Anoplolepis gracilipes

Anoplolepis gracilipes – gatunek mrówki, znany także jako żółta szalona mrówka, w krajach anglojęzycznych określana także jako mrówka długonoga albo mrówka z Malediwów. Gatunek kosmopolityczny, pochodzący prawdopodobnie z Afryki Zachodniej lub Azji. Skolonizowały wiele obszarów w tropikach na świecie po ich zawleczeniu rozmaitymi środkami transportu przez ludzi.
Gatunkowi temu nadano potoczne określenie „szalony” z uwagi na sprawiające wrażenie chaotycznych ruchy, wykonywane w sytuacji zaniepokojenia. Robotnice osiągają długość ciała do 4 mm, długie nogi i czułki mrówki czynią ją jednym z największych inwazyjnych gatunków mrówek na świecie.
Łatwo zadomawia się i zdobywa dominację w nowym środowisku, w czym pomagają takie cechy, jak agresja w stosunku do innych gatunków mrówek, niski stopień agresji w stosunku do członków własnego gatunku i tworzenie kolonii o dużych rozmiarach.
Została umieszczona na liście „stu najgorszych gatunków inwazyjnych na świecie” opracowanej przez Invasive Species Specialist Group, działającej pod auspicjami Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN).

== Występowanie ==
Gatunek pochodzący z Azji, występuje na wszystkich kontynentach. Skolonizował ekosystemy od Hawajów po Seszele i Zanzibar; zbudował superkolonie na Wyspie Bożego Narodzenia na Oceanie Indyjskim. Od czasu pojawienia się w 1934 roku na Wyspie Bożego Narodzenia jego obecność zagraża wyginięciem m.in. endemicznych gatunków kraba czerwonego oraz głuptaka czarnoskrzydłego.
Regiony występowania:

Afryka: Mauritius, Reunion, Seszele
Ameryki: Chile, Meksyk, Stany Zjednoczone
Azja: Bangladesz, Borneo, Brunei, Kambodża, Chiny, Indie, Indonezja, Japonia, Krakatau, Malezja, Mjanma, Nikobary, Filipiny, Singapur, Sri Lanka, Tajlandia, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Wietnam, Jemen
Europa: Grecja, Wielka Brytania
Oceania: Australia, Wyspy Cooka, Fidżi, Polinezja Francuska, Guam, Hawaje, Kiribati, Wyspy Marshalla, Mikronezja, Nowa Kaledonia, Niue, Mariany Północne, Palau, Papua-Nowa Gwinea, Samoa, Wyspy Salomona, Tokelau, Tonga, Vanuatu, Wallis i Futuna

== Zobacz też ==
myrmekologia

== Przypisy ==


Anoplolepis nuptialis

Anoplolepis nuptialis – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae. Występuje w Republice Południowej Afryki.

== Przypisy ==


Anoplolepis tumidula

Anoplolepis tumidula – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.

== Przypisy ==


Antichthonidris

Antichthonidris – rodzaj mrówek, czasami włączany do rodzaju Monomorium. Gatunkiem typowym rodzaju jest Monomorium denticulatum Mayr, 1887.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje dwa gatunki:

Antichthonidris bidentata (Mayr, 1887)
Antichthonidris denticulata (Mayr, 1887)

== Przypisy ==


Aphaenogaster

Aphaenogaster – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae. Został opisany przez Gustava Mayra w 1853.

== Gatunki ==
A. albisetosa Mayr, 1886
A. annandalei Mukerjee, 1930
A. araneoides Emery, 1890
A. ashmeadi Emery, 1895
A. atlantis Santschi, 1929
A. avita Fujiyama, 1970
A. balcanica (Emery, 1898)
A. barbara Shattuck, 2008
A. barbigula Wheeler, 1916
A. baronii Cagniant, 1988
A. beccarii Emery, 1887
A. beesoni Donisthorpe, 1933
A. belti Forel, 1895
A. boulderensis Smith, 1941
A. burri (Donisthorpe, 1950)
A. caeciliae Viehmeyer, 1922
A. campana Emery, 1878
A. cardenai Espadaler, 1981
A. cavernicola Donisthorpe, 1938
A. cecconii Emery, 1894
A. cockerelli Andre, 1893
A. cristata (Forel, 1902)
A. crocea Andre, 1881
A. curiosa Santschi, 1933
A. dejeani Cagniant, 1982
A. depilis Santschi, 1911
A. depressa Bolton, 1995
A. dlusskyi Radchenko & Arakelian, 1991
A. donisthorpei Carpenter, 1930
A. dromedaria (Emery, 1900)
A. dulciniae Emery, 1924
A. ensifera Forel, 1899
A. epirotes (Emery, 1915)
A. espadaleri Cagniant, 1984
A. exasperata Wheeler, 1921
A. fabulosa Arnol'di, 1968
A. fallax Cagniant, 1992
A. famelica (Smith, 1874)
A. faureli Cagniant, 1969
A. feae Emery, 1889
A. festae Emery, 1915
A. finzii Mueller, 1921
A. flemingi Smith, 1928
A. floridana Smith, 1941
A. friederichsi Forel, 1918
A. fulva Roger, 1863
A. geei Wheeler, 1921
A. gemella (Roger, 1862)
A. georgica Arnol'di, 1968
A. gibbosa (Latreille, 1798)
A. gigantea Collingwood, 1962
A. gonacantha (Emery, 1899)
A. haarlovi Collingwood, 1961
A. hesperia Santschi, 1911
A. holtzi (Emery, 1898)
A. honduriana Mann, 1922
A. huachucana Creighton, 1934
A. hunanensis Wu & Wang, 1992
A. iberica Emery, 1908
A. inermita Bolton, 1995
A. ionia Santschi, 1933
A. isekram Bernard, 1977
A. italica Bondroit, 1918
A. januschevi Arnol'di, 1976
A. kervillei Forel, 1910
A. kimberleyensis Shattuck, 2008
A. kurdica Ruzsky, 1905
A. laevior Emery, 1887
A. lamellidens Mayr, 1886
A. ledouxi Tohme, 1969
A. lepida Wheeler, 1930
A. lesbica Forel, 1913
A. livida (Heer, 1850)
A. longaeva (Scudder, 1877)
A. longiceps (Smith, 1858)
A. loriai (Emery, 1897)
A. lustrans Smith, 1961
A. maculata Theobald, 1937
A. maculipes Theobald, 1937
A. mariae Forel, 1886
A. mayri Carpenter, 1930
A. mediterrae Shattuck, 2008
A. megommata Smith, 1963
A. mersa Wheeler, 1915
A. messoroides Dlussky, 1990
A. mexicana (Pergande, 1896)
A. miamiana Wheeler, 1932
A. miniata Cagniant, 1990
A. muelleriana Wolf, 1915
A. mutica Pergande, 1896
A. nadigi Santschi, 1923
A. nana Wheeler, 1932
A. obsidiana Mayr, 1861
A. occidentalis (Emery, 1895)
A. oligocenica Wheeler, 1915
A. osimensis Teranishi, 1940
A. ovaticeps (Emery, 1898)
A. pallescens Walker, 1871
A. pallida (Nylander, 1849)
A. pannonica Bachmayer, 1960
A. patruelis Forel, 1886
A. perplexa Smith, 1961
A. phalangium Emery, 1890
A. phillipsi Wheeler & Mann, 1916
A. picea (Wheeler, 1908)
A. picena Baroni Urbani, 1971
A. poultoni Crawley, 1922
A. praedo Emery, 1908
A. praenoda Santschi, 1933
A. projectens Donisthorpe, 1947
A. punctaticeps MacKay, 1989
A. pusilla Enzmann, 1947
A. pythia Forel, 1915
A. quadrispina Emery, 1911
A. reichelae Shattuck, 2008
A. relicta Wheeler & Mann, 1914
A. rhaphidiiceps (Mayr, 1877)
A. rifensis Cagniant, 1994
A. rothneyi Forel, 1902
A. ruida Wheeler, 1928
A. rupestris Forel, 1909
A. sagei (Forel, 1902)
A. saharensis Bernard, 1953
A. sangiorgii (Emery, 1901)
A. sardoa Mayr, 1853
A. schmidti Karavaiev, 1912
A. schurri (Forel, 1902)
A. semipolita (Nylander, 1856)
A. senilis Mayr, 1853
A. sicardi Cagniant, 1990
A. sicula Emery, 1908
A. simonellii Emery, 1894
A. sinensis Wheeler, 1928
A. smythiesii (Forel, 1902)
A. sommerfeldti Mayr, 1868
A. spinosa Emery, 1878
A. splendida (Roger, 1859)
A. striativentris Forel, 1895
A. strioloides Forel, 1890
A. subcostata Viehmeyer, 1922
A. subterranea (Latreille, 1798)
A. subterraneoides Emery, 1881
A. swammerdami Forel, 1886
A. syriaca Emery, 1908
A. takahashii Wheeler, 1930
A. tennesseensis (Mayr, 1862)
A. testaceopilosa (Lucas, 1849)
A. texana Wheeler, 1915
A. theryi Santschi, 1923
A. tibetana Donisthorpe, 1929
A. tinauti Cagniant, 1992
A. tipuna Forel, 1913
A. torossiani Cagniant, 1988
A. treatae Forel, 1886
A. turkestanica Arnol'di, 1976
A. uinta Wheeler, 1917
A. ujhelyii Szabo, 1910
A. vapida Wheeler, 1928
A. verecunda Wheeler, 1928
A. weigoldi Viehmeyer, 1922
A. weulersseae Cagniant, 1989
A. wilsoni Cagniant, 1988

== Linki zewnętrzne ==
Catalogueoflife – Integrated Taxonomic Information System (dostęp: 05/02/2009)


Aphomomyrmex afer

Aphomomyrmex afer – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae; jedyny przedstawiciel rodzaju Aphomomyrmex. Występuje w Afryce Subsaharyjskiej. Gatunek i rodzaj zostały opisane przez Emery’ego w 1899 roku.

== Przypisy ==


Apomyrma stygia

Apomyrma stygia – gatunek mrówek należący do podrodziny Amblyoponinae. Jest to jedyny przedstawiciel rodzaju Apomyrma; występuje w zachodniej Afryce i został po raz pierwszy opisany w 1971.
Samice tych mrówek odznaczają się nadustkiem z klinowatym wyrostkiem powstałym przez wyniesienie i środkowoboczne spłaszczenie jego środkowej części mię. Krawędzie tylnoboczne nadustka leżą daleko od toruli. Przetchlinki samic są powiększone i położone na przedniej krawędzi trzeciego tergum odwłoka. Samce mają duże, stykające się pośrodku axillae. Narządy rozrodcze samców charakteryzują się peniswalwami zlanymi ze sobą grzbietowo na większości długości oraz zlanymi przednio-grzbietowo z przednią krawędzią tergum, a boczną apodemą peniswalw bocznie silnie rozszerzoną w bulwiastą strukturę.

== Przypisy ==


Apterostigma

Apterostigma – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.

== Gatunki ==
Apterostigma affinis (Santschi, 1922)
Apterostigma auriculatum (Wheeler, 1925)
Apterostigma billi (Weber, 1938)
Apterostigma bolivianum (Weber, 1938)
Apterostigma bruchi (Santschi, 1919)
Apterostigma calverti (Wheeler, 1911)
Apterostigma collare (Emery, 1896)
Apterostigma dentigerum (Wheeler, 1925)
Apterostigma dorotheae (Weber, 1937)
Apterostigma epinotale (Weber, 1937)
Apterostigma fallax (Borgmeier, 1934)
Apterostigma fusinodum (Weber, 1938)
Apterostigma gibbum (Weber, 1938)
Apterostigma ierense (Weber, 1937)
Apterostigma luederwaldti (Santschi, 1923)
Apterostigma madidiense (Weber, 1938)
Apterostigma manni (Weber, 1938)
Apterostigma mayri (Forel, 1893)
Apterostigma megacephala (Lattke, 1999)
Apterostigma moelleri (Forel, 1892)
Apterostigma peruvianum (Wheeler, 1925)
Apterostigma pilosum (Mayr, 1865)
Apterostigma robustum (Emery, 1896)
Apterostigma scutellare (Forel, 1885)
Apterostigma steigeri (Santschi, 1911)
Apterostigma tramitis (Weber, 1940)
Apterostigma urichii (Forel, 1893)
Apterostigma wasmannii (Forel, 1892)

== Linki zewnętrzne ==
Catalogueoflife – Integrated Taxonomic Information System (dostęp: 06/02/2009)


Archaeopone

Archaeopone – rodzaj mrówek, opisany przez Dlussky'ego w 1983.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje dwa wymarłe gatunki:

Archaeopone kzylzharica Dlussky, 1983
Archaeopone taylori Dlussky, 1983

== Linki zewnętrzne ==
http://tolweb.org/Archaeopone/22234


Archimyrmex

Archimyrmex – wymarły rodzaj  mrówek. Skamieniałości znane są z eocenu Niemiec, Stanów Zjednoczonych i Argentyny.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje cztery gatunki:

Archimyrmex rostratus (Cockerell, 1923)
Archimyrmex piatnitzkyi
Archimyrmex smekali
Archimyrmex wedmannae

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Archimyrmex. [dostęp 2009-10-16].


Archiponera wheeleri

Archiponera wheeleri – wymarły gatunek owada z rodziny mrówkowatych (Formicidae), sklasyfikowany przez Franka M. Carpentera w roku 1930.

== Przypisy ==


Armania robusta

Armania robusta – wymarły gatunek owada z rodziny mrówkowatych (Formicidae). Został opisany w roku 1983 przez Giennadija Dłusskiego, który utworzył dla niego rodzaj Armania. Holotyp został odkryty w osadach kredowych w obwodzie magadańskim w azjatyckiej części Rosji.

== Przypisy ==


Armaniella curiosa

Armaniella curiosa – wymarły gatunek owada z rodziny mrówkowatych (Formicidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Armaniella. Rodzaj i gatunek zostały opisane przez Giennadija Dłusskiego w roku 1983. Holotyp został odkryty w osadach kredowych w obwodzie magadańskim w azjatyckiej części Rosji.

== Przypisy ==


Armaniinae

Armaniinae – wymarła podrodzina mrówek obejmująca 8 opisanych rodzajów.

== Rodzaje ==
Archaeopone Dlussky, 1975
Armania Dlussky, 1983
Armaniella Dlussky, 1983
Cretopone Dlussky, 1975
Dolichomyrma Dlussky, 1975
Petropone Dlussky, 1975
Poneropterus Dlussky, 1983
Pseudarmania Dlussky, 1983

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Asphinctanilloides

Asphinctanilloides – dawniej wyróżniany rodzaj mrówek należący do podrodziny Dorylinae, sklasyfikowany w roku 1999. Obecnie uważany za synonim Leptanilloides.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje 3 gatunki:

== Bibliografia ==
Catalogueoflife – Integrated Taxonomic Information System (dostęp: 06/02/2009)


Asphinctopone

Asphinctopone – rodzaj mrówek należący do podrodziny Ponerinae, sklasyfikowany w przez Santschiego w roku 1914.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje 3 gatunki:

== Bibliografia ==
Catalogueoflife – Integrated Taxonomic Information System (dostęp: 06/02/2009)


Asymphylomyrmex balticus

Asymphylomyrmex balticus – wymarły gatunek mrówek z podrodziny Dolichoderinae, jedyny przedstawiciel rodzaju Asymphylomyrmex. Znany jest z późnoeoceńskiego bałtyckiego bursztynu.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Species: Asymphylomyrmex balticus - AntWeb. [dostęp 2013-07-22].


