ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးကျောင်းသွားတော့ ကကုသန်ဘုရား အကြောင်း နာခဲ့ရတယ်။ ဘုရားလေးဆူထဲမှာ ကကုသန်ဘုရားက ပထမဆုံးပွင့်တာလို့ အမေပြောပြဖူးတယ်။ ငါတို့ရွာထိပ်က စေတီမှာ ကကုသန်ဘုရား ရုပ်ပွားတော်ကို ဖူးလို့ရတယ်။ မနေ့က သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကကုသန်ဘုရား သမိုင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးဖြစ်ကြတယ်။ ဘုရားပုံတော်တွေထဲမှာ ကကုသန်ဘုရားကို မြင်ဖူးတယ်မလား။ အဘွားက ကကုသန်ဘုရား လက်ထက်က အကြောင်းတွေကို ပုံပြင်လို ပြောပြနေကျလေ။ ကကုသန်ဘုရား ပွင့်တော်မူတဲ့ အချိန်က လူတွေအသက်အရမ်းရှည်တယ်လို့ စာထဲမှာဖတ်ရတယ်။ ကကုသန်ဘုရား ဂုဏ်တော်တွေကို နေ့တိုင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်လေ့ရှိတယ်။ မနက်ဖြန် ကျောင်းပိတ်ရက်ဆိုတော့ ကကုသန်ဘုရား ဆင်းတုတော်ကို သွားပြီး သပ္ပါယ်မလို့။ ဘုရားသမိုင်းစာအုပ်လေးထဲမှာ ကကုသန်ဘုရား အကြောင်း သေချာလေး ရေးထားတာ တွေ့တယ်။ ဈေးထဲမှာ ကကူရံငါး လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်လေးတွေ တွေ့လို့ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ အမေချက်တဲ့ ကကူရံငါးဆီပြန်ဟင်းက တကယ်ကို ထမင်းမြိန်စေတာပဲ။ ကကူရံငါးကို မီးအေးအေးလေးနဲ့ ကင်စားရင် သိပ်ကောင်းတာ။ ဒီဆိုင်က ကကူရံငါးပေါင်းက အရသာအတော်လေး ရှိတယ်နော်။ ငါကတော့ ကကူရံငါးကို ကြော်ပြီး အချဉ်ရည်လေးနဲ့ စားရတာ အကြိုက်ဆုံးပဲ။ မနေ့က ငါးဖမ်းသွားတာ ကကူရံငါး အကြီးကြီးတစ်ကောင် ရလာတယ်။ ကကူရံငါးက အရိုးရှင်းတော့ ကလေးတွေ စားဖို့လည်း အဆင်ပြေတယ်။ ညစာအတွက် ကကူရံငါးလေး ဟင်းချိုချက်သောက်ရင် ကောင်းမလားလို့ စဉ်းစားနေတာ။ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဆုံတုန်း ကကူရံငါးကင်လေး မှာစားလိုက်ကြတယ်။ ကကူရံငါးက ဈေးနည်းနည်းကြီးပေမယ့် စားရတာ တကယ်တန်တယ်။ ကလေးကို စာစသင်တော့ ကကြီးအက္ခရာ ကနေပဲ စရေးခိုင်းရတာပေါ့။ မြန်မာစာမှာ ကကြီးအက္ခရာ က ပထမဆုံးဗျည်းဆိုတာ အားလုံးသိပြီးသားပါ။ သူ့လက်ရေးလေးက ကကြီးအက္ခရာ လေးလိုပဲ ဝိုင်းစက်ပြီး လှနေတာပဲ။ ကကြီးအက္ခရာ ကို သေချာမရေးတတ်သေးလို့ သမီးလေးကို လက်ကိုင်ပြီး သင်ပေးနေရတယ်။ ဆိုင်းဘုတ်ပေါ်က ကကြီးအက္ခရာ အကြီးကြီးကို အဝေးကနေတောင် လှမ်းမြင်ရတယ်။ စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲမှာ ကကြီးအက္ခရာ ကို အလှဆုံးရေးနိုင်တဲ့သူက ဆုရသွားတယ်။ ကကြီးအက္ခရာ နဲ့စတဲ့ စကားလုံးလေးတွေ အများကြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ သူက ကကြီးအက္ခရာ လေးကို ပန်းခက်လေးတွေနဲ့ ပုံဖော်ပြီး ရေးထားတာ အရမ်းချစ်စရာကောင်းတယ်။ စာမေးပွဲမှာ ကကြီးအက္ခရာ ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရေးဖို့ ဆရာမက မှာလိုက်တယ်။ ငယ်ငယ်က ကကြီးအက္ခရာ ကို ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်မှာ ထပ်ခါထပ်ခါ ရေးခဲ့ရတာ သတိရသေးတယ်။ ပွဲခင်းထဲမှာ ကကြိုးတီးလုံး အသံကြားတာနဲ့ လူက အလိုလို ကချင်လာတော့တာပဲ။ ဒီသီချင်းရဲ့ ကကြိုးတီးလုံး က တော်တော်လေး မြူးပြီး နားထောင်လို့ကောင်းတယ်။ မင်္ဂလာဆောင်မှာ ဖွင့်တဲ့ ကကြိုးတီးလုံး လေးက ရိုးရာဆန်ဆန်နဲ့ တော်တော်လေး လိုက်ဖက်တယ်။ သူတို့အဖွဲ့တီးတဲ့ ကကြိုးတီးလုံး က ပရိသတ်ကို တကယ်ဆွဲဆောင်နိုင်တာနော်။ အကတိုက်နေတုန်း ကကြိုးတီးလုံး နဲ့ အကွက်အဝင်အထွက်လေးတွေကို သေချာညှိနေရတယ်။ ဒီ ကကြိုးတီးလုံး မျိုးကို အရင်က မကြားဖူးဘူး၊ အသစ်ဖန်တီးထားတာ ထင်တယ်။ ရွာဘုရားပွဲမှာ ဆိုင်းဝိုင်းက တီးတဲ့ ကကြိုးတီးလုံး တွေက တကယ့်ကို မြိုင်ဆိုင်နေတာပဲ။ ကကြိုးတီးလုံး အမြူးလေးလာတော့ ကလေးတွေရော လူကြီးတွေပါ ထကကြတော့တယ်။ သူက ကကြိုးတီးလုံး ကို နားထောင်ပြီး ကိုယ်ပိုင်ဟန်လေးနဲ့ ကတတ်တယ်။ ဒီ ကကြိုးတီးလုံး က ရှေးခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ ရိုးရာတီးလုံးလေး ဖြစ်မယ်။ ဇာတ်မင်းသားရဲ့ ကကြိုးတန်ဆာ တွေက ရွှေရောင်တွေ တလက်လက်တောက်လို့ အရမ်းလှတာပဲ။ ဒီနေ့ အကပြိုင်ပွဲအတွက် ကကြိုးတန်ဆာ တွေကို သေချာလေး ပြင်ဆင်ထားတယ်။ ကကြိုးတန်ဆာ အပြည့်အစုံနဲ့ ကပြတဲ့ မြန်မာ့ရိုးရာအကကို ကြည့်ရတာ အရမ်းကျေနပ်ဖို့ကောင်းတယ်။ သူ့ရဲ့ ကကြိုးတန်ဆာ လေးတွေက သူ့ကိုယ်လုံးလေးနဲ့ ကွက်တိပဲနော်။ ကကြိုးတန်ဆာ တွေက အလေးချိန်များတော့ ကရတာ နည်းနည်းတော့ ပင်ပန်းမယ်ထင်တယ်။ ရှေးခေတ် ကကြိုးတန်ဆာ အစစ်တွေကို ပြတိုက်မှာ သွားလေ့လာလို့ရတယ်။ အစ်မက သူ့သမီးလေး ကျောင်းပွဲမှာ ကဖို့ ကကြိုးတန်ဆာ တွေကို ကိုယ်တိုင်ချုပ်ပေးနေတယ်။ ကကြိုးတန်ဆာ တွေ ဝတ်လိုက်တာနဲ့ သူ့ရုပ်က တကယ့်ကို ကျက်သရေရှိသွားတာပဲ။ အကမယ်လေးတွေရဲ့ ကကြိုးတန်ဆာ က အရောင်အသွေး စုံလင်ပြီး မျက်စိပသာဒဖြစ်တယ်။ ဒီနှစ် ပွဲတော်မှာ ကကြိုးတန်ဆာ ဆန်းဆန်းပြားပြားလေးတွေနဲ့ ကပြတာ တွေ့ရတယ်။ သီချင်းလေး ကြားတာနဲ့ အားလုံးက ပျော်ပျော်ပါးပါး ကခုန် နေကြတာ အားကျစရာပဲ။ မနေ့ညက ပါတီမှာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့အတူ မမောမချင်း ကခုန် ခဲ့ကြတာ အရမ်းပျော်ဖို့ကောင်းတယ်။ ရေဒီယိုက သီချင်းသံကြားတာနဲ့ ကလေးတွေက အလိုလို ကခုန် ချင်လာကြတာပဲ။ မင်္ဂလာဆောင်မှာ သတို့သားရော သတို့သမီးပါ စင်ပေါ်တက်ပြီး ကခုန် ကြတာ ချစ်စရာလေး။ စိတ်ညစ်နေတဲ့အချိန် သီချင်းကျယ်ကျယ်ဖွင့်ပြီး ကခုန် လိုက်ရင် နည်းနည်းတော့ သက်သာသွားသလိုပဲ။ ရွာဘုရားပွဲမှာ ဆိုင်းဝိုင်းသံကြားတော့ လူငယ်တွေ တပျော်တပါး ထပြီး ကခုန် ကြတယ်။ သူက အကဝါသနာပါတော့ ဘယ်သီချင်းလာလာ အမြဲတမ်း လိုက်ပြီး ကခုန် တတ်တယ်။ ဒီကလပ်မှာ သီချင်းတွေက ကခုန် ချင်စရာကောင်းလောက်အောင် မြူးနေတာပဲ။ အောင်ပွဲခံတဲ့အနေနဲ့ အသင်းသားတွေ အားလုံး ကွင်းထဲမှာ ဝိုင်းဖွဲ့ ကခုန် နေကြတယ်။ ညဘက် မီးပုံပွဲလေးလုပ်ပြီး အားလုံး ဝိုင်းဖွဲ့ ကခုန် ရတာ တကယ် အမှတ်တရပဲ။ အလုပ်က ပြန်လာတော့ တစ်ကိုယ်လုံး ဖုန်တွေ ကချလာ တွေ ပေလူးနေတာပဲ။ ကလေးတွေ ဆော့ထားတာ အင်္ကျီမှာ ကချလာ တွေ အပြည့်နဲ့ ဖွတ်ရတာ မလွယ်ဘူး။ ရေမချိုးရသေးလို့ ကိုယ်ပေါ်မှာ ကချလာ တွေ ကပ်နေသလို ခံစားရပြီး စေးကပ်ကပ်ကြီး ဖြစ်နေတယ်။ ရေကူးကန်ထဲ မဆင်းခင် ကိုယ်ပေါ်က ကချလာ တွေ စင်သွားအောင် ရေအရင်ချိုးရတယ်။ ချွေးတွေနဲ့ ဖုန်တွေ ပေါင်းပြီး ကချလာ တွေ ဖြစ်နေတာမို့ ဆပ်ပြာလေးနဲ့ သေချာတိုက်ချိုးမှ ရမယ်။ နွေရာသီဆိုတော့ အပြင်ခဏထွက်တာနဲ့ ကချလာ တွေ တက်လာသလို ခံစားရတယ်။ ဒီအဝတ်အစားတွေက ကချလာ တွေ အရမ်းပေနေတော့ သေချာလျှော်မှ ပြောင်မယ်။ ခြေထောက်မှာ ပေနေတဲ့ ကချလာ တွေကို ရေနဲ့ အရင်ဆေးချလိုက်ဦးမယ်။ ခြံထဲမှာ အလုပ်လုပ်ထားတော့ လက်တွေမှာ ကချလာ တွေ ကပ်နေတာပေါ့။ တစ်နေကုန် အပြင်ထွက်ထားရတော့ ကချလာ တွေ ကပ်ပြီး ပင်ပန်းနေပြီ။ ပွဲတော်မှာ ကချေသည် တွေရဲ့ အကက တကယ့်ကို မျက်စိပသာဒဖြစ်တယ်။ အရင်က ကချေသည် ဖြစ်ချင်ပေမယ့် အခုတော့ အလုပ်များလို့ မကဖြစ်တော့ဘူး။ စင်ပေါ်က ကချေသည် မလေးရဲ့ အပြုံးက ပရိသတ်ကို တကယ်ဆွဲဆောင်နိုင်တယ်။ နန်းတွင်းအကကို ကပြတဲ့ ကချေသည် တွေရဲ့ ဟန်ပန်က တကယ့်ကို ကျက်သရေရှိတယ်။ ဒီအဖွဲ့က ကချေသည် တွေက အကတိုက်တာ အရမ်းညီကြတာပဲ။ ကချေသည် တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ နေ့တိုင်း မမောမပန်း လေ့ကျင့်နေရတယ်။ နိုင်ငံတကာပွဲမှာ မြန်မာ ကချေသည် တွေက ကိုယ့်ရိုးရာအကနဲ့ သွားပြိုင်ကြမယ်။ သူ့သမီးလေးက နာမည်ကြီး ကချေသည် တစ်ယောက်ဖြစ်လာဖို့ အိပ်မက်မက်နေတာ။ ရွာက ကချေသည် အဖွဲ့လေးက ပွဲတော်ရက်ဆို အမြဲတမ်း လာကပေးကြတယ်။ ကချေသည် တွေ ဝတ်ထားတဲ့ အဝတ်အစားတွေက အရောင်အသွေးစုံလင်ပြီး လှနေတာပဲ။ သူက အလုပ်လုပ်ရင် ကချော်ကချွတ် နဲ့ သေချာမပြီးပြတ်ဘူး။ ဒီနေ့ အလုပ်တွေ အရမ်းများတော့ ကချော်ကချွတ် တွေ ဖြစ်ကုန်တာပဲ။ ပစ္စည်းတွေကို နေရာတကျ မထားဘဲ ကချော်ကချွတ် လုပ်ထားတော့ ရှာရခက်နေပြီ။ အချိန်က သိပ်မရှိတော့ ကချော်ကချွတ် နဲ့ပဲ လုပ်ပြီး ပို့လိုက်ရတယ်။ အစကတည်းက သေချာမစီစဉ်ထားတော့ ပွဲက ကချော်ကချွတ် တွေ ဖြစ်သွားတယ်။ သူ့ကို အလုပ်ခိုင်းရင် အမြဲတမ်း ကချော်ကချွတ် လုပ်တတ်လို့ သေချာစောင့်ကြည့်ရတယ်။ စာမေးပွဲမှာ စာတွေကို ကချော်ကချွတ် ဖြေခဲ့လို့ အမှတ်သိပ်မကောင်းဘူး။ အလောတကြီး လုပ်လိုက်ရတော့ စကားတွေပါ ကချော်ကချွတ် တွေ ပြောမိကုန်တယ်။ ဒီဇိုင်းကို ကချော်ကချွတ် ဆွဲထားတာမို့ သေချာပြန်ပြင်ဖို့ လိုနေသေးတယ်။ မနက်က အိပ်ရာထနောက်ကျလို့ အဝတ်အစားတွေတောင် ကချော်ကချွတ် ဝတ်လာရတယ်။ ဆောင်းတွင်းဆိုရင် ကချင်ပြည်နယ် ကို သွားလည်ရတာ အရမ်းကြိုက်တယ်။ ကချင်ပြည်နယ် ရဲ့ သဘာဝအလှတရားတွေက တကယ်ကို ရင်သပ်ရှုမောစရာပဲ။ အဖေက ကချင်ပြည်နယ် ဘက်ကို ခရီးထွက်သွားလို့ အိမ်မှာ ငါတို့ပဲ ရှိတယ်။ ကချင်ပြည်နယ် က ထွက်တဲ့ ပယင်းတွေက အရည်အသွေး အရမ်းကောင်းတယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ဒီနှစ် အားလပ်ရက်မှာ ကချင်ပြည်နယ် ဘက်ကို မိသားစုလိုက် အလည်သွားကြမလို့။ ကချင်ပြည်နယ် က ရိုးရာအစားအစာတွေကို တစ်ခါလောက်တော့ မြည်းစမ်းကြည့်ချင်သေးတယ်။ သူက ကချင်ပြည်နယ် ကနေ ရန်ကုန်ကို အလုပ်လာလုပ်နေတာ ကြာပြီ။ ကချင်ပြည်နယ် မှာ အေးတဲ့ရာသီဥတုရှိတော့ အနွေးထည်ထူထူတွေ ယူသွားမှ ရမယ်။ ကချင်ပြည်နယ် ရဲ့ ရိုးရာဓလေ့တွေက လေ့လာလေ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလေပဲ။ ကချင်ပြည်နယ် မှာ မြစ်ဆုံကို သွားလည်ရတာ အရမ်းကို အမှတ်တရဖြစ်စေတယ်။ ကျောင်းဆင်းရင် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကစားခုန်စား အမြဲလုပ်လေ့ရှိတယ်။ ကျန်းမာရေးကောင်းဖို့အတွက် ကစားခုန်စား တစ်ခုခုတော့ ပုံမှန်လုပ်သင့်တယ်။ ကလေးတွေကို အိမ်ထဲမှာချည်းပဲ မထားဘဲ အပြင်မှာ ကစားခုန်စား လုပ်ခိုင်းရမယ်။ ဒီနေ့ ညနေတော့ ကစားခုန်စား ဘာမှမလုပ်ဘဲ အိမ်မှာပဲ နားတော့မယ်။ နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်ရောက်ရင် ကလေးတွေ ကစားခုန်စား လုပ်ဖို့ အချိန်ပိုရပြီ။ ငယ်ငယ်ကတော့ ကစားခုန်စား ဆိုရင် ထမင်းမေ့ ဟင်းမေ့ အထိ ဆော့ကြတာပဲ။ အားကစားပွဲတော်မှာ ကျောင်းသားတွေ အားလုံး ကစားခုန်စား တွေနဲ့ ပျော်နေကြတယ်။ ကစားခုန်စား လုပ်လိုက်လို့ ချွေးထွက်သွားရင် လူက ပိုပြီး ပေါ့ပါးသွားသလိုပဲ။ သူက ကစားခုန်စား ဝါသနာပါတော့ ဘောလုံးကန်၊ ရေကူး အစုံလုပ်တယ်။ ကစားခုန်စား လုပ်ပြီးတိုင်း ရေလေးချိုးလိုက်ရရင် တကယ်ကို လန်းဆန်းသွားတာ။ ဘောလုံးပွဲမှာ ကစားဒိုင် ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က အရေးကြီးတယ်။ ဒီနေ့ ဖဲရိုက်တော့ သူက ကစားဒိုင် လုပ်ပေးနေတယ်။ ကစားဒိုင် ဖြောင့်မတ်မှ ပွဲကလည်း မျှတပြီး ကြည့်လို့ကောင်းမှာပေါ့။ ပြိုင်ပွဲဝင်တွေက ကစားဒိုင် ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို သေချာလိုက်နာရမယ်။ မနေ့က ပွဲမှာ ကစားဒိုင် ဆုံးဖြတ်တာကို သဘောမတူလို့ အချေအတင် ဖြစ်ကြသေးတယ်။ ကစားဒိုင် က အချိန်စေ့ပြီလို့ ခရာမှုတ်လိုက်မှပဲ အားလုံး အသက်ရှူချောင်သွားတယ်။ ဒီကစားဝိုင်းမှာ ကစားဒိုင် ရဲ့ စကားက အတည်ပဲလို့ အစကတည်းက သဘောတူထားကြတယ်။ သူက ကစားဒိုင် အတွေ့အကြုံများတော့ ပြဿနာဖြစ်ရင် သေချာဖြေရှင်းပေးတတ်တယ်။ ကစားဒိုင် လုပ်ရတာလည်း ပွဲကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ရလို့ မလွယ်ပါဘူး။ ကစားဒိုင် မရှိရင် ပြိုင်ပွဲက စည်းကမ်းတကျ ဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး။ မုန့်လုပ်ရင် ကစီရည်လေး နည်းနည်းထည့်မှ စေးစေးလေးနဲ့ စားလို့ကောင်းမှာ။ အင်္ကျီတွေကို မီးပူတိုက်ရင် ကစီရည်လေး တိုက်ပြီးမှ ဖိလိုက်ရင် ပိုပြောင်တယ်။ ဒီဟင်းရည်က ကစီရည် ပါလို့ နည်းနည်းပျစ်နေတာလား။ ကစီရည်က အစာအိမ်အတွက်လည်း ကောင်းတယ်လို့ လူကြီးတွေ ပြောကြတယ်။ ဈေးကဝယ်လာတဲ့ ကစီရည်ကို ပုလင်းထဲ သေချာပြောင်းထည့်ထားလိုက်တယ်။ ကစီရည်နဲ့ လုပ်ထားတဲ့ မုန့်တွေက စားရတာ ပိုပြီး အိစက်နေတာပဲ။ ဒီနေ့တော့ ကစီရည်ကို သေချာကျိုပြီး အဝတ်တွေမှာ သုတ်ရမယ်။ မုန့်နှစ်စပ်တဲ့အခါ ကစီရည် နည်းနည်းလျော့သွားလို့ သိပ်မစေးဘူး ဖြစ်နေတယ်။ အမေက ကစီရည်ကို ကိုယ်တိုင် အိမ်မှာပဲ ကျိုပြီး သုံးလေ့ရှိတယ်။ ကစီရည်လေး ဆမ်းပြီး ချက်ထားတဲ့ ဟင်းက ပိုပြီး အရသာရှိသလိုပဲ။ ခြံထဲမှာ ကစော့ပင်တွေ အများကြီး ပေါက်နေလို့ ရှင်းပစ်ရမယ်။ ကစော့ပင် အရွက်တွေကို ဟင်းချိုချက်သောက်ရင် သိပ်ကောင်းတာပဲ။ အဘွားကတော့ ကစော့ပင်ကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး စိုက်ထားတယ်။ လမ်းဘေးမှာ ကစော့ပင်တွေ အလေ့ကျ ပေါက်နေတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ ကစော့ပင်လေးတွေက မိုးရွာပြီးရင် ပိုပြီး ရှင်သန်လာသလိုပဲ။ အဖေက ကစော့ပင်တွေကို ခုတ်ပြီး မြေဩဇာလုပ်ဖို့ စုထားတယ်။ ကစော့ပင် အမြစ်ကို ပြုတ်သောက်ရင် နေလို့ထိုင်လို့ ကောင်းတယ်တဲ့။ ဒီနှစ်တော့ ခြံထဲမှာ ကစော့ပင်တွေ နှိမ်နှင်းရတာနဲ့တင် အချိန်ကုန်နေပြီ။ ကစော့ပင်တွေက အပင်ပုလေးတွေပေမယ့် အမြစ်ကတော့ တော်တော်နက်တယ်။ တောထဲသွားတုန်းက ကစော့ပင်တွေ ကြားထဲ ဖြတ်လျှောက်ခဲ့ရတယ်။ အရက်ချက်ဖို့ ကစော်ဖတ်တွေကို စည်ပိုင်းထဲမှာ စိမ်ထားရတယ်။ ကစော်ဖတ် အနံ့လေးက နည်းနည်းတော့ ချဉ်စူးစူးလေး ဖြစ်နေတယ်။ ဝက်စာကျွေးဖို့ ကစော်ဖတ်တွေကို သွားဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကစော်ဖတ်တွေက အချဉ်ဖောက်ထားတာဆိုတော့ ယင်ကောင်တွေ အရမ်းလာတာပဲ။ သူက ကစော်ဖတ်ကို ဘယ်လိုလုပ်ရလဲဆိုတာ သေချာသင်ပေးနေတယ်။ ကစော်ဖတ်တွေ အရမ်းချဉ်မသွားခင် အမြန်သုံးမှ ရတော့မယ်။ ဒီဆိုင်က ကစော်ဖတ်တွေက အချိုးအစားမှန်လို့ ထွက်လာတဲ့ အရည်အသွေး ကောင်းတယ်။ ကစော်ဖတ်ကို လက်နဲ့ ကိုင်လိုက်တာ စေးကပ်ကပ်ကြီး ဖြစ်နေတယ်။ ကစော်ဖတ် လုပ်တဲ့နည်းကို အရင်က မသိခဲ့ဘူး၊ အခုမှ သေချာသိတော့တယ်။ အိမ်နောက်ဖေးမှာ ကစော်ဖတ်တွေ ထားထားလို့ အနံ့က တော်တော်ပြင်းနေတယ်။ ဗိုက်ဆာရင် ကစော်ရည်လေး သောက်လိုက်တာနဲ့ လူက လန်းသွားတာပဲ။ နွေရာသီမှာ ကစော်ရည် အေးအေးလေး သောက်ရတာ တကယ်အရသာရှိတယ်။ ကစော်ရည်ကို သကြားလေး နည်းနည်းထည့်သောက်ရင် ပိုကောင်းတယ်။ အမေက မနက်တိုင်း ကစော်ရည် တစ်ခွက် ပုံမှန်သောက်လေ့ရှိတယ်။ ဒီကစော်ရည်က သိပ်မချဉ်ဘဲ ချိုစိမ့်စိမ့်လေးနဲ့ သောက်လို့ကောင်းတယ်။ ကစော်ရည် သောက်ပြီးရင် အိပ်ချင်လာတတ်လို့ ညဘက်မှပဲ သောက်တော့မယ်။ ဈေးထဲမှာ ကစော်ရည် ရောင်းတဲ့ဆိုင် တွေ့လို့ ဝင်ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကစော်ရည်က ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း ကောင်းတယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ကစော်ရည်ကို အချဉ်ဖောက်တာ နည်းနည်းလွန်သွားလို့ သောက်ရတာ သိပ်မကောင်းဘူး။ သူငယ်ချင်းတွေ လာလည်ရင် တိုက်ဖို့ ကစော်ရည်လေး ဖျော်ထားလိုက်မယ်။ ပစ္စည်းတွေကို ကစဥ့်ကရဲ ထားခဲ့လို့ အခု ရှာမတွေ့တော့ဘူး။ အလုပ်တွေက ကစဥ့်ကရဲ ဖြစ်နေတော့ ဘယ်ကနေ စလုပ်ရမှန်းတောင် မသိဘူး။ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ကစဥ့်ကရဲ မထားဘဲ ဖိုင်ထဲ သေချာထည့်ထားပါ။ သူ့အခန်းထဲ ဝင်သွားတာ ပစ္စည်းတွေ ကစဥ့်ကရဲ နဲ့ တော်တော် ရှုပ်ပွနေတယ်။ အစီအစဉ်တွေ ကစဥ့်ကရဲ ဖြစ်သွားလို့ အားလုံး ပြန်ဆွဲရတော့မယ်။ လူတွေက ကစဥ့်ကရဲ ပြေးလွှားနေကြတော့ ဘာဖြစ်မှန်းတောင် သေချာမသိလိုက်ဘူး။ ကားပေါ်က ပစ္စည်းတွေ ကစဥ့်ကရဲ ပြုတ်ကျကုန်လို့ ပြန်ကောက်နေရတယ်။ အဖွဲ့အစည်းက ကစဥ့်ကရဲ ဖြစ်နေရင် အလုပ်တွေလည်း အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ဘူး။ စိတ်တွေ ကစဥ့်ကရဲ ဖြစ်နေချိန်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက် မချတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ကလေးတွေ ဆော့ထားတာ အရုပ်တွေ ကစဥ့်ကရဲ နဲ့ ရှင်းရတာ မလွယ်ဘူး။ လေမုန်တိုင်း တိုက်သွားလို့ အိမ်ခေါင်မိုးတွေ ကစဉ့်ကလျား လွင့်စင်ကုန်တယ်။ စစ်ဘေးရှောင်တွေက ကစဉ့်ကလျား နဲ့ ထွက်ပြေးလာကြရတာ သနားစရာပဲ။ ရန်ဖြစ်နေတဲ့ လူအုပ်ကြီးက ရဲတွေလာတော့ ကစဉ့်ကလျား ထွက်ပြေးကြတယ်။ သူ့ဘဝက အခက်အခဲတွေကြားထဲမှာ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေတာ ကြာပြီ။ သိုးအုပ်ကြီးက ခွေးဟောင်သံကြားတာနဲ့ ကစဉ့်ကလျား ပြေးကုန်ကြရော။ ပွဲခင်းထဲမှာ မီးလောင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းကြောင့် လူတွေ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်သွားတယ်။ မိသားစုတွေ ကစဉ့်ကလျား ကွဲကွာသွားရတဲ့ အဖြစ်က တကယ် ဝမ်းနည်းစရာပါ။ ပစ္စည်းတွေ ကစဉ့်ကလျား ပြန့်ကျဲနေတာကို သေချာ ပြန်စီထားလိုက်ပါ။ မိုးရွာတော့ ဈေးသည်တွေ ကစဉ့်ကလျား သိမ်းဆည်းပြီး ပြေးရတာပဲ။ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်တွေကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်လုပ်ရမယ်။ သူပြောတဲ့ စကားတွေက ကစိန်းကဝါး နဲ့ ဘာမှန်း သေချာမသိရဘူး။ အလောတကြီးနဲ့ ကစိန်းကဝါး လုပ်လိုက်ရလို့ အမှားတွေ ပါသွားတယ်။ စာမေးပွဲမှာ အဖြေတွေကို ကစိန်းကဝါး ရေးခဲ့လို့ အမှတ်သိပ်မရဘူး။ အိပ်ရာက နိုးနိုးချင်းဆိုတော့ စကားတွေတောင် ကစိန်းကဝါး ဖြစ်နေတယ်။ အလုပ်တွေကို ကစိန်းကဝါး မလုပ်ဘဲ အချိန်ယူပြီး သေချာလုပ်ပါ။ သူ့အမူအရာက ကစိန်းကဝါး ဖြစ်နေတော့ တစ်ခုခု ဖုံးကွယ်ထားသလား ထင်ရတယ်။ ကစိန်းကဝါး ဖြေရှင်းလိုက်တဲ့ ပြဿနာက နောက်တော့ ပိုကြီးလာတယ်။ အစီရင်ခံစာကို ကစိန်းကဝါး ရေးထားတော့ အထက်က ပြန်ပြင်ခိုင်းတယ်။ ဘာတွေ ကစိန်းကဝါး ဖြစ်နေမှန်းမသိဘူး၊ သေချာ ပြန်မေးကြည့်ဦးမယ်။ သူများတွေ ရှေ့မှာ ကစိန်းကဝါး မလုပ်ပြနဲ့၊ ရှက်စရာကောင်းတယ်။ မြင်းလေးက လွတ်လပ်သွားတော့ ကွင်းထဲမှာ ကဆုန်ပေါက် ပြေးနေတော့တာပဲ။ ကလေးတွေက ကျောင်းဆင်းတာနဲ့ ဝမ်းသာအားရ ကဆုန်ပေါက် ပြီး ပြေးထွက်လာကြတယ်။ သတင်းကောင်း ကြားလိုက်ရလို့ ဝမ်းသာလွန်းပြီး ကဆုန်ပေါက် ချင်စိတ်တောင် ပေါက်သွားတယ်။ သူက စိတ်ဆိုးလာရင် ကဆုန်ပေါက် ပြီး အော်ဟစ်တတ်လို့ ရှောင်နေရတယ်။ မိုးရွာထဲမှာ ကလေးတွေ ကဆုန်ပေါက် ဆော့ကစားနေကြတာ ပျော်စရာကြီး။ ပွဲတော်ရက်ဆိုတော့ လူငယ်တွေက ကဆုန်ပေါက် ပြီး ပျော်ပါးနေကြတယ်။ မြင်းရိုင်းတွေက မြက်ခင်းပြင်မှာ ကဆုန်ပေါက် ပြေးလွှားနေတာ မြင်ရတာ လှတယ်။ ခွေးလေးက သခင်ပြန်လာတာတွေ့တော့ ဝမ်းသာပြီး ကဆုန်ပေါက် နေတာပဲ။ ဒီလောက် ပျော်စရာကောင်းတဲ့ အချိန်မှာ ကဆုန်ပေါက် မကဘူးလား။ စိတ်လွတ်ကိုယ်လွတ် ကဆုန်ပေါက် ပြေးလွှားချင်တဲ့ အချိန်တွေလည်း ရှိတာပေါ့။ ကဆုန်လ ရောက်ပြီဆိုရင် ညောင်ရေသွန်းပွဲတော်ကို အမြဲသွားလေ့ရှိတယ်။ ကဆုန်လ ဆိုရင် ရာသီဥတုက တော်တော်လေး ပူလာပြီ။ ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာ ဘုရားဖူးတွေ အရမ်းစည်ကားတာပဲ။ ကဆုန်လ ရောက်တိုင်း ရွာမှာ ဘုရားပွဲလုပ်နေကျမို့ အားလုံး ပျော်နေကြတယ်။ ကဆုန်လ ရဲ့ ညဘက်တွေဆို လသာလို့ အပြင်ထွက် ထိုင်ရတာ ကောင်းတယ်။ ကဆုန်လ မှာ မိုးဦးကျပြီဆိုတော့ တောင်သူတွေ လယ်လုပ်ဖို့ ပြင်ဆင်နေကြပြီ။ ဒီနှစ် ကဆုန်လ က အရင်နှစ်တွေထက် ပိုပူသလို ခံစားရတယ်။ ကဆုန်လ ရောက်ရင် ဗောဓိညောင်ပင်တွေကို ရေသပ္ပါယ်ဖို့ အမြဲသတိရတယ်။ ကဆုန်လ မှာ မွေးတဲ့သူတွေက စိတ်သဘောထား ပြည့်ဝတတ်တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ကဆုန်လ ရဲ့ လေပြေလေးက ပူအိုက်တဲ့ ဒဏ်ကို