Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024

Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024 lub EMNK 2024 – tytuł uzyskany przez Katowice, które w 2024 roku będą pełniły funkcję Europejskiego Miasta Nauki. Prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest przez organizację EuroScience  we współpracy z Komisją Europejską. Uzyskanie tytułu to efekt wysiłków Katowic oraz siedmiu publicznych uczelni Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki. Do jego przyznania przyczynił się również sukces Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE  – jednego z największych europejskich wydarzeń popularnonaukowych oraz istotnej platformy współpracy na rzecz rozwijania zainteresowań naukowych wśród mieszkańców regionu.
Tytuł Europejskiego Miasta Nauki przyznawany jest w celu wzmocnienia obecnych i przyszłych zmian, które towarzyszą odnowie społeczeństwa poprzez naukę w poszczególnych miastach europejskich. EMN wskazuje na obecność oraz istotną rolę ośrodków naukowych w wyróżnionym mieście, a także zwraca uwagę na inicjatywy podejmowane przez społeczeństwo, które korzysta z nauki w celu rozwiązywania codziennych problemów i wyzwań. Ma na celu wyróżnienie wszechstronności oraz zróżnicowania kapitału europejskiej nauki, umożliwianie samokształcenia, stwarzanie przestrzeni dla kontaktu ze sobą różnych dziedzin nauki oraz propagowanie jej wśród dzieci i młodzieży, a także wsparcie europejskich ośrodków badawczych. Przyznanie tytułu wspiera i ugruntowuje międzynarodowe i europejskie projekty badawcze prowadzone przez społeczność naukowców w konkretnym mieście i regionie, pomnaża aktywną postawę środowiska naukowego i mieszkańców wobec przedsięwzięć mających na celu rozwiązanie problemów o charakterze lokalnym, rozszerza publiczne projekty inwestycyjne w infrastrukturę regionalnej nauki.
Dotychczas gospodarzami tytułu Europejskiego Miasta Nauki były: Lejda (2022), Triest (2020), Tuluza (2018), Manchester (2016), Kopenhaga (2014), Dublin (2012), Turyn (2010), Barcelona (2008), Monachium (2006) oraz Sztokholm (2004).

== Geneza nadania Katowicom tytułu Europejskiego Miasta Nauki ==
Dzięki działaniom prezydenta Katowic dr. Marcina Krupy i środowiska naukowego na czele którego stoi rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach – prof. dr hab. Ryszard Koziołek, Katowice wystąpiły o przyznanie tytułu Europejskiego Miasta Nauki w 2024 roku, z którym związana jest organizacja EuroScience Open Forum 2024 (Otwartego Forum EuroScience 2024 – ESOF2024). Odbywający się co dwa lata kongres skupia uwagę uczestników wokół najważniejszych badań oraz innowacji naukowych, które mają fundamentalne znaczenie dla świata przyszłości.
30 września 2021 roku Rada Miasta Katowice zatwierdziła ustawę intencyjną dotyczącą obecności i uczestniczenia Katowic w procesie wyłaniania gospodarza tytułu Europejskiego Miasta Nauki w 2024 roku. 8–10 października 2021 roku stolicę województwa śląskiego odwiedził prezes stowarzyszenia EuroScience prof. Michael Matlosz. Jego wizyta, a także udział w 5. Śląskim Festiwalu Nauki KATOWICE były okazją do prowadzenia rozmów na temat kandydatury miasta i podjęcia działań związanych z ubieganiem się o tytuł. Starania zakończyły się sukcesem – Katowice otrzymały tytuł Europejskiego Miasta Nauki 2024.
Podczas konferencji prasowej zorganizowanej 22 grudnia 2021 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej (CINiBA) nastąpiło ogłoszenie przyznania Katowicom tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024 oraz podpisanie umowy konsorcjum organizatorów EMNK 2024. Przyznanie tytułu EMNK 2024 oraz organizacja konferencji ESOF2024 są konsekwencją uznania Katowic oraz uczelni wchodzących w skład Konsorcjum Akademickiego za doświadczonych współorganizatorów i gospodarzy ogólnoświatowych wydarzeń, takich jak UN Climate Change Conference (COP24), World Urban Forum 2022 (Światowe Forum Miejskie – WUF11) czy Śląski Festiwal Nauki KATOWICE. W ramach przyjęcia przez Katowice i uczelnie regionu tytułu EMN 2024 swoją pomoc oraz wkład w organizację wydarzenia ogłosiły także władze Województwa Śląskiego oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Katowice są pierwszym w historii miastem z Europy Środkowo-Wschodniej uhonorowanym tytułem EMN.
Pierwszym działaniem podjętym w ramach przygotowań do przyjęcia tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024 była organizacja 15 lipca 2022 roku w Katowicach konferencji ESOF2022 Regional Site. Wydarzenie towarzyszyło EuroScience Open Forum 2022 (ESOF2022), którego główną siedzibą została holenderska Lejda – Europejskie Miasto Nauki 2022.

== Cele Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 ==
Najważniejszym założeniem EMNK 2024 jest wsparcie i wzmocnienie transformacji regionu poprzez nowoczesne technologie i rozwój nauki, zapewnienie mieszkańcom nieograniczonego dostępu do wiedzy oraz uczynienie z niej podstawowego instrumentu dialogu obywatelskiego (proponowanie różnych aktywności w nurcie nauki obywatelskiej). EMNK 2024 pozwoli ukazać na europejskiej arenie badawczej bogactwo rozwijającej się w województwie śląskim nauki oraz umożliwi mieszkańcom regionu bliższe z nią obcowanie. Europejskie Miasto Nauki ma na celu tworzenie dynamicznego środowiska naukowego, technologicznego i edukacyjnego, promującego innowacje, współpracę międzysektorową oraz poprawę jakości życia społeczności lokalnej. Jednym z celów lokalnych jest także rewitalizacja odcinka Rawy – w ramach EMNK 2024 podjęte zostaną próby odbudowy cieku wodnego oraz należących do niego brzegów, by później oddać je mieszkańcom jako przestrzeń służącą wypoczynkowi i rozrywce, a także możliwościom eksplorowania tajemnic świata nauki.
W ramach EMNK 2024 zaplanowano sześć ścieżek tematycznych dotyczących wybranych zagadnień:

zdrowie i jakość życia – prowadzona na szeroką skalę edukacja dbania o zdrowie zarówno fizyczne, jak i psychiczne, obejmująca swoim zasięgiem także promocję zdrowego trybu życia, odnowę obszarów poprzemysłowych, stwarzanie nowych miejsc zielonych oraz powstawanie atrakcyjnych możliwości pracy w regionie,
klimat i środowisko – działania związane z zapobieganiem powstawania dalszych, katastrofalnych w skutkach zmian klimatu, prowadzenie prac badawczych skupionych wokół wprowadzania m.in. gospodarki niskoemisyjnej oraz zielonej energetyki w celu poprawiania jakości powietrza i wody w miastach,
przemysły przyszłości – zwrócenie uwagi na wygląd świata przyszłości: powstawanie nowych, rewolucyjnych technologii, rozwój sztucznej inteligencji, możliwość postępu technologicznego bez tworzenia nierówności społecznych,
innowacje społeczne – przyjrzenie się kulturotwórczej sile nauki, a także działaniom i aktywnościom w ramach tzw. citizen science (nauki obywatelskiej), podczas których mieszkańcy Miasta Nauki i regionu mają szansę współpracować z naukowcami i decydować o planowanych zmianach,
dziedzictwo przemysłowe i kulturowe – edukacja w zakresie górniczego i przemysłowego dziedzictwa węglowego w regionie, zwrócenie uwagi na kulturę powstałą w pobliżu hut i kopalń oraz spojrzenie w przyszłość, m.in. prognozowanie przyszłych zdarzeń za pomocą metody foresight,
kreacja i krytyka – praca nad umiejętnością budowania ciekawej i trzymającej w napięciu narracji, rozwijanie krytycznego myślenia oraz wprowadzanie nowoczesnych sposobów nauczania.

== Fundamenty Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 oraz korzyści dla miasta płynące z tytułu ==

=== Fundamenty EMNK 2024 ===
Trwający przez cały rok program obchodów EMNK 2024 tworzony na podstawie koncepcji 50 tygodni w Mieście Nauki. Projekt skoncentruje się na 50 najważniejszych problemach i wyzwaniach nie tylko polskiej, ale także światowej nauki, których rozwiązanie przyczyni się do powstania wielu korzystnych zmian w mieście i regionie oraz zmieni na lepsze codzienne życie mieszkańców.
Doskonałość naukowa – koordynacja oraz zorganizowanie konferencji EuroScience Open Forum – istotnej w Europie platformy dyskusji na temat przyszłości nauki.
Infrastruktura Miasta Nauki – działania mające na celu powstanie Zielonej Strefy Nauki w Katowicach oraz uruchomienie w regionie Sieciowego Centrum Nauki kierowanego przez uczelnie wchodzące w skład konsorcjum. Punktem wyjścia przewidywanych zmian stała się Rawa, a także plany odnowienia jej brzegów i ponownego oddania ich mieszkańcom.

=== Korzyści dla miasta otrzymującego tytuł Europejskiego Miasta Nauki ===
Tytuł Europejskiego Miasta Nauki, który jest związany z organizacją konferencji ESOF, jest prestiżową marką oferującą miastu gospodarzowi unikatową perspektywę przyciągnięcia do siebie naukowców, polityków, biznesmenów i przedstawicieli mediów z całego świata. Ponadto tytuł EMN:

stwarza przestrzeń dla większego zaangażowania mieszkańców i środowiska naukowego w szukanie sposobów na rozwiązanie problemów lokalnych,
pogłębia możliwości pozyskania środków w celu wykonania planów inwestycyjnych w zakresie regionalnej nauki,
wzmacnia potencjał turystyczny miasta na arenie międzynarodowej,
umożliwia uczelniom posiadanie większego wpływu na wszystkie sfery życia oraz zwiększa ich rozpoznawalność w skali światowej.

== Konsorcjum Akademickie – Katowice Miasto Nauki ==
W skład Konsorcjum Akademickiego – Katowice Miasto Nauki wchodzą: Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Politechnika Śląska, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Uniwersytet Śląski w Katowicach (lider) oraz Miasto Katowice (partner strategiczny).
Współdziałające ze sobą uczelnie stają naprzeciw obecnemu współcześnie zjawisku, jakim jest transformacja regionu. Ma ona miejsce, dzięki obecności nowego rodzaju przemysłu, jakim stała się dziś nauka oraz edukacja akademicka. Organizatorzy EMNK 2024 zaznaczają ponadto, że owa transformacja nie przekreśla istnienia unikalnej tożsamości Śląska i Zagłębia, powstałej dzięki wielkoprzemysłowemu dziedzictwu regionu, w którego skład wchodzą: rozbudowana kultura techniczna, tradycja wykorzystywania innowacyjnych rozwiązań, bazujących na najnowszych osiągnięciach technologii i nauki oraz organizacja pracy. Wymienione elementy stwarzają możliwość konstruowania kultury innowacyjności, postępu i inteligentnych przemysłów. Segment nauki i edukacji zwraca uwagę na ludzi dotkniętych niebezpieczną i nadmiernie wyczerpującą zdrowie pracą, destrukcją środowiska i jego ekologicznej równowagi, nieoszczędną eksploatacją złóż kopalnych, a także problemami społecznymi, z jakimi zmagają się tereny przemysłowe. Naukowcy zajmujący się medycyną i techniką, naukami chemicznymi i biologicznymi, humanistyką, naukami społecznymi oraz szeroko pojętą edukacją działają wspólnie z jednostkami samorządowymi i podmiotami gospodarczymi regionu, by w odpowiednim czasie rozpoznawać problemy, z jakimi mierzą się mieszkańcy oraz profilować i kształtować na nie rozwiązania.

