Metoda Montessori

Metoda Montessori – system dydaktyczny dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, który został stworzony przez włoską lekarkę Marię Montessori i który pomaga we wszechstronnym rozwoju dziecka. Duży nacisk w tej metodzie edukacyjnej postawiony jest na środowisko (które także obejmuje materiały wspomagające proces uczenia) oraz nauczycieli tworzących to środowisko.

== Całościowe podejście do dziecka ==

Głównym celem programu Montessori jest pomoc dziecku w osiągnięciu przez nie pełnego potencjału we wszystkich sferach życia. Zajęcia sprzyjają rozwijaniu zdolności społecznych, emocjonalnemu wzrastaniu oraz podnoszeniu koordynacji fizycznej, jak również poznawczemu przygotowaniu do przyszłego intelektualnego wysiłku akademickiego. Pod kierownictwem specjalnie przygotowanego nauczyciela całościowy program nauczania pozwala dziecku doświadczyć radości uczenia się, czerpać przyjemność z procesu nabywania wiedzy i zapewnia rozwój poczucia jego własnej wartości. Dostarcza doświadczeń, z których dzieci tworzą swą wiedzę.

== Przygotowane środowisko ==
Aby doszło do samouczenia się, całe środowisko edukacyjne – klasa, materiały edukacyjne oraz atmosfera – muszą wspierać dziecko. Nauczyciel dostarcza niezbędnych zasobów, w tym wszelkich możliwości, aby dzieci funkcjonowały w bezpiecznym i pozytywnym środowisku. Nauczyciel razem z dzieckiem tworzą relację opartą na zaufaniu i szacunku, co daje wzrost pewności siebie u ucznia i gotowość do spróbowania nowych rzeczy. Charakterystyczne dla trybu edukacji są np. tzw. ścieżki tematyczne (Kosmos, Historia...); prezentacje trymestralne przygotowywane samodzielnie przez dzieci w grupach na tematy wybrane przez dzieci; brak prac domowych (zamiast tego praca własna w szkole z nauczycielem gotowym pomóc, jeśli dziecko zgłosi taką potrzebę); częste spotkania nastawione na usamodzielnianie dzieci (np. wspólnie szykowane śniadania, opieka nad klasowym zwierzątkiem itp.); brak dzwonków między lekcjami; międzygrupowe zajęcia dla uczniów w różnym wieku.

== Wychowanie kosmiczne ==
Tzw. edukacja kosmiczna w pedagogice Montessori ma (za pomocą materiałów i zajęć) umożliwić dzieciom:

rozwijanie i poszerzanie swoich zainteresowań otaczającym światem;
wzbogacanie wiedzy i pogłębianie zrozumienia zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie i w życiu społecznym;
zapoznanie się z dokonaniami i osiągnięciami ludzkości w dziedzinie cywilizacji i kultury;
poznawanie wzajemnych związków i zależności między różnymi elementami otoczenia;
uczenie się oceniania i wartościowania własnych i cudzych działań oraz zjawisk zachodzących w przyrodzie i społeczeństwie;
kształtowanie określonych postaw wobec wszystkiego, co dzieci otacza, o czym się dowiadują i z czym się stykają;
rozwijanie poczucia odpowiedzialności za środowisko, w którym dzieci żyją, oraz gotowość i umiejętność włączania się w kształtowanie otaczającej rzeczywistości poprzez własne działanie.

== Materiały edukacyjne Montessori ==
Przeprowadzone przez dr Montessori obserwacje rodzajów przedmiotów, które sprawiają dzieciom przyjemność i do których wielokrotnie wracają, doprowadziły do zaprojektowania wielu sekwencyjnych pomocy edukacyjnych, pobudzających różne zmysły i pozwalających na dokonanie autokorekty. Są to m.in.: koraliki i wrzeciona do nauki algebry, walce i patyki do nauki geometrii, globusy, foremki i mapy-puzzle do nauki geografii, karty i ruchomy alfabet do nauki języków i inne.

	Pomoce edukacyjne w metodzie Montessori

== Nauczyciel ==
Nauczyciel według metody Montessori funkcjonuje jako kreator środowiska, osoba od zasobów, przykład do naśladowania, osoba demonstrująca, prowadząca zapiski i szczegółowo obserwująca zachowanie i rozwój każdego dziecka. Nauczyciel umożliwia uczenie się. Każdy nauczyciel Montessori posiada wyższe wykształcenie pedagogiczne, kursy pedagogiki Montessori oraz rok praktyki studenckiej pod nadzorem – nakierowane na grupę wiekową, z którą nauczyciel będzie pracował.

== Zobacz też ==
pedagogika waldorfska

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Anna Łukaniuk-Quintanilla: Szkoła Marii Montessori - historia i współczesność. Oficyna Wydawnicza ESPERO, 1998.

== Linki zewnętrzne ==
Polskie Stowarzyszenie Montessori
Międzynarodowy Instytut Montessori
Association Montessori Internationale (AMI)
International Montessori Index
Wychowani według metody Montessori
Bibliografia Montessori online


Metodologia badań pedagogicznych

Metodologia badań pedagogicznych – nauka o metodach naukowych i działalności naukowej w pedagogice obejmująca sposoby przygotowania i prowadzenia badań naukowych na gruncie pedagogiki, opracowania ich wyników, budowy systemów naukowych oraz utrwalenie w mowie i w piśmie osiągnięć pedagogiki naukowej.
Metodologię badań określamy jako naukę o zasadach i sposobach postępowania badawczego zalecanych i stosowanych w pedagogice. Metodologia uprawiana jest w sposób opisowo – normatywny, pozwalający na prezentowanie zarówno stosowanych, jak i postulowanych reguł postępowania badawczego. Przedstawia się w niej konkretne badania i zarazem postuluje się bardziej efektywne ich zastosowanie w naukach pedagogicznych.
Ze względu na zakres stosowania wyróżnia się:

metodologię ogólną, która zajmuje się ogólnymi problemami metod i systemów naukowych
metodologię szczegółową badającą metody i systemy wybranych nauk np.: pedagogicznych
Postęp pedagogiki, w sensie zdobywania nowej wiedzy o wychowaniu, zależny jest od odpowiednich badań pedagogicznych z zastosowaniem właściwych metod. Wybór metody jest uzależniony od specyfiki badanego obiektu (np. liczby badanych osób) i sytuacji (gdzie, w jakich warunkach przeprowadzane jest badanie). Wybór ten jest nadrzędny wobec wyboru techniki i narzędzi. Prawidłowe przygotowanie do badań powinno obejmować wybór metody, techniki i narzędzi – według podanej kolejności. Żadna z metod nie występuje w stanie czystym. Wielowymiarowość i złożoność rzeczywistości wychowawczej nie pozwala zamknąć jej w ramach jednej metody, dlatego zwykle sięga się do kilku różnych metod jednocześnie.

== Metody badań pedagogicznych ==
W pedagogice, metody badawcze dzielimy na ilościowe i jakościowe. Badacz korzystający z metod ilościowych zakłada istnienie obiektywnej rzeczywistości i możliwości poznania jej. Ograniczeniem jest tutaj niemożność zbadania obiektów, które nie poddają się takiemu precyzyjnemu pomiarowi. Natomiast metody jakościowe posługują się narzędziami elastycznymi, które można dostosować do nowych warunków, nieprzewidzianych przed rozpoczęciem badania. Charakterystyczna dla tych metod jest bezzałożeniowość (brak hipotez, które następnie podlegałyby weryfikacji) i możliwość sięgnięcia do głębszego kontekstu – zbadania także tego, czego nie da się obiektywnie zmierzyć.
metody ilościowe:

 eksperyment pedagogiczny
 monografia pedagogiczna
 metoda indywidualnych przypadków
 metoda sondażu diagnostycznego
metody jakościowe:

wywiad pogłębiony
 metoda biograficzna
jakościowa analiza tekstu
 obserwacja
Metoda badań pedagogicznych to zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzających do rozwiązania problemu naukowego. Jest to określony powtarzalny sposób rozwiązania problemu z zastosowaniem odpowiedniej techniki badawczej, przy pomocy właściwych dla tej techniki narzędzi.

== Techniki badań pedagogicznych ==
Technika badań to czynności praktyczne, regulowane wypracowanymi drogą doświadczenia dyrektywami pozwalającymi na otrzymanie optymalnie sprawdzalnych informacji.
rodzaje technik badań pedagogicznych:

obserwacja
wywiad
ankieta
badanie dokumentów
analiza treści
techniki projekcyjne

== Narzędzia badawcze ==
Narzędziem badawczym nazywamy każdy przedmiot służący do realizacji wybranej techniki badań. Takim przedmiotem może być kwestionariusz, dyktafon, a nawet długopis czy ołówek.
Główne narzędzia badawcze to:

 kwestionariusz wywiadu
 kwestionariusz ankiety
 narzędzia socjometrii
narzędzia obserwacji
 skale

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Brzeziński J., Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice, Wydawnictwo Scholar 2008; ISBN 978-83-7383-296-1
Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa, PWN 2007
Ferguson G.A., Takane Y., Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, PWN 2003
Łobocki M., Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków, Impuls 2006
Łobocki M., Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków 2006
Nowak S., Metodologia badań społecznych, Warszawa, PWN 2007
Palka S., Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006
Pilch T., Bauman T., Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 2001
Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice, „Śląsk” 2005


Monografia pedagogiczna

Monografia pedagogiczna to metoda badań polegająca na badaniu terenowym i analizie wzajemnych powiązań elementów rzeczywistości w kontekście wychowania. Rezultatem jest autorski i syntetyczny opis złożoności, który może być użyteczny dla dalszych badań lub działań naprawczych.

== Charakterystyka ==
Metoda monografii pedagogicznej uwzględnia zmienność zjawisk w czasie (podejście diachroniczne) i ich rolę dla całości systemu społecznego. Tym różni się od studium przypadku, gdzie dominuje podejście synchroniczne, czyli stan zjawiska w badanym momencie. W porównaniu z badaniami etnograficznymi monografia pedagogiczna stwarza możliwość selektywnego doboru historycznych wydarzeń, dzięki którym można rozpoznać korzenie ładu i ustalić, dlaczego dane reguły społeczne przyjęły się na danym terytorium, podczas gdy inne rozwiązania zostały odrzucone.

== Ograniczenia ==
Badania metodą monograficzną cechuje niekumulatywny charakter i trudności w łączeniu badań monograficznych w większe badanie. Trudno też zagwarantować ich rzetelność rozumianą jako możliwość powtórzenia uzyskanych wyników. Tradycyjne, XIX wieczne badania monograficzne, których prekursorem był Pierre Guillaume Frédéric le Play, zostały porzucone w socjologii i określa się je dziś mianem socjografii.
W polskiej pedagogice w XX wieku zawężono przedmiot badań metody monograficznej. Ograniczano się „tylko do badań instytucji społecznych rozumianych jako organizacje społeczne”, a podstawą tych badań były wizytacje placówek. To ograniczenie opierało się na  przekonaniu, że wyjaśnić zachowania ludzi jesteśmy w stanie przez analizę posiadających osobowość prawną instytucji, które składają się na społeczeństwo. W rezultacie przyjęto, że „przedmiotem (badania metodą monograficzną) są instytucje wychowawcze w rozumieniu placówki lub instytucjonalne formy działalności wychowawczej, lub jednorodne  zjawiska  społeczne,  prowadząca  do  gruntownego  rozpoznania  struktury instytucji, zasad i efektywności działań wychowawczych oraz opracowania koncepcji ulepszeń prognoz rozwojowych".

== Krytyka ==
W artykule „Uwolnienie monografii pedagogicznej” Piotr Kowzan zaproponował rozszerzenie przedmiotu badań monografii pedagogicznej z instytucji na urządzenia (ang. dispositif).
Konieczność poszerzenia zastosowania metody badań monograficznych wynika z faktu, że ulepszanie pojedynczych instytucji wychowawczych nie przynosi już takich samych rezultatów dla wychowanków jak dawniej. „Z pedagogicznego punktu widzenia to, czy badane działania zbiorowe zostaną rozpoznane i uznane przez państwo oraz otrzymają pozwolenia na działania typowe dla zespołów (ludzi i narzędzi), w postaci nadania osobowości prawnej (np. szkoły), jest nieistotne”. Skupienie się na kontekście działania instytucji, a nie na ich formalnej konstrukcji, pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie dla społeczeństwa i zasięg oddziaływania na populację.