Atopomyrmex

Atopomyrmex – rodzaj mrówek należący do podrodziny Myrmicinae.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje trzy gatunki:

Atopomyrmex calpocalycola (Snelling, 1992)
Atopomyrmex cryptoceroides (Emery, 1892)
Atopomyrmex mocquerysi (André, 1889)

== Przypisy ==


Atta (mrówki)

Atta – rodzaj mrówek należący do podrodziny Myrmicinae, sklasyfikowany przez Johana Fabriciusa w roku 1818.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje 18 gatunków:

Atta bisphaerica Forel, 1908
Atta capiguara Goncalves, 1944
Atta cephalotes (Linnaeus, 1758)
Atta columbica Guerin-Meneville, 1844
Atta dissimilis Jerdon, 1851
Atta domicola Jerdon, 1851
Atta goiana Goncalves, 1942
Atta insularis Guerin-Meneville, 1844
Atta laevigata (Smith, 1858)
Atta mexicana (Smith, 1858)
Atta octospinosa (Reich, 1793)
synonim dla Acromyrmex octospinosus (Reich, 1793)
Atta opaciceps Borgmeier, 1939
Atta robusta Borgmeier, 1939
Atta saltensis Forel, 1913
Atta sexdens (Linnaeus, 1758)
Atta silvae Goncalves, 1983
Atta texana (Buckley, 1860)
Atta vollenweideri Forel, 1893

== Przypisy ==


Attini

Attini – plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Wyniki analiz filogenetycznych opublikowane w 2015 roku przez Philipa S. Warda pozwoliły rozpoznać to plemię jako jeden z 6 głównych kladów Myrmicinae, obejmujący następujące rodzaje:

== Przypisy ==


Attopsis

Attopsis – wymarły rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje dwa gatunki:

†Attopsis longipennis Heer, 1850
†Attopsis longipes Heer, 1867

== Przypisy ==


Aulacopone relicta

Aulacopone relicta – gatunek mrówek o niejasnej pozycji systematycznej, pierwotnie zaliczony do podrodziny Ponerinae, obecnie do podrodziny Ectatomminae. Jedyny przedstawiciel rodzaju Aulacopone. Opisany w 1930 roku na podstawie okazu królowej zebranego w miejscowości Alazapin, niedaleko Lenkoranu w Azerbejdżańskiej SRR (38 45'N, 48 50'E). Drugi okaz został znaleziony w pobliżu Aleksiejewki w Azerbejdżanie.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Species: Aulacopone relicta - AntWeb. [dostęp 2013-07-15].


Axinidris

Axinidris – rodzaj mrówek należący do podrodziny Dolichoderinae. Gatunkiem typowym jest Axinidris acholli.

== Gatunki ==
Axinidris acholli (Weber, 1941)
Axinidris bidens (Shattuck, 1991)
Axinidris denticulata (Wheeler, 1922)
Axinidris ghanensis (Shattuck, 1991)
Axinidris hylekoites (Shattuck, 1991)
Axinidris kakamegensis (Shattuck, 1991)
Axinidris kinoin (Shattuck, 1991)
Axinidris murielae (Shattuck, 1991)
Axinidris nigripes (Shattuck, 1991)
Axinidris occidentalis (Shattuck, 1991)
Axinidris palligastrion (Shattuck, 1991)
Axinidris parvus (Shattuck, 1991)
Axinidris tridens (Arnold, 1946)

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Genus: Axinidris - AntWeb. [dostęp 2013-07-22].
http://tolweb.org/Axinidris/22267


Azteca

Azteca – rodzaj mrówek należący do podrodziny Dolichoderinae.
Mrówki z tego rodzaju są jadowite. Żyją w symbiozie z drzewami z rodzaju Cecropia chroniąc je przed wrogami.

== Gatunki i podgatunki ==
Azteca adrepens (Forel, 1911)
Azteca aesopus (Forel, 1908)
Azteca alfari (Emery, 1893)
Azteca alfari alfari (Emery, 1893)
Azteca alfari beltii (Emery, 1893)
Azteca alpha (Wilson, 1985)
Azteca angusticeps (Emery, 1893)
Azteca aragua (Longino, 1991)
Azteca aurita (Emery, 1893)
Azteca aurita aurita (Emery, 1893)
Azteca aurita silvae (Forel, 1899)
Azteca australis (Wheeler, 1942)
Azteca barbifex (Forel, 1906)
Azteca bequaerti (Wheeler & Bequaert, 1929)
Azteca brevicornis (Mayr, 1878)
Azteca brevicornis boliviana (Wheeler, 1942)
Azteca brevicornis brevicornis (Mayr, 1878)
Azteca brevis (Forel, 1899)
Azteca chartifex (Forel, 1896)
Azteca chartifex cearensis (Forel, 1903)
Azteca chartifex chartifex (Forel, 1896)
Azteca chartifex decipiens (Forel, 1906)
Azteca chartifex lanians (Emery, 1912)
Azteca chartifex laticeps (Forel, 1899)
Azteca chartifex multinida (Forel, 1899)
Azteca chartifex spiriti (Forel, 1912)
Azteca chartifex stalactitica (Emery, 1896)
Azteca christopherseni (Forel, 1912)
Azteca coeruleipennis (Emery, 1893)
Azteca constructor (Emery, 1896)
Azteca coussapoae (Forel, 1904)
Azteca crassicornis (Emery, 1893)
Azteca delpini (Emery, 1893)
Azteca delpini antillana (Forel, 1899)
Azteca delpini delpini (Emery, 1893)
Azteca delpini trinidadensis (Forel, 1899)
Azteca depilis (Emery, 1893)
Azteca duckei (Forel, 1906)
Azteca duroiae (Forel, 1904)
Azteca emeryi (Forel, 1904)
Azteca eumeces (Wilson, 1985)
Azteca fasciata (Emery, 1893)
Azteca fasciata fasciata (Emery, 1893)
Azteca fasciata laeta (Wheeler, 1942)
Azteca fasciata nigricans (Forel, 1899)
Azteca fasciata similis (Mann, 1916)
Azteca fiebrigi (Forel, 1909)
Azteca forelii (Emery, 1893)
Azteca forelii championi (Forel, 1899)
Azteca forelii eiseni (Pergande, 1896)
Azteca forelii forelii (Emery, 1893)
Azteca forelii raptrix (Forel, 1912)
Azteca forelii ursina (Forel, 1899)
Azteca forelii xysticola (Forel, 1899)
Azteca foveiceps (Wheeler, 1921)
Azteca gnava (Forel, 1906)
Azteca gnava cayennensis (Forel, 1912)
Azteca gnava gnava (Forel, 1906)
Azteca gnava surubrensis (Forel, 1912)
Azteca godmani (Forel, 1899)
Azteca goeldii (Forel, 1906)
Azteca huberi (Forel, 1906)
Azteca hypophylla (Forel, 1899)
Azteca iheringi (Forel, 1915)
Azteca instabilis (Smith, 1862)
Azteca instabilis instabilis (Smith, 1862)
Azteca instabilis major (Forel, 1899)
Azteca instabilis mexicana (Emery, 1896)
Azteca isthmica (Wheeler, 1942)
Azteca jelskii (Emery, 1893)
Azteca lallemandi (Forel, 1899)
Azteca lanuginosa (Emery, 1893)
Azteca lanuginosa clariceps (Santschi, 1933)
Azteca lanuginosa lanuginosa (Emery, 1893)
Azteca lanuginosa pruinosa (Mann, 1916)
Azteca lattkei (Longino, 1991)
Azteca longiceps Emery, 1893)
Azteca longiceps cordincola (Forel, 1921
Azteca longiceps juruensis (Forel, 1904)
Azteca longiceps longiceps (Emery, 1893)
Azteca longiceps patruelis (Forel, 1908)
Azteca longiceps sapii (Forel, 1912)
Azteca lucida (Forel, 1899)
Azteca luederwaldti (Forel, 1909)
Azteca mayrii (Emery, 1893)
Azteca merida (Longino, 1991)
Azteca minor (Forel, 1904)
Azteca muelleri (Emery, 1893)
Azteca muelleri muelleri (Emery, 1893)
Azteca muelleri pallida (Stitz, 1937)
Azteca muelleri terminalis (Mann, 1916)
Azteca olitrix (Forel, 1904)
Azteca ovaticeps (Forel, 1904)
Azteca paraensis (Forel, 1904)
Azteca paraensis bondari (Borgmeier, 1937)
Azteca paraensis paraensis (Forel, 1904)
Azteca petalocephala (Longino, 1991)
Azteca pittieri (Forel, 1899)
Azteca pittieri emarginatisquamis (Forel, 1921)
Azteca pittieri pittieri (Forel, 1899)
Azteca polymorpha (Forel, 1899)
Azteca polymorpha bahiana (Forel, 1912)
Azteca polymorpha polymorpha (Forel, 1899)
Azteca prorsa (Wheeler, 1942)
Azteca salti (Wheeler, 1930)
Azteca schimperi (Emery, 1893)
Azteca schumannii (Emery, 1893)
Azteca schumannii dubia (Mann, 1916)
Azteca schumannii schumanni (Emery, 1893)
Azteca schumannii taediosa (Forel, 1904)
Azteca sericea (Mayr, 1866)
Azteca severini (Emery, 1896)
Azteca stanleyuli (Forel, 1921)
Azteca stigmatica (Emery, 1896)
Azteca stolli (Forel, 1912)
Azteca subopaca (Forel, 1899)
Azteca tachigaliae (Forel, 1904)
Azteca theresiae (Forel, 1899)
Azteca theresiae menceps (Forel, 1912)
Azteca theresiae theresiae (Forel, 1899)
Azteca tonduzi (Forel, 1899)
Azteca tonduzi columbica (Forel, 1912)
Azteca tonduzi tonduzi (Forel, 1899)
Azteca trailii (Emery, 1893)
Azteca trailii filicis (Forel, 1904)
Azteca trailii tillandsiarum (Wheeler, 1942)
Azteca trailii tococae (Forel, 1904)
Azteca trailii trailii (Emery, 1893)
Azteca trianguliceps (Forel, 1912)
Azteca trigona (Emery, 1893)
Azteca trigona gaigei (Forel, 1914)
Azteca trigona mathildae (Forel, 1906)
Azteca trigona mediops (Forel, 1904)
Azteca trigona subdentata (Forel, 1904)
Azteca trigona trigona (Emery, 1893)
Azteca ulei (Forel, 1904)
Azteca ulei cordiae (Forel, 1904)
Azteca ulei gagatina (Wheeler, 1942)
Azteca ulei nigricornis (Forel, 1904)
Azteca ulei rossi (Forel, 1909)
Azteca ulei ulei (Forel, 1904)
Azteca velox (Forel, 1899)
Azteca velox nigra (Forel, 1912)
Azteca velox nigriventris (Forel, 1899)
Azteca velox rectinota (Forel, 1908)
Azteca velox rochai (Forel, 1912)
Azteca velox velox (Forel, 1899)
Azteca xanthochroa (Roger, 1863)

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Rodzaj Azteca. Catalogue of Life ITIS. [dostęp 2020-11-29]. (ang.).


Baikuris

Baikuris – wymarły rodzaj mrówek z podrodziny Sphecomyrminae. Gatunkiem typowym jest †Baikuris mandibularis. Skamieniałości z okresu późnej kredy znaleziono na terenach Rosji i Stanów Zjednoczonych.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje trzy gatunki:

Baikuris casei Grimaldi, Agosti & Carpenter, 1997
Baikuris mandibularis Dlussky, 1987
Baikuris mirabilis Dlussky, 1987

== Przypisy ==


Basicerotini

Basicerotini – plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae. Obejmuje 7 opisanych rodzajów.

== Rodzaje ==
Basiceros Schulz, 1906
Creightonidris Brown, 1949
Eurhopalothrix Brown & Kempf, 1961
Octostruma Forel, 1912
Protalaridris Brown, 1980
Rhopalothrix Mayr, 1870
Talaridris Weber, 1941

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Blepharidattini

Blepharidattini– plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae. Obejmuje 2 opisane rodzaje.

== Rodzaje ==
Blepharidatta Wheeler, 1915
Wasmannia Forel, 1893

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Brachymyrmecini

Brachymyrmecini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae. Obejmuje 5 opisanych rodzajów.

== Rodzaje ==
Aphomomyrmex Emery, 1899
Brachymyrmex Mayr, 1868
Cladomyrma Wheeler, 1920
Petalomyrmex Snelling, 1979
Pseudaphomomyrmex Wheeler, 1920

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Bradoponera

Bradoponera – wymarły rodzaj mrówek z podrodziny Proceratiinae. Opisano cztery gatunki z inkluzji w eoceńskim bursztynie.

== Gatunki ==
Rodzaj obejmuje cztery gatunki:

Bradoponera electrina De Andrade & Baroni Urbani, 2003
Bradoponera meieri Mayr, 1868
Bradoponera similis Dlussky, 2009
Bradoponera wunderlichi Baroni Urbani & De Andrade, 2003

== Przypisy ==


Bregmatomyrmini

Bregmatomyrmini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae. Obejmuje 1 opisany rodzaj.

== Rodzaj ==
Bregmatomyrma Wheeler, 1929

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Camponotini

Camponotini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae. Obejmuje 14 opisanych rodzajów.

== Rodzaje ==
Calomyrmex Emery, 1895
Camponotites Dlussky, 1981
Camponotus Mayr, 1861
Chimaeromyrma Dlussky, 1988
Dendromyrmex Emery, 1895
Drymomyrmex Wheeler, 1915
Echinopla Smith, 1857
Forelophilus Kutter, 1931
Notostigma Emery, 1920
Opisthopsis Dalla Torre, 1893
Overbeckia Viehmeyer, 1916
Phasmomyrmex Stitz, 1910
Polyrhachis Smith, 1857
Pseudocamponotus Carpenter, 1930

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Camponotus

Camponotus – rodzaj owadów należących do rodziny mrówkowatych, sklasyfikowany przez Latreille'a w roku 1802.

== Gatunki ==

=== A-B ===

=== C-D ===

=== E-H ===

=== I-M ===

=== N-R ===

=== S-Z ===

== Bibliografia ==
Catalogueoflife – Integrated Taxonomic Information System (dostęp: 06/02/2009)


Cataulacini

Cataulacini – plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae. Obejmuje 1 opisany rodzaj.

== Rodzaj ==
Cataulacus Smith, 1853

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia


Cephalotes

Cephalotes – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Mrówki te cechują się spłaszczoną głową z dużymi oczami, umieszczonymi u szczytu głęboko wykrojonych rowków czułkowych. W widoku bocznym ich pomostek jest pozbawiony szypułki.
Przedstawiciele rodzaju zasiedlają krainę neotropikalną oraz południowe krańce Nearktyki: Sonorę, Teksas, Nowy Meksyk, Arizonę i Florydę. Zawleczeni zostali także do Papui-Nowej Gwinei.