== 50 tygodni w Mieście Nauki ==
50 tygodni w Mieście Nauki to całoroczny program obchodów Europejskiego Miasta Nauki 2024. Każdy z 50 tygodni zwróci uwagę na konkretny, ważny i współczesny problem nie tylko polskiej, ale także światowej nauki, którego bliższe poznanie może w sposób bezpośredni wpłynąć na życie. Tygodnie tematyczne zaproponują odbiorcom wiele różnych wydarzeń naukowych, popularnonaukowych oraz sportowych, kulturalnych i artystycznych, starannie przygotowywanych i opracowywanych przez członków środowiska akademickiego i miejskiego.
Bazę programu będą tworzyć następujące czynniki: fundament, jakim są wiedza i nauka; perspektywy: lokalna, regionalna, krajowa i europejska; kontakt i współpraca krajowych, międzynarodowych i instytucjonalnych ośrodków badawczych, siła społecznego działania, popularyzacja naukowych i popularnonaukowych treści, przełomowy charakter zmian.
Projekt 50 tygodni obejmie swoim zakresem wiele różnych aktywności – na odbiorców czekać będą m.in. liczne spotkania autorskie, wykłady i warsztaty, debaty, koncerty oraz inicjatywy społeczne, które odbywać się będą w trzech językach: polskim, angielskim oraz ukraińskim. Adresatami aktywności, proponowanych przez każdy z nadchodzących tygodni, są wszyscy mieszkańcy – dzieci, młodzież, studenci, nauczyciele, naukowcy oraz seniorzy. Ponadto tematy poszczególnych tygodni będą różnić się od siebie wykorzystywanymi w ich tworzeniu przekazami medialnymi (radio, internet, prasa). Bez wątpienia jednak będą eksponować i przybliżać problematykę badawczą, jaka jest podejmowana w Katowicach i całym regionie.

== Program wydarzeń Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 ==
Obok głównego programu 50 tygodni EMNK 2024 planowane są również działania młodych Miasta Nauki, programy edukacyjne (z tematem wiodącym: nauczyciele – nauczycielom), a także wydarzenia strategiczne, m.in.:

9–11 grudnia 2023 – otwarcie obchodów Europejskiego Miasta Nauki 2024 w Hali Widowiskowo-Sportowej „Spodek” oraz w Międzynarodowym Centrum Kongresowym podczas 7. Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE wraz z widowiskiem naukowo-artystycznym KATOPOLIS otwierającym Miasto Nauki,
12–15 czerwca 2024 – międzynarodowa konferencja EuroScience Open Forum (ESOF2024) w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach,
czerwiec–wrzesień 2024 – European Science in the City Festival – inicjatywa Komisji Europejskiej z szeregiem wydarzeń popularnonaukowych dotyczących europejskich misji badawczych,
czerwiec 2024 – EU Talent Fair – europejska inicjatywa targów pracy dla naukowców i naukowczyń,
wrzesień 2024 – europejskie finały EUCYS (European Union Contest for Young Scientists),
wrzesień 2024 – organizacja TalentON – europejskiej inicjatywy dla młodych naukowców i naukowczyń,
październik 2024 – Międzyuczelniana Inauguracja Roku Akademickiego 2024/2025,
6–10 grudnia 2024 – zamknięcie obchodów Europejskiego Miasta Nauki 2024 w Hali Widowiskowo-Sportowej „Spodek” oraz w Międzynarodowym Centrum Kongresowym podczas 8. Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE,

== EMNK 2024 a ŚFN KATOWICE ==
Śląski Festiwal Nauki KATOWICE (ŚFN KATOWICE) to jedno z największych wydarzeń popularnonaukowych w Polsce i Europie. Dzięki przeprowadzonym dotąd siedmiu edycjom, organizowany w Katowicach Festiwal stał się charakterystyczną i dostrzegalną przestrzenią regionalnego, krajowego oraz międzynarodowego współdziałania na rzecz rozwijania zainteresowań naukowych mieszkańców miasta i regionu. ŚFN odbywa się dzięki współpracy i połączeniu sił wszystkich publicznych uczelni Śląska, które w 2018 roku nawiązały ze sobą porozumienie. Koordynowany przez Uniwersytet Śląski w Katowicach Festiwal od 2020 roku nosi tytuł lidera Forum Organizatorów Polskich Festiwali Nauki (ok. 30 ogólnopolskich działań prowadzonych w kwestii społecznej odpowiedzialności nauki).
Siódma edycja Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE (9–11 grudnia 2023) była równocześnie weekendem otwarcia obchodów Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024, zapoczątkowanym przez widowisko naukowo-artystyczne KATOPOLIS. To właśnie m.in. działania w ramach ŚFN oraz popularność wcześniejszych edycji przyczyniły się do uzyskania przez miasto tytułu EMN. Wydarzenia związane z obchodami EMNK 2024 odbywać się będą pod hasłem „Nauka da nam przyszłość”.

== Przypisy ==


Geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna

Geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna – dyscyplina nauki w dziedzinie nauk społecznych, obowiązująca od 1 października 2018 roku zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1818) zastąpionym przez rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 211).

== Przyczyny wydzielenia dyscypliny ==
Wśród przyczyn wydzielenia dyscypliny z geografii ogólnej było niezadowolenie doktorantów z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej z konieczności uczęszczania na zajęcia z geologii czy glacjologii, kolejnym problemem wcześniejszego funkcjonowania katalogu dyscyplin były procedury uzyskiwania stopni i tytułów, gdzie pojawiało się zamieszanie wynikające z odrębności geografii społeczno-ekonomicznej.

== Historia kształtowania dyscypliny ==
Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów stanowiskiem swojej sekcji nauk ekonomicznych z 10 października 2017 roku podkreśliła istnienie argumentów za wydzieleniem nowej dyscypliny. To stanowisko zostało poparte miesiąc później (10 listopada 2017) przez Komitet Nauk Geograficznych PAN. Pod koniec tego samego roku Zespół Wykonawczy Unii na rzecz Rozwoju Kierunku Studiów Gospodarka Przestrzenna zwrócił się listem do ówczesnego ministra nauki i szkolnictwa wyższego Jarosława Gowina podkreślając potrzebę stworzenia odrębności gospodarki przestrzennej ze względu na długie doświadczenie w prowadzeniu tego kierunku studiów (25 lat). 2018 rok odznaczał się w dyskusji nad nowym podziałem dyscyplin naukowych dużą zmiennością w próbach przypisania zarówno geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej do różnych dyscplin. Ostatecznie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego 30 września 2018 roku ogłosił rozporządzenie tworzące dyscyplinę geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna  w dziedzinie nauk społecznych.

== Efekty wydzielenia dyscypliny ==
Wśród pozytywnych efektów pojawienia się nowej dyscypliny można wymienić między innymi silniejsze instytucjonalne reprezentowanie naukowców w Radzie Doskonałości Naukowej. Z kolei wśród negatywnych można wymienić dezintegrację istniejących jednostek geograficznych czy utratę przez niektóre z nich możliwości nadawania stopni i tytułów.

== Ewaluacja ==
W wyniku przeprowadzonej ewaluacji nauki za lata 2017 - 2021, poszczególnym podmiotom w ramach, których ta dyscyplina jest realizowana, przyznano następujące kategorie:

== Przypisy ==

== Zobacz też ==
Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu


IDEAS NCBR

IDEAS NCBR Sp. z o.o. – polski ośrodek badawczo-rozwojowy, utworzony w 2021 r. przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Prowadzi badania z zakresu sztucznej inteligencji. Jego siedziba znajduje się w biurowcu Varso przy ul. Chmielnej 69 w Warszawie.

== Misja ==
Misją IDEAS NCBR jest wsparcie rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce, poprzez stworzenie platformy łączącej środowisko akademickie z biznesowym, prowadzenie innowacyjnych badań, a także kształcenie nowego pokolenia naukowców, ukierunkowanych na praktyczne zastosowanie opracowanych algorytmów oraz ich późniejszą komercjalizację w przemyśle, finansach, medycynie i innych gałęziach gospodarki.

== Działalność ==
IDEAS NCBR prowadzi badania w obszarze sztucznej inteligencji, kryptografii i blockchaina, zatrudniając badaczy ze stopniem profesora i doktora, doktorantów oraz stażystów; współpracuje z instytucjami naukowymi w Polsce i za granicą, aby prowadzić wymianę badaczy i studentów, wspólne projekty grantowe, seminaria naukowe i kształcenie doktorantów; oferuje firmom z sektora prywatnego oraz instytucjom publicznym współpracę w obszarze badawczo-rozwojowym.

== Historia ==
IDEAS NCBR Sp. z o.o. zostało powołane 13 maja 2021 r. jako przedsięwzięcie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Jako cele jego działalności wymieniano: wsparcie rozwoju kadry naukowej w obszarze AI; finansowanie badań naukowych, prac rozwojowych i badań aplikacyjnych; wspieranie komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych; komercjalizację prac zespołów badawczych w postaci spółek spin-off i spin-out.
W lipcu 2021 r. powołano dwie pierwsze grupy badawcze, zajmujące się badaniami podstawowymi, pod kierunkiem Piotra Sankowskiego i Stefana Dziembowskiego. W lutym 2022 r. podpisano pierwszą umowę o współpracy w kształceniu doktorantów – z Wojskową Akademią Techniczną w Warszawie. W czerwcu 2022 r. powołano trzecią grupę badawczą, pod kierunkiem Tomasza Trzcińskiego, a w lipcu 2023 r. czwartą, pod przewodnictwem Przemysława Musialskiego.
Do 2023 r. ośrodek utworzył także 10 zespołów badawczych, skupionych na badaniach aplikacyjnych, oraz podpisał umowy o współpracy z 11 szkołami doktorskimi w Polsce (szkoły doktorskie: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk, Wojskowa Akademia Techniczna, Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Łódzka, Politechnika Białostocka, Politechnika Wrocławska, Politechnika Poznańska, Politechnika Gdańska, Politechnika Śląska) i 7 uczelniami zagranicznymi (Computer Vision Center na Uniwersytecie Autonomicznym w Barcelonie, Centrum Wiskunde & Informatica w Amsterdamie, IIIT-Delhi – Indraprastha Institute of Information Technology w Delhi, Instytut Informatyki im. Maxa Plancka, Center for Artificial Intelligence and Advanced Robotics (AI.ROBO) na National Taiwan University, Department of Computer, Control and Management Engineering Antonio Ruberti (DIAG) na Uniwersytecie Rzymskim „La Sapienza”, Department of Applied Cryptography, Technische Universität Darmstadt). Organizacja nawiązała także współpracę z podmiotami prywatnymi (Platige Image) i publicznymi (Straż Ochrony Kolei).
W listopadzie 2023 r. IDEAS NCBR zostało członkiem ELLIS Society, powołując ELLIS Unit Warsaw – pierwszą taką jednostkę w Polsce i trzecią w Europie Środkowo-Wschodniej.
We wrześniu 2024 r. konkurs na nowego prezesa wygrał dr hab. inż. Grzegorz Borowik. Startujący w nim także dotychczasowy prezes Piotr Sankowski ogłosił, że odchodzi z tej instytucji. W reakcji na informacje o zmianie w kierownictwie ośrodka, z zasiadania w radzie naukowej IDEAS zrezygnowało sześcioro jej członków, m.in. Aleksander Mądry, Marta Kwiatkowska, Wojciech Samek i Zofia Dzik. O wyjaśnienie, dlaczego podjęto taką decyzję oraz o odwrócenie jej skutków zaapelowało do premiera Donalda Tuska i ministra nauki Dariusza Wieczorka 30 laureatów prestiżowych grantów ERC.

== Prezesi IDEAS NCBR ==
dr hab. Piotr Sankowski (2021–2024)
dr hab. inż. Grzegorz Borowik (od 2024)

== Członkowie Zarządu IDEAS NCBR ==
Wojciech Kruszyński (2021–2024)
dr Grażyna Żebrowska (od 2022)

== Rada Naukowa ==
Rada Naukowa IDEAS NCBR została powołana uchwałą Zgromadzenia Wspólników IDEAS NCBR Sp. z o.o. z dnia 1 lipca 2021 r.
Do zadań Rady Naukowej należy:

wyrażanie opinii w zakresie polityki badawczej i planowanych do realizacji działań oraz przedstawianie propozycji zmian, np. ze względu na postęp w badaniach naukowych na świecie,
opiniowanie zatrudnienia liderów grup badawczych,
opiniowanie stopnia realizacji i wyników działań grup badawczych,
wyrażanie opinii we wszystkich kwestiach związanych z działalnością IDEAS NCBR.
Skład Rady Naukowej IDEAS NCBR (do września 2024):

Marta Kwiatkowska (University of Oxford, przewodnicząca)
Marek Barwiński (Isomorphic Laboratories)
Ran Canetti (Boston University)
Zofia Dzik (Instytut Humanites)
Aleksander Mądry (Massachusetts Institute of Technology)
Tim Roughgarden (Columbia University)
Wojciech Samek (Fraunhofer-Institut für Nachrichtentechnik)
Marcin Żukowski (współtwórca Snowflake)
Po wyborze nowego prezesa we wrześniu 2024 roku z zasiadania w radzie zrezygnowali wszyscy jej członkowie, w efekcie czego na początku października 2024 roku spółka nie miała Rady Naukowej.