== Zobacz też ==
Traktat (nauka)
Monografia
Metoda monograficzna

== Przypisy ==


Motologia

Motologia – nauka o motoryce ujmowana jako podstawa zdolności działania i komunikacji człowieka, o jej rozwoju, zaburzeniach i ich leczeniu. Za obszary stosowania motologii uważa się motopedagogikę, mototerapię i psychomotorykę.
Motologia jest względnie młodą dziedziną multidyscyplinarną, ukierunkowaną naukowo, wywodzi się z psychomotoryki i łączy różne inne dyscypliny jak pedagogika, psychologia, medycyna, kultura fizyczna, socjologia, neurologia, psychologia rozwoju i filozofia, aby badać zależności pomiędzy ruchem, ciałem a rozwojem osobowości. Motologia określana jest „psychologią ruchu”.

== Kształcenie w zakresie motologii ==
Od roku 1986 studia podyplomowe z motologii oferowane są na uniwersytecie w Marburgu. Kierunek ten jest zorientowany na całościowość i na osobowość. Przedmiotem studiów motologicznych jest motoryka człowieka ujmowana jako jednostka funkcyjna składająca się z percepcji, mowy, przeżywania, myślenia, działania i odczuwania. Motoryka jest postrzegana jako podstawa zdolności do działania i komunikowania się człowieka.
Zagadnienia motologii koncentrują się na tym, jakie znaczenie ma ruch i „fizyczność” dla podstawowych procesów rozwojowych na przestrzeni całego życia. W związku z tym w motologii uformowały się różne założenia zorientowane na rozwój, zasoby i sytuacje, które stawiają sobie za cel wspieranie osobowości i zdrowia człowieka w każdym wieku. Ponadto motologia zajmuje się rozwojem motoryki, jej zaburzeniami i ich leczeniem.
Kwestią centralną w motologii, jako nauce o zależności pomiędzy ruchem a psychiką, jest pytanie, w jaki sposób można wspierać rozwój człowieka poprzez pracę z ciałem i ruchem. Motologia zajmuje się wszystkimi grupami wiekowymi: dziećmi i młodzieżą, dorosłymi i ludźmi w podeszłym wieku. Jako koncepcja pedagogiczna i terapeutyczna jest reprezentowana w wielu instytucjach przez będącą dla niej pojęciem nadrzędnym psychomotorykę.

== Bibliografia ==
Jolanta i Andrzej Majewscy: Zarys Psychomotoryki. Główne nurty psychomotorycznego wspierania rozwoju dzieci i młodzieży. Teoria i Praktyka. Wydawnictwo Harmonia 2011
Jürgen Seewald: Aktuelle Themen in Psychomotorik und Motologie: Zwischen Forschungsfragen und Praxisbezug. Reinhardt, Monachium 2009
Klaus Fischer: Mosaiksteine der Motologie. Hofmann, Schorndorf 2001
Melanie Könnecke: Angewandte Motologie in der Sonderschule mit dem Förderschwerpunkt geistige Entwicklung. Grin Verlag 2009

== Linki zewnętrzne ==
Akademia Psychomotoryki
Motopädie-Verband
Aktionskreis Psychomotorik AKP
Motologia w Niemczech


Motopedagogika

Motopedagogika – forma wspierania oraz terapii, łącząca wiedzę psychologiczną, pedagogiczną, sportową i wychowawczą z wiedzą medyczną i jej metodami. Głównym założeniem jest ruch, a ściślej ujmując wzajemne oddziaływanie ciała w ruchu na psychikę człowieka. To wzajemne oddziaływanie odzwierciedla się w uznanym na całym świecie pojęciu psychomotoryki. Ruch jest pojmowany jako istotna część rozwoju osobowości, jako część konfrontacji człowieka ze swoim ciałem oraz z otoczeniem materialnym i społecznym. Tym samym motopedagodzy są specjalistami z zakresu ruchu i wychowania, którzy postępują świadomie, planowo, metodycznie oraz precyzyjnie, aby uzyskać pożądane zmiany zachowania.
Pojęcie motopedagogika składa się z dwóch słów: motoryka (ruch) i pedagogika (wychowanie) i tym samym w przybliżeniu oznacza ‘wychowanie poprzez ruch’. Motopedagogika jest stosowana zazwyczaj jako pojęcie nadrzędne, obejmujące zarówno motopedagogikę, jak i mototerapię. W zależności od specjalizacji terapii i praktycznego zastosowania metoda motopedagogiczna zorientowana jest na cele pedagogiczno-zapobiegawcze → motopedagogika lub terapeutyczno-rehabilitacyjne → mototerapia.
Wskutek profesjonalizacji i systematyzacji psychomotoryki w latach 80. XX wieku w Niemczech stworzono pojęcie ‘motopedagogika’. Początkowo wydawało się, że termin ten wyprze psychomotorykę. Jednakże to ostatnie okazało się słowem częściej używanym i rozumianym na całym świecie. Obecnie oba terminy są używane przez wielu autorów jako synonimy, choć nie są one równoznaczne w każdym przypadku.
Motopedagogika jest ujmowana jako całościowa koncepcja wychowania przez percepcję, przeżywanie i ruch.
Motologia jest obszarem badawczo dydaktycznym, stanowiącym część motopedagogiki.

== Cechy charakterystyczne metody motopedagogicznej ==
ciało, umysł i dusza jako jedność funkcyjna
kontakt z drugim człowiekiem jako podstawa
orientacja na zasoby
szacunek i uwzględnienie emocjonalności
zorientowanie na działanie, przeżywanie i konflikt
poczucie własnej skuteczności
tworzenie pozytywnej koncepcji siebie
aktywacja sił autoleczniczych
wykorzystanie procesów związanych z dynamiką grupy
uwzględnienie czynników systemicznych

== Geneza motopedagogiki ==
W połowie lat pięćdziesiątych pedagog wychowania fizycznego Ernst J. Kiphard wraz z psychiatrami dziecięcymi i młodzieżowymi dr. Elisabeth Hecker i dr. Helmutem Hünnekens stworzył koncepcję leczenia psychomotorycznych zaburzeń wydajności i zachowania. Punktem wyjścia dla tej koncepcji była funkcjonalna jedność procesów psychicznych i motorycznych, odzwierciedlająca się w uznanym na całym świecie pojęciu psychomotoryki.
Tak zwana „psychomotoryczna terapia ćwiczeniowa” po raz pierwszy łączyła teorię i metody terapii ruchu i pedagogiki ruchu w jedną koncepcję terapeutyczną.

== Kształcenie motopedagogów ==
Rozwój kształcenia motopedagogicznego sięga roku 1976, w którym to powstał Aktionskreis Psychomotorik e.V. (AKP). Inicjatorom – prof. dr. Ernstowi J. Kiphard, dr. Helmutowi Hünnenkens i prof. dr. Friedhelm Schilling – zależało na tym, aby rozpowszechnić wiele obiecującą terapię psychomotoryczną u dzieci z zaburzeniami ruchu i zachowania jako samodzielną metodę leczniczą. Utworzono Komisję Programową AKP, która m.in. opracowała programy dydaktyczne dla jednorocznego studium zawodowego. Następnie utworzono program będący podstawą studiów motopedagogiki kończących się egzaminem państwowym.
20 kwietnia studium zawodowe terapii ruchowo-gimnastycznej w Dortmundzie otrzymało akredytację państwową, a w roku akademickim 1977/78 pierwsi motopedagodzy zakończyli egzaminem państwowym jednoroczne studium dalszego kształcenia zawodowego. Od roku 1996 w Kolegium Zawodowym im. Ernsta Kipharda w Dortmundzie można podjąć studia w trybie wieczorowym w systemie dwuletnim. W celu systematyzacji i stworzenia podstaw naukowych w roku 1983 na Uniwersytecie Philippsa w Marburgu utworzono odrębna katedrę motologii jako jednostkę dydaktyczno-badawczą.
W studium zawodowym pedagogiki integracyjnej w Kolegium Diakonijnym w Hanowerze (Stephansstift) oferowane są studia motopedagogiki połączone z przygotowaniem do egzaminu państwowego z pedagogiki integracyjnej, dzięki czemu obszary pracy pedagogiki integracyjnej oraz motopedagogiki łączą się w formie uzupełniającej się koncepcji na płaszczyźnie kształceniowej (studia interdyscyplinarne). Motopedagogika ujmowana jest tutaj jako szczególna metoda w pedagogice integracyjnej.
Od 2011 roku akademickiego studia psychomotoryczne na Wydziale Nauk Pedagogicznych oferuje Dolnośląska Szkoła Wyższa.

== Bibliografia ==
Ernst J. Kiphard: Motopädagogik. Modernes Lernen. Dortmund 1980
Jolanta i Andrzej Majewscy: Zarys Psychomotoryki. Główne nurty psychomotorycznego wspierania rozwoju dzieci i młodzieży. Teoria i Praktyka. Wydawnictwo Harmonia. 2011

== Linki zewnętrzne ==
Akademia Psychomotoryki
Psychomotoryka – Dolnośląska Szkoła Wyższa
Pedagogika – Dolnośląska Szkoła Wyższa. ikunise.dsw.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-15)].
Motopädie-Verband
Aktionskreis Psychomotorik AKP


Mototerapia

Mototerapia – całościowy, wielowymiarowy proces terapeutyczny. Daje możliwość całościowego leczenia zaburzeń i nieprawidłowości lub opóźnienia w rozwoju, w przetwarzaniu percepcji i w zdolności ruchowej, w zdolności przeżywania. Leczy zaburzenia nastroju emocjonalnego oraz zaburzenia zachowań społecznych.
Mototerapia należy do dziedziny motopedagogiki, który to termin jest z reguły używany jako pojęcie nadrzędne dla mototerapii. W zależności od specjalizacji terapii i praktycznego zastosowania, terapia motopedagogiczna zorientowana jest na cele pedagogiczno-prewencyjne → motopedagogika lub terapeutyczno-rehabilitacyjne → mototerapia. Mototerapia uważana jest za zorientowaną na ruch metodę leczenia zaburzeń, opóźnień i nieprawidłowości zachowania i wydajności. Mototerapia ma działanie rehabilitacyjne i należy do obszaru leczenia klinicznego. Mototerapeuta rozpoczyna pracę na podstawie lekarskiego wskazania do leczenia, za punkt wyjścia biorąc indywidualne symptomy oraz na ich podstawie opracowując program terapeutyczny.

== Zaburzenia leczone mototerapią ==
opóźnienie rozwoju motorycznego
niezręczność i niepewność ruchowa
nieprawidłowa koordynacja ciała i motoryka ręki
niepokój motoryczny, nadaktywność
zaburzenia uwagi
zaburzenia koncentracji, odwracanie uwagi
Zaburzeniom tym często towarzyszą:

niskie poczucie wartości
lęk przed sytuacjami ruchowymi i wyzwaniami wydajnościowymi
zahamowanie lub zwiększona agresja w zachowaniu
wahania nastroju, niestabilność emocjonalna
zaburzenia w zabawie i w nauce
częste poczucie niepowodzenia i frustracja
trudności w nawiązywaniu kontaktów i tworzeniu więzi
odmowa współuczestnictwa i wycofanie społeczne

== Bibliografia ==
Ernst J. Kiphard: Mototherapie. Modernes Lernen. Dortmund 1995, cz. I i cz.II
Jolanta i Andrzej Majewscy: Zarys Psychomotoryki. Główne nurty psychomotorycznego wspierania rozwoju dzieci i młodzieży. Teoria i Praktyka. Wydawnictwo Harmonia 2011

== Linki zewnętrzne ==
Akademia Psychomotoryki
Motopädie-Verband
Aktionskreis Psychomotorik AKP


Nadzór pedagogiczny

Nadzór pedagogiczny – zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082) – „polega na: 1) ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół, placówek i nauczycieli; 2) analizowaniu i ocenianiu efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek; 3) udzielaniu pomocy szkołom, placówkom i nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych; 4) inspirowaniu nauczycieli do innowacji pedagogicznych, metodycznych i organizacyjnych.” Szczegółowe zasady nadzoru pedagogicznego określone zostały w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej  w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 15).
Nadzór pedagogiczny dzieli się na nadzór o charakterze zewnętrznym i wewnętrznym.