== Taksonomia ==

Rodzaj ten wprowadził w 1802 roku Pierre-André Latreille. W 1999 M.L. de Andrade i C. Baroni Urbani opublikowali kompletną rewizję rodzaju, w której zsynonimizowali z nim rodzaje Zacryptocerus, Eucryptocerus i Exocryptocerus oraz zamieścili klucz do oznaczania wszystkich gatunków.
Należy tu 130 opisanych gatunków:

== Przypisy ==


Colobopsis truncata

Colobopsis truncata (do niedawna Camponotus truncatus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.

== Ogólne informacje ==
C. truncata jest niewielką i skrytą mrówką nadrzewną. Cechą wyróżniającą te mrówki spośród rodzimej fauny jest fragmozja objawiająca się spłaszczeniem przedniej części głowy tak, by wpasowywała się w otwór wyjściowy gniazda. Fragmozja występuje tylko u królowych i większych robotnic w typie major.

== Opis gatunku ==

=== Występowanie ===
Gatunek ten można spotkać w południowo-zachodniej części Polski. Poza Polską można spotkać je w Europie, w Austrii, Czechach, Grecji, Włoszech oraz Hiszpanii, oraz w Japonii.

=== Królowa ===
Kolor tułowia czerwono-jasnobrązowy, odwłok ciemnobrązowy z szerszym jasnym pasem - obie partie ciała błyszczące z rzadkimi odstającymi włoskami. Nogi ciemnobrązowe. Głowa przednio-spłaszczona, punktowana, tył ciemnobrązowy, przód czerwonawy.

=== Robotnice ===
Kolor tułowia czerwono-jasnobrązowy, błyszczący. Nogi nieco ciemniejsze od tułowia. Ciemniejsza głowa i odwłok (głowa dodatkowo przednio-spłaszczona u większych robotnic). Ciało pokryte rzadkimi jasnymi włoskami. Stylik jednoczłonowy. Na odwłoku może być widoczny jasny pas.

=== Samiec ===
Kolor ciała jasnobrązowy.

=== Loty godowe ===
Loty godowe trwają od czerwca do sierpnia.

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Species: Colobopsis truncata - AntWiki. [dostęp 2019-09-05].
Species: Colobopsis truncata - AntWeb. [dostęp 2019-09-05].
Species: Colobopsis truncata - WikiMrówki. [dostęp 2019-09-05].


Crematogastrini

Crematogastrini – plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Wyniki analiz filogenetycznych opublikowane w 2015 roku przez Philipa S. Warda pozwoliły rozpoznać to plemię jako jeden z 6 głównych kladów Myrmicinae, obejmujący następujące rodzaje:

== Przypisy ==


Daceton

Daceton – rodzaj mrówek należący do podrodziny Myrmicinae. Obejmuje dwa gatunki. Gatunkiem typowym jest Daceton armigerum. Zasięg występowania neotropikalny. Należą tu nadrzewne mrówki, tworzące duże kolonie, u D. armigerum liczące od 5000 do 10000 osobników.

== Gatunki ==
Daceton armigerum Latreille, 1802
Daceton boltoni Azorsa & Sosa-Calvo, 2008

== Przypisy ==


Dilobocondyla carinata

Dilobocondyla carinata – gatunek mrówki z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek ten został opisany w 2013 roku przez Herberta Zettela i Haralda Brucknera na podstawie dwóch okazów robotnic, odłowionych w 2008 roku.
Robotnica ma ciało długości między 4,2 a 4,35 mm, ubarwione brązowo z czułkami ciemnobrązowymi z wyjątkiem żółtego trzonka, gaster czarniaowobrązowym z żółtym znakiem na przedzie pierwszego tergitu oraz jasnymi krętarzami i odsiebnymi częściami stóp. Powierzchnia głowy z grubymi, prawie regularnymi rowkami i prawie gładkimi przestrzeniami między nimi oraz silnie zaznaczonymi żeberkami czołowymi, sięgającymi jej tylnych naroży. Tył głowy z kanciastymi kątami i wklęsłą krawędzią między nimi. Na nadustku pięć podłużnych zmarszczek. Urzeźbienie mezosomy tworzy grube siateczkownie. Petiolus z silnie wyniesioną, ostrą listewką poprzeczną, z wierzchu bez urzeźbienia. Postpetiolus w widoku bocznym prawie trójkątny, w części przednio-grzbietowej opatrzony regularnymi, podłużnymi zmarszczkami.
Mrówka znana wyłącznie z filipińskiej wyspy Mindoro, z prowincji Oriental Mindoro.

== Przypisy ==


Dilobocondyla oswini

Dilobocondyla oswini – gatunek mrówki z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek ten został opisany w 2013 roku przez Herberta Zettela i Haralda Brucknera na podstawie dwóch okazów robotnic i jednej królowej, odłowionych w 2000 roku.
Robotnica ma ciało długości między 4,3 a 4,5 mm, ubarwione czarniawobrązowo z żółtawobrązowymi żuwaczkami, krętarzami i nasadami ud, żółtawymi stopami i żółtymi trzonkami czułków i podstawą funikulusów. Powierzchnia głowy z wierzchu i na policzkach z prawie regularnymi zmarszczkami. Żeberka czołowe słabo rozwinięte. Tylna krawędź głowy prawie prosta, pośrodku tylko nieco wklęsła. Na nadustku dwie do pięciu podłużnych zmarszczek. Urzeźbienie mezosomy tworzy delikatną siateczkę regularnych zmarszczek o punktowanych lecz błyszczących oczkach. Pomostek stosunkowo wydłużony, oba jego segmenty grzbietowo wypukłe. Królowa z serii typowej długości 4,75 mm, podobna do robotnicy jednak z trzema przyoczkami i nieco silniej urzeźbioną mezosomą.
Mrówka znana wyłącznie z filipińskiej wyspy Mindanao, z prowincji Bukidnon.

== Przypisy ==


Dilobocondyla rugosa

Dilobocondyla rugosa – gatunek mrówki z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek ten został opisany w 2013 roku przez Herberta Zettela i Haralda Brucknera na podstawie dwóch okazów robotnic, odłowionych w 2005 roku.
Robotnica ma ciało długości między 3,9 a 4,2 mm, urzeźbione grubiej niż u D. silviae, ubarwione czarno z żółtymi: trzonkami czułków, nasadami funiculusów, odsiebnymi częściami stóp i znakiem u nasady pierwszego tergitu gaster. Powierzchnia głowy z wierzchu i na policzkach rowkowana, pod oczami raczej siateczkowana. Tył głowy z kanciastymi kątami i wklęsłą krawędzią między nimi. Na nadustku trzy podłużne zmarszczki. Żeberka czołowe sięgają tylnych kątów głowy. Urzeźbienie mezosomy tworzy grube siateczkownie, w którym silnie wyniesione zmarszczki formują wielokątny wzór. Przedniogrzbietowa część bardzo smukłego petiolusa z delikatną mikrosiateczką, reszta z grubymi, nieregularnymi zmarszczkami. W widoku bocznym postpetiolus jest widocznie wyniesiony.
Mrówka znana wyłącznie z filipińskiej wyspy Luzon, z prowincji Camarines Sur.

== Przypisy ==


Dilobocondyla silviae

Dilobocondyla silviae – gatunek mrówki z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek ten został opisany w 2013 roku przez Herberta Zettela i Haralda Brucknera na podstawie dwóch okazów robotnic, odłowionych w 2005 roku.
Robotnica ma ciało długości między 3,9 a 4,1 mm, urzeźbione delikatniej niż u D. rugosa, ubarwione czarniawobrązowo z brązowymi odnóżami i żółtymi trzonkami czułków i nasadami funiculusów. Rzeźba wierzchu głowy w postaci prawie regularnych rządków, połączonych nielicznymi rządkami poprzecznymi. Mikrorzeźba przestrzeni między tymi rządkami siateczkowana. Tył głowy z kanciastymi kątami i wklęsłą krawędzią między nimi. Mezosoma w całości pokryta umiarkowanej wielkości siatką, w której oczkach na bokach powierzchnia jest błyszcząca, a na grzbiecie mikrosiateczkowana. Mikrosiateczkownie pomostka jest silnie zredukowane po bokach i w tylno-grzbietowej części petiolusa, gdzie znajdują się grube, nieregularne zmarszczki.
Mrówka znana wyłącznie z filipińskiej wyspy Leyte.

== Przypisy ==


Dolichoderinae

Dolichoderinae – podrodzina błonkówek z rodziny mrówek.
Królowe i robotnice tych mrówek mają kolankowate czułki, samce zaś często mają je nitkowate lub z krótkim trzonkiem. Głowa ma prosty lub wklęsły na przedniej krawędzi nadustek i ząbkowaną krawędź żującą żuwaczek. Robotnice często są pozbawione przyoczek. Tylna para odnóży ma zwykle na goleniach proste lub grzebykowane ostrogi. Pomostek składa się z jednego, wąsko połączonego z gaster segmentu, na którym występują szczelinowate ujścia gruczołów obronnych. Długość pomostka nie przekracza dwukrotności jego szerokości. Gaster cechuje się brakiem przewężenia między pierwszym a drugim segmentem. Pygidium jest drobne i często częściowo lub całkowicie ukryte pod czwartym  tergitem gastralnym. Robotnice pozbawione są żądeł i polegają na obronie chemicznej.
Podrodzina kosmopolityczna, znana ze wszystkich kontynentów. Znana od miocenu. W zapisie kopalnym z paleogenu są dominującą grupą mrówek.

== Systematyka ==
Takson ten wprowadził w 1878 roku Auguste Forel jako podrodzinę mrówkowatych. Carlo Emery i kilku późniejszych autorów nadawało mu rangę osobnej rodziny Dolichoderidae. Współcześnie zalicza się doń 842 opisane gatunki, zgrupowane w 48 rodzajach i 6 plemionach:

plemię: Bothriomyrmecini Dubovikov, 2005
Arnoldius Dubovikov, 2005
Bothriomyrmex Emery, 1869
Chronoxenus Santschi, 1919
Loweriella Shattuck, 1992
Ravavy Fisher, 2009
plemię: Dolichoderini Forel, 1878
Dolichoderus Lund, 1831
plemię: Leptomyrmecini Emery, 1913
Anillidris Santschi, 1936
Anonychomyrma Donisthorpe, 1947
Azteca Forel, 1878
†Chronomyrmex McKellar, Glasier & Engel, 2013
Doleromyrma Forel, 1907
Dorymyrmex Mayr, 1866
Forelius Emery, 1888
Froggattella Forel, 1902
Gracilidris Wild & Cuezzo, 2006
Iridomyrmex Mayr, 1862
Leptomyrmex Mayr, 1862
Linepithema Mayr, 1866
Nebothriomyrmex Dubovikov, 2004
Ochetellus Shattuck, 1992
Papyrius Shattuck, 1992
Philidris Shattuck, 1992
Turneria Forel, 1895
†Usomyrma Dlussky, Radchenko & Dubovikoff, 2014
plemię: Tapinomini Emery, 1913
Aptinoma Fisher, 2009
Axinidris Weber, 1941
†Ctenobethylus Brues, 1939
Ecphorella Forel, 1909
Liometopum Mayr, 1861
Tapinoma Förster, 1850
Technomyrmex Mayr, 1872
plemię: incertae sedis
†Alloiomma Zhang, 1989
†Asymphylomyrmex Wheeler, 1915
†Elaeomyrmex Carpenter, 1930
†Elaphrodites Zhang, 1989
†Eldermyrmex Heterick & Shattuck, 2011
†Emplastus Donisthorpe, 1920
†Eotapinoma Dlussky, 1988
†Eurymyrmex Zhang, Sun & Zhang, 1994
†Kotshkorkia Dlussky, 1981
†Ktunaxia Lapolla & Greenwalt, 2015
†Leptomyrmula Emery, 1913
†Miomyrmex Carpenter, 1930
†Petraeomyrmex Carpenter, 1930
†Proiridomyrmex Dlussky & Rasnitsyn, 2003
†Protazteca Carpenter, 1930
†Yantaromyrmex Dlussky & Dubovikoff, 2013
†Zherichinius Dlussky, 1988

== Przypisy ==


Dorylinae

Dorylinae – podrodzina błonkówek z rodziny mrówek. Obejmuje blisko 700 znanych gatunków. Zasiedla strefę tropikalną i subtropikalną.

== Taksonomia ==
Takson ten został wprowadzony w 1815 roku przez Williama Elforda Leacha jako Dorylida. Później część systematyków traktowała go jako niezależną rodzinę Dorylidae, a część jako podrodzinę mrówkowatych. W 2014 roku na podstawie analiz filogenetycznych S.G. Brady i współpracownicy redefiniowali Dorylinae jako monofiletyczną podrodzinę mrówek. Wiązało się to ze zsynonimizowaniem wcześniej wyróżnianych podrodzin Aenictinae, Aenictogitoninae, Cerapachyinae, Ecitoninae i Leptanilloidinae oraz kilku plemion. Dorylinae w nowym sensie obejmują 685 opisanych gatunków (stan na 2016), sklasyfikowanych w 19 rodzajach:

Wiek pojawienia się tej podrodziny oszacowano na około 87 milionów lat temu.

== Opis ==
Robotnice i żołnierze mają głowy z najwyżej trójczłonowymi głaszczkami, czułki często mniej niż 12 członach i osadzone blisko siebie, poziomymi i nieprzykrywającymi panewek czułkowych krawędziami czołowymi, a nadustkiem z reguły bardzo krótkim i nieodgraniczonym szwem. Tylko afrykańskie rodzaje mają narządy wzroku, pozostałe są pozbawione zarówno oczy jak i przyoczek. Ich tułów ma mniej lub więcej zanikłe szwy, a odwłok zaopatrzony jest w żądło.
Samice mają oczy i nadustek rozwinięte jak robotnice, mniej lub więcej odseparowane krawędzie czołowe, szczątkową segmentację tułowia, jednoczłonowy pomostek, postpetiolus złączony z trzecim segmentem odwłoka oraz długi i nabrzmiały gaster. Są trwale bezskrzydłe i pozbawione przyoczek.
Samce mają głowę wyposażoną w oczy, przyoczka i 13-członowe czułki o długich trzonkach. Budowa nadustka, krawędzi czołowych, pomostka i postpetiolusa jest podobna jak u samic. Skrzydła są u nich w pełni rozwinięte, segmentacja tułowia niezatarta, a żuwaczki z reguły duże.

== Występowanie ==
Przedstawiciele rodziny zasiedlają strefę tropikalną i subtropikalną, gdzie są dominującymi drapieżnymi bezkręgowcami ekosystemów lądowych.

== Przypisy ==


Dorylus

Dorylus – rodzaj mrówek z podrodziny Dorylinae. Należą tu paleotropikalne mrówki koczujące (nomadne).