== Grupy badawcze ==
Inteligentne algorytmy i struktury danych (lider: dr hab. Piotr Sankowski prof. UW)
Bezpieczeństwo systemów i prywatność danych (lider: prof. dr hab. Stefan Dziembowski)
Uczenie maszynowe zero-waste w wizji komputerowej (lider: dr hab. Tomasz Trzciński prof. PW)
Grafika komputerowa (lider: dr Przemysław Musialski)

== Zespoły badawcze ==
AI dla bezpieczeństwa (lider: dr Tomasz Michalak)
Leśnictwo precyzyjne (lider: prof. dr hab. Krzysztof Stereńczak)
Uczenie maszynowe w trybie ciągłym (lider: dr Bartłomiej Twardowski)
Zrównoważona wizja komputerowa dla maszyn autonomicznych (lider: dr hab. Bartosz Zieliński prof. UJ)
Sekwencyjne podejmowanie decyzji (lider: dr hab. Piotr Miłoś prof. PAN)
Uczenie w sterowaniu, grafach i sieciach (lider: dr hab. Paweł Wawrzyński)
Równoległe i dynamiczne algorytmy grafowe (lider: dr Adam Karczmarz)
Psychiatria i fenomenologia obliczeniowa (lider: dr hab. Marcin Moskalewicz prof. UMCS)
Robotyka interakcji fizycznej (lider: dr Krzysztof Walas)
Algorytmy w autonomicznych UAV (lider: Karol Pieniący)
Renderowanie neuronowe (lider: dr hab. Przemysław Spurek)
Diagnostyka patologii medycznych (liderka: dr hab. inż. Żaneta Świderska-Chadaj, prof. PW)

== Status prawny ==
IDEAS NCBR Sp. z o.o. działa od 13 maja 2021 r. na mocy § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu realizacji zadań NCBR w zw. z art. 30a ust. 2 w zw. z art. 30a ust. 1 pkt 2 i art. 29, art. 30 ust. 1 pkt 1-3 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz.U. z 2010 r. poz. 1200). IDEAS NCBR Sp. z o.o. jako przedsięwzięcie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jest przedsięwzięciem, o którym mowa w art. 119 ust. 2 pkt ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668).

== Zobacz też ==
Narodowe Centrum Nauki

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Strona internetowa IDEAS NCBR
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu realizacji zadań Narodowego Centrum Badań i Rozwoju
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce


Instytut Badań nad Renesansem i Barokiem im. Jana i Piotra Kochanowskich

Instytut Badań nad Renesansem i Barokiem im. Jana i Piotra Kochanowskich – państwowa instytucja kultury działająca w latach 2023–2024 z siedzibą w Zamościu podległa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

== Historia ==
Instytut powstał w listopadzie 2023 na mocy zarządzenia Przemysława Czarnka, Ministera Edukacji i Nauki w drugim rządzie Mateusza Morawieckiego. Przedmiotem działania instytutu jest:

popularyzacja dziedzictwa kulturowego Pierwszej Rzeczypospolitej, w tym upowszechnianie badań naukowych z tego zakresu oraz wspieranie studiów nad kulturą staropolską;
wspieranie badań naukowych z zakresu literatury i kultury staropolskiej oraz upowszechnianie ich wyników;
integracja krajowego i międzynarodowego środowiska naukowego zajmującego się kulturą staropolską, w tym zwłaszcza literaturą i kulturą renesansu i baroku;
tworzenie, prowadzenie i rozwijanie baz danych związanych z przedmiotem działalności instytutu;
wspieranie Akademii Zamojskiej w prowadzeniu badań naukowych w zakresie historii literatury polskiej i pedagogiki oraz działalności edukacyjnej i kulturalnej, związanych z przedmiotem działalności Instytutu.
W grudniu 2023 na osobę pełniącą obowiązki dyrektora powołano Mirosława Lenarta. Powołano także dwunastoosobową Radę Naukową oraz zatrudniono trzech pracowników.
W styczniu 2024 Minister Nauki w trzecim rządzie Donalda Tuska Dariusz Wieczorek postawił instytut w stan likwidacji z uwagi na wysokie koszty jego funkcjonowania niewspółmierne do zamierzonych do uzyskania przez Instytut efektów, a także możliwość realizowania zadań statutowych Instytutu przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki, których działalność statutowa jest związana z literaturą i kulturą staropolską, w tym wspieraniem badań naukowych z tego zakresu. Likwidacja zakończyła się w listopadzie 2024.

== Przypisy ==


Klub Młodego Odkrywcy

== Klub Młodego Odkrywcy ==
Klub Młodego Odkrywcy (ang. Young Explorer's Club, ros. Клубы молодого открывателей) to program edukacyjny koordynowany przez Centrum Nauki Kopernik przy wsparciu finansowym Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności (PAFW). Misją Programu KMO jest rozwój umiejętności klubowiczów poprzez osobiste, wspólne poznawanie świata przez doświadczanie. Formuła spotkań Klubu umożliwia prowadzenie samodzielnych doświadczeń z wykorzystaniem prostych, łatwo dostępnych materiałów.

=== Historia ===
Projekt KMO był realizowany w latach 2002-2005 przez Janusza Laskę i Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe w ramach programu „Równać Szanse” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Polskiej Fundacji Dzieci i Młodzieży. Początkowo był skierowany do uczniów i nauczycieli gimnazjów. Podczas  zajęć pozalekcyjnych wykonywali eksperymenty i doświadczenia naukowe poszerzając swoją wiedzę przyrodniczą. Samodzielne doświadczanie i interaktywne metody pracy miały rozbudzać ciekawość i inspirować do samodzielnego zdobywania wiedzy wśród młodzieży. W roku 2009 projekt KMO przerodził się w program i ze względu na rozrastającą się sieć Klubów i coraz trudniejsze zarządzanie rolę koordynatora objęło Centrum Nauki Kopernik. 18 czerwca 2012 roku CNK i PAFW zawarły porozumienie mające na celu rozwijanie i promowanie inicjatywy Klubów Młodego Odkrywcy.
W 2012 roku odbyło się pierwsze ogólnopolskie spotkanie Opiekunów KMO w siedzibie CNK - I Forum KMO. Od tego czasu co roku w październiku lub listopadzie odbywają się takie spotkania społeczności Opiekunów.

=== Podstawowe założenia ===
Siłą klubów jest swoboda działania Klubowiczów (opiekunów oraz dzieci i młodzieży) w ich lokalnej przestrzeni, przekładająca się na ich zaangażowanie, kreatywność w tworzeniu nowych form aktywności i realny wpływ na lokalne społeczności. Każdy klub obowiązuje jednak zestaw podstawowych zasad wynikających z przynależności do programu KMO.

=== Wydarzenia i projekty ===

==== Forum KMO ====
Dwudniowa konferencja adresowana do Opiekunów Klubów Młodego Odkrywcy (KMO), organizowana w Centrum Nauki Kopernik w ostatnim kwartale każdego roku. Pierwsze Forum KMO, w którym wzięło udział 90 osób, odbyło się w 2012 r. w ramach wspólnego świętowania Dnia Edukacji Narodowej.
Dwudniowy program konferencji obejmuje wykłady, warsztaty oraz seminaria. Dla uczestników wydarzenia to także wspaniała okazja, by podzielić się z innymi nauczycielami i edukatorami swoim doświadczeniem w pracy w KMO.
W Forum KMO biorą udział:

przedstawiciele instytucji państwowych,
przedstawiciele III sektora,
goście specjalni,
przedstawiciele instytucji partnerskich,
goście zagraniczni,
opiekunowie Klubów Młodego Odkrywcy.

==== Badacze KMO ====
Konkurs organizowany wspólnie przez Program Klub Młodego Odkrywcy oraz Polsko - Amerykańską Fundację Wolności. Główny celem działania jest propagowanie pracy metodą badawczą oraz wspieranie realizacji autorskich projektów badawczych w KMO. Zadaniem uczestników konkursu jest stworzenie planu projektu badawczego, który następnie zostanie zrealizowany w KMO. Autorzy najlepszych prac konkursowych otrzymują środki finansowe na realizację projektu, a także - od 2018 roku – nagrody rzeczowe.
Lista projektów, które wygrały w danych latach:
Badacze KMO 2017:

Przyroda, matematyka i technika wokół nas.
Badanie natężenia oraz częstotliwości dźwięku i ich wpływ na zdrowie.
Badanie promieniowania elektromagnetycznego.
Badacze KMO 2018:

Badanie związków pomiędzy roślinami a środowiskiem, w którym one występują oraz zbadanie wpływu zanieczyszczeń pochodzących z okolicznych domków na stan środowiska w okolicy szkoły.
Budowa modelu „inteligentnego domu” wyposażonego w stację monitorowania stanu powietrza i zbadanie bezpośredniego wpływu zużycia energii i surowców na stan środowiska w regionie.
Badanie wpływu pH podłoża na wzrost bakterii.
Badanie czynników meteorologicznych na żywe organizmy na przykładnie kiełkowania roślin wraz z budową mobilnej stacji meteorologiczne.
Badanie oddziaływania kwaśnego deszczu na organizmy ożywione i nieożywione.

==== KMO na Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik ====
Doroczny konkurs adresowany do Klubów Młodego Odkrywcy (KMO) zrzeszających dzieci powyżej 12 roku życia, organizowany w ramach programu KMO podczas Pikniku Naukowego Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. Pierwsza edycja konkursu odbyła się w 2014 r. Główne cele konkursu to wspomaganie integracji i promowanie sieci środowisk KMO oraz wzmacnianie relacji KMO z nauką.
W pierwszym etapie konkursu uczestnicy (zespoły uczniowskie) mają za zadanie przesłać w wyznaczonym terminie zgłoszenie konkursowe – scenariusze trzech doświadczeń, które chcieliby zaprezentować publiczności podczas Pikniku Naukowego. Zgłoszenia oceniane są przez komisję konkursową, która w drodze oceny punktowej wyłania 10 finalistów. Podczas drugiego etapu konkursu wybrane w pierwszym etapie zespoły dopracowują nadesłane zgłoszenia przy wsparciu pracownika merytorycznego Centrum Nauki Kopernik. Ostateczne zgłoszenia oceniane są ponownie przez komisję, która wyłania sześciu laureatów.

==== KMO podczas obchodów SPiN Day ====
Obchodzony corocznie 10 listopada od 2015 r. Międzynarodowy Dzień Centrów i Muzeów Nauki (SPiN Day). W Polsce organizują go instytucje zrzeszone w Stowarzyszeniu Społeczeństwo i Nauka. Od 2016 r. Kluby Młodego Odkrywcy (KMO) biorą udział w obchodach tego święta, prezentując na swoich stoiskach doświadczenia i pokazy naukowe przeprowadzane przez klubowiczów. Co roku opiekunowie KMO wraz z klubowiczami wymyślają nowe doświadczenia lub dostosowują już znane do aktualnego tematu wydarzenia (np. zanieczyszczenia powietrza w 2017 r. czy polscy naukowcy w 2019 r.).