== Organy nadzoru pedagogicznego o charakterze zewnętrznym ==
kuratorzy oświaty
minister właściwy do spraw oświaty i wychowania
minister właściwy do spraw kultury i dziedzictwa narodowego
minister właściwy do spraw rolnictwa
minister właściwy do spraw środowiska
minister sprawiedliwości
minister właściwy do spraw transportu
Ministrowie inni niż minister właściwy do spraw oświaty i wychowania sprawują nadzór pedagogiczny wyłącznie nad podlegającymi im szkołami i placówkami oświatowymi (tzw. szkoły i placówki resortowe).

== Organy nadzoru pedagogicznego o charakterze wewnętrznym ==
dyrektor szkoły
dyrektor placówki oświatowej

== Nadzór pedagogiczny sprawowany przez kuratora oświaty ==
Nadzorem pedagogicznym w danym województwie zajmuje się kurator oświaty, który ustanawia również delegatury kuratorium oświaty.
Typowe zadania wydziału kuratorium oświaty do spraw nadzoru pedagogicznego:

sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, przedszkolami specjalnymi, szkołami podstawowymi, gimnazjami, szkołami ponadgimnazjalnymi, szkołami i placówkami kształcenia specjalnego, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi;
sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad nauczaniem przedmiotów ogólnokształcących w szkołach resortowych;
sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad publicznymi i niepublicznymi szkołami działającymi w placówkach opiekuńczo-wychowawczych;
opiniowanie arkuszy organizacyjnych nadzorowanych szkół i placówek;
współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w projektowaniu sieci publicznych szkół i placówek;
koordynowanie działań w zakresie:
wychowania i profilaktyki,
regionalizmu,
ekologii,
wychowania komunikacyjnego,
kształcenia obywatelskiego,
edukacji prozdrowotnej,
edukacji prorodzinnej,
nauczania religii w szkołach i placówkach,
kształcenia integracyjnego,
przestrzegania praw dziecka i praw ucznia,
udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz organizowania pomocy profilaktyczno-wychowawczej,
działalności pozalekcyjnej i pozaszkolnej, sportu szkolonego, krajoznawstwa i turystyki,
pomocy materialnej dla uczniów,
stypendiów dla uczniów,
zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki,
indywidualnego toku nauki,
współpracy z ochotniczymi hufcami pracy,
legalizacji i nostryfikacji świadectw oraz wydawania duplikatów,
kształcenia ogólnozawodowego, zawodowego i ustawicznego, w tym dokształcania pracowników młodocianych,
kształcenia i zatrudniania cudzoziemców,
rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych,
nauczania języków obcych,
edukacji europejskiej.

== Bibliografia ==
Adam Balicki, Magdalena Pyter, Prawo oświatowe, Warszawa 2011, s. 21-42.
Beata Dyrda, Sabina Koczoń-Zurek, Irena Przybylska, Podstawy prawne i organizacyjne oświaty, Katowice 2008, s. 85-89.
Mateusz Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 370-407.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Akty prawne dotyczące nadzoru pedagogicznego w Polsce
Reforma programowa o nadzorze pedagogicznym. reformaprogramowa.men.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-13)].
Dobromir Dziewulak Nadzór pedagogiczny w systemach edukacyjnych w Polsce i w wybranych państwach Unii Europejskiej , „Analizy BAS” Nr 7/2013, Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, sejm.gov.pl.


Nauczyciel wspomagający

Nauczyciel wspomagający – wykwalifikowana osoba, której głównym celem jest wsparcie dziecka z opinią, orzeczeniem o fizycznej lub innej niepełnosprawności oraz pomoc w prowadzeniu lekcji nauczycielowi przedmiotu.

== Kwalifikacje ==
Nauczyciele wspomagający muszą posiadać przygotowanie z pedagogiki specjalnej.

== Podstawa prawna ==
Podstawą prawną regulującą zasady pracy nauczycieli wspomagających jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1578).

== Przypisy ==


Ocenianie kształtujące

Ocenianie kształtujące (formative assessment) – rodzaj oceniania szkolnego, którego głównym celem jest pomoc uczniowi w uczeniu się.
Podczas gdy ocenianie sumujące ma na celu podsumowanie wiedzy uzyskanej przez ucznia po zakończeniu procesu uczenia się, ocenianie kształtujące ma towarzyszyć procesowi uczenia się i go wspomagać.
Według Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) ocenianie kształtujące to częste, interaktywne ocenianie postępów ucznia i uzyskanego przez niego zrozumienia materiału, tak by móc określić, jak uczeń ma się dalej uczyć i jak najlepiej go nauczać. Taka definicja znajduje się w raporcie opublikowanym w 2005 roku przez tę organizację.
W Wielkiej Brytanii tamtejsze Ministerstwo Edukacji upowszechnia zasady i praktykę oceniania kształtującego posługując się terminem "ocenianiu służącym uczeniu się" (assessment for learning) i definiują go jako proces poszukiwania i interpretowania dowodów, które mogą posłużyć nauczycielowi i uczącemu się do określenia, na jakim etapie nauczania/uczenia się znaleźli, jaki następny krok mają do wykonania i jak najlepiej go wykonać. W języku polskim prowadzony jest specjalny serwis oceniania kształtującego.

== Przypisy ==


Odimienna metoda nauki czytania

Odimienna metoda nauki czytania – metoda nauki czytania, opracowana przez polską pedagog i socjolog Irenę Majchrzak na początku lat 80. XX wieku z wykorzystaniem myśli pedagogicznej Marii Montessori. Naukę rozpoczyna przedstawienie sposobu zapisu słowa (pierwszy poznany wyraz), którego znaczenie jest znane od wczesnego dzieciństwa – własnego imienia. Dzieci, które są uczone w ten sposób, szybko orientują się, że czytanie nie jest „wymawianiem” zapisanych słów (łączeniem odczytanych głosek), lecz odnajdywaniem znaczeń wyrazów, będących literowym szyfrem.

== Historia ==
Irena Majchrzak opracowała tę metodę podczas pracy z Indianami Czontoli w meksykańskim stanie Tabasco. W tym okresie miała ona pod opieką ok. 700 uczniów w 14 internatach. Podczas pomocy w odrabianiu pracy domowej dziewczynce o imieniu Simona, Majchrzak zastosowała naukę poprzez prezentowanie zapisu literowego imienia na wizytówce. Odkryła ona, iż dzieci lepiej kojarzą obraz niż dźwięk i oparła swoją metodę na zmyśle wzroku. Jej koncepcja stała w opozycji wobec stosowanej dotąd metody głoskowej. Metoda ta z powodzeniem była stosowana od początku lat 80. w nauce dzieci i dorosłych w Meksyku, a także od początku lat 90. XX wieku w Polsce. We wrześniu 2010 roku rozpoczęto naukę dzieci romskich w Polsce metodą Majchrzak.
Sama Majchrzak uzasadniała zastąpienie zmysłu słuchu wzrokiem w wywiadzie dla Joanny Podgórskiej w „Polityce” z lipca 2010 r. następująco:

== Stosowanie ==
Nauka oparta jest na różnego typu zestawach ćwiczeniowych, elementarzach i grach. Dziecku prezentowane są obrazy, które łączy ze znaczeniem słowa. Naukę można rozpocząć w momencie, gdy dziecko jest w stanie łączyć znaczenie słowa z jego zapisem graficznym będącym abstrakcją. Według Majchrzak zapis pisemny jest stały i dziecko może się do niego odwołać w każdej chwili, podczas gdy doznanie słuchowe zależne jest od nadawcy dźwięku i przemija.

== Zobacz też ==
imię (gramatyka)
nazwa pospolita – imię pospolite, apelatyw
nazwa własna, imię własne

== Uwagi ==

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Wywiad Joanny Podgórskiej z Ireną Majchrzak pt. Odczytać siebie w „Polityce” (9 lipca 2010)

== Linki zewnętrzne ==
Majchrzak Irena , Wasil Elżbieta: W obronie dziecięcego rozumu (informacje bibliograficzne). Kraków: www księgarni medycznej Medicon, 2007. ISBN 987-83-918781-7-8. Brak numerów stron w książce


Open space technology

Open space technology (pol. metoda otwartej przestrzeni), zwana też open space (pol. otwarta przestrzeń) lub OST) – metoda organizacji spotkań i konferencji dla grup od 12 do 2000 uczestników.
OST jest procesem samoorganizacji grupy – sami uczestnicy tworzą program i jego zawartość dopiero w trakcie trwania konferencji. Dzięki temu oraz określonym zasadom OST umożliwia maksymalne zaangażowanie wszystkich zainteresowanych tematem uczestników. Konferencje te trwają zwykle od 6 godzin do dwóch lub trzech dni.

== Historia ==
W 1983 roku Amerykanin Harrison Owen organizował międzynarodową konferencję, na którą miało przybyć 250 uczestników.
Cały rok ciężko pracował, aby jak najlepiej tę konferencję przygotować. Po zakończeniu postanowił, że już nigdy więcej nie będzie robił czegoś podobnego. Wszyscy uczestnicy konferencji mówili na zakończenie, że najlepszą i najbardziej przydatną częścią spotkania były przerwy na kawę. Postawił sobie pytania: Jak można wykorzystać energię i zachwyt, panujący podczas dobrych przerw na kawę, aby w czasie spotkania uczestnicy aktywnie angażowali się w pracę i osiągali wyniki? Jak można coś takiego zorganizować w czasie krótszym niż 1 rok?
Z tych poszukiwań zrodziła się metoda Open Space. Harrison Owen napisał:

== Zastosowanie ==
OST stosuje się w sytuacji, kiedy grupa osób w krótkim czasie wymienić musi się swoją wiedzą, przedyskutować ważne dla nich zagadnienia i znaleźć rozwiązania. Konferencja kończy się planowaniem działań na przyszłość, za które uczestnicy biorą odpowiedzialność. Metoda nie sprawdzi się jednak w sytuacji, kiedy uczestnicy mają obojętny stosunek do tematu lub organizator z góry narzuca pożądane przez siebie rezultaty.

== Tematyka ==
Wszelka tematyka jest możliwa, jeśli tylko jest ważna dla uczestników, złożona, zawiera problem a nawet konflikt a rezultaty nie są z góry zaplanowane. Możliwe tematy to np. rozwój dzielnicy miasta czy gminy, problem z produktywnością w firmie czy komunikacją w organizacji, potrzeba innowacji, fuzja dwóch firm, planowanie projektu społecznego, integracja społeczna danej grupy, nowe drzwi do produkowanego samolotu itp.

== Przebieg ==

=== Przed konferencją ===
Specjalista OST pomaga organizatorom w sformułowaniu głównego temat konferencji oraz w kwestiach organizacyjnych takich jak: dobór przestrzeni (optymalnie jest to sala, gdzie uczestnicy mogą usiąść w okręgu lub kilku okręgach koncentrycznych), konsultacja profilu uczestników, ramowy program spotkania itp.

=== Konferencja OST ===
Organizator krótko wita uczestników i przedstawia główny powód spotkania. Następnie prowadzący OST przedstawia metodę i zaprasza uczestników by zgłaszali te kwestie do dyskusji, które są dla nich ważne i mogą przybliżyć grupę do osiągnięcia celu.
Inicjatorzy poszczególnych dyskusji wybierają miejsce i czas spotkania. Dyskusje trwają zwykle od 50 min. do 1,5 godz. Ilość równocześnie toczących się dyskusji oraz rund zależna jest od wielkości grupy, warunków przestrzennych i organizacyjnych oraz od złożoności problemu i zaangażowania uczestników. Zadaniem organizatorów i zespołu asystentów OST jest takie zabezpieczenie konferencji, aby uczestnicy mogli skupić się tylko na temacie i problemach merytorycznych (zapewnione są  napoje, posiłki, materiały, czytelna informacja, sprawna organizacja).
Udział w dyskusjach jest dobrowolny do tego stopnia, iż można dyskusje w każdej chwili opuścić i dołączyć do innych. Można też nie uczestniczyć w żadnej i prowadzić mniej formalne rozmowy z przygodnie napotkanymi uczestnikami. Dzięki temu rezultaty konferencji są autentyczne, a uczestnicy sami biorą odpowiedzialność za swój czas i za interesujący ich problem.
Z każdej dyskusji sporządzany jest raport, który następnie udostępniany jest wszystkim uczestnikom. Po chwili indywidualnej refleksji następuje planowanie postanowień i działań po konferencji. Są one również notowane i kopiowane dla wszystkich, razem z listą kontaktów.