== Gatunki ==
D. acutus Santschi, 1937
D. aethiopicus Emery, 1895
D. affinis Shuckard, 1840
D. agressor Santschi, 1923
D. alluaudi Santschi, 1914
D. atratus Smith, 1859
D. atriceps Shuckard, 1840
D. attenuatus Shuckard, 1840
D. bequaerti Forel, 1913
D. bishyiganus (Boven, 1972)
D. braunsi Emery, 1895
D. brevipennis Emery, 1895
D. brevis Santschi, 1919
D. buyssoni Santschi, 1910
D. congolensis Santschi, 1910
D. conradti Emery, 1895
D. depilis Emery, 1895
D. diadema Gerstaecker, 1859
D. distinctus Santschi, 1910
D. ductor Santschi, 1939
D. emeryi Mayr, 1896
D. erraticus (Smith, 1865)
D. faurei Arnold, 1946
D. fimbriatus (Shuckard, 1840)
D. fulvus (Westwood, 1839)
D. funereus Emery, 1895
D. furcatus (Gerstaecker, 1872)
D. fuscipennis (Emery, 1892)
D. gaudens Santschi, 1919
D. ghanensis Boven, 1975
D. gribodoi Emery, 1892
D. helvolus (Linnaeus, 1764)
D. katanensis Stitz, 1911
D. kohli Wasmann, 1904
D. labiatus Shuckard, 1840
D. laevigatus (Smith, 1857)
D. lamottei Bernard, 1953
D. leo Santschi, 1919
D. mandibularis Mayr, 1896
D. mayri Santschi, 1912
D. moestus Emery, 1895
D. montanus Santschi, 1910
D. niarembensis (Boven, 1972)
D. nigricans Illiger, 1802
D. ocellatus (Stitz, 1910)
D. orientalis Westwood, 1835
D. politus Emery, 1901
D. rufescens Santschi, 1915
D. savagei Emery, 1895
D. schoutedeni Santschi, 1923
D. spininodis Emery, 1901
D. stadelmanni Emery, 1895
D. stanleyi Forel, 1909
D. staudingeri Emery, 1895
D. striatidens Santschi, 1910
D. termitarius Wasmann, 1911
D. titan Santschi, 1923
D. vishnui Wheeler, 1913
D. westwoodii (Shuckard, 1840)
D. wilverthi Emery, 1899

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Genus: Dorylus – AntWeb. [dostęp 2009-10-20].


Eciton

Eciton – rodzaj mrówek z podrodziny Dorylinae. Należą tu neotropikalne mrówki koczujące (nomadne). Gatunkiem typowym jest E. hamatum. Najlepiej poznanymi gatunkami są Eciton burchellii i Eciton hamatum.

== Morfologia ==
Robotnice Eciton są polimorficzne. Wyróżnia się wśród nich cztery podkasty: robotnice minor, opiekujące się potomstwem i królową; robotnice media, odpowiedzialne za zdobywanie pokarmu; robotnice submajor, transportujące pokarm do gniazda i robotnice major (żołnierze), odpowiedzialne za obronę kolonii. Te ostatnie charakteryzują się olbrzymimi, sierpowatymi żuwaczkami. Podkasta submajor jest szczególnie wyraźnie wyodrębniona u gatunku E. burchellii.
U E. burchellii i E. hamatum liczba stadiów larwalnych wynosi pięć.
E. hamatum ma dobrze rozwinięte gruczoły pygidialny i postpygidialny, nie mają natomiast gruczołu analnego. Dobrze rozwinięty jest za to nabłonek gruczołowy na powierzchni VII sternitu. U tego rodzaju występuje również gruczoł Dufoura, którego wydzielina odgrywa rolę w komunikacji między robotnicami. Posiadają gruczoł jadowy i żądło; jad E. burchellii zawiera skatol.

== Biologia ==
Eciton żyją w dużych koloniach, których liczebność szacowano na 150–700 tysięcy (E. burchellii) i 100–500 tysięcy (E. hamatum).
Mrówki Eciton charakteryzują się dwufazowym cyklem życiowym, w którym na zmianę występują faza osiadła (stacjonarna) i faza wędrowna (nomadna). W fazie stacjonarnej, trwającej około trzech tygodni, mrówki nie przemieszczają się, a robotnice z własnych ciał tworzą tymczasowe gniazdo, w środku którego chroniona jest królowa i jaja. W tym czasie królowa składa olbrzymie ilości jaj. Królowa E. burchellii może żyć sześć lat, w tym czasie ze złożonych przez nią jaj wylęga się około trzech milionów robotnic. Robotnice odbywają tzw. rajdy, penetrując okolicę i zabijając zwierzęta które nie są w stanie przed nimi uciec. U większości gatunków Eciton zdobyczą są wyłącznie inne owady społeczne, przede wszystkim mrówki. U E. burchellii, wyjątkowo, około 50% pokarmu stanowią mrówki, a na resztę składają się duże stawonogi i małe kręgowce.
W fazie nomadnej, trwającej około dwóch tygodni, mrówki przemieszczają się w poszukiwaniu nowych żerowisk.
Wiele organizmów wykształciło złożone zależności z koloniami Eciton. Muchówki z rodzaju Stylogaster (Conopidae) i z rodziny Tachinidae składają jaja do ciał uciekających przed mrówkami owadów. Larwy rozwijają się w nich jako parazytoidy; jest to stosunkowo ryzykowna strategia ewolucyjna, ponieważ część tych owadów ostatecznie zostanie jednak złapana i pożarta przez mrówki. Myrmekofilne chrząszcze kusakowate i gnilikowate (m.in. Euxenister) przemieszczają się razem z kolonią. Marszom mrówek towarzyszą liczne ptaki, polujące na uciekające przed mrówkami owady. Pewne gatunki motyli Ithomiini odżywiają się odchodami tych ptaków.
Wyspecjalizowane roztocze Circocylliba crinita spotykane są wyłącznie na wewnętrznej powierzchni żuwaczek E. dulcium. Nicienie Agamomermis ecitoni są pasożytami wewnętrznymi robotnic Eciton burchellii.

== Historia badań ==
Rodzaj Eciton opisał jako pierwszy Pierre-André Latreille w 1804. Cykl życiowy tych mrówek poznano dzięki pracom Theodore′a Christiana Schneirli.

== Gatunki ==

Eciton burchellii Westwood, 1842
Eciton drepanophorum (F. Smith, 1858)
Eciton dulcium Forel, 1912
Eciton hamatum Fabricius, 1782
Eciton jansoni Forel, 1912
Eciton lucanoides Emery, 1894
Eciton mexicanum Roger, 1863
Eciton quadriglume (Haliday, 1836)
Eciton rapax F. Smith, 1855
Eciton setigaster Borgmeier, 1953
Eciton uncinatum Borgmeier, 1953
Eciton vagans Olivier, 1792

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Genus: Eciton – AntWeb. [dostęp 2009-10-17].


Ectatommini

Ectatommini – plemię mrówek z podrodziny Ectatomminae.
Mrówki te mają głowę wyposażoną w oczy, szeroko osadzony między płatami czołowymi nadustek oraz 12-członowe u samic i 13-członowe u samców czułki. Głaszczki samców mają nie mniej niż 3 człony, natomiast u samic przynajmniej jeden jest dwuczłonowy. Przedplecze i śródplecze tych mrówek są niezdolne do ruchu względem siebie i zlane na szwie promezonotalnym. Panewki bioder tylnej pary odnóży są u nich otwarte.
Takson ten wprowadzony został w 1895 roku przez Carlo Emery'ego i klasyfikowany był w Ponerinae. Do podrodziny Ectatomminae przeniesiony został w 2003 roku przez Barryego Boltona. Obejmuje 6 opisanych rodzajów:

†Canapone Dlussky, 1999
Ectatomma Smith, 1858
†Electroponera Wheeler, 1915
Gnamptogenys Roger, 1863
†Pseudectatomma Dlussky & Wedmann, 2012
Rhytidoponera Mayr, 1862

== Przypisy ==


Fonsecahymen stigmata

Fonsecahymen stigmata – wymarły gatunek błonkówki z rodziny mrówkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Fonsecahymen.

== Historia odkrycia ==
Jego skamieniałości odkryto w 1999 lub 2000 roku w pobliżu miejscowości Fonseca w gminie Alvinópolis w Brazylii, w skałach formacji Fonseca datowanych na Oligocen. Gatunek znany jedynie z lokalizacji typowej.

== Taksonomia ==
Pierwszy człon nazwy rodzajowej pochodzi od nazwy miejscowości, w pobliżu której znaleziono ten gatunek, drugi zaś od słowa Hymenoptera – naukowego określenia błonkówek.
Nazwa gatunkowa nawiązuje do dobrze zachowanej pterostygmy przedniej pary skrzydeł.

== Budowa ciała ==
Głowa o długości równej 1,2 szerokości, jej przedni brzeg jest prosty, o szerokości mniejszej niż zaokrąglony tylny. Przedplecze eliptyczne, o długości wynoszącej 1,3 szerokości. Czułki o nieznanej liczbie segmentów, zachowane jedynie częściowo. Zachowany fragment przedniej pary skrzydeł ma 14 mm długości. Tylne skrzydła zachowane jedynie częściowo.

== Systematyka ==
Gatunek ten jest zbliżony morfologicznie do przedstawicieli rodzaju Oecophylla.

== Przypisy ==


Formiciinae

Formiciinae – wymarła podrodzina mrówek.
Samce osiągały około 20–30 mm długości przednich skrzydeł i miały nitkowate czułki. Królowe miały przednie skrzydła długości około 45–60 mm i krótkie czułki. Robotnice pozostają nieznane. Przetchlinki pozatułowia i gaster były szczelinowate, te ostatnie 6-krotnie dłuższe niż szerokie. Użyłkowanie przednich skrzydeł charakteryzowało się kompletną żyłką 1r-rs, dwoma małymi komórkami submarginalnymi i przesuniętą na środek skrzydła pterostigmą. Samice miały krótkie, zredukowane żądła.
Należy tu jeden, środkowoeoceński rodzaj:

Formicium Westwood, 1854

== Przypisy ==


Formicinae

Formicinae – podrodzina mrówek obejmująca ponad 4000 gatunków.
Mrówki te mają głowę z szerokim nadustkiem, a rowkami czułkowymi położonymi daleko od jej przedniej krawędzi i pochylonymi ku jej linii środkowej. Większość ma dobrze rozwinięte oczy, a część także przyoczka. Panewki czułkowe często są ukryte pod listewkami czołowymi. Wąska, oskórkowa beleczka zamyka panewki ich tylnych bioder. Pomostek zbudowany jest tylko z jednego segmentu o całkowicie zlanych tergum i sternum. Przedżołądek jest całkiem zesklerotyzowany. Żądła brak lub występuje w formie szczątkowej i niefunkcjonalnej. Jeśli jest obecne to lancety nie są z nim stawowo połączone. Zbiornik na jad jest powiększony i wyspecjalizowany w produkcji kwasu mrówkowego. Ujście owego zbiornika, zwane acidoporem, położone jest na szczycie hypopygium, ma formę U-kształtną lub okrągłą i zwykle otacza je wieniec szczecinek. Czasem jest ono ukryte pod pygidium.
Mrówki z tej podrodziny posiadają niektóre prymitywne cechy jak kokony wokół larw (nie występują u wszystkich gatunków), obecność przyoczek u robotnic. Niektóre gatunki posiadają wysoko rozwinięte zachowanie polegające na korzystaniu z niewolników.
Budują przeważnie gniazda podziemne jednak część gatunków zamieszkuje również drzewa.

== Systematyka ==
W 2016 opublikowane zostały wyniki badań filogenetycznych tej podrodziny autorstwa P.S. Warda i współpracowników. Wyróżnia się na ich podstawie 11 plemion:

Camponotini Forel, 1878
Formicini Latreille, 1809
Gesomyrmecini Ashmead, 1905
Gigantiopini Ashmead, 1905
Lasiini Ashmead, 1905
Melophorini Forel, 1912
Myrmelachistini Forel, 1912
Myrmoteratini Emery, 1895
Oecophyllini Emery, 1895
Plagiolepidini Forel, 1886
Santschiellini Forel, 1917
W skład podrodziny Formicinae wchodzą ponadto następujące wymarłe rodzaje, nieprzyporządkowane do żadnego plemienia:

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Formincinae. ant.edb.miyakyo-u.ac.jp. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-02-18)]. z Japanese Ant Image Database
Kye S. Hedlund, Subfamily Formicinae


Formicini

Formicini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae.
Mrówki te mają głowę wyposażoną w przyoczka, położone za połową jej długości oczy oraz mające od 5 do 10 zębów żuwaczki. Nadustek sięga u nich między toruli, a rowki czułkowe albo się stykają z jego tylnym brzegiem albo leżą blisko niego. Czułki są 13-członowe u samców, a 12-członowe u samic. Przetchlinki pozatułowia leżą wysoko na jego bokach i mają eliptyczny lub szczelinowaty kształt. Biodra tylnej pary odnóży leżą blisko siebie, a golenie tejże pary odnóży mają podwójny rządek grubych szczecin. Brzuszna krawędź wydłużonego pomostka ma w przekroju poprzecznym kształt litery V. Samce mają dużych rozmiarów aparat genitalny.
Należy tu 11 opisanych rodzajów:

Alloformica Dlussky, 1969
Bajcaridris Agosti, 1994
Cataglyphis Förster, 1850
†Cataglyphoides Dlussky, 2008
†Conoformica Dlussky, 2008
Formica Linnaeus, 1758
Iberoformica Tinaut, 1990
Polyergus Latreille, 1804
Proformica Ruzsky, 1902
†Protoformica Dlussky, 1967
Rossomyrmex Arnol'di, 1928

== Przypisy ==


Formicium

Formicium  – rodzaj obejmujący największy znany gatunek mrówek żyjący w eocenie - Formicium giganteum. Największe okazy miały 3 cm długości, królowe 5 cm, długość skrzydeł do 13 cm. Mrówka była mięsożerna i zamieszkiwała terytorium dzisiejszych Niemiec.

== Bibliografia ==
Lutz H. Eine neue Unterfamilie der Formicidae (Insecta: Hymenoptera) aus dem mitteleozänen Ölschiefer der "Grube Messel" bei Darmstadt (Deutschland, S-Hessen). Senckenbergiana lethaea, 67, 177–218 (1986) PDF


Formicoxenini

Formicoxenini – dawniej wyróżniane plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Plemię kosmopolityczne, ale największą różnorodność osiąga w strefie umiarkowanej i subtropikalnej półkuli północnej.
Wyniki analiz filogenetycznych opublikowane w 2015 roku przez Philipa S. Warda pozwoliły podzielić Myrmicinae na 6 głównych kladów o randze plemion. W tym systemie Formicoxenini nie są już wyróżniane, a większość zaliczanych do nich rodzajów klasyfikowana jest w Crematogastrini.