=== Partnerzy ===
Centrum Nauki Kopernik, które wśród swoich naczelnych wartości wymienia zaufanie i współpracę, oraz Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności określająca wyrównywanie szans w edukacji i wspieranie rozwoju społeczeństw lokalnych jako swoje główne cele strategiczne upowszechniają i rozwijają program KMO w Polsce i za granicą w ramach sieci społecznościowej. Sieć tę tworzą partnerzy regionalni i ogólnopolscy, partner ds. rozwoju programu za granicą, opiekunowie klubów, dyrektorzy placówek, w których działają kluby oraz sami klubowicze i ich rodzice. Dzięki współpracy z instytucjami zaangażowanymi w rozwój edukacji w Polsce – uczelni wyższych, centrów nauki i instytucji wspierających nauczycieli – idea KMO jest obecna niemal w każdym polskim województwie. Szerzą ją i rozwijają także partnerzy ogólnopolscy – instytucje od wielu lat zaangażowane w pracę z dziećmi i młodzieżą oraz nauczycielami. Dodatkowo, w ramach dzielenia się polskim doświadczeniem z placówkami zagranicznymi Centrum Nauki Kopernik za pośrednictwem partnera ds. rozwoju współpracy za granicą nawiązuje kontakty i zaprasza również do sieci partnerów działających w innych krajach. Sieć pracuje w oparciu o stworzony w 2017 r. model. Partnerzy podpisują porozumienie o współpracy oraz umowę. Zasady współdziałania regulują Mała Karta KMO (zasady działania klubów) oraz Duża Karta KMO (prawa i obowiązki partnerów). Partnerzy spotykają się minimum raz w roku, aby omówić działania przygotowane dla opiekunów klubów i środowisk edukacyjnych z regionów oraz zaplanować aktywności na kolejny rok. Do 2019 r. odbyły się trzy takie spotkania, każde w innej lokalizacji.

==== Partnerzy regionalni ====
Zespół Szkół Technicznych w Lesznie
Łódzki Uniwersytet Dziecięcy
Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie
ExploRes w Rzeszowie
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie
Politechnika Wrocławska
Uniwersytet w Białymstoku
Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne
Śląskie Międzyuczelniane Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Wyższa Szkoła Bankowa w Gdańsku
Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Kaliszu

==== Partnerzy ogólnopolscy ====
Fundacja Uniwersytet Dzieci
Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci
Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży
Szkoła Edukacji PAFW

==== Partner ds. rozwoju programu KMO za granicą ====
Fundacja Szkoła z klasą

== Przypisy ==


Komitet Badań Naukowych

Komitet Badań Naukowych (KBN) – zgodnie z ustawą z 12 stycznia 1991 był to naczelny organ administracji rządowej do spraw polityki naukowej i naukowo-technicznej Polski. Ustawa z dnia 8 października 2004 o zasadach finansowania nauki przekazała jego zadania w zakresie finansowania ministrowi właściwemu dla spraw nauki.
KBN został ostatecznie włączony w struktury ministerstwa 5 lutego 2005, stając się jego Radą Nauki. Jego ostatnim przewodniczącym był profesor Michał Kleiber, który równocześnie był ministrem nauki. Struktury KBN przeszły do ministerstwa w formie nieco zmienionej, choć w zasadniczych zrębach Rada Nauki jest w dużym stopniu kopią struktur KBN.
Najważniejszą częścią działania KBN było rozdzielanie niemal całości środków finansowych przeznaczanych przez budżet państwa na rozwój i utrzymanie nauki w Polsce. KBN rozdzielał pieniądze na tzw. cele statutowe uczelni i państwowych instytutów naukowych, na rozwój infrastruktury naukowej (biblioteki, sieci komputerowe itp.), organizował wymianę międzynarodową oraz uczestniczył w pracach związanych z integracją Polski z Unią Europejską. Do zadań KBN należało bezpośrednie finansowanie badań naukowych w postaci grantów. Granty te stanowiły w latach 1991–2005 znaczną część środków budżetowych na naukę (ok 30%), a polityka ich przyznawania określała w dużym stopniu kierunki rozwoju nauki w Polsce.
Rolę decyzyjną w KBN pełnił jej komitet, w którym większość (13 osób z 19) mieli przedstawiciele środowisk nauki. Organami komitetu było 12 zespołów zajmujących się poszczególnymi dziedzinami nauki. Członkowie tych zespołów byli wybierani przez wszystkich pracowników nauki w Polsce, posiadających minimum stopień naukowy doktora. Członkowie tych zespołów mieli decydujący wpływ na przyznawanie grantów na określone projekty badawcze.

== Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych ==
Witold Karczewski (22 marca 1991 – 6 marca 1995)
Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (22 marca 1991 – 6 marca 1995)
Aleksander Łuczak (7 marca 1995 – 31 października 1997)
Wiceprezes Rady Ministrów, Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (7 marca 1995 – 7 lutego 1996)
Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (7 lutego 1996 – 31 października 1997)
Andrzej Wiszniewski (31 października 1997 – 19 października 2001)
Przewodniczący KBN (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (31 października 1997 – 19 października 1999)
Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (19 października 1999 – 19 października 2001)
Michał Kleiber (19 października 2001 – 5 lutego 2005)
Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Urzędem Komitetu Badań Naukowych) (19 października 2001 – 1 kwietnia 2003)
Przewodniczący KBN, Minister Nauki (kierujący Ministerstwem Nauki i Informatyzacji) (1 kwietnia 2003 – 2 maja 2004)
Przewodniczący KBN, Minister Nauki i Informatyzacji (kierujący Ministerstwem Nauki i Informatyzacji) (2 maja 2004 – 5 lutego 2005)

== Linki zewnętrzne ==
Archiwalna kopia strony KBN. kbn.icm.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-28)].


Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”

Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (łac. mądrość i prawda) – polskie odznaczenie resortowe, nadawane przez Ministra Edukacji i Nauki osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej za szczególne zasługi dla szkolnictwa wyższego i nauki, w tym za wybitne osiągnięcia w zakresie działalności naukowej, dydaktycznej lub organizacyjnej.
Medal nadawany jest w oparciu o Ustawę z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Wygląd medali został określony w Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie Medalu „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”(skorygowany rozporządzeniem z dnia 20 kwietnia 2023 r.).

== Charakterystyka ==
Odznaczenie posiada trzy stopnie:

I stopień – Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”,
II stopień – Srebrny Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”,
III stopień – Brązowy Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”.
Medal nadaje Minister Edukacji i Nauki z własnej inicjatywy albo na wniosek innego ministra kierującego działem administracji rządowej, kierownika urzędu centralnego, wojewody, organu jednostki samorządu terytorialnego, Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych, władz statutowych instytucji przedstawicielskich środowiska szkolnictwa wyższego i nauki, organizacji społecznych, stowarzyszeń, reprezentatywnych organizacji związkowych lub reprezentatywnych organizacji pracodawców, ambasadora, kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego, stałego przedstawicielstwa przy organizacji międzynarodowej lub urzędu konsularnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Medal danego stopnia może być nadany tej samej osobie lub jednostce tylko raz. Nie nadaje się medalu stopnia niższego od wcześniej nadanego.

== Wygląd ==
Oznaka medalu, wykonana z pozłacanego, posrebrzanego lub brązowo patynowanego tombaku, ma postać gwiazdy o nieregularnych ramionach. Na awersie znajduje się okrągły medalion, na którym jest umieszczony wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Dookoła w górnej części widnieje napis: SAPIENTIA ET VERITAS, natomiast w części dolnej – splecione liście laurowe. Na rewersie, centralnym elementem medalionu jest kopernikański model Układu Słonecznego z dzieła De revolutionibus orbium coelestium. Medalion otaczają stylizowane promienie, pokryte obustronnie niebieską emalią. Średnica medali wynosi 55 mm (początkowo: złotego medalu wynosiła 70 mm, srebrnego 55 mm, a brązowego 40 mm).
Złoty medal jest noszony na szyi, medal srebrny i brązowy po lewej stronie piersi, za odznaczeniami państwowymi, na wstążce koloru niebieskiego z dwoma biało-czerwonymi paskami szerokości 4 mm, oddalonymi 4 mm od krawędzi. Wstążka medali ma szerokość 40 mm (początkowo: złotego medalu miała 50 mm, a srebrnego i brązowego – 35 mm).

== Odznaczeni ==

== Przypisy ==


Medialab

Medialab, media lab (z łaciny: liczba mnoga słowa medium, nośnik, plus skrót od laboratorium, pracownia) – forma interdyscyplinarnego działania umożliwiająca wspólną pracę i uczenie się osób o różnych umiejętnościach z wykorzystaniem mediów i technologii.
Poprzez wymianę doświadczeń i wiedzy między osobami o zróżnicowanych kompetencjach, np. artystami, projektantami, programistami, edukatorami, aktywistami społecznymi i badaczami, możliwe są prace zmierzające do zdefiniowania i rozwiązania problemów przy wykorzystaniu metod pracy projektowej. Działania medialabowe mogą mieć charakter edukacyjny, artystyczny, społeczny lub badawczy, często niekomercyjny i eksperymentalny. Specyfiką działań medialabowych jest dążenie do otwartości, przejawiającej się w wykorzystaniu otwartych licencji, narzędzi, danych, języków i zasobów. Medialab wartościuje pracę zespołową, umożliwiającą wielość perspektyw w podejściu do rozwiązywania problemów.

== Historia ==
Uznaje się, że pierwszy media lab na świecie powstał jako wydział szkoły architektury i urbanistyki wchodzącej w skład Massachusetts Institute of Technology. MIT Media Lab został założony przez profesora MIT Nicholasa Negroponte i byłego rektora uczelni Jerome’a Wiesnera w 1985 roku. Wydział specjalizuje się w pracach nad projektami łączącymi technologie i multimedia. Sławę przyniosły mu publikacje na łamach Wired i Red Herring o praktycznych wynalazkach z zakresu m.in. sieci bezprzewodowych, sieci sensorowych, przeglądarek internetowych i systemu World Wide Web.
Po najbardziej znanym Media Labie MIT powstały one także w innych miejscach na świecie – nie zawsze przy instytucjach naukowych. Przykłady z Europy to Medialab Prado i Media Lab Helsinki.

== Medialaby w Polsce ==
Pierwszy w Polsce media lab został zorganizowany pod hasłem „Obóz Kultury 2.0” w ramach projektu Kultura 2.0 w dniach 12–16 sierpnia 2010 roku we wsi Chrzelice pod Prudnikiem. Spotkanie około 50 osób stanowiło pierwsze podejście do stworzenia trwałej platformy współpracy osób działających na polach edukacji, aktywizmu, sztuki i techniki. MediaLab Chrzelice został zorganizowany z inicjatywy Fundacji Ortus, Mirosława Filiciaka (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej) oraz Alka Tarkowskiego (Creative Commons Polska, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego). Partnerami projektu byli: Narodowy Instytut Audiowizualny, Creative Commons Polska oraz Komisja Historii i Tradycji Ziemi Chrzelickiej.
W ramach Obozu Kultury 2.0 – MediaLab Chrzelice odbyła się seria prezentacji na temat Kultury 2.0 i występów artystycznych. Stworzono również pamiątkowy mural. Uzupełnienie stanowiło doroczne lokalne święto – Dni Chrzelic. Główną część Obozu Kultury 2.0 stanowiły cztery warsztaty z wykorzystaniem technologii cyfrowych: muzycznych instalacji interaktywnych w oparciu o program Pure Data (prowadzone przez artystę i informatyka Pawła Janickiego z Centrum Sztuki WRO); projektowania urządzeń elektronicznych gadżetów na bazie platformy Arduino (Daniel Soltis z Tinker London); digitalizacji lokalnego dziedzictwa w ramach m.in. projektu OpenStreetMap (Marcin Wilkowski z Ośrodka Karta, Maciej Rynarzewski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Alek Tarkowski); warsztaty audiowizualne z wykorzystaniem oprogramowania Fluxus (Melinda Sipos i Gábor Papp z Kitchen Budapest).
Doświadczenia z Obozu Kultury 2.0 zostały udokumentowane w seriach zdjęć, filmów
i artykułów. Stały się też przedmiotem publikacji w formie elektronicznej i drukowanej z dołączoną płytą z zapisem wykładów, koncertów oraz wywiadów z uczestnikami i prowadzącymi obóz. W 2011 Fundacja „Ortus” opublikowała zbiór tekstów teoretycznych i porad z zakresu tworzenia medialabów. W okresie grudzień 2012-styczeń 2013 Fundacja „SocLab” i Fundacja „Ortus” przeprowadziły badanie oceniające działania na rzecz budowy stałych instytucji typu medialab w Polsce.
W Katowicach od 2012 roku – jako część Katowice Miasto Ogrodów – Instytucji Kultury im. Krystyny Bochenek – działa Medialab Katowice.
W Gdańsku, przy Instytucie Kultury Miejskiej, działa Medialab skoncentrowany na cyfrowych zasobach instytucji kultury, popularyzacji i ponownym wykorzystaniu domeny publicznej. Projekty medialabowe angażują zespoły łączące pracowników instytucji kultury, programistów, bibliotekarzy itp. Wśród działań znajdują się szkolenia, warsztaty i konsultacje dla sektora kultury oraz rozwiązywanie konkretnych problemów związanych z konkretną instytucją.
Projekt [1] PANkreator – efekt współpracy z PAN Biblioteką Gdańską.

