jest zazwyczaj mieszaniną wosku pszczelego, parafiny i grafitu. Używa się również specjalnych plastrów lub wazeliny, jednak badania dowiodły, że te ostatnie nie mają znaczącego wpływu na jakość widzenia.
Zwyczaj zaczerniania policzków popularny jest szczególnie w Stanach Zjednoczonych, głównie wśród graczy baseballu, futbolu amerykańskiego oraz lacrosse. W Europie rzadko spotykany.


Floret

Floret – sportowa broń biała (zaliczana do broni kolnych).

== Historia ==
Historycznie w Europie zachodniej floret był jedyną bronią kolną używaną na salach szermierczych, mimo że pojedynkowano się powszechnie na szpady. Z powodu odmienności w polu trafienia i zasadach walki dochodziło do sytuacji, w których doświadczeni szermierze ginęli w pojedynku na szpady ze znacznie słabszymi przeciwnikami. Dopiero koniec XIX wieku przyniósł wprowadzenie szpad do francuskich sal szermierczych i rozdzielenie nauczania szpady i floretu. Aktualnie floret obok szpady i szabli sportowej jest jedną z dyscyplin szermierki olimpijskiej.

== Budowa współczesnego floretu ==

Floret w szermierce sportowej różni się od broni używanej w latach 50. XVI wieku.
Jest bezpieczny, zakończony przyciskiem (tzw. puntą) i gdy się go wciśnie, to wyda sygnał na aparacie. Gdy trafi się w kamizelkę elektryczną, którą ma na sobie przeciwnik, to na aparacie zapali się światło kolorowe (czerwone lub zielone, zależy, pod który jest podpięty), lecz gdy w tzw. pole nieważne (czyli poza obrębem kamizelki), to zapali się światło białe.
Punta jest zakończeniem długiej klingi. Klinga dzieli się na ostrze oraz płaz. Wykonana jest z metalu.
Na początku klingi jest zamieszczona garda (częściej używany w środowisku zawodników kosz), która chroni dłoń przed mocniejszym uderzeniem. Jest wytrzymała, okrągła i wykonana z metalu.
Do gardy przymocowany jest uchwyt trzymany w ręku.
Uchwyt może mieć różne kształty:

francuski – długa, prosta rączka pokryta gumą
belgijski – krótka rączka, wyrobiona do kształtu ręki (najczęściej używana)
włoski – dziś już nie używana, długa i prosta rączka, starsza wersja francuskiej, z dwoma bolcami
Broń na ogół ma długość 110 cm. Istnieją różne długości floretu: 0, 2, 5 (5 – to właśnie 110 cm).
Przez klingę przechodzi przewód elektryczny. Przeprowadzony jest przez kosz i z niego wychodzi gniazdko, w które wpina się kable szermiercze (element stroju szermierczego). Drugi koniec kabla szermierczego przypinany jest do tzw. wędki (łączy aparat z przewodem zawodnika).


Freeline skates

Freeline Skates to para wrotek jednośladowych których styl jazdy przypomina jazdę na deskorolce, snowboardzie, surfingu i łyżworolkach jednocześnie. Składają się one z dwóch metalowych płytek pokrytych papierem ściernym, będących bezpośrednio połączonych z pewną formą trucka. Sposób jazdy jest odmienny zarówno od wrotek jak i deskorolki, zasadą zbliżony do Streetsurfingu.

== Historia ==
Freeline Skates zostały wynalezione w 2003 roku w San Francisco. Ryan Farrelly próbował zaprojektować lepszy sprzęt do zjazdów downhill. Jako prototyp stworzył deskorolkę z czterema kółkami ułożonymi w rzędzie. Po kilku testach Farrelly uświadomił sobie że wygodniejszym rozwiązaniem będzie stanie każdą stopą na osobnym zestawie kółek.

== Przypisy ==


Frisbee

Frisbee – dysk używany w sporcie i rekreacji. Sama nazwa frisbee jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Wham-O, dla produktów opartych na pomyśle Freda Morrisona.
Typowe frisbee ma kształt talerza o średnicy od 20 do 25 cm i jest wykonane z tworzywa sztucznego. W zależności od zastosowań frisbee mogą się znacznie różnić rozmiarem, ciężarem, twardością materiału i innymi parametrami, które wpływają na zachowanie się dysku w locie.
Daleki lot frisbee umożliwia opór powietrza powstrzymujący jego opadanie (inaczej mówiąc, siła nośna wytwarzana przez różnicę ciśnienia powietrza nad i pod dyskiem). Ruch obrotowy stabilizuje lot. Dzięki temu rzucony dysk może przelecieć nawet kilkaset metrów. Zabawa polega na rzucaniu i łapaniu, jednak wokół tych prostych zasad zbudowano wiele gier, między innymi disc golf, freestyle frisbee, ultimate, dog frisbee (z udziałem psów).

== Zobacz też ==
ringo

== Przypisy ==


Gogle

Gogle – specjalistyczne okulary, pełniące różnorakie role np. ochronną, estetyczną, rozrywkową, militarną bądź technologiczną. posiadające ukształtowanie, które pozwala przylegać osłonie do twarzy wokół oczu, nie dopuszczając do wewnątrz elementów środowiska, osłaniając nosicieli przed uderzaniem podmuchów powietrza, rozbryzgów wody czy podróżujących w powietrzu pyłu i ciał stałych, groźnych dla zdrowia czy komfortu całego aparatu wzrokowego,
Gogle ochronne służą uczestnikom m.in sportów z gatunku ekstremalnych, w tym także zimowych takich jak np. narciarskie skoki czy wyścigi w postaci biegów. bobslejów czy łyżwiarstwa szybkiego) czy innych miejscach polegających na poruszaniu się osób w niestandardowych warunkach środowiskowych
Podobną rolę pełnią specjalne okulary dla kolarzy i biegaczy narciarskich – zazwyczaj są jednak nieco mniejsze i delikatniejsze od gogli używanych w innych sportach.
Wcześniej gogle były także stosowane przez motocyklistów (przed upowszechnieniem się kasków ochronnych zintegrowanych z okularami) lub osoby prowadzące pojazdy z odkrytymi – narażonymi na wiatr – kokpitami (starszego typu samoloty, samochody wyścigowe lub łodzie motorowe).
Często, oprócz ochrony przed wiatrem lub deszczem, chronią przed jaskrawym światłem i odblaskiem od śniegu lub wody, pełniąc rolę okularów przeciwsłonecznych. Niektóre modele gogli mają w tym celu wymienne barwne „szkła” z przezroczystego tworzywa.
Używane także w przemyśle jako okulary ochronne (dla pilarzy, szlifierzy, spawaczy itp.) – chroniące przed drzazgami, wiórami, iskrami i odpryskami obrabianego materiału lub przed jaskrawym światłem podczas spawania.


Grot (broń)

Grot, żeleźce – ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej oraz drzewc chorągwi czy innych znaków wojskowych. Groty mogły być płaskie, paraboliczne, trójkątne lub czworokątne, przeznaczone do zadawania ran szarpanych, ciętych lub kłutych. Groty strzał nierzadko posiadały zadziory skierowane ku drzewcu, które utrudniały wyjęcie strzały z ciała, powodując jednocześnie większe obrażenia. Istniały także tępe groty używane podczas turniejów rycerskich. Grot mocowano za pomocą tulei nakładanej na drzewce lub za pomocą kolca wbijanego w drzewce.
Pierwsze typy grotów, pochodzące z epoki kamienia, wykonane były najczęściej z krzemienia lub wycięte z kości.
Groty w łucznictwie tarczowym mają zazwyczaj kształt paraboliczny, dla jak najlepszych własności aerodynamicznych. Wykonywane są ze stali, aluminium lub tytanu.
Groty mogą być wklejane do środka promieni lub wkręcane we wcześniej wklejone tuleje.
Grotami mogą być także ostrza dekorujące oraz zwieńczające płoty i bramy.

== Bibliografia ==
PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9


Gryf (kulturystyka)

Gryf  – element sztangi w formie pręta, w sztandze olimpijskiej zakończonego obrotowymi tulejami, na które zakłada się obciążniki. Olimpijski gryf dla mężczyzn ma 7 stóp (2,13 m) długości i średnicę 28–29 mm (na końcu 49–50 mm). Waży 20 kilogramów.
Występują różne rodzaje gryfów, m.in.:

gryf łamany – służy on do kształtowania bicepsów, poprzez jego specyficzny kształt odciąża nadgarstki podczas ćwiczeń.
gryf prosty – najczęściej używany do wyciskania na klatkę piersiową, martwego ciągu, zarzutu, podrzutu.
kratownica – gryf do kształtowania tricepsów i bicepsów.
gryf krótki do hantli – służy do różnych ćwiczeń na biceps, triceps, przedramię, barki, plecy, klatkę piersiową.

== Przypisy ==


Gryf łamany

Gryf łamany – jest to powyginany gryf, który ułatwia ćwiczenia, stosuje się do treningu bicepsów (zmniejsza obciążenie nadgarstków) i tricepsów. "Złamanie" gryfu występuje pod kątem 45 i 30° licząc od osi gryfu. Zmienny kąt powoduje zróżnicowaną pracę mięśnia - im większe odchylenie od osi gryfu, tym większą pracę wykonuje szczyt głowy mięśnia.


Haltery (ciężarki)

Haltery – ciężarki używane do skoków z miejsca w dal. Początkowo były to półokrągłe, sierpowate kawały kamienia z wklęsłością pośrodku dla wygodniejszego uchwytu ciężarka dłonią. Później wykonywano je z brązu w kształcie czółenek wydrążonych w środku. Ciężarki trzymane w dłoniach, rozkołysane, miały zawodnikowi ułatwić uzyskanie dłuższego skoku.

== Bibliografia ==
Eugeniusz Skrzypek, 500 zagadek olimpijskich, Wiedza Powszechna, Warszawa 1972 r.


Hawk-Eye

Hawk-Eye (także Challenge, sokole oko, jastrzębie oko) – elektroniczny system umożliwiający rozstrzygnięcie kontrowersyjnych punktów, stosowany w sporcie, wykorzystywany m.in. w krykiecie, tenisie, badmintonie, szermierce, siatkówce, piłce nożnej i snookerze. Jego działanie umożliwiają kamery i czujniki przesyłające do komputera zarejestrowany bądź animowany obraz.
Wynalazcą Hawk-Eye jest Paul Hawkins. Jego firma produkująca system sokolego oka została przejęta w 2011 roku przez Sony.

== Hawk-Eye w tenisie ==

W systemie Hawk-Eye wykorzystywane są kamery zainstalowane ponad placem gry i czujniki umieszczone na korcie. Urządzenia rejestrują tor lotu piłki tenisowej, a następnie przesyłają dane do komputera, który tworzy trójwymiarowy animowany obraz lotu piłki wraz z miejscem odbicia o kort. Dokładność odwzorowania punktu odbicia piłki wynosi około 3,6 milimetra.
Koszt montażu sokolego oka na jednym korcie wynosi około 100 tys. dolarów.
Debiut sokolego oka w profesjonalnym turnieju nastąpił podczas Pucharu Hopmana w 2006 roku, w meczu Holandii z Chinami. Holenderka Michaëlla Krajicek była pierwszą tenisistką, która skorzystała z tego systemu.
Challenge jest wykonywany na prośbę zawodnika. Tenisiście przysługują trzy szanse na nieudane sprawdzenie zagrania w każdym secie i jedna dodatkowa w tie breaku. Jeśli sportowiec nie popełni pomyłki, próba nie zostaje odebrana, tak więc liczba poprawnych sprawdzeń nie jest ograniczona.

== Hawk-Eye w badmintonie ==
Badmintoniści mogli korzystać z systemu sokolego oka podczas turnieju w Dżakarcie w 2013 roku. Kamery ruchu dostarczały precyzyjnych informacji na temat miejsca upadku lotki. Challenge musiał być dokonany od razu po zakończeniu akcji, przed rozpoczęciem kolejnego punktu. Zawodnicy korzystać z usprawnienia mogli dwukrotnie w trakcie meczu. W przypadku właściwej oceny sytuacji nie tracili szans.