== Rodzaje ==
Zaliczano doń 24 opisanych rodzajów:

Ankylomyrma Bolton, 1973
Atopomyrmex Andre, 1889
Cardiocondyla Emery, 1869
Chalepoxenus Menozzi, 1923
Dilobocondyla Santschi, 1910
Doronomyrmex Kutter, 1945
Epimyrma Emery, 1915
Formicoxenus Mayr, 1855
Harpagoxenus Forel, 1893
Ireneopone Donisthorpe, 1946
Leptothorax Mayr, 1855
Paratopula Wheeler, 1919
Peronomyrmex Viehmeyer, 1922
Podomyrma Smith, 1859
Poecilomyrma Mann, 1921
Protomognathus Wheeler, 1905
Romblonella Wheeler, 1935
Rotastruma Bolton, 1991
Stereomyrmex Emery, 1901
Stigmomyrmex Mayr, 1868
Terataner Emery, 1912
Tricytarus Donisthorpe, 1947
Vombisidris Bolton, 1991
Willowsiella Wheeler, 1934

== Przypisy ==


Gesomyrmecini

Gesomyrmecini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae.
Mrówki te mają długi nadustek, sięgający ku tyłowi między rowki czułkowe. Panewki czułkowe przesunięte są na boki tak, że leżą z przodu oczu w linii ich osi długich. Same oczy są duże lub bardzo duże, a ich osie długie są zbieżne ku przodowi. Żuwaczki tych mrówek mają po 6 do 10 ząbków. Czułki są 13-członowe u samców, zaś u samic zbudowane są z 8, 10 lub 12 członów. Trzonki czułków skierowane w tył w pozycji spoczynkowej sięgają za oczy. Pozatułów cechują okrągłe przetchlinki i mocno zbliżone do siebie biodra tylnej pary odnóży. Brzuszna krawędź wydłużonego pomostka ma w przekroju poprzecznym kształt litery V.
Należą tu 3 opisane rodzaje:

Gesomyrmex Mayr, 1868
†Prodimorphomyrmex Wheeler, 1915
†Sicilomyrmex Wheeler, 1915

== Przypisy ==


Gigantiopini

Gigantiopini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae.
Mrówki te mają długi, podłużnie żeberkowany nadustek, niesięgający ku tyłowi między panewki czułków. Ich żuwaczki mają po 10 ząbków, z których trzeci licząc od wierzchołka jest zredukowany. Bardzo duże oczy sięgają od tylnej krawędzi nadustka po potylicę, a ich krawędzie wewnętrzne są proste lub najwyżej nieco wypukłe. Występują również przyoczka. Czułki są złożone z 12 członów u samic i z 13 u samców. Przetchlinki zatułowia i pozatułowia położone są bocznie, a te ostatnie mają kształt eliptyczny. Brzuszna krawędź pomostka ma w przekroju poprzecznym kształt litery V.
Takson monotypowy, obejmuje tylko rodzaj Gigantiops Roger, 1863 z jednym gatunkiem: Gigantiops destructor.

== Przypisy ==


Gładyszek mrowiskowy

Gładyszek mrowiskowy (Formicoxenus nitidulus) – gatunek mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek północnopalearktyczny. Jest to mała mrówka żyjąca w gniazdach większych mrówek z rodzaju Formica (Formica rufa, F. lugubris, F. aquilonia, F. polyctena, F. pratensis, F. pressilabris) i korzystająca z ich pożywienia (ksenobioza). Pokarm pobierany jest na drodze trofalaksji. W większych mrowiskach Formica może znajdować się więcej niż jedno gniazdo gładyszka mrowiskowego. Kolonie zwykle monoginiczne (jeśli występuje więcej królowych, to tylko jedna z nich składa jaja), liczące do 150 robotnic. Robotnice koloru żółto-brunatnego z gładkim odwłokiem mają wielkość około 2,7–3,5 mm. Niektóre z robotnic stanowią formy pośrednie między robotnicą a królową.
Okres godowy przypada na lipiec i sierpień, przy czym brak jest lotu godowego – samce są bezskrzydłe – kopulacja odbywa się na powierzchni gniazda. Rójkowe królowe zakładają kolonie w nowych gniazdach mrówek lub mogą wrócić do tego samego mrowiska gospodarza.
Zasiedla Europę, Bliski Wschód i wschodnią część Palearktyki.
Prawdopodobnie występuje w całej Polsce, ale ze względu na ukryty tryb życia rzadko jest znajdywany. Według IUCN gatunek narażony na wyginięcie. Umieszczony na „Czerwonej liście zwierząt zagrożonych i ginących w Polsce” ze statusem gatunku słabo rozpoznanego i o zagrożeniu stwierdzonym, ale bliżej nieokreślonym (DD).

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Błonkoskrzydłe Polski

== Linki zewnętrzne ==
Species: Formicoxenus nitidulus - AntWeb. [dostęp 2009-12-19].
Social Insects Specialist Group, Formicoxenus nitidulus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2009-12-19]  (ang.).


Gmachówka cieśla

Gmachówka cieśla, gmachówka koniczek (Camponotus herculeanus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.

== Rozmieszczenie i środowisko ==
Gatunek borealno-górski, relikt postglacjalny, zamieszkuje głównie cieniste bory, rzadziej śródleśne polany i poręby. W Polsce pospolity w górach i na północnym wschodzie.
Zasiedla Europę, Bliski Wschód i wschodnią Palearktykę.

== Charakterystyka ==
Gmachówka cieśla należy do dużych mrówek. Czerwonobrunatne robotnice z niewielką czerwoną plamą na nasadzie odwłoka, osiągają wielkość od 5,0 do 12 mm, natomiast królowa do 16 mm. Mrówki drapieżne, choć ich głównym pokarmem jest spadź mszyc oraz sok (potrafi nacinać pąki) i nektar niektórych roślin. Aktywna głównie nocą.  Tworzy kolonie monoginiczne. Lot godowy w czerwcu.

== Gniazda ==
Gniazduje w próchniejących pniakach i korzeniach oraz w drewnie żywych drzew iglastych, wybierając przede wszystkim drzewa osłabione przez grzyby. Najczęściej zakłada gniazda w świerkach, jodłach i sosnach, często częściowo spróchniałych, drążąc kanały i budując komory w drewnie wczesnym. Gniazdo może sięgać w drzewie nawet wysokości 10 m. Drzewo zasiedlone przez mrówki można rozpoznać po ciemniejących drobnych wiórach drewna znajdujących się u podstawy pnia.

== Podgatunki ==
U gmachówki cieśli wyodrębniono 2 podgatunki:

Camponotus herculeanus eudokiae Ruzsky, 1926
Camponotus herculeanus herculeanus Linnaeus, 1758

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Błonkoskrzydłe Polski

== Linki zewnętrzne ==
Species: Camponotus herculeanus – AntWeb. [dostęp 2009-12-19].


Gmachówka drzewotoczna

Gmachówka drzewotoczna (Camponotus ligniperda) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae. Największa polska i europejska mrówka zamieszkującą dobrze nasłonecznione lasy, ich skraje, jak i również tereny otwarte, porośnięte krzewami. Buduje gniazda zarówno pod jak i wewnątrz próchniejących pniach drzew i dużych drzewach w części częściowo podziemnej, pod kamieniami. Wśród tych mrówek u robotnic występuje podział na kasty

== Opis ==
Gmachówka drzewotoczna jest jedną z największych, o ile nie największą mrówką Europy, z królową osiągającą długość 16–18 mm (możliwe 20 mm przy fizogastrii), robotnicami major (żołnierzami) 14–15 mm długości oraz robotnicami media (zbieraczkami) i minor (piastunkami) o długości 7–10 mm. Zwykle są dwubarwne, z czarną głową i czerwono-brązowym tułowiem, którego kolor przenika do nóg i pojedynczego styliku. U większości królowych, ale niekiedy także u większych robotnic (głównie media i major) w starszych koloniach proksymalna część lub całość pierwszego tergitu odwłoka ma brunatnoceglaste zabarwienie, przy czym sporadycznie zdarzają się królowe, u których przebarwienie to obejmuje nawet połowę odwłoka. W przeciwieństwie do gatunku siostrzanego, jakim jest Camponotus herculeanus, odróżniają się jaśniejszymi kolorami, bardziej połyskującym odwłokiem oraz większym rozmiarem.
Gatunek znany ze stanowisk w Europie i na Bliskim Wschodzie.

== Biologia ==

=== Zachowanie ===
C. ligniperda z zachowania jest podobna C. herculeanus , ale różni się od niej przede wszystkim nawykami lęgowymi, ponieważ z tych dwóch jest uważana za gatunek bardziej kserotermiczny (preferujący ciepło i mniejszą wilgotność). Ponieważ oba są na ogół sympatryczne i mają podobne siedliska, w tym lasy iglaste w najbardziej wysuniętych na północ miejscach ich występowania, do mieszanych lasów liściastych wspólnych dla Europy Środkowej, jednak C. ligniperda preferuje bardziej nasłonecznione i suchsze obszary, w których jest znajdowana a także prowadzi nieco mniej skryty tryb życia od C. herculeanus.
Do budowanych przez Gmachówki drzewotoczne gniazd prowadzi najczęściej kilka wejść, które to są pilnowane przez średnie i większe robotnice. Mrówki te agresywnie bronią swojego gniazda. Kiedy zostaną zaalarmowane – robotnice sporadycznie i szybko pukają w ściany swojego gniazda żuwaczkami. Kiedy pobliskie inne robotnice wyczują te uderzenia, zbliżają się do ich źródła i stają się bardziej agresywne w stosunku do każdego zakłócenia w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Choć mogą być agresywne, to nie posiadają żądła, a ukąszenia robotnic przy pomocy żuwaczek, nawet większych majorów, nie są szczególnie niebezpieczne dla ludzi. Jedyną bronią chemiczną jaką mają w zanadrzu jest kwas mrówkowy, którego używają zarówno do odstraszania napastników jak i czasami wspomagają się nim przy zdobywaniu pokarmu białkowego, kiedy to opryskują uszkodzone miejsca na ciele zdobyczy. Mrówki te są zaciekle terytorialne w stosunku do innych gatunków mrówek, z którymi są sympatryczne, a majory mogą być w tym dość skuteczne, będąc w stanie dekapitować robotnice Formica lub innych gatunków z rodzaju Camponotus. Robotnice są aktywne zarówno w dzień, jak i w nocy, poszukując owadów lub spadzi wytwarzanej przez mszyce. Sezonowa aktywność osiąga szczyt w środku lata i spada wraz z nadejściem jesieni. Mrówki te, podobnie jak ich krewni C. herculeanus, są wyjątkowo tolerancyjne na zimno i zimą mogą wejść w długi okres diapauzy trwający nawet 4–5 miesięcy, po którym hibernujące larwy zaczynają się ponownie rozwijać, a królowa intensywnie czerwi. Kolonie rozwijają się powoli, ale kiedy osiągną dojrzałość, populacja może przekroczyć 7-10 tys. robotnic. Dojrzałe kolonie mogą również zajmować liczne gniazda satelitarne na dużym obszarze.
Podobnie jak C. herculeanus, C. ligniperda jest sporadycznym szkodnikiem konstrukcji, ponieważ może drążyć i zasiedlać drewniane ramy i podpory domów i budynków. Usuwanie zwykle polega na opryskiwaniu gniazd środkami owadobójczymi, stosowanie trujących przynęt lub naprawianie wycieków wody, aby zapobiec zmiękczeniu drewna, co czyniłoby go podatnym na inwazję tych mrówek.

=== Rozmnażanie ===
Loty godowe C. ligniperda przypadają na okres od końca maja do lipca. Formy płciowe produkowane w gnieździe zimują wraz z kolonią, aby wziąć udział w lotach godowych dopiero w następnym roku. Te duże mrówki rozwijają się powoli, z pierwszymi robotnicami pojawiającymi się po co najmniej kilku miesiącach od złożenia pierwszych jaj. Często też królowa popada w stagnację (zastój w produkcji jaj) co jest normalne dla tego gatunku.

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski


Gmachówka smolista

Gmachówka smolista (Camponotus piceus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.
W Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt - Bezkręgowce została zaliczona do kategorii EN (gatunki bardzo wysokiego ryzyka).

== Przypisy ==


Harpagoxenus zaisanicus

Harpagoxenus zaisanicus – gatunek mrówki z podrodziny Myrmicinae.
Gatunek ten został opisany w 1963 roku przez Bohdana Pisarskiego.
Mrówka ta prowadzi skryty tryb życia jako pasożyt gniazdowy. Zamieszkuje suche, stepowe siedliska. Notowana dotąd wyłącznie z Mongolii, w związku z czym uznawana za endemiczną dla tego kraju. Niewykluczone jest jednak odkrycie jej na Syberii, wschodnim Kazachstanie lub północnych Chinach. W Mongolii znana ze środkowej, zachodniej i północno-zachodniej części kraju. Podawana z trzech regionów fitogeograficznych: Chenteju, Changaju i dżungarskiej części Gobi.
Gatunek ten umieszczony został w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ze statusem narażonego na wyginięcie (VU).

== Przypisy ==


Harpegnathos saltator

Harpegnathos saltator – gatunek mrówek z plemienia Ponerini, występujących w Indiach i Sri Lance.
Robotnice mają wydłużone głowy, żuwaczki mają mocne, zwężające się zęby skierowane w dół i w do wewnątrz, na końcach ząbkowane. Tułów słabo rowkowany, pomostek wąski i owalny. Odwłok bardzo długi, duże żądło. Głowa i odwłok czarniawo brązowe, tułów i nogi czerwonawe. Długość ciała ok. 1,9 cm.
Długość życia osobników wynosi od 10 dni do 2 lat, średnio 206 dni. Młode robotnice pozostają w gnieździe, przechodzą do pracy poza nim w wieku 50 dni, osiągając w wieku 74 dni szczyt aktywności na zewnątrz gniazda. Ok. 57 dnia życia osobniki mają już zdolność produkowania docelowej ilości jadu. Długość życia pseudokrólowych wydłuża się przynajmniej dwukrotnie, a średnio pięciokrotnie.
Gatunek wyróżnia się nietypową strukturą kolonii w porównaniu do innych gatunków z podrodziny Ponerinae. Młode, uskrzydlone królowe tworzą kolonie, wiążąc się z niespokrewnionymi samcami. Gdy po kilku latach umiera królowa, która założyła kolonię, kilka potomnych robotnic (tzw. pseudokrólowe) przechodzi wówczas transformację, która aktywuje ich układ rozrodczy i kaskadę zmian fizjologicznych i anatomicznych. Pseudokrólowe rywalizują wówczas o zajęcie jej miejsca, na którym zastępują królową w roli reproduktora i krzyżują się z samcami z tej samej kolonii. Robotnice walczą wówczas o dominację w hierarchii grupy, a przywrócenie stabilności kolonii może trwać od dwóch do trzech miesięcy. Co roku ze złożonych jaj wykluwać się będą uskrzydlone królowe, które założą własne kolonie. W czasie walki o uzyskanie pozycji królowej robotnice potrafią zmniejszyć mózg o 19%, gdyż tkanka budująca mózg jest kosztowna do utrzymania, co odbiera zasoby energetyczne narządom płciowym. Jeśli status pseudokrólowej zostanie przez nie utracony, po 6-8 tygodniach ich ciała mogą wrócić do poprzedniego stanu.
Aktywacja jajników i składanie jaj wiąże się ze zmianami w profilu feromonu kutykularnego, który sygnalizuje status reprodukcyjny. Reproduktorki wytwarzają feromon kutykularny nie tylko do sygnalizowania swojego statusu, ale również, by hamować reprodukcję robotnic. Robotnice, które uwolnią się od wpływu tego feromonu, mogą same zostać reproduktorkami. Jednocześnie reproduktorki zmniejszają własną wrażliwość na ten feromon, co może służyć zahamowaniu wpływu feromonu na ich własną płodność.
Strategia rozrodcza gatunku zapewnia przedłużone życie kolonii, co umożliwia dużą rozbudowę gniazda mimo stosunkowo małej liczebności robotnic w poszczególnych koloniach (średnio 65 ± 40).
Podgatunki:

Harpegnathos saltator cruentatus
Harpegnathos saltator taprobanae

== Przypisy ==


Harpegnathos venator

Harpegnathos venator – gatunek mrówek z plemienia Ponerini.
Harpegnathos venator, opisany przez Smitha w 1858 roku, należy do podrodziny Ponerinae. Wyraźnie rozwinięte oczy oraz wydłużone, zakrzywione szczęki są adaptacjami umożliwiającymi precyzyjne chwytanie zdobyczy, przy czym zdolność do wykonywania skoków stanowi dodatkowy mechanizm ułatwiający zarówno zdobywanie pokarmu, jak i obronę przed intruzami. Obecność H. venator została potwierdzona w regionach Azji Południowej, Południowo-Wschodniej, m.in. w północnych Indiach, Birmie czy Wietnamie, gdzie występuje głównie na obrzeżach lasów oraz w terenach o stosunkowo niskiej gęstości roślinności. Struktura społeczna kolonii H. venator odznacza się niewielką liczebnością, typową dla wielu przedstawicieli Ponerinae.