နည်းနည်းတော့ သက်သာစေတယ်။ တောထဲမှာ ကညင်ပင် ကြီးတွေက မိုးပေါ်ထိုးထွက်နေတာပဲ။ ကညင်ပင် က ထွက်တဲ့ ကညင်ဆီကို မီးမွှေးတဲ့ နေရာမှာ သုံးလို့ရတယ်။ အဘိုးက ကညင်ပင် အကြောင်းတွေကို သေချာ ရှင်းပြနေတယ်။ ဒီရွာဘေးက တောထဲမှာ ကညင်ပင် တွေ အများကြီး ပေါက်တယ်။ ကညင်ပင် ကြီးတွေက အရိပ်ကောင်းတော့ အောက်မှာ နားလို့ သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ရှေးတုန်းကတော့ ကညင်ပင် ကို သစ်ထုတ်လုပ်ရေးမှာ အများကြီး သုံးခဲ့ကြတယ်။ ကညင်ပင် အရွက်တွေက ကြီးမားပြီး အရောင်ရင့်ရင့်လေးတွေ ရှိတယ်။ ကညင်ပင် ဆီကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး တချို့က သုံးကြသေးတယ်။ ကညင်ပင် တွေ ခုတ်လှဲခံရလွန်းလို့ အခုနောက်ပိုင်း ရှားပါးလာပြီ။ သစ်တောထဲက ကညင်ပင် တွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့ အရေးကြီးတယ်။ ရှေးခေတ်က ပေရွက်ပေါ်မှာ စာရေးဖို့ ကညစ် ကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။ ပြတိုက်ထဲမှာ ရှေးဟောင်း ကညစ် လေးတွေကို သွားလေ့လာခဲ့တယ်။ ကညစ် နဲ့ ပေစာရေးရတာက တော်တော်လေး ကျွမ်းကျင်မှ ရတာနော်။ အဘိုးက ကညစ် နဲ့ စာရေးတဲ့ နည်းစနစ်တွေကို သေချာ ပြောပြတယ်။ ဒီ ကညစ် ကို သံနဲ့ သေချာ ပုံဖော်ပြီး လုပ်ထားတာ တွေ့ရတယ်။ ကညစ် ထိပ်လေးက ချွန်ထက်နေမှ ပေရွက်ပေါ်မှာ စာထင်ရှားမှာ။ ပေစာရေးတဲ့ ဆရာတော်တွေက ကညစ် ကို သေသေချာချာ သိမ်းဆည်းလေ့ရှိတယ်။ ကညစ် နဲ့ ရေးထားတဲ့ ပေစာတွေက နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ကညစ် နဲ့ စာရေးတာကို သိပ်မတွေ့ရတော့ဘူး။ သူ့အိမ်မှာ အမှတ်တရ သိမ်းထားတဲ့ ကညစ် အဟောင်းလေး တစ်ချောင်း ရှိတယ်။ ဈေးကနေ ကညွတ်ပင် လေးတွေ ဝယ်လာပြီး ဟင်းချို ချက်သောက်မလို့။ ကညွတ်ပင် ကို ကြော်စားရင် အရမ်း ချိုစိမ့်ပြီး စားလို့ကောင်းတယ်။ ကညွတ်ပင် က ကျန်းမာရေးအတွက် အများကြီး အထောက်အကူ ပြုတယ်နော်။ အိမ်ရှေ့မှာ ကညွတ်ပင် လေးတွေ အလှစိုက်ထားတာ တော်တော်လှတယ်။ ကညွတ်ပင် အနုလေးတွေကို ရွေးဝယ်မှ ချက်စားတဲ့အခါ ပိုနူးညံ့မှာ။ ကညွတ်ပင် ကို ပုစွန်လေးနဲ့ ရောကြော်ရင် ထမင်းမြိန်စေတာ အမှန်ပဲ။ ကညွတ်ပင် က ဈေးနည်းနည်း ကြီးပေမယ့် စားရတာ တကယ်တန်တယ်။ ဒီနေ့ ညစာအတွက် ကညွတ်ပင် လေး တစ်ပွဲလောက် လုပ်ပေးပါလား။ ကညွတ်ပင် တွေက သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်နေမှ ဝယ်စားချင်စိတ် ပေါက်တာ။ ကညွတ်ပင် ပေါက်လေးတွေကို မြင်ရတာ အရမ်း စိမ်းလန်းပြီး လန်းဆန်းစေတယ်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ ကဏန်း တွေ အများကြီး ပြေးလွှားနေတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ ဒီနေ့ ညစာအတွက် ကဏန်း ချက်စားမလို့ ဈေးကနေ ဝယ်လာတယ်။ ကဏန်း ကို မဆလာလေးနဲ့ ဆီပြန်ချက်ရင် တကယ်ကို စားလို့ကောင်းတာ။ ကဏန်း ဖမ်းတဲ့ အလုပ်နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုတဲ့သူတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ကလေးတွေက သဲသောင်ပြင်မှာ ကဏန်း လေးတွေကို လိုက်ဖမ်းဆော့နေကြတယ်။ ဒီဆိုင်က ကဏန်း ပေါင်းက အရသာရှိပြီး အသားလည်း အရမ်းချိုတယ်။ ကဏန်း စားရင် အခွံခွာရတာ နည်းနည်းတော့ လက်ဝင်တယ်နော်။ ကဏန်း အရှင်တွေကို ကိုင်တဲ့အခါ အညှပ်ခံရမှာ သတိထားရတယ်။ ကဏန်း ဟင်းကို အစပ်လေး ချက်ထားတော့ ထမင်းပိုစားမိသွားတယ်။ ဒီကဏန်း တွေက လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်မို့လို့ အသားတွေက တင်းနေတာပဲ။ ပင်လယ်ထဲက ကဏန်းမြင်း တွေကို အကောင်လိုက် ဖမ်းရတာ လွယ်တော့မလွယ်ဘူး။ ကဏန်းမြင်း က ရိုးရိုးကဏန်းတွေထက် အရွယ်အစား ပိုကြီးလေ့ရှိတယ်။ ကဏန်းမြင်း ရဲ့ အသားက ပိုပြီး ချိုစိမ့်တဲ့ အရသာရှိတယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ကဏန်းမြင်း ကို မီးကင်ပြီး အချဉ်ရည်လေးနဲ့ စားရင် သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ဈေးထဲမှာ ကဏန်းမြင်း တွေ တွေ့လို့ တစ်ကောင်လောက် ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကဏန်းမြင်း တွေက ရေအောက်ကြမ်းပြင်မှာ အဓိက ကျက်စားလေ့ရှိတယ်။ ကဏန်းမြင်း ရဲ့ လက်မကြီးတွေက တော်တော်လေး ကြီးပြီး အားသန်တယ်။ ဒီနေ့ စားသောက်ဆိုင်မှာ ကဏန်းမြင်း ချဉ်စပ်ဟင်း တစ်ပွဲ မှာစားခဲ့တယ်။ ကဏန်းမြင်း တွေ ရှားပါးလာလို့ ဈေးကလည်း အရင်ကထက် ပိုကြီးနေတယ်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေမှာ ကဏန်းမြင်း ဖမ်းတဲ့ လှေတွေကို သွားကြည့်ခဲ့သေးတယ်။ သူများကျေးဇူးကို သိတတ်တဲ့ ကတညုတတရား ရှိဖို့ အရေးကြီးတယ်။ မိဘတွေအပေါ် ကတညုတတရား ထားပြီး ပြန်လည်စောင့်ရှောက်သင့်တယ်။ ကတညုတတရား ရှိတဲ့သူတွေက ဘယ်သွားသွား မျက်နှာပွင့်လေ့ရှိတယ်။ ဆရာသမားတွေရဲ့ သွန်သင်မှုကို မမေ့ဘဲ ကတညုတတရား ထားရမယ်။ လူ့ဘဝမှာ ကတညုတတရား ခေါင်းပါးသွားရင် လူရာမဝင်တော့ဘူး။ သူ့မှာ ကတညုတတရား အပြည့်ရှိလို့ လူတိုင်းက ချစ်ခင်ကြတယ်။ ဘုရားတရားက သင်ပေးတဲ့ ကတညုတတရား ကို အမြဲ နှလုံးသွင်းထားပါတယ်။ ကျေးဇူးရှင်တွေကို ကတညုတတရား နဲ့ အမြဲတမ်း ဂါရဝပြုသင့်တယ်။ ကတညုတတရား ရှိခြင်းဟာ မင်္ဂလာတစ်ပါး ဖြစ်တယ်လို့ စာထဲမှာ ဖတ်ဖူးတယ်။ ကတညုတတရား မရှိတဲ့ သူတွေနဲ့ ပေါင်းသင်းရတာ သတိထားဖို့ လိုတယ်။ မင်းကို ငါဒီအလုပ် သေချာလုပ်ပေးပါ့မယ်လို့ ကတိ ပေးပါတယ်။ ကတိ ပေးထားတဲ့အတိုင်း အချိန်မီ ရောက်အောင် လာခဲ့မယ်နော်။ သူက ကတိ မတည်တတ်လို့ နောက်ဆို ဘာမှ ယုံမှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ကတိ တစ်ခုပေးပြီးရင် ဖျက်ရတာမျိုး ငါ လုံးဝ မကြိုက်ဘူး။ မနက်ဖြန် အတူတူ ဈေးသွားမယ်လို့ သူငယ်ချင်းနဲ့ ကတိ လုပ်ထားတယ်။ ကလေးကို အရုပ်ဝယ်ပေးမယ်လို့ ကတိ ပေးထားတော့ သွားဝယ်မှ ရမယ်။ ကတိ ဆိုတာ ပေးပြီးရင် တည်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးပဲ။ သူကတော့ ပေးထားတဲ့ ကတိ အတိုင်း အတိအကျ လိုက်နာတတ်တယ်။ ကတိ ဖျက်တတ်တဲ့ သူတွေကို လူတွေက သိပ်ပြီး အထင်မကြီးကြဘူး။ ငါ့ကို ကတိ ပေးထားပြီးမှ အခုလို လုပ်တာတော့ သိပ်မကောင်းဘူးနော်။ ငါတို့နှစ်ယောက်ကြားမှာ ဘယ်တော့မှ မခွဲဘူးဆိုတဲ့ ကတိကဝတ် ရှိတယ်။ စာချုပ်မှာ ပါတဲ့ ကတိကဝတ် တွေကို နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သေချာ လိုက်နာရမယ်။ ကတိကဝတ် တွေကို မဖောက်ဖျက်ဖို့ အမြဲတမ်း သတိထားရတယ်။ ကုမ္ပဏီက ဝန်ထမ်းတွေအပေါ် ထားတဲ့ ကတိကဝတ် တွေကို အမြဲလေးစားတယ်။ မင်္ဂလာပွဲမှာ သတို့သားနဲ့ သတို့သမီးက တစ်သက်လုံး ပေါင်းသင်းဖို့ ကတိကဝတ် ပြုကြတယ်။ ဒီအလုပ်ကို လက်ခံရင် ဒီ ကတိကဝတ် တွေကိုတော့ လိုက်နာနိုင်မှ ရမယ်။ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ ကတိကဝတ် တွေက တကယ်ဖြစ်လာဖို့ မျှော်လင့်ရတာပဲ။ သူ့ဘက်က ကတိကဝတ် တွေကို အပျက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်တယ်။ ကတိကဝတ် တစ်ခု ပြုလုပ်ဖို့ဆိုတာ လွယ်လွယ်လေးတော့ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်ပေးထားတဲ့ ကတိကဝတ် ကို ကိုယ်တိုင် ပြန်ပြီး လေးစားဖို့ လိုတယ်။ မနက်အိပ်ရာထ နောက်ကျလို့ ကျောင်းကို ကတောကမျော ပြေးရတယ်။ အလုပ်တွေ များနေလို့ ထမင်းတောင် ကတောကမျော စားလိုက်ရတယ်။ ဘာတွေ အလောတကြီး ဖြစ်ပြီး ကတောကမျော လုပ်နေတာလဲ။ ဧည့်သည်တွေ ရုတ်တရက် ရောက်လာလို့ အိမ်ကို ကတောကမျော ရှင်းရတယ်။ မိုးရွာတော့မယ်ဆိုလို့ အပြင်လှန်းထားတဲ့ အဝတ်တွေ ကတောကမျော သွားရုပ်ရတယ်။ ကားမီအောင် ပြေးရလို့ ပစ္စည်းတွေတောင် ကတောကမျော ဖြစ်ကုန်ပြီ။ ကတောကမျော နဲ့ အပြင်ထွက်လာတာ ပိုက်ဆံအိတ်တောင် ကျန်ခဲ့တယ်။ အစီအစဉ်တွေ ရုတ်တရက် ပြောင်းသွားလို့ ကတောကမျော ပြင်ဆင်နေရတယ်။ သူက အမြဲတမ်း ကတောကမျော နိုင်လွန်းလို့ အလုပ်တွေက သပ်ရပ်မှု မရှိဘူး။ သတင်းဆိုး ကြားလိုက်ရလို့ ကတောကမျော နဲ့ ဆေးရုံကို ပြေးသွားကြတယ်။ ဆီ ကတော့ ထဲကနေ ဆီတွေ လျှံကျလာလို့ အမြန်သုတ်ရတယ်။ အမေက ဆီ ကတော့ လေးနဲ့ ပုလင်းထဲကို ဆီတွေ ပြောင်းထည့်နေတယ်။ ဆီ ကတော့ ကို သေချာမဆေးထားရင် ဟင်းချက်တဲ့အခါ အနံ့ဆိုးထွက်တတ်တယ်။ ဈေးမှာ ဆီ ကတော့ အသစ်တစ်လုံး ဝယ်ဖို့ သတိရသေးတယ်။ ဆီ ကတော့ က သေးနေတော့ ဆီထည့်ရတာ နည်းနည်း ကြန့်ကြာနေတယ်။ ဆီ ကတော့ ကို သုံးပြီးရင် နေရာတကျ ပြန်ထားဖို့ မမေ့နဲ့နော်။ ဆီ ကတော့ ပေါ်မှာ ဆီဂျိုးတွေ ကပ်နေလို့ ရေနွေးနဲ့ စိမ်ဆေးရမယ်။ ဆီ ကတော့ ထဲကို ဆီလောင်းထည့်တဲ့အခါ သတိထားပြီး လောင်းမှ ရမယ်။ ဆီ ကတော့ မရှိလို့ ပလတ်စတစ်ဘူးကို ဖြတ်ပြီး ကတော့ လုပ်လိုက်ရတယ်။ ဆီ ကတော့ လေးက သေးသေးလေးပေမယ့် မီးဖိုချောင်မှာ တော်တော် အသုံးဝင်တယ်။ ဝန်ကြီး ကတော် က အလှူပွဲကို ကိုယ်တိုင် လာရောက် အားပေးခဲ့တယ်။ မြို့ပိုင် ကတော် ရဲ့ အဝတ်အစားတွေက အရမ်းကို ကျက်သရေရှိတာပဲ။ စိုး ကတော် တွေက ပွဲတော်မှာ ရှေ့တန်းကနေ နေရာယူထားကြတယ်။ မင်း ကတော် တွေရဲ့ အသုံးအဆောင်တွေက တကယ့်ကို ခမ်းနားလှတယ်။ ကတော် မကြီးက အိမ်က အစေခံတွေကို သဘောကောင်းကောင်းနဲ့ ဆက်ဆံတယ်။ စစ်ဗိုလ် ကတော် တွေ စုပြီး အမျိုးသမီးရေးရာ အစည်းအဝေး လုပ်နေကြတယ်။ ကတော် ဖြစ်လာကတည်းက သူ့ရဲ့ နေထိုင်ပုံတွေ တော်တော် ပြောင်းလဲသွားတယ်။ ကတော် တွေ ဝတ်တဲ့ ပိုးထည်တွေက ဈေးတော်တော် ကြီးမယ်ထင်တယ်။ မြို့မျက်နှာဖုံး ကတော် တွေ အားလုံး ဒီပွဲကို တက်ရောက်လာကြတယ်။ ကတော် မကြီးရဲ့ အပြုံးက လူတိုင်းကို ရင်းနှီးမှု ဖြစ်စေတယ်။ တောထဲမှာ ကတိုးကောင် လေးတွေ ပြေးလွှားနေတာကို မြင်ခဲ့ရတယ်။ ကတိုးကောင် က ထွက်တဲ့ ကတိုးဆီက တော်တော်လေး အနံ့မွှေးတာပဲ။ ကတိုးကောင် တွေကို အမဲလိုက်ခံရလွန်းလို့ အခုဆို ရှားပါးနေပြီ။ ကတိုးကောင် ရဲ့ ရုပ်သွင်က သမင်လေးတွေနဲ့ နည်းနည်း ဆင်သလိုပဲ။ ရှေးခေတ်က ကတိုးကောင် ကရတဲ့ ရနံ့ကို နန်းတွင်းမှာ အများကြီး သုံးခဲ့ကြတယ်။ ကတိုးကောင် လေးတွေက လူကြောက်တတ်လို့ အလွယ်တကူ မြင်ရခဲတယ်။ ကတိုးကောင် တွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ တိရစ္ဆာန်ရုံမှာ မွေးထားတယ်။ ကတိုးကောင် ရဲ့ ရနံ့က အဝေးကြီးကနေတောင် လှမ်းပြီး ရနိုင်တယ်။ ကတိုးကောင် တွေကို ညဘက်မှာ ပိုပြီး တွေ့ရတတ်တယ်လို့ မုဆိုးတွေ ပြောကြတယ်။ ကတိုးကောင် ကရတဲ့ ကတိုးကို ဆေးဖက်ဝင် ပစ္စည်းအဖြစ်လည်း သုံးကြတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်က အမြဲတမ်း ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်နေကြတာပဲ။ အလုပ်ထဲမှာ အချင်းချင်း ကတောက်ကဆတ် မဖြစ်ရအောင် နားလည်မှု ယူရမယ်။ စကားများပြီး ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်နေတာကို လူကြီးတွေ ဝင်ရှင်းပေးရတယ်။ အသေးအမွှားလေးတွေနဲ့ ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်ပြီး ရန်မဖြစ်ချင်ပါဘူး။ ကတောက်ကဆတ် လေးတွေ ရှိပေမယ့် သူတို့က တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် အရမ်းချစ်ကြတယ်။ မိသားစုထဲမှာ ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်တာက သဘာဝပါပဲ။ ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်ပြီးတိုင်း ပိုပြီးတော့တောင် ရင်းနှီးသွားကြသလိုပဲ။ သူက စိတ်တိုတတ်တော့ ခဏခဏ ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်တတ်တယ်။ ကတောက်ကဆတ် ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်မှာ စကားကို သတိထားပြီး ပြောသင့်တယ်။ ကတောက်ကဆတ် ပြဿနာလေးတွေကို အချိန်ဆွဲမထားဘဲ မြန်မြန် ဖြေရှင်းလိုက်ပါ။ လမ်းမှာ ကားက ကတောက်ကတက် နဲ့ ပျက်ချင်သလို ဖြစ်နေတယ်။ အလုပ်တွေက ကတောက်ကတက် နဲ့ ချောချောမွေ့မွေ့ မဖြစ်ဘူး။ ကတောက်ကတက် အသံတွေ ကြားနေရလို့ စက်ကို ခဏ ရပ်ထားလိုက်တယ်။ သူ့ကျန်းမာရေးက ကတောက်ကတက် ဖြစ်နေတာ ကြာပြီ၊ ဆေးခန်းပြသင့်တယ်။ ကတောက်ကတက် ပြဿနာလေးတွေ ရှိနေပေမယ့် အလုပ်ကို ဆက်လုပ်ရမှာပဲ။ ကတောက်ကတက် နဲ့ ဘာတွေ ဖြစ်နေမှန်း မသိဘူး၊ သေချာ ပြန်စစ်ကြည့်ဦး။ လမ်းကြမ်းတော့ ကားစီးရတာ ကတောက်ကတက် နဲ့ တော်တော် ပင်ပန်းတယ်။ ကတောက်ကတက် နိုင်လွန်းတဲ့ သူတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတာ စိတ်ရှုပ်စရာပဲ။ ကွန်ပျူတာက ကတောက်ကတက် ဖြစ်နေလို့ အလုပ်မြန်မြန် ပြီးလို့ မရဘူး။ ကတောက်ကတက် လေးတွေက အစပြုပြီး ပြဿနာကြီး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ တောလမ်းမှာ ကတောက်စပ်ပင် တွေ အများကြီး ပေါက်နေတာ တွေ့တယ်။ ကတောက်စပ်ပင် အရွက်တွေကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး အခြောက်လှမ်းထားတယ်။ ခြံစည်းရိုးမှာ ကတောက်စပ်ပင် တွေ စိုက်ထားတော့ လုံခြုံသလို ဖြစ်သွားတယ်။ ကတောက်စပ်ပင် ရဲ့ အသီးလေးတွေက နီနီရဲရဲလေးတွေနဲ့ လှတယ်။ ကတောက်စပ်ပင် တွေ ကြားထဲ ဖြတ်သွားရင် ဆူးခြစ်မိတတ်လို့ သတိထားရတယ်။ ကတောက်စပ်ပင် ကို အရိပ်ရအောင် အိမ်ရှေ့မှာ စိုက်ထားတယ်။ ကတောက်စပ်ပင် အမြစ်ကို သွေးလိမ်းရင် အနာကျက်မြန်တယ်လို့ အဘွားပြောဖူးတယ်။ မိုးရာသီဆို ကတောက်စပ်ပင် တွေက ပိုပြီး စိမ်းလန်းရှင်သန်လာတယ်။ ကတောက်စပ်ပင် ကို ဓာတ်မြေဩဇာ ကျွေးစရာမလိုဘဲ အလွယ်တကူ ရှင်သန်နိုင်တယ်။ ကတောက်စပ်ပင် တွေကို ရှင်းလင်းပြီး ခြံကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေတယ်။ အိမ်နောက်ဖေးမှာ ကတောက်ပင် ကြီး တစ်ပင် အုပ်အုပ်ဆိုင်းဆိုင်း ရှိတယ်။ ကတောက်ပင် က ထွက်တဲ့ အသီးတွေကို ကလေးတွေ ခူးစားနေကြတယ်။ ကတောက်ပင် အရိပ်အောက်မှာ ထိုင်ရတာ အရမ်းအေးချမ်းတယ်။ ကတောက်ပင် ကြီးက သက်တမ်းကြာနေပြီမို့ ပင်စည်က တော်တော်ကြီးတယ်။ ကတောက်ပင် ပေါ်မှာ ငှက်လေးတွေ လာနားပြီး အော်နေကြတယ်။ ကတောက်ပင် ကို ခုတ်လှဲလိုက်ရင် အရိပ်ရစရာ နေရာ မရှိတော့ဘူး။ ကတောက်ပင် အသီးက ချဉ်စူးစူး အရသာရှိလို့ ဆားလေးနဲ့ စားမှ ကောင်းတာ။ မုန်တိုင်းတိုက်တော့ ကတောက်ပင် ကြီးရဲ့ ကိုင်းတွေ ကျိုးကျကုန်တယ်။ ကတောက်ပင် အရွက်ခြောက်တွေကို စုပြီး မီးရှို့ပစ်လိုက်တယ်။ ကတောက်ပင် လေးတွေကို ပျိုးပင်ပေါက်လေးတွေ ကတည်းက ဂရုစိုက် စိုက်ခဲ့တာ။ မိုးရွာတော့မယ်ဆိုလို့ အပြင်က ပစ္စည်းတွေကို ကတိုက်ကရိုက် ပြေးသိမ်းရတယ်။ သူက ကတိုက်ကရိုက် ရောက်လာပြီး အရေးကြီး သတင်း လာပြောတယ်။ ကတိုက်ကရိုက် လုပ်လိုက်ရလို့ အလုပ်တွေက သပ်သပ်ရပ်ရပ် မရှိဘူး။ စာမေးပွဲနီးမှ စာတွေကို ကတိုက်ကရိုက် ကျက်နေရလို့ ခေါင်းတွေတောင် ရှုပ်နေပြီ။ ကတိုက်ကရိုက် ထွက်လာရလို့ ပိုက်ဆံအိတ်တောင် အိမ်မှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ ဧည့်သည်တွေ ရုတ်တရက် ရောက်လာလို့ ထမင်းဟင်းကို ကတိုက်ကရိုက် ချက်လိုက်ရတယ်။ ကတိုက်ကရိုက် နဲ့ ဘာတွေ အလောတကြီး ဖြစ်နေတာလဲ။ ကတိုက်ကရိုက် ပြေးလာတာ ချွေးတွေတောင် ရွှဲနေပြီ။ ကတိုက်ကရိုက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ရင် အမှားပါသွားနိုင်တယ်။ ကတိုက်ကရိုက် လုပ်တာထက် အချိန်ယူပြီး သေချာလုပ်တာက ပိုကောင်းပါတယ်။ ညဘက်ကြီး အသံတွေ ကြားရလို့ စိတ်ထဲမှာ ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်သွားတယ်။ သတင်းဆိုး ကြားရကတည်းက စိတ်တွေ ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်ပြီး အိပ်မပျော်ဘူး။ အိပ်မက်ဆိုး မက်လို့ လန့်နိုးလာပြီး ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတယ်။ တစ်ယောက်တည်း နေရတာ စိတ်ထဲမှာ ကတောင်ချောက်ချား နဲ့ သိပ်မလုံခြုံသလိုပဲ။ ကလေးတွေက သရဲကား ကြည့်ပြီး ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေကြတယ်။ လူတွေက ကောလာဟလတွေ ကြားပြီး ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်လုပ်ပါ။ သူ့ပုံစံက ကတောင်ချောက်ချား နဲ့ တစ်ခုခုကို ကြောက်နေသလိုပဲ။ ရုတ်တရက် မီးပျက်သွားတော့ အားလုံး ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်သွားကြတယ်။ ကတောင်ချောက်ချား ဖြစ်စရာ မလိုပါဘူး၊ အားလုံး အဆင်ပြေသွားမှာပါ။ ငါတို့တွေ ကျောင်းဆင်း ကတည်းက မတွေ့ဖြစ်ကြတော့တာ တော်တော်ကြာပြီ။ သူက အိမ်က ထွက်သွား ကတည်းက ပြန်မလာတော့ဘူး။ ဒီအလုပ်ကို စလုပ် ကတည်းက အခက်အခဲတွေ အများကြီး ကြုံခဲ့ရတယ်။ မိုးလင်း ကတည်းက မိုးက တစ်ဖွဲဖွဲ ရွာနေတာ အခုထိ မတိတ်သေးဘူး။ သူနဲ့ သိ ကတည်းက သူ့အကြောင်းတွေကို သေသေချာချာ နားလည်လာတယ်။ ဆေးသောက်လိုက် ကတည်းက လူက တော်တော်လေး သက်သာသွားတယ်။ ကလေးက မွေး ကတည်းက ချူချာတတ်လို့ သေချာ ဂရုစိုက်ရတယ်။ ရန်ကုန်ကို ရောက် ကတည်းက ရွှေတိဂုံဘုရားကို သွားဖူးချင်နေတာ။ ဒီသတင်းကို ကြား ကတည်းက စိတ်ထဲမှာ မတင်မကျ ဖြစ်နေခဲ့တာ။ မနေ့ည ကတည်းက ဖုန်းဆက်မလို့ လုပ်နေတာ အလုပ်များလို့ မဆက်ဖြစ်ဘူး။ ခြံထောင့်မှာ ကတတ်ငန်းပင် လေးတွေ အလှစိုက်ထားတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် ရဲ့ အရွက်လေးတွေက သေးသေးလေးတွေနဲ့ ချစ်စရာကောင်းတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် ကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး တချို့က ရှာကြတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် တွေက ရေသိပ်မလိုဘဲ အလွယ်တကူ ရှင်သန်နိုင်တယ်။ ကတတ်ငန်းပင် ပေါ်မှာ ပိုးကောင်လေးတွေ လာကပ်နေလို့ ဆေးဖျန်းရမယ်။ ကတတ်ငန်းပင် ရဲ့ အမြစ်ကို သွေးလိမ်းရင် အနာကျက်တယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် လေးတွေကို ပန်းအိုးလေးတွေထဲ ထည့်စိုက်ရင် ပိုလှတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် တွေက နွေရာသီမှာတောင် စိမ်းလန်းနေတာပဲ။ အဘွားက ကတတ်ငန်းပင် အကြောင်းတွေကို သေချာ ရှင်းပြနေတယ်။ ကတတ်ငန်းပင် ကို အိမ်တွင်း အလှစိုက်ပင် အဖြစ်လည်း သုံးလို့ရတယ်။ စစ်သားတွေက ရန်သူကို ကာကွယ်ဖို့ ကတုတ်ကျင်း တွေ တူးနေကြတယ်။ ကတုတ်ကျင်း ထဲမှာ ပုန်းနေရင် လက်နက်ကြီး အန္တရာယ်ကနေ သက်သာနိုင်တယ်။ မိုးရွာတော့ ကတုတ်ကျင်း ထဲမှာ ရေတွေ ပြည့်နေတာပဲ။ ကတုတ်ကျင်း ကို နက်နက်တူးမှ ပိုပြီး လုံခြုံစိတ်ချရမယ်။ စစ်တိုက်တုန်းက ကတုတ်ကျင်း ထဲမှာ ညလုံးပေါက် နေခဲ့ရတယ်။ ကတုတ်ကျင်း ရဲ့ ဘေးပတ်လည်မှာ သဲအိတ်တွေ ကာရံထားတယ်။ ကတုတ်ကျင်း တွေကို တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ဆက်သွယ်ထားလို့ သွားလာရ လွယ်တယ်။ ကတုတ်ကျင်း အဟောင်းတွေကို မြေဖို့ပြီး ပြန်ရှင်းလင်းပစ်လိုက်တယ်။ စစ်ပွဲပြီးသွားတော့ ကတုတ်ကျင်း တွေလည်း အလွတ်ကြီး ဖြစ်ကျန်ရစ်တယ်။ ကတုတ်ကျင်း တူးတဲ့ အလုပ်က တော်တော်လေး ခွန်အားစိုက်ထုတ်ရတယ်။ ရန်သူတွေ ဝင်မလာနိုင်အောင် ရွာထိပ်မှာ ကတုတ်ရင်တား တွေ ချထားတယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေကို သစ်တုံးကြီးတွေနဲ့ ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ လုပ်ထားတယ်။ စစ်သားတွေက ကတုတ်ရင်တား နောက်ကနေ ပစ်ခတ်ဖို့ အသင့်ပြင်ထားကြတယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေကို ကျော်ဖြတ်ဖို့က တော်တော်လေး ခက်ခဲလိမ့်မယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေ ပြိုကျသွားရင် လုံခြုံရေး ကျိုးပေါက်သွားနိုင်တယ်။ မြို့ကို ကာကွယ်ဖို့ ကတုတ်ရင်တား တွေကို အမြန်ဆုံး တည်ဆောက်ရမယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေကြောင့် ရန်သူတွေ ရှေ့ဆက်တိုးလို့ မရဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ကတုတ်ရင်တား နောက်မှာ ပုန်းအောင်းနေရင် အနည်းဆုံးတော့ အကာအကွယ် ရတယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ ရန်သူတွေက လက်နက်ကြီးတွေ သုံးနေတယ်။ ကတုတ်ရင်တား တွေကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားမှ ရင်အေးရမယ်။ ချမ်းလွန်းလို့ တစ်ကိုယ်လုံး ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေပြီ၊ အနွေးထည် လေး ယူပေးပါ။ ကြောက်လွန်းလို့ သူ့အသံတွေ ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေတာ သိသာတယ်။ ဖျားနေတော့ လူက ကတုန်ကယင် နဲ့ ဘာမှတောင် မလုပ်နိုင်ဘူး။ အသက်ကြီးလာတော့ လက်တွေက ကတုန်ကယင် ဖြစ်လာတယ်။ အင်တာဗျူး ဖြေရမှာမို့ စိတ်လှုပ်ရှားပြီး ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေတယ်။ လူဆိုးတွေနဲ့ တွေ့ခဲ့ရလို့ ကတုန်ကယင် နဲ့ အိမ်ကို ပြန်ပြေးလာခဲ့တယ်။ ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေတဲ့ ကလေးကို အမေက ပွေ့ချီပြီး ချော့နေတယ်။ သတင်းဆိုး ကြားလိုက်ရတော့ သူ့လက်တွေ ကတုန်ကယင် နဲ့ ဖုန်းတောင် ပြုတ်ကျတယ်။ ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေတာကို ထိန်းချုပ်ပြီး စကားကို ရှင်းအောင် ပြောဖို့ ကြိုးစားပါ။ အအေးပတ်ပြီး ကတုန်ကယင် ဖြစ်နေရင် ရေနွေးလေး သောက်လိုက်ပါ။ အချိန်မမီတော့လို့ အလုပ်တွေကို ကတုန်းကတိုက် လုပ်လိုက်ရတယ်။ ကတုန်းကတိုက် ပြေးလာတာ လမ်းမှာတောင် ခလုတ်တိုက်မိသေးတယ်။ ကတုန်းကတိုက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်တော့ အမှားတွေ ပါသွားတယ်။ ဘာတွေ အရေးကြီးနေလို့ ကတုန်းကတိုက် ဖြစ်နေတာလဲ။ ကတုန်းကတိုက် အပြင်ထွက်သွားတာ ဘာပစ္စည်းမှတောင် မယူသွားဘူး။ ကတုန်းကတိုက် ဖြေလိုက်ရတဲ့ စာမေးပွဲက အမှတ်သိပ်မကောင်းဘူး။ ကတုန်းကတိုက် လုပ်တာထက် အချိန်ယူပြီး သေချာလုပ်တာ ပိုကောင်းတယ်။ ကတုန်းကတိုက် နဲ့ စကားတွေ ပြောလိုက်တာ တစ်ဖက်လူ နားလည်သွားရဲ့လား မသိဘူး。