== Hawk-Eye w piłce nożnej ==
Sokole oko w piłce nożnej, dostarcza sędziemu informacji w momencie przekroczenia linii bramkowej przez piłkę. Wykorzystywane do tego jest pole magnetyczne i specjalne czujniki. Od sezonu 2013/2014 system siedmiu kamer kontrolował bramki w rozgrywkach Premier League. W Polsce system zadebiutuje podczas transmisji na żywo przy Mistrzostwach Europy w piłce nożnej w 2024 roku.

== Hawk-Eye w siatkówce ==
Sokole oko w siatkówce otrzymało nazwę Challenge System Volleyball. Wykorzystane zostało podczas meczu finałowego PlusLigi w sezonie 2010/2011. Na układ składało się 15 kamer – 8 skierowanych w stronę linii boiska, 3 zwrócone na siatkę i antenkę oraz 4 przekazujące podgląd tablicy wyników i boiska. Kamery rejestrowały klatki filmowe co 0,008 sekundy. Koszt montażu jednego zestawu wynosi około 350 tys. złotych.
W 2013 roku poinformowano, że system sokolego oka będzie wykorzystywany podczas wszystkich meczów Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014.

== Przypisy ==


Hop-Sport

Hop-Sport – marka sprzętu sportowego należąca do niemieckiej firmy Hegen Deutschland GmbH, która zajmuje się dystrybucją produktów Hop-Sport w obszarze DACHL. Marka powstała w 2003 roku.
Dystrybucją produktów marki Hop-Sport na polskim rynku, zajmuje się firma Hegen Distribution Sp. z o.o., natomiast głównym importerem marki jest Hegen Polska Sp. z o.o.

== Historia ==
Hop-Sport, od momentu założenia, stale rozszerza swoją działalność na kolejne rynki, w tym m.in. na rynek słowacki, czeski, ukraiński, belgijski, estoński, austriacki, francuski, luksemburski, litewski i duński.
W 2019 roku firma Hegen Polska została najemcą powierzchni magazynowej wynoszącej ponad 9,5 km², w kompleksie parku Panattoni w Szczecinie, aby sprawnie zarządzać kwestiami logistycznymi i dystrybucją produktów poza granice Polski. Hegen Polska posiada kompleks magazynów na terenie kraju, z których codziennie realizowane są wysyłki produktów, których wartość obrotu w roku 2022 wyniosła 134,8 mln zł.

== Produkty i ich jakość ==
Hop-Sport oferuje szeroki wybór sprzętu fitness, sprzętu siłowego oraz różnego rodzaju akcesoriów sportowych. Wśród asortymentu znajdują się m.in.: bieżnie, rowerki stacjonarne, orbitreki, steppery, hantle, ławki treningowe, drążki do podciągania czy zestawy obciążeń. Jakość produktów oferowanych przez Hop-Sport zyskała uznanie m.in. w ogólnopolskich badaniach konsumenckich, dołączając do grona Konsumenckich Liderów Jakości.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Oficjalna strona sklepu Hop-Sport


Hurley (kij)

Hurley (także hurl lub irl. camán) – kij do gry w hurling. Jest wykonany z drewna jesionowego i służy do podbijania, uderzania lub przenoszenia (na płaskiej swej części) piłki.

== Przypisy ==


Jedynka (wioślarstwo)

Jedynka (też: skiff) – jednoosobowa łódź wyścigowa, stworzona do  wyścigów wioślarskich. Wyczynowy skiff jest stosunkowo długi (średnio 8,2 m), wąski oraz lekki (zwykle waży niewiele więcej, niż wynosi minimum dopuszczalne przepisami FISA, czyli 14 kg). Napędzany jest za pomocą dwóch długich wioseł - siłą mięśni zawodnika (zwanego skifistą, zwróconego plecami w kierunku płynięcia. Skifista siedzi na wózku, jeżdżącym wzdłuż osi podłużnej łodzi, po krótkich szynach. Jedynka wyposażona jest w dwie symetrycznie zamocowane odsadnie, pozwalające  mocować dulki w pewnej odległości od  burty. Stopy wioślarza mocowane są trwale do łodzi za pomocą podnóżka, najczęściej wyposażonego w montowane na stałe buty.
Pierwsze jedynki wyścigowe robione były z poszyciem klinkierowym, co czyniło je bardzo ciężkimi. W roku 1867 pojawiły się więc pierwsze konstrukcje zapewniające znaczne zmniejszenie wagi przy dużej sztywności - były to poszycia z kompozytów składających  się z warstw papieru nasyconych lakierem lub klejem, które utwardziły się po wyschnięciu. Od początku XX wieku poszycia wytwarzano z cedru, jednak prawdziwą rewolucją było wprowadzenie przez niemiecką firmę Empacher łodzi z poszyciem z nowoczesnych laminatów węglowych. Łodzie wykonane w tej technologii zadebiutowały na Igrzyskach w 1972 roku, a kilka lat później były w powszechnym użyciu.
Rozgrywane na skiffie zawody są dyscypliną olimpijską. Konkurencja mężczyzn znajduje się w programie igrzysk nieprzerwanie od Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w roku 1900. Konkurencja kobiet zadebiutowała na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu w roku 1976.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Bill Miller. The Development of Rowing Equipment. rowinghistory.net (ang.) [dostęp: 2018-12-04]

== Linki zewnętrzne ==

Jak wiosłuje się na jedynce wioślarskiej youtube.com


Kajak

Kajak – niewielka łódź turystyczna lub sportowa.
Używa się do niej wiosła o dwóch piórach, nieopartym o żadne urządzenia przymocowane do pokładu (w odróżnieniu od łodzi wiosłowej). Załoga siedzi twarzą do kierunku płynięcia.
Pochodzi od inuickiej (eskimoskiej) łodzi nazywanej „qajaq” (wym. IPA: qɑ.'jɑq, przybliżona polska wymowa: [ka’jak]). Obecnie spotykana jest ogromna liczba bardzo różnych, jeśli chodzi o kształt kadłuba i technologię wykonania, kajaków. Najkrótsze (kajaki do rodeo – akrobacji kajakowej) mają 1,7 m długości, a najdłuższe (regatowe kajaki czteroosobowe) – 11 m. Przeciętna długość kajaka turystycznego to 3,5–5 m, a szerokość – 60–80 cm.

== Rodzaje kajaków ==
Kajaki można klasyfikować ze względu na przeznaczenie i technologię wykonania.
Klasyfikacja ze względu na przeznaczenie wygląda następująco:

kajaki rekreacyjne
kajaki turystyczne
nizinne
morskie
górskie
kajaki sportowe
regatowe
górskie slalomowe
górskie zjazdowe
do freestyle’u (rodeo kajakowego)
do kajak-polo
kajki surfski (kajaki z otwartym kokpitem przeznaczone do wyścigów oceanicznych i morskich).
Ze względu na technologię wykonania wyróżniamy kajaki:

z kompozytów (laminatów) (popularnie, choć często nieprawidłowo określane, jako plastikowe), najczęściej spotykany jest laminat poliestrowo-szklany; lepsze (lżejsze i bardziej wytrzymałe) są kajaki z laminatów na bazie włókna węglowego, kevlaru i żywic epoksydowych. W tej technologii wytwarza się większość łodzi sportowych;
z polietylenu – bardziej wytrzymałe od laminatowych, ale cięższe.
kajaki składane – wzorowane na konstrukcjach Inuitów i Aleutów, którzy budowali swoje łódki w oparciu o drewniany szkielet powleczony skórami zwierząt.
kajaki „drewniane”, budowane ze sklejki lub sklejanych listewek i laminatu szklano-epoksydowego.
kajaki z tworzyw termoplastycznych (ABS, Royalex, Pirilite i inne), które produkuje się przez wytłaczanie kadłubów lub połówek kadłubów z płatów odpowiedniego tworzywa. Tą technologią produkuje się najwięcej kanadyjek turystycznych, ale ostatnio także kajaków turystycznych.

== Zobacz też ==
kajakarstwo
szlak kajakowy
sygnały kajakowe

== Przypisy ==


Kask do rugby

Kask do rugby (ang. scrum cap) – kask sportowy używany przez zawodników podczas meczu rugby, chroniący ich przed poważnymi urazami głowy, kalafiorowatym uchem, skaleczeniami i otarciami. Zgodnie z przepisami kask jest dodatkowym elementem ubioru i nie jest obowiązkowy.

== Opis ==
Tradycyjnie kask do rugby używany był przez młynarzy, jednak obecnie noszą go również zawodnicy, którzy nie formują młyna. Zgodnie z ostatnimi badaniami, kask do rugby może zmniejszyć wpływ siły uderzenia nawet o 47%. Projekt kasku został zaprezentowany przez Euriga Evansa i był po raz pierwszy noszony przez uczniów brytyjskiego Christ’s College w Londynie. Rozmiar kasku w dużej mierze zależy od wielkości głowy zawodnika. W oficjalnych turniejach i meczach rugby dopuszczalne są tylko te kaski, które mają etykietę organizacji World Rugby.
Kask do rugby ochrania całą głowę oraz uszy i składa się z trzech warstw: zewnętrznej, środkowej i wewnętrznej. Warstwa wewnętrzna ma kilka perforacji na powierzchni, natomiast warstwa zewnętrzna ma kilka kieszonek. Warstwa środkowa wyposażona jest w otwartokomórkową piankę poliuretanową, o gęstości w zakresie od 100 do 300 kg/m³, która skutecznie redukuje energię przeciążenia, która po uderzeniu przekazywana jest do głowy zawodnika.
Pierwszy w historii kask miał typową konstrukcję opaski na głowę z wyściółką w okolicy uszu oraz paskiem pod brodą. Nie zakrywał obszaru głowy i zawodnik był narażony na obrażenia zewnętrzne. Obecnie używane kaski produkowane są z cienkiej pianki o różnych zaawansowanych właściwościach. Materiał sztywny, taki jak tworzywo sztuczne, jest całkowicie zabroniony. Kask dzięki odpowiedniej wentylacji zapobiega przegrzaniu głowy.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==

Specyfikacja kasku do rugby. World Rugby. [dostęp 2022-11-06]. (ang.).


Kask futbolowy

Kask futbolowy (ang. football helmet) – kask używany w futbolu amerykańskim.
Składa się ze skorupy, wykonanej z twardego tworzywa sztucznego, wyściełanej grubą warstwą materiału tłumiącego, kratki chroniącej twarz, wykonanej z jednego lub więcej metalowych prętów, oraz pasków na brodę do utrzymania kasku na głowie. Niektórzy zawodnicy dodają przyciemniane poliwęglanowe szybki chroniące oczy.
Wymóg stosowania kasków istnieje na wszystkich poziomach zorganizowanych rozgrywek futbolowych, z wyjątkiem nieagresywnych odmian dyscypliny, jak np. futbol flagowy. Mimo stosowania kasków zawodnicy niekiedy ulegają kontuzjom głowy, takim jak wstrząśnienia mózgu.
Typy kasków zmieniają się wraz z funkcją zawodnika na boisku, co wynika z potrzeby znalezienia równowagi pomiędzy widocznością a bezpieczeństwem gracza.


Kij (lacrosse)

Kij do gry w lacrosse to przyrząd sportowy w kształcie długiego kija, używany w lacrosse do przemieszczania piłki i uderzania kijów graczy drużyny przeciwnej. Kij zakończony jest siatką o kształcie zbliżonym do trójkąta, z luźnym naciągiem pozwalającym na chwytanie, przenoszenie i rzucanie piłki.

== Kij tradycyjny ==
Kij tradycyjny zwykle wykonywany był z drewna hikorowego formowanego przez zginanie nad parą wodną. Przez otwory nawiercone w części kija przeznaczonej na kosz przeciągano linkę nylonową utwardzaną żywicą syntetyczną. Pozwalało to na utworzenie ściany bocznej. Siatkę splatano z rzemieni skórzanych przeciągniętych wzdłuż kija, pomiędzy jego górą a miejscem, gdzie rozpoczyna się kosz, oraz nylonowych linek umieszczonych poprzecznie. Luźną siatkę wzmacniano w części górnej dodatkowymi linkami poprzecznymi umożliwiającymi szybki wyrzut piłki.
Kij drewniany używany jest od powstania gry do czasów współczesnych. W wersji halowej często używają go bramkarze, a wśród seniorów także zawodnicy w polu. Kanadyjskie Stowarzyszenie Lacrosse zezwala na używanie kijów drewnianych narzucając takie same wymiary jak kijom współczesnych. Kobiety dość często używają kijów drewnianych w grze na otwartym stadionie.