== Przypisy ==


Hurtnica podobna

Hurtnica podobna (Lasius alienus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.

== Rozmieszczenie i środowisko ==
Gatunek południowopalearktyczny, zasiedla środowiska suche – zbiorowiska trawiaste, nasłonecznione brzegi lasów i rzadkie, ciepłe lasy, zwłaszcza dąbrowy. Prawdopodobnie występuje w całej Polsce, ale jest niezbyt częsty. W górach sięga dolnej granicy regla dolnego.

== Charakterystyka ==
Długość ciała robotnic 3,0–4,2 mm; ciało brązowoczarne. Jest to niewielka leśna mrówka bardzo podobna do hurtnicy pospolitej. Głównym pokarmem jest spadź mszyc. Mrówki ściśle trofobiotyczne związane z mszycami z wszystkich warstw roślinności – od korzeni po korony drzew. Kolonie monoginiczne. Lot godowy w lipcu i sierpniu.

== Gniazda ==
Buduje gniazda pod gałęziami, próchniejącymi konarami, kamieniami na skraju lasu. Gniazduje też w glebie, czasem z małymi kopczykami ziemnymi. Może tworzyć bardzo liczne lokalne populacje.

== Zobacz też ==
Błonkoskrzydłe Polski

== Przypisy ==


Hurtnica pospolita

Hurtnica pospolita, hurtnica zwyczajna, hurtnica czarna (Lasius niger) – gatunek błonkówki z rodziny mrówkowatych. Pierwotnie palearktyczny, ale zawleczony do Nearktyki. W Europie często spotykany. Należy do myrmekofauny miast.
Królowa osiąga długość do 9 mm. Robotnice długości około od 3,5 do 5 mm. Loty godowe odbywają się od czerwca do sierpnia. Podczas pierwszej rójki można zauważyć na ścieżkach wiele królowych bez skrzydeł, które zostały odrzucone po locie godowym, szukających miejsca do założenia kolonii. Hurtnica zwyczajna zakłada gniazdo w sposób klasztorny, składając jaja i wychowując pierwsze mrówki bez konieczności pożywiania się poza gniazdem.

== Występowanie ==
L. niger jest jednym z najpospolitszych palearktycznych gatunków mrówek. Naturalnym miejscem jego występowania są północne tereny Europy i Azji, łącznie z Zabajkalem (wschodnią Syberią) i Mongolią. Gatunek został introdukowany na teren północnej Afryki i na północno-zachodnią część USA. W Ameryce zasiedla południową Alaskę, południową Kanadę i północne stany USA z rozszerzeniem na południe w Appalachach, Sierra Nevada i Górach Skalistych.
Występuje w północnej Afryce (m.in. w Algierii), gdzie jest jednak rzadkim gatunkiem. Najbardziej na wschód wysuniętymi miejscami występowania jest rejon rzeki Bodoncz gol w zachodniej Mongolii i region południowego Bajkału. W Polsce L. niger występuje na obszarze całego kraju.
Dokładne granice jego rozmieszczenia są trudne do określenia z racji wyodrębnienia w 1992 przez Seiferta gatunku bliźniaczego – Lasius platythorax – którego przedstawiciele zaliczani byli do tej pory do gatunku Lasius niger. Poznanie tych granic wymaga zaktualizowania dotychczasowych informacji.

== Budowa ==
Długość ciała robotnic wynosi od 3,5 do 5 mm, królowych do 9 mm, a samców między 4 a 6 mm. Robotnice mrówek gatunku Lasius niger, podobnie jak pokrewnych gatunków L. alienus, L. platythorax, L. brunneus, L. pallitarsus i L. neoniger, są stosunkowo niewielkie i monomorficzne. Ubarwienie robotnic waha się od żółtawobrązowego po szaroczarne, królowych od brązowego do brązowoczarnego, a samców od brązowego do czarnego. Samice (robotnice i królowe) mają sercowatą głowę z 12-członowymi czułkami, a po grzbietowej stronie trzonków czułków dość krótkie, odstające włoski; rozmiary najdłuższych z nich nie przekraczają połowy szerokości odsiebnej części trzonka. Odstające włoski znajdują się również na zewnętrznej krawędzi goleni tylnej pary odnóży. Długość głaszczków szczękowych większa niż spodu głowy. Tworzące gęste omszenie nadustka włoski rozlokowane są w odległościach od 3,5 do 4 razy mniejszych niż ich długość. Wgłębienie na zapleczu samic dość strome i głębokie, a wierzch pozatułowia wypukły i zaokrąglony. Ponadto królowe tego gatunku można odróżnić od królowych bliźniaczego L. platythorax po wskaźniku mezosomalnym wynoszącym mniej niż 1,7. Samce, podobnie jak u innych gatunków z rodzaju, mają trójkątną w obrysie głowę, wydłużone żuwaczki, 13-członowe czułki i mały, trójkątny w obrysie odwłok.

== Ekologia ==
Na swoje siedziby preferuje miejsca o piaszczystym podłożu i niskiej roślinności, jednak radzi sobie także z budową kopców w wilgotnej ziemi. Potrafi również budować gniazda we wnętrzu próchniejących pni czy konarów, korzystając z podwyższonej temperatury otoczenia dzięki procesom gnilnym. W miejscach, gdzie roślinność jest bujniejsza, kopce L. niger są wyższe i sięgają powyżej rosnącej wokół trawy.

W miejscach, gdzie kopce mogłyby zostać rozmyte przez ulewę lub rozdeptane (np. na chodnikach), kolonia nie buduje ich, a wejście można poznać tylko po wchodzących do środka robotnicach i małych otworach w ziemi. Na terenach zabudowanych mrówki te preferują budowanie gniazd pod płaskimi kamieniami: tarasami, płytami chodnikowymi czy krawężnikami.
Gniazda hurtnic składają się z sieci pionowych i poziomych korytarzy zajmujących nieraz kilka metrów kwadratowych powierzchni. W niektórych przypadkach gniazda różnych kolonii mogą być ze sobą połączone, jednak mrówki z poszczególnych kolonii korzystają z osobnych tuneli.
Mrówki wykorzystują mszyce i inne pluskwiaki jako źródło spadzi – słodkiej cieczy, będącej odchodami mszyc. Mszyce żywią się sokami roślin, z których przyswajają głównie białka i tłuszcze, natomiast cukry proste wydalają. Chcąc zapewnić sobie dostawy spadzi, hurtnice ochraniają mszyce przed ich wrogami, umożliwiając powstawanie większych i bardziej stabilnych populacji. Mrówki przechowują w swoich koloniach przez zimę jaja mszyc, a wiosną zanoszą młode osobniki w pobliże korzeni traw, kukurydzy, bawełny czy pszenicy. Niekiedy prowadzi to do znacznego osłabienia roślin, a nawet ich zamierania. Dzięki opiece mrówek mszyce pozostają również dłużej w pobliżu młodych pędów roślin, co wpływa na przyspieszenie ich rozmnażania w porównaniu z mszycami nieobjętymi mrówczą kuratelą.

== Biologia ==

Rójka hurtnic następuje najczęściej późnym latem lub wczesną jesienią. W okresie pomiędzy opuszczeniem poczwarki a lotem godowym przyszła królowa przybiera na wadze z początkowych 4 mg do 15,5 mg, głównie dzięki akumulacji tłuszczów. Jednocześnie samce pozostają w zasadzie niezmienne i ważą przez cały czas ok. 0,9 mg. Ostatecznie mniejsze (ok. 4 mm długości) samce opuszczają gniazdo, a w kilka godzin po nich z gniazda wylatują dwukrotnie dłuższe od nich samice.
Do kopulacji królowa wybiera najczęściej jednego samca, choć zdarzają się sytuacje, w których dopuszcza dwóch, trzech, a nawet czterech. Liczba samców uczestniczących w zaplemnieniu królowej ma związek z jej fenotypem i masą w chwili rójki, wpływa także na ilość początkowego potomstwa, jednak nie ma wpływu na dalsze powodzenie całej kolonii. W sporadycznych przypadkach samiec hurtnicy pospolitej może także przekazań nasienie królowej pokrewnego gatunku Lasius alienus, co prowadzi do powstania kolonii hybryd między oboma gatunkami.
Następnie zaplemniona królowa hurtnicy pospolitej szuka dogodnego miejsca na założenie gniazda: skrawka wilgotnej ziemi, płaskiego kamienia, kawałka kory bądź sypkiego piasku. Unika także miejsc uczęszczanych przez robotnice z już istniejących kolonii. Gdy odnajdzie właściwe miejsce, zatrzymuje się i zaczyna kopać tunel zakończony małą komorą. Kiedy zbuduje ją na tyle dużą, by się odwrócić w środku, zaczyna zakopywać od wewnątrz tunel i na końcu zamyka wejście do komory. Ziemię do zakopania tunelu bierze z rozbudowywania swojej komnaty. Składa następnie kilka jaj.

Po kilku dniach z jaj wylęgają się larwy, które po przezimowaniu dokańczają rozwój wiosną. W okresach pomiędzy kolejnymi linieniami larwy (ang. instar larvae) żywią się głównie znalezionymi w gnieździe jajami, zarówno zapłodnionymi, jak i troficznymi (tzw. zjawisko oofagii).
Królowa, nie opuszczając swojej komory, karmi je zapasami zgromadzonymi w jej ciele białkowo-tłuszczowym oraz w mięśniach skrzydeł, które intensywnie metabolizuje. Po ok. 14 dniach w stadium jaja, 12 w stadium larwy i 15 w stadium poczwarki pojawiają się pierwsze młode robotnice – początkowo ok. 6, ale po tygodniu jest ich już prawie 15. W międzyczasie królowa zaczyna składać kolejne jaja, tak więc kolonia ma wiele jaj, larw, kilka poczwarek i ok. 10-15 robotnic. Robotnice otwierają drogę ku powierzchni i przynoszą pierwszy w życiu kolonii pokarm z zewnątrz. Mrówki gustują w produkowanej przez pluskwiaki spadzi, ale także w żywych i martwych owadach, a w środowisku zamieszkałym przez człowieka przyciągają je produkty bogate w cukry (marmolady, dżemy, soki owocowe czy miód). W czasie rozwoju kolonii robotnice przyciągają także pokarmy bogate w białka, jak mięso czy sery.

Pomocą w nawigacji po okolicy służą im ścieżki wyznaczane przez trop z feromonów, sięgające często nawet 30 metrów od gniazda. Mrówki pełniące rolę zwiadowców, gdy odnajdą kroplę spadzi bądź inne źródło pokarmu bogatego w związki, jakich potrzebuje dana kolonia, zaczynają jeść. Jeśli pokarmu starczy, by nasyciły się powyżej pewnego poziomu, wracają do gniazda, zostawiając za sobą chemiczny ślad, po którym następnie wędrują robotnice. Obecność chemicznych śladów ułatwia mrówkom szybsze dotarcie do celu, zwiększa rekrutację robotnic idących w konkretne miejsce, pomaga także w orientacji w terenie. W podobny sposób zwiadowcy oznaczają także granice wokół kolonii, których mrówki bronią przed intruzami, a także granice obszaru uznawanego przez nie za bezpieczną przestrzeń do poszukiwania pożywienia, którego jednak nie bronią jako własnego terytorium. Od składu chemicznego ścieżek wyznaczonych przez zwiadowców zależy także zachowanie robotnic, na przykład w obliczu zagrożenia.
Podobnie jak w przypadku wielu innych gatunków mrówek, u hurtnic pospolitych królowa w praktyce ma niemal monopol na rozmnażanie. Specjalny feromon otacza zarówno samą królową, jak i złożone przez nią jaja. Wpływa on zarówno na zmniejszenie płodności wśród robotnic, jak i na zmniejszenie poziomu agresji wobec oznaczonych nim jaj. Królowa wytwarza feromon dając innym mrówkom sygnał, że jest zdrowa i może przejąć na siebie reprodukcję; chora lub osłabiona królowa wytwarza go mniej, co wpływa na zwiększenie rozrodu wśród innych członków kolonii. Choć pod względem genetycznym nie różni się od robotnic, dzięki różnicom w ekspresji genów wykształca nie tylko zdolność sterowania płodnością pozostałych mrówek, ale także umiejętność skuteczniejszej regeneracji komórek, dzięki czemu żyje od nich wielokrotnie dłużej. Faktycznie królowe tego gatunku są jednymi z najbardziej długowiecznych mrówek, a ich wiek może przekraczać 20 lat.

Gdy kolonia osiąga dojrzałość i liczebność wystarczającą, by wychować dużo królowych i samców, przystępuje do rójki i cały cykl się powtarza. Maksymalne liczebności kolonii tego gatunku sięgają kilku tysięcy robotnic w drugim roku, ok. 15–20 tys. robotnic z jedną królową w trzecim. Po dziesięciu latach kolonia może składać się nawet ze 100 tysięcy robotnic.
W ok. 18 procentach przypadków zdarza się, że kolonię zakładają naraz dwie lub więcej królowych (tzw. zjawisko pleometrozy). Takie rozwiązanie ułatwia założenie kolonii, bowiem w krótkim czasie broni jej więcej robotnic, niż w wypadku gniazda zakładanego przez jedną tylko królową. Jednak gdy na świat przyjdą pierwsze robotnice, królowe zaczynają walkę ze sobą, która trwa, aż tylko jedna zostanie przy życiu. Gdy robotnice zaczną poszukiwania pokarmu, zwykle karmią królową prezentującą się najzdrowiej, co przyspiesza wyłonienie najsilniejszej i śmierć pozostałych. Ostatecznie więc nawet populacje pierwotnie poligyniczne wracają do stanu monogynicznego.

== Znaczenie gospodarcze ==

Hurtnica zwyczajna uważana jest za gatunek szkodliwy z punktu widzenia człowieka, gdyż mrówki te przeszkadzają innym owadom zapylać kwiaty w sadach i powodują rozmnażanie się pluskwiaków równoskrzydłych. Nieraz też dostają się do mieszkań, gdzie czynią szkody w ludzkich spiżarniach, oraz do uli, skąd wybierają miód. Gniazda budowane przez hurtnice pod płytami chodnikowymi czy tarasami mogą być z czasem podmywane i powodować ich osiadanie.