== Publikacje ==
Karol Piekarski (red.): Przyjemność eksperymentowania. Medialab Katowice 2012 (Katowice Miasto Ogrodów, 2012)
Karol Piekarski (red.): Metody badania i odkrywania miasta oparte na danych (Katowice Miasto Ogrodów, 2015)

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Strona internetowa MediaLab Chrzelice – Obóz Kultury 2.0. obozkultury20.artklaster.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-07-15)].
Strona internetowa Medialabu Katowice


Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju – polska agencja wykonawcza w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm.), powołana do realizacji zadań z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. Ma siedzibę przy ul. Chmielnej 69 w Warszawie.

== Misja ==
Misją NCBR jest wsparcie polskich jednostek naukowych oraz przedsiębiorstw w rozwijaniu ich zdolności do tworzenia i wykorzystywania rozwiązań opartych na wynikach badań naukowych w celu nadania impulsu rozwojowego gospodarce i z korzyścią dla społeczeństwa.

== Zadania ==
Głównym zadaniem Centrum jest wspieranie tworzenia nowoczesnych rozwiązań i technologii zwiększających innowacyjność, a tym samym konkurencyjność polskiej gospodarki. Działalność Centrum ma służyć wzmocnieniu współpracy między polskim biznesem, której efektem ma być większe zaangażowanie przedsiębiorców w finansowanie badań oraz skuteczniejsza komercjalizacja ich wyników. Realizując te cele, NCBR dba o to, by wydawane na prace badawczo-rozwojowe publiczne pieniądze przynosiły jak największe korzyści polskiej gospodarce.
Poprzez kilkadziesiąt programów Centrum może zapewnić wsparcie finansowe projektu już na wszystkich poziomach gotowości technologicznej – od wstępnych badań przemysłowych aż do opracowania innowacyjnego produktu, usługi lub technologii. Ofertę tę uzupełniają programy wspierające finansowanie międzynarodowej ochrony własności przemysłowej czy ekspansji zagranicznej młodych firm innowacyjnych. Dużą uwagę Centrum przykłada także zapewnianiu dobrych warunków dla rozwoju kadry naukowej. Szczególny nacisk kładziony jest na wspieranie młodych naukowców. Prowadzone są także w uzgodnieniu z Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji i Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego działania związane z badaniami na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa. Celem realizowanych programów i projektów jest nie tylko podniesienie potencjału polskich podmiotów naukowych i przemysłowych, ale także dążenie do niezależności technologicznej poprzez tworzenie polskiego know-how w zakresie technologii, bezpieczeństwa i obronności państwa.
Centrum realizując swoje zadania podejmuje współpracę również z innymi podmiotami, a także tworzy programy sektorowe stanowiące bezpośrednią odpowiedź na zapotrzebowanie przedsiębiorców określonych branż polskiej gospodarki. Stara się także angażować w finansowanie B+R fundusze Venture Capital. Istotnym obszarem działalności Centrum jest współpraca międzynarodowa. Od 2011 roku Centrum pełni także rolę instytucji pośredniczącej dla priorytetów w obszarze wsparcia sektora B+R oraz szkolnictwa wyższego.
Budżet przeznaczony na badania i rozwój systematycznie się zwiększa i w roku 2018 wynosił 6,8 miliarda złotych.
Centrum jest finansowane ze środków skarbu państwa oraz funduszy Unii Europejskiej. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju realizuje także zadania zlecone przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

== Afera NCBiR ==
W 2023 roku w czasie rządów Prawa i Sprawiedliwości miała miejsce tzw. Afera NCBiR związana z nieprawidłowościami w czasie konkursu Szybka ścieżka - Innowacje cyfrowe. Część beneficjentów programu była powiązana z politykami Republikanów, zaś część firm otrzymała dotacje z konkursu pomimo niskiej oceny lub krótkiego doświadczenia (jedna z firm, które otrzymały dotację, została założona dziesięć dni przed ostatecznym terminem składania ofert w konkursie).

== Dyrektorzy NCBR ==
gen. bryg. prof. dr hab. inż. Bogusław Smólski (od 2 lipca 2007 do 31 grudnia 2010)
prof. dr hab. Krzysztof Jan Kurzydłowski (od 1 stycznia 2011 do 20 stycznia 2016)
prof. Jerzy Kątcki (w 2016, jako p.o.)
prof. dr hab. inż. Maciej Chorowski (od 8 kwietnia 2016 do 29 lipca 2019)
dr inż. Wojciech Kamieniecki (od 30 lipca 2019 do 17 lutego 2022)
dr Remigiusz Kopoczek (od 20 lipca 2022 do 9 sierpnia 2022, od 18 lutego 2022 jako p.o.)
dr Paweł Kuch (od 9 sierpnia 2022 do 9 lutego 2023, jako p.o.)
dr Jacek Orzeł (od października 2023 do 7 marca 2024; od 9 lutego 2023 jako p.o.)
prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski (od 7 czerwca 2024; od 7 marca 2024 jako p.o.)

== Status prawny ==
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju działa od 1 lipca 2007 r. na mocy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz.U. z 2024 r. poz. 1170).

== Zobacz też ==
Polski Fundusz Rozwoju
Narodowe Centrum Nauki
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
IDEAS NCBR

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Strona internetowa Centrum
Ustawa o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju
Rozporządzenie w sprawie nadania statutu Narodowemu Centrum Badań i Rozwoju
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie warunków i trybu udzielania pomocy publicznej za pośrednictwem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju


Narodowe Centrum Nauki

Narodowe Centrum Nauki – agencja grantowa z siedzibą w Krakowie, która powstała na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki. NCN finansuje badania podstawowe, czyli prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów, bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne. Centrum oficjalnie rozpoczęło działalność 4 marca 2011 r..

== Budżet ==
Do końca 2021 r. NCN przyznało ponad 25 tysięcy grantów na łączną kwotę blisko 12 miliardów złotych. Ponad połowa kwoty przyznanej przez NCN w 2021 r. wsparła rozwój młodych naukowców. Granty NCN to dla nich szansa na szybsze uzyskanie samodzielności naukowej.

== Zadania ==
Do zadań Centrum należy:

finansowanie badań podstawowych realizowanych w formie:
projektów badawczych, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tych projektów,
niepodlegających współfinansowaniu z zagranicznych środków finansowych projektów badawczych realizowanych w ramach programów lub inicjatyw międzynarodowych ogłaszanych we współpracy dwu- lub wielostronnej albo projektów badawczych realizowanych przy wykorzystaniu przez polskie zespoły badawcze wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych,
projektów badawczych realizowanych przez młodych naukowców w rozumieniu art. 360 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w tym mających na celu stworzenie unikatowego warsztatu naukowego lub powołanie nowego zespołu naukowego,
stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora,
projektów badawczych dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe;
badań naukowych nienależących do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;
nadzór nad realizacją wyżej wymienionych badań naukowych;
współpraca międzynarodowa w ramach finansowania działalności w zakresie badań podstawowych;
upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o ogłaszanych przez NCN konkursach;
inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków pochodzących spoza budżetu państwa;
inne zadania zlecone przez ministra właściwego do spraw nauki, ważne dla rozwoju badań podstawowych, w tym opracowywanie programów badawczych ważnych dla kultury narodowej;
finansowanie nagrody Narodowego Centrum Nauki przyznawanej zgodnie z regulaminem określonym przez Radę i zatwierdzonym przez Ministra.

== Organizacja ==
Dyrektora NCN powołuje Minister właściwy do spraw nauki, po przeprowadzeniu otwartego konkursu.
Pierwszym dyrektorem powołanym na czteroletnią kadencję (od 4 marca 2011 do 3 marca 2015) został prof. Andrzej Jajszczyk. Od 4 marca 2015 funkcję tę pełnił przez 2 kadencje prof. Zbigniew Błocki. 30 października 2023 dyrektorem NCN został prof. Krzysztof Jóźwiak.
Rada NCN składa się z dwudziestu czterech członków, powoływanych przez Ministra właściwego do spraw nauki spośród kandydatów wskazanych przez Zespół Identyfikujący. Rada rozpoczęła działalność 15 grudnia 2010.

== Konkursy NCN ==
Narodowe Centrum Nauki finansuje projekty badawcze z zakresu badań podstawowych, stypendia doktorskie, staże po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz działania naukowe.

=== Konkursy krajowe ===
OPUS – konkurs na projekty badawcze otwarty dla wszystkich naukowców. Od września 2020 formuła konkursu umożliwia również prowadzenie projektów badawczych we współpracy międzynarodowej dwustronnej lub wielostronnej, a także przedsięwzięć realizowanych przy wykorzystaniu przez polskie zespoły badawcze wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych;
PRELUDIUM – konkurs na projekty badawcze realizowane przez osoby nieposiadające stopnia naukowego doktora;
PRELUDIUM BIS – konkurs mający na celu wsparcie kształcenia doktorantów w szkołach doktorskich, w tym finansowanie projektów badawczych realizowanych przez doktorantów w ramach przygotowywanych rozpraw doktorskich;
SONATINA – na projekty badawcze realizowane przez młodych badaczy, posiadających stopień doktora uzyskany w okresie do 3 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem lub  którym zostanie nadany stopień doktora do 30 czerwca tego roku;
SONATA – konkurs na projekty badawcze realizowane naukowców, którzy uzyskali stopień doktora w okresie od 2 do 7 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem;
SONATA BIS – konkurs na projekty badawcze mające na celu powołanie nowego zespołu naukowego, realizowane przez osoby posiadające stopień naukowy lub tytuł naukowy, które uzyskały stopień naukowy doktora w okresie od 5 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem;
MINIATURA – konkurs na działania naukowe: badania wstępne/pilotażowe, kwerendy, staże naukowe, wyjazdy badawcze albo wyjazdy konsultacyjne dla naukowców, którzy uzyskali stopień doktora w ciągu 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem;
MAESTRO – konkurs dla doświadczonych naukowców na projekty badawcze mające na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, których efektem mogą być odkrycia naukowe;
ARTIQ – konkurs mający na celu zwiększenie potencjału naukowego i B+R Polski w obszarze sztucznej inteligencji (AI) poprzez stworzenie trzech Centrów Doskonałości w obszarze AI;
TANGO – konkurs prowadzony w ramach wspólnego przedsięwzięcia z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, umożliwiający dofinansowanie prac koncepcyjnych, badań przemysłowych i prac rozwojowych bazujących na wynikach badań podstawowych sfinansowanych wcześniej przez Narodowe Centrum Nauki;
Konkursy krajowe zawieszone lub zakończone:

SYMFONIA – konkurs na międzydziedzinowe projekty badawcze realizowane przez wybitnych naukowców, których badania wyróżniają się najwyższą jakością, odważnym przekraczaniem granic pomiędzy różnymi dziedzinami nauki, przyczyniając się do tworzenia nowych wartości i otwierania nowych perspektyw w nauce. Czasowo zawieszony od 2016 roku;
FUGA – konkurs na staże krajowe po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Zawieszony od 2016;
ETIUDA – konkurs na stypendia doktorskie;
UWERTURA – konkurs na staże w zagranicznych zespołach naukowych realizujących granty ERC;

=== Konkursy międzynarodowe ===
Konkursy dwustronne:

BEETHOVEN CLASSIC – konkurs na polsko-niemieckie projekty badawcze realizowane przez zespoły polsko-niemieckie;
DAINA – konkurs na polsko-litewskie projekty badawcze realizowane we wszystkich dyscyplinach naukowych;
DIOSCURI – program, który powstał z inicjatywy Towarzystwa Maxa Plancka (MPG), a jego celem jest utworzenie Centrów Doskonałości Naukowej Dioscuri w Europie Środkowej i Wschodniej;
SHENG – konkurs na projekty badawcze realizowane przez zespoły polsko-chińskie;
Konkursy wielostronne:
Konkursy wielostronne przeprowadzane są wspólnie z zagranicznymi agencjami finansującymi badania naukowe w ramach międzynarodowych sieci lub konsorcjów wspierających projekty w określonych dziedzinach nauk.