== Kij współczesny ==

=== Głowa ===
Głowa to część używana do operowania piłką. Gracze chwytają, rzucają i balansują piłką używając siatki przymocowanej na obwodzie. Wykonana jest głównie z twardego plastiku. Dozwolone rozmiary zależą od rodzaju gry i płci zawodników. Większa głębokość siatki dozwolona jest w grze mężczyzn.

=== Rączka ===
Współczesne rączki kija do gry w lacrosse wykonywane są z rurki metalowej często o przekroju ośmiokątnym, aby zapewnić lepszy uchwyt. Większość wykonana jest z aluminium, tytanu, skandu lub ich stopów, ale nadal spotyka się rączki z drewna i włókna szklanego. Dolna część rączki pokryta jest taśmą i zamknięta zatyczką z gumy.

== Zobacz też ==
Piłka (lacrosse)
Lacrosse

== Przypisy ==


Kij krykietowy

Kij krykietowy – kij używany przez odbijającego podczas gry w krykieta. Tradycyjnie wykonywany jest z wierzby, najczęściej z gatunku wierzby białej znanej w Anglii jako cricket-bat willow. Kije nacierane są olejem lnianym.
Według przepisów krykieta kij (razem z rękojeścią) nie może być dłuższy niż 965 mm (38 cali), a pióro nie może być szersze niż 108 mm (4,25 cala).  Kije zazwyczaj ważą pomiędzy 1,1 do 1,4 kg.
Większość kijów jest sprzedawana w stanie surowym i przed użyciem muszą zostać knocked in, czyli obite specjalnym drewnianym młotkiem; proces "opukiwania" kija zabiera zazwyczaj od 3 do 6 godzin.

== Zobacz też ==
kij baseballowy

== Linki zewnętrzne ==

Oficjalne przepisy dotyczące kijów krykietowych. lords.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-19)].


Kula do kręgli

Kula do kręgli – kula o średnicy 160 mm i masie 2800–2900 g, lub średnicy 165 mm i masie 3050–3150 g albo też średnicy 218 mm, masie 7250 g. Kule do kręgli wykonywane są najczęściej z tworzyw sztucznych.
Do ich wyrobu wykorzystywano także drewno gwajakowców.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
http://www.twister.katowice.pl/
Mała encyklopedia techniki
http://www.twister.katowice.pl/zasady-gry-w-kregle/


Lexus Hoverboard

Lexus Hoverboard – zaprezentowana przez firmę Lexus pozbawiona kół odmiana deskorolki, umożliwiająca jazdę nad powierzchnią specjalnego toru dzięki wykorzystaniu zjawiska lewitacji magnetycznej.
Wewnątrz Lexus Hoverboard zainstalowano dwa kriostaty, zawierające elementy nadprzewodzące wykonane z materiału zwanego YBCO – tlenku itrowo-barowo-miedziowego (YBa2Cu3O7-x). Ma on złożoną strukturę krystaliczną perowskitu i należy do grupy nadprzewodników wysokotemperaturowych, który w przeciwieństwie do znanych wcześniej nadprzewodników nie wymagają schłodzenia bardzo drogim ciekłym helem do temperatury bliskiej zera absolutnego, a wystarczy im tani i łatwo dostępny ciekły azot.
Przed rozpoczęciem jazdy deskę umieszcza się na podstawce nad magnesami trwałymi i napełnia kriostaty ciekłym azotem, który wrząc schładza je do temperatury -197 stopni Celsjusza, w której elementy wykonane z YBCO przechodzą w stan nadprzewodnictwa. Pojawia się wówczas tzw. efekt Meissnera, polegający na „uwięzieniu” zewnętrznego pola magnetycznego przez nadprzewodnik, wskutek czego utrzymywany jest on przez pole magnetyczne w stałej odległości od magnesów, nawet mimo przyłożenia dużej siły – i po usunięciu podstawki deska unosi się nad magnesami. Uboczny efekt wrzenia ciekłego azotu widoczny jest w postaci mgiełki unoszącej się wokół deski – to para wodna z powietrza, kondensująca pod wpływem zimnego azotu wydostającego się z kriostatów.
Prace nad Lexus Hoverboard prowadzono w Dreźnie z udziałem naukowców z Instytutu Badań Ciała Stałego i Materiałoznawstwa im Leibniza (IFW) oraz inżynierów z firmy evico, specjalizującej się w przemysłowym wykorzystaniu nadprzewodników wysokotemperaturowych. Projektowanie, budowanie i testowanie prototypów w ramach projektu SLIDE trwało około roku. W ostatniej fazie do programu dołączył zawodowy skateboarder Ross McGouran, który pomógł dopracować ostateczny kształt deski.
Ostateczne próby odbyły się na specjalnym torze w Cubelles koło Barcelony. Pod jego powierzchnią przypominającą beton zainstalowano niemal 200 metrów przywiezionych z Drezna magnetycznych ścieżek, ułożonych z neodymowych magnesów trwałych (Nd2Fe14B).
Opublikowany 4 sierpnia 2015 r. przez firmę Lexus na Youtube film „The Lexus Hoverboard: It’s here”, ukazujący ewolucje wykonywane na unoszącej się bez podparcia desce, który w ciągu niecałych dwóch miesięcy obejrzano ponad 10 milionów razy, stanowi znakomity przykład marketingu wirusowego. Jednocześnie Lexus opublikował filmy prezentujące zasady działania Hoverboard i proces powstawania urządzenia, promujące wśród widzów naukę i technikę.

== Zobacz też ==
skateboarding

== Przypisy ==


Łódź (wioślarstwo)

Wioślarska łódź sportowa, łódź wyczynowa – bardzo wąska i relatywnie długa łódź, stworzona do  wyścigów wioślarskich. Napędzana jest za pomocą długich wioseł - siłą mięśni zawodników, którzy zwróceni są plecami w kierunku płynięcia. Wioślarze siedzą na wózkach, jeżdżących wzdłuż osi podłużnej łodzi, po krótkich szynach. Łódź sportowa wyposażona jest w odsadnie, pozwalające  mocować dulki w pewnej odległości od  burty. Stopy wioślarza mocowane są trwale do łodzi za pomocą podnóżka, najczęściej wyposażonego w montowane do niego na stałe buty.  Jako że priorytetem w budowie łodzi sportowych jest ich prędkość, ich dno jest zaokrąglone, co – w połączeniu z długim i wąskim kształtem – powoduje ich chybotliwość i trudność w opanowaniu techniki wiosłowania.

== Historia ==
Pierwsze zawody wioślarskie rozgrywane były na łodziach służących do transportu. Ze względu na wzrost wysokości nagród dla zwycięzców i prestiżu wyścigów, zawodnicy zaczęli udoskonalać łodzie, aby zwiększyć ich prędkość.

=== Odsadnie ===
Pierwszym z wynalazków zwiększających efektywność poruszania się łodzi, było zastosowanie w roku 1828 odsadni – pozwoliły one umieścić dulki (mocowane na końcu odsadni) dalej od burty łodzi. Dzięki temu punkt podparcia wioseł można było przesunąć jak najdalej od osi wzdłużnej, zmniejszając jednocześnie szerokość łodzi. Pozwoliło to zmniejszyć opór wody, przy zachowaniu minimum stabilności i wyporności łodzi. Pierwsze odsadnie były drewniane, szybko jednak (w roku 1830) zastosowano odsadnie metalowe.
Kolejnym dużym udoskonaleniem w zakresie sposobu mocowania wioseł w stosunku do osoby wiosłującego, było zastosowanie w wyczynowych łodziach ruchomych odsadni (wynalezionych stosunkowo wcześnie, bo już w roku 1877). Pomysł ten wprowadzono w życie na początku lat 80. XX wieku - odsadnie takie znacząco zwiększały efektywność ruchu łodzi, eliminując przesunięcia masy wioślarza spowodowane faktem, iż wioślarz w tradycyjnej łodzi wyczynowej przesuwa się na ruchomym wózku. W łodzi z ruchomymi odsadniami zawodnik siedzi bowiem na nieruchomym siodełku. W roku 1981, reprezentujący RFN Peter-Michael Kolbe wygrał na łodzi z takimi odsadniami mistrzostwa świata w wioślarstwie. Międzynarodowa Federacja Wioślarska FISA zakazała jednak zawodnikom wykorzystania ruchomych odsadni w roku 1984.

=== Wózek wioślarski ===
Sporym ograniczeniem siły, z którą wioślarz mógł napędzać łódź, była niewielka długość pociągnięcia wiosłem oraz fakt, że zawodnik używał jedynie siły rąk i tułowia. Rozwiązaniem obu problemów był ruchomy wózek (siodełko), na którym wioślarz odpychał się  od podnóżka, wykorzystując mięśnie nóg. Pierwsze próby miały miejsce w roku 1857 w Nowym Jorku w wyścigach czwórek. W roku 1870 wynalazek taki został opatentowany, a już w połowie lat 70. stał się standardowym wyposażeniem wyścigowej łodzi.

=== Poszycie łodzi ===
Pierwsze łodzie wyścigowe robione były z poszycia klinkierowego, co czyniło łodzie bardzo ciężkimi. W roku 1867 pojawiły się więc pierwsze konstrukcje zapewniające znaczne zmniejszenie wagi przy dużej sztywności - były to poszycia z kompozytów składających  się z warstw papieru nasyconych lakierem lub klejem, które utwardziły się po wyschnięciu. Od początku XX wieku poszycia wytwarzano z cedru, jednak prawdziwą rewolucją było wprowadzenie przez niemiecką firmę Empacher łodzi z poszyciem z nowoczesnych laminatów węglowych. Łodzie wykonane w tej technologii zadebiutowały na igrzyskach w 1972 roku, a kilka lat później były w powszechnym użyciu. Waga ósemki wioślarskiej spadła dzięki temu o jedną trzecią, a łodzie stały się znacznie sztywniejsze.

== Kategorie łodzi ==
Ze względu na liczbę wioseł, których używa każdy z wioślarzy stanowiących osadę. Łodzie mogą być przystosowane albo do używania przez wioślarza dwóch wioseł (krótszych - każdy zawodnik trzyma w każdej ręce po jednym wiośle), albo jednego wiosła (dłuższego - zawodnik trzyma je obiema rękami). Łodzie, na których każdy wioślarz ma w rękach dwa wiosła nazywane są "podwójnymi", gdy zawodnik trzyma jedno wiosło, są to osady "pojedyncze". We wioślarskiej jedynce zawodnik - z natury rzeczy - zawsze używa dwóch krótszych wioseł.
Ze względu na liczbę wioślarzy. Obecnie wyścigi wioślarskie rozgrywane są na łodziach, na których liczba zawodników wiosłujących wynosi: 1, 2, 4 albo 8. W XIX wieku urządzano ponadto wyścigi osad liczących 6 lub 10 zawodników.
Ze względu na korzystanie ze sternika. Łodzie mogą być sterowane:
przez niewiosłującego sternika, który steruje za pomocą systemu linek połączonych ze sterem, albo:
przez samych wiosłujących (przy pomocy systemu pozwalającego jednemu z zawodników kierować sterem za pomocą skrętów butem albo - w łodziach podwójnych - ciągnąc mocniej jednym z wioseł).
Biorąc pod uwagę powyższe, obecnie wyróżnia się następujące kategorie łodzi (w nawiasie powszechnie stosowane oznaczenia):

Osady "pojedyncze": dwójka bez sternika (2-), dwójka ze sternikiem (2+), czwórka bez sternika (4-), czwórka ze sternikiem (4+), ósemka (8+), przy czym ósemki zawsze są ze sternikiem.
Łodzie podwójne: jedynka (1x), dwójka podwójna (2x), czwórka podwójna (4x).
Obrazuje to poniższa tabela, gdzie żółty punkt na piktogramie to sternik, a oznaczenie "O" pokazuje, które konkurencje (według stanu obowiązującego od 2020 roku) będą w programie igrzysk olimpijskich.