=== Po konferencji ===
Po konferencji OST uczestnicy są bardzo zaangażowani w realizację podjętych zamierzeń, gdyż sami je wypracowali i zaplanowali. Jednakże monitoring i wsparcie ze strony organizatorów, a nawet jeszcze jedno spotkanie najbardziej zaangażowanych osób, wzmacniają te rezultaty.

== Open Space na świecie ==
Konferencje metodą Open Space realizowane są w ponad 130 krajach na całym świecie. Najbardziej popularne są w Stanach Zjednoczonych oraz w Niemczech.

== Przypisy ==

== Linki zewnętrzne ==
Polska strona poświęcone metodzie open space
Serwis praktyków OST
Strona Open Space Institute USA, wspierana przez praktyków OST z całego świata
Strona autora OST Harrisona Owena


Opiniodawczy zespół sądowych specjalistów

Opiniodawczy zespół sądowych specjalistów (OZSS), do 31 grudnia 2015 r. pod nazwą rodzinny ośrodek diagnostyczno-konsultacyjny (RODK) – specjalistyczna instytucja działająca na zlecenie sądów rodzinnych, jak również prokuratury,  .
Główne zadania RODK były następujące: przeprowadzanie badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich oraz wydawanie na ich podstawie opinii, prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich i sprawach rodzinnych na zlecenie sądu, sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi skierowanymi przez sąd, prowadzenie poradnictwa specjalistycznego dla nieletnich, ich rodzin oraz rodzin zagrożonych demoralizacją, na zlecenie sądu, współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny.
Psychologowie sporządzający opinie na potrzeby RODK nie musieli być i często nie byli zaprzysiężonymi przez sądy biegłymi. Na bezprawność przyjmowania ich opinii przez sądy wskazywało m.in. Biuro Spraw Konstytucyjnych Prokuratora Generalnego oraz Rzecznik Praw Obywatelskich. Działalność RODK była krytykowana za niekompetencję, stronniczość oraz stosowanie pseudonaukowych i przestarzałych metod diagnostycznych takich jak test Luschera czy test Kocha. Używany tam system interpretacji określono jako impresyjny lub oznakowy, a nie całościowy.
W 2013 roku Forum Matek przeciw Dyskryminacji Ojców wskazało lukę prawną, podważającą podstawę prawną stosowania opinii RODK przez sądy, co potwierdziło pismo Biura Spraw Konstytucyjnych Prokuratury Generalnej.
Psycholodzy zatrudnieni w RODK nie mieli uprawnień do wydawania opinii, jeśli nie należeli do samorządu zawodowego psychologów. Ze stanowiska z 12 marca 2012 r. Rzecznika Praw Pacjenta RzPP-ZZP-4110-1-2/KAS/12 wynika iż: „Nie powołano do chwili obecnej samorządu, do którego zadań należy dbałość o przestrzeganie standardów wykonywania zawodu psychologa oraz nadzór nad przestrzeganiem zasad etyki zawodowej psychologa, o czym stanowi art. 33 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1026). Zgodnie z art. 30 ust. 2 ww. ustawy jednostkami organizacyjnymi samorządu są: Krajowa Izba Psychologów, Regionalne Izby Psychologów. Niepowołanie samorządu zawodowego psychologów (a tym samym jego organów) skutkuje brakiem realizacji ustawowych zadań mających istotne znaczenie w sprawowaniu nadzoru nad sposobem wykonywania zawodu psychologa i odpowiedzialności dyscyplinarnej psychologów. Art. 7 ww. ustawy stanowi, iż prawo do wykonywania zawodu powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów. Niemożność weryfikacji kompetencji osób wykonujących zawód psychologa – z powodu nieobowiązującej listy psychologów, o której mowa w art. 8 ust 1 ustawy – powoduje, że opinie wydawane przez te osoby są nieważne.”
Z dniem 1 stycznia 2016 r. rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne stały się opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów.

== Przypisy ==


Pedagog

Pedagog (łac. paedagōgus od stgr. παιδαγωγός [paidagōgós]) – profesjonalista wykonujący zawód po ukończeniu wyższych studiów pedagogicznych lub po dodatkowym kursie specjalizacyjnym; również pracownik naukowy zajmujący się badaniami w dziedzinie wychowania i oświaty lub nauczyciel akademicki.

== Pierwsze dzieło pedagogiczne w Polsce ==
Autorem najstarszego w Polsce dzieła o pedagogice jest Konrad Bitschin, zwany Konradem z Byczyny, pedagog i pisarz chełmiński, pochodzący z Luckau (Łuków) na Dolnych Łużycach. Stanowi ono czwartą księgę jego obszernej encyklopedii pt. Labyrinthus vitae coniugalis authore Bitschin, scriba Culmensi. Dedykacja tego dzieła, którego dwa rękopisy posiada biblioteka królewiecka, jest datowana na 1432 rok. Wydanie całości jest zapowiedziane w Monumenta Germaniae paedagogica.

== Ogólna współczesna rola pedagoga w społeczeństwie ==
Pedagog kurator oświaty do spraw kształcenia i wychowania społecznego (edukacji) dba o prawidłowy holistyczny rozwój człowieka jako istoty społecznej w oparciu o Powszechną deklarację praw człowieka, normy społeczne i kulturowe oraz prawo powszechne.
Rola pedagoga w społeczeństwie jest określona powołaniem do sprawowania nadzoru w granicach prawa nad prawidłową opieką i wychowaniem oraz kształceniem społeczeństwa poprzez państwo, instytucje rządowe (Ministerstwo Kultury i Sztuki, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego) w drodze ustaw i rozporządzeń, a także na podstawie przepisów odrębnych w instytucjach państwowych, tj.: sądy powszechne (kurator sądowy) lub (opiekun prawny) stosujący kuratelę, kuratorium oświaty (kurator oświaty), kuratorium kultury i sztuki (kurator sztuki), pedagog, psychopedagog, pedagog szkolny, pedagog medialny, pedagog animacji kulturowej i inni pedagodzy.
Pedagog bada i opisuje zjawiska wychowawcze w kontekście i przy uwzględnieniu jednostkowych procesów psychicznych; określa wpływ na człowieka różnorodnych oddziaływań, warunkujących jego rozwój w poszczególnych fazach całego życia: rodziny, przedszkola, szkoły, kręgu rówieśników, otoczenia społecznego, środowiska lokalnego, zakładu pracy, służby wojskowej i policji, organizacji społecznych, placówek kulturalnych, środków masowego przekazu i innych instytucji powołanych do wywierania wpływów wychowawczych.
Pedagog prowadząc praktykę zawodową przyczynia się do udzielania porad pedagogicznych w środowiskach społecznych, polegających w szczególności na: diagnozie pedagogicznej, opiniowaniu i orzekaniu oraz na udzielaniu pomocy lub terapii pedagogicznej oraz tworzeniu i prowadzeniu ośrodków edukacji niezbędnej w danym miejscu i czasie współpracując jako mentor z nauczycielami, instruktorami czy animatorami kultury.

== Zadania zawodowe ==
badanie i gromadzenie oraz przetwarzanie wiedzy o rzeczywistości wychowawczej, instytucjach edukacyjnych; problemach wychowawczych i zjawiskach społecznych, które mają wpływ na procesy wychowania;
prowadzenie badań empirycznych nad zjawiskami wychowawczymi, wykrywanie związków i zależności między zjawiskami wychowawczymi i formułowanie wniosków przedstawiających prawidłowości przebiegu procesów wychowawczych;
ustalanie ideałów, celów i zasad wychowania w funkcjonalnym związku z rozwojem społeczno-ekonomicznym;
wytyczanie metod realizacji celów wychowania, sprawdzanie ich skuteczności w praktyce wychowawczej
formułowanie wzoru osobowości nauczyciela – wychowawcy na podstawie analizy celów wychowawczych i wiedzy empirycznej o jego roli i działaniu w procesie wychowania;
wskazywanie możliwości i sposobów rozwiązywania problemów wychowawczych w konkretnych środowiskach wychowawczych i w odniesieniu do konkretnej sytuacji życiowej człowieka;
opracowywanie głównych założeń organizacji pracy wychowawczej i dydaktycznej, które zapewniałyby optymalną efektywność wysiłków, zmierzających do osiągnięcia określonych zmian w osobowości człowieka;
opracowywanie ekspertyz pedagogicznych na potrzeby różnych instytucji i organizacji, ze wskazaniem optymalnych rozwiązań praktycznych;
utrzymywanie kontaktów z przedstawicielami innych nauk humanistycznych i społecznych, np.: socjologami, psychologami, politologami oświatowymi i społecznymi;
publikowanie wyników badań, uczestniczenie w seminariach i konferencjach naukowych;
zrzeszanie się w kołach, stowarzyszeniach lub innych o charakterze naukowym;
planowanie tematyki godzin wychowawczych
stworzenie odpowiednich warunków oraz zaoferowanie czasu i własnego zainteresowania dla każdego ucznia i jego rodzica, którzy potrzebują kontaktu z pedagogiem szkolnym.
Pedagog wykonuje zawód samodzielnie lub w zespole urzekająco-kierującym (pedagog zdrowia, psycholog kliniczny, lekarz) do podjęcia nauki lub zawodu czy specjalistycznej działalności gospodarczej.

== Zadania i rola pedagoga w zakresie edukacji ==
Pedagog:

układa programy kształcenia i nauczania;
przeprowadza okresową ewaluację jakości nauczania;
przeprowadza analizę statystyczną jakości wykształcenia absolwentów;
diagnozuje i orzeka o dojrzałości przedszkolnej, szkolnej, akademickiej;
organizuje koła naukowe i olimpiady wychowawcze;
kieruje do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

== Dodatkowe zadania zawodowe ==
prowadzenie działalności dydaktycznej;
prowadzenie działalności terapeutycznej;
prowadzenie działalności popularyzatorskiej i szkoleniowej dla nauczyciel i pedagogów szkolnych i innych odbiorców zainteresowanych wdrażaniem wiedzy o zjawiskach wychowawczych do praktyki;
prowadzenie indywidualnej praktyki pedagogicznej;
prowadzenie nadzoru pedagogicznego w charakterze kuratora oświaty;
wykonywanie ekspertyz pedagogicznych;
popularyzowanie nowych metod wychowania;
wydawanie publikacji pedagogicznych;
opieka indywidualna nad uczniami wymagającymi takiego wsparcia
Pedagog pełni rolę:

kompetentnego konsultanta metodycznego pomaga nauczycielowi w radzeniu sobie z problemami dziecka;
wsparcia emocjonalnego dla nauczyciela;
udzielającego informacji pedagogicznych zainteresowanym;
pośredniczącą w relacji: pedagog – rodzice – nauczyciele – dyrekcja – uczniowie;
przewodniczącego rady pedagogicznej lub jako ekspert dyrektora placówki jest jego konsultantem ds. pedagogicznych;
organizatora praktyk pedagogicznych (nauczyciele, studenci, kursanci).

== Kształcenie w zakresie pedagogiki w Polsce ==
Zgodnie z polskim prawem pedagogiem może być tylko osoba, która ukończyła jednolite studia magisterskie (wyjątek od Deklaracji Bolońskiej) na kierunku pedagogika i odbyła praktykę pedagogiczną w wymiarze co najmniej 150 godzin. Prawo wykonywania zawodu pedagoga, uzyskuje się po ukończeniu podyplomowego studium z kierunkowego zakresu i odbyciu stażu zawodowego potwierdzonego dokumentem. Ponadto pedagog winien przynależeć i potwierdzać swoje kompetencje poprzez oddział środowiska pedagogów w centralnym rejestrze Polskim Towarzystwie Pedagogicznym (PTP).