BiodivERsA – badania poświęcone ochronie środowiska naturalnego i zrównoważonemu zarządzaniu bioróżnorodnością;
CHIST-ERA – badania z zakresu technologii informacyjnych oraz komunikacyjnych ICST (Information and Communication Science and Technologies);
EqUIP – (EU-India Platform for Social Sciences and Humanities) to inicjatywa, której misją jest wspieranie współpracy z Indiami w zakresie humanistyki i nauk społecznych;
ERA-CAPS (ERA-Net for Coordinating Action in Plant Sciences) – sieć agencji finansujących badania naukowe w dziedzinie biologii molekularnej roślin;
ForestValue – inicjatywa, której misją jest wspieranie innowacyjności i konkurencyjności sektora leśnego w Europie oraz jego przekształcenie w sektor wykorzystujący zasoby leśne na podstawie zdobyczy nauki;
HERA (Humanities in the European Research Area) – badania naukowe z dziedziny humanistyki, zwrócenie uwagi na społeczne, kulturowe oraz polityczne wyzwania współczesnej Europy;
JPI Urban Europe wspiera naukowców realizujących międzynarodowe, interdyscyplinarne projekty badawcze odpowiadające na wyzwania współczesnych miast i obszarów zurbanizowanych;
JPIAMR (Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance) – badania realizowane przez międzynarodowe konsorcja stosujące podejście One Health w 6 priorytetowych obszarach – terapeutyka, diagnostyka, nadzór, transmisja, środowisko i interwencje;
JPND (EU Joint Programme – Neurodegenerative Disease Research) – badania naukowe nad chorobami neurozwyrodnieniowymi;
NORFACE – badania w obszarze nauk społecznych;
Solar-driven Chemistry – projekty badawcze dotyczące procesów fotochemicznych w świetle słonecznym;
Trans-Atlantic Platform (T-AP) for Social Sciences and Humanities – to inicjatywa organizacji finansujących badania naukowe w zakresie nauk humanistycznych i społecznych. Działa jako sieć współpracy dla podmiotów finansujących badania naukowe z krajów obu Ameryk i Europy, finansująca swoje działania ze środków krajowych agencji członkowskich;
Współpraca oparta na procedurze agencji wiodącej LAP:
Centrum angażuje się w programy oparte na procedurze agencji wiodącej (Lead Agency Procedure – LAP) polegającej na wykorzystaniu krajowych konkursów, uruchamianych przez każdą z zaangażowanych instytucji, do oceny projektów międzynarodowych. Wnioski o finansowanie dwu- lub trójstronnych projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki są poddawane ocenie merytorycznej tylko w jednej z instytucji – agencji wiodącej. Rolę agencji wiodącej pełni wybrana instytucja, właściwa dla jednego z zespołów uczestniczących w danym projekcie. Wnioski te oceniane są wraz z pozostałymi wnioskami złożonymi konkursie, również tymi, które nie mają międzynarodowego charakteru.
Narodowe Centrum Nauki realizuje współpracę na podstawie procedury LAP w ramach programu Weave (konkursy Weave-UNISONO oraz OPUS + LAP). Podwaliny dla tej współpracy zostały stworzone w ramach współpracy między NCN i agencjami finansującymi badania naukowe z Austrii (FWF – Austrian Science Fund – Fonds zur Förderung der wissenschaftlichen Forschung), Czech (GAČR - Czech Science Foundation – Grantová agentura České Republiky) oraz Słowenii (ARRS- Slovenian Research Agency – Javna agencija za raziskovalno dejavnost Republike Slovenije) w ramach programu CEUS-UNISONO.
Międzynarodowe sieci koordynowane przez NCN:

QuantERA (ERA-NET Cofund in Quantum Technologies) – sieć 41 organizacji finansujących badania z zakresu technologii kwantowych z 31 państw, koordynowana przez Narodowe Centrum Nauki. Głównym celem programu jest organizacja konkursów na międzynarodowe projekty badawcze. Na realizację programu QuantERA NCN pozyskało dwa granty z Komisji Europejskiej w łącznej wysokości ok 26,5 mln euro. Całościowy budżet programu to 89 mln euro.
CHANSE (Collaboration of Humanities and Social Sciences in Europe) – to koordynowany przez NCN program realizowany przez 27 instytucji finansujących badania naukowe z 24 krajów europejskich. W ramach programu ogłoszono konkurs na międzynarodowe projekty badawcze pt. Transformations: Social and cultural dynamics in the digital age. Na realizację programu CHANSE NCN pozyskało grant z Komisji Europejskiej w wysokości ok 10 mln euro. Całościowy budżet programu to ok 36,5 mln euro.
Polonez BIS:
Program POLONEZ BIS jest współfinansowany przez Komisję Europejską i Narodowe Centrum Nauki w ramach prestiżowego grantu Marie Skłodowska-Curie COFUND. Adresatami konkursu są naukowcy, którzy przyjeżdżają z zagranicy. Program gwarantuje zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy i fundusze na realizację własnych projektów badawczych w dowolnej dyscyplinie naukowej. W ramach programu do Polski przyjedzie 120 doświadczonych naukowców.
Fundusze EOG i Fundusze Norweskie:
NCN jest operatorem programu Badania podstawowe w III edycji funduszy EOG i funduszy norweskich. Na badania podstawowe przeznaczono  40% środków z obu Mechanizmów Finansowych (48,77 mln Euro), w tym badania polarne oraz nauki społeczne. Partnerem programu Badania po stronie darczyńców jest Norweska Rada Badań (Research Council of Norway). W ramach programu zostały ogłoszone następujące konkursy:

GRIEG – konkurs na polsko-norweskie projekty badawcze;
IdeaLab – innowacyjny interdyscyplinarny konkurs IdeaLab dla wykonawców z Polski, Norwegii, Islandii i Liechtensteinu na projekty badawcze odpowiadające na ważne wyzwania społeczne;
POLS – mobilnościowy konkurs w ramach funduszu małych grantów, dla naukowców z zagranicy chcących prowadzić badania w Polsce;

== Procedura oceny ==
NCN stosuje dwuetapowy system środowiskowej oceny wniosków (peer review) uwzględniający zarówno ocenę wartości i jakości samego projektu, jak i dorobku jego wykonawców. Oceny merytorycznej wniosków dokonują zespoły ekspertów i przebiega ona dwuetapowo.
I ETAP Wnioski są najpierw oceniane indywidualnie przez członków zespołów ekspertów, a decyzja o zakwalifikowaniu wniosku do kolejnego etapu jest podejmowana kolegialnie przez zespół podczas posiedzenia (panelu).
II ETAP Wnioski oceniają eksperci zewnętrzni i/lub przeprowadzana jest rozmowa kwalifikacyjna z kierownikiem projektu. Ostateczne decyzje o zakwalifikowaniu projektu do finansowania podejmuje ponownie zespół ekspertów, podczas drugiego posiedzenia panelowego.

== Nagroda Narodowego Centrum Nauki ==
Nagroda Narodowego Centrum Nauki ustanowiona została przez Radę NCN w lutym 2013 roku. Wyróżnienie otrzymują młodzi badacze za szczególne osiągnięcia naukowe w zakresie badań podstawowych. Nagroda przyznawana jest przez Kapitułę, w skład której wchodzi Dyrektor i Rada NCN oraz przedstawiciele fundatorów nagrody. Naukowcy otrzymują ją w trzech obszarach badawczych:

nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce;
nauki o życiu;
nauki ścisłe i techniczne.
Po raz pierwszy wyróżnienia wręczono 9 maja 2013 roku w Katowicach podczas obchodów Dni Narodowego Centrum Nauki. Kolejne edycje odbywały się co roku w październiku, w Krakowie. Poniższy spis oparto na stronie NCN.

== Zobacz też ==
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Strona główna NCN
Narodowe Centrum Nauki w bazie instytucji naukowych portalu Nauka Polska (OPI).


Lista laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską

Lista prezentuje laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską. Ich związki z Polską definiowane są poprzez narodowość polską, urodzenie się na terytorium Polski, posiadanie obywatelstwa Polski lub posługiwanie się językiem polskim jako ojczystym (lub jednym z ojczystych).

== Polscy laureaci Nagrody Nobla ==

== Pozostali laureaci mający znaczące związki z Polską ==

== Nominowani do Nagrody Nobla (lista niepełna) ==
Lista obejmuje związane z Polską osoby nominowane do Nagrody Nobla wraz z rokiem nominacji w oparciu o oficjalne dane publikowane przez Komitet Noblowski. Na liście wyróżniono także nominacje dla osób, które w innych latach zostały zdobywcami nagrody Nobla (lista nagród w tabeli powyżej).
Komitet Noblowski może ujawnić nazwiska nominowanych po 50 latach od ich zgłoszenia. W 2022 r. udostępniono informacje o nominacjach w dziedzinie chemii i fizyki do 1970 r., w dziedzinie medycyny/fizjologii do 1953 r., w dziedzinie literatury do 1971 r., a w przypadku nagrody pokojowej do 1967 r.

Ponadto, 26 stycznia 2006 Sejm RP V kadencji przez aklamację przyjął uchwałę popierającą kandydaturę ks. Zdzisława Peszkowskiego do pokojowej Nagrody Nobla.

== Uwagi ==

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==

Ilu Polska ma noblistów? – Histmag.org [online], histmag.org [dostęp 2019-11-06] .
Rękopisy polskich laureatów Nagrody Nobla – kolekcja w bibliotece Polona


Podmiot w działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej

Jednostka badawczo-rozwojowa (JBR) – podmiot gospodarczy prowadzący przedsiębiorstwo, który stanowi równocześnie szczególny typ placówki naukowej, specjalizujący się we wdrażaniu nowych technologii i ulepszaniu ich. Powołane zostały ustawą z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych z późniejszymi zmianami.
Od 1 października 2010 r.jednostki badawczo-rozwojowe działające na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, które uzyskały kategorię 1, 2, 3, 4 lub 5 na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki, stają się instytutami badawczymi w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych.
Jednostkami badawczo-rozwojowymi w rozumieniu ustawy są państwowe jednostki organizacyjne wyodrębnione pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, tworzone w celu prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych.

== Zobacz też ==
spis instytutów badawczych w Polsce

== Przypisy ==


Pol-Int

Pol-Int – naukowa platforma internetowa umożliwiająca wymianę wiedzy oraz komunikację badaczom zajmującym się w sposób interdyscyplinarny zagadnieniami dotyczącymi Polski w szerokim rozumieniu – historią Polski, językiem polskim, kulturą, literaturą i sztuką oraz osiągnięciami polskich naukowców i twórców kultury. Platforma działa na płaszczyźnie międzynarodowej oraz pozwala na udostępnianie informacji z różnych dyscyplin naukowych. Pol-Int został stworzony przez Centrum Interdyscyplinarnych Studiów o Polsce (ZIP) na Uniwersytecie Europejskim Viadrina oraz Collegium Polonicum w Słubicach. ZIP powstał w czerwcu 2011 r. i od początku kierowany jest przez prof. Dagmarę Jajeśniak-Quast, która jest również dyrektorem i wydawcą platformy. Platforma współfinansowana jest przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej, Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki oraz Uniwersytet Europejski Viadrina.