။ ကတုန်းကတိုက် ပြင်ဆင်ရတော့ ပွဲက သိပ်ပြီး သပ်သပ်ရပ်ရပ် မရှိဘူး။ ကတုန်းကတိုက် အခြေအနေမျိုးမှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်ထားပါ။ ပစ္စည်းတွေကို ကတမ်းကရမ်း မထားဘဲ နေရာတကျ သိမ်းပါ။ သူက အမြဲတမ်း ကတမ်းကရမ်း နိုင်လွန်းလို့ အလုပ်အပ်ရတာ စိတ်မချဘူး။ စာရွက်တွေကို ကတမ်းကရမ်း လုပ်ထားတော့ ရှာရတာ အရမ်းခက်တယ်။ ကတမ်းကရမ်း ပြေးလွှားနေကြတာ ဘာဖြစ်လို့ ဖြစ်မှန်းတောင် မသိဘူး။ အဝတ်အစားတွေကို ကတမ်းကရမ်း ဝတ်လာတော့ ကြည့်ရတာ သပ်ရပ်မှု မရှိဘူး။ ကတမ်းကရမ်း လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်က ရေရှည်ခံမှာ မဟုတ်ဘူး။ စကားကို ကတမ်းကရမ်း မပြောဘဲ သေချာ စဉ်းစားပြီးမှ ပြောပါ။ ကတမ်းကရမ်း နေထိုင်တတ်တဲ့ အကျင့်ကို ပြင်ဖို့ လိုနေပြီ။ ကတမ်းကရမ်း အစီအစဉ်တွေက အမြဲတမ်း လွဲချော်တတ်တယ်။ သူ့အခန်းက အမြဲတမ်း ကတမ်းကရမ်း နဲ့ ရှုပ်ပွနေတာပဲ။ လမ်းလျှောက်နေရင်း ခလုတ်တိုက်ပြီး ကတိမ်းကပါး ဖြစ်သွားတယ်။ အလုပ်တွေ များနေလို့ အစီအစဉ်တွေ ကတိမ်းကပါး ဖြစ်ကုန်ပြီ။ ကတိမ်းကပါး နဲ့ ပြုတ်ကျမလို ဖြစ်သွားတာကို ဘေးကလူက လှမ်းဖမ်းလိုက်ရတယ်။ ကားက လမ်းချော်ပြီး ကတိမ်းကပါး ဖြစ်သွားလို့ လန့်သွားတာပဲ။ စကားတွေ ကတိမ်းကပါး ပြောမိသွားလို့ တောင်းပန်ပါတယ်။ ကတိမ်းကပါး အခြေအနေလေးတွေကနေ အတွေ့အကြုံသစ်တွေ ရတတ်တယ်။ သူ့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ကတိမ်းကပါး ဖြစ်နေလို့ အားကိုးလို့ မရဘူး။ ကတိမ်းကပါး နဲ့ ချော်လဲသွားတာ ဒူးမှာ ပွန်းသွားတယ်။ အလောတကြီး လုပ်ရင် ကတိမ်းကပါး ဖြစ်တတ်လို့ သတိထားပါ။ ကတိမ်းကပါး အမှားလေးတွေကို နားလည်ခွင့်လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်။ ငလျင်လှုပ်တော့ အိမ်ကြီးက ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်သွားတယ်။ လေပြင်းတိုက်လို့ သစ်ပင်ကြီးတွေ ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်နေတယ်။ မူးနေတဲ့သူက လမ်းလျှောက်တာ ကတိမ်းကယိမ်း နဲ့ လဲကျတော့မယ်။ ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်နေတဲ့ စားပွဲကို သေချာ ပြန်ပြင်ဖို့ လိုတယ်။ လှေက လှိုင်းပုတ်လို့ ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်နေတာ ကြောက်စရာကြီး။ ကတိမ်းကယိမ်း နဲ့ ပြေးလာတဲ့ ကလေးကို အမေက လှမ်းဖမ်းလိုက်တယ်။ သူ့ဘဝက အခက်အခဲတွေ ကြားမှာ ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်နေတာ ကြာပြီ။ ကတိမ်းကယိမ်း ဆောက်ထားတဲ့ တဲလေးက မိုးရွာရင် ပြိုကျမှာ စိုးရတယ်။ ကတိမ်းကယိမ်း နဲ့ ချော်လဲမလို ဖြစ်သွားပေမယ့် သတိထားလိုက်မိတယ်။ ကတိမ်းကယိမ်း ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်ကို တရားထိုင်ပြီး တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ပါ။ တောထဲမှာ ကတုံကနက်ပင် ကြီးတွေ အများကြီး ပေါက်နေတယ်။ ကတုံကနက်ပင် က ထွက်တဲ့ အသားက တော်တော်လေး မာကျောတယ်။ ကတုံကနက်ပင် တွေကို အိမ်ဆောက်တဲ့ နေရာမှာ သုံးလို့ရတယ်။ အဘိုးက ကတုံကနက်ပင် ရဲ့ ဆေးဖက်ဝင်ပုံတွေကို ပြောပြတယ်။ ကတုံကနက်ပင် ရဲ့ အရွက်တွေက အစိမ်းရင့်ရောင်လေးတွေ ရှိတယ်။ ကတုံကနက်ပင် ကို ရှားပါးသစ်ပင် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။ ကတုံကနက်ပင် ပေါ်မှာ ငှက်သိုက်တွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ကတုံကနက်ပင် ကြီးရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ထိုင်ရတာ အရမ်းအေးချမ်းတယ်။ ကတုံကနက်ပင် တွေကို ခုတ်လှဲတာကို တားမြစ်ထားတယ်။ ကတုံကနက်ပင် က အပွင့်လေးတွေက အဖြူရောင်လေးတွေနဲ့ လှတယ်။ ရေစည်ထဲမှာ ကတွတ်ပေါက် ဖြစ်နေလို့ ရေတွေ ယိုကျနေတယ်။ အိမ်ခေါင်မိုးမှာ ကတွတ်ပေါက် ရှိနေလို့ မိုးရွာရင် ရေယိုတယ်။ ကတွတ်ပေါက် ကနေ ကြွက်တွေ ဝင်လာမှာ စိုးလို့ ပိတ်ထားလိုက်တယ်။ ဘောလုံးမှာ ကတွတ်ပေါက် လေး ရှိနေလို့ လေထိုးလို့ မရဘူး။ ကတွတ်ပေါက် ကို သေချာ ပြန်ဖာမှ ရေလုံမှာ။ အင်္ကျီမှာ ကတွတ်ပေါက် ဖြစ်နေလို့ အပ်နဲ့ ပြန်ချုပ်လိုက်တယ်။ ကတွတ်ပေါက် လေးကနေ နေရောင်ခြည် အလင်းတန်းလေး ဝင်လာတယ်။ ပိုက်လုံးမှာ ကတွတ်ပေါက် ဖြစ်နေလို့ ရေအား သိပ်မကောင်းဘူး။ ကတွတ်ပေါက် ကနေ လေစိမ်းတွေ ဝင်လာလို့ အေးနေတယ်။ ကတွတ်ပေါက် ကို မဖာရင် ပိုကျယ်လာပြီး ပြင်ရ ခက်လိမ့်မယ်။ ခြံထဲမှာ ကတွတ်ပင် (သတွတ်ပင်) ကြီး တစ်ပင် စိုက်ထားတယ်။ ကတွတ်ပင် က ထွက်တဲ့ ကတွတ်သီးလေးတွေကို ဆားနဲ့ စားရင် အရမ်းကောင်းတယ်။ ကတွတ်ပင် အရွက်တွေကို သုပ်စားလို့ ရတယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ကတွတ်ပင် ကြီးက အရိပ်ကောင်းတော့ အောက်မှာ နားလို့ ကောင်းတယ်။ ကတွတ်ပင် ကို ခုတ်လှဲလိုက်ရင် အသီးစားရတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ ကတွတ်ပင် အသီးတွေက မှည့်ရင် နီရဲပြီး ချိုဉ်ချဉ်ချိုချိုလေး ဖြစ်သွားတယ်။ ကတွတ်ပင် ပေါ်မှာ ကလေးတွေ တက်ဆော့နေကြတယ်။ ကတွတ်ပင် က ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး အဘွားက ပြောတယ်။ ကတွတ်ပင် လေးတွေ ရှင်သန်ဖို့ ရေမှန်မှန် လောင်းပေးရမယ်。။ ကတွတ်ပင် အသီးကို ယိုထိုးစားရင်လည်း အရမ်းအရသာရှိတယ်။ ဈေးထဲကနေ ကတွတ်မုန့် လေးတွေ ဝယ်လာပြီး လက်ဖက်ရည်နဲ့ စားမလို့။ ကတွတ်မုန့် ရဲ့ အရသာက ချိုချဉ်လေးမို့လို့ ကလေးတွေ အရမ်းကြိုက်ကြတယ်။ အဘွားက အိမ်မှာ ကတွတ်မုန့် ကိုယ်တိုင် လုပ်ကျွေးလေ့ရှိတယ်။ ကတွတ်မုန့် ကို သေချာ ထုပ်ပိုးထားရင် ရက်အတော်ကြာ အထားခံတယ်။ ကတွတ်မုန့် လေးတွေကို ဘုရားဆွမ်းတော် တင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေတယ်။ ကတွတ်မုန့် ရဲ့ အနံ့လေးက မွှေးပြီး စားချင်စရာ ကောင်းတယ်။ ကတွတ်မုန့် ကို အချိုတည်းစရာ အနေနဲ့ စားရင် သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ကတွတ်မုန့် ဝယ်စားချင်လို့ ဈေးထဲကို သွားရှာနေတာ။ ကတွတ်မုန့် လုပ်တဲ့ နည်းလေး သင်ပေးပါလား၊ အိမ်မှာ လုပ်စားကြည့်ချင်လို့။ ကတွတ်မုန့် လေးတွေက စားရတာ ပျော့ပျောင်းပြီး အရသာရှိတယ်။ ဒီနှစ် ကထိန်ပွဲကို ကျွန်တော်တို့ရွာမှာ အကြီးအကျယ်လုပ်ဖို့ စီစဉ်နေကြတယ်။ ကထိန်ပွဲမှာ ပါဝင်လှူဒါန်းရတာ တကယ်ကို ကုသိုလ်ရသလို ပျော်စရာလည်း ကောင်းတယ်။ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကထိန်ပွဲ သွားရင်း မုန့်ဟင်းခါး ဝင်စားဖြစ်သေးတယ်။ ကထိန်ပွဲ ရောက်ပြီဆိုရင် ရွာထဲမှာ အလှူခံမဏ္ဍပ်တွေနဲ့ အရမ်းစည်ကားတာပဲ။ ဒီနှစ်တော့ ကထိန်ပွဲအတွက် ပဒေသာပင် တစ်ပင်လောက်တော့ ဝင်ပါမယ်လို့ စိတ်ကူးထားတယ်။ ကထိန်ပွဲ လှည့်လည်တဲ့အခါ အိုးစည်ဗုံမောင်းတွေနဲ့ ကကြခုန်ကြတာ ကြည့်လို့ကောင်းတယ်။ မနက်ဖြန် ကထိန်ပွဲရှိလို့ ဒီနေ့ကတည်းက အိမ်မှာ ဟင်းတွေ ချက်ပြု��်ပြင်ဆင်နေရပြီ။ ကထိန်ပွဲဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအတွက် အရမ်းအရေးပါတဲ့ ပွဲတော်တစ်ခုပဲနော်။ သူက ကထိန်ပွဲမှာ အမြဲတမ်း တက်တက်ကြွကြွနဲ့ ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးတတ်တယ်။ ကထိန်ပွဲပြီးသွားတော့ ရွာလေးက ပြန်ပြီး တိတ်ဆိတ်သွားသလို ခံစားရတယ်။ ခြံနောက်ဖေးက ကဒတ်ပင်ကြီးက အရိပ်ကောင်းတော့ အောက်မှာ ထိုင်ရတာ အေးနေတာပဲ။ ကဒတ်ပင်ကထွက်တဲ့ အစေးကို ဟိုးအရင်တုန်းက ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး သုံးကြတယ်။ အဘိုးက ကဒတ်ပင်ကို ဘယ်လိုစိုက်ရလဲဆိုတာ သေချာရှင်းပြနေတယ်။ ဒီလမ်းဘေးမှာ ကဒတ်ပင်တွေ အများကြီး ပေါက်နေတာ သတိထားမိလား။ မိုးရာသီရောက်ရင် ကဒတ်ပင်တွေက ပိုပြီး စိမ်းလန်းရှင်သန်လာသလိုပဲ။ ကဒတ်ပင်ရဲ့ အရွက်တွေက နည်းနည်းကြမ်းပေမယ့် ကြည့်ရတာ တစ်မျိုးလေး လှတယ်။ ကဒတ်ပင်လေးတွေကို ပျိုးပင်ပေါက်ကတည်းက ဂရုစိုက်ပြီး စိုက်ခဲ့ရတာ။ ခြံထဲမှာ ကဒတ်ပင်တွေ ရှင်းလင်းရတာနဲ့တင် ဒီနေ့ အချိန်တော်တော် ကုန်သွားတယ်။ ကဒတ်ပင်ကြီးကို ခုတ်လှဲလိုက်ရင် ငှက်လေးတွေ နားစရာ နေရာမရှိတော့ဘူး။ ကဒတ်ပင်က ရေသိပ်မလိုဘဲ အလွယ်တကူ ရှင်သန်နိုင်တဲ့ အပင်မျိုးပဲ။ ဈေးကနေ ကဒတ်မုန့်လေးတွေ ဝယ်လာတယ်၊ ရေနွေးကြမ်းနဲ့ စားရအောင်။ ကဒတ်မုန့်က ချိုစိမ့်စိမ့်အရသာလေးမို့ ကလေးတွေ အရမ်းကြိုက်ကြတယ်။ အမေက ကဒတ်မုန့်ကို ကိုယ်တိုင်အိမ်မှာ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း လုပ်ကျွေးလေ့ရှိတယ်။ ကဒတ်မုန့်ကို လုပ်ရတာ နည်းနည်းတော့ လက်ဝင်တယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ မနက်စာအဖြစ် ကဒတ်မုန့်လေး တစ်ခုနှစ်ခုလောက် စားလိုက်ရင် ဗိုက်ပြည့်သွားတာပဲ။ ဒီဆိုင်က ကဒတ်မုန့်က အချိုးအစားမှန်လို့ တော်တော်လေး စားလို့ကောင်းတယ်။ ကဒတ်မုန့်လေးတွေကို ဘုရားဆွမ်းတော်တင်ဖို့အတွက် သေချာပြင်ဆင်ထားလိုက်တယ်။ ကဒတ်မုန့် ဝယ်စားချင်လို့ ဈေးထဲကို တမင်သက်သက် သွားရှာနေရတယ်။ သူငယ်ချင်းတွေ လာလည်ရင် တိုက်ဖို့ ကဒတ်မုန့်လေးတွေ ဖယ်ထားပေးမယ်။ ကဒတ်မုန့်လေးတွေက ပူပူနွေးနွေးစားရရင် ပိုပြီး အရသာရှိတယ်။ တောထဲသွားတုန်းက ကနကုတ်မြွေလေး တစ်ကောင် ဖြတ်သွားတာ တွေ့လိုက်ရတယ်။ ကနကုတ်မြွေက အရောင်အသွေးလှပေမယ့် အဆိပ်ရှိတတ်လို့ သတိထားရမယ်။ ခြံထဲမှာ ကနကုတ်မြွေ တွေ့လို့ အားလုံး လန့်ပြီး ပြေးကြတာ ရယ်ရမလို ငိုရမလိုပဲ။ ကနကုတ်မြွေတွေက အေးတဲ့နေရာတွေကို ကြိုက်လို့ သစ်ရွက်ခြောက်တွေအောက်မှာ ပုန်းနေတတ်တယ်။ အဘိုးက ကနကုတ်မြွေအကြောင်း ပုံပြင်လေးတွေ ပြောပြတာ နားထောင်လို့ ကောင်းတယ်။ ကနကုတ်မြွေကို မြင်တာနဲ့ မသတ်ဘဲ သဘာဝအတိုင်း ထွက်သွားအောင်ပဲ လုပ်လိုက်တယ်။ ဒီဒေသမှာ ကနကုတ်မြွေတွေ ပေါတယ်ဆိုလို့ ညဘက်သွားလာရင် ဓာတ်မီးဆောင်ရတယ်။ ကနကုတ်မြွေလေးက သေးပေမယ့် အကိုက်ခံရရင် ဒုက္ခရောက်သွားနိုင်တယ်။ ကနကုတ်မြွေရဲ့ အရေခွံကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး တချို့က ရှာကြသေးတယ်။ တိရစ္ဆာန်ရုံမှာ ကနကုတ်မြွေကို သေချာလှောင်အိမ်နဲ့ ပြသထားတာ သွားကြည့်ခဲ့တယ်။ ဟင်းချက်ဖို့ ကနစိုထင်းလေးတွေ သွားခွဲရဦးမယ်။ ကနစိုထင်းက မီးတောက်အားကောင်းလို့ ထမင်းဟင်းချက်ရတာ အရမ်းမြန်တယ်။ မိုးတွင်းအတွက် ကနစိုထင်းတွေကို ကြိုပြီး စုဆောင်းထားမှ အဆင်ပြေမှာ။ ကနစိုထင်း ခုတ်ရတာ အသားမာလို့ တော်တော်လေး အားစိုက်ရတယ်။ ဈေးမှာ ကနစိုထင်း တစ်စည်းကို ဘယ်လောက်ပေးရလဲ မသိဘူး။ အမေက ကနစိုထင်းနဲ့ ချက်တဲ့ ထမင်းက ပိုပြီး မွှေးတယ်လို့ ပြောတတ်တယ်။ ကနစိုထင်းတွေကို မိုးမလွတ်တဲ့နေရာမှာ ထားရင် စိုပြီး မီးမွှေးရ ခက်လိမ့်မယ်။ ရွာမှာတော့ ဟင်းချက်ဖို့ ကနစိုထင်းကိုပဲ အဓိကထားပြီး သုံးကြတယ်။ ကနစိုထင်းလေးတွေ ညီညီညာညာ စီထားတာ မြင်ရတာ သပ်ရပ်နေတာပဲ။ ဆောင်းရာသီမှာ ကနစိုထင်းလေးတွေ ဖိုပြီး မီးလှုံရတာ အရမ်းနွေးထွေးတယ်။ ရေစပ်နားမှာ ကနစိုးပင်ကြီးတွေက အုပ်အုပ်ဆိုင်းဆိုင်းနဲ့ အရိပ်ကောင်းလိုက်တာ။ ကနစိုးပင်က အသီးလေးတွေကို ချဉ်ပေါင်ဟင်းထဲ ထည့်ချက်ရင် သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ဒီဒေသမှာ ကနစိုးပင်တွေ အများကြီး ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်တယ်။ ကနစိုးပင်ရဲ့ အမြစ်တွေက ရေထဲမှာ ယှက်နွယ်နေတာ မြင်ရတာ အံ့သြစရာပဲ။ ကနစိုးပင်ပေါ်မှာ ငှက်လေးတွေ အသိုက်ဖွဲ့ပြီး နေကြတာ အများကြီးပဲ။ ကနစိုးပင်တွေက ရေလှိုင်းဒဏ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ သဘာဝတံတိုင်းတွေပေါ့။ ကနစိုးပင် အခေါက်ကို ဆေးဖက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး အသုံးပြုကြတာလည်း ရှိတယ်။ လှေစီးရင်း ကမ်းဘေးက ကနစိုးပင်တန်းကြီးကို ငေးကြည့်ရတာ စိတ်အေးချမ်းတယ်။ ဒီကနစိုးပင်ကြီးက သက်တမ်းတော်တော် ကြာနေပြီမို့ ပင်စည်က အကြီးကြီးပဲ။ ကနစိုးပင်လေးတွေကို ဒီရေတော ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် စိုက်ပျိုးနေကြတယ်။ ရေကန်ထဲမှာ ကနဖော့ပင်လေးတွေက စိမ်းလန်းပြီး လှပနေတာပဲ။ ကနဖော့ပင်ကို ဟင်းချိုချက်သောက်ရင် အရမ်းချိုစိမ့်ပြီး စားလို့ကောင်းတယ်။ ဈေးကနေ ကနဖော့ပင် အနုလေးတွေ ဝယ်လာပြီး အရည်သောက်ဟင်း လုပ်မလို့။ ကနဖော့ပင်လေးတွေက ရေကြည်တဲ့နေရာမှာ ပိုပြီး ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိတယ်။ ငါးလေးတွေက ကနဖော့ပင်တွေ ကြားထဲမှာ ပုန်းအောင်းပြီး ဆော့ကစားနေကြတယ်။ ကနဖော့ပင်ကို အစိမ်းလိုက် တို့စရာအဖြစ် စားရင်လည်း ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တယ်။ ခြံထဲက ရေအိုင်လေးမှာ ကနဖော့ပင်လေးတွေ အလှစိုက်ထားတယ်။ ကနဖော့ပင်တွေ အရမ်းများလာရင် ရေစီးရေလာ ပိတ်ဆို့တတ်လို့ ရှင်းပေးရတယ်။ ကနဖော့ပင်ရဲ့ အပွင့်လေးတွေက သေးသေးလေးနဲ့ ချစ်စရာကောင်းတယ်။ ဒီနေ့ ညစာအတွက် ကနဖော့ပင်လေး တစ်ပွဲလောက် ကြော်ပေးပါလား။ နေပူလွန်းလို့ အိမ်ရှေ့မှာ ကနားဖျင်းလေး ထိုးထားလိုက်တယ်။ မိုးရွာရင် အဝတ်တွေ မစိုအောင် ကနားဖျင်းအောက်မှာ လှန်းလို့ရတယ်။ ပွဲလုပ်မလို့ ခြံထဲမှာ ကနားဖျင်း ကြီးကြီးတစ်ခု ထိုးဖို့ စီစဉ်နေတယ်။ ကနားဖျင်းရဲ့ အမိုးကို သေချာမချည်ထားရင် လေတိုက်ရင် လွင့်သွားလိမ့်မယ်။ ဈေးသည်တွေက နေဒဏ်မိုးဒဏ်ခံနိုင်အောင် ကနားဖျင်းလေးတွေ ထိုးပြီး ရောင်းကြတယ်။ ကနားဖျင်းအောက်မှာ ကုလားထိုင်ချပြီး စာဖတ်ရတာ အရမ်းဇိမ်ကျတာပဲ။ လေပြင်းတိုက်လို့ ကနားဖျင်းလေး ပြိုကျသွားတာ ပြန်ပြင်ရဦးမယ်။ ကနားဖျင်းလေး တပ်လိုက်တော့ အိမ်ရှေ့မှာ အရိပ်ရသွားလို့ နေလို့ကောင်းတယ်။ ဧည့်သည်တွေ နားခိုဖို့ ကနားဖျင်းလေး တစ်ခုလောက် မြန်မြန်လုပ်ပေးလိုက်ပါ။ ကနားဖျင်းကို ရေစိုခံတဲ့ မိုးကာစနဲ့ လုပ်ထားတော့ ပိုပြီး ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်။ သူမရဲ့ လည်ဆွဲလေးက ကနုကမာနဲ့ လုပ်ထားတာမို့ တကယ်ကို လှပလွန်းတယ်။ ကနုကမာ အခွံလေးတွေကို စုပြီး အလှဆင်ပစ္စည်းတွေ လုပ်လို့ရတယ်။ ကမ်းခြေမှာ လမ်းလျှောက်ရင်း ကနုကမာ အခွံလှလှလေးတွေ ကောက်လာခဲ့တယ်။ ကနုကမာရဲ့ အရောင်လေးက အလင်းရောင်ပေါ် မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲနေတတ်တယ်။ ပရိဘောဂတွေမှာ ကနုကမာနဲ့ အလှဆင်ထားတာက တန်ဖိုးကြီးပြီး ခမ်းနားတယ်။ ကနုကမာ ထုတ်လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းက ဒီဒေသမှာ အတော်လေး တွင်ကျယ်တယ်။ ဒီကြယ်သီးလေးတွေက ကနုကမာစစ်စစ်နဲ့ လုပ်ထားတာလို့ ဆိုင်ရှင်က ပြောတယ်။ ကနုကမာ အခွံလေးတွေကို အရောင်တင်လိုက်တော့ ပိုပြီး တောက်ပလာတယ်။ လက်ဆောင်ပေးဖို့ ကနုကမာနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ လက်ကောက်လေး ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကနုကမာရဲ့ သဘာဝအလှက ဘယ်တော့မှ ရိုးမသွားတဲ့ အလှတရားပဲ။ ရှေးခေတ်က စာရေးတဲ့အခါ ကနုတံလေးတွေကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြတယ်။ ပြတိုက်ထဲမှာ ရှေးဟောင်း ကနုတံလေးတွေကို သေချာ သိမ်းဆည်းပြသထားတယ်။ ကနုတံလေးနဲ့ သေသေချာချာ ရေးဆွဲထားတဲ့ ပန်းချီကားက အသက်ဝင်နေတာပဲ။ အဘိုးက ကနုတံ ကိုင်တွယ်နည်းကို မြေးလေးတွေကို သေချာ သင်ပေးနေတယ်။ ဒီကနုတံလေးကို ဝါးနဲ့ သေသေသပ်သပ် ပြုလုပ်ထားတာ တွေ့ရတယ်။ ကနုတံရဲ့ ထိပ်ဖျားလေးက သေးသွယ်နေမှ စာရေးတဲ့အခါ လှပမှာ။ ကနုတံလေးနဲ့ ရေးရတာ ခဲတံနဲ့ ရေးရတာထက် ပိုပြီး ပညာပါသလိုပဲ။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ကနုတံကို သုံးတဲ့သူ သိပ်မရှိတော့ပါဘူး။ ကနုတံကို သုံးပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ ကနုတ်ပန်းတွေကို ရေးဆွဲပြနေတယ်။ သူ့အိမ်မှာ အမှတ်တရ သိမ်းထားတဲ့ ကနုတံ အဟောင်းလေး တစ်ချောင်း ရှိတယ်။ ဘုရင်ထွက်တော်မူတဲ့အခါ ကနက္ကဒဏ်ထီးကို ဆောင်းပြီး လိုက်ပါရတယ်။ ကနက္ကဒဏ်ထီးက တော်ဝင်မိသားစုတွေရဲ့ အမှတ်အသားတစ်ခုလို့ ဆိုနိုင်တယ်။ နန်းတော်ထဲမှာ ရွှေရောင်တောက်ပနေတဲ့ ကနက္ကဒဏ်ထီးကြီးတွေကို တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ရှေးခေတ် ဇာတ်လမ်းတွေထဲမှာ ကနက္ကဒဏ်ထီး အကြောင်း မကြာခဏ ပါတတ်တယ်။ ကနက္ကဒဏ်ထီးကို သယ်ဆောင်ရတဲ့သူက အမြဲတမ်း သတိထားပြီး ကိုင်တွယ်ရတယ်။ ကနက္ကဒဏ်ထီးရဲ့ အနားကွပ်တွေမှာ ကျောက်မျက်ရတနာတွေ စီခြယ်ထားတယ်။ ဘုရားပွဲလှည့်တဲ့အခါ ကနက္ကဒဏ်ထီး အတုလေးတွေနဲ့ အလှဆင်ထားတာ လှတယ်။ ကနက္ကဒဏ်ထီးက သာမန်ထီးတွေထက် အရွယ်အစား ပိုကြီးပြီး ခမ်းနားတယ်။ ကနက္ကဒဏ်ထီး ဆောင်းပေးရတဲ့ အလုပ်က ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမားတဲ့ အလုပ်တစ်ခုပဲ။ ပြတိုက်မှာ ပြသထားတဲ့ ကနက္ကဒဏ်ထီးကြီးကို သွားရောက် လေ့လာခဲ့သေးတယ်။ ဘုရားကျောင်းကန်တွေမှာ ကနုတ်ပန်း အလှဆင်ထားတာက တကယ်ကို လက်ရာမြောက်တယ်။ သူက ကနုတ်ပန်း ရေးဆွဲတဲ့ နေရာမှာ တော်တော်လေး နာမည်ကြီးတဲ့ ပညာရှင်ပဲ။ သစ်သားပန်းပုမှာ ကနုတ်ပန်း အခွေအလိပ်လေးတွေ ထုဆစ်ထားတာ အသက်ဝင်နေတာပဲ။ မြန်မာ့ရိုးရာ ကနုတ်ပန်း အနုပညာကို မျိုးဆက်သစ်တွေ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသင့်တယ်။ ဒီအင်္ကျီပေါ်က ကနုတ်ပန်း ပန်းထိုးလက်ရာက အရမ်းကို သေသပ်လှပတယ်။ ကနုတ်ပန်း ရေးဆွဲနည်းကို သင်တန်းမှာ သေချာ သွားတက်နေတယ်။ ကနုတ်ပန်းတွေက မြန်မာတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေတယ်။ တံခါးရွက်မှာ ကနုတ်ပန်းတွေ ဖော်ထားတော့ အိမ်က ပိုပြီး ခမ်းနားသွားတယ်။ ကနုတ်ပန်း အခွေအလိပ်လေးတွေက ကြည့်လေ ကြည့်လေ လှလေပါပဲ။ သူဆွဲထားတဲ့ ကနုတ်ပန်း ပုံစံလေးကို မြင်တာနဲ့တင် လက်ရာမြောက်မှန်း သိသာတယ်။ သူမရဲ့ ကနွဲ့ကလျ လမ်းလျှောက်ပုံလေးက မြင်သူတိုင်းကို ဆွဲဆောင်နိုင်တယ်။ စကားပြောရင်လည်း ကနွဲ့ကလျလေး ပြောတတ်တော့ လူချစ်လူခင် ပေါတယ်။ ကပွဲမှာ ကနွဲ့ကလျ ကနေတဲ့ ကချေသည်လေးကို အားလုံးက ငေးကြည့်နေကြတယ်။ ကနွဲ့ကလျ အမူအရာလေးတွေက မိန်းကလေးတွေရဲ့ သဘာဝ အလှတရားပဲ။ ဒီလောက် ကနွဲ့ကလျ နေတတ်တဲ့ ကလေးမလေးကို အားလုံးက အသည်းယားနေကြတယ်။ ကနွဲ့ကလျနဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာ ကြည့်ပြီး ဘယ်တော့ပြီးမလဲလို့ တွေးနေမိတယ်။ သူမရဲ့ ကနွဲ့ကလျ လှုပ်ရှားမှုလေးတွေက ပန်းချီကား တစ်ချပ်လိုပဲ။ အဝတ်အစားကလည်း လှ၊ အမူအရာကလည်း ကနွဲ့ကလျဆိုတော့ တကယ် ပြည့်စုံနေတာပဲ။ ကနွဲ့ကလျ နေတတ်ပေမယ့် အလုပ်လုပ်တဲ့ နေရာမှာတော့ တကယ် တိကျသေချာတယ်။ သူမရဲ့ ကနွဲ့ကလျ အပြုံးလေးက လူတိုင်းရဲ့ ရင်ကို အေးချမ်းစေတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဖွားမြင်တော်မူရာ နေရာက ကပိလဝတ်ပြည် ဖြစ်ပါတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ရတာ အရမ်းစိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတယ်။ ဘုရားဖူးသွားရင်း ကပိလဝတ်ပြည် အဟောင်းနေရာကို ရောက်ခဲ့သေးတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည်က ရှေးခေတ် သာကီဝင်မင်းတွေ အုပ်စိုးခဲ့တဲ့ နေရာပေါ့။ ကျောင်းမှာ သမိုင်းသင်တော့ ကပိလဝတ်ပြည် အကြောင်း သေချာ လေ့လာခဲ့ရတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည်ရဲ့ အကြွင်းအကျန် အဆောက်အအုံတွေကို အခုထိ တွေ့နိုင်ပါသေးတယ်။ ဗုဒ္ဓဝင် ဇာတ်လမ်းတွေထဲမှာ ကပိလဝတ်ပြည် အကြောင်း အများဆုံး ပါဝင်လေ့ရှိတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည်ကို သွားရောက်လေ့လာဖို့ ခရီးစဉ်တစ်ခု စီစဉ်ထားတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည်ရဲ့ ခမ်းနားကြီးကျယ်မှုတွေကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ကြည့်နေမိတယ်။ ကပိလဝတ်ပြည် အကြောင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ကြည့်ပြီး ဗဟုသုတ အများကြီး ရလိုက်တယ်။ အဝတ်အစားတွေကို ကပိုကရို မဝတ်ဘဲ သပ်သပ်ရပ်ရပ်လေး ဝတ်စမ်းပါ။ သူက အမြဲတမ်း ကပိုကရို နေတတ်လို့ လူကြီးတွေက ခဏခဏ ဆူရတယ်။ ဆံပင်တွေ ကပိုကရို ဖြစ်နေတာလေးကပဲ သူ့အတွက် တစ်မျိုးလေး လှနေသလိုပဲ။ အိပ်ရာက နိုးနိုးချင်းဆိုတော့ ပုံစံက ကပိုကရို ဖြစ်နေတာပေါ့။ အလုပ်တွေ များနေလို့ အိမ်ကိုတောင် သေချာ မရှင်းနိုင်ဘဲ ကပိုကရို ဖြစ်နေတယ်။ ကပိုကရို ဖြစ်နေတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို သေချာ ပြန်စီထားလိုက်ပါ။ သူ့အခန်းထဲ ဝင်သွားတာ ပစ္စည်းတွေ ကပိုကရိုနဲ့ တော်တော် ရှုပ်ပွနေတယ်။ ကပိုကရို အမူအရာလေးနဲ့ ရယ်လိုက်တာက တကယ် သဘာဝကျတယ်။ အလောတကြီး ထွက်လာရလို့ အဝတ်အစားတွေတောင် ကပိုကရို ဖြစ်ကုန်ပြီ။ ကပိုကရို နေတတ်တဲ့ အကျင့်ကို ဖျောက်ဖို့ အချိန်နည်းနည်းတော့ ယူရလိမ့်မယ်။ သူပြောတဲ့ စကားတွေက ကပေါက်ကရောက်တွေချည်းပဲ၊ ဘာမှန်းကို မသိဘူး။ အလုပ်မှာ စိတ်ညစ်လာရင် ကပေါက်ကရောက်တွေ လျှောက်လုပ်မိတတ်တယ်။ ကပေါက်ကရောက် စကားတွေ ပြောပြီး အချိန်ဖြုန်းမယ့်အစား အလုပ်တစ်ခုခု လုပ်ပါ။ မူးလာပြီဆိုရင် သူက ကပေါက်ကရောက်တွေ လျှောက်ပြောတတ်လို့ ရှောင်နေရတယ်။ ကလေးတွေ ကပေါက်ကရောက် ဆော့ထားတာ အိမ်တစ်ခုလုံး ရှုပ်ပွနေတာပဲ။ ကပေါက်ကရောက် အကြံဉာဏ်တွေ ပေးနေတာကို ဘယ်သူမှ လက်မခံကြဘူး။ စိတ်တွေ ရှုပ်နေလို့ ကပေါက်ကရောက်တွေ တွေးမိနေတာ ဖြစ်မယ်။ သူ့အမူအရာက ကပေါက်ကရောက် ဖြစ်နေတော့ တစ်ခုခု မှားနေပြီဆိုတာ သိသာတယ်။ ကပေါက်ကရောက် ပြဿနာလေးတွေကို အချိန်ကုန်ခံပြီး ဖြေရှင်းမနေပါနဲ့။ အရေးကြီးတဲ့ အချိန်မှာ ကပေါက်ကရောက် လာမလုပ်နဲ့၊ ငါ တကယ် စိတ်တိုလာပြီ။ အလုပ်တွေကို ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ မလုပ်ဘဲ သေသေသပ်သပ် လုပ်စမ်းပါ။ သူ့လက်ရာက ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ နိုင်လွန်းလို့ အလုပ်အပ်ရတာ စိတ်မချဘူး။ စာမေးပွဲမှာ အဖြေတွေကို ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ ရေးထားတော့ အမှတ်မကောင်းဘူး။ အဝတ်အစားတွေကို ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ ဝတ်လာတာ ကြည့်ရတာ အဆင်မပြေဘူး။ အစီအစဉ်တွေ ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ ဖြစ်ကုန်လို့ အားလုံး ပြန်စရတော့မယ်။ ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ နေတတ်တဲ့သူတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတာ တော်တော် ခက်တယ်။ ပစ္စည်းတွေကို ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ ထားခဲ့လို့ အခု ရှာမတွေ့တော့ဘူး။ သူဆွဲထားတဲ့ ပန်းချီကားက ကပေါက်ချိကပေါက်ချာနဲ့ ဘာပုံမှန်း သေချာ မသိရဘူး။ စကားကို ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ မပြောဘဲ လိုရင်းကိုပဲ တိတိကျကျ ပြောပါ။ ကပေါက်ချိကပေါက်ချာ အကျင့်လေးတွေကို ပြင်လိုက်ရင် သူက တော်တော် တော်တဲ့သူပါ။ ကပေါက်တိကပေါက်ချာ အလုပ်တွေ လုပ်နေမယ်ဆိုရင် ဘယ်တော့မှ တိုးတက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ သူက အမြဲတမ်း ကပေါက်တိကပေါက်ချာ နိုင်လွန်းလို့ ဘယ်သူကမှ အထင်မကြီးကြဘူး။ စာရွက်တွေကို ကပေါက်တိကပေါက်ချာ ဖြဲချထားတာ အမှိုက်တွေချည်းပဲ။ ကပေါက်တိကပေါက်ချာ စကားတွေ ပြောနေတာကို နားထောင်ရတာ စိတ်ရှုပ်လာပြီ။ စီမံကိန်းက ကပေါက်တိကပေါက်ချာ ဖြစ်နေတော့ အထက်က ပြန်ပြင်ခိုင်းတယ်။ ကပေါက်တိကပေါက်ချာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကြောင့် ကုမ္ပဏီ နစ်နာခဲ့ရတယ်။ သူ့ရဲ့ ကပေါက်တိကပေါက်ချာ အပြုအမူတွေကြောင့် သူငယ်ချင်းတွေ ဝေးကုန်ပြီ။ အခန်းကို ကပေါက်တိကပေါက်ချာ မထားဘဲ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ထားဖို့ ပြောထားတယ်။ အလောတကြီး လုပ်လိုက်ရလို့ အလုပ်တွေက ကပေါက်တိကပေါက်ချာ ဖြစ်သွားတယ်။ ကပေါက်တိကပေါက်ချာ ဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေကို တစ်ခုချင်း ရှင်းလင်းရမယ်။ သစ်ပင်အောက်က ကပိုင်လေးပေါ်မှာ ထိုင်ပြီး လေညင်းခံရတာ အရမ်းကောင်းတာပဲ။ အဘိုးက ခြံထဲမှာ အနားယူဖို့ ကပိုင်လေး တစ်ခု ကိုယ်တိုင် လုပ်ထားတယ်။ ဧည့်သည်တွေ လာရင် ထိုင်ဖို့ အိမ်ရှေ့မှာ ကပိုင်လေးတွေ ချထားတယ်။ ကပိုင်ပေါ်မှာ ထိုင်ရင်း သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ စကားပြောရတာ အချိန်ကုန်မှန်းတောင် မသိဘူး။ ညနေဘက်ဆို ကပိုင်လေးပေါ်မှာ ထိုင်ပြီး ရေနွေးကြမ်း သောက်လေ့ရှိတယ်။ ဒီကပိုင်လေးကို ဝါးနဲ့ သေသေသပ်သပ် ရက်လုပ်ထားတာ တော်တော် ခိုင်တယ်။ ကပိုင်ပေါ်မှာ ကလေးတွေ တက်ဆော့နေကြတာ ပျော်စရာကြီး။ ပူအိုက်တဲ့ အချိန်ဆို သစ်ရိပ်အောက်က ကပိုင်လေးက အကောင်းဆုံး နားခိုရာပဲ။ အမေက ကပိုင်ပေါ်မှာ ထိုင်ပြီး အဝတ်တွေ ခေါက်နေတယ်။ လမ်းလျှောက်ရတာ ပင်ပန်းလာရင် လမ်းဘေးက ကပိုင်လေးမှာ ခဏ နားလို့ရတယ်။ တောထဲမှာ ကပိုင်ပင်ကြီးတွေက မိုးပေါ်ထိုးထွက်နေတာပဲ။ ကပိုင်ပင်က ထွက်တဲ့ အသားက အရမ်းမာကျောတော့ အိမ်ဆောက်တဲ့ နေရာမှာ သုံးတယ်။ အဘိုးက ကပိုင်ပင်ရဲ့ အသုံးဝင်ပုံတွေကို သေချာ ရှင်းပြနေတယ်။ ဒီရွာဘေးက တောအုပ်ထဲမှာ ကပိုင်ပင်တွေ အများကြီး ပေါက်ရောက်နေတယ်။ ကပိုင်ပင်ကြီးတွေက အရိပ်ကောင်းတော့ အောက်မှာ နားလို့ သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ရှေးတုန်းကတော့ ကပိုင်ပင်ကို လှေလုပ်တဲ့ နေရာမှာ အများကြီး သုံးခဲ့ကြတယ်။ ကပိုင်ပင် အရွက်တွေက ကြီးမားပြီး အရောင်ရင့်ရင့်လေးတွေ ရှိတယ်။ ကပိုင်ပင်တွေ ခုတ်လှဲခံရလွန်းလို့ အခုနောက်ပိုင်း တော်တော်လေး ရှားပါးလာပြီ။ သစ်တောထဲက ကပိုင်ပင်တွေကို မခုတ်ဖို့ သစ်တောဦးစီးဌာနက တားမြစ်ထားတယ်။ ကပိုင်ပင် ပျိုးပင်လေးတွေကို ခြံထဲမှာ စမ်းပြီး စိုက်ကြည့်နေတယ်။ မိုးရွာတော့မယ်ဆိုလို့ အပြင်က ပစ္စည်းတွေကို ကပျာကယာ ပြေးသိမ်းရတယ်။ သူက ကပျာကယာ ရောက်လာပြီး သတင်းထူး လာပြောပြတယ်။ ကပျာကယာ လုပ်လိုက်ရလို့ အလုပ်တွေက သပ်သပ်ရပ်ရပ် မရှိဘူးဖြစ်သွားတယ်။ စာမေးပွဲနီးမှ စာတွေကို ကပျာကယာ ကျက်နေရလို့ ခေါင်းတွေတောင် ရှုပ်နေပြီ။ ကပျာကယာ ထွက်လာရလို့ ပိုက်ဆံအိတ်တောင် အိမ်မှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ ဧည့်သည်တွေ ရုတ်တရက် ရောက်လာလို့ ထမင်းဟင်းကို ကပျာကယာ ချက်လိုက်ရတယ်။ ကပျာကယာနဲ့ ဘာတွေ အလောတကြီး ဖြစ်ပြီး ပြေးလာတာလဲ။ ကပျာကယာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ရင် အမှားပါသွားနိုင်လို့ သတိထားပါ။ ကပျာကယာ လုပ်တာထက် အချိန်ယူပြီး သေချာလုပ်တာက အမြဲတမ်း ပိုကောင်းပါတယ်။ ကားမီအောင် ကပျာကယာ ပြေးရတာ မောသွားတာပဲ။ အချိန်မမီတော့လို့ အလုပ်တွေကို ကပျာကသီ လုပ်ပြီး ထွက်လာခဲ့ရတယ်။ ကပျာကသီ ပြေးလာတာ လမ်းမှာတောင် ခလုတ်တိုက်မိသေးတယ်။ ဧည့်သည်တွေ ရောက်လာတော့ အိမ်ကို ကပျာကသီ ရှင်းလင်းရတယ်။ ကပျာကသီ ပြင်ဆင်ရတော့ ပွဲက သိပ်ပြီး သပ်သပ်ရပ်ရပ် မရှိဘူး ဖြစ်သွားတယ်။ ဘာတွေ အရေးကြီးနေလို့ ကပျာကသီ ဖြစ်နေရတာလဲ။ ကပျာကသီ အပြင်ထွက်သွားတာ ဘာပစ္စည်းမှတောင် သေချာ မယူသွားဘူး။ ကပျာကသီ ဖြေလိုက်ရတဲ့ စာမေးပွဲမို့လို့ အမှတ်သိပ်ကောင်းမယ် မထင်ဘူး။ ကပျာကသီ အခြေအနေမျိုးမှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်ထားဖို့ လိုတယ်။ မိုးရွာတော့ ဈေးသည်တွေ ကပျာကသီ သိမ်းဆည်းပြီး ပြေးရတာ သနားစရာပဲ။ ကပျာကသီ လုပ်လိုက်ရတဲ့ အလုပ်က ရေရှည်ခံမှာ မဟုတ်ဘူး။ မင်တွေ စွန်းသွားလို့ စာရွက်က ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်သွားတယ်။ အဝတ်အစားတွေက ကပျစ်ကညစ်နဲ့ ဘယ်လိုတွေ သွားဆော့လာတာလဲ။ ကလေးတွေ ထမင်းစားထားတာ စားပွဲပေါ်မှာ ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်နေတာပဲ။ မိုးရွာထားတော့ လမ်းတွေက ရွှံ့တွေနဲ့ ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်နေတယ်။ လက်တွေ ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်နေလို့ ဆပ်ပြာနဲ့ သေချာ သွားဆေးလိုက်ဦး။ သူရေးထားတဲ့ စာတွေက ကပျစ်ကညစ်နဲ့ ဖတ်လို့တောင် အဆင်မပြေဘူး။ အိမ်ကို သန့်ရှင်းရေး မလုပ်တာ ကြာလို့ ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်နေပြီ။ ဟင်းရည်တွေ ဖိတ်ကျသွားလို့ ကြမ်းပြင်က ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်သွားတယ်။ ကပျစ်ကညစ် နေရာတွေမှာ ခြင်တွေ ပေါက်ပွားတတ်လို့ ရှင်းလင်းပစ်ရမယ်။ မီးဖိုချောင်မှာ ဆီတွေစင်ပြီး ကပျစ်ကညစ် ဖြစ်နေတာ ပြန်သုတ်မှ ရမယ်။ သူက ကပြားအမျိုးသား တစ်ယောက်ဖြစ်ပေမယ့် မြန်မာစကားကို တော်တော် ပီအောင် ပြောတတ်တယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ထဲမှာ ကပြားအမျိုးသား မင်းသားက ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ထားတယ်။ ကပြားအမျိုးသားတွေက ရုပ်ရည်ချောမောပြီး ဆွဲဆောင်မှု ရှိတတ်ကြတယ်။ သူ့အဖေက အင်္ဂလိပ်၊ အမေက မြန်မာဆိုတော့ သူက ကပြားအမျိုးသားပေါ့။ ကပြားအမျိုးသားတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုက နှစ်ခု ရောနှောနေတတ်တယ်။ ကျောင်းတုန်းက သူငယ်ချင်း ကပြားအမျိုးသားလေး တစ်ယောက် ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ ကပြားအမျိုးသား ဖြစ်နေလို့ ခွဲခြားဆက်ဆံတာမျိုး လုံးဝ မလုပ်သင့်ဘူး။ ဒီဒေသမှာ ကပြားအမျိုးသား အတော်များများ နေထိုင်ကြတယ်။ ကပြားအမျိုးသား အဆိုတော်ရဲ့ သီချင်းတွေက အခုတလော တော်တော် ဟစ်ဖြစ်နေတယ်။ သူက ကပြားအမျိုးသားပေမယ့် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုကို အရမ်း မြတ်နိုးတယ်။ မင်းလုပ်တဲ့အလုပ်တွေက ကပြက်ကချော်နဲ့ ဘာမှလည်းရေရေရာရာမရှိဘူး။ သူက ကပြက်ကချော်နဲ့ဆိုတော့ ဘယ်သူမှသိပ်မယုံကြဘူး။ ဒီကိစ္စကို ကပြက်ကချော်လုပ်လို့တော့ မရဘူးနော်။ ကပြက်ကချော်လူတွေနဲ့ပေါင်းရင် ကိုယ်ပါ ဒုက္ခရောက်တတ်တယ်။ သူပြောတဲ့စကားတွေက ကပြက်ကချော်တွေချည်းပဲ။ ငါကတော့ ကပြက်ကချော်သမားတွေကို သိပ်ဘဝင်မကျဘူး။ အလုပ်ကို သေချာမလုပ်ဘဲ ကပြက်ကချော်လုပ်ရင် ဆူခံရမယ်။ သူ့အကျင့်က ကပြက်ကချော်နိုင်လွန်းလို့ တော်တော်စိတ်ညစ်ရတယ်။ ကပြက်ကချော်လုပ်တတ်တဲ့သူကို အရေးကြီးတဲ့အလုပ် မပေးသင့်ဘူး။ ဒီလို ကပြက်ကချော်အကျင့်လေး ဖျောက်မှရမယ်နော်။ ညနေဘက်ဆို အိမ်ကပြင်မှာထိုင်ပြီး လေညင်းခံရတာ သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ကပြင်ပေါ်မှာ ဖျာလေးခင်းပြီး အိပ်ရတာ အေးနေတာပဲ။ အဘိုးက ကပြင်မှာထိုင်ပြီး ကွမ်းယာစားနေတယ်။ မိုးရွာထားတော့ ကပြင်ပေါ်မှာ ရေတွေစိုနေတယ် သတိထားသွားနော်။ ကပြင်မှာခွေးလေးအိပ်နေတာ သွားမနှောင့်ယှက်နဲ့။ အိမ်ရှေ့ ကပြင်လေးကို နည်းနည်းပြင်ဆောက်ချင်တယ်။ ကပြင်ပေါ်ကနေ လမ်းသွားလမ်းလာတွေကို ထိုင်ကြည့်နေရတာ ပျော်စရာကြီး။ ကပြင်မှာထိုင်ပြီး စာအုပ်ဖတ်ရတာ အရမ်းဇိမ်ကျတာပဲ။ ကလေးတွေ ကပြင်ပေါ်မှာ ဆော့နေကြတယ်။ ကပြင်ပေါ်မှာ ဖိနပ်တွေ သေချာစီထားပါ။ မင်းလုပ်ထားတာတွေက ကပြောင်းကပြန်တွေချည်းပဲလား။ သူပြောတဲ့ပုံပြင်က ကပြောင်းကပြန်ဖြစ်နေလို့ နားလည်ရခက်တယ်။ အကျီကို ကပြောင်းကပြန် ဝတ်လာတာလား သေချာကြည့်ဦး။ ဖိနပ်ကို ကပြောင်းကပြန်စီးထားတော့ ချော်လဲတော့မှာပေါ့။ စာအုပ်ကို ကပြောင်းကပြန်ကိုင်ပြီး ဖတ်နေပါလား။ သူက အမြဲတမ်း ကပြောင်းကပြန်တွေပဲ ပြောတတ်တယ်။ လမ်းက ကပြောင်းကပြန်ဖြစ်နေလို့ မျက်စိလည်သွားတယ်။ အခြေအနေတွေက ကပြောင်းကပြန်ဖြစ်သွားလို့ အစီအစဉ်တွေပြောင်းလိုက်ရတယ်။ သူ့အကြံအစည်တွေက ကပြောင်းကပြန်ဖြစ်နေလို့ လိုက်မမှီတော့ဘူး။ နံပါတ်တွေကို ကပြောင်းကပြန် ရေးထားတော့ ဖတ်ရခက်တာပေါ့။ သူက ကဖျက်ယဖျက်လုပ်တတ်လို့ အနားမကပ်တာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ငါတို့အစီအစဉ်ကို သူက ကဖျက်ယဖျက်လာလုပ်နေတယ်။ ကဖျက်ယဖျက်လုပ်တဲ့သူတွေရှိလို့ အလုပ်က မပြီးနိုင်သေးဘူး။ ဒီလို ကဖျက်ယဖျက်လုပ်တာမျိုးကို လုံးဝလက်မခံနိုင်ဘူး။ သူက ကဖျက်ယဖျက်လုပ်တတ်တဲ့ အကျင့်ရှိတယ်။ ကဖျက်ယဖျက်လုပ်မယ့်အစား ဝိုင်းကူပေးရင် ပိုကောင်းမယ်။ မင်းက ကဖျက်ယဖျက်လုပ်ဖို့ပဲ စဉ်းစားနေတာလား။ ကဖျက်ယဖျက်လုပ်တဲ့သူကို အဖွဲ့ထဲက ထုတ်ပစ်ရမယ်။ ဒီကိစ္စမှာ ကဖျက်ယဖျက်လုပ်မယ့်သူ ရှိလာနိုင်တယ် သတိထား။ သူ့ရဲ့ ကဖျက်ယဖျက်စကားတွေကို နားမယောင်နဲ့နော်။ မြန်မာ့ ကဗျာလင်္ကာတွေက ဖတ်လို့အရမ်းကောင်းတာပဲ။ ကျောင်းတုန်းက ကဗျာလင်္ကာတွေ အလွတ်ကျက်ခဲ့ရတာ သတိရတယ်။ သူက ကဗျာလင်္ကာ စပ်ရတာ ဝါသနာပါတယ်လေ။ ရှေးဟောင်း ကဗျာလင်္ကာတွေကို လေ့လာရတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်။ ဒီ ကဗျာလင်္ကာလေးက အဓိပ္ပာယ်တော်တော်လေး နက်နဲတယ်။ ကဗျာလင်္ကာ ပြိုင်ပွဲမှာ သူပထမဆုရသွားတယ်။ မြန်မာစာပေမှာ ကဗျာလင်္ကာတွေက အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်တယ်။ ကဗျာလင်္ကာတွေထဲကနေ ဘဝသင်ခန်းစာတွေ အများကြီးရနိုင်တယ်။ သူ့အဘိုးက ကဗျာလင်္ကာတွေကို ရေရေလည်လည် ရွတ်ပြတတ်တယ်။ ကဗျာလင်္ကာလေးတွေ ရေးပြီး ခံစားချက်ကို ဖွင့်ထုတ်ရတာ ကြိုက်တယ်။ ဒီဘက်ဒေသမှာ ကဗွီးပင်တွေ အများကြီးပေါက်တယ်။ ကဗွီးပင်ရဲ့ အရွက်တွေက ဆေးဘက်ဝင်တယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ခြံထဲမှာ ကဗွီးပင် တစ်ပင်လောက် စိုက်ထားချင်တယ်။ ကဗွီးပင်က အရိပ်ကောင်းကောင်းရတယ်။ ကဗွီးပင်အောက်မှာ ထိုင်ရတာ အေးစိမ့်နေတာပဲ။ ဒီ ကဗွီးပင်ကြီးက သက်တမ်းတော်တော်ရင့်နေပြီ။ ကဗွီးပင်ကို ခုတ်ပစ်လိုက်တာ နှမြောစရာကြီး။ ကဗွီးပင်တွေက ရေကြိုက်တဲ့ အပင်မျိုးလား။ အဘိုးက ကဗွီးပင်အကြောင်းကို သေချာရှင်းပြနေတယ်။ ကဗွီးပင် ပျိုးပင်လေးတွေ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ဈေးထဲမှာ ကဘီလူးငါး တွေ့လို့ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကဘီလူးငါးကို ဆီပြန်လေး ချက်စားရင် အရမ်းကောင်းတယ်။ ကဘီလူးငါးက အရိုးနည်းနည်းများပေမယ့် အရသာရှိတယ်။ ဒီနေ့ ဟင်းက ကဘီလူးငါး ဟင်းဆီပြန်လေးနော်။ ကဘီလူးငါးကို ကြော်စားရင်လည်း ကောင်းတာပဲ။ ကဘီလူးငါး ဝယ်ရင် လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်လေး ရွေးဝယ်နော်။ သူက ကဘီလူးငါးဟင်းဆို သိပ်ကြိုက်တာ။ ကဘီလူးငါးက ဈေးလည်းသင့်တင့်တယ် စားလို့လည်းကောင်းတယ်။ ဒီကဘီလူးငါးတွေက အကောင်တော်တော်ကြီးတာပဲ။ ကဘီလူးငါးကို အချဉ်ဟင်းလေး ချက်ပေးပါလား။ ပင်လယ်ကမ်းခြေမှာ ကဘုန်းသားခရု တွေ အများကြီးတွေ့တယ်။ ကလေးတွေက ကဘုန်းသားခရု အခွံလေးတွေ ကောက်ဆော့နေကြတယ်။ ကဘုန်းသားခရု အခွံလေးတွေက လှလိုက်တာ။ ကဘုန်းသားခရုတွေကို ပြုတ်ပြီး သုပ်စားလို့ရတယ်။ ဒီ ကဘုန်းသားခရု ဟင်းလေးက အရသာ တော်တော်ထူးခြားတယ်။ ကဘုန်းသားခရု အခွံနဲ့ အလှဆင်ထားတဲ့ ပစ္စည်းလေးတွေ ဝယ်ခဲ့တယ်။ ကဘုန်းသားခရု ရှာရတာလည်း ပျော်စရာတစ်မျိုးပဲ။ ကဘုန်းသားခရုတွေကို အရှင်လတ်လတ် တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ကဘုန်းသားခရုက ရှားပါးသတ္တဝါထဲမှာ ပါလားမသိဘူး။ ကဘုန်းသားခရုလေးတွေက သဲထဲမှာ ပုန်းနေတတ်တယ်။ ဒီပွဲဖြစ်မြောက်ဖို့ သူက ကမကထ လုပ်ပြီး စီစဉ်ပေးတာ။ ကျောင်းသားဟောင်းတွေ ကမကထ လုပ်ပြီး အလှူလေးတစ်ခုလုပ်မယ်။ သူကပဲ ကမကထလုပ်ပြီး အားလုံးကို ဖိတ်ခေါ်လိုက်တာပါ။ ဒီလုပ်ငန်းကို ဘယ်သူက ကမကထလုပ်ပြီး ဦးဆောင်မလဲ။ ကမကထ လုပ်မယ့်သူမရှိရင် ဒီအလုပ်က ဖြစ်လာမှာမဟုတ်ဘူး။ သူက ကမကထလုပ်ရတာ ဝါသနာပါတယ်။ ရွာကလူတွေ ကမကထလုပ်ပြီး ဘုရားပွဲလေး ကျင်းပကြတယ်။ ကမကထလုပ်ပေးတဲ့ လူကြီးတွေကို ကျေးဇူးတင်ရမယ်။ ဒီပရောဂျက်ကို ကမကထလုပ်ဖို့ ကုမ္ပဏီတစ်ခု လိုအပ်တယ်။ သူ ကမကထ လုပ်တဲ့ပွဲတိုင်းက အမြဲတမ်းအောင်မြင်တယ်။ ကလေးတွေကို ကမချသင်ရိုး ကနေစပြီး သင်ပေးရမယ်။ ကမချသင်ရိုးကို သေချာနားလည်မှ အခြေခံခိုင်မာမှာ။ ဆရာမက ကမချသင်ရိုးကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် သင်ပေးတယ်။ ကမချသင်ရိုး စာအုပ်လေးတွေ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ သူက ကမချသင်ရိုးတောင် သေချာမရသေးဘူး။ ကမချသင်ရိုးကို ကျေညက်အောင် အရင်လေ့ကျင့်ပါ။ ယနေ့ခေတ် ကမချသင်ရိုးတွေက ပိုပြီးသင်ရလွယ်ကူလာတယ်။ ကမချသင်ရိုး သင်တဲ့နည်းစနစ်တွေ အများကြီးရှိတယ်။ ကလေးက ကမချသင်ရိုးကို သေသေချာချာ ရွတ်ပြနေတယ်။ ကမချသင်ရိုး ပြီးရင် ဘာဆက်သင်ရမလဲ။ ဒီနှစ်တော့ ကမာကျီစပါး တွေ အထွက်တိုးတယ်။ ကမာကျီစပါး ဆန်က စားလို့အရမ်းကောင်းတယ်။ သူတို့လယ်ထဲမှာ ကမာကျီစပါး တွေချည်းပဲ စိုက်ထားတာ။ ကမာကျီစပါး မျိုးစေ့လေးတွေ နည်းနည်းလောက် ခွဲရောင်းပါလား။ ကမာကျီစပါးက ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်။ ကမာကျီစပါးကို ဈေးကောင်းရလို့ တောင်သူတွေ ဝမ်းသာနေကြတယ်။ ဒီဒေသမှာ ကမာကျီစပါး စိုက်ပျိုးတာ ပိုအောင်မြင်တယ်။ ကမာကျီစပါး ရိတ်သိမ်းချိန်ရောက်ရင် အလုပ်တွေ အရမ်းများတယ်။ ကမာကျီစပါးရဲ့ အရည်အသွေးက တော်တော်လေးကောင်းတယ်။ မနက်ဖြန် ကမာကျီစပါးတွေ ကြိတ်ဖို့ စက်ရုံကို သွားမယ်။ တောင် ကမူအစွန်းလေးမှာ ထိုင်ပြီး နေဝင်ဆည်းဆာကို ကြည့်ရတာ လှတယ်။ ကားက ကမူအစွန်းလေး နားရောက်ရင် သတိထားမောင်းနော်။ ကမူအစွန်းမှာ ပန်းလေးတွေ ပွင့်နေတာ အရမ်းလှတာပဲ။ ကလေးတွေ ကမူအစွန်းနား သွားဆော့ရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။ ကမူအစွန်းပေါ်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ရွာလေးကို