== Nietypowe  łodzie sportowe ==
Oprócz opisanych powyżej łodzi sportowych, istnieją również łodzie wyścigowe do specjalnych zastosowań.

=== Łodzie do parawioślarstwa ===
Łodzie te mają wygląd zbliżony do zwyczajnych łodzi wyczynowych, we większości klas niepełnosprawności zawodników różnią się one jednak znacząco - z uwagi na dostosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zgodnie z regulacjami Międzynarodowej Federacji Wioślarskiej, w większości klas parawioślarstwa wioślarz siedzi na nieruchomym siodełku, musi być przywiązany do łodzi specjalnymi pasami, a jedynki muszą ponadto mieć specjalne "pontony" przymocowane do odsadni.

=== Łodzie do wyścigów morskich ===
Tradycyjne łodzie sportowe nie nadają się do wyścigów po morzu i na obszarach przy brzegach morskich, gdzie fale  są zbyt wysokie. Łodzie służące do takich wyścigów są znacznie szersze i bardziej stabilne, a ponadto maja wyższe burty.

== Galeria ==

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Bill Miller. The Development of Rowing Equipment. rowinghistory.net (ang.) [dostęp: 2018-11-28]


Łuk (broń)

Łuk – neurobalistyczna broń miotająca, składająca się z łęczyska i cięciwy. Ręczne napięcie cięciwy i jej zwolnienie dzięki wykorzystaniu energii sprężystości łęczyska doprowadza do wystrzelania pocisku (strzały).
Jedna z najstarszych broni miotających, znana ludzkości od co najmniej 35 tys. lat, choć rozkwit jej używania miał miejsce w okresie środkowego mezolitu około 10 tys. lat p.n.e. Pierwsze urządzenie w dziejach człowieka służące do magazynowania energii mechanicznej.

== Budowa ==

Łuk składa się ze sprężystego pręta lub listwy, zwanego łęczyskiem, oraz linki łączącej oba końce pręta, zwanej cięciwą, która jest przymocowana do łuku w miejscach zwanych gryfami.
Pociskiem jest strzała, czyli cienki i długi pręt, który jest wystrzeliwany z łuku.
Łęczyska łuku muszą być wykonane z elastycznego materiału, który jest w stanie ulegać odwracalnemu odkształceniu poprzez ręczne naciągnięcie cięciwy.
Cięciwa musi być stosunkowo cienką (ale nie przesadnie) nierozciągliwą linką, na tyle wytrzymałą, aby nie pękać w momencie prostowania łęczyska po strzale.
Strzała musi być na tyle długa, aby wystawać choć trochę za łęczysko w momencie pełnego naciągnięcia cięciwy.

== Strzelanie z łuku ==

Strzelanie z łuku wymaga obu rąk. Strzelec trzyma w jednej, wyprostowanej ręce (osoby z prawym okiem dominującym w lewej) łęczysko nieco poniżej połowy jego długości (z wyjątkiem łuków japońskich, gdzie trzymany jest w jednej trzeciej długości łuku licząc od dołu). Dłoń tej ręki stanowi też zwykle powierzchnię utrzymującą strzałę prostopadle do drzewca. W różnych typach łuków występują także podstawki pod strzałę. Drugą ręką łucznik trzyma jednocześnie cięciwę. Napinanie łuku polega na jednoczesnym odpychaniu łuku i ciągnięciu cięciwy. Idealnie jest, gdy obie te siły się równoważą. Nazywane jest to równowagą dynamiczną. Po wycelowaniu łucznik puszcza cięciwę, która pchana w kierunku drzewca przez jego siły sprężystości wystrzeliwuje strzałę.
Skuteczne i celne strzelanie z łuku wymaga dość długiego treningu siłowego i technicznego. Kluczową sprawą jest umiejętność dość długiego wytrzymania w bezruchu w momencie pełnego naciągnięcia cięciwy. W momencie tym całe grupy mięśni pleców, klatki piersiowej i obu rąk są poddane silnym naprężeniom. Łucznik musi wytrzymać ten wysiłek przez kilka, kilkanaście sekund, w czasie których, aby móc celnie wykierować swój łuk, nie może podlegać żadnym drganiom, a dodatkowo musi w pełni kontrolować swój oddech. Wzrost siły potrzebnej do naciągnięcia i utrzymania łuku jest proporcjonalny do pędu strzały, a zatem i do zasięgu łuku. Moment zwolnienia cięciwy polega na oddaniu strzału przy minimalnym, kilkumilimetrowym otwarciu palców (lub kciuka w łucznictwie wschodnim) umożliwiającym zejście cięciwy z opuszek (moment ten jest praktycznie niezauważalny, jest efektem poprawnego zadziałania mięśni pleców i całkowitego rozluźnienia mięśni kończyn górnych, w szczególności bicepsa i tricepsa oraz mięśni szkieletowych przedramienia i palców).

== Rodzaje łuków ==

O celności łuku decyduje jakość wykonania drzewca, cięciwy i strzał. O jego nośności decyduje konstrukcja wszystkich tych elementów oraz ich dopasowanie do siebie – strzały muszą mieć sprężystość dobraną do siły łuku (tzw. spin strzały). Dodatkowym czynnikiem wpływającym na jej zachowanie w momencie strzału jest masa grotu. Oczywiście, gdy mówimy o łukach tradycyjnych, a nie nowoczesnych takich jak łuk sportowy czy łuk bloczkowy, które są wyposażone w wiele akcesoriów ułatwiających celowanie i strzelanie, najważniejszym czynnikiem wpływającym na celność i zasięg łuku jest łucznik.
Łuk prosty, zwany też równikowym, to najstarsza forma łuku. Używane przez człowieka na pewno już od mezolitu, a być może już od schyłkowego paleolitu. W Europie wykonywano je zwykle z gałęzi jesionowych i cisowych, a w Azji – ze świeżego bambusa.
Długi łuk angielski dał początek współczesnym łukom sportowym.
Łuk astrachański był to łuk używany przez tatarów astrachańskich. Łuk był dłuższy od człowieka średniego wzrostu. Jeden koniec łuku był opierany o ziemię i przytrzymywany nogą. Naciągnięcie odbywało się obiema rękoma. Jak wspominał Jan Chryzostom Pasek, strzały przebijały opancerzonego żołnierza na wylot.
Łuk refleksyjny (azjatycki) – łuk, w którym łęczysko nie jest prostym prętem, lecz kilkuwarstwową kompozycją drewna, rogu i ścięgien (w nowoczesnych konstrukcjach stosuje się m.in. włókno węglowe). Wewnętrzna strona łuku wykonana jest z kurczliwego rogu, wewnętrzna z drewna, zewnętrzna ze ścięgien. Tak wykonane łęczysko nie jest w stanie rozprężonym proste, lecz tworzy wybrzuszony na zewnątrz kształt. Powoduje to, że przy mniejszych wymiarach łęczyska energia jest już zmagazynowana w łuku w stanie spoczynku. Łuk refleksyjny był już używany w starożytnej Asyrii. Rozróżnia się kilka odmian tego łuku różniących się kształtem i budową, jednak dla całej tej grupy łuków przyjmuje się nazwę – łuki refleksyjne, bądź wschodnie. Łuk refleksyjny posiadał większy zasięg i siłę przebicia niż łuk walijski, bądź prosty, ale był od niego znacznie mniejszy (długość drzewca ok. 1 m). Umożliwiało to wygodne strzelanie z konia.
Łuk janczarski – łuk ten był stosowany wyłącznie w zawodowych oddziałach tureckich janczarów. Posiadał refleksyjne łęczysko o maksymalnych dla danego łucznika wymiarach, dochodzących do około 1,8 m (70,87"). Jego zasięg dochodził do 400 m. Wymagał perfekcyjnego treningu prowadzonego od wczesnych lat dzieciństwa i tylko w rękach tak wyszkolonego łucznika stanowił skuteczną broń. Łuk ten posiadał niezbyt skuteczną celność, wynikającą ze względu na powstające drgania w trakcie wypuszczania strzały, jakie powstają w tak dużej konstrukcji łęczyska refleksyjnego. Rekompensował to większym zasięgiem i zapewniał większą szybkostrzelność.
Łuk japoński – typowy łuk japoński to yumi, o wymiarach dochodzących do 2,5 m. Jest to łuk kompozytowy, klejony z kilku warstw bambusa. Cechą bardzo charakterystyczną dla łuku japońskiego jest asymetryczność – górne ramie jest dłuższe niż dolne i mniejsze od dołu przez co majdan jest na wysokości ok. ⅓ długości łuku. Yumi stosowany był zarówno przez łuczników konnych, jak i pieszych, a sztuka walki rozwinięta w oparciu o użycie takiego łuku zwana jest kyūjutsu. Łuk stosowany obecnie w sztuce kyūdō jest nieco krótszy (2,21 m, ±6 cm).

Łuk sportowy – nazywany także łukiem olimpijskim, jest to łuk refleksyjny, z którego strzela się na treningach i zawodach sportowych. Wykonany m.in. włókna węglowego, włókna szklanego, lekkich i wytrzymałych stopów metali – dawniej łuki wykonywane były ze specjalnie konserwowanego drewna, składa się z majdanu, ramion i cięciwy oraz innego sprzętu pomocniczego, takiego jak celownik, stabilizator przedni długi (tzw. laga) czy stabilizatory pomocnicze (wąsy). Przeciętnie waży od 1,5 do 3 kg i przystosowany jest do celnych strzałów na duże odległości (w łucznictwie sportowym strzela się najdalej na odległość 90 m, jednak zasięg takiego łuku jest o wiele większy). Łuk charakteryzuje się z reguły mniejszą siłą naciągu niż np. łuki historyczne, jest to ok. 38–42 funtów.
Łuk bloczkowy (compound) – Zastosowano w nim wielokrążek (koła i krzywki) pomagający korzystnie rozłożyć siłę w trakcie naciągania cięciwy. Konstrukcja łuku bloczkowego umożliwia zmagazynowanie większej energii (twardsze ramiona) niż w przypadku klasycznych rozwiązań, przy jednoczesnym zmniejszeniu siły potrzebnej do utrzymania napiętego łuku, w stosunku do siły maksymalnej. Strzała może osiągnąć ogromne prędkości, w najnowszych konstrukcjach przekraczające nawet 300 fps (stóp na sekundę, około 90 m/s). Łuki bloczkowe posiadają regulacje siły naciągu. Do wyrobu strzał stosuje się stopy aluminium, włókna węglowe i kompozyty. Łuk tego typu można zobaczyć między innymi w filmie Rambo II, John Rambo, Blade: Mroczna trójca.

== Zobacz też ==

kusza
łucznictwo
łucznik (żołnierz)

== Bibliografia ==
Zespół ds. wyszkolenia Polskiego Związku Łuczniczego. Łucznictwo, teoria i praktyka szkolenia. Warszawa 2002.
Beth L. Habeishi, Stephanie Mallory: Strzelanie z łuku. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2008, s. 70. ISBN 978-83-7243-667-2.
Dwight Jon Zimmerman: The Book of Weapons: Tools of War Through the Ages. New York: Tess Press. ISBN 978-1-60376-117-8. Brak numerów stron w książce


Łyżworolki

Łyżworolki (wrotki jednośladowe) – sprzęt sportowy i rekreacyjny mający postać kółek mocowanych do butów w sposób trwały w jednym rzędzie, analogicznie do płozy w łyżwach (stąd nazwa).

== Historia ==
Koncepcja umieszczania kółek pod butami sięga co najmniej początku XVIII wieku. Od początku były to próby imitacji jazdy na łyżwach w warunkach braku lodu, do celów rekreacyjnych bądź przedstawień teatralnych. Kolejne modele nie zdobywały jednak szerszej popularności ze względu na trudności z hamowaniem i skręcaniem.
Dopiero w 1863 roku James Plimpton z Medford w stanie Massachusetts odszedł od jednośladowości, projektując dwie pary równoległych kółek na wózkach przymocowywanych do buta, czyli pierwsze wrotki. Nowość błyskawicznie dotarła do Europy, robiąc wielką furorę. Odtąd aż do lat 80. XX wieku łyżworolki istniały w cieniu wrotek.
Wszystkie opisywane dotychczas łyżworolki posiadały drewniane kółka. Sporą zmianę przyniosło dopiero wprowadzenie poliuretanu w 1979 roku, dzięki czemu kółka stały się odporniejsze na ścieranie.
Współczesne łyżworolki narodziły się w latach 80. XX wieku. Początkowo były promowane jako sposób dla hokeistów na trenowanie jazdy latem, jednak szybko spopularyzowały się wśród młodzieży.