== Profil ==
Informacje
Platforma oferuje informacje naukowe z obszaru studiów o Polsce w języku polskim, angielskim oraz niemieckim: najnowsze publikacje, czasopisma i artykuły naukowe, recenzje, oferty pracy oraz stypendia, zapowiedzi konferencji oraz sprawozdania, a także call for papers. Pol-Int umożliwia prezentację własnych projektów, wymianę wiedzy oraz wyszukiwanie partnerów do badań. Forma blogu naukowego o nazwie „Salon” oferuje przestrzeń do dyskusji na aktualne tematy dotyczące Polski. Od kwietnia do listopada 2016 r. tematem przewodnim „Salonu” były „Interdyscyplinarne wymiary energii i środowiska w Europie Środkowej”.
Komunikacja
Pol-Int publikuje recenzje naukowe w trzech językach redagowane pod kierownictwem doświadczonych redaktorów, a także oferuje możliwość komentowania i prowadzenia dyskusji na najnowsze tematy z obszaru studiów o Polsce. Poprzez indywidualne profile naukowe oraz wspólne tematy badawcze naukowcy z różnych dyscyplin spotykają się w wirtualnym świecie, aby zaprezentować swoje projekty badawcze szerszej publiczności i udostępnić je za pośrednictwem newslettera.
Społeczność
Funkcjonowanie platformy Pol-Int możliwe jest dzięki międzynarodowej społeczności, która na bieżąco publikuje i wymienia się informacjami na temat aktualnych badań. Po zalogowaniu się na stronie Pol-Int użytkownicy mogą samodzielnie dodawać informacje naukowe, sprawozdania z konferencji oraz recenzje. W ramach „Salonu” odbywają się spotkania oraz dyskusje z udziałem międzynarodowych ekspertów, które dodatkowo wspierają dialog w wymiarze cyfrowym. Spotkania te przyczyniają się do integracji analogowego i cyfrowego świata nauki.

== Redakcja ==
Redakcja platformy osadzona we Frankfurcie nad Odrą publikuje wielojęzyczne recenzje dzięki współpracy z ok. 100 redaktorami i recenzentami wykonującymi swoją pracę nieodpłatnie. Zespół recenzuje rocznie ponad 150 nowych publikacji oraz artykułów naukowych. Redaktorzy koordynują przebieg pracy aż do opublikowania tekstu. Studia-o-Polsce.Interdyscyplinarnie utrzymuje poziom drukowanych czasopism naukowych. Organizowane corocznie warsztaty dla redaktorów oraz recenzentów służą optymalizacji przebiegu pracy oraz rozwojowi platformy internetowej.

== Partnerzy ==
Platforma Studia o Polsce.Interdyscyplinarnie współfinansowana jest głównie ze środków Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Partnerami Pol-Int są liczne instytucje z Polski, Niemiec, USA oraz Wielkiej Brytanii:

Archiwum Karla Dedeciusa
Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie
Centrum Interdyscyplinarnych Studiów o Polsce
Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta
Centrum Studiów Polonoznawczych im. Aleksandra Brücknera
Collegium Polonicum
Cosmopolitan Review
Deutsches Polen-Institut (pol. Niemiecki Instytut Kultury Polskiej)
East Central European Center of the Columbia University
Geisteswissenschaftliches Zentrum Geschichte und Kultur Ostmitteleuropas (pol. Instytut Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza)
Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung (pol. Instytut Herdera w Marburgu)
H-Soz-Kult
Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego
Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk
Instytut Śląski w Opolu
Instytut Zachodni
Muzeum Historii Polski
Ośrodek Badań nad Mediami
Polish Studies Association
Polskie Towarzystwo Historyczne Kraków
Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy
Programme on Modern Poland, St. Antony´s College, University of Oxford
Projekt Nauka. Fundacja na rzecz promocji nauki polskiej
Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą
Viadrina Center B/ORDERS IN MOTION
Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Studia-o-Polsce.Interdyscyplinarnie (Pol-Int)


Polska Technologia Górnicza

Polska Technologia Górnicza (Poltegor) – przedsiębiorstwo badawczo-projektowe we Wrocławiu działające w latach 1950–1981.

== Historia ==
Przedsiębiorstwo powstało w 1950 roku jako wrocławski oddział Centralnego Biura Projektów Przemysłu Węglowego w Katowicach. W 1955 przekształcono je w samodzielne Dolnośląskie Biuro Projektów Górniczych, które w 1957 przejęło obowiązki generalnego projektanta przemysłu węgla brunatnego. W 1971 stało się instytucją wiodącą w pracach naukowo-badawczych i projektowaniu dla górnictwa odkrywkowego wszelkich kopalin. Zmieniono wówczas nazwę na Centralny Ośrodek Badawczo-Projektowy Górnictwa Odkrywkowego Poltegor.
W roku 1981 firma przeniosła się do nowej siedziby w wieżowcu przy ulicy Powstańców Śląskich 95 we Wrocławiu i podzieliła się na dwie firmy: Poltegor-Projekt oraz Poltegor-Instytut. W 1992 firma Poltegor-Projekt została sprywatyzowana i przekształcona w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
Po sprzedaży w 2006 roku siedziby spółki przy ulicy Powstańców Śląskich, Poltegor-Projekt przeprowadził się do nowo wybudowanego obiektu przy ulicy Wyścigowej, a Poltegor-Instytut na ulicę Parkową.


Punktoza

Punktoza – pejoratywne i slangowe określenie zjawiska polegającego na tym, że naukowcy skupiają się na działaniach o niskiej wartości naukowej przynoszących dużo punktów w systemach oceny, awansów lub nagród, zamiast poświęcać się rzetelnej pracy. W takim ujęciu punktoza oznacza stan, w którym otrzymywanie punktów za dorobek naukowy przestało być metodą oceny pracy naukowej, a stało się jej celem. Morfem -oza sugeruje, że punktoza jest chorobą.
Punktoza jest efektem systemu oceny naukowców opartego na ilościowym podejściu do ich produktywności mierzonej różnymi wskaźnikami i parametrami. W efekcie wyniki badań naukowych nie mają wartości dodanej, a artykuły publikowane są bez znaczącego wysiłku. Ma to kształtować wśród naukowców postawy koniunkturalizmu. Prowadzi to do niekorzystnych zjawisk. Jednym z nich jest wielokrotne publikowanie przez danego badacza w różnych czasopismach tego samego tekstu (tzw. krojenie salami) pod nieznacznie zmienionym tytułem. Kolejnym jest publikowanie wielu publikacji, ale o niskiej jakości. Innym jest gościnne autorstwo, czyli podpisywanie danej publikacji przez wielu autorów, mimo braku faktycznego wkładu części z nich, by jak najwięcej osób mogło uzyskać punkty (artykuł w czasopiśmie za 50 punktów podpisany przez 7 naukowców przynosi w sumie 350 punktów). Kolejnym negatywnym zjawiskiem jest niekiedy faworyzowanie przez systemy oceny publikacji w języku angielskim nad narodowym. W efekcie badacz, który skupił się na napisaniu jednego artykułu o wysokiej wartości opublikowanego w czołowym czasopiśmie, może uzyskać mniej punktów niż naukowcy chcący uzyskać jak najwięcej punktów. Prowadzi to do dyskryminacji, a w dłuższej perspektywie do zaniku badań w dziedzinach trudno mierzalnych, które trudno parametryzować obecnie istniejącymi narzędziami (dotyczy to przede wszystkim humanistyki). Parametryzacja jest krytykowana także za brak konsekwencji i uznaniowe przyznawanie dużej liczby punktów określonym czasopismom, na przykład „Pamięci i Sprawiedliwości”. Niektórzy zwracają jednak uwagę, że punktoza może wynikać nie tylko z konstrukcji systemów oceny okresowej pracowników naukowych, ale też może być niezamierzonym efektem przekonań części naukowców, którzy wierzą, że pracę naukową należy skrupulatnie mierzyć i obiektywnie oceniać za pomocą punktowych wskaźników.
Warunkiem powstania punktozy jest funkcjonowanie parametrycznego systemu ewaluacji nauki oraz dezinstytucjonalizacja misji badawczej uczelni poprzez nadmierne skupienie na dydaktyce. Nie jest tworzona intencjonalnie, jednak jej legitymizacja wynika z istoty funkcjonowania systemu, który za naukowe uznaje tylko artykuły publikowane w czasopismach uznanych za naukowe według reguł systemu (w Polsce listę czasopism zatwierdza Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). Z innej perspektywy nastawienie na zdobywanie punktów krytykowane jest za nadmierne skupianie się na działalności naukowo-badawczej, przez co nauczanie, czyli druga tradycyjna rola uczelni staje się nieważne.
Chociaż zjawisko punktozy jest krytykowane przez środowisko naukowe w Polsce, jednocześnie sama parametryzacja wyników nauki uznawana jest, zwłaszcza wśród młodszego pokolenia, za potrzebną metodę oceny dorobku naukowego. Przeciwników reformy polskiej nauki (zwłaszcza tzw. ustawy 2.0), wśród której elementów jest ewaluacja dorobku naukowego opartego na parametryzacji, określa się niekiedy mianem „leśnych dziadków”.
Podobne do punktozy znaczenie ma także sformułowanie „publikuj albo giń” (ang. publish or perish) czy „scopusoza” (od Scopusa, nazwy bazy artykułów naukowych). Wiążą się z nią również pojęcia „grantoza” (ubieganie się o granty wyłącznie w celu uzyskania jak największej liczby pieniędzy, nie zaś prowadzenia badań) czy „impaktoza” (ocena poziomu produktywności naukowca jedynie przez pryzmat jego najlepszych publikacji). W środowisku naukowców rosyjskojęzycznych funkcjonują pojęcia „bałłomanija” („punktomania”) i „grantomanija” („grantomania”). „Punktoza” jest hiponimem w stosunku do słowa „punktomania”.
Punktoza nie jest problemem typowo polskim, jest to wyzwanie, z którym mierzy się cały współczesny świat nauki. Problemy wynikające z punktozy, rozumianej jako ocenianie jakości badań prowadzonych przez indywidualnych badaczy i instytucje badawcze jedynie w formie liczbowych wskaźników (np.: journal impact factor, liczba cytowań, indeks Hirscha), podobnych do tendencyjnych wskaźników kluczowych efektywności, są coraz szerzej dostrzegane i krytykowane w świecie nauki jako szkodliwe.
Mimo iż część społeczności uczonych uznaje liczbowe wskaźniki bibliometryczne za miarę jakości nauki, szereg inicjatyw wskazuje, że jest to przekonanie błędne.

== Zobacz też ==
konferencje drapieżne
wydawnictwa drapieżne
lista filadelfijska
naukometria
wskaźnik cytowań
wskaźnik Hirscha
autoplagiat

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
JacekJ. Matuszewski JacekJ., Kudrycyzacja, czyli poniewieranie nauki przez biurokrację, „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, 2015, s. 211–231, ISSN 1733-0335 [dostęp 2020-09-26] .


Rada Młodych Naukowców

Rada Młodych Naukowców (RMN) – zespół opiniodawczo-doradczy Ministra Nauki i Edukacji; istnieje od 1 lutego 2010 r. RMN zajmuje się przede wszystkim opiniowaniem projektów aktów prawnych opracowywanych w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz przygotowywaniem własnych propozycji zmian w zakresie polityki naukowej państwa, tak aby sprzyjały one rozwojowi kariery młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową.
Członkowie Rady do 2018 roku byli powoływani na okres kadencyjny. 1 marca 2018 r. rozpoczęła się VI kadencja Rady Młodych Naukowców, która w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce działała do 30 października 2018 r.
Szósta kadencja Rady Młodych Naukowców działała na podstawie zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 31 października 2018 r. w sprawie powołania zespołu doradczego – Rady Młodych Naukowców. Siódma kadencja RMN została powołana na okres od 1 października 2021 do 30 września 2023 roku.
Pracami Rady Młodych Naukowców kieruje przewodniczący powoływany przez ministra. Do zadań przewodniczącego należy w szczególności: zwoływanie posiedzeń Rady, ustalanie porządku obrad oraz prowadzenie posiedzeń; przydzielanie członkom Rady zadań; zapraszanie na posiedzenia Rady osób, których kwalifikacje, wiedza lub doświadczenie mogą być przydatne w pracach Rady; wnioskowanie do ministra o zlecenie opracowania analiz lub opinii na potrzeby prac Rady.