အပေါ်စီးကနေ မြင်ရတယ်။ ကမူအစွန်းမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်ရင် နောက်ခံရှုခင်း အတော်လှတယ်။ ဒီ ကမူအစွန်းလေးက လေညင်းခံလို့ သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ကမူအစွန်းမှာ အိမ်လေးတစ်လုံးလောက် ဆောက်ချင်လိုက်တာ။ ကမူအစွန်းကနေ ချော်ကျတတ်လို့ သတိထားသွားပါ။ ကမူအစွန်းလေးပေါ်မှာ ထိုင်ပြီး စာအုပ်ဖတ်ရတာ ငြိမ်းချမ်းလိုက်တာ။ သူက အရက်သောက်ပြီး ကမူးရှူးထိုး တွေ လုပ်နေတယ်။ ဘာကိစ္စဖြစ်ဖြစ် ကမူးရှူးထိုး မလုပ်ပါနဲ့ စဉ်းစားပြီးမှလုပ်ပါ။ သူ ကမူးရှူးထိုး ထလုပ်လို့ အားလုံးလန့်သွားတာပဲ။ ကမူးရှူးထိုး ဆုံးဖြတ်ချက်ချရင် မှားတတ်တယ်နော်။ ဒေါသထွက်ပြီး ကမူးရှူးထိုး အော်ဟစ်မနေနဲ့။ ကမူးရှူးထိုး စိတ်ဓာတ်ကို နည်းနည်းလောက် ထိန်းပါဦး။ သူက ကမူးရှူးထိုးနိုင်လွန်းလို့ ဘယ်သူမှ သိပ်မပေါင်းချင်ကြဘူး။ ကမူးရှူးထိုး အလုပ်လုပ်ရင် အမှားတွေ ပါတတ်တယ်။ ဒီလို ကမူးရှူးထိုး ဖြစ်နေတာတွေကို ရပ်တန်းကရပ်လိုက်တော့။ သူ့ကို ကမူးရှူးထိုး မလုပ်ဖို့ သေချာပြောပြထားတယ်။ သူက အိပ်ရာကနိုးတာနဲ့ ကမူးကတူး ထပြေးတော့တာပဲ။ ညက အိပ်ရေးမဝလို့ မနက်ကျ ကမူးကတူး ဖြစ်နေတယ်။ ကမူးကတူးနဲ့ ဘယ်တွေ သွားမလို့လဲ။ သူ့ကြည့်ရတာ ကမူးကတူးနဲ့ တစ်ခုခုကို လန့်နေသလိုပဲ။ ကမူးကတူး ထအော်လို့ ဘေးကလူတွေတောင် လန့်သွားတယ်။ မနက်စောစော ကမူးကတူး ထပြီး အလုပ်တွေလုပ်နေတယ်။ အိပ်မက်ဆိုးမက်ပြီး ကမူးကတူး နိုးလာတာ။ ကမူးကတူးနဲ့ စကားတွေ လာမပြောနဲ့ဦး စိတ်ရှုပ်တယ်။ သူ ကမူးကတူးဖြစ်နေတာ ကြည့်ပြီး ရယ်ရမလို ငိုရမလိုပဲ။ ကမူးကတူး အမူအရာတွေကို ဖျောက်ဖို့ ကြိုးစားပါဦး။ မင်းအလုပ်တွေက ကမောက်ကမတွေချည်းပဲ သေချာပြန်လုပ်။ အစီအစဉ်တွေ အကုန်လုံး ကမောက်ကမ ဖြစ်ကုန်ပြီ။ သူဝင်ပါလိုက်မှ ကိစ္စတွေက ပိုပြီး ကမောက်ကမ ဖြစ်သွားတယ်။ ကမောက်ကမ ဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေကို အရင်ဖြေရှင်းရမယ်။ အခန်းထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ ကမောက်ကမ ဖြစ်နေတာ ရှင်းလိုက်ဦး။ သူ့ရဲ့ ကမောက်ကမ အကြံဉာဏ်တွေကို သိပ်လက်မခံချင်ဘူး။ ကမောက်ကမ လုပ်ရပ်တွေကြောင့် အားလုံး ဒုက္ခရောက်ရတယ်။ ဒီလို ကမောက်ကမ ဖြစ်ရပ်တွေ ထပ်မဖြစ်အောင် သတိထားရမယ်။ ကမောက်ကမ ကိစ္စတွေကို ရှင်းရတာ ခေါင်းကိုက်တယ်။ အလုပ်တွေ ကမောက်ကမ မဖြစ်အောင် သေချာစီစဉ်ထားပါ။ သူက ကမန်းကတန်းနဲ့ ဘယ်တွေ ပြေးသွားတာလဲ။ မိုးရွာလာလို့ အဝတ်တွေကို ကမန်းကတန်း သိမ်းလိုက်ရတယ်။ အချိန်မမီမှာစိုးလို့ ကမန်းကတန်း ပြင်ဆင်ပြီး ထွက်လာတာ။ စာမေးပွဲနီးမှ စာတွေကို ကမန်းကတန်း ကျက်နေရတယ်။ ဧည့်သည်လာလို့ အိမ်ကို ကမန်းကတန်း ရှင်းလိုက်ရတယ်။ ကမန်းကတန်း စားသွားလို့ အစာတောင် သေချာကြေရဲ့လားမသိဘူး။ သူ ကမန်းကတန်း ထွက်သွားတာ ဘာအရေးတကြီး ကိစ္စရှိလို့လဲ။ အလုပ်တွေကို ကမန်းကတန်း လုပ်ရတာ သိပ်မကြိုက်ဘူး။ မနက်အိပ်ရာထနောက်ကျလို့ ကမန်းကတန်း ရေချိုးပြီး ထွက်လာခဲ့တယ်။ ကမန်းကတန်းနဲ့ လမ်းလျှောက်လာတာ ချော်လဲတော့မလို့ပဲ။ သူက အသက်ကြီးလာတော့ ကမျောသောပါးလေးတွေ ဖြစ်နေပြီ။ အဘွားက သတိမကောင်းတော့လို့ ကမျောသောပါးတွေ ပြောနေတယ်။ ဖျားနေလို့ ကမျောသောပါး စကားတွေ ပြောနေတာလား။ သူပြောတဲ့ ကမျောသောပါး စကားတွေကို သိပ်ဂရုမစိုက်နဲ့။ ကမျောသောပါး လုပ်ရပ်တွေကြောင့် သူ့ကို စိတ်ပူလာပြီ။ အိပ်မက်ထဲမှာ ကမျောသောပါးတွေ အော်နေလို့ နှိုးလိုက်ရတယ်။ သူ ကမျောသောပါး ဖြစ်နေတာ ဆရာဝန် ပြကြည့်သင့်တယ်။ ကမျောသောပါး စကားတွေ နားထောင်ရတာ စိတ်မကောင်းဘူး။ သူ့ခမျာ အဆင်မပြေမှုတွေများပြီး ကမျောသောပါး ဖြစ်သွားရှာတယ်။ ကမျောသောပါး ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်ဆို သူ့ကို ဂရုစိုက်ပေးပါ။ ဒီပန်းချီကားမှာ ကမျဉ်းနီ လိုင်းလေးတွေ ထည့်ဆွဲထားတယ်။ စာအုပ်ထဲမှာ ကမျဉ်းနီ လေးတွေနဲ့ မှတ်ထားတယ်။ ကမျဉ်းနီ လေးတွေ တားပြီး စာကြောင်းလေးတွေ ခွဲထားလိုက်။ ကမျဉ်းနီ ဆွဲဖို့ ဘောပင်အနီလေး ပေးပါလား။ စာအိတ်ပေါ်မှာ ကမျဉ်းနီ လေးတွေနဲ့ အလှဆင်ထားတယ်။ ဒီဒီဇိုင်းမှာ ကမျဉ်းနီ ပါတာလေးက ပိုပေါ်လွင်တယ်။ ကမျဉ်းနီ လိုင်းလေးတွေကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေး ဆွဲပေးပါ။ အရေးကြီးတဲ့ အချက်တွေကို ကမျဉ်းနီ တားထားနော်။ ကမျဉ်းနီ လေးတွေကြောင့် စာဖတ်ရတာ ပိုရှင်းလင်းသွားတယ်။ ကမျဉ်းနီ အချောင်းလေးတွေနဲ့ ပုံလေး ဖန်တီးထားတယ်။ ဘုရားစင်မှာ ကမျဉ်းနံ့သာ လေးတွေ သွေးပြီး လိမ်းထားတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာ ရနံ့လေးက စိတ်ကို ကြည်လင်စေတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာ ခဲလေးတွေ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာ သွေးပြီး မျက်နှာမှာ လိမ်းရင် အေးနေတာပဲ။ ဒီ ကမျဉ်းနံ့သာက တကယ့်အစစ်နော် အနံ့အရမ်းမွှေးတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာကို ဆေးဘက်ဝင်အဖြစ်လည်း သုံးကြတယ်။ အဘွားက ကမျဉ်းနံ့သာ သွေးရတာ ဝါသနာပါတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာ ရနံ့လေး ရလိုက်တာနဲ့ စိတ်အေးချမ်းသွားတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာကို အလှကုန်တွေထဲမှာလည်း ထည့်သုံးကြတယ်။ ကမျဉ်းနံ့သာတုံးလေးကို သေချာသိမ်းထားပေးပါ။ သူက ဖျားနေတာ အခုမှ နည်းနည်း ကမြော့ လာတယ်။ စီးပွားရေးက အခုတလော နည်းနည်း ကမြော့ လာသလိုပဲ။ လူမမာက အစာနည်းနည်း စားနိုင်လာပြီး ကမြော့ လာပြီ။ ဒီအပင်လေး ရေလောင်းလိုက်မှ ပြန်ပြီး ကမြော့ လာတယ်။ အခြေအနေတွေက တဖြည်းဖြည်း ပြန်ပြီး ကမြော့ လာပါလိမ့်မယ်။ အားဆေးသောက်လိုက်တော့ လူက ပြန် ကမြော့ လာတယ်။ ကမြော့ လာပြီဆိုပေမယ့် သေချာဂရုစိုက်ဦးနော်။ မိုးရွာလိုက်တော့ အပင်တွေ အကုန်လုံး ကမြော့ လာကြတယ်။ သူ့ကျန်းမာရေးက အခုမှ နည်းနည်း ကမြော့ လာတာပါ။ စိတ်ဓာတ်မကျပါနဲ့ အခြေအနေတွေ ပြန် ကမြော့ လာမှာပါ။ သူက ကမြင်းကြောထ ပြီး ပြဿနာရှာနေတာ။ ဒီကလေး ကမြင်းကြောထ နေတာ ဆုံးမမှရတော့မယ်။ မင်းက ကမြင်းကြောထပြီး အငြိမ်မနေဘူးလား။ ကမြင်းကြောထတဲ့ လူတွေကို သိပ်ဘဝင်မကျဘူး။ သူ ကမြင်းကြောထပြီး လုပ်လိုက်တဲ့ကိစ္စကြောင့် အကုန်ဒုက္ခရောက်ကုန်ပြီ။ ကမြင်းကြောထ ပြီး ပစ္စည်းတွေ လျှောက်မဖျက်နဲ့။ ဒီလောက် ကမြင်းကြောထ နေရင်တော့ အရိုက်ခံရတော့မယ်။ ကမြင်းကြောထတဲ့ အကျင့်ကို ဖျောက်ပါတော့လား။ သူ ကမြင်းကြောထတာကို ဘယ်သူမှ မတားနိုင်ဘူး။ ကမြင်းကြောထ ပြီး မလိုလားအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေ မလုပ်ပါနဲ့။ ဒီနှစ်အားလပ်ရက်မှာ ကယားပြည်နယ် ဘက်ကို အလည်သွားမယ်။ ကယားပြည်နယ်ရဲ့ ရိုးရာအစားအစာတွေက သိပ်ကောင်းတာပဲ။ ကယားပြည်နယ်က တောင်တန်းတွေက သာယာလှပတယ်။ သူက ကယားပြည်နယ်မှာ မွေးတာလေ။ ကယားပြည်နယ်ကို သွားရင် ထီးပွင့်ကန်ကို ရောက်အောင်သွားနော်။ ကယားပြည်နယ်က တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံလေးတွေ လှတယ်။ ကယားပြည်နယ်မှာ ရာသီဥတုက အေးချမ်းတယ်။ ကယားပြည်နယ်ရဲ့ ဓလေ့ထုံးစံတွေကို လေ့လာရတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်။ ကယားပြည်နယ်ကို ကားနဲ့သွားရင် ရှုခင်းတွေ ကြည့်လို့ရတယ်။ သူ့သူငယ်ချင်းက ကယားပြည်နယ် ကနေ အလည်လာတာ။ သူက စကားပြောရင် ကယီကယီ နဲ့ ပြောတတ်တယ်။ ကယီကယီ လုပ်နေတာကို ရပ်လိုက်ပါတော့။ သူ ကယီကယီ လုပ်နေတာ ကြည့်ပြီး အာရုံနောက်လာပြီ။ ကယီကယီနဲ့ ဘာတွေ ပြောချင်နေမှန်းကို မသိဘူး။ စကားကို သေချာမပြောဘဲ ကယီကယီ လုပ်မနေနဲ့။ သူ့ရဲ့ ကယီကယီ အမူအရာတွေက ရယ်စရာတော့ ကောင်းတယ်။ ကယီကယီ လုပ်တတ်တဲ့ အကျင့်လေးက ချစ်စရာကောင်းသလိုလိုပဲ။ ကလေးက အလိုမကျလို့ ကယီကယီ လုပ်နေတယ်။ ကယီကယီ လုပ်နေမယ့်အစား လိုချင်တာကို သေချာပြောပါ။ သူက လူကြီးတွေရှေ့မှာ ကယီကယီ သွားလုပ်နေတယ်။ အမေက ကလေးကို ကယုကယ လေး ချော့သိပ်နေတယ်။ သူ့ချစ်သူကို ကယုကယ နဲ့ စကားတွေ ပြောနေတယ်။ ကယုကယ အမူအရာလေးတွေနဲ့ ချွဲနေတာ ချစ်စရာလေး။ သူက အမြဲတမ်း ကယုကယ လေးတွေ လုပ်တတ်တယ်။ အဘွားက မြေးလေးကို ကယုကယ နဲ့ ထမင်းခွံ့ကျွေးနေတယ်။ ကယုကယ စကားလေးတွေ ပြောပြီး စိတ်ဆိုးပြေအောင် ချော့နေတယ်။ သူ့ရဲ့ ကယုကယ နေတတ်တဲ့ပုံစံလေးကို သဘောကျတယ်။ ကလေးလေးက မိဘတွေကို ကယုကယ နဲ့ လာဖက်တယ်။ ကယုကယ လုပ်ပြီး ပိုက်ဆံလာတောင်းနေတာလား။ သူက လူချစ်လူခင်ပေါအောင် ကယုကယ နေတတ်တယ်။ သူက အဖျားတက်ပြီး ကယုကယင် တွေ ဖြစ်နေတယ်။ အိပ်မက်ဆိုး မက်လို့ ကယုကယင်နဲ့ နိုးလာတာ။ ကယုကယင် စကားတွေ ပြောနေတာ ဆရာဝန် ပြမှဖြစ်မယ်။ သူ ကယုကယင် ဖြစ်နေတာကို ဘေးကနေ သေချာစောင့်ကြည့်ပေးပါ။ ဖျားရင် ကယုကယင် ဖြစ်တတ်တာ သဘာဝပါပဲ။ သူ့ကြည့်ရတာ ကယုကယင်နဲ့ တစ်ခုခုကို ကြောက်နေသလိုပဲ။ ကယုကယင် အော်သံကြားလို့ လန့်နိုးသွားတယ်။ ကယုကယင် ဖြစ်နေတဲ့အချိန် သူ့ကို တစ်ယောက်တည်း မထားနဲ့။ သူ့ခမျာ အပူကြီးပြီး ကယုကယင်တွေ ဖြစ်နေရှာတယ်။ ကယုကယင် လျှောက်ပြောနေတာတွေကို သိပ်စိတ်ထဲမထားပါနဲ့။ ခြံထဲမှာ ကယောပင် လေးတွေ စိုက်ထားတယ်။ ကယောပင်က အရိပ်လည်းရတယ် အသီးလည်းစားရတယ်။ ဒီ ကယောပင်ကြီးက အရမ်းအုပ်ဆိုင်းနေတာပဲ။ ကယောပင်အောက်မှာ ကွပ်ပျစ်လေး ခင်းထားတယ်။ ကယောပင်ကနေ အသီးတွေ အများကြီး သီးနေတယ်။ ကယောပင်က ရေသိပ်မလိုဘူး စိုက်ရလွယ်တယ်။ ကယောပင်ရဲ့ အရွက်တွေက ဆေးဘက်ဝင်တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ကယောပင် အကိုင်းအခက်တွေကို နည်းနည်း ခုတ်ပေးရမယ်။ လမ်းဘေးတစ်လျှောက်မှာ ကယောပင်တွေ အစီအရီ ပေါက်နေတယ်။ ကယောပင် ပျိုးပင်လေးတွေ ဝယ်လာခဲ့တယ်။ သူက အိပ်ရေးမဝလို့ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေတယ်။ စကားပြောတာ ကယောက်ကယက်နဲ့ ဘာတွေပြောနေမှန်းမသိဘူး။ ကယောက်ကယက် လုပ်ရပ်တွေကြောင့် အလုပ်တွေ ပျက်ကုန်ပြီ။ သူ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေတာ ကြည့်ပြီး ရယ်ရမလို ငိုရမလိုပဲ။ ကယောက်ကယက်နဲ့ လမ်းလျှောက်လာတာ လဲတော့မယ်။ အလုပ်တွေများလွန်းလို့ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေပြီ။ ကယောက်ကယက် စိတ်ကို နည်းနည်းလောက် တည်ငြိမ်အောင်ထားပါ။ သူ့ရဲ့ ကယောက်ကယက် အမူအရာတွေက စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းတယ်။ ကယောက်ကယက် မလုပ်ဘဲ သေချာအာရုံစိုက်ပြီး လုပ်ပါ။ ဒီနေ့ သူ ကယောက်ကယက်နဲ့ ဘာတွေဖြစ်နေမှန်း မသိပါဘူး။ ဖျားနေလို့ ကယောင်ကတမ်း တွေ ပြောနေတယ်။ ညက အိပ်မက်ထဲမှာ ကယောင်ကတမ်း တွေ ထအော်သေးတယ်။ သူ ကယောင်ကတမ်း ပြောနေတာတွေကို ဂရုမစိုက်ပါနဲ့။ အဖျားကြီးရင် ကယောင်ကတမ်း ဖြစ်တတ်တယ်။ ကယောင်ကတမ်း နဲ့ လျှောက်သွားနေတာ သတိထားကြည့်ဦး။ သူ ကယောင်ကတမ်း ဖြစ်နေတာ ဆေးခန်းပြမှ ရမယ်။ ကယောင်ကတမ်း စကားတွေ နားထောင်ပြီး စိတ်မပူပါနဲ့။ အဘိုးက အသက်ကြီးလာတော့ ကယောင်ကတမ်း တွေ ဖြစ်လာတယ်။ သူ့ခမျာ အိပ်မပျော်ဘဲ ကယောင်ကတမ်းတွေ ဖြစ်နေရှာတယ်။ ကယောင်ကတမ်း ထလုပ်တတ်တဲ့ အကျင့်လေးကို ဂရုစိုက်ပေးပါ။ သူက ကယောင်ကယင်နဲ့ စကားတွေ လာပြောနေတယ်။ ကယောင်ကယင် ဖြစ်နေတာလား သေချာစဉ်းစားပြီးမှပြော။ သူ့အမူအရာက ကယောင်ကယင်နဲ့ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။ ကယောင်ကယင် စကားတွေနဲ့ လူကိုလာမလှည့်စားနဲ့။ သူ ကယောင်ကယင် ဖြစ်နေတာကို မြင်တော့ သနားသွားတယ်။ ကယောင်ကယင် အလုပ်တွေကို ရပ်တန်းက ရပ်လိုက်တော့။ သူက အမြဲတမ်း ကယောင်ကယင် နဲ့ ဘာမှ ရေရေရာရာမရှိဘူး။ ကယောင်ကယင် ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ပါဦး။ သူ့ကြည့်ရတာ ကယောင်ကယင်နဲ့ တစ်ခုခုကို စိုးရိမ်နေသလိုပဲ။ ကယောင်ကယင် နေတတ်တဲ့ အကျင့်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားပါ။ သူက ကြောက်လန့်ပြီး ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတယ်။ ကယောင်ချောက်ချား နဲ့ ဘယ်တွေ ပြေးသွားတာလဲ။ သရဲကားကြည့်ပြီး ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတာလား။ သူ ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတာကို သေချာချော့ပြောပါ။ ကယောင်ချောက်ချား အော်ဟစ်သံ ကြားလိုက်ရတယ်။ ဒီနေရာကိုရောက်ရင် သူက ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်တတ်တယ်။ ကယောင်ချောက်ချား စိတ်ကို ဘယ်လိုဖြေဖျောက်ရမလဲ။ သူ့ခမျာ အဖြစ်အပျက်ဆိုးကြီး ကြုံပြီး ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်သွားရှာတယ်။ ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ သူ့ကို အားပေးစကားပြောပါ။ ကယောင်ချောက်ချား အမူအရာတွေ ပျောက်သွားအောင် အနားယူလိုက်ပါ။ ဗေဒင်အရ သူက ကရကဋ်ရာသီ ဖွားဖြစ်တယ်။ ကရကဋ်ရာသီ ဖွားတွေက စိတ်ထားနူးညံ့တတ်ကြတယ်။ ငါ့သူငယ်ချင်းက ကရကဋ်ရာသီ မှာ မွေးတာလေ။ ကရကဋ်ရာသီ ရဲ့ သင်္ကေတက ကဏန်းပုံလေးပါ။ ကရကဋ်ရာသီ ဖွားတွေရဲ့ အကျင့်စရိုက်လေးတွေက စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်။ သူက ကရကဋ်ရာသီ ဖွားဆိုတော့ အနုပညာဝါသနာပါတယ်။ ကရကဋ်ရာသီ ရဲ့ ဟောစာတမ်းလေး ဖတ်ကြည့်ရအောင်။ ကရကဋ်ရာသီ ဖွားတွေက မိသားစုကို အရမ်းခင်တွယ်ကြတယ်။ ကရကဋ်ရာသီ မှာ မွေးတဲ့သူတွေက အချစ်ကြီးတတ်ကြတယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ဒီလက ကရကဋ်ရာသီ ရောက်ပြီနော်။ ကမ်းခြေမှာ ကရကတ်ငှက် လေးတွေ အုပ်လိုက်ပျံနေတယ်။ ကရကတ်ငှက် ရဲ့ အော်သံလေးက သာယာတယ်။ ကရကတ်ငှက် လေးတွေ ငါးဖမ်းနေတာ ကြည့်ရတာ ပျော်စရာကြီး။ ကရကတ်ငှက် က အဖြူရောင်လေးတွေလား။ ကရကတ်ငှက် တွေ ပျံသန်းနေတဲ့ ရှုခင်းက အရမ်းလှတယ်။ ကရကတ်ငှက် လေးတွေကို အစာကျွေးရတာ သဘောကျတယ်။ ဒီဒေသမှာ ကရကတ်ငှက် တွေ အများကြီး ကျက်စားကြတယ်။ ကရကတ်ငှက် လေးတွေရဲ့ ဓာတ်ပုံကို ရိုက်ထားလိုက်တယ်။ ကရကတ်ငှက် တွေက ရေပြင်ပေါ်မှာ ဝဲပျံနေကြတယ်။ ကရကတ်ငှက် တွေ အကြောင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ကြည့်ရတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်။ ရေကန်ထဲမှာ ကရကွက်ငှက် လေးတွေ ကူးခတ်နေကြတယ်။ ကရကွက်ငှက် ရဲ့ အမွေးရောင်လေးက တော်တော်လှတာပဲ။ ကရကွက်ငှက် လေးတွေ ပျံသန်းသွားတာ အဝေးကနေ မြင်ရတယ်။ ကရကွက်ငှက် ကို ရေပျော်ငှက်လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်။ ကရကွက်ငှက် လေးတွေ အစာရှာနေတာကို ထိုင်ကြည့်နေတယ်။ ကရကွက်ငှက် တွေကို ဘေးမဲ့ပေးထားတယ်။ ကရကွက်ငှက် လေးတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုလေးတွေက သွက်လက်တယ်။ ဒီကန်မှာ ကရကွက်ငှက် တွေ မျိုးပွားကြတယ်။ ကရကွက်ငှက် လေးတွေရဲ့ အသံက တစ်မျိုးလေးနော်။ ကရကွက်ငှက် တွေ ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အားလုံးဝိုင်းကူကြရမယ်။ ဒီနေ့ပွဲသွားမလို့ ထိုင်မသိမ်းဝတ်မယ့်အထဲမှာ ကရနို့လေးက သိပ်လှတာပဲဟယ်။ သူ့ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီက ကရနို့လေးနဲ့ဆိုတော့ ပိုပြီးကျက်သရေရှိသွားတယ်။ ရှေးခေတ်က မင်းသမီးတွေ ဝတ်တဲ့အထဲမှာ ကရနို့က မပါမဖြစ်ပဲလေ။ အစ်မရေ၊ ဒီထိုင်မသိမ်းအတွက် ကရနို့လေး နည်းနည်းပြင်ချုပ်ပေးပါဦး။ ကရနို့လေး တပ်လိုက်တော့မှပဲ မြန်မာဆန်ဆန်လေးနဲ့ ပိုချစ်စရာကောင်းသွားတယ်။ သူ့ရဲ့ ကရနို့ဒီဇိုင်းလေးက ခေတ်ဆန်ဆန်လေးလုပ်ထားတော့ တော်တော်မိုက်တယ်။ အခုခေတ် သတို့သမီးတွေက ထိုင်မသိမ်းဝတ်ရင် ကရနို့ကို အလှဆင်တာ ပိုကြိုက်ကြတယ်။ ကရနို့လေးက ဇာနဲ့ချုပ်ထားတော့ ကြည့်ရတာ အရမ်းနုပျိုသွားသလိုပဲ။ ရိုးရာပွဲတွေမှာ ထိုင်မသိမ်းနဲ့ ကရနို့လေး တွဲဝတ်တာ မြင်ရတာ တကယ့်ကို ကျက်သရေပါပဲ။ ဒီကရနို့လေးကို ပန်းထိုးထားတာက လက်ရာတော်တော်လေး သေသပ်တာပဲနော်။ ဘုရားခန်းထဲဝင်လိုက်တာနဲ့ ကရမက်နံ့သာနံ့လေးက သင်းပျံ့နေတာပဲ။ အဘွားက ညဘက်ဆို ကရမက်နံ့သာသွေးပြီး ဘုရားပန်းကပ်လေ့ရှိတယ်။ ဒီကရမက်နံ့သာလေးက အနံ့လေးသင်းပြီး စိတ်ကို ကြည်လင်စေတယ်ဟေ့။ ဈေးသွားရင် ကရမက်နံ့သာခဲလေး တစ်တုံးလောက် ဝယ်ခဲ့ပေးပါဦး။ အလှူပွဲမှာ ကရမက်နံ့သာရေလေးတွေ ပက်ဖျန်းပေးတော့ အားလုံးလန်းဆန်းသွားတာပဲ။ သူတို့အိမ်က ကရမက်နံ့သာကို အမြဲတမ်းသုံးတော့ အိမ်ထဲမှာ အနံ့လေးက မွှေးနေတာပဲ။ ဒီကရမက်နံ့သာက တကယ့်အစစ်မို့လို့ အနံ့က တော်တော်နဲ့ မပြယ်ဘူးနော်။ အရင်က ကရမက်နံ့သာကို သွေးပြီး မျက်နှာမှာ လိမ်းကြသေးတယ်လေ။ ဘုရားကျောင်းဆောင်မှာ ကရမက်နံ့သာ တိုင်လေးတွေ ထွန်းထားတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ ကရမက်နံ့သာ အနံ့လေး ရလိုက်တိုင်း စိတ်ထဲမှာ အေးချမ်းသွားသလို ခံစားရတယ်။ ဟင်းချက်ရင် အနံ့မွှေးသွားအောင် ကရဝေးရွက်လေး နည်းနည်းထည့်လိုက်လေ။ ခြံထဲမှာ ကရဝေးပင်လေး တစ်ပင်လောက် စိုက်ထားရင် ဟင်းချက်တဲ့အခါ အရမ်းအဆင်ပြေတယ်။ ဒီဟင်းက ကရဝေးရွက် အနံ့လေးနဲ့ဆိုတော့ စားချင်စရာလေး ဖြစ်နေတာပဲ။ အမေက ကြက်သားဟင်းချက်တိုင်း ကရဝေးရွက်ကို အမြဲတမ်း ထည့်ချက်တတ်တယ်။ ဈေးကနေ ကရဝေးရွက် အခြောက်လေးတွေ နည်းနည်းလောက် ဝယ်လာခဲ့ဦးနော်။ ကရဝေးပင်က အပင်ကြီးမျိုးဆိုတော့ ခြံကျယ်မှ စိုက်လို့ကောင်းမှာ။ ဟင်းရည်ထဲကို ကရဝေးရွက်လေး ခတ်လိုက်တာ အနံ့က တော်တော်လေး မွှေးသွားတယ်။ ကရဝေးရွက်က ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း ကောင်းတယ်လို့ ကြားဖူးတယ်လေ။ ဒီဒံပေါက်က ကရဝေးရွက် အနံ့လေးသင်းနေတော့ ပိုပြီး စားလို့ကောင်းတယ်။ အိမ်ရှေ့က ကရဝေးပင်ကြီးက အရွက်တွေ တော်တော်ဝေနေပြီဟေ့။ ကရဝိက်ငှက်ဆိုတာ ဒဏ္ဍာရီထဲက ငှက်တစ်မျိုးလို့ စာအုပ်တွေထဲမှာ ဖတ်ဖူးတယ်။ ကရဝိက်ငှက်ရဲ့ အသံက အရမ်းသာယာတယ်လို့ လူကြီးတွေ ပြောကြတာပဲ။ ဒီပန်းချီကားထဲက ကရဝိက်ငှက်လေး ဆွဲထားတာ အရမ်းအသက်ဝင်တာပဲနော်။ ရွှေတိဂုံဘုရားမှာ ကရဝိက်ငှက်ရုပ်လေးတွေ အများကြီး တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ရှေးမြန်မာ့ အနုပညာတွေမှာ ကရဝိက်ငှက်ပုံကို အလှဆင်လေ့ ရှိကြတယ်။ ကရဝိက်ငှက်က ကျက်သရေမင်္ဂလာရှိတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်ကြတယ်လေ။ သူ့အင်္ကျီမှာ ကရဝိက်ငှက်ပုံလေး ပန်းထိုးထားတာ တော်တော်လှတာပဲ။ ပုံပြင်တွေထဲမှာတော့ ကရဝိက်ငှက်က သီချင်းဆို အရမ်းကောင်းတယ်လို့ ဆိုကြတယ်။ ဒီကျောင်းဆောင်ရဲ့ ခေါင်မိုးမှာ ကရဝိက်ငှက်ရုပ်လေးတွေနဲ့ အလှဆင်ထားတယ်။ ကရဝိက်ငှက်ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်က တခြားငှက်တွေနဲ့မတူဘဲ တော်တော်လေး ထူးခြားတယ်။ ရန်ကုန်ရောက်ရင် ကန်တော်ကြီးထဲက ကရဝိက်ဖောင်ကို သွားလည်ရအောင်လေ။ ကရဝိက်ဖောင်ကြီးက ညဘက် မီးရောင်လေးတွေနဲ့ဆို အရမ်းလှတာပဲနော်။ ဟိုတလောက ကရဝိက်ဖောင်ပေါ်မှာ ညစာသွားစားကြတာ တော်တော်ပျော်ဖို့ကောင်းတယ်။ ကရဝိက်ဖောင်ကို နောက်ခံထားပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ရင် အရမ်းလှတယ်ဟေ့။ နိုင်ငံခြားသားတွေလာရင် ကရဝိက်ဖောင်ကို အမြဲတမ်း ခေါ်သွားလေ့ရှိတယ်။ ကရဝိက်ဖောင်ပေါ်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ရွှေတိဂုံဘုရားကြီးကို လှလှပပ မြင်ရတယ်။ ကရဝိက်ဖောင်ကြီးရဲ့ လက်ရာက မြန်မာမှုအပြည့်နဲ့ တော်တော်လေး ခမ်းနားတာပဲ။ ဒီနှစ်သင်္ကြန်ကျရင် ကရဝိက်ဖောင်နားမှာ ရေသွားကစားကြမလား။ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကရဝိက်ဖောင်ရှေ့မှာ အမှတ်တရ ဓာတ်ပုံ သွားရိုက်ကြဦးမယ်။ ကရဝိက်ဖောင်ထဲမှာ မြန်မာ့ရိုးရာ အကတွေလည်း ကြည့်လို့ရတယ်လေ။ ငါ့ညီလေးက အခု ကရာတေးသင်တန်း တက်နေတယ်ဟေ့။ ကရာတေးကစားတာက ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာရေးအတွက် အရမ်းကောင်းတယ်နော်။ သူက ကရာတေး ခါးပတ်နက်ရထားတာဆိုတော့ တော်တော်လေး တတ်နေပြီ။ ကလေးတွေကို ငယ်ငယ်လေးတည်းက ကရာတေး သင်ပေးထားတာ ကောင်းပါတယ်။ ကရာတေး သင်ထားရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ဖို့အတွက် အများကြီး အထောက်အကူဖြစ်တယ်။ မနက်ဖြန် ကရာတေးပြိုင်ပွဲရှိလို့ သူ တော်တော်လေး လေ့ကျင့်နေတယ်။ ကရာတေး ကစားတဲ့အခါ စည်းကမ်းတကျဖြစ်ဖို့က အရမ်းအရေးကြီးတယ်လေ။ သူက ကရာတေးကို ဝါသနာပါလွန်းလို့ နေ့တိုင်း မမေ့မလျော့ လေ့ကျင့်တယ်။ ကရာတေးသင်တန်းမှာ သူငယ်ချင်းအသစ်တွေ အများကြီး ရခဲ့တယ်ဟေ့။ မိန်းကလေးတွေလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်နိုင်အောင် ကရာတေး သင်ထားသင့်တယ်။ ရေဆာရင် ဟိုဘက်က ရေကရားထဲက ရေကို ငှဲ့သောက်လိုက်လေ။ ဒီရေကရားလေးက ပုံစံလေးဆန်းပြီး ကြည့်လို့ကောင်းတယ်နော်။ ရေကရားထဲမှာ ရေကျန်သေးလား တစ်ချက်လောက် ကြည့်ပေးပါဦး။ အဘိုးက လက်ဖက်ရည်သောက်ရင် ကြွေရေကရားလေးနဲ့မှ သောက်တတ်တာ။ ဈေးကနေ ရေကရား အသစ်တစ်လုံးလောက် ဝယ်ခဲ့ရမယ်၊ ဟောင်းနေပြီ။ ဧည့်သည်လာရင် ရေကရားလေးနဲ့ ရေအေးအေးလေး တည်ခင်းပေးလိုက်ပါ။ ရေကရားထဲကို ရေနွေးထည့်ထားတာ ပူနေသေးတယ်၊ သတိထားနော်။ ဒီရေကရားက ကြီးတော့ ရေအများကြီး ဆံ့တယ်ဟေ့။ ရေကရား အဖုံးလေး သေချာပိတ်ထားပါ၊ ဖုန်တွေ ဝင်သွားလိမ့်မယ်။ အလှူမှာ ရေကရားလေးတွေ တန်းစီပြီး ရေချထားပေးတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ သူပြောလိုက်ရင် ကရားရေပိတ်စကားတွေချည်းပဲ၊ ဘယ်သူမှ ဝင်ပြောလို့မရဘူး။ ဒီလောက် ကရားရေပိတ်စကားတွေ ပြောနေတာ နားမညောင်းဘူးလားဟယ်။ အစည်းအဝေးမှာ သူက ကရားရေပိတ်စကားနဲ့ ရှင်းပြနေတော့ အကုန်ငြိမ်နေရတာပေါ့။ သူ့ကို မေးခွန်းတစ်ခု မေးလိုက်တာ၊ ကရားရေပိတ်စကားနဲ့ အရှည်ကြီး ဖြေနေတော့တာပဲ။ မင်းကလည်း ကရားရေပိတ်စကားကြီးပဲ ပြောမနေပါနဲ့၊ သူများပြောတာလေးလည်း နားထောင်ဦးလေ။ သူက စကားပြောကောင်းတော့ ကရားရေပိတ်စကား ပြောလည်း နားထောင်လို့တော့ ကောင်းတယ်။ ကရားရေပိတ်စကားနဲ့ အတင်းတွေ ပြောနေတာများ၊ အချိန်သွားတာတောင် မသိဘူး။ ဒီအကြောင်းကို သူက ကရားရေပိတ်စကားနဲ့ အစအဆုံး သေချာရှင်းပြသွားတယ်။ သူ ဒေါသထွက်လာရင် ကရားရေပိတ်စကားတွေနဲ့ ဆူတော့တာပဲဟေ့။ ကရားရေပိတ်စကားတွေချည်း ပြောနေမယ့်အစား လက်တွေ့လုပ်ပြတာ ပိုကောင်းမယ်ထင်တယ်။ ဒီကိစ္စက ကရိကထ တော်တော်များမယ့်ပုံပဲ၊ သေချာစဉ်းစားပြီးမှ လုပ်ပါ။ သူ့ကို အကူအညီတောင်းလိုက်ရင် ကရိကထ များမှာစိုးလို့ ကိုယ့်ဘာသာပဲ လုပ်လိုက်တယ်။ ပွဲလုပ်ရတာ ကရိကထ များပေမယ့် အားလုံးပျော်နေကြတော့လည်း ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီလိုအလုပ်မျိုးက ကရိကထ များတော့ ဘယ်သူမှ သိပ်မလုပ်ချင်ကြဘူးလေ။ ကရိကထ မများအောင် အစတည်းက အစီအစဉ် သေချာဆွဲထားတာ ပိုကောင်းမယ်။ သူက ကရိကထ များတဲ့အလုပ်ဆိုရင် အမြဲတမ်း ရှောင်တတ်တယ်။ ခရီးသွားရတာ ပျော်စရာကောင်းပေမယ့် ပစ္စည်းတွေ သယ်ရတာက ကရိကထ များတယ်နော်။ ဒီစက်က ခဏခဏ ပျက်နေတော့ ပြင်ရတာ ကရိကထ တော်တော်များနေပြီ။ ကရိကထ နည်းနည်းလေးနဲ့ ပြီးသွားမယ့်ကိစ္စကို ဘာလို့ ဒီလောက် ရှုပ်အောင်လုပ်နေတာလဲ။ ကလေးတွေနဲ့ ခရီးသွားရတာ ပျော်ဖို့ကောင်းပေမယ့် ကရိကထတော့ နည်းနည်းများတယ်ဟေ့။ သူက လူတိုင်းအပေါ်မှာ ကရုဏာထားပြီး ဆက်ဆံတတ်တဲ့သူပါ။ ဒုက္ခရောက်နေတဲ့သူတွေကို တွေ့ရင် သူ့မှာ ကရုဏာ သက်မိတယ်လေ။ ဆေးရုံက လူနာတွေကို ကြည့်ပြီး စိတ်ထဲမှာ ကရုဏာ ဖြစ်မိတယ်။ လူကြီးတွေက ကလေးတွေကို ကရုဏာမျက်လုံးလေးတွေနဲ့ ကြည့်နေကြတယ်။ သူ့ရဲ့ ကရုဏာတရားကြောင့်ပဲ ဒီလောက်အများကြီး ကူညီပေးနိုင်ခဲ့တာပေါ့။ တိရစ္ဆာန်လေးတွေအပေါ်မှာလည်း ကရုဏာထားပြီး ကြင်ကြင်နာနာ ဆက်ဆံသင့်တယ်။ မေတ္တာ၊ ကရုဏာဆိုတာ လူတိုင်းမှာ ရှိသင့်တဲ့ တရားတွေပဲလေ။ သူ့ကို ကြည့်ရတာ အရမ်း သနားစရာကောင်းတော့ လူတိုင်းက ကရုဏာ သက်ကြတယ်။ ဒီအဖွဲ့အစည်းက ကရုဏာစိတ်နဲ့ ဆင်းရဲတဲ့သူတွေကို အခမဲ့ ကုသပေးနေတာပါ။ ကရုဏာထားတတ်တဲ့ စိတ်ထားလေးက တကယ့်ကို မွန်မြတ်လှပါတယ်။ ဒီနေ့ ဈေးကနေ ကရေကရာမုန့်လေးတွေ ဝယ်လာတယ်၊ စားကြမလား။ ငယ်ငယ်တုန်းက ကျောင်းရှေ့မှာ ရောင်းတဲ့ ကရေကရာမုန့်လေးတွေကို အရမ်းကြိုက်တာ။ ကရေကရာမုန့်က ချိုချိုဆိမ့်ဆိမ့်လေးဆိုတော့ လက်ဖက်ရည်နဲ့ စားလို့ကောင်းတယ်။ အဘွားက ကရေကရာမုန့် လုပ်တာ အရမ်းကျွမ်းကျင်တယ်လေ။ ဒီကရေကရာမုန့်လေးက ကြွပ်ကြွပ်လေးနဲ့ စားလို့ တော်တော်ကောင်းတာပဲ။ ရွာပြန်ရင် ကရေကရာမုန့်လေးတွေ အများကြီး ဝယ်ခဲ့ဦးမယ်ဟေ့။ ဧည့်သည်လာရင် ကျွေးဖို့ ကရေကရာမုန့်လေးတွေ ပန်းကန်ထဲ ထည့်ထားလိုက်ပါ။ ကရေကရာမုန့်က မြန်မာ့ရိုးရာ မုန့်လေးဆိုတော့ လူကြိုက်များတယ်။ သူက ကရေကရာမုန့်ကို နှမ်းလေးဖြူးပြီး လုပ်ထားတော့ ပိုမွှေးနေတာပဲ။ လမ်းထိပ်က ဆိုင်မှာ ကရေကရာမုန့် ရောင်းနေပြီ၊ သွားဝယ်လိုက်ဦးမယ်။ ပစ္စည်းတွေကို ကရောသောပါး မထားပါနဲ့၊ ရှာရတာ ခက်လိမ့်မယ်။ သူက အလုပ်လုပ်ရင် ကရောသောပါး လုပ်တတ်တော့ အမြဲတမ်း မှားနေတာပဲ။ အဝတ်အစားတွေကို ကရောသောပါး လျှော်လိုက်တာ အရောင်တွေ ကူးကုန်ပြီလေ။ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ကရောသောပါး မထားဘဲ ဖိုင်နဲ့ သေချာ သိမ်းထားပါ။ ဟင်းချက်ရင် ဟိုဟာထည့် ဒီဟာထည့်နဲ့ ကရောသောပါး ချက်လိုက်တာ စားလို့ကို မကောင်းတော့ဘူး။ လူတွေကို ကရောသောပါး မပေါင်းပါနဲ့၊ ကိုယ့်အတွက် ဒုက္ခရောက်တတ်တယ်။ ပစ္စည်းအသစ်တွေနဲ့ အဟောင်းတွေကို ကရောသောပါး ရောမထားတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ သူ့အကျင့်က ကရောသောပါး လုပ်တတ်တာဆိုတော့ သတိထားပြီး ခိုင်းရတယ်။ စကားပြောရင်လည်း ဟိုအကြောင်းရောက် ဒီအကြောင်းရောက်နဲ့ ကရောသောပါး ပြောနေတာပဲ။ အရောင်တွေကို ကရောသောပါး ရောလိုက်တော့ ဘာအရောင်မှန်းတောင် မသိတော့ဘူး။ လူကြီးတွေကို စကားပြောရင် ကရော်ကမည် မပြောပါနဲ့၊ ရိုရိုသေသေ ပြောပါ။ သူက အလုပ်တစ်ခုကို သေချာမလုပ်ဘဲ ကရော်ကမည် လုပ်ပြီး ထားခဲ့ပြန်ပြီ။ စာမေးပွဲဖြေတာကို ကရော်ကမည် မလုပ်ဘဲ သေချာ အာရုံစိုက်ပြီး ဖြေလေ။ ပစ္စည်းတွေကို ကရော်ကမည် မကိုင်ပါနဲ့၊ ကျကွဲသွားလိမ့်မယ်နော်။ သူများပစ္စည်းကို ငှားသုံးရင် ကရော်ကမည် မသုံးဘဲ သေချာလေး သုံးပေးပါ။ ဧည့်သည်ကို ဆက်ဆံရင် ကရော်ကမည် မလုပ်ဘဲ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ဆက်ဆံသင့်တယ်။ သူက ဘာလုပ်လုပ် ကရော်ကမည် လုပ်တတ်တော့ ဘယ်သူမှ သိပ်မခိုင်းချင်ကြဘူး။ အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတွေကို ကရော်ကမည် မဆုံးဖြတ်ဘဲ သေချာ စဉ်းစားပါ။ ကလေးကို ကရော်ကမည် မချီပါနဲ့၊ လွတ်ကျသွားဦးမယ်။ သူ့ပုံစံက ကရော်ကမည် နိုင်လွန်းတော့ လူတွေက သိပ်မလေးစားကြဘူး။ ဒီရွှေဆွဲကြိုးက ၂၄ ကရက် အစစ်ဆိုတော့ အရောင်က အရမ်းလှတာပဲ။ ရွှေဝယ်ရင် ဘယ်နှကရက်လဲဆိုတာ သေချာ မေးပြီးမှ ဝယ်သင့်တယ်။ ၁၈ ကရက် ရွှေဆိုရင်တော့ အခိုင်အခံ့ ပိုကောင်းတယ်လို့ ပြောကြတယ်။ သူဝတ်ထားတဲ့ လက်စွပ်လေးက ၂၂ ကရက် ရွှေနဲ့ လုပ်ထားတာတဲ့လေ။ ဒီရွှေတုံးလေးက ကရက် ပြည့်တော့ ဈေးတော်တော် ရမှာပဲနော်။ ရွှေဆိုင်မှာ ကရက် အမျိုးမျိုးနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ လက်ဝတ်ရတနာတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ကရက် များလေလေ ရွှေအရည်အသွေး ပိုကောင်းလေလေပါပဲ။ ဒီရွှေက ကရက် မပြည့်ဘူးလို့ ပန်းထိမ်ဆရာက ပြောတယ်။ ရွှေဈေးက ကရက် အပေါ်မူတည်ပြီး ကွာခြားသွားတယ်လေ။ သူက ၂၄ ကရက် ရွှေကိုပဲ အမြဲတမ်း စုဆောင်းလေ့ရှိတယ်။ ဒီနှစ်ဆောင်းတွင်းကျရင် ကရင်ပြည်နယ်ဘက်ကို အလည်သွားကြမလို့လေ။ ကရင်ပြည်နယ်က တောင်တန်းတွေနဲ့ဆိုတော့ သဘာဝအလှတရားတွေ အရမ်းပေါတာပဲ။ ကရင်ပြည်နယ်က ဇွဲကပင်တောင်ကြီးက တော်တော်လေး ကျော်ကြားတယ်နော်။ သူက ကရင်ပြည်နယ်ကနေ ရန်ကုန်ကို အလုပ်လာလုပ်နေတာ အခုဆို သုံးနှစ်ရှိပြီ။ ကရင်ပြည်နယ်က ထွက်တဲ့ ဒူးရင်းသီးက တော်တော်လေး စားလို့ကောင်းတယ်ဟေ့။ ကရင်ပြည်နယ်မှာ နေရတာ ရာသီဥတုက အေးချမ်းပြီး နေလို့ကောင်းတယ်။ လာမယ့်ပိတ်ရက်ကျရင် ကရင်ပြည်နယ်က ရေတံခွန်တွေကို သွားလည်ရအောင်။ ကရင်ပြည်နယ်ရဲ့ ရိုးရာအစားအစာလေးတွေကို မြည်းစမ်းကြည့်ချင်သေးတယ်။ ကရင်ပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားတွေ ချစ်ချစ်ခင်ခင် နေထိုင်ကြတာ တွေ့ရတယ်။ သူ့ရဲ့ ဇာတိက ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့ကလို့ ပြောတယ်။ အိမ်ရှေ့မှာ ကရင်ဝါးလေးတွေနဲ့ ခြံစည်းရိုး ကာထားတာ အရမ်းလှတာပဲ။ ဒီစားပွဲလေးက ကရင်ဝါးနဲ့ လုပ်ထားတော့ တော်တော်လေး ခိုင်ခံ့တယ်နော်။ ကရင်ဝါးက တခြားဝါးတွေထက် ပိုပြီး အကြမ်းခံတယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ရွာမှာတော့ ကရင်ဝါးကို အိမ်ဆောက်တဲ့နေရာမှာ အများဆုံး သုံးကြတယ်လေ။ တောထဲသွားရင် ကရင်ဝါးခုတ်ပြီး တဲလေးဆောက်ကြရအောင်။ ကရင်ဝါးနဲ့ ယက်ထားတဲ့ တောင်းလေးတွေက အရမ်းလှပြီး သုံးလို့ကောင်းတယ်။ ဒီကရင်ဝါးလုံးတွေက ဖြောင့်တန်းနေတော့ အလုပ်လုပ်ရတာ အဆင်ပြေတယ်။ ကရင်ဝါးကို ရေစိမ်ပြီးမှ သုံးရင် ပိုပြီး တာရှည်ခံတယ်ဟေ့။ အဘိုးက ကရင်ဝါးနဲ့ ကုလားထိုင်လေး တစ်လုံး လုပ်နေတယ်။ ဈေးမှာ ကရင်ဝါးနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ လက်မှုပစ္စည်းလေးတွေ အများကြီး ရောင်းတယ်။ ပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ ကရင်ဩသံလေးနဲ့ သီချင်းဆိုတာ ကြားရတာ အရမ်းနားထောင်လို့ကောင်းတယ်။ သူ့ရဲ့ ကရင်ဩသံလေးက ဆွဲဆောင်မှုရှိပြီး ကြားရသူတိုင်း သဘောကျကြတယ်။ ကရင်ဩသံနဲ့ ရိုးရာသီချင်းလေးတွေ ဆိုနေတာ ကြက်သီးထစရာပဲနော်။ ဒီတေးဆိုရှင်က ကရင်ဩသံကို ပီပီသသနဲ့ အကောင်းဆုံး သီဆိုနိုင်တယ်။ ကရင်ဩသံလေး ကြားလိုက်ရတော့ ရွာကို လွမ်းစိတ်တောင် ပေါ်လာတယ်။ ပွဲတော်မှာ ကရင်ဩသံနဲ့ သီဆိုဖျော်ဖြေတာကို လူတွေ အများကြီး စိတ်ဝင်တစား အားပေးကြတယ်။ ကရင်ဩသံဆိုတာ တကယ့်ကို ထူးခြားပြီး သာယာတဲ့ အသံတစ်မျိုးပါပဲ။ သူက ကရင်ဩသံနဲ့ သီချင်းဆိုဖို့ အိမ်မှာ နေ့တိုင်း လေ့ကျင့်နေတယ်။ ကရင်ဩသံလေးနဲ့ ကဗျာရွတ်ပြတာ နားထောင်ရတာ အရမ်းငြိမ့်တာပဲ။ ရိုးရာပွဲတွေမှာ ကရင်ဩသံ မပါရင် ပွဲမစည်သလိုပဲလို့ ခံစားရတယ်။ ပွဲခင်းထဲမှာ ကရောင်းတီးလုံးသံ ကြားလိုက်ရတော့ လူတွေအကုန် ထကချင်စိတ် ပေါက်သွားကြတယ်။ ကရောင်းတီးလုံးက မြူးကြွနေတော့ နားထောင်ရတာ စိတ်ကို တက်ကြွစေတယ်လေ။ ဒီနှစ် သင်္ကြန်မှာတော့ ကရောင်းတီးလုံးတွေနဲ့ အပီအပြင် ကကြရအောင်။ အကသမားတွေက ကရောင်းတီးလုံး အမြူးလေးနဲ့ တော်တော်လေး ဟန်ကျကျ ကနေကြတယ်။ ကရောင်းတီးလုံး သံစုံလေးတွေ ကြားရတာ တကယ့်ကို ပျော်စရာကြီးပဲနော်။ သူက ကရောင်းတီးလုံး တီးတဲ့နေရာမှာ တော်တော်လေး လက်စွမ်းပြနိုင်တယ်။ ပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ ကရောင်းတီးလုံးနဲ့ ဖျော်ဖြေတာက လူကြိုက်အများဆုံးပဲ။ ကရောင်းတီးလုံးကို ခေတ်ပေါ်တူရိယာတွေနဲ့ ပေါင်းတီးထားတာ တော်တော်လေး ဆန်းသစ်တယ်။ ရွာက အလှူပွဲမှာ ကရောင်းတီးလုံးတွေ တီးပြီး လှည့်လည်နေကြတယ်။ ကရောင်းတီးလုံးသံ အဝေးကနေ ကြားရုံနဲ့တင် ပွဲတော်ကြီး ဘယ်လောက်စည်ကားနေလဲ သိနိုင်တယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းသွားရင် ရေစစ်ဖို့ ကရိုဏ်လေး တစ်ခုလောက် ဝယ်သွားရအောင်။ အရင်ခေတ်က ရေကို သန့်စင်ဖို့ ကရိုဏ်ကို အမြဲတမ်း သုံးကြတယ်လေ။ ဒီကရိုဏ်လေးက သေးပေမယ့် ရေစစ်ရတာ တော်တော်လေး အဆင်ပြေတယ်။ အဘိုးက ရေသောက်တိုင်း ကရိုဏ်နဲ့ စစ်ပြီးမှ သောက်လေ့ရှိတယ်။ ဈေးထဲမှာ သစ်သားနဲ့လုပ်ထားတဲ့ ကရိုဏ်လှလှလေးတွေ တွေ့ခဲ့တယ်။ ရေအိုးထဲကို ဖုန်မဝင်အောင် ကရိုဏ်လေးနဲ့ အုပ်ထားလိုက်ပါ။ ခရီးသွားရင် ရေသန့်ဖို့အတွက် ကရိုဏ်လေး တစ်ခုလောက် ဆောင်သွားသင့်တယ်။ ဒီကရိုဏ်က အပေါက်လေးတွေ ကျဉ်းတော့ ရေစစ်ရတာ ပိုသန့်တာပေါ့။ ရှေးတုန်းက သံဃာတော်တွေ ခရီးသွားရင် ကရိုဏ်ကို မပါမဖြစ် ယူဆောင်သွားကြတယ်။ အလှူပွဲမှာ ဧည့်သည်တွေအတွက် ရေကို ကရိုဏ်နဲ့ သေချာစစ်ပြီး တိုက်ကြတယ်။ မြန်မာစာသင်တဲ့အခါ ကရိုဏ်းဆိုတဲ့ သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်းကို သေချာနားလည်ဖို့ လိုတယ်နော်။ သူက ဗေဒင်ဟောတဲ့အခါ ကရိုဏ်းတွေကို တွက်ချက်ပြီး သေချာဟောတတ်တယ်။ အက္ခရာတွေ ရွတ်ဆိုတဲ့အခါ ဌာန်၊ ကရိုဏ်း ကျကျ ရွတ်ဆိုဖို့ အရေးကြီးတယ်။ ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ဗေဒင်ပညာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကရိုဏ်းအကြောင်းတွေ အသေးစိတ် ရေးထားတယ်။ စာမေးပွဲမှာ ကရိုဏ်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မေးခွန်းတွေ ပါလာတတ်လို့ သေချာကျက်ထားပါ။ ဆရာတော်က ပါဠိစာပေ ပို့ချတဲ့အခါ ကရိုဏ်းတွေကို ရှင်းပြသွားတာ တော်တော်ကောင်းတယ်။ ဗေဒင်သင်တန်းမှာ ကရိုဏ်းအကြောင်းကို အဓိကထားပြီး သင်ပေးနေတယ်။ သူက စာဖတ်ရင် ဌာန်၊ ကရိုဏ်း ပီပီသသနဲ့ ဖတ်တတ်လို့ နားထောင်လို့ကောင်းတယ်။ သဒ္ဒါကျမ်းတွေမှာ ကရိုဏ်းဆိုတာ အသံထွက်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုပါ။ ဒီစကားလုံးကို အသံထွက်ရင် ကရိုဏ်းမှန်မှန်နဲ့ ထွက်မှ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်မှာ။ ဟိုဘက်လမ်းမှာ တိုက်ဆောက်နေလို့ ကရိန်းစက်ကြီး ရောက်နေတယ်ဟေ့။ ဒီလောက်လေးတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို သယ်ဖို့ဆိုရင် ကရိန်းစက် မပါဘဲ မရဘူးလေ။ ကရိန်းစက် မောင်းတဲ့သူတွေက တော်တော်လေး ကျွမ်းကျင်မှ ရတာနော်။ ဆိပ်ကမ်းမှာ သင်္ဘောပေါ်က ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ကရိန်းစက်နဲ့ ချနေကြတယ်။ လမ်းပေါ်မှာ ကရိန်းစက်ကြီး သွားနေတော့ ကားတွေ နည်းနည်း ပိတ်နေတယ်။ အထပ်မြင့်တိုက်တွေ ဆောက်တဲ့အခါ ကရိန်းစက်က မပါမဖြစ်ပဲ။ ဒီကရိန်းစက်ကြီးက အကြီးကြီးမို့လို့ ပစ္စည်းအများကြီး မ, နိုင်တယ်။ ကရိန်းစက် အောက်နားမှာ သွားမရပ်ပါနဲ့၊ အန္တရာယ်ရှိတတ်တယ်။ အလုပ်ခွင်မှာ ကရိန်းစက် ပျက်သွားလို့ အလုပ်တွေ ခဏ ရပ်ထားရတယ်။ ညဘက် ကရိန်းစက်ကြီးနဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာ မီးရောင်တွေနဲ့ဆိုတော့ ရှင်းနေတာပဲ။ ပွဲခင်းထဲမှာ လူတွေ ကရုန်းကရင်း ဖြစ်နေတာ ဘာဖြစ်တာလဲ မသိဘူး။ ရထားပေါ် တက်တဲ့အခါ လူတွေ အရမ်းများတော့ ကရုန်းကရင်းနဲ့ တိုးတက်ရတယ်။ မနက်ဈေးထဲမှာ လူတွေ ကရုန်းကရင်းနဲ့ ဈေးဝယ်နေကြတာ စည်ကားနေတာပဲ။ သူတို့နှစ်ယောက် ရန်ဖြစ်ပြီး ကရုန်းကရင်း ဖြစ်နေတာ ဝင်ဆွဲလိုက်ပါဦး။ အစည်းအဝေးမှာ အငြင်းအခုံတွေ ဖြစ်ပြီး ကရုန်းကရင်းတွေ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ကားမှတ်တိုင်မှာ ကားလာတာနဲ့ လူတွေ ကရုန်းကရင်း တိုးဝှေ့ပြီး တက်ကြတယ်။ မီးလောင်တဲ့နေရာမှာ လူတွေ ကရုန်းကရင်းနဲ့ ပြေးလွှားနေကြတာ သနားစရာပဲ။ ပွဲတော်မှာ နေရာလုကြရင်း ကရုန်းကရင်း ဖြစ်သွားလို့ အကုန်ရှုပ်ကုန်တယ်။ ငလျင်လှုပ်တုန်းက အဆောင်ထဲက လူတွေ ကရုန်းကရင်း ထွက်ပြေးကြတာ အသံတွေ ဆူညံနေတာပဲ။ ဒီလောက် ကရုန်းကရင်း ဖြစ်နေတဲ့ကြားထဲကနေ ဘယ်လိုလုပ် အပြင်ရောက်လာတာလဲ။ သူက အလုပ်မရှိတော့ လမ်းထဲမှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် လျှောက်သွားနေတယ်။ ညဘက်ကြီး အပြင်မှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် မလုပ်ပါနဲ့၊ အန္တရာယ်ရှိတယ်။ စာမလုပ်ဘဲ ဟိုဘက်အိမ်သွား ဒီဘက်အိမ်သွားနဲ့ ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားမနေနဲ့လေ။ သူက စိတ်ညစ်လာရင် ပန်းခြံထဲမှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် လျှောက်နေတတ်တယ်။ အားလပ်ရက်မှာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ မြို့ထဲမှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားလည်ကြမယ်။ ဘာအလုပ်မှ မရှိဘဲ ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားနေမယ့်အစား စာအုပ်လေး ဖတ်နေပါလား။ ဈေးထဲမှာ လူတွေအများကြီးကြားထဲ ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားနေတာ မမောဘူးလား။ သူက ညနေဘက်ဆို ရွာထဲမှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားပြီး သတင်းမေးတတ်တယ်။ ဒီလို ကရွတ်ကင်းလျှောက် သွားနေတာထက် အကျိုးရှိတဲ့ အလုပ်တစ်ခုခု လုပ်ပါလား။ ကလေးတွေက ကွင်းပြင်ထဲမှာ ကရွတ်ကင်းလျှောက် ပြေးလွှားဆော့ကစားနေကြတယ်။ ခေါင်းပေါ်မှာ ရေအိုးရွက်ရင် ခေါင်းမနာအောင် ကရွတ်ခွေလေး ခံထားလိုက်လေ။ အမေက ဈေးဗန်းရွက်တဲ့အခါ အဝတ်ကို ကရွတ်ခွေ လုပ်ပြီး ခေါင်းပေါ် တင်တတ်တယ်။ ဒီကရွတ်ခွေလေးက နူးညံ့တော့ ခေါင်းပေါ်မှာ တင်ရတာ အဆင်ပြေတယ်။ ရှေးတုန်းက ရေခပ်ရင် ကရွတ်ခွေလေးတွေနဲ့ ရေအိုးကို ရွက်ကြတာ ချစ်စရာကောင်းတယ်။ အဘွားက အဝတ်စုတ်လေးတွေကို လိပ်ပြီး ကရွတ်ခွေလေးတွေ လုပ်နေတယ်။ ဈေးသည်တွေ ခေါင်းပေါ်မှာ ဈေးဗန်းရွက်ထားတာ ကရွတ်ခွေ ခံထားလို့ ငြိမ်နေတာပေါ့။ ပစ္စည်းအလေးကြီးတွေ ရွက်ရင် ကရွတ်ခွေ မပါဘဲ ရွက်လို့ အဆင်မပြေဘူးလေ။ သူက ကရွတ်ခွေကို သေသေသပ်သပ်လေး လုံးပြီး ခေါင်းပေါ် တင်လိုက်တယ်။ ရွာမှာတော့ ကလေးတွေကအစ ကရွတ်ခွေလေးနဲ့ ရေအိုးရွက်တတ်နေပြီ။ ဒီကရွတ်ခွေလေးက နည်းနည်းပါးနေတော့ နောက်ထပ် အဝတ်တစ်ခု ထပ်ထည့်လိုက်ဦး။ ရွာမှာ သတိပေးစရာရှိရင် ကလတက် ခေါက်ပြီး လူစုလေ့ရှိတယ်။ ညဘက် ကလတက်ခေါက်သံ ကြားရင် ဘာဖြစ်တာလဲဆိုပြီး အကုန်လန့်သွားကြတာပဲ။ အဘိုးက ဝါးလုံးလေးကို ဖြတ်ပြီး ကလတက်လေး တစ်ခု လုပ်နေတယ်။ အရင်တုန်းက အစည်းအဝေးခေါ်ရင် ကလတက်ကိုပဲ အဓိကထား ခေါက်ကြတာလေ။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ဆွမ်းစားချိန်ရောက်ရင် ကလတက် ခေါက်ပြီး သတိပေးတတ်တယ်။ သူက ကလတက်ကို စည်းချက်ကျကျ ခေါက်တတ်တော့ နားထောင်လို့ကောင်းတယ်။ ရွာစောင့်တဲ့သူတွေက ညဘက်ဆို ကလတက်ခေါက်ပြီး ကင်းလှည့်ကြတယ်။ ကလတက်သံက ဟိုးအဝေးကြီးကနေတောင် ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားရတယ်ဟေ့။ ဒီကလတက်က သစ်သားကောင်းနဲ့ လုပ်ထားတော့ အသံထွက် ပိုကောင်းတယ်။ အရေးပေါ် ကိစ္စရှိလို့ ကလတက်ခေါက်လိုက်တာ ရွာသားတွေ အကုန်ရောက်လာကြတယ်။ ဒီအင်္ကျီလေးရဲ့ ကလနားမှာ ပန်းထိုးထားတာ အရမ်းလှတာပဲနော်။ စောင်ရဲ့ ကလနားလေးတွေ ပြဲနေပြီ၊ နည်းနည်း ချုပ်လိုက်ဦး။ စားပွဲခင်းရဲ့ ကလနားကို ဇာလေးတွေ တပ်လိုက်ရင် ပိုလှသွားမယ် ထင်တယ်။ သူက ပုဆိုးဝတ်ရင် ကလနားကို သေသေချာချာ ခေါက်ပြီး ဝတ်တတ်တယ်။ ဒီပုဝါလေးရဲ့ ကလနားမှာ ရွှေချည်ငွေချည်တွေနဲ့ ကွပ်ထားတာ ကျက်သရေရှိလိုက်တာ။ စက္ကူလေးရဲ့ ကလနားကို ညီအောင် ကတ်ကြေးနဲ့ သေချာညှပ်ပေးပါ။ ဖျာရဲ့ ကလနားတွေ ပေါက်နေလို့ အသစ်တစ်ချပ်လောက် ဝယ်ရတော့မယ်။ ပန်းချီကားရဲ့ ကလနားကို ဘောင်လေး ကွပ်လိုက်တော့ ပိုပြီး သေသပ်သွားတယ်။ ဒီကော်ဇောရဲ့ ကလနားက အရောင်လေးတွေ စပ်ထားတာ ကြည့်လို့ကောင်းတယ်။ အဝတ်လျှော်ရင် ကလနားလေးတွေကို သေချာပွတ်လျှော်မှ ပြောင်မှာနော်။ သူက အမြဲတမ်း လူတွေရဲ့ ကလနံကို တိုက်ပြီး ရန်တိုက်ပေးတတ်တယ်။ ဒီလို ကလနံတိုက်တဲ့ စကားမျိုးတွေ မပြောတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ သူများတွေ အဆင်ပြေနေတာကို ကလနံတိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးချင်နေကြတာ။ အလုပ်ထဲမှာ ကလနံတိုက်တတ်တဲ့ သူတွေရှိရင် အလုပ်လုပ်ရတာ စိတ်ညစ်ဖို့ကောင်းတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်ကြားမှာ ကလနံတိုက်တဲ့သူ ပါသွားလို့ အခုလို ပြဿနာတက်သွားတာလေ။ ကလနံတိုက်တဲ့ သူစကားကို ယုံပြီး သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း စိတ်မခုကြပါနဲ့။ သူက စကားပြောရင် ကလနံတိုက်တဲ့ သဘောမျိုး ပါနေလို့ သိပ်သဘောမကျဘူး။ မိသားစုထဲမှာ ကလနံတိုက်တတ်တဲ့သူ ရှိရင် အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေတတ်ဘူး။ သူများတွေ ရန်ဖြစ်အောင် ကလနံတိုက်တာက တော်တော်လေး အပြစ်ကြီးတယ်နော်။ ကလနံတိုက်တဲ့သူကို ဝေးဝေးက ရှောင်တာ ကိုယ့်အတွက် အေးချမ်းတယ်။ ဈေးထဲမှာ ပစ္စည်းချိန်ရင် ကလမောင်းလေးနဲ့ ချိန်တာ ပိုပြီး တိကျတယ်။ အရင်တုန်းက ရွှေချိန်ရင် ကလမောင်း ချိန်ခွင်လေးတွေကိုပဲ သုံးကြတာလေ။ အဘွားက ဆေးဖော်ရင် ဆေးမြစ်တွေကို ကလမောင်းလေးနဲ့ သေချာချိန်တယ်။ ဒီကလမောင်းလေးက သေးသေးလေးဆိုတော့ သိမ်းရတာလည်း အဆင်ပြေတယ်။ ကလမောင်းနဲ့ ချိန်တဲ့အခါ အလေးချိန် မှန်မမှန် သေချာကြည့်ဦးနော်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဆိုင်မှာ ကြေးနဲ့လုပ်ထားတဲ့ ကလမောင်းလေးတွေ တွေ့ခဲ့တယ်။ သူက ကလမောင်းကို သုံးပြီး ပစ္စည်းတွေကို အတိအကျ ချိန်တွယ်တတ်တယ်။ ကလမောင်းလေးက ဟောင်းနေပြီဆိုပေမယ့် အခုထိ သုံးလို့ကောင်းတုန်းပဲ။ ဆေးဆိုင်တွေမှာ ဆေးချိန်ဖို့ ကလမောင်းလေးတွေ ထားလေ့ရှိကြတယ်။ ဒီပစ္စည်းလေးကို ကလမောင်းနဲ့ ချိန်ကြည့်လိုက်တာ အလေးချိန် တော်တော်စီးတာပဲ။ ကလေးကို အရမ်း ကလိမထိုးပါနဲ့၊ ငိုသွားလိမ့်မယ်နော်။ သူက ကလိထိုးရင် အရမ်းယားတတ်လို့ သူ့အနားသွားရင် သတိထားရတယ်။ သူငယ်ချင်းတွေ စပြီး ကလိထိုးကြတာ ရယ်ရလွန်းလို့ ဗိုက်တောင်နာတယ်။ ငါ့ကို လာပြီး ကလိမထိုးနဲ့၊ ငါ အရမ်းယားတတ်တယ်ဟေ့။ ကလေးလေးကို ကလိထိုးလိုက်တော့ သဘောကျပြီး တခစ်ခစ်နဲ့ ရယ်နေတာပဲ။ သူက နောက်ကနေ ဖြတ်ကနဲ ကလိထိုးလိုက်တော့ လန့်ဖျပ်သွားတာပဲ။ အားလပ်ရက်မှာ ကလေးတွေနဲ့ ကလိထိုးပြီး ဆော့ကစားရတာ ပျော်စရာကောင်းတယ်။ ကလိထိုးပြီး စနောက်နေကြတာ အသံတွေက ဆူညံနေတာပဲလေ။ ခွေးလေးကို ကလိထိုးပေးလိုက်တော့ သူက အရမ်းသဘောကျနေတယ်။ အလုပ်လုပ်နေတုန်း လာပြီး ကလိမထိုးပါနဲ့၊ အလုပ်ပျက်တယ်ဟေ့။ ဒီလိုခေတ်ဆိုးကြီးကို ကလိယုဂ်ခေတ်လို့ လူကြီးတွေက ခေါ်ကြတယ်လေ။ ကလိယုဂ်ခေတ်မှာ လူတွေက တရားဓမ္မနဲ့ ဝေးပြီး ဒုက္ခရောက်ကြတာ များတယ်။ စာအုပ်တွေထဲမှာတော့ ကလိယုဂ်ခေတ်အကြောင်းကို ဖတ်ဖူးပါတယ်။ ကလိယုဂ်ခေတ် ရောက်လာရင် လူတွေရဲ့ စိတ်ထားတွေက ကြမ်းတမ်းလာတတ်တယ်။ ဒီလိုခေတ်ကြီးထဲမှာ နေရတာ ကလိယုဂ်ခေတ်ကို ရောက်နေသလိုပဲလို့ ခံစားရတယ်။ ကလိယုဂ်ခေတ်မှာ မကောင်းမှုတွေ များလာပြီး ကောင်းမှုလုပ်တဲ့သူ နည်းလာတယ်။ အဘိုးကတော့ အခုခေတ်ကို ကလိယုဂ်ခေတ်ကြီးလို့ အမြဲတမ်း ညည်းတတ်တယ်။ ကလိယုဂ်ခေတ်ရဲ့ လက္ခဏာတွေက အခုဆို တော်တော်လေး ထင်ရှားလာပြီနော်။ ဘာသာရေးစာအုပ်တွေထဲမှာ ကလိယုဂ်ခေတ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိပေးထားတာတွေ ရှိတယ်။ ကလိယုဂ်ခေတ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းဖို့က အရေးကြီးဆုံးပဲ။ ဝက်ကလီစာ ချက်ထားတာ အနံ့လေးက တော်တော်မွှေးနေတာပဲနော်။ ဈေးကနေ ကြက်ကလီစာလေးတွေ ဝယ်လာတယ်၊ ဟင်းချက်စားကြမယ်။ ကလီစာကို သေချာမဆေးဘဲ ချက်ရင် အနံ့နံတတ်လို့ သတိထားရတယ်။ သူက ကလီစာဟင်းဆိုရင် အရမ်းကြိုက်တာ၊ ထမင်းမြိန်တယ်တဲ့လေ။ ဆိုင်မှာ ကလီစာပေါင်းလေး သွားစားရအောင်၊ တော်တော်နာမည်ကြီးတယ်။ ကလီစာကို ဆီပြန်လေး ချက်ထားတာ မြင်ရုံနဲ့တင် သွားရည်ကျစရာပဲ။ ဆိတ်ကလီစာဟင်းက အချိုရည်လေးနဲ့ဆိုတော့ စားလို့ တော်တော်ကောင်းတယ်။ ကလေးတွေက ကလီစာကို သိပ်မကြိုက်ကြတော့ သီးသန့် ဟင်းတစ်ခွက် ချက်ရတယ်။ ကလီစာဟင်းထဲကို ငရုတ်ကောင်းလေး နည်းနည်းထည့်လိုက်ရင် ပိုမွှေးသွားမယ်။ ဒီနေ့ ညစာအတွက် ကလီစာကြော်လေး တစ်ခွက်လောက် လုပ်ပေးပါလား။ လမ်းဘေးမှာ ကလေကချေ ကလေးတွေ တွေ့ရင် အရမ်းသနားမိတာပဲ။ သူက အရင်က ကလေကချေ ဘဝနဲ့ နေခဲ့ရပေမယ့် အခုတော့ တော်တော်လေး အဆင်ပြေနေပြီ။ ကလေကချေလေးတွေကို ပညာသင်ပေးတဲ့ ကျောင်းလေးတစ်ခု ဖွင့်ထားတယ်လေ။ ဒီလို ကလေကချေ စကားတွေ လာမပြောပါနဲ့၊ နားထောင်ရတာ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်တယ်။ သူ့ပုံစံက ကလေကချေလို ဝတ်စားထားပေမယ့် စိတ်ထားကတော့ တော်တော်ကောင်းပါတယ်။ ကလေကချေ ဘဝကနေ ကြိုးစားပြီး အောင်မြင်လာတဲ့သူတွေ အများကြီးရှိတယ်။ သူက ကလေကချေ အကျင့်တွေ မဖျောက်နိုင်သေးဘူးလို့ လူတွေက ပြောကြတယ်။ လမ်းပေါ်က ကလေကချေလေးတွေကို အစားအသောက်လေးတွေ ဝေပေးခဲ့တယ်။ ကလေကချေလို နေထိုင်တာထက် အလုပ်လေးတစ်ခု လုပ်ပြီး ရိုးရိုးသားသား နေတာ ပိုကောင်းတယ်။ သူ့ကို ကလေကချေလို့ မခေါ်ပါနဲ့၊ သူ့မှာလည်း သူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့သူ ရှိပါတယ်လေ။ ကလေးသူငယ်တွေကို စောင့်ရှောက်ဖို့က လူကြီးတိုင်းရဲ့ တာဝန်ပဲနော်။ ဒီဥပဒေက ကလေးသူငယ်တွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပေးထားတာပါ။ ကလေးသူငယ်တွေရှေ့မှာ မကောင်းတဲ့ စကားတွေ မပြောတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ကလေးသူငယ် ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပညာရေးက အရေးအကြီးဆုံး ကဏ္ဍတစ်ခုပါ။ ရွာက ကလေးသူငယ်လေးတွေ ဆော့ကစားနေကြတာ ကြည့်ရတာ ချစ်စရာကောင်းတယ်။ ကလေးသူငယ်တွေကို ငယ်ငယ်တည်းက ယဉ်ကျေးအောင် သင်ပေးထားသင့်တယ်။ ဒီဆေးရုံမှာ ကလေးသူငယ်တွေအတွက် သီးသန့် ကုသဆောင်တစ်ခု ဖွင့်ထားတယ်။ ကလေးသူငယ်တွေကို အလုပ်ကြမ်းတွေ မခိုင်းဖို့ ဥပဒေနဲ့ တားမြစ်ထားတယ်လေ။ ကလေးသူငယ်တွေရဲ့ စိတ်ကူးယဉ် အိပ်မက်လေးတွေကို ဖျက်ဆီးမပစ်ပါနဲ့။ ပွဲတော်မှာ ကလေးသူငယ်တွေအတွက် ကစားစရာတွေ အများကြီး ထားပေးထားတယ်။ ဒီစက်က အောက်ခြေမခိုင်တော့ ကလဲ့ကျပြီး အသံတွေ မြည်နေတာပဲ။ ကုလားထိုင်က ကြိုးတွေလျော့ပြီး ကလဲ့ကျနေလို့ ထိုင်ရတာ အဆင်မပြေဘူး။ တံခါးက ကလဲ့ကျနေတော့ ပိတ်ရတာ တော်တော်လေး ခက်နေတယ်။ စားပွဲခြေထောက်က ကလဲ့ကျနေလို့ တစ်ခုခုနဲ့ ခုထားမှ ရမယ်ဟေ့။ ဒီဖိနပ်က ကလဲ့ကျနေတော့ လမ်းလျှောက်ရတာ ချော်လဲမလိုပဲ။ စက်ဘီးဘီးက ကလဲ့ကျနေလို့ ဝပ်ရှော့မှာ သွားပြင်ရတော့မယ်။ လှေကားထစ်တွေက ကလဲ့ကျနေလို့ တက်တဲ့အခါ သတိထားပြီး တက်ပါ။ သွားက ကလဲ့ကျနေတော့ အစာစားရတာ အရမ်းနာတာပဲလေ။ ဒီပစ္စည်းက အဟောင်းဆိုတော့ နည်းနည်း ကလဲ့ကျနေတာတော့ ရှိမှာပေါ့။ သံမှိုတွေ ကျွတ်ပြီး ကလဲ့ကျနေတဲ့ စင်ကို ပြန်ရိုက်ထားလိုက်ဦး။ သူက သူ့ကို ဒုက္ခပေးဖူးတဲ့သူကို ကလဲ့စားချေဖို့ အမြဲတမ်း စဉ်းစားနေတယ်။ ကလဲ့စားချေတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ပြီး ဒုက္ခပေးနေတာနဲ့ အတူတူပဲ။ ရုပ်ရှင်ထဲမှာ မင်းသားက လူကြမ်းတွေကို ကလဲ့စားချေတဲ့ အခန်းက တော်တော်မိုက်တယ်။ သူ့အပေါ် မကောင်းခဲ့တဲ့သူတွေကို သူက အလုပ်နဲ့ သက်သေပြပြီး ကလဲ့စားချေလိုက်တာ။ ကလဲ့စားချေတဲ့ စိတ်ကို မွေးထားရင် ကိုယ့်စိတ်ပဲ ပူလောင်ရမှာလေ။ ဒီလို ပြဿနာကို ကလဲ့စားချေတဲ့ နည်းနဲ့ မရှင်းဘဲ ဥပဒေကြောင်းအရ ရှင်းတာ ပိုကောင်းတယ်။ သူက အငြိုးကြီးတော့ တစ်နေ့ကျရင် ပြန်ပြီး ကလဲ့စားချေမှာ သေချာတယ်။ ကလဲ့စားချေတာထက် ခွင့်လွှတ်လိုက်တာက ပိုပြီး မြင့်မြတ်တဲ့ လုပ်ရပ်ပါ။ သူတို့မျိုးရိုးက တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ကလဲ့စားချေနေကြတာ အခုထိ မပြီးသေးဘူး။ သူ့ကို စော်ကားသွားတဲ့သူကို သူက အသံတိတ် ကလဲ့စားချေလိုက်တာ တော်တော်လန်းတယ်။ နားထဲမှာ ယားနေလို့ ကလော်တံလေးနဲ့ နားကလော်လိုက်ဦးမယ်။ ဒီကလော်တံလေးက သံနဲ့လုပ်ထားတော့ သုံးရတာ တော်တော်လေး အဆင်ပြေတယ်။ နားကလော်ရင် ကလော်တံကို အရမ်းအထဲထိ မသွင်းပါနဲ့၊ နားစည်ပေါက်သွားမယ်။ အဘိုးက နားကလော်တံလေးကို အိတ်ကပ်ထဲ အမြဲတမ်း ဆောင်ထားတတ်တယ်။ ဈေးထဲမှာ သစ်သားနဲ့လုပ်ထားတဲ့ ကလော်တံလေးတွေ ရောင်းတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ ကလေးနားကို ကလော်တံနဲ့ မကလော်ပါနဲ့၊ ဂွမ်းတံလေးနဲ့ပဲ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပေးပါ။ ဒီကလော်တံလေး ပျောက်သွားလို့ အသစ်တစ်ခု ပြန်ဝယ်ရဦးမယ်ဟေ့။ ကလော်တံကို သူများနဲ့ ရောမသုံးတာ ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုကောင်းတယ်။ နားကလော်တံလေးနဲ့ ကလော်လိုက်တော့မှပဲ နားထဲက ရှင်းသွားသလို ခံစားရတယ်။ အရင်က ရွှေနဲ့လုပ်ထားတဲ့ နားကလော်တံလေးတွေတောင် ရှိကြတယ်လေ။ သူက လူတွေကို ကလော်တုတ်ပြီး စကားပြောတတ်လို့ ဘယ်သူမှ သိပ်မပေါင်းချင်ကြဘူး။ အမှားလုပ်ထားတာကို မသိချင်ယောင်ဆောင်နေလို့ သူ့ကို သေချာ ကလော်တုတ်လိုက်တယ်။ သူများ အပြစ်ကိုချည်း ကလော်တုတ်နေမယ့်အစား ကိုယ့်အပြစ်ကိုလည်း မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ အစည်းအဝေးမှာ သူ့ကို အကြီးအကဲက သေချာ ကလော်တုတ်ပြီး ဆူလိုက်တာ။ ဒီလို ကလော်တုတ်ပြီး ပြောနေတာတွေကို နားထောင်ရတာ တော်တော်လေး စိတ်ညစ်ဖို့ကောင်းတယ်။ သူက ဒေါသထွက်လာရင် လူကို မျက်နှာပူအောင် ကလော်တုတ်တတ်တယ်လေ。။ အတိတ်က ကိစ္စတွေကို ပြန်ပြီး ကလော်တုတ်မနေပါနဲ့တော့၊ ပြီးတာတွေလည်း ပြီးပါစေ။ သူ့ကို ဘယ်လိုပဲ ကလော်တုတ်ပြီး ပြောပြော သူကတော့ ခေါင်းငုံ့ပြီး နားထောင်နေတာပဲ။ သူများ အကြောင်းကို အတင်းအဖျင်း ကလော်တုတ်ပြီး ပြောရတာကို သူက တော်တော်ဝါသနာပါတာ။ သူက အမြဲတမ်း လူတွေရဲ့ အားနည်းချက်ကို ကလော်တုတ်ပြီး လှောင်တတ်တယ်။ ခြံထဲမှာ ကလက်သိမ်ပင် တစ်ပင် ပေါက်နေတာ အရိပ်တော်တော်ရတာပဲ။ ကလက်သိမ်ပင်က အရွက်တွေဝေနေတော့ ကြည့်ရတာ အေးချမ်းတယ်။ ရွာမှာတော့ ကလက်သိမ်ပင်အောက်မှာ ကွပ်ပျစ်လေးခင်းပြီး အနားယူလေ့ရှိကြတယ်။ ကလက်သိမ်ပင်ရဲ့ အခေါက်က ဆေးဖက်ဝင်တယ်လို့ လူကြီးတွေ ပြောကြတယ်လေ။ ဒီလမ်းဘေးမှာ ကလက်သိမ်ပင်တွေ အများကြီး စိုက်ထားတာ တော်တော်လှတယ်။ ကလက်သိမ်ပင်က အပင်ကြီးမျိုးဆိုတော့ ခြံကျယ်မှ စိုက်လို့အဆင်ပြေမှာ။ နွေရာသီဆိုရင် ကလက်သိမ်ပင်အောက်မှာ လေတဖြူးဖြူးနဲ့ နေလို့ကောင်းတယ်။ သူတို့အိမ်ရှေ့က ကလက်သိမ်ပင်ကြီးကို ခုတ်ပစ်လိုက်တာ နှမြောစရာပဲနော်။ ကလက်သိမ်ပင်က ပန်းပွင့်ချိန်ဆိုရင် အနံ့လေးက သင်းနေတာပဲ။ ဒီကလက်သိမ်ပင်ကြီးက သက်တမ်းတော်တော်ကြာနေပြီလို့ အဘိုးက ပြောပြတယ်။ စာမေးပွဲဖြေဖို့ ကလောင်တံ ကောင်းကောင်းလေး တစ်ချောင်းလောက် ဝယ်ရမယ်။ သူက ကလောင်တံကို သေချာကိုင်ပြီး စာလုံးလှလှလေးတွေ ရေးနေတယ်။ အရင်ခေတ်က စာရေးရင် မှင်တို့ပြီး ရေးရတဲ့ ကလောင်တံတွေကိုပဲ သုံးကြတာလေ။ ဒီကလောင်တံလေးက စာရေးရတာ အရမ်းချောပြီး လက်လည်းမညောင်းဘူး။ အဖေက သူ့ရဲ့ အမှတ်တရ ကလောင်တံလေးကို သေတ္တာထဲမှာ သေချာသိမ်းထားတယ်။ စာရေးဆရာတွေက သူတို့ရဲ့ ကလောင်တံကို တော်တော်လေး တန်ဖိုးထားတတ်ကြတယ်။ သူ့ကို မွေးနေ့လက်ဆောင်အနေနဲ့ ကလောင်တံလှလှလေး တစ်ချောင်း ဝယ်ပေးလိုက်တယ်။ ဒီကလောင်တံက မှင်ထွက်မှန်တော့ စာရေးရတာ တော်တော်လေး အဆင်ပြေတယ်။ ကလောင်တံကို အဖုံးသေချာမပိတ်ရင် မှင်တွေ ခြောက်သွားတတ်တယ်နော်။ ရုံးမှာသုံးဖို့ ကလောင်တံ အသစ်လေးတွေ ထပ်မှာထားလိုက်ဦး။ ဘုရားမှာ ခေါင်းလောင်းထိုးဖို့ ကလိုင်လေး တစ်ခု ယူလာခဲ့ပါလား။ ဒီကလိုင်လေးရဲ့ အသံက သေးပေမယ့် တော်တော်လေး အသံသာတယ်နော်။ ရှေးတုန်းက ကျောင်းတက်ချိန်ကို ကလိုင်ခေါက်ပြီး အသိပေးလေ့ရှိကြတယ်။ အဘွားက ဘုရားရှိခိုးပြီးရင် ကလိုင်လေးကို သုံးချက် တီးတတ်တယ်။ ဈေးထဲမှာ ကြေးနဲ့လုပ်ထားတဲ့ ကလိုင်လှလှလေးတွေ တွေ့ခဲ့တယ်။ ကလိုင်သံလေး ကြားလိုက်ရရင် စိတ်ထဲမှာ အေးချမ်းသွားသလိုပဲ။ ရွာက ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ကလိုင်လေးတွေ အများကြီး ချိတ်ထားတာ တွေ့ရတယ်။ ဒီကလိုင်လေးက လက်ရာသေသပ်ပြီး ကြည့်လို့ တော်တော်လေး ကောင်းတာပဲ။ ကလိုင်ကို ခပ်နာနာလေး တီးလိုက်မှ အသံကျယ်ကျယ် ထွက်မှာလေ။ သူက အလှူလှည့်ရင် ကလိုင်လေးကို တီးပြီး လိုက်သွားလေ့ရှိတယ်။ တောထဲမှာ မြွေတွေ ခိုအောင်းနေတတ်တဲ့ ကလိုင်တွေ အများကြီး တွေ့ခဲ့တယ်။ ဒီကလိုင်ထဲကို လက်မနှိုက်ပါနဲ့၊ အထဲမှာ ဘာကောင်ရှိလဲ မသိဘူးနော်။ ခွေးလေးက မြေကြီးကို ယက်ပြီး ကလိုင်တစ်ခု လုပ်နေတာ ချစ်စရာပဲ။ ကလိုင်ထဲကနေ ကြွက်တစ်ကောင် ပြေးထွက်လာလို့ လန့်သွားတာပဲဟေ့。။ သူက မြေကြီးထဲမှာ ကလိုင်တူးပြီး ပစ္စည်းတွေ ဝှက်ထားတတ်တယ်။ ဒီသစ်ပင်ကြီးရဲ့ အောက်ခြေမှာ ကလိုင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေတာ တော်တော်ကျယ်တယ်။ တောကောင်တွေက ညဘက်ဆိုရင် ကလိုင်ထဲမှာ ဝင်ပြီး အိပ်တတ်ကြတယ်။ မိုးရွာရင် ရေတွေဝင်သွားအောင် ကလိုင်လေးတွေ တူးထားပေးပါ။ မြေခွေးတွေက ကလိုင်တွေထဲမှာ နေရတာကို ပိုသဘောကျကြတယ်လေ။ ဒီကလိုင်က ဘယ်လောက်တောင် နက်လဲမသိဘူး၊ သေချာစမ်းကြည့်ဦး။ ထန်းသမားက ထန်းရည်ခံဖို့ ကလိုင်ကို ခါးမှာ ချိတ်ပြီး ထန်းပင်ပေါ် တက်သွားတယ်။ ဒီကလိုင်ထဲမှာ ထန်းရည်ချိုတွေ အပြည့်ပဲ၊ သောက်ကြည့်မလား။ ထန်းသမားတွေက ကလိုင်ကို ဝါးကျည်တောက်လေးတွေနဲ့ လုပ်လေ့ရှိကြတယ်။ ကလိုင်ထဲကို ယင်ကောင်တွေ မဝင်အောင် သေချာ အုပ်ထားလိုက်ပါဦး။ သူက ကလိုင်အသစ်လေးတွေ လုပ်ဖို့ ဝါးတွေ ခုတ်နေတယ်။ ထန်းရည်အိုးထဲက ထန်းရည်တွေကို ကလိုင်နဲ့ ခပ်ပြီး သောက်ရတာ တော်တော်အရသာရှိတယ်။ မနက်စောစော ကလိုင်ထဲမှာ ထန်းရည်တွေ ပြည့်နေတာ ကြည့်ရတာ ကျေနပ်စရာပဲ။ ထန်းသမားကြီးက ကလိုင်ကို သေသေသပ်သပ်လေး ဆေးကြောနေတယ်။ ရွာမှာတော့ ထန်းရည်ခံတဲ့ ကလိုင်လေးတွေကို အိမ်တိုင်းလိုလို တွေ့ရတယ်။ ကလိုင်ထဲက ထန်းရည်ကို သောက်လိုက်ရတော့ အမောတွေ ပြေသွားတာပဲ။ နံရံကို ဆေးသုတ်ဖို့အတွက် ကလိုင်သုတ်လေး တစ်ခုလောက် သွားဝယ်ပေးပါလား။ သူက ကလိုင်သုတ်နဲ့ နံရံကို ညီညီညာညာလေး သုတ်နေတာ တော်တော်ကျွမ်းတယ်။ ကလိုင်သုတ်ကို သုံးပြီး ဆေးသုတ်ရတာ လက်လည်းမညောင်းဘူးလေ။ ဒီကလိုင်သုတ်က အမွေးတွေ ကျွတ်နေလို့ အသစ်တစ်ခု လဲမှ ရတော့မယ်။ နံရံမှာ ပေနေတဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ကလိုင်သုတ်နဲ့ အရင် ပွတ်တိုက်လိုက်ပါ။ ကလိုင်သုတ်ကို ဆေးရည်ထဲ နှစ်ပြီးမှ နံရံမှာ သုတ်ရင် ပိုပြီး အရောင်ထွက်တယ်။ အိမ်အသစ်ဆောက်တုန်းက ကလိုင်သုတ်တွေ အများကြီး သုံးခဲ့ရတယ်။ သူက ကလိုင်သုတ်ကို ကိုင်ပြီး ပန်းချီကားတစ်ချပ်လို ဆေးသုတ်နေတာပဲ။ ကလိုင်သုတ်ကို အသုံးပြုပြီး နံရံကို ဆေးသုတ်ရတာ ပိုပြီး မြန်ဆန်တယ်။ ဆေးသုတ်ပြီးရင် ကလိုင်သုတ်ကို ရေနဲ့ ပြောင်အောင် ဆေးထားမှ နောက်တစ်ခါ သုံးလို့ရမယ်။ သူက လူကြီးတွေ စကားပြောရင် အမြဲတမ်း ကလန်ကဆန် လုပ်တတ်တယ်။ အလုပ်မှာ အထက်လူကြီးကို ကလန်ကဆန် မလုပ်တာ အကောင်းဆုံးပဲနော်။ သူက ငါပြောသမျှကို ကလန်ကဆန် လုပ်ပြီး ငြင်းချင်နေတာပဲ။ ဒီကလေးက တော်တော် ကလန်ကဆန် နိုင်တာပဲ၊ ပြောလို့ကို မရဘူး။ ကလန်ကဆန် လုပ်တတ်တဲ့ အကျင့်ကို ဖျောက်မှ နောင်ရေး အဆင်ပြေမှာလေ။ သူက အမြဲတမ်း သူများနဲ့ မတူအောင် ကလန်ကဆန် လုပ်ပြီး ဆန့်ကျင်တတ်တယ်။ စည်းကမ်းတွေကို ကလန်ကဆန် မလုပ်ဘဲ လိုက်နာတာက လူကြီးလူကောင်း ပီသပါတယ်။ သူ့ကို အကြံပေးလိုက်ရင် ကလန်ကဆန် လုပ်ပြီး ပြန်ရန်တွေ့တတ်လို့ ဘာမှမပြောချင်တော့ဘူး။ ဒီလို ကလန်ကဆန် လုပ်နေလို့ကတော့ ဘယ်သူနဲ့မှ အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ဘူး။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ ကလန်ကဆန် လုပ်တဲ့သူ ရှိရင် အလုပ်တွေ ကြန့်ကြာတတ်တယ်။ သူက အရပ်ရှည်ရှည်နဲ့ ကလန်ကလားကြီးမို့လို့ လူအုပ်ထဲမှာ ထင်းနေတာပဲ။ ဒီစားပွဲကြီးက ကလန်ကလားကြီး ဖြစ်နေတော့ အခန်းထဲမှာ နေရာတော်တော်ယူတယ်။ အဝတ်အစားတွေက ကလန်ကလားကြီး ဖြစ်နေတော့ ဝတ်ရတာ သိပ်အဆင်မပြေဘူး။ သူက လမ်းလျှောက်ရင် ကလန်ကလားနဲ့ဆိုတော့ ကြည့်ရတာ တစ်မျိုးကြီးပဲ။ ဒီပစ္စည်းကြီးက ကလန်ကလားကြီးမို့ သယ်ရတာ တော်တော်လေး ခက်နေတယ်။ အခန်းထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ ကလန်ကလားကြီး ချထားတော့ ရှုပ်ရှက်ခတ်နေတာပဲ။ သူ့ဆံပင်တွေက ရှည်ပြီး ကလန်ကလား ဖြစ်နေလို့ သွားညှပ်လိုက်ဦး။ ကလန်ကလားကြီး ဖြစ်နေတဲ့ အပင်တွေကို နည်းနည်း ခုတ်သင်ရှင်းလင်းလိုက်ပါ။ ဒီကုလားထိုင်ကြီးက ကလန်ကလားကြီးဆိုပေမယ့် ထိုင်ရတာတော့ တော်တော်ကောင်းတယ်။ သူက ကလန်ကလားကြီးနဲ့ ပြေးလာတာ မြင်တော့ ရယ်တောင်ရယ်ချင်တယ်။ ရှေးခေတ်က ရှင်ဘုရင်တွေမှာ ကလန်သံပျင်ဆိုတဲ့ ရာထူးတွေ ရှိခဲ့ကြတယ်လေ။ စာအုပ်ထဲမှာ ကလန်သံပျင်တွေရဲ့ တာဝန်နဲ့ ဝတ္တရားတွေအကြောင်း ဖတ်ရတယ်။ ကလန်သံပျင်တွေက တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒီကျောက်စာမှာ ကလန်သံပျင်တွေရဲ့ အမည်စာရင်းကို ရေးထိုးထားတာ တွေ့ရတယ်။ ကလန်သံပျင်တွေက ဘုရင့်အမိန့်ကို နာခံပြီး တိုင်းပြည်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြတာပါ။ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် နေရာတွေမှာ ကလန်သံပျင်တွေရဲ့ အုတ်ဂူတွေကို လေ့လာလို့ရတယ်။ ကလန်သံပျင် ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ရှေးဟောင်း မြန်မာဝေါဟာရ တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ သမိုင်းသင်ခန်းစာမှာ ကလန်သံပျင်တွေအကြောင်း သင်ရတာ စိတ်ဝင်စားစရာပဲ။ ကလန်သံပျင်တွေရဲ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုက အဲဒီခေတ်က အဆင့်အတန်းကို ပြသနေတယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ထဲမှာ ကလန်သံပျင်တွေရဲ့ ဇာတ်ရုပ်ကို တော်တော်လေး ပီပြင်အောင် သရုပ်ဆောင်ထားတယ်။ သူက အမြဲတမ်း ကလိန်းကလက် လုပ်တတ်တော့ ဘယ်သူမှ သူ့ကို မယုံကြဘူး။ စကားပြောရင် ကလိန်းကလက် မလုပ်ဘဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ပြောပါ။ အလုပ်တစ်ခုကို ကလိန်းကလက် လုပ်ပြီး ပြီးစလွယ် မလုပ်ပါနဲ့။ သူက ကတိတစ်ခုပေးပြီးရင် ကလိန်းကလက် လုပ်ပြီး အမြဲတမ်း ဖျက်တတ်တယ်။ ဒီလို ကလိန်းကလက် လုပ်နေလို့ကတော့ အလုပ်မှာ တိုးတက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ သူ့အကျင့်က ကလိန်းကလက် နိုင်လွန်းတော့ လူတွေက သိပ်မလေးစားကြဘူးလေ။ ကလိန်းကလက် လုပ်တတ်တဲ့သူနဲ့ စီးပွားရေး အတူတူမလုပ်တာ အကောင်းဆုံးပဲ။ သူက ငွေချေးပြီးရင် ကလိန်းကလက် လုပ်ပြီး ပြန်မဆပ်ချင်ဘူး။ ကလိန်းကလက် လုပ်တတ်တဲ့ စိတ်ထားကို ပြင်မှ ပတ်ဝန်းကျင်က လက်ခံလာမှာ။ အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတွေကို ကလိန်းကလက် သဘောထားပြီး မဆုံးဖြတ်ပါနဲ့။ ရွာက အလှူပွဲမှာ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းတွေ ဖွင့်ထားတာ တော်တော်လေး မြူးကြွနေတာပဲ။ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းက မြန်မာ့ရိုးရာ သီချင်းတွေထဲမှာ နာမည်ကြီးတယ်လေ။ ဒီအဆိုတော်က ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းကို ပီပီသသနဲ့ အကောင်းဆုံး သီဆိုနိုင်တယ်။ ပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်း မပါရင် ပွဲမစည်သလိုပဲလို့ ခံစားရတယ်။ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းလေး ကြားလိုက်ရတော့ ကချင်စိတ်တောင် ပေါက်လာတယ်။ အဘိုးက ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းတွေကို နားထောင်ရင်း အတိတ်ကို လွမ်းနေပုံရတယ်။ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းရဲ့ စာသားတွေက အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး နားထောင်လို့ကောင်းတယ်။ ဒီသီချင်းခွေထဲမှာ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်း အဟောင်းလေးတွေ အများကြီးပါတယ်။ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းကို ခေတ်ပေါ်တူရိယာတွေနဲ့ ပေါင်းတီးထားတာ တော်တော်လေး ဆန်းသစ်တယ်။ ရိုးရာအကပြိုင်ပွဲမှာ ကလပ်ကြီးကြိုးသီချင်းနဲ့ ကတဲ့အဖွဲ့က ပထမဆု ရသွားတယ်။ ဘုရားမှာ ပန်းကပ်ဖို့ ကလပ်ခွက်လေး တစ်ခုလောက် ယူလာခဲ့ပါလား။ ဒီကလပ်ခွက်လေးက ငွေနဲ့လုပ်ထားတော့ အရောင်လေးက တော်တော်လှတာပဲ။ အလှူပွဲမှာ အလှူငွေတွေကို ကလပ်ခွက်ထဲ ထည့်ပြီး လှည့်လည်ကောက်ခံကြတယ်။ အဘွားက ကွမ်းစားရင် ကလပ်ခွက်လေးနဲ့ သပ်သပ်ရပ်ရပ် စားတတ်တယ်။ ဈေးထဲမှာ ယွန်းထည်နဲ့လုပ်ထားတဲ့ ကလပ်ခွက်လှလှလေးတွေ ရောင်းတာ တွေ့ခဲ့တယ်။ ကလပ်ခွက်ထဲမှာ အသီးအနှံလေးတွေ ထည့်ပြီး ဧည့်ခံလိုက်ပါ။ ရှေးတုန်းက မင်းခမ်းမင်းနားတွေမှာ ရွှေကလပ်ခွက်ကြီးတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်လေ။ ဒီကလပ်ခွက်က လက်ရာတော်တော်လေး သေသပ်ပြီး ကြည့်လို့ကောင်းတယ်။ ကလပ်ခွက်လေးကို ဖုန်မတင်အောင် မှန်ဗီရိုထဲမှာ သေချာ သိမ်းထားလိုက်ပါ။ ပွဲတော်မှာ ဆွမ်းတော်တင်ဖို့ ကလပ်ခွက်လေးတွေ အများကြီး ပြင်ဆင်ထားတယ်။ မြန်မာစာသင်တဲ့အခါ ကလာပ်ကျမ်းတွေကို လေ့လာဖို့က အရမ်းအရေးကြီးတယ်လေ။ ဒီဆေးကျမ်းထဲမှာ ကလာပ်တွေအကြောင်း အသေးစိတ် ရေးထားတာ ဖတ်ရတယ်။ ပါဠိသဒ္ဒါမှာ ကလာပ်ဆိုတာ အစုအဝေးကို ခေါ်တာလို့ ဆရာက ရှင်းပြတယ်။ သူက ကလာပ်ကျမ်းတွေကို သေချာလေ့လာထားတော့ သဒ္ဒါပိုင်းမှာ တော်တော်ကျွမ်းတယ်။ ရှေးဟောင်းစာပေတွေမှာ ကလာပ်ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကို ခဏခဏ တွေ့ရတတ်တယ်။ ဆေးပညာမှာ ရုပ်ကလာပ်တွေအကြောင်း နားလည်ထားမှ ရောဂါကို သေချာကုသနိုင်မှာပါ။ ကလာပ်ကျမ်းတွေကို လေ့လာရတာ နည်းနည်းတော့ ခက်ပေမယ့် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဒီစာအုပ်မှာ ကလာပ်အကြောင်းကို ဥပမာတွေနဲ့ သေချာ ရှင်းပြထားတယ်။ သဒ္ဒါသင်တန်းမှာ ကလာပ်ကျမ်းတွေကို အဓိကထားပြီး သင်ပေးနေတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေတွေမှာ ရုပ်ကလာပ်၊ နာမ်ကလာပ် အကြောင်းတွေကို ဟောကြားထားပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ကလာပ်စည်းလေးတွေ အများကြီးနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာလေ။ ဇီဝဗေဒ သင်ခန်းစာမှာ ကလာပ်စည်းတွေအကြောင်း သင်ရတာ အရမ်းစိတ်ဝင်စားစရာပဲ။ အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းနဲ့ ကြည့်မှ ကလာပ်စည်းလေးတွေကို သေချာမြင်ရမှာ။ အပင်တွေမှာလည်း သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ကလာပ်စည်းလေးတွေ ရှိကြတယ်။ ကလာပ်စည်းလေးတွေ ပွားများလာတာနဲ့အမျှ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း ကြီးထွားလာတာပေါ့။ ရောဂါပိုးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ကလာပ်စည်းတွေကို ဖျက်ဆီးတတ်ကြတယ်။ သွေးနီဥ ကလာပ်စည်းလေးတွေက အောက်ဆီဂျင်ကို သယ်ဆောင်ပေးတဲ့ အလုပ်လုပ်တယ်။ ကလာပ်စည်းတွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံက တော်တော်လေး ဆန်းကြယ်ပြီး အံ့ဩစရာကောင်းတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကလာပ်စည်းတွေကို လေ့လာပြီး ဆေးဝါးအသစ်တွေ ဖော်ထုတ်နေကြတယ်။ ကလာပ်စည်းလေးတွေ ကျန်းမာနေမှ လူလည်း ကျန်းမာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူက သူငယ်ချင်းတွေကို အမြဲတမ်း ကလိမ်ကျပြီး ငွေလိမ်တောင်းတတ်တယ်။ ဒီလို ကလိမ်ကျတဲ့ လူတွေကိုတော့ ဘယ်သူမှ ယုံမှာ မဟုတ်ဘူးနော်။ ဈေးသည်က ချိန်ခွင်ကို ကလိမ်ကျပြီး ပစ္စည်းလျှော့ပေးလိုက်တာ သိလိုက်တယ်။ ကလိမ်ကျပြီး ရလာတဲ့ ပိုက်ဆံက ဘယ်တော့မှ မတည်မြဲပါဘူး။ သူက အလုပ်မှာလည်း ကလိမ်ကျဖို့ပဲ အမြဲတမ်း စဉ်းစားနေတာ။ တခြားသူတွေကို ကလိမ်ကျရင် တစ်နေ့ ကိုယ့်ဆီ အဲဒီအပြစ်တွေ ပြန်လာလိမ့်မယ်။ သူ့အကျင့်က ကလိမ်ကျတတ်မှန်း သိလို့ ဘယ်သူမှ သူ့ကို အဖက်မလုပ်ကြတော့ဘူး။ ဒီလောက် ကလိမ်ကျနေတာတောင် သူက ဘာမှမသိသလို နေနေသေးတယ်။ ကလိမ်ကျတဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်မှပဲ လူတောတိုးမှာပေါ့လေ။ သူက ကတိတွေပေးပြီး နောက်ကွယ်မှာ ကလိမ်ကျသွားတာ တော်တော်ဆိုးတာပဲ။ ရွာထိပ်က ကလိမ်ချုံကြီးနားမှာ ညဘက်ဆို သရဲခြောက်တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ ဒီကလိမ်ချုံတွေကို ရှင်းပစ်မှ မြွေတွေ ဘာတွေ မခိုအောင်းနိုင်မှာ။ ကလေးတွေက ကလိမ်ချုံထဲ ဝင်ပြီး ပုန်းတမ်းကစားနေကြတယ်။ ကလိမ်ချုံတွေ အရမ်းထူထပ်နေတော့ လမ်းလျှောက်ရတာ သိပ်မလွယ်ဘူး။ ခြံဝင်းထဲက ကလိမ်ချုံတွေကို ဒီနေ့ ရှင်းလင်းရေး လုပ်ရမယ်။ ကလိမ်ချုံနားက ဖြတ်သွားရင် ဆူးစူးတတ်လို့ သတိထားပြီး လျှောက်ပါ။ ဟိုဘက်က ကလိမ်ချုံတွေကြားမှာ ငှက်ကလေးတွေ အသိုက်ဖွဲ့ထားကြတယ်။ ကလိမ်ချုံတွေက မိုးတွင်းဆိုရင် ပိုပြီး ထူထပ်လာတတ်တယ်။ အဘိုးက ကလိမ်ချုံတွေကို ခုတ်ထွင်ပြီး ထင်းအဖြစ် သုံးဖို့ လုပ်နေတယ်။ ဒီကလိမ်ချုံကြီးက ခြံကို ကွယ်နေတော့ အပြင်ကနေ ကြည့်ရင် ဘာမှမမြင်ရဘူး။ တောထဲမှာ ကလိမ်ပင်ကြီးတွေ အများကြီး ပေါက်နေတာ တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ကလိမ်ပင်ရဲ့ အရိပ်က အေးမြတော့ နွေရာသီမှာ နားခိုလို့ ကောင်းတယ်။ ရွာက လူတွေက ကလိမ်ပင်ကရတဲ့ သစ်သားကို အသုံးအဆောင်တွေ လုပ်ကြတယ်။ ဒီကလိမ်ပင်ကြီးက သက်တမ်း တော်တော်ကြာနေပြီလို့ အဘိုးက ပြောပြတယ်။ ကလိမ်ပင်က ပွင့်တဲ့ ပန်းလေးတွေက အနံ့လေး သင်းသင်းလေး ရတယ်။ ကလိမ်ပင် အောက်မှာ ထိုင်ပြီး စာဖတ်ရတာ တော်တော်လေး စိတ်အေးချမ်းတယ်။ ခြံထဲက ကလိမ်ပင်ကို ခုတ်မပစ်ပါနဲ့၊ အရိပ်ရလို့ ထားထားလိုက်ပါ။ ကလိမ်ပင်တွေက ရေကြိုက်တော့ ချောင်းဘေးတွေမှာ ပိုပေါက်တတ်ကြတယ်။ အပင်စိုက်ပွဲတော်မှာ ကလိမ်ပင်လေးတွေလည်း ဝေငှပေးနေတယ်။ ကလိမ်ပင်ရဲ့ အခေါက်ကို ဆေးဘက်ဝင်တယ်ဆိုပြီး သုံးကြတာလည်း ရှိတယ်။ သူက အပြစ်လုပ်ထားတော့ လူကြီးတွေရှေ့မှာ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ် ဖြစ်နေတာပဲ။ ဘာမှမသိသလိုနဲ့ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ် လုပ်မနေနဲ့၊ မင်းလုပ်တာ ငါသိတယ်။ စာမေးပွဲခန်းထဲမှာ အဖြေမရလို့ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ်နဲ့ ဟိုကြည့်ဒီကြည့် လုပ်နေတယ်။ သူက လိမ်ပြောနေမှန်း သိသာတယ်၊ မျက်လုံးတွေ ကလယ်ကလယ် ဖြစ်နေတာပဲ။ လူစိမ်းတွေကြားမှာ ရောက်နေတော့ ကလေးက မျက်လုံး ကလယ်ကလယ်နဲ့ ကြောက်နေတယ်။ အမေဆူတာခံရတော့ သူက ဘာပြန်ပြောရမှန်းမသိဘဲ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ် ဖြစ်သွားတယ်။ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ် လုပ်ပြီး ဆင်ခြေပေးနေတာတွေကို သိပ်မယုံချင်ဘူး။ မေးခွန်းမေးလိုက်တော့ အဖြေမသိလို့ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ်နဲ့ ငေးကြည့်နေတယ်။ သူက မျက်လုံး ကလယ်ကလယ် လုပ်ပြပြီး လူချစ်လူခင်ပေါအောင် နေတတ်တယ်။ မှားမှန်းသိသွားတော့မှ မျက်လုံး ကလယ်ကလယ်နဲ့ တောင်းပန်ရှာတယ်။ အလုပ်ကို ကလျော့ကလျည်း လုပ်တတ်တဲ့ အကျင့်ကို ပြင်မှ ရမယ်နော်။ သူက စာကို ကလျော့ကလျည်း ကျက်တော့ စာမေးပွဲမှာ အမှတ်နည်းတာပေါ့။ ပစ္စည်းတွေကို ကလျော့ကလျည်း မထားဘဲ သေသေချာချာ သိမ်းဆည်းပါ။ ကလျော့ကလျည်း နိုင်လွန်းတဲ့ သူနဲ့ဆိုရင် အလုပ်တွဲလုပ်ရတာ တော်တော်ခက်တယ်။ တာဝန်ပေးထားတာကို ကလျော့ကလျည်း လုပ်သွားတော့ အကုန်ဒုက္ခရောက်ကုန်ပြီ။ သူက အမြဲတမ်း ကလျော့ကလျည်း နေတတ်လို့ အမေ့ဆီက ခဏခဏ အဆူခံရတယ်။ စကားပြောရင်လည်း ကလျော့ကလျည်း မပြောဘဲ တိတိကျကျ ပြောတတ်အောင် ကျင့်ပါ။ ဒီလို ကလျော့ကလျည်း အကျင့်တွေကြောင့်ပဲ သူ တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်တာ။ ကလျော့ကလျည်း လုပ်ထားတဲ့ အလုပ်ဆိုတာ ကြည့်လိုက်တာနဲ့ သိသာပါတယ်။ စည်းကမ်းမရှိဘဲ ကလျော့ကလျည်း နေထိုင်တာက အနာဂတ်အတွက် မကောင်းဘူး။ ပင်လယ်ကမ်းခြေမှာ ကလွန်တောင်ခရု ခွံလှလှလေးတွေ ကောက်ခဲ့ရတယ်။ ဒီကလွန်တောင်ခရုလေးတွေက အရောင်အသွေး စုံလင်ပြီး ချစ်စရာကောင်းတယ်။ ဈေးထဲမှာ က��ွန်တောင်ခရုတွေကို ဟင်းချက်စားဖို့ ရောင်းနေကြတယ်။ ကလွန်တောင်ခရုဟင်းကို စပ်စပ်လေး ချက်စားရတာ ထမင်းမြိန်တယ်လေ။ အလှဆင်ပစ္စည်းတွေ လုပ်တဲ့အခါ ကလွန်တောင်ခရုခွံတွေကို အသုံးပြုတတ်ကြတယ်။ ကလေးတွေက သဲသောင်ပြင်မှာ ကလွန်တောင်ခရုလေးတွေ လိုက်ရှာနေကြတယ်။ ကလွန်တောင်ခရုတွေက ကျောက်ဆောင်တွေကြားမှာ ပိုပြီး နေလေ့ရှိတယ်။ ဒီကလွန်တောင်ခရုခွံလေးကို အမှတ်တရအနေနဲ့ သိမ်းထားလိုက်ဦးမယ်။ ကလွန်တောင်ခရုကို သေချာ မဆေးဘဲ ချက်ရင် သဲတွေ ပါလာတတ်တယ်။ ကမ်းခြေက ဒေသခံတွေက ကလွန်တောင်ခရု ရှာပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကြတယ်။ ဈေးကနေ ကသမြင်ငါး လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်လေးတွေ ဝယ်လာတယ်။ ကသမြင်ငါးကို ဆီပြန်လေး ချက်စားရင် တော်တော်လေး အရသာရှိတာပဲ။ ကသမြင်ငါး ကြော်လေးနဲ့ ပဲဟင်းနဲ့ဆိုတော့ ထမင်းစားလို့ တော်တော်ကောင်းတယ်။ ဒီဆိုင်က ကသမြင်ငါး ဟင်းက နာမည်ကြီးတော့ လူတွေ အမြဲပြည့်နေတာပဲ။ ကသမြင်ငါးကို အချဉ်ရည်လေးနဲ့ ချက်လိုက်ရင် အနံ့အသက်လည်း ပျောက်သွားတယ်။ ကသမြင်ငါးက အရိုးနည်းနည်းများတတ်လို့ ကလေးတွေကို ကျွေးရင် သတိထားရတယ်။ ငါးဖမ်းလှေတွေက ဒီရာသီဆို ကသမြင်ငါးတွေ အများကြီး ဖမ်းမိတတ်ကြတယ်။ မေမေချက်တဲ့ ကသမြင်ငါးဟင်းက ဘယ်ဆိုင်နဲ့မှ မတူအောင် ကောင်းတာ။ ကသမြင်ငါးကို နေလှန်းပြီး ငါးခြောက်လုပ်ထားရင် အကြာကြီး ထားစားလို့ရတယ်။ ဒီနေ့ ညနေစာအတွက် ကသမြင်ငါးလေး တစ်ကောင်လောက် သွားဝယ်ပေးပါလား။ လူတွေအများကြီးရှေ့မှာ ချော်လဲသွားတော့ တော်တော်လေး ကသိကအောက် ဖြစ်သွားတယ်။ သူက မေးခွန်းတွေ လိုက်မေးနေတော့ ဖြေရတာ ကသိကအောက် ဖြစ်လာပြီ။ သူငယ်ချင်းတွေကြားမှာ စကားမှားပြောမိလို့ ကသိကအောက်နဲ့ နေရခက်သွားတယ်။ ငွေချေးရမှာ အားနာပေမယ့် မရှိတော့လည်း ကသိကအောက်နဲ့ ပြောရတာပေါ့လေ။ သူက စကားကို ကသိကအောက် နိုင်အောင် ပြောတတ်လို့ သိပ်သဘောမကျဘူး။ အစိမ်းသက်သက် လူတွေကြားမှာ နေရတာ နည်းနည်းတော့ ကသိကအောက် ဖြစ်တာပေါ့။ သူ့ကို အကူအညီတောင်းရတာ ကသိကအောက် ဖြစ်ပေမယ့် မတတ်နိုင်ဘူးလေ။ အလုပ်ရှင်က ဆူလိုက်တော့ ဝန်ထမ်းတွေ အကုန်လုံး ကသိကအောက် ဖြစ်သွားကြတယ်။ ကသိကအောက် ဖြစ်စရာ ကိစ္စတွေကို ရှောင်ပြီး အေးအေးချမ်းချမ်းပဲ နေချင်တယ်။ ပွဲထဲမှာ သူနဲ့ သွားဆုံတော့ ကသိကအောက် ဖြစ်ပြီး နှုတ်တောင် မဆက်ဖြစ်ခဲ့ဘူး။ ဒီအလုပ်က လုပ်ရတာ နည်းနည်းတော့ ကသီကရီ နိုင်တယ်နော်။ သူက အမြဲတမ်း ကသီကရီ ကိစ္စတွေနဲ့ပဲ လာလာပြီး အကူအညီတောင်းတတ်တယ်။ ခရီးသွားရတာ ပစ္စည်းတွေ များတော့ ကသီကရီ ဖြစ်ပြီး တော်တော်ပင်ပန်းတယ်။ ကသီကရီ ဖြစ်မယ့် ကိစ္စဆိုရင် အစတည်းက ဝင်မပါတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ကလေးတွေနဲ့ ခရီးသွားရတာ ကသီကရီ နိုင်ပေမယ့် ပျော်ဖို့တော့ ကောင်းပါတယ်။ ဒီစာရွက်စာတမ်းတွေ လုပ်ရတာ ကသီကရီ ဖြစ်လွန်းလို့ အချိန်တော်တော်ကုန်တယ်။ သူက ကသီကရီ နိုင်တဲ့ အလုပ်ဆိုရင် ဘယ်တော့မှ လက်ခံပြီး မလုပ်ချင်ဘူး။ မိုးရွာနေတော့ အပြင်သွားရတာ ကသီကရီ ဖြစ်ပြီး အဆင်မပြေဘူးလေ။ ကသီကရီ ဖြစ်စရာတွေကို ခေါင်းထဲမထည့်ဘဲ စိတ်အေးအေးထားလိုက်ပါ။ ကားပျက်သွားတော့ လမ်းမှာ ကသီကရီ ဖြစ်ပြီး အချိန်တွေ နောက်ကျကုန်တယ်။ မနက်စောစော အလုပ်သွားရမှာမို့လို့ ကသောကမျော ထပြီး ပြင်ဆင်နေရတယ်။ သူက ကသောကမျောနဲ့ ပြေးလာတော့ ဘာဖြစ်လာလဲတောင် လန့်သွားတာပဲ။ အစည်းအဝေး နောက်ကျမှာစိုးလို့ ကသောကမျော လုပ်ပြီး ထွက်လာခဲ့တယ်။ မိုးရွာတော့မယ်ဆိုပြီး အဝတ်တွေကို ကသောကမျော ရုပ်သိမ်းလိုက်ရတယ်။ ကသောကမျော စားလိုက်ရတော့ ထမင်းတောင် ဘာအရသာမှန်း သေချာမသိလိုက်ဘူး။ သူက ကသောကမျောနဲ့ စကားတွေ ပြောသွားတာ ဘာတွေပြောသွားမှန်းတောင် မသိဘူး။ စာမေးပွဲခန်းထဲကို ကသောကမျော ပြေးဝင်သွားတာ အမောတောင် မပြေသေးဘူး။ ကသောကမျော လုပ်ရရင် အလုပ်တွေက သပ်သပ်ရပ်ရပ် မဖြစ်တတ်ဘူးလေ။ အချိန်ရတုန်းလေး သေချာလုပ်ပါ၊ နောက်မှ ကသောကမျော မလုပ်ချင်ဘူး။ ပစ္စည်းတွေကို ကသောကမျော သိမ်းလိုက်တော့ တချို့ဟာတွေ ကျန်ခဲ့တာပေါ့။ ပစ္စည်းတွေကို ကသောက်ကရောက် မထားဘဲ သေချာ စီစီရီရီ ထားပေးပါ။ သူက အလုပ်လုပ်ရင် ကသောက်ကရောက် နိုင်လွန်းလို့ အမြဲ အဆူခံရတယ်။ အခန်းထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ ကသောက်ကရောက် ဖြစ်နေတာ ရှင်းလင်းလိုက်ဦး။ စကားပြောရင် ကသောက်ကရောက် မပြောဘဲ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး ပြောတတ်အောင် ကျင့်ပါ။ ဒီလို ကသောက်ကရောက် အကျင့်တွေ ရှိနေသရွေ့တော့ အဆင်ပြေမှာ မဟုတ်ဘူး။ သူ့ရဲ့ ကသောက်ကရောက် နိုင်တဲ့ ပုံစံကို ကြည့်ပြီး လူတွေက သိပ်မလေးစားကြဘူး။ အလုပ်တွေကို ကသောက်ကရောက် လုပ်ထားတော့ အကုန်လုံး ပြန်ပြင်နေရတယ်။ အဝတ်အစားတွေကို ကသောက်ကရောက် မဝတ်ဘဲ သပ်သပ်ရပ်ရပ် ဝတ်ဆင်ပါ။ ကသောက်ကရောက် လုပ်တတ်တဲ့ သူနဲ့ အလုပ်အတူတူ လုပ်ရတာ စိတ်ညစ်ဖို့ကောင်းတယ်။ သူက ကသောက်ကရောက် နိုင်ပေမယ့် စိတ်သဘောထားကတော့ ဖြူစင်ပါတယ်။ တရားထိုင်တဲ့အခါ စိတ်ငြိမ်အောင် ကသိုဏ်းရှုတဲ့ နည်းကို အသုံးပြုကြတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ကသိုဏ်းဝန်းလေးတွေ ထားပြီး တရားအားထုတ်ကြတယ်။ ပထဝီ ကသိုဏ်းဆိုတာ မြေကြီးကို အာရုံပြုပြီး တရားရှုမှတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကသိုဏ်းရှုဖို့အတွက် သေချာ နားလည်တတ်ကျွမ်းတဲ့ ဆရာနဲ့ ပြသဖို့ လိုတယ်။ သူက နေ့တိုင်း ကသိုဏ်းရှုပြီး တရားဘာဝနာ ပွားများအားထုတ်နေတယ်။ ကသိုဏ်း အာရုံထဲမှာ စိတ်ကို ငြိမ်အောင်ထားနိုင်ရင် သမာဓိ ရလွယ်တယ်လေ။ အာပေါ ကသိုဏ်းဆိုတာ ရေကို အာရုံပြုပြီး တရားထိုင်တာကို ခေါ်တာပါ။ ကသိုဏ်းရှုတဲ့ အလေ့အကျင့်က စိတ်ကို တည်ငြိမ်အေးချမ်းစေပါတယ်။ တရားစခန်းမှာ ယောဂီတွေကို ကသိုဏ်းရှုနည်း အဆင့်ဆင့်ကို သင်ပေးနေတယ်။ ကသိုဏ်း ၁၀ ပါးထဲက ကိုယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ကသိုဏ်းကို ရွေးချယ်ပြီး အားထုတ်နိုင်တယ်။ ရထားမီအောင်လို့ အိမ်ကနေ ကသုတ်ကပျာ ထွက်လာခဲ့ရတယ်။ သူက အရေးကြီး ကိစ္စရှိလို့ဆိုပြီး ကသုတ်ကပျာ ပြေးထွက်သွားတာပဲ။ မိုးတွေ ရွာချလာလို့ လမ်းဘေးက ဆိုင်ထဲကို ကသုတ်ကပျာ ဝင်ခိုလိုက်ရတယ်။ အလုပ်နောက်ကျမှာစိုးလို့ မနက်စာတောင် မစားဘဲ ကသုတ်ကပျာ သွားပြီလေ။ သူက ကသုတ်ကပျာနဲ့ ရောက်လာပြီး သတင်းတစ်ခုကို လာပြောပြတယ်။ ကသုတ်ကပျာ လုပ်ရရင် အမြဲတမ်း တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုကတော့ လွဲတာပဲ။ ဆရာဝင်လာတော့ ကလေးတွေ အကုန်လုံး ကသုတ်ကပျာ ငြိမ်သွားကြတယ်။ ပစ္စည်းတွေ မေ့ကျန်ခဲ့လို့ အိမ်ကို ကသုတ်ကပျာ ပြန်လှည့်သွားရသေးတယ်။ ကသုတ်ကပျာနဲ့ လမ်းလျှောက်လာတာ ချော်လဲမလိုတောင် ဖြစ်သွားတယ်။ ဘာကိစ္စမှ ကသုတ်ကပျာ မလုပ်ဘဲ အေးအေးဆေးဆေး စဉ်းစားပြီးမှ လုပ်ပါ။ ကားလာနေပြီဆိုတော့ ကားဂိတ်ကို ကသုတ်ကရက် ပြေးသွားရတယ်။ သူက ဖုန်းဝင်လာတာနဲ့ ကသုတ်ကရက် ထပြေးသွားတာ ဘာဖြစ်တာလဲ မသိဘူး။ အမေခေါ်နေလို့ အပြင်ကနေ အိမ်ထဲကို ကသုတ်ကရက် ပြန်ဝင်လာခဲ့တယ်။ ကသုတ်ကရက် လုပ်လိုက်တော့ လက်ထဲက ခွက်တောင် ပြုတ်ကျကွဲသွားတယ်။ အစည်းအဝေး စတော့မှာမို့လို့ ကသုတ်ကရက်နဲ့ နေရာဝင်ယူလိုက်ရတယ်။ သူက အမြဲတမ်း ကသုတ်ကရက် နိုင်လွန်းတော့ ကြည့်ရတာ အမောပဲ။ ကသုတ်ကရက်နဲ့ စကားလာပြောတော့ သူဘာပြောမှန်းတောင် သေချာမကြားလိုက်ဘူး။ စာမေးပွဲခန်းထဲကို ကသုတ်ကရက် ဝင်လာတော့ ဆရာမက သတိပေးလိုက်တယ်။ ကသုတ်ကရက် လုပ်နေတာထက် အချိန်သေချာယူပြီး လုပ်တာက ပိုကောင်းပါတယ်။ မိုးရွာတော့မယ် ထင်လို့ အဝတ်တွေကို ကသုတ်ကရက် လှမ်းရုပ်နေရတယ်။ ပစ္စည်းတွေကို ကသုတ်ကရုတ် သိမ်းလိုက်တော့ တချို့ဟာတွေ ရှာမတွေ့တော့ဘူး။ သူက အလုပ်ကို ကသုတ်ကရုတ် လုပ်တတ်တော့ သေသပ်မှု သိပ်မရှိဘူး။ ကသုတ်ကရုတ် နိုင်တဲ့ အကျင့်ကို ပြင်မှ အလုပ်မှာ အဆင်ပြေမှာပေါ့။ အချိန်မရှိတော့ဘူးဆိုပြီး ကသုတ်ကရုတ် ချက်လိုက်တာ ဟင်းက ငန်သွားတယ်။ စာတွေကို ကသုတ်ကရုတ် ကျက်သွားတော့ စာမေးပွဲမှာ အကုန်မေ့ကုန်ပြီ။ ကသုတ်ကရုတ်နဲ့ ထွက်လာတာ ဖိနပ်တောင် ပြောင်းပြန် စီးမိလာတယ်။ ကသုတ်ကရုတ် လုပ်ရင် အမှားပါတတ်လို့ သတိထားပြီး လုပ်စေချင်တယ်။ သူက စကားပြောရင်လည်း ကသုတ်ကရုတ်နဲ့ ပြောချင်ရာတွေ ပြောသွားတာပဲ။ ဒီလောက် အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စကို ကသုတ်ကရုတ် ဆုံးဖြတ်လို့ ဘယ်ရမလဲ။ အဝတ်အစားတွေကို ကသုတ်ကရုတ် ခေါက်ထားတော့ အကုန်တွန့်ကျေနေတာပဲ။ ရုပ်ရှင်စတော့မှာမို့လို့ လက်မှတ်ဝယ်ဖို့ ကသုတ်ကသက် သွားတန်းစီရတယ်။ သူက အလုပ်ကနေ ကသုတ်ကသက် ပြန်လာပြီး အိမ်အလုပ်တွေ ဆက်လုပ်နေတယ်။ ဧည့်သည်တွေ ရောက်လာလို့ အိမ်ကို ကသုတ်ကသက် ရှင်းလင်းရေး လုပ်ရတယ်။ ကသုတ်ကသက်နဲ့ ပြေးလာတာ ချွေးတွေတောင် ရွှဲနေတာပဲလေ။ မီးပျက်သွားလို့ ဖယောင်းတိုင်ကို ကသုတ်ကသက် လိုက်ရှာနေရတယ်။ သူက ကသုတ်ကသက်နဲ့ လာနှုတ်ဆက်ပြီး ချက်ချင်း ပြန်ထွက်သွားတယ်။ ကသုတ်ကသက် လုပ်ရတဲ့ အလုပ်ဆိုရင် အရမ်းပင်ပန်းပြီး စိတ်ဖိစီးတယ်။ ကားပေါ်ကနေ ကသုတ်ကသက် ဆင်းလာတော့ ပစ္စည်းတချို့ ကျန်ခဲ့တယ်။ အရေးပေါ် လူနာရောက်လာလို့ ဆရာဝန်တွေ ကသုတ်ကသက် ပြေးသွားကြတယ်။ ဘာပဲလုပ်လုပ် ကသုတ်ကသက် မလုပ်ဘဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် လုပ်တာ ပိုကောင်းတယ်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွေမှာ ကသယ်ပင်တွေ အများကြီး ပေါက်ရောက်တတ်တယ်။ ကသယ်ပင်က ရတဲ့ အဆီအနှစ်တွေကို တိုင်းရင်းဆေးတွေမှာ ထည့်သုံးကြတယ်။ ဒီကသယ်ပင်လေးက အရွက်တွေ စိမ်းစိုနေတော့ ကြည့်ရတာ လှတယ်။ ကသယ်ပင်ရဲ့ အမြစ်ကို ပြုတ်သောက်ရင် ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းတယ်လို့ ဆိုကြတယ်။ ရွာက အဘိုးက ကသယ်ပင်တွေကို စိုက်ပျိုးပြီး ဆေးဖော်ဖို့ လုပ်နေတယ်။ ကသယ်ပင်တွေက အေးမြတဲ့ ရာသီဥတုကို ပိုပြီး နှစ်သက်ကြတယ်လေ။ ခြံထဲမှာ ကသယ်ပင်လေး တစ်ပင်လောက် စိုက်ထားချင်လို့ မျိုးစေ့ရှာနေတာ။ ကသယ်ပင်က ပွင့်တဲ့ ပန်းလေးတွေက သေးေးသလေးနဲ့ ချစ်စရာကောင်းတယ်။ ကသယ်ပင်အကြောင်းကို သစ်ပင်လေ့လာရေး စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ဖူးပါတယ်။ ဒီဆေးရည်က ကသယ်ပင်ကနေ ထုတ်ထားတာမို့လို့ ယုံယုံကြည်ကြည် သောက်လို့ရတယ်။ ကသယ်မှုန့်လေးတွေကို ရေနဲ့ဖျော်ပြီး လိမ်းရင် အသားအရေ စိုပြည်စေတယ်။ ဈေးထဲမှာ ကသယ်မှုန့် စစ်စစ်ကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဝယ်လို့ရတယ်။ အမေက မျက်နှာမှာ ကသယ်မှုန့်လေး လိမ်းထားတော့ သနပ်ခါးလိုပဲ မွှေးနေတာပဲ။ ကသယ်မှုန့်က အရေပြား ယားယံတာတွေကိုလည်း သက်သာစေတယ်လို့ ကြားဖူးတယ်။ ဒီကသယ်မှုန့်လေးက သဘာဝပစ္စည်းမို့လို့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး မရှိပါဘူး။ ကသယ်မှုန့်ကို တခြား တိုင်းရင်းဆေးမှုန့်တွေနဲ့ ရောစပ်ပြီး အသုံးပြုတတ်ကြတယ်။ ညအိပ်ရာဝင်ခါနီး ကသယ်မှုန့်လေး လိမ်းအိပ်ရင် မျက်နှာလေး အေးနေတာပဲ။ ကသယ်မှုန့် ဖျော်ထားတဲ့ အနံ့လေးက သင်းသင်းလေးနဲ့ နားထောင်လို့ ကောင်းတယ်။ အလှပြင်ဆိုင်တွေမှာတောင် ကသယ်မှုန့်ကို အသားအရေ ထိန်းသိမ်းဖို့ သုံးလာကြပြီ။ ဒီကသယ်မှုန့်ဘူးလေးက သေးပေမယ့် အကြာကြီး သုံးလို့ရတယ်နော်။