== Specjalności pedagogiczne ==
Na potrzeby rozwoju społecznego człowieka i rynku edukacyjnego oraz cywilizacji, powołano pedagogiczne specjalności i nadano im kierunek i obszar operacyjny, np:

andragog;
pedagog wczesnoszkolny;
pedagog szkolny;
pedagog szkoły wyższej;
psychopedagog;
i wiele innych wraz ze specjalizacjami;

== Prawo wykonywania zawodu pedagoga ==
Ustawa (Dz.U.144, poz.1401) nakłada standardy nauczania dla kierunku studiów – pedagogika.
Zasady wykonywania zawodu pedagoga, w/. ustawa nie reguluje. Prawo wykonywania zawodu pedagoga, podobnie jak innych wolnych zawodów, reguluje obowiązujące prawo na terenie Republiki Polskiej. Każdy względu na wykonywaną profesję zawodu zaufania publicznego jakim jest pedagog - winien posiadać:

Obowiązkowo - poświadczenie bezpieczeństwa w przypadku dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" - 10 lat;
Wniosek o wpis do rejestru samorządu zawodowego pedagogów (PTPed.) lub regionalnej izby pedagogicznej (do wypełnienia Dział I oraz XII)...;
Wykaz dokumentów wymaganych do uzyskania prawa wykonywania zawodu pedagoga na staż podyplomowy dostępny w ramach refundacji ze stosunku pracy, Izby Pedagogicznej, przynależność do Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego;
Realizując zadania na rzecz Wojewody np. Mazowieckiego, Urząd Marszałkowski danego województwa, wystawia poświadczenie prawa wykonywania zawodu pedagoga na rzecz Wojewody np. Mazowieckiego w obrębie województwa np. mazowieckiego z ograniczeniami lub bez ograniczeń (na terenie RP);
Ponowne uzyskanie prawa wykonywania zawodu pedagoga, po utraceniu ważności poświadczenia z urzędu marszałkowskiego.
Ponadto, każdy pracodawca po zatrudnieniu pracownika zawiera umowę o pracę itp., winien określić:

kompetencyjny zakres obowiązków (KZO) na stanowisku pracy pedagoga - reguluje Statut placówki.
warunki, miejsce wykonywania i czas pracy oraz pomieszczenie wraz z wyposażeniem niezbędnym do właściwego wykonania obowiązków pedagoga.
jednym z wyposażeń w dopuszczonym do pracy pedagoga jest komputer z drukarką, szafa odpowiedniej klasy, która winna być sprawdzona i dopuszczona wraz z pomieszczeniem do pracy w warunkach przetwarzania danych niejawnych z oznaczoną klasą - strefą dostępu.
W pracy pedagoga pojawiają się informacje niejawne i jawne, zatem dostęp do tych informacji winien odbywać się za pośrednictwem dwóch odrębnych kancelarii niejawnej i kancelarii jawnej. Ustawodawca nałożył obowiązek posiadania kancelarii niejawnej dla kierownika ochrony danych osobowych, RODO w szkole. Obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej w zakresie ochrony danych osobowych w świetle rozporządzenia UE 2016/679 (RODO) organizuje i odpowiada dyrektor lub kierownik placówki podległej Kuratorium Oświaty w danym województwie.

== Polskie Towarzystwo Pedagogiczne (PTP) ==
Polscy pedagodzy zrzeszają się w Polskim Towarzystwie Pedagogicznym

== Klasyfikacja Zawodów i Specjalności (KZiS) ==
Drzewko klasyfikacji Klasyfikacja zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy:

2 – Specjaliści
23 – Specjaliści nauczania i wychowania
235 – Inni specjaliści nauczania i wychowania
2351 - Wizytatorzy i specjaliści metod nauczania
235101 – Andragog
235102 – Ewaluator programów edukacji
235103 – Metodyk edukacji na odległość
235104 – Metodyk multimedialny
235105 – Nauczyciel doradca metodyczny
235106 – Nauczyciel instruktor
235107 – Pedagog
235108 – Pedagog medialny
235109 – Wizytator
235190 – Pozostali wizytatorzy i specjaliści metod nauczania

== Uczelnie prowadzące studia pedagogiczne ==
Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wydział Pedagogiczny
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, Wydział Nauk Pedagogicznych
Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Wydział pedagogiczny
Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Wydział Humanistyczny
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie, Wydział Pedagogiczny
Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu, Wydział Nauk Pedagogicznych
Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna w Gdańsku i Koszalinie (filia), Wydział Pedagogiki
Katolicki Uniwersytet Lubelski, Wydział Nauk Społecznych
Krakowska Akademia im. Frycza Modrzewskiego, Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydział Nauk Społecznych
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Wydział Filozoficzny, Instytut Pedagogiki
Uniwersytet Gdański, Wydział Nauk Społecznych
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Studiów Edukacyjnych, Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Pedagogiczny i Artystyczny
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Wydział Pedagogiki i Psychologii
Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Pedagogiki i Psychologii
Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny
Uniwersytet Śląski, Wydział Pedagogiki i Psychologii
Uniwersytet Opolski, Wydział Historyczno-Pedagogiczny
Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych
Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie, Wydział Pedagogiki
Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna „Ignatianum” w Krakowie, wydział Pedagogiki (Instytut Nauk o wychowaniu)
Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiki
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Nauk Pedagogicznych
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Nauk Pedagogicznych
Wyższa Szkoła Humanistyczna w Lesznie, Wydział Nauk Społecznych
Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi
Wyższa Szkoła Edukacji Zdrowotnej i Nauk Społecznych, Instytut Studiów Edukacyjnych

== Naukowcy uznawani w pedagogice ==
Ludzie, którzy zajmowali się formułowaniem teorii pedagogicznych i praktycznym zastosowaniem tych teorii w praktyce pedagogicznej, to m.in.:

Caleb Gattegno
Benjamin Bloom
John Dewey
Celestin Freinet
Paulo Freire
Friedrich Fröbel
Eugenio María de Hostos
Kurt Hahn
Gloria Jean Watkins
Jan Amos Komensky
Henryk Goldszmit – pseudonim Janusz Korczak
William G Perry
Johann Heinrich Pestalozzi
Jean Piaget
Simon Sołowiejczyk
Rudolf Steiner
Lew Wygotski
Henry Giroux
Peter McLaren
Maria Montessori
Pierre Bourdieu
Joseph Jacotot
Tsunesaburo Makiguch
Józefa Joteyko
Wincenty Okoń

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Danysz Antoni, (1902), ELŻBIETY, KRÓLOWEJ POLSKIEJ MAŁŻONKI KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA. TRAKTAT PEDAGOGICZNY O WYCHOWANIU KRÓLEWICZA. Wydawnictwo Związkowa Drukarnia we Lwowie. LWÓW.
Okoń Wincenty (2004), Nowy Słownik Pedagogiczny, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa, ISBN 83-89501-19-8.
Lipkowski O., (1968), Józefa Joteyko – życie i działalność, PWN.
ElliotE. Aronson ElliotE., JoshuaJ. Aronson JoshuaJ., Człowiek istota społeczna, JózefJ. Radzicki (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, ISBN 978-83-01-15786-9, OCLC 751167179 . Brak numerów stron w książce

== Linki zewnętrzne ==
Standardy kwalifikacji zawodowych. kwalifikacje.praca.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-15)].
Pedagog na trzecie tysiąclecie
Co to znaczy myśleć odczuwać i działać jak pedagog
Pedagog
Procesy społeczne
Kim jest pedagog. psdlux.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-31)].


Pedagogia

Pedagogia (gr. paidagogía) – dyscyplina pedagogiczna stosowana przez nauczycieli, która zajmuje się zespołem metod i środków stosowanych w nauczaniu oraz wychowywaniu.
Pojęcie pedagogii odnosi się do praktycznej sztuki nauczania, obecnie – także do paradygmatu edukacyjnego, który może przybierać formę doktryny pedagogicznej, ideologii edukacyjnej bądź ukrytego programu wychowawczego.

== Pedagogia a pedagogika ==
W sprawach wychowania używa się dwóch terminów: pedagogia i pedagogika. Pochodzą z języka greckiego od słowa paidagogos, co oznacza niewolnika w starożytnej Grecji, mającego odprowadzać chłopców do palestry – miejsca ćwiczeń fizycznych. Słowo paidagogos etymologicznie oznacza prowadzący chłopca. Początkowo było to wychowanie fizyczne, które poszerzyło się do wychowania moralnego i duchowego. Pedagog uczył wychowanka odpowiedniego zachowania, zasad moralnych. Wszystkie te czynności, które wykonywane były wokół chłopca, zaczęto nazywać paidagogia, a więc pedagogia to dzieło wychowania, zespół czynności, a także umiejętności wychowawczych, np. pedagogia domowa, czy też szkolna.
Pedagogika to nauka, której przedmiotem jest sprawa praktycznej pedagogii różnego rodzaju (np. sztuki i techniki wychowania), a więc wychowawczego prowadzenia dzieci i młodzieży, a także oddziaływania na rozwój dorosłych osób. Pedagogia wywołuje więc wpływ na człowieka, żeby zrealizować określone cele.
Mianem pedagogii określa się także cały obszar refleksji o edukacji, a także edukacyjnej praktyki. Można sądzić, że różni się to od dawniejszego znaczenia tego pojęcia, lecz z racji tego, że dotychczas nie było określenia obejmującego badania, praktyki edukacyjnej i myślenia o edukacji.

== Historia terminu ==
Termin „pedagogia” początkowo dotyczył tego, który się uczy i jest prowadzony, następnie tego, który uczy i prowadzi, odnosi się również do samego procesu prowadzenia, a także do tego, co jest przedmiotem nauczania.
Pedagogia boska pokazuje drogę prawdy, która prowadzi do kontemplacji Boga, a także wzory działań świętych w wiecznym przebywaniu (Klemens Al., Paed. I54, 1). Można wnioskować więc, że pedagogia dotyczy wychowanków, wychowawców, procesu prowadzenia oraz programu formacji moralnej i intelektualnej.
Według poglądów Klemensa Aleksandryjskiego pedagogia to posłuszeństwo Bogu i zarazem wychowanie, poprzez które poznajemy prawdę i usposabiamy się tak, by dojść do nieba.
Zdaniem Jana Pawła II pedagogia jest działaniem wychowawczym, a także edukacyjnym. Wiąże się z poszukiwaniem różnorodnych możliwości kierowania młodym człowiekiem tak, by dążył do postępowań poprawnych moralnie, odpowiednich do osiągania postawionych celów. Można stwierdzić, iż tę pedagogię stosuje każdy rodzic, wychowując i otaczając dwoje dziecko.
Stanisław Staszic uważał, że pedagogia to „nauka najtrudniejsza, bo nauka szukania najłatwiejszego sposobu dla udzieleń w krótkim czasie swych wiadomości innym ludziom”. Twierdził, iż tej sztuki należy uczyć się przez teorię oraz własne doświadczenie.
Pedagogia może być twórczym oddziaływaniem na dzieci oraz młodzież, które płynie z talentu wychowawcy, graniczy wtedy ze sztuką, stając się „sztuką sztuk”. Pedagogia może być również rzemieślniczym naśladowaniem wzorów postępowania wychowawczego. Staje się wtedy techniką pedagogiczną, którą można przekazywać innym w kształceniu kandydatów na stanowisko wychowawcy.

== Zobacz też ==
pedagogika

== Bibliografia ==
S. Kunowski, Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa 2001
J. Placha, Pedagogia na co dzień, Warszawa 2009
Encyklopedia pedagogiczna XXI w., t. IV, Warszawa 2012
B. Śliwerski, Pedagogika alternatywna, Postulaty, projekty i kontynuacje, t. 1, Kraków 2007
Pod. Red. D. Waloszek, Pedagogia J.P.II wyzwaniem dla współczesnej myśli i teorii wychowania, Mysłowice 2008
Ciechaniewicz, Pedagogika- podręcznik dla szkół medycznych, 2000
J. Habermas, Teoria działania komunikacyjnego, t. 2, PWN, Warszawa 2002
M. Jaworska-Witkowska, Z. Kwieciński, Nurty pedagogii, s. 23-27, Kraków 2011
J. Gnitecki, Wprowadzenie do pedagogiki ogólnej, Poznań 2006
B. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania, Impuls, Kraków 2010
W. Horoch, Polskie badania nad myślą pedagogiczną w latach 1900-1939, Znaczenie pedagogii naturalnej Rousseau w dziejach wychowania, Gdańsk 2006
M. Jaworska-Witkowska, Z. Kwieciński, Nurty pedagogii, Kraków 2011


Pedagogika dla cudzoziemców

Pedagogika dla cudzoziemców (niem. Ausländerpädagogik) – orientacja pedagogiczna, która wykształciła się na terenie RFN w latach 80. XX wieku.
Od lat 50. do Republiki Federalnej Niemiec zaczęły napływać w celach zarobkowych kolejne fale ludności z Włoch, Hiszpanii, Grecji, Turcji, Portugalii, Tunezji i Jugosławii. Nazywano ich gastarbeiterami, czyli "pracownikami-gośćmi". Kiedy jednak okazało się, że migranci nie traktują swej obecności jako pobytu tymczasowego, zrodził się problem przystosowania ich do życia w nowym kraju, zróżnicowanym kulturowo, etnicznie i językowo. Odtąd też nazywano ich nie "gośćmi", lecz cudzoziemcami.
Pedagogika dla cudzoziemców oscylowała między dwiema koncepcjami: rotacji i integracji. Pierwsza koncepcja opierała się na założeniu, że obcokrajowcy wrócą kiedyś do swoich ojczyzn. Celem szkoły miała być pomoc cudzoziemcom w zachowaniu tożsamości kulturowej. Należało więc umożliwić ich dzieciom edukację w zakresie rodzimego języka i kultury. Aby nauczanie mogło odbywać się w ojczystym języku danej grupy etnicznej, tworzono osobne klasy dla cudzoziemców. Zabieg ten okazał się jednak krótkowzroczny i na dłuższą metę upośledził społecznie imigrantów, sprzyjając ich samowolnemu zamykaniu się w gettach, nierównemu poziomowi kształcenia i – co za tym idzie – nierównemu startowi życiowemu. Zwrócono się zatem w stronę koncepcji integracji, pojmowanej jako asymilacja mniejszości narodowej w danej większości (w tym przypadku – większości niemieckojęzycznej).
Wadą pedagogiki dla cudzoziemców było umniejszanie wartości kultur mniejszościowych. Z czasem w niemieckiej pedagogice nastąpiła reorientacja w kierunku pedagogiki międzykulturowej.


Pedagogika emancypacyjna

Pedagogika emancypacyjna – koncepcja pedagogiki powstała na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, zaproponowana przez Paulo Freire w książce „Pedagogika uciśnionych”. Pedagogika emancypacyjna potępia tradycyjny system nauczania (bankowy model edukacji), w którym nauczyciel jest stawiany na poziomie nieomylnego mistrza, a uczeń ma za zadanie odtwarzanie wszystkiego zadanego przez dorosłego. Pedagogika emancypacyjna była buntem, wobec narzucania ludziom sposobu myślenia w aspekcie politycznym i oświatowym, była zapoczątkowana jako proces dążący do podmiotowości, wyzwolenia, wpływu na obecne konteksty społeczno-kulturowe. Entuzjaści tej koncepcji pragnęli zniesienia władzy oraz wprowadzenia reform. Przedstawicielami nurtu są Iwan Illich i Noam Chomsky.

== Metody w pedagogice emancypacyjnej ==
Dialog – dialog edukacyjny ma na celu możliwość zadawania problemów, w sytuacji, gdy wypowiedź każdej ze stron jest równej wartości. Umożliwia on uczestnikom wypowiedzenia się, bez narażania się na ocenianie.
Stawianie problemów – umożliwia każdemu biorącemu udział w dialogu, realnie zapoznać się z tematem. Dzięki zastosowaniu stawiania problemów edukacja nabiera: Słuszności, Zrozumiałości, adekwatności, prawdziwości i szczerości danego tematu.
Synektyka – jej zadaniem jest kreatywne i odważne rozwiązywanie zadań zbiorowych. Sposób prowadzenia ma umożliwić rozwiązywanie zadań bez ograniczeń, a sam proces ma rozwijać kreatywność.

== Etapy powstawania koncepcji ==
Etap negacji (do lat 70. XX wieku) – powstawały projekty zerwania z tradycyjną kulturą, odbywały się również protesty mające na celu wprowadzenie radykalnych zmian.
Etap wdrażania pozytywnych rozwiązań do praktyki społecznej – wdrażano w życie przygotowanie młodych ludzi do racjonalnego wyrażania buntu, etap ten trwa od lat 70. XX wieku do teraz, a w życie systematycznie wchodzą nowe środki obywatelskiej i kulturalnej emancypacji.
Etap wdrażania koncepcji emancypacji do szkolnej praktyki – rozgłaszano hasła dotyczące konieczności prowadzenia przez uczniów dialogu, pochwala się stawianie problemów przez uczniów, kolejną zasadą jest przestrzeganie praw człowieka.

== Etapy procesu emancypacji ==
Obrona przed agresją i przymusem, odrzucanie ograniczeń – podmiot musi być świadomy własnych pragnień, musi rozumieć i zauważać istotę źródeł ograniczenia, a także sprzeciwiać się sytuacją opresji, takich jak bunt protest. Ten etap porównuje się do rewolucji – niszczenie wszystkiego co ogranicza, pozbawia dostępu do dóbr, zniewala.
Tworzenie kreatywnych rozwiązań – wcześniejszy etap -negacja, zastępowany jest własną inicjatywą zmiany, projektami, w której można wykorzystać własną kondycje intelektualną, fizyczną i emocjonalną.
Weryfikacja projektów w praktyce – w tej fazie podjęte są decyzję i organizuje się ruchy mające na celu osiąganie praw i dostępu do wartościowych dóbr.

== Relacje pomiędzy emancypacją i wychowaniem ==
Emancypacja wychowania – jest rezultatem wyzwolenia od procesu wychowania w takich wymiarach życia jak: naciski grup interesów, naciski polityczne i ideologiczne, monizm rodzajów wychowania oraz brak innych alternatyw.
Wychowanie do emancypacji – polega na stwarzaniu warunków, które sprzyjają osiąganiu autonomii i własnej wartości, poprzez rozwój cech osobowościowych takich jak otwartość, godność, mobilność czy odwaga.
Emancypacja poprzez wychowanie – w warstwach personalnej i interpersonalnej, jest celem wychowania oraz jest wyznacznikiem form i treści.

== Cele szczegółowe pedagogiki emancypacyjnej ==
Znajomość siebie, własnych słabych i silnych stron.
Operatywność w samodzielnym i zbiorowym działaniu.
Wyobraźnia i zdolności w przewidywaniu reakcji swoich i zachowań innych.
Odwaga w kwestii podejmowania ryzyka i gotowość ponoszenia odpowiedzialności.
Otwartość w kwestii dostrzegania problemów oraz twórczość i innowacyjność, w ich rozwiązywaniu.
Gotowość do rezygnacji ze standardów, rytuałów i stereotypów.
Kierowanie się własną świadomością.
Zakończenie przekazywania depozytu wiedzy.
Dostosowanie szkolnictwa do praktyki społecznej.

== Współczesne nurty pedagogiki emancypacyjnej ==
Pedagogika emancypacyjna w wąskim zakresie
Pedagogika wyzwolenia
Pedagogika radykalna

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Czerepaniak-Walczak M., (1995) Między dostosowaniem a zmianą. Elementy emancypacyjnej teorii edukacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin
Czerepaniak-Walczak M., (2006) Pedagogika emancypacyjna, rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk
Illich I., (2011) Odszkolnić społeczeństwo, Fundacja Bęc Zmiana
Śliwerski B., (2015) Współczesne teorie i nurty wychowania, Oficyna Wydawnicza „Impuls”

== Linki zewnętrzne ==
https://www.researchgate.net/publication/320634738_Pedagogika_emancypacyjna_a_pedagogika_specjalna_-_kluczowe_kategorie_w_emancypacyjnym_dyskursie_niepelnosprawnosci
http://stareaneksy.pwn.pl/pedagogika/?id=846
http://abcmalucha.net/koncepcje-pedagogika-emancypacyjna/


Pedagogika ogólna

Pedagogika ogólna - nauka teoretyczna będąca podstawą tworzenia się tzw. subdyscyplin pedagogicznych. O tyle o ile subdyscypliny pedagogiczne mają  raczej charakter stosowany, o tyle pedagogika ogólna ma charakter nauki teoretycznej (czy też podstawowej). Jest to jakby podstawowy system pojęć i twierdzeń, wspólny dla wszystkich nauk pedagogicznych. Różni teoretycy mają na ten temat różne zdania.
Stefan Wołoszyn - określa pedagogikę ogólną jako ogólne rozważania dotyczące filozoficznych, biologicznych, psychologicznych i społeczno-historycznych podstaw i założeń wychowania. Odnoszą się one do sensu, celu, środków, form procesu wychowawczego.
Kazimierz Sośnicki - uważa, że pedagogika ogólna to teoria wychowania, która ustala ideał wychowania i normy postępowania umożliwiające jego skuteczną realizację. Pedagogika bada istotę wychowania, zagadnienia, doświadczenia, cele wychowania, jego zasady i wartości na których się opiera.
Zygmunt Wiatrowski - jest autorem najbardziej współczesnego podejścia. Wskazuje on na istnienie wąskiej i szerokiej definicji pedagogiki ogólnej. W znaczeniu szerokim jest to tradycyjnie pojmowana dyscyplina (tak jak przedstawiał ją Sośnicki). W znaczeniu wąskim zalicza się ona do subdyscyplin pedagogicznych, która ma badać podstawowe zagadnienia metodologiczne, zagadnienia reprezentacji instytucjonalnej i personalnej. Ma stanowić podstawowy system pojęć i twierdzeń pedagogicznych.
Teresa Hejnicka-Bezwińska - wskazuje na fakt, iż pedagogika ogólna jest jedną z trzech działów pedagogiki (tradycja herbartowska), obok dydaktyki, historii myśli i praktyki edukacji. Duży wkład w rozwój tej subdyscypliny wnieśli tacy pedagodzy jak: Ludwik Bandura, Sergiusz Hessen, Karol Kotłowski, Stefan Kunowski, Bogdan Nawroczyński, Romana Miller, Zygmunt Mysłakowski, Kazimierz Sośnicki, Bogdan Suchodolski i Stefan Wołoszyn. Wszyscy oni, wedle tegoż ostatniego, są przedstawicielami pedagogiki ogólnej. Pojęcie pedagogika ogólna znikło w latach 1945 - 1989, w czasach tzw. "naukowej pedagogiki socjalistycznej", a jej miejsce zajęła teoria wychowania socjalistycznego. Obecnie pedagogika ogólna jest subdyscypliną obejmująca takie obszary tematyczne jak: współczesne kierunki i ideologie pedagogiczne, filozofię edukacji, aksojologię wychowania, metodologię badań procesów i dyskursów edukacyjnych, ontyczne podstawy edukacji i jej funkcje społeczne, język pedagogiki, tożsamość pedagogiki w procesie przejścia od ortodoksji do heterogeniczności, metatorię pedagogiki (czym jest "ogólność" w pedagogicznym myśleniu o edukacji), relację pomiędzy wiedzą pedagogiczną a praktyką edukacyjną oraz refleksję nad miejscem pedagogiki w kontekście przemian edukacyjnych.

Pedagogika ogólna jest nauką społeczną. Nauki z nią powiązane to: filozofia, socjologia, psychologia, antropologia wychowania, antropologia kultury, mając na uwadze społeczny aspekt wychowania także ekonomia.

== Bibliografia ==
Teresa Hejnicka-Bezwińska: Pedagogika ogólna, Warszawa 2008.

== Przypisy ==


Pedagogika porównawcza

Pedagogika porównawcza – oddzielna dyscyplina naukowa zajmująca się porównywaniem i ocenianiem efektów zastosowania różnych systemów wychowawczych w różnych krajach oraz różnych epokach. Bazuje na historii wychowania, na naukach z zakresu organizacji i zarządzania oświatą, statystyce, ekonomii.

== Stadia rozwoju ==
stadium relacji podróżników (od starożytności do XIV w.)
stadium zapożyczeń (XV–XVI do początków XX w.) – bezkrytyczne zapożyczanie wzorów obcych i zaszczepianie ich. Twórca pedagogiki porównawczej – M.A. Jullien de Paris (XVIII–XIX w.) – podróżował i opisywał systemy edukacyjne różnych krajów.
stadium międzynarodowej współpracy (20 lecie międzywojenne – do dziś)
stadium sił i czynników pojawiło się po II wojnie światowej, w niektórych krajach trwa do chwili obecnej (położenie geograficzne kraju, sytuacja ekonomiczna ustrój)
stadium problemowe (od 10–15 lat), np. skąd się bierze agresja u młodocianych przestępców.