== Zadania ==
Do zadań Rady Młodych Naukowców należy:

identyfikowanie barier rozwoju kariery młodych naukowców;
przygotowywanie propozycji rozwiązań wspierających rozwój kariery młodych naukowców;
podejmowanie działań na rzecz upowszechniania wśród młodych naukowców informacji o systemie finansowania szkolnictwa wyższego i nauki;
podejmowanie działań wspierających nawiązywanie i pogłębianie współpracy młodych naukowców z przedstawicielami gospodarki oraz podmiotami wdrażającymi innowacyjne rozwiązania w nauce lub gospodarce;
upowszechnianie w środowisku akademickim i naukowym postanowień Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych;
sporządzanie opinii w sprawach zleconych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „Ministrem”.

== Osiągnięcia ==
Rada Młodych Naukowców doprowadziła m.in. do:

zmiany regulaminów programach w Iuventus Plus, Diamentowy Grant, Mobilność Plus;
zmiany definicji młodego naukowca;
wprowadzenia zmian w wymogach habilitacyjnych;
zwolnienia stypendiów dla wybitnych młodych naukowców z podatku;
zwolnienia stypendiów w ramach programu Erasmus+ z podatku;
wprowadzenia programu Sonata Bis w Narodowym Centrum Nauki;
możliwości zatrudniania personelu pomocniczego w programach Sonata Bis i Maestro;
możliwości obniżenia pensum dydaktycznego w programach Sonata i Sonata Bis.
Rada Młodych Naukowców zorganizowała również cykl seminariów szkoleniowo-dyskusyjnych pn. „Mechanizmy finansowania badań młodych naukowców w Polsce”, a także Forum Młodych Uczonych „Od młodego naukowca do laureata Nagrody Nobla”. Prócz powyższego Rada Młodych Naukowców m.in. zdiagnozowała problem związany z powrotami polskich naukowców do kraju po dłuższych stażach zagranicznych realizowanych w ramach studiów magisterskich, doktoranckich i projektów typu post-doc, przeprowadziła badanie opinii młodych naukowców na temat rzetelności konkursów przeprowadzanych na polskich uczelniach, czego pokłosiem było opublikowanie "Karty dobrych praktyk w zatrudnianiu młodych naukowców", 14 września 2018 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku zorganizowała z Narodową Agencją Wymiany Akademickiej warsztaty dla wnioskodawców w programach NAWA, uczestniczyła w charakterze eksperta w konsultacjach projektu realizowanego przez Krajową Reprezentację Doktorantów pt. "Szkoła doktorska – jak się to robi?".

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
rmn.org.pl – strona internetowa Rady Młodych Naukowców


Rocznik ludowy

Rocznik ludowy – pismo Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego w Krakowie, istnieje od 1994 r., wydano 15 numerów.

== Rocznik ludowy ==
Redakcja: prof. Stanisław Palka (przewodniczący Kolegium), dr Kazimierz Baścik, dr Jarosław Bomba, Ewa Borowiec, Józef Ciućka, Jadwiga Duda, Bartłomiej Gołek (red. naczelny), Bogusław Hajduk, Eugeniusz Madejski, Mieczysław Nowakowski, Bogumił Tryjański, Anna Żelawska.
Tematyka Rocznika obejmuje problemy ruchu ludowego, zamieszczane są artykuły z konferencji organizowanych przez Towarzystwo, inne teksty, wspomnienia osób zasłużonych, sprawozdania z działalności TN-K oraz recenzje wartościowych prac.
Trzykrotnie - w ciągu tych trzydziestu lat istnienia czasopisma -  omawiano postać patrona Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego Oddziału w Krakowie im. Włodzimierza Tetmajera (ur. 31 grudnia 1861 w Harklowej, zm. 26 grudnia 1923 w Krakowie)

w nr. 2 z 1995 r., z okazji 70. rocznicy śmierci tego pisarza i malarza,
w nr. 16/17 z roku 2018 - teksty wystąpień na konferencji zorganizowanej w krakowskim magistracie z okazji 100-lecia wystąpienia Tetmajera w parlamencie wiedeńskim z doniosłym głosem o wolną Polskę,
i w nr. 20/21 z roku 2023, na stulecie jego śmierci, czyli w Roku Tetmajera.
Teksty tam zamieszczone prezentują pogłębioną analizę Włodzimierza Tetmajera jako wybitnego literata, malarza i polityka-patrioty - współtwórcy niepodległej Polski.
Każdy zresztą numer miał jeden lub kilka tematów wiodących:

1994-1. O ekologii
1995-2. O Tetmajerze
1996-3. Stulecie ruchu ludowego
2000-4. Ludowcy w II RP i reformy oświaty
2003-5. Kółka Rolnicze i reforma edukacji
2005-6. Kultura i edukacja
2006-7. Kultura i kształcenie
2008-8. Problemy społeczne
2009-9. Edukacja
2011-10,11. Oświata, ekonomia, historia
2014-12,13. Oświata, ekonomia, historia
2016-14,15. Kultura, oświata, historia
2018-16,17. Oświata, kultura ludowa, Tetmajer
2020-18,19. Edukacja, polska wieś, kultura ludowa
2023-20,21. Tetmajer, Kultura ludowa, pedagogika, historia.

== Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne ==
Założone w 1992 r. Towarzystwo jest organizacją inteligencji ludowej, która nawiązuje do tradycji poprzedniczki z okresu międzywojennego. Główny cel to animowanie środowisk naukowych, twórczych i inteligenckich w kraju i za granicą, w szeroko pojętej działalności społecznej i kulturalnej polegającej na krzewieniu kultury i postępu społeczno-gospodarczego obejmującego aspiracje warstw ludowych i łączenie ich z potrzebami całego narodu; prowadzenie badań nt. ekorozwoju, wsi i rolnictwa oraz ekohumanistycznych czynników rozwoju społeczeństwa i ich zagrożeń; sprawowanie mecenatu wobec młodzieży ze środowisk wiejskich i małomiasteczkowych w osiąganiu jej celów edukacyjnych i pomoc młodym naukowcom, adeptom sztuki, absolwentom szkół w podejmowaniu pracy w tych środowiskach; wspieranie twórczości naukowej, literackiej i artystycznej związanej z kulturą ludową.
Władze: Gmitruk (prezes), Kazimierz Baścik (I wiceprezes), Mirosław Kula (II wiceprezes), Mirosława Bednarzak-Libera, Romuald Turkowski, Stanisław Gmitruk, Mieczysław Adamczyk.
LTN-K wydaje periodyki: „Myśl Ludowa” oraz „Rocznik Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego Oddział w Krakowie”. Są one wizytówką działalności naukowej Towarzystwa.

== Linki zewnętrzne ==
Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne


Rok Nauki Polskiej

Rok Nauki Polskiej – ogłoszony w 1972 roku, a obchodzony przez cały 1973 rok. W jego ramach zorganizowano obchody: 100 rocznicy powstania Akademii Umiejętności, 200 rocznicy powstania KEN, 500 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika oraz obrady II Kongresu Nauki Polskiej.

== Historia ==
Z inicjatywy PAN rok 1973 ogłoszono Rokiem Nauki Polskiej. Przypadały w nim bowiem 3 ważne rocznice: 500–lecie urodzin Kopernika, 200 rocznica powstania Komisji Edukacji Narodowej i 100 rocznica powstania Akademii Umiejętności. Częścią Roku Nauki Polskiej były obchody Roku Kopernikańskiego. W ramach obchodów w dniach 26–29 czerwca odbył się II Kongres Nauki Polskiej. 12 grudnia 1972 roku w Krakowie podczas zgromadzenia ogólnego PAN zainaugurowała obchody roku kopernikańskiego i 100 lecia powstania Akademii Umiejętności.

== Rok Kopernikański ==
W 1973 roku przypadała 500 rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. Już w 1967 roku Rada Ministrów podjęła decyzję o organizacji obchodów. Założono w nim, że 19 lutego 1973 będzie miała miejsce w Toruniu inauguracja Roku Kopernikańskiego. W ramach obchodów zorganizowano kongresy i sesje naukowe, nadano imię Kopernika uczelniom, statkom i hotelom, odsłonięto kilka pomników, a w Domu Kopernika w Toruniu otwarto muzeum.

== 100 rocznica powstania Akademii Umiejętności ==
14 grudnia 1972 roku krakowski Oddział PAN i Zakład Historii Nauki i Techniki PAN w Krakowie zorganizowały I sesję naukową z okazji obchodów 100 rocznicy powstania Akademii Umiejętności. W jej ramach zorganizowano oprócz ogólnej sesje związane z naukami medycznymi, naukami ścisłymi, przyrodniczymi i nauką o Ziemi. Wystawę związaną z obradami zorganizowano w Bibliotece Akademii Rolniczej.
II sesja poświęcona wkładowi Polskiej Akademii Umiejętności w rozwój nauk humanistycznych i społecznych została zorganizowana przez Oddział Polskiej Akademii Nauk w Krakowie w dniach 3–4 maja 1973 roku. Dzień wcześniej, 2 maja otwarto w Krzysztoforach wystawę „W stulecie założenia Akademii Umiejętności” przygotowaną przez bibliotekę krakowskiego oddziału PAN i Muzeum Historyczne. Pokazano na niej oryginalne dokumenty w tym korespondencję AU z Pasteurem czy Marią Skłodowską-Curie.

== 200 rocznica powstania Komisji Edukacji Narodowej ==
14 października 1972 roku w Warszawie odbyło się pierwsze spotkanie komitetu organizacyjnego na czele którego stanął ówczesny minister oświaty Jerzy Kuberski. W ramach obchodów zaplanowano upowszechnienie tradycji Komisji Edukacji Narodowej i popularyzację jej dorobku, doskonalenie pracy szkół i rozwoju oświaty, integrację nauki i oświaty, popularyzację zawodu nauczyciela, upowszechnienie kultury pedagogicznej w społeczeństwie oraz czyny społeczne na rzecz szkoły i oświaty.
W ramach popularyzacji tradycji KEN zorganizowano prawie 6 tysięcy wystaw, w tym 2 centralne: w Domu Nauczyciela w Warszawie i w Muzeum Narodowym w Warszawie oraz ponad 1,5 tysiąca sesji naukowych, sympozjów i dyskusji.
W 1972 roku zmieniono termin obchodów Dnia Nauczyciela na 14 października czyli w rocznicę utworzenia Komisji Edukacji Narodowej. Została ustanowiona Nagroda im. Komisji Edukacji Narodowej za wybitne osiągnięcia w dziedzinie oświaty i wychowania, a instytucje i osoby fizyczne za zasługi dla rozwoju oświaty mogły otrzymać przyznawany przez ministra oświaty medal pamiątkowy z okazji 200 rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej (wydany w nakładzie 1800 egzemplarzy).

== II Kongres Nauki Polskiej ==
Decyzję o zwołaniu kongresu podjęto w 1969 roku. Początkowo planowano zwołać go w 1971 roku, potem jesienią 1972 roku. Ostatecznie II Kongres Nauki zorganizowano w Warszawie w dniach 26–29 czerwca 1973 roku. W skład komitetu organizacyjnego weszło 93 przedstawicieli wszystkich dziedzin nauki, przedstawiciele administracji państwowej i instytucji związanych z nauką.
W obradach, które toczyły się w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie uczestniczyło 2751 osób z kraju oraz 83 z zagranicy. Kongresu otworzył prezes Polskiej Akademii Nauk Włodzimierz Trzebiatowski, pełniący funkcję przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego. W inauguracji obrad uczestniczyli m.in. I sekretarz KC PZPR Edward Gierek, przewodniczący Rady Państwa Henryk Jabłoński, prezes Rady Ministrów Piotr Jaroszewicz. W kolejnych dniach obrady toczyły się w 17 sekcjach nauk: matematycznych, fizycznych, chemicznych, elektrycznych, o ziemi i górnictwie, rolniczych i leśnych, inżynieryjno- budowlanych, biologicznych,  medycznych, politycznych i społecznych, ekonomicznych, demograficznych, statystycznych oraz organizacji i zarządzania, historycznych, o literaturze, języku i sztuce oraz informatyki, automatyki i pomiarów, mechaniki, architektury i urbanistyki, podstaw budowy maszyn i urządzeń, metalurgii i metaloznawstwa. Hasło kongresu brzmiało „Nauka w służbie narodu”.

== Przypisy ==