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski
myrmekologia

== Uwagi ==

== Przypisy ==


Hurtnica wstydliwa

Hurtnica wstydliwa (Lasius brunneus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.
Jest to niewielka, płochliwa mrówka wielkości 3-4 mm, występująca w całej Polsce. Królowa wielkości około 7-8 mm zakłada gniazdo w sposób klasztorny. Gniazda budowane są w spróchniałych korzeniach, martwych pniach drzew, większych gałęziach leżących w wilgotnym poszyciu lasu. Główne źródło pożywienia tej mrówki stanowi spadź.
Rójka odbywa się w czerwcu.

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Species: Lasius brunneus – AntWeb. [dostęp 2009-12-19].


Kartonówka zwyczajna

Kartonówka zwyczajna, kartoniarka czarna (Lasius fuliginosus) – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.
Kartonówki zwyczajne to leśne mrówki pospolicie występujące w Polsce. Robotnice mierzą około 4 mm, królowa natomiast około 6 mm. Buduje gniazda w starych drzewach lub pniach starych drzew. Nazwa kartonówka pochodzi od sposobu budowy gniazda, które zbudowane jest z wielu komór rozdzielonych kartonowatą cienką ścianą wytworzoną z rozdrobionego przez mrówki drewna i śliny. Kartonówkę łatwo rozpoznać ze względu na jej smoliście czarną barwę i połysk oraz nogi o lekko żółtym odcieniu.
Kolonia składa się z kilku do kilkunastu tysięcy osobników.
Królowe kartonówek zwyczajnych zakładają kolonie poprzez czasowe pasożytnictwo na innym gatunku mrówek – podziemnicy cieniolubnej (Lasius umbratus). Obserwując wędrujące po pniu drzewa mrówki, można zauważyć, że robotnice powracające do gniazda (w dół) mają większy odwłok. Niekiedy segmenty odwłoka są tak rozsunięte, że widać między nimi cienkie żółte paski. Kartonówka żywi się spadzią produkowaną przez mszyce, jak również pokarmem wysokobiałkowym – owadami, lub padliną. Istnieją też przypuszczenia o możliwości odżywiania się gatunkiem grzyba, który powstaje w gniazdach i jest nawożony przeżutym drewnem (stąd kartonowe komory). Tego typu konstrukcje nie powstają u innych dendrofilów, więc ich istnienie może być uwarunkowane obecnością symbiotycznego grzyba. Podobne konstrukcje zauważa się w gniazdach podziemnic, na których pasożytuje kartonówka.
Rójka odbywa się od końca maja do połowy sierpnia.

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski

== Przypisy ==


Koczowniczka czarna

Koczowniczka czarna (Tapinoma erraticum) – gatunek mrówki z podrodziny Dolichoderinae.

== Występowanie ==
Spotykana na otwartych niezalesionych terenach. Spotykana w południowej i środkowej Europie, północno-zachodniej części Afryki Północnej, Azji Mniejszej, Kaukazie, Kazachstanie, Tienszanie. W Polsce znana z pojedynczych stanowisk w różnych regionach kraju, w tym m.in.: z Pojezierza Pomorskiego, Niziny Wielkopolsko-Kujawskiej, Niziny Mazowieckiej, Górnego Śląska, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Lubelskiej, Wyżyny Małopolskiej, Pienin, czy Dolnego Śląska (Słupice). Jest termofilem, preferuje suche wystawione na słońce miejsca: góry, stepy.

== Biologia ==
W pochmurne dni niewiele robotnic opuszcza gniazdo. Kolonie są zazwyczaj poliginiczne.
Rójka odbywa się w czerwcu, a w zimniejszych latach w lipcu.

== Zobacz też ==
błonkoskrzydłe Polski

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Species: Tapinoma erraticum - AntWeb. [dostęp 2009-12-19].


Lasiini

Lasiini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae.
Takson ten wprowadzony został w 1905 roku przez W.H. Ashmeada. Znacznych zmian w jego składzie dokonali B. Bolton w 2003 oraz P.S. Ward i współpracownicy w 2016 roku. Po rewizjach obejmuje 11 opisanych rodzajów:

Cladomyrma Wheeler, 1920
Euprenolepis Emery, 1906
†Glaphyromyrmex Wheeler, 1915
Lasius Fabricius, 1804
Myrmecocystus Wesmael, 1838
Nylanderia Emery, 1906
Paraparatrechina Donisthorpe, 1947
Paratrechina Motschoulsky, 1863
Prenolepis Mayr, 1861
Pseudolasius Emery, 1887
Zatania LaPolla, Kallal & Brady, 2012

== Przypisy ==


Lasius

Lasius – rodzaj mrówek w plemieniu Lasiini w podrodzinie Formicinae.

== Gatunki ==
Do rodzaju Lasius zaliczane są następujące żyjące gatunki:

== Przypisy ==


Lasius (Acanthomyops)

Lasius (Acanthomyops) – podrodzaj owadów należących do rodziny mrówkowatych.
Takson ten został opisany jako niezależny rodzaj w 1862 roku przez Gustava L. Mayra. W 2005 roku Philip Ward na podstawie współczesnych badań molekularnych obniżył go do rangi podrodzaju w obrębie rodzaju Lasius.
Takson ten obejmuje 16 opisanych gatunków:

Lasius arizonicus Wheeler, 1917
Lasius bureni Wing, 1968
Lasius californicus Wheeler, 1917
Lasius claviger Roger, 1862
Lasius colei Wing, 1968
Lasius coloradensis Wheeler, 1917
Lasius creightoni Wing, 1968
Lasius interjectus Mayr, 1866
Lasius latipes Walsh, 1863
Lasius mexicanus Wheeler, 1914
Lasius murphyi Forel, 1901
Lasius occidentalis Wheeler, 1909
Lasius plumopilosus Buren, 1941
Lasius pogonogynus Buren, 1950
Lasius pubescens Buren, 1942
Lasius subglaber Emery, 1893

== Przypisy ==


Lasius mixtus

Lasius mixtus – gatunek mrówki z podrodziny Formicinae.

== Występowanie ==
Lasius mixtus występuje w Europie oraz północnej części Ameryki Północnej.

== Biologia ==
Zakłada gniazda pod ziemią, często w korzeniach lub pod głazami. Czasem gniazda można spotkać w niezbitej ziemi.

== Przypisy ==


Leptanilla voldemort

Leptanilla voldemort – gatunek błonkówki z rodziny mrówek i podrodziny Leptanillinae. Endemit Australii Zachodniej.

== Taksonomia ==
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 2024 roku przez Marka K.L. Wonga i Jane M. McRae na łamach „ZooKeys”. Opisu dokonano na podstawie dwóch robotnic odłowionych rok wcześniej. Jako lokalizację typową wskazano Newman w Pilbarze, w Australii Zachodniej. Epitet gatunkowy odnosi się do postaci Lorda Voldemorta z serii powieści o Harrym Potterze; mrówka ta przypominać ma Voldemorta bladym ubarwieniem, smukłym ciałem i życiem w ciemnościach.

== Morfologia ==
Mrówka o ciele bladozłocistym do bladobursztynowego, błyszczącym, pozbawionym rzeźby, w większości owłosionym, zwłaszcza na czułkach i odnóżach.
Głowa jest bezoka, o lekko wklęsłej krawędzi tylnej i lekko wypukłych krawędziach bocznych. Nadustek ma wyniesiony środek i przedłużony w dwa zaokrąglone płaty przednio-boczne przód. Warga górna nakryta jest wyrostkiem czołowo-nadustkowym. Długie żuwaczki zaopatrzone są w trzy zęby, z których ostry wierzchołkowy jest większy niż przedwierzchołkowy i nasadowy, oraz w nieregularne piłkowanie odsiebnie od zęba przedwierzchołkowego. Czułki buduje dwanaście członów, z których trzonek jest wydłużony i nieco rozszerzony przed zwężeniem na szczycie, nóżka dłuższa niż szeroka, a człon ostatni dwukrotnie dłuższy niż poprzecznie i zwężony ku szczytowi.
Przedplecze jest szersze niż tył mezosomy, w widoku bocznym lekko na grzbiecie wypukłe, o wyniesionym nieco ponad śródplecze brzegu tylnym. Szew promezonotalny widoczny jest po bokach i od góry. Śródplecze jest z przodu przewężone. Pozatułów jest silnie wypukły grzbietowo w widoku bocznym i nieprzewężony z przodu w widoku grzbietowym; tylny brzeg ma trapezowaty. Nabrzmiałość gruczołu metapleuralnego i przetchlinka są odsłonięte. Odnóża mają tęgie biodra i smukłe człony pozostałe. Pomostek cechuje się czterokrotnie dłuższym niż szerokim petiolusem z bokami prawie równoległymi w przedniej połowie i wypukłymi w tylnej oraz tylnym brzegiem wypukłym i zaokrąglonym, a także dłuższym niż szerokim, szerszym od petiolusa postpetiolusem o wklęsłym tylnym brzegu. Nie występuje wyrostek subpetiolarny. Metasoma jest wydłużona.

== Ekologia i występowanie ==
Owad endemiczny dla regionu Pilbara w Australii Zachodniej. Zasiedla nagrzane łąki w strefie o niskich opadach rocznych i bardzo upalnych latach. Żyje pod ziemią. Oba znane okazy odnaleziono na głębokości 25 m.

== Przypisy ==


Leptanillinae

Leptanillinae – podrodzina mrówek. Obejmuje 64 gatunki. Zasiedlają Stary Świat i krainę australijską z Oceanią włącznie. Podziemne, ślepe. Samce o mocno zredukowanym użyłkowaniu skrzydeł. Należą do najstarszych współcześnie żyjących linii ewolucyjnych mrówek.

== Taksonomia i ewolucja ==
Takson ten wprowadzony został w 1910 roku przez Carlo Emeryego jako plemię Dorylinae, ale od 1923 jest wyróżniany jako osobna podrodzina mrówek. Według stanu na 2016 rok zalicza się do niej 64 gatunki, zgrupowane w 8 rodzajach. Dwa z nich to incertae sedis, pozostałe grupuje się w dwa plemiona. Grupa niedostatecznie poznana. Cztery rodzaje opisane są tylko na bazie samców, dwa tylko na podstawie robotnic, a w przypadku dwóch pozostałych opisane są obie kasty. Według Boudinot podział podrodziny na rodzaje wymaga rewizji, zwłaszcza biorąc pod uwagę dużą zmienność morfologiczną samców. Systematyka podrodziny przedstawia się następująco:

Anomalomyrmini
Anomalomyrma Taylor, 1990
Furcotanilla Xu, 2012
Protanilla Taylor, 1990
Leptanillini
Leptanilla Emery, 1870
Phaulomyrma G.C. Wheeler et E.W. Wheeler, 1930
Yavnella Kugler, 1987
incertae sedis
Noonilla Petersen, 1968
Scyphodon Brues, 1925
Filogenetyczna analiza molekularna przeprowadzona przez Moreau i innych w 2006 wskazywała, że Leptanillinae stanowią bardzo starą grupę o pozycji siostrzanej względem wszystkich pozostałych podrodzin mrówek. W 2008 Rabeling i inni opisali nową, jednogatunkową podrodzinę Martialinae, która według przeprowadzonej przez nich analizy zajmuje pozycję jeszcze bardziej bazalną, jednocześnie potwierdzając pozycję Leptanillinae jako siostrzanej dla wszystkich współczesnych mrówek, z wyjątkiem Martialinae.

== Opis ==
Definicja podrodziny bazuje na cechach samców. Żuwaczki silnie zredukowane, tylko u Scaphodon szpatułkowate i przerośnięte. Nadustek zwykle również silnie zredukowany. Głowa pozbawiona krawędzi czy płatków czołowych oraz krawędzi potylicznej, zaopatrzona w 13-członowe czułki o nitkowatym do prawie paciorkowatego funikulusie. Skrzydła mają nadzwyczaj zredukowane użyłkowanie, najwyżej o trzech zamkniętych rurkowatymi sektorami komórkach, przy czym takowe komórki mogą w ogóle nie występować. W geniraliach basivolsella w widoku brzusznym wąska środkowobocznie, ale niekiedy silnie powiększona. Ogólnie pozostałe cechy samców są bardzo zmienne, niekiedy wyjątkowe wśród całej rodziny, np. drugi człon odwłoka u niektórych nie tworzy pomostka (petiolusa).

== Biologia i ekologia ==
Mrówki podziemne, ślepe. W plemieniu Leptanillini królowe są niezdolne do samodzielnego pobierania pokarmu, odżywiają się hemolimfą larw wydzielaną przez wyspecjalizowane wyrostki usytuowane na ich przedtułowiu i trzecim segmencie odwłok.

== Rozprzestrzenienie ==
Mrówki rozsiedlone od południowej Europy i Afryki, przez Azję (bez Północnej) po Australię i Palau i Mikronezję.

== Przypisy ==


Leptanillini

Leptanillini – plemię mrówek z podrodziny Leptanillinae.
Należą tu 3 rodzaje:

Leptanilla Emery, 1870
Phaulomyrma Wheeler & Wheeler, 1930
Yavnella Kugler, 1987
Zaliczane tu dawniej Scyphodon i Noonilla klasyfikuje się obecnie w obrębie podrodziny jako incertae sedis.

== Przypisy ==


Lophomyrmex

Lophomyrmex – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Opisany został w 1892 roku przez Carlo Emeryego. W przeszłości klasyfikowany w plemionach Solenopsidini, Myrmicini, Pheidologetini i Pheidolini. To ostatnie zostało na podstawie analiz filogenetycznych zsynonimizowane z Crematogastrini przez P.S. Warda i innych w 2015 roku
Należy tu 12 opisanych gatunków:

Lophomyrmex ambiguus Rigato, 1994
Lophomyrmex bedoti Emery, 1893
Lophomyrmex birmanus Emery, 1893
Lophomyrmex changlangensis Sheela & Ghosh, 2008
Lophomyrmex indosinensis Yamane & Hosoishi, 2015
Lophomyrmex kali Rigato, 1994
Lophomyrmex longicornis Rigato, 1994
Lophomyrmex lucidus Menozzi, 1930
Lophomyrmex opaciceps Viehmeyer, 1922
Lophomyrmex quadrispinosus (Jerdon, 1851)
Lophomyrmex striatulus Rigato, 1994
Lophomyrmex taivanae Forel, 1912
Lophomyrmex terraceensis Bharti & Kumar, 2012

== Przypisy ==


Lordomyrma

Lordomyrma – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Opisany został w 1892 roku przez Carlo Emeryego. W przeszłości klasyfikowany w plemionach Myrmicini, Myrmecinini, Pheidolini i Stenammini. W 2015 roku na podstawie analiz filogenetycznych zaliczony został do Crematogastrini przez P.S. Warda i innych w 2015 roku.

== Gatunki ==
Należą tu 34 opisane gatunki:

== Przypisy ==


Loweriella

Loweriella – monotypowy rodzaj mrówek należący do podrodziny Dolichoderinae. Obejmuje jeden opisany gatunek: Loweriella boltoni Shattuck, 1992. Występuje tylko w malezyjskim Sarawaku.