== Koncepcje metodologiczne pedagogiki porównawczej i jej główni przedstawiciele ==
Marc-Antoine Jullien de Paris – jego koncepcja miała na celu podniesienie poziomu szkolnictwa francuskiego poprzez wykorzystywanie najlepszych wzorów, jakie występowały w innych krajach z zakresu teorii i praktyki pedagogicznej. Uważał, że wychowanie można by poznać na podstawie faktów i obserwacji.
Pedro Rossello (Hiszpan), zm. 1970 – pedagogika porównawcza ma stanowić instrument porozumiewania międzynarodowego, badania miały objąć cały świat, a ich rezultatem miało być wykrycie prądów w obrębie wychowania. Utworzył dwie stosowane do dziś zasady interpretujące powstawanie prądów w zakresie wychowania:
życie społeczne i szkoła wzajemnie na siebie oddziałują
fakty oświatowe pozostają wobec siebie w stosunku wzajemnej zależności
Michael Sadler: w badaniach porównawczych należy wnikać w  siłę duchową narodów. Wysunął dwie ciągle aktualne tezy:
to, co się dzieje poza szkołą znaczy więcej niż to, co się dzieje w szkole
praktyczna korzyść z badań porównawczych zagranicznych systemów oświaty polega na tym, że zaczynamy lepiej rozumieć nasz własny system oświatowy
Izaak Kandel uważał, że badania porównawcze należy prowadzić różnymi metodami:
opis
metoda statystyczna
analiza tradycji oświatowych pełny obraz badań porównawczych
analiza kultury kraju
analiza społeczno-ekonomiczna
Nikolas Hans: należy dokonać analizy historycznej sił, które miały wpływ na oświatę. Są trzy grupy sił kształtujących oświatę:
siły naturalne (środowisko geograficzne, ekonomiczne, rasa, język)
siły religijne (chrześcijaństwo, islam, hinduizm)
czynniki świeckie (humanizm, socjalizm, nacjonalizm)
Fridrich Schneider, Franz Hilker stworzyli listę czynników mających wpływ na rozwój oświaty w poszczególnych krajach. Naród jest zwarty jednością duchowa, pedagogika zaś jest uzewnętrznieniem charakteru narodowego
George Bereday (Zygmunt Fijałkowski): aby prowadzić skuteczne badania porównawcze należy stworzyć metodologię prowadzenia tych badań:
należy wybrać jedno zjawisko
gromadzić i porządkować dane dotyczące problemu
dokonać interpretacji z wykorzystaniem wiedzy z innych dyscyplin naukowych
sformułować hipotezy
dokonać weryfikacji hipotez
Brian Holmes – jego zdaniem pedagogika porównawcza jest środkiem do planowego rozwoju reformy i polityki oświatowej; służy ustaleniu zasad, układów czy praw, które pomagają w wyjaśnieniu funkcjonowania systemów oświatowych. By osiągnąć te cele zaleca wybór metody problemowej, dzięki której będzie można tworzyć teorie i ułatwić formułowanie predykacji (relacja łącząca dwa elementy w odpowiedniej konfiguracji strukturalnej) – w tym przypadku wyników możliwych wariantów polityki oświatowej. W opracowaniu metody problemowej Holmes sięgnął do analizy myślenia refleksyjnego Johna Deweya. Analiza ta jest wyrażona w następującej sekwencji:
Niejasność lub problem,
Hipoteza lub sformułowanie rozwiązania,
Intelektualizacja problemu (lub analiza problemu),
Analiza kontekstu,
Logiczna dedukcja konsekwencji,
Praktyczna weryfikacja.
Holmes przyczynił się do wzbogacenia metodologii badań porównawczych w pedagogice – jego celem było „unaukowienie” pedagogiki porównawczej, tak by mogła nie tylko pomagać w rozwiązywaniu problemów ale również przyczynić się do tworzenia teorii szkoły.


Pedagogika Pracy

Pedagogika Pracy (Labour Pedagogy) – półrocznik naukowy z zakresu pedagogiki pracy, założony w 1975 roku w Warszawie przez Stanisława Kaczora, wydawany w latach 1975–2009 przez Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

== Przypisy ==


Pedagogika prawa

Pedagogika prawa – subdyscyplina teorii i filozofii prawa zajmująca się wychowawczym oddziaływaniem prawa. Jej twórcą jest prof. dr hab. Stanisław Leszek Stadniczeńko. Sam termin "pedagogika prawa" został wprowadzony przez Leona Petrażyckiego na określenie funkcji polityki prawa (nauki zajmującej się zasadami tworzenia prawa), jaką jest utrwalanie postaw społecznych.

== Przypisy ==


Pedagogika przygody

Pedagogika przygody – jest pojęciem pochodzącym z potocznej teorii wychowania, a wraz z rozwojem badań i rozważań teoretycznych towarzyszących temu pojęciu, klasyfikuje się ją niekiedy jako pojęcie na skrzyżowaniu pedagogiki społecznej oraz nauk o kulturze fizycznej. Postulowane jest definiowanie jej jako interdyscyplinarnej subdyscypliny pedagogiki, związanej z innymi dyscyplinami naukowymi w obszarze nauk społecznych (socjologia, psychologia, polityka społeczna i in.) oraz nauk o wychowaniu (m.in. turystyki i rekreacji), w której przedmiotem badań byłaby teoria, metodologia i praktyka wspierania rozwoju człowieka poprzez świadomy kontakt z naturą. W obszarze zainteresowań pedagogów przygody znalazły by się bezpośrednie, aktywne i angażujące doświadczenia kształcące, które dotyczą całościowo danej osoby oraz mają realne konsekwencje rozwojowe.
W Polsce, dyskusje nad zakresem pojęciowym pedagogiki przygody rozpoczęły się na początku pierwszej dekady XXI w. wraz z upowszechnieniem się nurtów adventure education, outdoor education oraz pedagogiki przeżyć. Niektórzy badacze nazywają pedagogikę przygody polską syntezą wspomnianych nurtów.

== Definiowanie dziedziny ==
Próbę dookreślenia dziedziny podejmowali naukowcy oraz praktycy związani m.in. z turystyką i rekreacją, edukacją przyrodniczą, edukacją leśną, pedagogiką społeczną, adragogiką, psychologią, animacją społeczno-kulturalną, na trzech kolejnych konferencjach poświęconych temu zagadnieniu „Edukacja Przygodą” (2011, 2013, 2015). Postulowani oni uzgodnienie konsensusu w zakresie definiowania, umożliwiającego nazwanie pedagogiki przygody interdyscyplinarną subdyscypliną pedagogiki, związaną z innymi dyscyplinami naukowymi w obszarze nauk społecznych (socjologia, psychologia, polityka społeczna i in.) oraz nauko o wychowaniu (m.in. turystyki i rekreacji), w której przedmiotem badań byłaby teoria, metodologia i praktyka wspierania rozwoju człowieka poprzez świadomy kontakt z naturą. W obszarze zainteresowań pedagogów przygody znalazły by się bezpośrednie, aktywne i angażujące doświadczenia kształcące, które dotyczą całościowo danej osoby oraz mają realne konsekwencje rozwojowe.

== Przypisy ==


Pedagogika religii

Pedagogika religii – kierunek badań w ramach teologii i zarazem jej nauka pomocnicza, będącą częścią teologii pastoralnej (praktycznej) i uzupełnieniem katechetyki. Jej podstawowym zadaniem jest pomoc w usprawnieniu tzw. formacji religijnej człowieka poprzez włączenie do refleksji katechetycznej dorobku pedagogiki, a zwłaszcza koncepcji uczenia się i nauczania, psychospołecznych i rozwojowych uwarunkowań katechizacji, jak też alternatywnych metod nauczania. Jest to nauka opierająca się zarówno na dorobku teologii jak również pedagogiki, podejmująca zagadnienia praktyki i teorii szeroko pojętych procesów edukacji i socjalizacji religijnej.

== Bibliografia ==
LEKSYKON PEDAGOGIKI RELIGII. Podstawy – koncepcje – perspektywy; Cyprian Rogowski


Pedologia (pedagogika)

Pedologia (gr.) – nauka o dziecku; wyodrębniła się i rozwinęła w pierwszej ćwierci XX w., obejmując swym zakresem całość problematyki związanej z rozwojem psychicznym i fizycznym dziecka, a także zastosowaniem tej wiedzy do zagadnień wychowania i nauczania; jej powstanie wiązało się ze wzrostem zainteresowania na przełomie XIX i XX w. sytuacją społeczną dziecka i jego prawami oraz rozwojem badań eksperymentalnych w dziedzinie psychologii rozwojowej; upatrując podstawę wszelkiej działalności wychowawczej w psychologii jednostki.
Pedologia wywarła znaczny wpływ na koncepcje pedagogiczne tego okresu (naturalizm pedagogiczny, pajdocentryzm) oraz przyczyniła się do wykorzystania zdobyczy eksperymentalnej psychologii dziecka i pediatrii w instytucjach oświatowo-wychowawczych: żłobek, przedszkole, szkoła.
Termin pedologii wprowadził amerykański badacz O. Chrisman (1893); w Europie pionierami pedologii byli: A. Binet, E. Claparede i polska psycholog J. Jeteyko, założycielka Międzynarodowego Fakultetu Pedologicznego w Brukseli (1912).

== Zobacz też ==
pedagogika
medycyna

== Bibliografia ==
Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, s. 815. ISBN 83-01-11967-5 t.4


Pogranicze terytorialne (pedagogika)

Pogranicze terytorialne (stykowe, przejściowe) – pojęcie pedagogiczne według Jerzego Nikitorowicza oznaczające obszar wspólny znajdujący się pomiędzy różnymi ze względu na narodowość lub pochodzenie etniczne centrami kulturowymi. To strefa społeczna wzajemnie się przenikająca i bezpośrednio na siebie oddziałująca. Jerzy Nikitorowicz dzieli pogranicze obszarowo kulturowe na dwa oddzielne centra kulturowe – dominujące oraz teren styku tych dwóch centrów, w którym dwie jednostki centrum konfrontują się wzajemnie tworząc płaszczyznę porównawczą.
W ujęciu Andrzeja Sadowskiego jest to terytorium ograniczone obszarowo, podsiadające duży zasięg oddziaływania, które obejmuje całą strefę przejściową.
W ujęciu Aliny Awramiuk to przestrzeń wytworzona i kreowana przez ludzi wchodzących w stosunki władzy, własności i wymiany, a powstałe w ten sposób formy przestrzenne są odzwierciedleniem stosunków społecznych.
W rozumieniu pedagogiki społecznej to kompleks współistniejących grup, wzajemnie się przenikających i krzyżujących się w granicach swojej odrębności kulturowej.


Polaryzacja uwagi

Polaryzacja uwagi występuje, gdy w procesie wychowania uwzględnione są potrzeby rozwojowe dziecka oraz wykorzystywane są „okresy szczególnej wrażliwości”. Jest to zjawisko, charakteryzujące się głęboką koncentracją i długotrwałym zainteresowaniem jednym przedmiotem lub czynnością. Dzięki polaryzacji uwagi dziecko dokonuje własnych odkryć, potrafi pracować w sposób poważny i zdyscyplinowany, przeżywając jednocześnie radość i satysfakcję z efektu własnych działań.


Porozumienie bez przemocy (utwór)

Porozumienie bez przemocy – dzieło autorstwa amerykańskiego psychologa Marshalla Rosenberga, opisujące autorską metodę porozumiewania się, poprzez skupianie się na potrzebach i uczuciach rozmówców, tzw. Porozumienie Bez Przemocy.
Rosenberg argumentuje, że sposób w jaki posługujemy się językiem w wielu kulturach sprzyja eskalacji przemocy. Tradycyjne, wyuczone formy komunikacji zachęcają do skupiania się na osądzaniu rozmówców. Rosenberg dowodzi, że za każdym komunikatem kryją się różnorodne potrzeby ludzkie i związane z nimi emocje, jednakże tradycyjne formy wykorzystywania języka utrudniają dostrzeżenie tych potrzeb.