== Korzystanie z dróg w Polsce ==
Od 20 maja 2021 korzystanie z łyżworolek w Polsce jest uregulowane przez ustawę Prawo o ruchu drogowym. Łyżworolki zalicza się do typu urządzeń wspomagających ruch (UWR). Osoba poruszająca się na łyżworolkach jest obowiązana korzystać z chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, poruszając się na drodze dla rowerów obowiązuje ruch prawostronny. Korzystając z chodnika albo drogi dla pieszych, jest obowiązana poruszać się z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego, zachować szczególną ostrożność, ustępować pierwszeństwa pieszemu oraz nie utrudniać jego ruchu.
Osoba poruszająca się po drogach i chodnikach jest obowiązana:

poruszać się z prędkością zapewniającą panowanie nad tym urządzeniem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa;
przy wymijaniu zachować bezpieczny odstęp od wymijanego pojazdu lub uczestnika ruchu;
przy omijaniu zachować bezpieczny odstęp od omijanego pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody;
przed wyprzedzaniem upewnić się, czy ma dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu;
zbliżając się do przejścia dla pieszych, zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu.
Ponadto Kodeks drogowy zabrania użytkownikom UWR:

poruszania się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;
przewożenia innej osoby, zwierzęcia lub ładunku;
ciągnięcia pojazdu lub ładunku;
czepiania się pojazdów;
poruszania się tyłem.

	Rodzaje łyżworolek

== Zobacz też ==

urządzenie wspomagające ruch (UWR)
wrotkarstwo
łyżwy
łyżwiarstwo
nartorolki

== Przypisy ==


Łyżwy

Łyżwy – sprzęt sportowy służący do przemieszczania się po lodzie, którego podstawowym elementem są metalowe płozy przymocowywane do butów. Wykorzystuje się je w celach sportowo-wyczynowych, rekreacyjnych bądź także transportowych. Sporty wykorzystujące łyżwy określa się mianem łyżwiarstwa.
Budowa samej płozy zależy od rodzaju czynności wykonywanych za ich pomocą. Wśród sportowców odpowiednie rodzaje płóz i butów odpowiadają konkretnym dyscyplinom. Niektóre rodzaje aktywności sportowych wykorzystujących łyżwy to:

hokej na lodzie,
bandy,
taniec na lodzie,
łyżwiarstwo figurowe,
łyżwiarstwo szybkie – tzw. panczenowe,
łyżwiarstwo wyprawowe.
Łyżwy wykorzystywane do wyczynowego uprawiania sportu składają się z odrębnie dobranych butów i płóz, w przeciwieństwie do łyżew używanych rekreacyjnie sprzedawanych w całości. Zanim zaczęto produkować łyżwy z butami, do jazdy amatorskiej stosowano łyżwy mocowane do butów codziennego użytku. Obecnie jest to praktyka stosowana głównie w łyżwiarstwie wyprawowym.

== Historia ==
Od tysięcy lat ludzie zamieszkujący tereny z mroźnymi zimami wykorzystywali różne proste przedmioty ułatwiające przemieszczanie się po śniegu. Z nich wyewoluowały współczesne narty, rakiety śnieżne, sanie, czy łyżwy. Za przodka tych ostatnich uważa się kości jakie przywiązywano do spodniej części buta, które ułatwiały ślizg po zamarzniętej powierzchni wód. Najstarsze takie kościste łyżwy znaleziono w Chinach i Szwajcarii i datuje się je na 3000 r.p.n.e., choć powszechnie uważa się, że co najmniej równie wcześnie używano podobnych przyrządów w Europie Północnej. Te wczesne poprzedniczki łyżew ślizgały się po lodzie i wymagały użycia kijów do rozpędzania się, a więc technika jazdy była znacząco inna.
Nowoczesne łyżwy narodziły się w XIII lub XIV wieku w Niderlandach. Region przeżywał rozkwit gospodarczy, rozwijało się rolnictwo, zaludniały miasta, przekopywano liczne kanały irygacyjne. Liczne płytkie zbiorniki wodne oraz cieki wodne zamarzały na zimę, przez co łyżwiarstwo zdobyło popularność jako środek transportu, ale i rozrywka. W tym czasie wynaleziono też drewniane łyżwy z metalowym podbiciem. Zaczęto też je ostrzyć, dzięki czemu rozwinęła się możliwość jazdy bez kija zbliżona co do zasady do dzisiejszej. W XVI wieku powstały pierwsze łyżwy metalowe. Do XVIII wieku łyżwiarstwo stało się już nie tylko sposobem przemieszczania się, lecz również sportem w krajach europejskich. Koloniści z Europy wprowadzili łyżwiarstwo w USA i Kanadzie.
Industrializacja oraz rozwój kolejnych dyscyplin sportowych przyczynił się do ewolucji i specjalizacji łyżew. Pojawiły się odrębne typy łyżew. Łyżwy figurowe zrewolucjonizował w 2. połowie XIX wieku Amerykanin Jackson Haines, który jako pierwszy zaczął produkować buty z przymocowanymi płozami w 1865 roku, a w 1870 wprowadził ząbki z przodu umożliwiające skoki i inne akrobacje. Tymczasem w 1876 roku w Londynie zbudowano pierwsze sztucznie chłodzone lodowisko. W 2. poł. XIX wieku w Montrealu narodził się hokej na lodzie, zaś w Holandii i Norwegii zaczęto organizować zawody łyżwiarstwa szybkiego.
Wiek XX charakteryzował się przede wszystkim rozwojem technologii, profesjonalizacją i włączeniem łyżwiarstwa w skład dyscyplin olimpijskich. W efekcie nastąpiło rozróżnienie łyżew na profesjonalne oraz rekreacyjne. W Holandii i Skandynawii rozwinęły się też łyżwy potrzebne do uprawiania łyżwiarstwa wyprawowego.

== Rodzaje łyżew ==

Łyżwy można podzielić na dwie podstawowe grupy: wyczynowe wykorzystywane w rywalizacji sportowej i rekreacyjne. Istnieją trzy podstawowe rodzaje łyżew wyczynowych: figurowe, hokejowe i panczeny. Do tego w ostatnich dekadach odrębną kategorią stały się łyżwy wyprawowe.
Tradycyjne buty łyżwiarskie są wykonane ze skóry i zawiązywane. Do celów rekreacyjnych wykorzystywane są buty plastikowe, wiązane lub zapinane na specjalne klamry. W XX wieku powstała również odmiana łyżew dwupłozowych (popularnie: saneczki), wykorzystywanych głównie przez najmłodszych. Dostępne są również łyżwy z możliwością wymiany płozy łyżwiarskiej na rolkową lub wrotkową.

=== Łyżwy figurowe ===
Łyżwy przeznaczone do jazdy figurowej są najwyższe i najcięższe ze wszystkich rodzajów łyżew. Ma to zapewnić ochronę dla kostki przy wykonywaniu skomplikowanych skoków i ewolucji. Płoza jest delikatnie zaokrąglona, szeroka, z rowkiem pośrodku, zakończona z przodu ząbkami (czubkiem), wykorzystywanymi w niektórych skokach i elementach krokowych.
Odmianą łyżwy figurowej jest łyżwa do tańców na lodzie i jazdy synchronicznej. Jej płoza jest około dwóch centymetrów krótsza niż w łyżwach do jazdy indywidualnej i sportowej, a najniższy ząbek na czubku jest mniejszy, co ma ułatwić czucie krawędzi.

=== Łyżwy hokejowe ===

Łyżwy hokejowe, znane też jako hokejówki, są używane do gry w hokeja na lodzie i ringette, choć okazjonalnie są wykorzystywane w jeździe rekreacyjnej. Buty są zbudowane z wytrzymałych materiałów zabezpieczających stopy przed kontuzjami. Łyżwy są zaokrąglone z dwóch stron, co zapewnia im większą zwrotność. Nieco odmienne są łyżwy dla bramkarzy, gdzie buty niższe, jednak dodatkowo wzmocnione przy pięcie i z podeszwą bliżej lodu. Podobne do hokejowych są też łyżwy do bandy, które są jednak niższe i z nieco dłuższą płozą. W 1957 sportowa wytwórnia sprzętu wyczynowego we Wrocławiu przystąpiła do produkcji łyżew hokejowych według wzoru kanadyjskiego.

=== Łyżwy do jazdy szybkiej ===

Panczeny, czyli łyżwy do jazdy szybkiej charakteryzują się długim i cienkim ostrzem. But jest bardzo lekki, nie zasłaniający kostki. Pozwalają na rozwijanie dużych prędkości, ale nie są zwrotne i nie nadają się do jazdy rekreacyjnej na ślizgawkach. W ostatnich dekadach rozpowszechniło się mocowanie ruchome w łyżwiarstwie szybkim na torze, tzw. „klapy” umożliwiające dłuższe odbicie, a za tym lepsze osiągi czasowe. W short tracku preferowane są klasyczne panczeny z płozą przymocowaną na sztywno.

=== Łyżwy wyprawowe ===

Łyżwy wyprawowe są specjalnym rodzajem łyżew wykorzystywanym do podróżowania po zamarzniętych jeziorach, rzekach i kanałach. Wyróżnia się dwa rodzaje łyżew wyprawowych: holenderskie, przypominające panczeny oraz nordyckie, które przymocowuje się do butów górskich lub do narciarstwa biegowego. Mają one dłuższe płozy o łagodniejszej krzywiźnie ułatwiające ślizg po nierównym lodzie.

=== Łyżwy rekreacyjne ===
Łyżwy rekreacyjne zazwyczaj przypominają figurówki bądź hokejówki, nie mają jednak parametrów umożliwiających jazdę wyczynową, a ich głównym zadaniem jest zapewnienie odpowiedniego komfortu użytkownikom. But i płoza stanowi zazwyczaj jedną całość. W ostatnich latach coraz popularniejsze są też łyżwy o płozie przypominającej hokejową, jednak w bucie od łyżworolek. Są one zazwyczaj lżejsze od swoich odpowiedników wyczynowych, tańsze i powszechnie dostępne na rynku.

== Zobacz też ==

łyżwiarz
wrotki
łyżworolki

== Przypisy ==


Marker paintballowy

Marker paintballowy – urządzenie pneumatyczne stosowane do gry w paintball. Marker wykorzystuje sprężone powietrze (atmosferyczne lub dwutlenku węgla) jako siłę napędową pocisku (kulka wypełniona farbą). W momencie wystrzału sprężony gaz przekazuje kulce część swojej energii, co umożliwia miotanie jej w kierunku celu. Niektóre z markerów wizualnie zbliżone są do tradycyjnej broni strzeleckiej.
Markery dzielą się na 4 rodzaje:

Pompki – charakteryzują się małą szybkostrzelnością, gdyż za każdym strzałem trzeba je przeładowywać (jak strzelby typu pump action).
Pneumatyczne – w odróżnieniu od „pompek” nie trzeba przeładować broni po każdym strzale, ponieważ mechanizm wypychający kulkę tzw. bolt powraca do pozycji wyjściowej pod wpływem ciśnienia gazu(teoretycznie ten typ markerów powinien się nazywać mechaniczno-pneumatyczne).
Elektro-pneumatyczne – jest to marker pneumatyczny z tzw. e-gripem. Polega to na tym że naciśnięcie spustu uruchamia elektryczny mechanizm, który w zależności od włączonego trybu strzeli jedną kulką, serią kulek bądź będzie strzelał ciągle aż do puszczenia spustu. Powrót bolta do pozycji wyjściowej również jest spowodowany tym iż marker jest "pod ciśnieniem".
Elektroniczne – najbardziej zaawansowane technicznie. Posiadają one system skomplikowanych układów elektronicznych odpowiedzialnych za wypuszczanie kulek, za tempo w jakim mogą być wystrzeliwane kulki, oraz regulują przepływ gazu z butli do markera. Używane są one najczęściej przez profesjonalistów do gier speedballowych, rzadziej leśnych (z powodu większego narażenia elektroniki markera na uszkodzenie).
Marker strzela kolorowymi kulkami o średnicy ok. 1,7 cm (0,689 cala), które są wypełnione barwnikiem spożywczym w różnych kolorach (niebieski, zielony, żółty itd.). Nie są one szkodliwe dla środowiska ponieważ barwnik rozkłada się w bardzo szybkim tempie (jeden deszcz zazwyczaj usuwa je całkowicie). Barwnik ten jest opakowany w żelowe skorupki które pod wpływem siły z jaką uderzają w cel rozpadają się na drobne kawałki.
Na podobnej zasadzie działają różne rodzaje broni pneumatycznej, np. wiatrówki, ASG.