== Przypisy ==


Manica (biologia)

Manica – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Mrówki zasiedlające Holarktykę.

== Gatunki ==
Należy tu 6 opisanych gatunków.

Manica bradleyi Wheeler, 1909
Manica hunteri Wheeler, 1914
Manica invidia Bolton, 1995
Manica parasitica Creighton, 1934
Manica rubida Latreille, 1802 – wścieklica dorodna
Manica yessensis Azuma, 1973

== Przypisy ==


Martialis heureka

Martialis heureka – gatunek mrówki z podrodziny Martialinae. Została odkryta w amazońskich lasach tropikalnych. Mierzy 2-3 mm długości, jest całkowicie ślepa i drapieżna. Jest dobrze przystosowana do życia pod liściastą ściółką lasów amazońskich. Nie ma oczu, a jej pancerz jest w nietypowym, lekko żółtawym kolorze. Odkrył ją Christian Rabeling w 2003 roku w brazylijskim Manaus. Manfred Verhaagh z niemieckiego Muzeum Historii Naturalnej w Karlsruhe natrafił na mrówki tego gatunku kilka lat wcześniej, ale zebrane przez niego owady zaginęły przed ich dokładnym zbadaniem. Analizy budowy i DNA potwierdziły, że to nowy gatunek. Wyniki badań genetycznych sugerują, że Martialis heureka należała do pierwszych podrodzin, jakie oddzieliły się od głównego pnia niedługo po tym, jak ponad 120 mln lat temu mrówki wyewoluowały z os.

== Bibliografia ==
C. Rabeling, JM. Brown, M. Verhaagh. Newly discovered sister lineage sheds light on early ant evolution. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 105 (39), s. 14913-7, Sep 2008. DOI: 10.1073/pnas.0806187105. PMID: 18794530.

== Linki zewnętrzne ==
Species: Martialis heureka - AntWeb. [dostęp 2009-12-19].


Mayriella

Mayriella – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Opisany został w 1902 roku przez Auguste Forela. W przeszłości klasyfikowany w plemionach Tetramoriini, Meranoplini, Calyptomyrmecinini, Stenammini i Solenopsidini. W 2015 roku na podstawie analiz filogenetycznych zaliczony został do Crematogastrini przez P.S. Warda.

== Gatunki ==
Należy tu 9 opisanych gatunków:

Mayriella abstinens Forel, 1902
Mayriella ebbei Shattuck & Barnett, 2007
Mayriella granulata Dlussky & Radchenko, 1990
Mayriella occidua Shattuck, 2007
Mayriella overbecki Viehmeyer, 1925
Mayriella sharpi Shattuck & Barnett, 2007
Mayriella spinosior Wheeler, W.M., 1935
Mayriella transfuga Baroni Urbani, 1977
Mayriella warchalowskii Borowiec, 2007

== Przypisy ==


Megalomyrmex

Megalomyrmex – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Mrówki te mają gładki, pozbawiony silnej rzeźby czy matowych okolic oskórek. Dwunastoczłonowe czułki kończą się u nich trójczłonową buławką. Nadustek jest zwykle wypukły i pozbawiony żeberek. Promesonotum jest równomiernie łukowate i pozbawione bruzdy. Pozatułów albo jest gładko zakrzywiony między grzbietową i tylną powierzchnią albo ma tam tępe guzki o szerokiej podstawie. Brak na pozatułowiu kolców. Golenie odnóży tylnej pary mają proste ostrogi.
Rodzaj neotropikalny, rozsiedlony od południowego Meksyku po północną Argentynę. Przedstawiciele nie należą do często spotykanych. Zamieszkują suche jak i wilgotne lasy. Tworzą rozproszone gniazda w glebie, drobne gniazda w martwym drewnie lub też są pasożytami społecznymi bądź drapieżnikami mrówek z plemienia Attini.
Należą tu 44 opisane gatunki:

== Przypisy ==


Melissotarsini

Melissotarsini – dawniej wyróżniane plemię mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Na podstawie analiz filogenetycznych zsynonimizowane z Crematogastrini przez P.S. Warda i innych w 2015 roku.
Zaliczano doń 2 opisane rodzaje:

Melissotarsus Emery, 1877
Rhopalomastix Forel, 1900

== Przypisy ==


Melissotarsus

Melissotarsus – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae.
Opisany został w 1877 roku przez Carlo Emeryego. Dawniej umieszczany w Solenopsidini, a potem w Melissotarsini, które to plemię zostało na podstawie analiz filogenetycznych zsynonimizowane z Crematogastrini przez P.S. Warda i innych w 2015 roku.
Zaliczane tu mrówki zasiedlają krainę etiopską i madagaskarską oraz Arabię Saudyjską.

== Gatunki ==
Należy tu 5 opisanych gatunków (4 żyjące i jeden wymarły):

Melissotarsus beccarii Emery, 1877
Melissotarsus emeryi Forel, 1907
Melissotarsus insularis Santschi, 1911
Melissotarsus weissi Santschi, 1910
†Melissotarsus ethiopiensis Coty, Lebon i Nel, 2016

== Przypisy ==


Melophorini

Melophorini – plemię mrówek z podrodziny Formicinae.
Początkowo plemię to było taksonem monotypowym. Po rewizjach filogenetycznych obejmuje 8 opisanych rodzajów:

Lasiophanes Emery, 1895
Melophorus Lubbock, 1883
Myrmecorhynchus Andre, 1896
Notoncus Emery, 1895
Notostigma Emery, 1920
Prolasius Forel, 1892
Pseudonotoncus Clark, 1934
Stigmacros Forel, 1905
Teratomyrmex McAreavey, 1957

== Przypisy ==


Melophorus

Melophorus – rodzaj mrówek z podrodziny Formicinae. Jest endemiczny dla Australii, gdzie pospolicie występuje na obszarach pustynnych i półpustynnych.
Należą tu 23 opisane gatunki:

Melophorus aeneovirens (Lowne, 1865)
Melophorus anderseni Agosti, 1998
Melophorus bagoti Lubbock, 1883
Melophorus biroi Forel, 1907
Melophorus bruneus McAreavey, 1949
Melophorus constans Santschi, 1928
Melophorus curtus Forel, 1902
Melophorus fieldi Forel, 1910
Melophorus fulvihirtus Clark, 1941
Melophorus hirsutus Forel, 1902
Melophorus insularis Wheeler, 1934
Melophorus iridescens (Emery, 1887)
Melophorus laticeps Wheeler, 1915
Melophorus ludius Forel, 1902
Melophorus majeri Agosti, 1998
Melophorus marius Forel, 1910
Melophorus mjobergi Forel, 1915
Melophorus omniparens Forel, 1915
Melophorus pillipes Santschi, 1919
Melophorus potteri McAreavey, 1947
Melophorus scipio Forel, 1915
Melophorus turneri Forel, 1910
Melophorus wheeleri Forel, 1910

== Przypisy ==


Meranoplus

Meranoplus – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae. Obejmuje 54 opisane gatunki.

== Gatunki ==
Meranoplus ajax Forel, 1915
Meranoplus armatus Smith, 1862
Meranoplus astericus Donisthorpe, 1947
Meranoplus aureolus Crawley, 1921
Meranoplus barretti Santschi, 1928
Meranoplus bellii Forel, 1902
Meranoplus bicolor (Guérin-Méneville, 1844)
Meranoplus carinatus Donisthorpe, 1942
Meranoplus castaneus Smith, 1857
Meranoplus clypeatus Bernard, 1953
Meranoplus dichrous Forel, 1907
Meranoplus dimidiatus Smith, 1867
Meranoplus diversus Smith, 1867
Meranoplus doddi Santschi, 1928
Meranoplus duyfkeni Forel, 1915
Meranoplus excavatus Clark, 1938
Meranoplus fenestratus Smith, 1867
Meranoplus ferrugineus Crawley, 1922
Meranoplus flaviventris Donisthorpe, 1943
Meranoplus froggatti Forel, 1913
Meranoplus glaber Arnold, 1926
Meranoplus hilli Crawley, 1922
Meranoplus hirsutus Mayr, 1876
Meranoplus hospes Forel, 1910
Meranoplus inermis Emery, 1895
Meranoplus laeviventris Emery, 1889
Meranoplus leveillei Emery, 1883
Meranoplus levis Donisthorpe, 1942
Meranoplus linae Santschi, 1928
Meranoplus magrettii Andre, 1884
Meranoplus mars Forel, 1902
Meranoplus mayri Forel, 1910
Meranoplus minimus Crawley, 1922
Meranoplus minor Forel, 1902
Meranoplus mjobergi Forel, 1915
Meranoplus mucronatus Smith, 1857
Meranoplus nanus Andre, 1892
Meranoplus niger Donisthorpe, 1949
Meranoplus oceanicus Smith, 1862
Meranoplus oxleyi Forel, 1915
Meranoplus parviumgulatus Donisthorpe, 1947
Meranoplus peringueyi Emery, 1886
Meranoplus pubescens (Smith, 1853)
Meranoplus puryi Forel, 1902
Meranoplus radamae Forel, 1891
Meranoplus raripilis Donisthorpe, 1938
Meranoplus rothneyi Forel, 1902
Meranoplus rugosus Crawley, 1922
Meranoplus sabronensis Donisthorpe, 1941
Meranoplus similis Viehmeyer, 1922
Meranoplus spininodis Arnold, 1917
Meranoplus sthenus Bolton, 1981
Meranoplus testudineus McAreavey, 1956
Meranoplus unicolor Forel, 1902
Meranoplus vestigator Smith, 1876

== Przypisy ==


Mesostruma

Mesostruma – rodzaj mrówek z podrodziny Myrmicinae. Obejmuje 6 opisanych gatunków.
Rodzaj dawniej zaliczany do Dacetini. W 2015 roku na podstawie analiz filogenetycznych zaliczony został do Attini przez P.S. Warda i innych.
Takson endemiczny dla Australii.
Należy tu 9 opisanych gatunków:

Mesostruma bella Shattuck, 2000
Mesostruma browni Taylor, 1962
Mesostruma eccentrica Taylor, 1973
Mesostruma exolympica Taylor, 1973
Mesostruma inornata Shattuck, 2000
Mesostruma laevigata Brown, 1952
Mesostruma loweryi Taylor, 1973
Mesostruma spinosa Shattuck, 2007
Mesostruma turneri (Forel, 1895)

== Przypisy ==


Messor

Messor – rodzaj mrówki z podrodziny Myrmicinae opisany przez Auguste Forela w roku 1890. Obejmuje 106 opisanych gatunków.

== Gatunki ==
Messor abdelazizi Santschi, 1921
Messor aciculatus (Smith, 1874)
Messor aegyptiacus Emery, 1878
Messor alexandri Tohme, 1981
Messor andrei Mayr, 1886
Messor angularis Santschi, 1928
Messor antennatus Emery, 1908
Messor aphaenogasteroides Pisarski, 1967
Messor aralocaspius Ruzsky, 1902
Messor arenarius Fabricius, 1787
Messor atanassovii Atanassov, 1982
Mrówka żniwiarka (Messor barbarus) Linnaeus, 1767
Messor beduinus Emery, 1922
Messor berbericus Bernard, 1955
Messor bernardi Cagniant, 1967
Messor bouvieri Bondroit, 1918
Messor buettikeri Collingwood, 1985
Messor caducus Victor, 1839
Messor capensis (Mayr, 1862)
Messor capitatus Latreille, 1798
Messor carthaginensis Bernard, 1980
Messor caviceps Forel, 1902
Messor celiae Reyes, 1985
Messor cephalotes Emery, 1895
Messor ceresis Santschi, 1934
Messor chamberlini Wheeler, 1915
Messor clypeatus Kuznetsov-Ugamsky, 1927
Messor collingwoodi Bolton, 1982
Messor concolor Santschi, 1927
Messor decipiens Santschi, 1917
Messor dentatus Santschi, 1927
Messor denticornis Forel, 1910
Messor denticulatus Santschi, 1927
Messor diabarensis Arnol'di, 1969
Messor ebeninus Santschi, 1927
Messor excursionis Ruzsky, 1905
Messor ferreri Collingwood, 1993
Messor foreli Santschi, 1923
Messor fraternus Ruzsky, 1905
Messor galla Mayr, 1904
Messor hebraeus Santschi, 1927
Messor hellenius Agosti & Collingwood, 1987
Messor himalayanus Forel, 1902
Messor hispanicus Santschi, 1919
Messor ibericus Santschi, 1931
Messor incisus Stitz, 1923
Messor incorruptus Kuznetsov-Ugamsky, 1929
Messor inermis Kuznetsov-Ugamsky, 1929
Messor instabilis Smith, 1858
Messor intermedius Santschi, 1927
Messor julianus Pergande, 1894
Messor kasakorum Arnol'di, 1969
Messor kisilkumensis Arnol'di, 1969
Messor lamellicornis Arnol'di, 1968
Messor lariversi Smith, 1951
Messor lobicornis Forel, 1894
Messor lobognathus Andrews, 1916
Messor luebberti Forel, 1910
Messor luridus Santschi, 1927
Messor lusitanicus Tinaut, 1985
Messor maculifrons Santschi, 1927
Messor marikovskii Arnol'di, 1969
Messor marocanus Santschi, 1927
Messor medioruber Santschi, 1910
Messor melancholicus Arnol'di, 1977
Messor minor Andre, 1883
Messor nahali Tohme, 1981
Messor niloticus Santschi, 1938
Messor oertzeni Forel, 1910
Messor olegianus Arnol'di, 1969
Messor orientalis Emery, 1898
Messor perantennatus Arnol'di, 1969
Messor pergandei Mayr, 1886
Messor piceus Stitz, 1923
Messor picturatus Santschi, 1927
Messor planiceps Stitz, 1917
Messor postpetiolatus Santschi, 1917
Messor regalis Emery, 1892
Messor reticuliventris Karavaiev, 1910
Messor rufotestaceus Foerster, 1850
Messor rufus Santschi, 1923
Messor ruginodis Stitz, 1916
Messor rugosus Andre, 1881
Messor sanctus Emery, 1921
Messor sculpturatus Carpenter, 1930
Messor semirufus Andre, 1883
Messor semoni Forel, 1906
Messor smithi Cole, 1963
Messor sordidus Forel, 1892
Messor stoddardi Emery, 1895
Messor striatellus Arnol'di, 1969
Messor striaticeps Andre, 1883
Messor striatifrons Stitz, 1923
Messor striativentris Emery, 1908
Żniwiarka zwyczajna, żniwiarka śródziemnomorska (Messor structor) Latreille, 1798
Messor subgracilinodis Arnol'di, 1969
Messor sultanus Santschi, 1917
Messor syriacus Tohme, 1969
Messor testaceus Donisthorpe, 1950
Messor tropicorum Wheeler, 1922
Messor turcmenochorassanicus Arnol'di, 1977
Messor valentinae Arnol'di, 1969
Messor variabilis Kuznetsov-Ugamsky, 1927
Messor vaucheri Emery, 1908
Messor vicinus Kuznetsov-Ugamsky, 1927
Messor wasmanni Krausse, 1910

== Linki zewnętrzne ==
Messor, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2011-12-20]  (ang.).

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Mrówkowate
Błonkoskrzydłe Polski
Myrmekologia