== Zobacz też ==
Porozumienie Bez Przemocy

== Bibliografia ==
Marshall B. Rosenberg: Porozumienie Bez Przemocy: Język Serca. Warszawa: Jacek Santorski, 2003. ISBN 978-83-88875-44-1. Brak numerów stron w książce


Przygotowanie przedszkolne

Przygotowanie przedszkolne – osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalno – społecznego i fizycznego, który umożliwi mu podjęcie nauki w szkole podstawowej. Przygotowanie przedszkolne w oparciu o programy kształcenia i wychowania przedszkolnego realizują nauczyciele wychowania wczesnoszkolnego zgodnie z metodyką kształcenia wczesnoszkolnego odpowiednio w grupie wiekowej i możliwości psychofizycznych dziecka. Rozpoznanie gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej dokonuje się, poprzez diagnozę przedszkolną.
Celem diagnozy jest rozpoznanie poziomu rozwoju intelektualnego, fizyczno-ruchowego, emocjonalno-społecznego dziecka i na tej podstawie określenie, czy dziecko sprosta obowiązkom szkolnym.

== Charakterystyka gotowości szkolnej dziecka ==

=== Charakterystyka częściowa dziecka dojrzałego umysłowo ===
Chce się uczyć i poznawać;
Z zainteresowaniem opowiada o obowiązkach przedszkolnych;
Interesuje się czytaniem i pisaniem oraz liczbami;
Zadaje dużo pytań dorosłym;
Swobodnie posługuje się mową;
Rozumie mowę innych;
Opanowało określony zakres umiejętności czytania;
Zdolne jest do skupienia uwagi;
Posiada pewien zasób doświadczeń; itp.
W zakresie gotowości intelektualnej ważną rolę odgrywa aktywność poznawcza dziecka, jego zainteresowanie bliższą i dalszą rzeczywistością, zainteresowanie wiedzą jako głównym źródłem informacji. Dziecko – gotowe intelektualnie do szkoły – chce się uczyć i dysponuje zasobem wiadomości, doświadczeń wyobrażeń, będących podstawą do rozwoju pojęć. Potrafi też słuchać ze zrozumieniem tego, o czym mówi nauczyciel, spełniać jego polecenia, jasno i konkretnie odpowiadać na jego pytania. Ma dobrze rozwinięte procesy poznawcze (mowę, myślenie, uwagę, pamięć, wyobraźnię, spostrzegawczość), a jego mowa jest poprawna pod względem artykulacyjnym. W zakres gotowości intelektualnej wchodzi też gotowość do pisania, czytania i matematyki. Na gotowość do pisania składa się rozpoznawanie kierunków, orientacja w przestrzeni, pamięć ruchowa, myślenie reprodukcyjno – analityczne, usprawniona ręka prawa i lewa, szybkość odtwarzania znaków graficznych, koordynacja wzrokowo-ruchowa. O gotowości do nauki czytania można mówić wtedy, gdy dziecko ma dobrze rozwiniętą spostrzegawczość wzrokową i słuchową. Stanowi ona podstawowy warunek opanowania umiejętności dokonywania przez nie analizy i syntezy wzrokowej i słuchowej, która przejawia się w różnicowaniu i rozpoznawaniu dźwięków i kształtów. Ważne jest też to, by dziecko wymawiało poprawnie wszystkie głoski, wyrazy i zwroty. Natomiast gotowość do nauki matematyki obejmuje rozumienie i umiejętność określania przez dziecko stosunków przestrzennych, czasowych i ilościowych w działaniu praktycznym. Szczególnego znaczenia nabiera również umiejętność wyodrębniania i klasyfikowania zbiorów różnych przedmiotów według cech jakościowych.

=== Charakterystyka częściowa dziecka dojrzałego emocjonalno – społecznie ===
Jest samodzielne, zaradne, itd.;
Potrafi nawiązywać kontakty z rówieśnikami i nauczycielem wychowania przedszkolnego;
Łatwo orientuje się w nowym środowisku społecznym;
Posiada równowagę uczuciową i opanowanie;
Jest zdyscyplinowane;
Jest obowiązkowe i wytrwałe;
Jest wrażliwy na opinię nauczyciela;
Wierzy we własne siły; itp.
Przejawem gotowości emocjonalno-społecznej dziecka jest panowanie nad własnymi emocjami i równowaga nerwowa, a także wiara w siebie i swoje możliwości, radość z odnoszonych sukcesów i spokojne znoszenie porażek. Dziecko wstępujące do szkoły przejawia duży stopień samodzielności, zaradności, odpowiedzialności. Potrafi
nawiązywać kontakty z rówieśnikami, nauczycielem, innymi osobami dorosłymi i obdarza je uwagą wartościującą. Przestrzega norm i zasad obowiązujących w grupie
i respektuje prawa kolegów. Poza tym jest obowiązkowe, wytrwałe, umiejące oceniać nie tylko poczynania innych osób, ale także dokonywać samooceny. Stosuje zwroty
grzecznościowe, zna swoje imię i nazwisko.

=== Charakterystyka częściowa dziecka dojrzałego fizycznie ===
Jest zdrowe;
Posiada ogólną sprawność i wydolność organizmu;
Posiada odpowiedni zasób sił fizycznych;
Jest odporne na zmęczenie;
Jest zrównoważone nerwowo;
Jest zręczne i sprawne;
Wykonuje ruchy ciągłe;
Utrzymuje kierunek ruchu;
Potrafi hamować impulsy ruchowe;
Przetwarza graficzny obraz litery lub wyrazu na obraz dźwiękowy głosek lub słów; itp.
Rozwój fizyczno-ruchowy dziecka jest prawidłowy, gdy przejawia ono ogólną sprawność fizyczną, a także sprawność manualną, polegającą na koordynacji wzrokowo-ruchowej. Ruchy wykonywane przez dziecko są precyzyjne i nie występują nasilone współruchy podczas wykonywania różnych czynności. Zmniejsza się też napięcie mięśniowe podczas wykonywania ruchów przyswojonych wcześniej. Występuje też dobra koordynacja ruchów całego ciała podczas wykonywania przez kilkulatka czynności samoobsługowych. U dziecka gotowego do rozpoczęcia nauki w szkole dobrze rozwinięte są ruchy postawno-lokomocyjne, przejawiające się w umiejętności zachowania ciała w równowadze, dostosowaniu własnego kroku do kroku rówieśników, a nawet do osób dorosłych. Ważny jest stan zdrowia dziecka, odporność na choroby, zmęczenie oraz prawidłowy rozwój narządów i układów wewnętrznych.

== Rzecznik Praw Dziecka ==
Rzecznik Praw Dziecka wypowiadał się o dotowaniu przedszkoli publicznych przez gminy. Dzieci posiadają szczególne prawa. Aktualizacja ich człowieczeństwa przebiega bowiem w szczególny sposób. Dziecko nie potrafi samo zadbać o siebie, nie potrafi samodzielnie aktualizować swojej natury. Potrzebuje do tego rodziców, opiekunów, nauczycieli i wychowawców wczesnoszkolnych w przedszkolach, którzy respektować również będą ich niezbywalne prawa do edukacji wczesnoszkolnej i przygotowania się do podjęcia nauki w szkole podstawowej. W Polsce przyjęta Konstytucja RP i Konwencja o Prawach Dziecka oraz Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka, stanowią najważniejsze odnoszące się do dziecka – stanowione akty prawne.

== Obowiązek rodzicielski ==
Ustawa Prawo oświatowe określa obowiązki rodziców (prawnych opiekunów) dziecka podlegającego obowiązkowi przygotowania przedszkolnego; są oni zobowiązani do:

dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do przedszkola, oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego,
zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia zgodnie z podpisaną umową między Stronami,
informowania w terminie do 30 września każdego roku, dyrektora szkoły podstawowej w obwodzie której mieszka dziecko, o realizacji tego obowiązku za granicą.
Przez niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego należy rozumieć nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w przedszkolu (oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej). Na gruncie ustawy egzekucyjnej obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego należy do kategorii obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 2 § 1 pkt 10). Środkiem przymuszającym do wyegzekwowania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego jest grzywna w celu przymuszenia.

== Nadzór i kontrola przygotowania przedszkolnego ==
Nadzór i kontroli nad prawidłowym przebiegiem przygotowania przedszkolnego dokonują kuratoria oświaty i wychowania w rejonie zamieszkania dziecka.
Za przygotowanie przedszkolne, tj. gotowość dziecka do podjęcia podstawowych obowiązków w szkole elementarnej odpowiedzialni są dyrektorzy przedszkoli (szkół podstawowych) przed organem prowadzącym (gminy), z której dotowane jest przedszkole. Zadania organu prowadzącego (gminy) dotyczących przedszkoli określa Prawo oświatowe.

== Prawo oświatowe w Polsce ==
Obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat.
W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 6 lat, nie dłużej jednak, niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat (od 01.09.2016 r. nie dłużej niż do roku szkolnego w którym dziecko kończy 9 lat). Obowiązek szkolny tych dzieci może być odroczony do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat (od 01.09.2016 r. do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat).

Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082), zwana dalej „Prawem oświatowym”
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356)
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132), zwana dalej „ustawą egzekucyjną”.
Zgodnie z art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu lub w innej formie wychowania przedszkolnego. Kontroli realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego dokonują dyrektorzy szkół stosownie do art. 33 ust. 2 Prawa oświatowego.
Zgodnie z art. 42 Prawa oświatowego niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej.

== Bibliografia ==
Brzezińska A., Burtowy M., (1995), Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej. Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.
Szmidt K., J., Modrzejewska-Świgulska M., (2004), Psychopedagogika działań twórczych, Kraków, Wydawnictwo Impuls; ISBN 978-83-7308-486-1
JerzyJ. Brzeziński JerzyJ., Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice, Warszawa: Wydawnictwo Scholar, 2008, ISBN 978-83-7383-296-1, OCLC 297675100 . Brak numerów stron w książce


Psychologizm pedagogiczny

Psychologizm pedagogiczny – szeroki ruch w pedagogice, który w procesie wychowania wymaga uwzględniania przede wszystkim psychicznej strony wychowanka. W swej skrajnej postaci psychologia i rezultaty jej badań mają być nie tylko pomocnicze dla teorii i praktyki wychowania, ale stanowić i wyznaczać zarówno środki, jak i cele wychowania. Psychologia nie tylko jest uważana za naukę pomocniczą pedagogiki, ale staje się wprost pedagogiką. Szczególnie psychologia wychowawcza ma zastąpić w tym ujęciu pedagogikę. Całe wychowanie bowiem, zarówno nauczanie jak kształcenie charakteru, czerpią swe cele i środki z prawidłowości rozwoju psychicznego dziecka.
Psychologizm pedagogiczny zwraca się szczególnie przeciw pedagogice tzw. „szkoły tradycyjnej”, stworzonej przez Herbarta i herbarystów oraz wprowadzonej zwłaszcza do szkół ogólnokształcących niemal w całej Europie, a także w USA, gdzie powstał w końcu XIX wieku i przetrwał aż do I wojny światowej. Psychologizm „nowej szkoły” zwraca się przeciw skrajnemu kształceniu intelektu i zyskiwaniu wiedzy dla wiedzy, zwanej też „wiedzą czystą” i żąda głównie rozwijania myślenia praktycznego wraz z rozwojem strony uczuciowej, woli i działania.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==
Pomykało Wojciech,(red) (1997), Encyklopedia pedagogiczna, Warszawa, Wydawnictwo Fundacja INNOWACJA, ISBN 83-86169-03-6
Kazimierz Sośnicki, Kierunki pedagogiki  psychologicznej, czasopismo "Nowa Szkoła" nr 11/1959
Kazimierz Sośnicki, O psychologizmie i obiektywizmie  w nauce, czasopismo "Nowa Szkoła" nr  6/1959
Kazimierz Sośnicki, Obiektywizm i subiektywizm w pedagogice współczesnej, czasopismo "Ruch pedagogiczny"  nr 2/1959
Perez Bernard: La psychologie de l'enfant: les trois premières années. Paryż: 1882, s. 362.
Wilhelm Thierry Preyer: Die Seele des Kindes. Beobachtungen über die geistige Entwicklung des Menschen in den ersten Lebensjahren. Lipsk: Th. Griebens Verlag, 1884, s. 505.
Jan Władysław Dawid. Nauka o rzeczach - rys jej historycznego rozwoju, podstawy psychologiczne, metoda oraz wzory lekcji. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”. 6 (1), s. 152, 1961. ISSN 0023-589X. (pol.).
Jan Władysław Dawid: Inteligencja, wola i zdolność do pracy. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1927, s. 583, seria: Biblioteka Dzieł Pedagogicznych.