Mikasa MVA 200

Mikasa MVA 200 – piłka meczowa do piłki siatkowej wyprodukowana przez firmę Mikasa. Używana jest zarówno w meczach międzynarodowych, jak i rozgrywkach krajowych siatkarzy i siatkarek.
Mikasa MVA 200 została stworzona na Letnie Igrzyska Olimpijskie 2008, a swoją premierę miała 8 sierpnia 2008 roku podczas pierwszego meczu turnieju olimpijskiego.
Tradycyjnych osiemnaście płatów zastąpionych zostało ośmioma przypominającymi "płatki". Układ kolorów został zmieniony z niebieskiego, białego i żółtego na niebieski i żółty, co zwiększa widoczność piłki. Zmiana powierzchni poprawiła przyczepność piłki do dłoni, większa miękkość zapobiega dużej sile uderzenia czy też jej zmniejszona sprężystość, co zapewnia większą kontrolę nad piłką.

== Bibliografia ==
New Volleyball Debuts at the 2008 Beijing Olympic Games. mikasasports.com. [dostęp 2011-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 stycznia 2009)]. (ang.).


Nakolannik

Nakolannik – rodzaj ochraniacza na kolana, używanego w niektórych dyscyplinach sportu lub podczas pracy wykonywanej w pozycji klęczącej. Wykorzystywany jest również wszędzie tam, gdzie występuje bezpośrednie niebezpieczeństwo uszkodzenia bądź kontuzji kolan.
Nakolannik wykonany jest najczęściej ze skóry lub materiału o dużej wytrzymałości, z miękką wyściółką od środka, aby użytkownik nie odczuwał dyskomfortu.

== W sporcie ==
W sporcie jest używany zarówno przez amatorów korzystających rekreacyjnie m.in. z rowerów, deskorolek, desek, łyżworolek czy wrotek, jak również przez sportowców zawodowych i wyczynowych. Z nakolanników korzystają najczęściej sportowcy w takich dyscyplinach jak: snowboard, hokej, siatkówka, piłka ręczna, kolarstwo górskie, taniec, wspinaczka skalna, futbol amerykański czy polo.

== W pracy ==
Nakolanniki stosują również pracownicy, których praca wymusza pozycję klęczącą, chroniąc kolana np. od zimna lub wilgoci. Jest używany m.in. w ogrodnictwie, przy układaniu kostki brukowej oraz przy układaniu parkietu lub paneli podłogowych. W tej dziedzinie służy do zwiększenia komfortu pracy i zapobiega otarciom i odparzeniom skóry. Nakolanniki przeznaczone są do prac w pozycji klęczącej, muszą spełniać wymagania zawarte w normie PN-EN 14404

== Militaria i Ratownictwo ==
Dawniej funkcjonował jako element zbroi (zob. nakolanek/nakolannik)
Stosowany jest przez jednostki specjalne zarówno wojskowe, jak też policyjne, służby ratunkowe szczególnie takie jak GOPR czy TOPR.
Istnieją też ochraniacze na inne części ciała, spełniające podobną funkcję, a są to: nakostnik, nałokietnik, naparstnik czy naramiennik.

== Inne zastosowanie ==
nakolanniki dla dzieci do raczkowania

== Zobacz także ==
orteza stawu kolanowego (stabilizator kolana)

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Słownik języka polskiego. T. 2. Warszawa: PWN, 1993, s. 264. ISBN 83-01-10904-1.


Nałokietnik

Nałokietnik (ang. elbow pad) – rodzaj ochraniacza nakładanego na łokieć, używanego podczas uprawiania niektórych sportów lub przy wykonywaniu niektórych prac. Stosuje się go przede wszystkim tam, gdzie istnieje bezpośrednie lub pośrednie niebezpieczeństwo uszkodzenia bądź kontuzji łokci.
W sporcie stosują go zarówno amatorzy, korzystający rekreacyjnie z rowerów, deskorolek, wrotek, jak również sportowcy wyczynowi i zawodowi.
Z nałokietników korzystają  sportowcy m.in. w takich dyscyplinach jak: hokej, piłka ręczna, siatkówka, kolarstwo górskie, wrestling, czy wspinaczka skalna.
Wśród stosujących ten ochraniacz można wymienić również żołnierzy, niektóre oddziały prewencyjne policji oraz ratowników np. GOPR czy TOPR.
Dawniej nałokietnik (jako rodzaj rękawa od dłoni do łokcia), był czasem zakładany przez pracowników biurowych i urzędników na właściwy rękaw, w celu ochronienia go przed zabrudzeniem lub zniszczeniem.
Służył również jako element zbroi (zob. nałokcica/nałokietnik).

== Zobacz też ==
nakolannik
naramiennik
naparstnik


Naramienniki futbolowe

Naramienniki futbolowe (ang. shoulder pads) – sprzęt ochronny używany w futbolu amerykańskim.
Nowoczesne naramienniki wykonane są z elementów z twardego tworzywa sztucznego wypełnionych pianką absorbującą uderzenia w ramiona, barki oraz górną część klatki piersiowej i pleców. Elementy konstrukcji są ze sobą znitowane, zaś całość zawodnik mocuje do ciała za pomocą regulowanych taśm.

== Zobacz też ==
nakolannik
nałokietnik
naparstnik


Obuwie deskorolkowe

Obuwie deskorolkowe – rodzaj obuwia sportowego, przeznaczonego do uprawiania jazdy na deskorolce.
Obuwie takie charakteryzuje się odpowiednio miękką podeszwą, specjalnie dobranymi materiałami oraz innowacjami w konstrukcję obuwia. Ze względu na fakt, iż podczas uprawiania sportu jakim jest skateboarding obuwie przez cały czas trze o papier ścierny na deskorolce, but musi być odpowiednio skonstruowany aby nie uległ zniszczeniu. W tym celu stosuje się specjalnie wzmocnioną przednią część cholewki (ang. ollie pad), podwójne szwy oraz inne systemy. Obuwie deskorolkowe można kupić głównie w skateshopach.

== Linki zewnętrzne ==
Informacje na temat obuwia


Ochraniacz zębów

Ochraniacz zębów – rodzaj zabezpieczenia zębów używanego w sportach walki oraz w innych sportach kontaktowych, takich jak rugby, hokej na lodzie, futbol amerykański, piłka ręczna, a także stosowanego w celach medycznych (np. przy zabiegach dentystycznych).
Służy do ochrony zębów przed wybiciem, złamaniem lub ukruszeniem, zapobiegając stykaniu się zębów górnych z dolnymi. Ma postać półokrągłej rynienki zakładanej na górne zęby w przypadku ochraniaczy pojedynczych lub na górne i dolne zęby w przypadku ochraniaczy podwójnych. Ochraniacz zębów jest najczęściej wykonany z tworzywa termoplastycznego umożliwiającego dokładne dopasowanie do zgryzu użytkownika poprzez podgrzanie w gorącej wodzie i ułożenie na zębach.


Pistolet startowy

Pistolet startowy – rodzaj broni palnej przeznaczonej do emitowania głośnego sygnału startu w zawodach sportowych, na przykład w wyścigach.
Jeśli w zawodach pomiar czasu dokonywany jest manualnie, stoperem ręcznym, a miejsce startu znajduje się w odległości większej niż kilkadziesiąt metrów od mety, to jest istotne, by pistolet startowy w chwili strzału emitował oprócz dźwięku również sygnał optyczny – najczęściej błysk połączony z chmurką dymu wydobywającą się z pistoletu. Umożliwia to sędziom mierzącym czas uruchomienie stoperów w chwili oddania strzału, a nie dopiero wówczas, kiedy fala dźwiękowa od startera trafi do mety (uwzględniając prędkość dźwięku w powietrzu, na stadionie lekkoatletycznym w biegu na 100 metrów dźwięk od startera do sędziów na mecie dociera dopiero po ⅓ sekundy).
Współczesne wymagania dotyczące pomiaru czasu na zawodach najczęściej wywołują potrzebę – zwłaszcza w zawodach wyższej rangi – wyeliminowania błędów wynikających z ręcznego pomiaru czasu. Na potrzeby elektronicznego pomiaru czasu stosuje się zatem różnorodne systemy automatycznego uruchamiania stoperów, w tym również pistolety startowe połączone bezpośrednio (kablami) z zegarem. Użycie rozwiązań elektronicznych umożliwia również wyeliminowanie małych (ale mogących mieć znaczenie w zawodach) różnic wynikających z ograniczonej prędkości dźwięku i z faktu, że każdy z zawodników znajduje się w innej odległości od startera (na przykład od paru do parunastu metrów), co powoduje, iż ten znajdujący się najdalej usłyszeć może strzał startera nawet o kilkadziesiąt milisekund później niż ten znajdujący się najbliżej. Eliminuje się to poprzez umieszczenie w blokach startowych każdego zawodnika głośnika, który emituje „wystrzał” – sygnał startu; takie rozwiązanie usuwa różnice w czasie dotarcia sygnału do każdego z zawodników.
Przy zastosowaniu elektronicznego pomiaru czasu i głośników emitujących sygnał startu sam pistolet startowy traci de facto rację bytu, jednakowoż nadal jest używany po to choćby, by zgromadzeni na zawodach widzowie mogli śledzić zawodników: widzieli (i słyszeli) jak przebiegają. Na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2010 w Vancouver zastosowano całkowicie elektroniczny system, w którym urządzenia startowe nie miały cech broni palnej.
Zgodnie z polskimi regulacjami dotyczącymi wyposażenia stadionów lekkoatletycznych opracowanymi przez Komisję Obiektów i Sprzętu PZLA na podstawie Przepisów World Athletics i Regulaminów PZLA, do organizacji zawodów lekkoatletycznych w Polsce w V najniższej (szkolnej) klasie zawodów w wyposażeniu organizatorów powinny się znajdować co najmniej dwa pistolety startowe i 100 nabojów startowych (dymnych), a w klasie I (najwyższej, światowej) – cztery pistolety i 300 nabojów.
Ze względu na swoje podobieństwo do ostrej broni palnej, pistolety startowe (tak jak pistolety hukowe) podlegają w różnych krajach różnym restrykcjom związanym bądź to z potrzebą uzyskiwania zezwoleń (na przykład w Polsce zezwolenia są potrzebne od kalibru 6 mm wzwyż), bądź to z potrzebą specyficznego ich oznakowania (na przykład w Wielkiej Brytanii muszą być malowane na jaskrawe kolory).
W regatach żeglarskich rolę wystrzału z pistoletu startowego spełnia często wystrzał z armaty, tradycyjnie sygnalizującej moment startu.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==

Michał Miś: Olimpiada techniki, Wiedza i Życie, nr 9/2000.


Polar Electro

Polar Electro (potocznie Polar) – producent pulsometrów wykorzystywanych w różnych dyscyplinach sportowych. Fabryka mieści się w Kempele, w Finlandii.

== Możliwości urządzenia ==
Najbardziej zaawansowane technologicznie są modele Polara wykorzystywane w kolarstwie. Oprócz pomiaru pracy serca (potrzeba specjalna opaska z elektrodami na klatkę piersiową) urządzenie zapisuje w swej pamięci profil przebytej trasy, wykres prędkości (potrzebny dodatkowy chip mocowany na widelcu), temperaturę otoczenia, wykres kadencji (potrzebny dodatkowy chip mocowany w okolicy lewej korby); istnieje też możliwość podłączenia urządzenia mierzącego moc zawodnika (na podstawie drgań łańcucha). Wszystkie dane można wczytać do komputera (podczerwień) i analizować w programie Polar Precision Performance. Wszystkie dane są też dostępne podczas pracy urządzenia, na treningu.
Poza tym pulsometry Polara wykorzystywane są we wszystkich innych dyscyplinach wytrzymałościowych.

== Polar a GPS ==
Na przełomie 2007/2008 Polar wprowadził do oferty model RS800G3 oraz sensor GPS G3 oparty na technologii SIRF III. Pełni on jedynie funkcję czujnika prędkości i dodatkowego altimetru, a nie nawigacji.

== Bibliografia ==
Magazyn rowerowy BikeBoard, #5[105] lipiec 2006, strona 24.

== Linki zewnętrzne ==
Oficjalna polska strona internetowa


Pulsometr

Pulsometr – urządzenie monitorujące pracę serca. Pulsometry używane są bardzo często przez sportowców uprawiających sporty wytrzymałościowe.
Zazwyczaj w skład pulsometru wchodzą:

odbiornik ("zegarek") – część podobna do zwykłego zegarka, którą można założyć na rękę, rakietę tenisową lub kierownicę roweru. Zegarek wskazuje aktualny puls. Często urządzenie posiada także inne funkcje, takie jak: liczenie kalorii, stoper, zegarek.
czujnik – zakładany na wysokości piersi, ma za zadanie odczytywać puls i przesyłać go do odbiornika.
W sprzedaży dostępne są także pulsometry posiadające czujnik w pasku odbiornika, w tym wypadku puls mierzony jest na ręce.


Punta

Punta – tępe zakończenie głowni treningowej broni białej.
Współcześnie w broni używanej w szermierce sportowej (floret, szabla, szpada) metalowy przycisk nakręcany na gwint znajdujący się na końcu głowni, łączący się miedzianym przewodem (naciągiem) z gniazdkiem znajdującym się przy rękojeści. Do gniazdka podłączony jest przewód elektryczny łączący broń z aparatem naliczającym trafienia.

== Budowa i działanie ==
Pierwotnie punta była jedynie tępym zakończeniem głowni (stanowiąc z nią monolit), redukującym ryzyko penetracji ciała oponenta podczas treningu. Współczesna punta stosowana w szermierce sportowej składa się z grzybka, tulejki (prowadnicy grzybka) i sprężyny oporowej wymuszającej odpowiednią siłę wymaganą do przesunięcia grzybka. Odległość, jaką musi pokonać grzybek, żeby zamknąć obwód elektryczny, nazywana jest szczeliną punty i według regulaminu Międzynarodowej Federacji Szermierczej wynosi 2 mm zarówno dla szpady, jak i dla floretu. Siłę potrzebną do zamknięcia obwodu elektrycznego definiuje się jako równowartość obciążnika położonego na grzybku pionowo ustawionej punty. Dla szpady wynosi ona 750 g.

== Sposób rejestrowania trafień ==
Zasada rejestrowania punktów jest odmienna w szpadzie i florecie. W szpadzie, przed osadzeniem punty na ważnym polu trafienia, obwód elektryczny jest otwarty i jego zamknięcie jest rejestrowane jako trafienie. Uziemiony kosz szpadowy nie zamyka obwodu elektrycznego, w związku z czym rejestrator ignoruje zadane w niego trafienia. W przypadku floretu rejestrator rozróżnia trafienie w uziemioną kamizelkę i kołnierz maski jako trafienia w ważne pole, co sygnalizowane jest kolorowym światłem na wyświetlaczu. Trafienie w nieważne pole trafienia jest sygnalizowane światłem białym.

== Zobacz też ==
sztych


Rakieta do squasha

Rakieta do squasha – przyrząd do gry w squasha. Trzonek i pętla wypełniona nylonowym (zazwyczaj) naciągiem, służy do odbijania piłki. Rakiety można podzielić ze względu na: wagę, balans, powierzchni główki, materiału z którego jest wykonana rakieta.
Najczęściej zbudowana z aluminium, stopu aluminium, kompozyt grafitowy, włókna węglowego.

== Linki zewnętrzne ==
Rakiety Squash - Charakterystyka, Opis , Jak wybrać


Rakieta tenisowa

Rakieta tenisowa – przyrząd do gry w tenisa.
Trzonek i pętla wypełniona nylonowym (zazwyczaj) naciągiem, służy do odbijania piłki. Często zbudowana z włókna węglowego.
Firmy produkujące popularne i zawodnicze rakiety tenisowe to między innymi: Babolat, Wilson, Head, Dunlop, Yonex, Prince.
Wielkość rakiety określana jest w calach jako standard. Rakiety juniorskie mają rozmiar 21-26,5 cala zaś seniorskie/normalne od 27 do 27,5 cala.
Każda rakieta składa się z kilku podstawowych części:

rączki
trzonka z gardłem (część między główką a rączką/ wyróżniamy dwa typy gardła: otwarte i zamknięte)
ramy
naciągu (strun)
Klasyczna drewniana rakieta ma gardło typu zamkniętego zaś nowoczesna, grafitowa, ma gardło typu otwartego.

== Wielkości rakiet ==
Rakiety tenisowe produkowane są w trzech głównych kategoriach wielkości:

Standard-size (wielkość standardowa) dziś uważana za tzw. starą szkołę (old school) i praktycznie nie używana. Wielkość od 80 do 85 cali kwadratowych
Mid-size (wielkość średnia) od 86 do 100 cali, choć najczęściej używany jest zakres od 95 do 100 cali. Najpopularniejszy zakres wyczynowy.
Over-size (wielkość ponadwymiarowa) od 101 do 139 cali. Rakiety o tych wymiarach polecane są głównie dla początkujących graczy ze względu na „łatwość obsługi”. Jednak nie tylko początkujący gracze grają rakietami typu oversize. Najczęściej zawodniczo wykorzystują ten rozmiar gracze grający przy siatce, lubiący grać wolejem
Zależnie od rozmiaru i kształtu główki rakiety zmienia się wielkość sweet point, czyli powierzchnia na naciągu rakiety, z której odbita jest z maksymalną siłą (tzw. czyste uderzenie).

== Rączka ==
Wymiary rączki podawane są w saskim systemie miar: 4, 4 1/4, 4 3/8, 4 1/2, 4 5/8, choć coraz bardziej popularne jest podawanie rozmiaru rączki w europejskim systemie: L0 (4 cale), L2 (4 1/4), L3' (4 3/8), L4 (4 1/2), L5 (4 5/8).
Rączka zbudowana jest najczęściej z tworzywa sztucznego lub mocnego drewna. Rączka ma osiem płaszczyzn pozwalających na określenie sposobu trzymania rakiety. Najbardziej popularnym uchwytem jest chwyt kontynentalny (ang. Continental Grip). Sposób trzymania dzielimy na dwie grupy: forhendowe oraz bekhendowe. Chwytami backhandowymi są chwyt wschodni oraz pół-zachodni zaś do chwytów forehandowych zaliczają się: wschodni, pół-zachodni i zachodni.

== Materiały ==
Rakiety tenisowe mogą być wykonane z tworzyw sztucznych lub naturalnych:

grafit – popularny od lat 70. XX wieku. Pozwala na dobre czucie piłki. Często łączony z włóknem szklanym i węglowym
bor i kevlar – podobne do grafitu, lecz lżejsze. Wadą tej mieszanki jest przenoszona wibracja przez kevlar do ręki i ramienia gracza
aluminium – materiał używany w niezbyt drogich rakietach. Oferuje mniej siły i czucia od innych materiałów
tytan – bardzo drogie rakiety i przeznaczone do profesjonalnego grania
drewno i łączenia z innymi materiałami – rakiety nieużywane od lat 80. XX wieku.

== Wyważenie ==
Wyważenie rakiety tenisowej ma podstawowe znaczenie przy jej użytkowaniu. Jest drugim co do ważności elementem każdej rakiety i cechuje jej przydatność do zadań na korcie.
Wyważenie (ang. Balance) dzielimy na następujące kategorie:

Head light (HL) – na rączkę
Even (E*) – neutralny
Head Heavy(HH) – na główkę
Każda rakieta w gardle ma opisany punkt wyważenia (balansu). Poza ogólnymi wskaźnikami wyważenie ma punkty określające stopień przeniesienia balansu np. zawodnicza rakieta Wilson Blade 98 BLX Pink ma wyważenie 6 pkt HL co oznacza, że rakieta jest mocno wyważana na rączkę.
Rakiety tenisowe uważane za neutralnie wyważone mają punkt balansu w okolicy 13,5 cala (ok. 35 cm) od podstawy rączki
.

== Swingweight rakiety ==
Odczucie wagi rakiety podczas całego cyklu uderzeniowego. Wyróżniamy trzy indeksy: wysoki, średni i mały. Parametr ten zależy od masy rakiety, wyważenia oraz aerodynamiki (m.in. grubości ramy, wielkości główki). Wysoki jest zalecany dla dobrze zbudowanych, silnych zawodników, niski dla raczej słabszej budowy ciała.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Ewolucja sprzętu do grania w tenisa ziemnego, "Rakieta" (pl)


Rakiety śnieżne

Rakiety śnieżne (tzw. karple) – przedmioty mocowane na obuwiu, przeznaczone do chodzenia po śniegu. Poprzez rozłożenie ciężaru ciała na większą powierzchnię zmniejszają naciski jednostkowe na śnieg, pozwalając poruszać się po jego powierzchni ze znacznie mniejszym zapadaniem się.
Tradycyjne rakiety śnieżne miały drewnianą ramę, na której była rozpięta skórzana "podeszwa". Niektóre współczesne rakiety śnieżne są podobne, jednak większość ma ramę z lekkiego metalu, a część jest zbudowana z pojedynczych kawałków tworzywa sztucznego.
Rakiety śnieżne mają zwykle przody wygięte do góry (podobnie do nart) dla większej manewrowości. Mają wiązania (zwykle w formie skórzanych lub materiałowych pasków) pozwalające przytwierdzić je do stóp. Rakiety dla obu nóg są identyczne, różnią się jedynie położeniem zapięć (dla wygody po lewej i prawej stronie).
Obecnie są używane głównie dla rekreacji, pozwalając na uprawianie różnych form trekkingu w zimowych warunkach, w przeszłości były koniecznym wyposażeniem m.in. dla traperów, a ogólnie ludzi, którzy musieli poruszać się w obszarach, na których występowały częste i obfite opady śniegu.
Lucien Delevaux opisał używanie karpli przez górali w Beskidzie Zachodnim w 1851 roku.

== Linki zewnętrzne ==

Snowshoes & Snowshoeing (ang.)


Rests (snooker)

Rests (ang. podpory, oparcia) – wspólna nazwa przyrządów snookerowych (np. pająka czy krzyżaka) służących do pomocy zawodnikowi wykonującemu uderzenie. Zawodnicy posługują się przyrządami najczęściej wtedy, gdy nie mogą komfortowo dosięgnąć białej bili. Podczas turniejów jest zazwyczaj prowadzona statystyka skuteczności wbić przy zagraniach przyrządami, jako że zagrania te obok długich wbić (long pot) są dobrym odzwierciedleniem skuteczności zawodnika podczas danego meczu.
Wcześniej przyrządy te określano jako Jigger, jednak słowo to wychodzi już z użycia.

== Przypisy ==


Rękawice MMA

Rękawice MMA lub rękawice chwytne - rękawice sportowe używane głównie w MMA oraz dyscyplinach pokrewnych m.in. grapplingu, krav madze lub sambo. Poza możliwością zadawania w nich ciosów pięściami, umożliwiają również chwytanie gdyż mają odsłonięte palce - jest to kluczowe przy zakładaniu wszelkiego rodzaju dźwigni i duszeń oraz przy rzutach i obaleniach zapaśniczych.
Rękawice MMA są o wiele mniejsze i lżejsze od typowych rękawic bokserskich, przykładowo rozmiary rękawic bokserskich dla osób dorosłych zaczynają się od 10 uncji, a kończą się na 16 uncjach, w MMA zakres jest o wiele mniejszy - od 4 do 6 uncji. Przeważnie są wykonywane z syntetycznej oraz zwierzęcej (bydlęcej) skóry. Posiadają dobrą wentylację gdyż wewnętrzna część dłoni jest odsłonięta.

== Historia ==

Pierwsze rękawice ochraniające dłonie lecz mające odsłonięte palce pojawiły się pod koniec lat 80 na japońskich galach Shooto, gdzie toczono walki w formule shoot-wrestlingu (pojedynki zapaśnicze z dozwolonymi ciosami). W Stanach Zjednoczonych jako jeden z pierwszych zawodników który używał tego typu rękawic był David "Tank" Abbott walczący na pierwszych galach UFC na początku lat 90. Od 1997 obowiązkowe stało się w UFC toczenie walk w rękawicach, a do końca roku praktycznie w całym kraju. W Polsce pierwszy oficjalny pojedynek MMA odbył się w 2002 roku, a zawodnicy mieli na sobie chwytne rękawice.

== Ochrona ==
Chronią dłonie głównie przed zadrapaniami, przetarciami oraz kontuzjami takimi jak złamania śródręcza. Posiadają stabilizator przy rzepie na nadgarstek by zmniejszyć jego obciążenie przy uderzeniach. Istnieją również rękawice posiadającą grubszą budowę co przekłada się na zwiększoną ochronę dłoni oraz mają zabezpieczone od zewnątrz palce (z drugiej strony nadal są odsłonięte by móc chwytać). Rękawice te mają też na celu ograniczyć obrażenia (rozcięcia skóry) zadawane rywalowi w walce, taki typ rękawic często jest stosowany na wszelkiego rodzaju zawodach amatorskich MMA, dyscyplinach pokrewnych lub na treningach.

== Kontuzje ==
Mimo stosunkowo dobrych parametrów ochronnych to w porównaniu do bokserskich użytkownik tychże rękawic jest bardziej narażony na kontuzję głównie złamania/zwichnięcia palców oraz nadgarstka.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Opis rękawic MMA. blog.budo-shop.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-28)].


Rolki agresywne

Rolki agresywne – łyżworolki przeznaczone do robienia ewolucji. Są to rolki, które mają specjalne płozy z miejscem do ślizgania się ( h-block) i soulplate`ami po których można się ślizgać podczas niektórych trików. Posiadają też bardzo twarde i małe kółka.
Na rolkach można robić bardzo dużo różnorodnych tricków dzielą się one na:

graby – chwyty rolek rękoma w różny sposób,
grindy – ślizganie się po rurkach lub na krawędziach murków rolkami,
slidy – ślizganie się po powierzchniach niemetalowych.
W Polsce w sierpniu na północy kraju od kilku lat co roku organizowane są największe w Polsce zawody rolkowe o nazwie Rollfest i Baltic Games. Poza tym organizuje się takie zawody jak Never Winter Jam czy też Front Styl Fest. Znane zagraniczne zawody to Winterclash i Summerclash.


Sekundomierz

Sekundomierz (popularnie stoper) – przyrząd techniczny typu mechanicznego, podobny do zegarka, wykorzystywany w celu odmierzania małego odcinka czasowego. Ma za zadanie wymierzyć czas z dokładnością do 0,1 ułamka sekundy.
Ma mechanizm umożliwiający jego wyzerowanie. Najpopularniejszy ma zakres odcinka ograniczony do 30 minut. Wykorzystywany jest między innymi w przemyśle, w badaniach naukowych i sporcie.
Obecnie jest wypierany przez dokładniejsze sekundomierze oparte na technice elektronicznej, mikroprocesorowej, mierzące z dużą dokładnością rzędu
milisekund.

== Zobacz też ==
minutnik

== Przypisy ==

== Bibliografia ==

Encyklopedia popularna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993, ISBN 83-01-10416-3.
Leksykon naukowo-techniczny z suplementem P-Ż, tom 2, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1989, ISBN 83-204-0969-1.


Spider (snooker)

Pająk (ang. spider) – przyrząd snookerowy (tzw. rest). Charakteryzuje się długimi 'nogami', dzięki którym można zagrać bilę z wysoka (tzn. przy wysoko podniesionym kiju).
Pająk jest często używany przy wychodzeniu z chińskiego snookera.

== Przypisy ==


Splitboard

Splitboard – rodzaj specjalnej deski snowboardowej, którą można podzielić na dwie narty. Rozwiązanie to ma na celu umożliwienie łatwego podchodzenia w kopnym śniegu pod górę i zjeżdżania na złączonej desce splitboardowej jak na snowboardzie.

== Linki zewnętrzne ==
splitboard.com
Splitboards-Europe


Szabla

Szabla – jednoręczna sieczna broń biała, wyróżniająca się długą, jednosieczną i zakrzywioną głownią. Szabla przeznaczona jest głównie do zadawania cięć (w mniejszym stopniu również do pchnięć).

== Historia ==
Ślady broni siecznej o wygiętej głowni spotykane były już w starożytnej Persji, Egipcie, Asyrii, Chinach. Można przypuszczać, że pierwowzory szabli powstały w Chinach, gdzie były odpowiednie warunki – wyspecjalizowani płatnerze i bogate rudy żelaza.
Szabla pojawiła się w Europie w średniowieczu, w czasie wędrówek ludów na początku V wieku. Jednak do powszechnego przyjęcia jej do uzbrojenia doszło stosunkowo późno, bo dopiero od XIV wieku na Węgrzech i Rusi Kijowskiej. W Polsce szabla przed XVI wiekiem była używana sporadycznie, częściej jako broń plebejska, niż szlachecka. Szabla zaczęła zastępować używany w Polsce miecz dopiero od końca XV wieku.
Pierwotnie kojarzona z kawalerią środkowoeuropejską, taką, jak husaria, szabla rozpowszechniła się w Europie Zachodniej podczas wojny trzydziestoletniej. Lżejsze szable stały się również popularne wśród piechoty początku XVII wieku. W XIX wieku modele z mniej zakrzywionymi ostrzami stały się powszechne i były również używane przez ciężką kawalerię w różnych krajach europejskich.

== Szabla w Polsce ==

Szabla zyskała ogromną popularność w Polsce, co doprowadziło do powstania jej kultu jako jedynej broni godnej polskiego szlachcica. Przekonanie to stało się na tyle silne, że aż do XIX wieku szabla polska uważana była za symbol sarmatyzmu, tradycji i „starożytnego” pochodzenia szlachty polskiej.
Najstarszy typ szabli polskiej (szabla węgiersko-polska) pojawił się w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów za panowania Stefana Batorego (II połowa XVI w.). Następnie popularność zaczęły zyskiwać kolejne rodzaje tej broni jak np. szabla ormiańska, szabla husarska, karabela, i inne. Drugi etap świetności szabli w Polsce przypadł na okres dwudziestolecia międzywojennego za sprawą masowej produkcji szabel wojskowych (np. szabla wz. 34). Po II wojnie światowej opracowywano w Polsce już tylko szable paradne jak np. szabla wz. 1971 z okresu PRL.

== Etymologia ==
Ostateczne pochodzenie nazwy, a wraz z nią i samej szabli, było wielokrotnie dyskutowane. Praca Marka Stachowskiego The Origin of the European Word for Sabre z 2004 r. źródło szabli znajduje w Azji, w językach tunguskich, co pozostaje w zgodzie z awarską proweniencją samej szabli w Europie.

== Budowa ==

=== Ogólna ===
Spośród innych broni siecznych, szablę wyróżnia wygięta jednosieczna głownia. Głownia szabli może być w części sztychowej poszerzona, czyli mieć ukształtowane tzw. pióro, zaczynające się zazwyczaj wyraźnym uskokiem na tylcu głowni (tzw. młotkiem), rzadziej – poszerzające się płynnie, bez uskoku. W niektórych egzemplarzach tylec pióra może być ostrzony (mówimy wówczas o szabli z piórem dwusiecznym).
W konstrukcji szabli można wyróżnić następujące części:

rękojeść (A) – uchwyt szabli wykonany różnorodną techniką, np. z drewnianych, rogowych okładzin, osłaniających kabłąków
głownia (B)
zastawa (C) – górna część głowni, sięgająca od rękojeści do ok. 1/3 długości głowni
moc (miąższyna) (D) – środkowa część głowni
sztych (E) – ostro zakończona dolna część głowni
Zastawa i sztych wyodrębnione są przez tzw. próg zastawy i młotek pióra, czyli uskok głowni (spotykany w niektórych szablach polskich i węgierskich). Boczne powierzchnie głowni – płazy – mogą być gładkie, wklęsłe, z bruzdami. Płazy są często ozdabiane znakami rzemieślniczymi, puncmarkami, godłami, napisami itp.
Elementy szabli:

głowica
trzon
wąsy
jelec
ostrze
grzbiet (tylec)
płaz
strudzina (struzina, zbrocze, bruzda)
młotek
pióro
Elementem decydującym o typie i przeznaczeniu szabli jest rękojeść. Można wyróżnić następujące typy rękojeści:

otwarta – klasyczna z jelcem
półotwarta – z kabłąkiem osłaniającym dłoń nie dochodzącym do głowicy rękojeści
zamkniętą – z jedynym lub kilkoma kabłąkami tworzącymi kosz

=== Przekroje głowni ===

A – wklęsła z rombowym grzbietem
B – wklęsła
C – teowa ze strudziną w grzbiecie
D – ze zbroczem
E – żłobiona w dwie strudziny
F – trójkątna płaska

== Sport ==
Szabla jest jedną z broni używanych w sporcie. Dyscyplina ta rozgrywana jest również na Igrzyskach Olimpijskich, gdzie reprezentacja Polski wywalczyła 8 medali:

1 złoty
Jerzy Pawłowski – Meksyk 1968
4 srebrne
Jerzy Pawłowski – Melbourne 1956
drużyna w składzie: Marian Kuszewski, Zygmunt Pawlas, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski, Wojciech Zabłocki, Ryszard Zub – Melbourne 1956
drużyna w składzie: Ryszard Zub, Wojciech Zabłocki, Marian Kuszewski, Emil Ochyra, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski – Rzym 1960
Janusz Olech – Seul 1988
3 brązowe
drużyna w składzie: Tadeusz Friedrich, Kazimierz Laskowski, Aleksander Małecki, Adam Papée, Władysław Segda, Jerzy Zabielski – Amsterdam 1928
drużyna w składzie: Władysław Dobrowolski, Tadeusz Friedrich, Leszek Lubicz-Nycz, Adam Papée, Władysław Segda, Marian Suski – Los Angeles 1932
drużyna w składzie: Emil Ochyra, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski, Wojciech Zabłocki, Ryszard Zub – Tokio 1964

== Zobacz też ==

czerkieska – szabla bez jelca z lekko zakrzywioną klinga, pierwowzór szaszki
szaszka – najpopularniejsza szabla wśród formacji kozackich w XIX wieku
szamszir – perska szabla, z racji swego kształtu zwana ogonem lwa
sejmitar – bliskowschodnia, paradna szabla lub broń myśliwska używana w XVII–XVIII w.
talwar – szabla indyjska, wywodzi się od mogolskiej szabli i jest podobna do perskiej odmiany szabli, szamszira
pala – szabla turecka, broń piechoty, w szczególności janczarów
bułat – orientalna szabla z damasceńskiej (bułatowej) stali
szabla pieczyńska – broń Pieczyngów
szabla madziarska – broń używana przez Węgrów w okresie 862-955
Szabla Karola Wielkiego – egzemplarz szabli węgierskiej z IX-XII w., zwany również Szablą lub Mieczem Attyli
Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1896 – szabla
Szabla Kilińskiego – najwyższe odznaczenie rzemieślnicze
Szabla od komendanta – polska komedia

== Uwagi ==

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
WłodzimierzW. Kwaśniewicz WłodzimierzW., Leksykon broni białej i miotającej, Warszawa: Bellona, 2003, ISBN 83-11-09617-1, OCLC 749201749 . Brak numerów stron w książce
Włodzimierz Kwaśniewicz: Dzieje szabli w Polsce, Warszawa, Wyd. Bellona, 1999 ISBN 83-11-08894-2.
Zdzisław Żygulski: Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenia Europy i Bliskiego Wschodu. Warszawa: PWN, 1982, s. 279–280. ISBN 83-01-02515-8.
Wojciech Zabłocki: Szable świata. Warszawa: Bellona-Wydawnictwo BoSz, 2011. ISBN 978-83-11-12033-4. Brak numerów stron w książce